WIJNBOUW IN OOST-VLAANDEREN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "WIJNBOUW IN OOST-VLAANDEREN"

Transcriptie

1 WIJNBOUW IN OOST-VLAANDEREN 30 april 2014

2 INHOUDSTAFEL INHOUDSTAFEL... 2 VOORWOORD... 3 INLEIDING... 4 GESCHIEDENIS... 4 BELGISCHE WIJNSTREKEN... 5 APPELLATIES... 5 ERKENNINGSPROCEDURE... 6 EÉN ERKENNINGSCOMMISSIE... 7 RESULTATEN CIJFERS WIJNPRODUCENTEN EN WIJNPRODUCTIE... 8 WIJNPRODUCENTEN IN BELGIË... 8 WIJNPRODUCENTEN IN OOST-VLAANDEREN... 8 INTERNATIONALE WIJNPRODUCTIE... 9 NATIONALE WIJNPRODUCTIE OOST-VLAAMSE WIJNPRODUCTIE PROFESSIONALISERING WIJNBOUWERS PROFESSIONELE OPLEIDINGEN ORGANISATIES VERKOOPKANALEN PROMOTIE WIJN IN OOST-VLAANDEREN: OP BEZOEK BIJ DE OOST-VLAAMSE WIJNBOUWERS WIJNDOMEIN DRIESSE, VLIERZELE WIJNGAARD KAMPENBERG, VLIERZELE DOMEIN DE GUSSEME, MUNKZWALM WIJNDOMEIN WAES, ZWIJNAARDE LANDGOED DORREBEEK, MICHELBEKE & WIJNDOMEIN DE 3 FONTEINEN, ZOTTEGEM PARTICULIERE INITIATIEVEN DE TOEKOMST NIEUWE INITIATIEVEN ROL VAN EROV COLOFON

3 VOORWOORD De wijnbouw in Oost-Vlaanderen is terug van weg geweest. Bouwend op een lange historiek die eeuwen teruggaat, kent Oost-Vlaanderen een groeiend enthousiasme voor de wijnbouw. Naast vele gedreven hobbyisten, kent onze Provincie ook enkele professionele wijnbouwers die van hun passie hun (bij-)beroep maken. Bovendien hebben heel wat in de sector erkende kennisinstellingen hun wortels in onze Provincie; denk maar aan de Vlaamse wijnadacemie, een initiatief van Syntra Midden-Vlaanderen met eigen wijngaard in Gent, of aan het Instituut voor Landbouw en Visserijonderzoek (ILVO) in Merelbeke dat instaat voor de omkadering bij de kwaliteitscontrole op de wijnen. Het gaat om een dynamische en groeiende sector, gelieerd aan de Oost-Vlaamse land- en tuinbouw, met veel potentieel. Doorheen de contacten in de sector, blijken drie troeven van de wijnbouwers het succes te verklaren. De wijnbouwers werken met een ongelooflijke passie voor hun product. Ze nemen deze liefde voor het product als uitgangspunt, waaruit economische rendabiliteit uiteindelijk moet volgen. Tegelijk wordt er erg professioneel gewerkt. Grondige analyse en de nieuwste technieken liggen aan de basis van de goede kwaliteit, die niet alleen door de consument maar ook door de restaurants en professionele sommeliers toenemend wordt erkend. De wijnbouwers trachten daarnaast telkens met een fris verhaal een beleving rond hun product te creëren, steeds verwijzend naar de troeven van de streek. Op die manier wordt een meerwaarde gecreëerd voor de consument die iets unieks te proeven krijgt. Het zijn net deze drie kenmerken die ook bij de Oost-Vlaamse streekproducenten centraal staan. Een Oost-Vlaams streekproduct - denk aan de bieren, de mattentaarten, jenevers of hammen - krijgt steeds vorm vanuit een passie voor het product, met een hoogwaardige kwaliteit, gecreëerd vanuit de troeven van de streek. Als Provinciebestuur en Economische Raad voor Oost-Vlaanderen willen wij - vanuit de ervaring ook ter promotie van de Oost-Vlaamse streekproducten - ons steentje bijdragen in de verdere ontwikkeling van de wijnbouw. Imagoondersteunende initiatieven en seminaries met ruimte voor ervaringsuitwisseling over het 'ondernemen' als wijnbouwer, in overleg met de diverse actoren op het veld, behoren hierbij tot de mogelijkheden. Dit rapport, gerealiseerd door EROV in opdracht van de Provincie Oost- Vlaanderen, wil hiertoe een eerste aanzet geven en tegelijk inspirerend de troeven van de sector in kaart brengen. Gent, 30 april 2014 Eerste gedeputeerde Alexander Vercamer Bevoegd voor o.m. Landbouw en platteland Gedeputeerde Jozef Dauwe, voorzitter EROV Bevoegd voor o.m. Middenstand en EROV 3

4 INLEIDING Voor het eerst sinds de zestiende eeuw heeft Vlaanderen weer wijnen met internationale reputatie. Dat de wijn na 400 jaar terug is, komt deels door het klimaat. Ook de knowhow komt terug. Er wordt Vlaamse wijn verbouwd van Heuvelland tot Genoelselderen. Op gebied van volume is België een klein wijnland, maar op het vlak van kwaliteit doen we het goed. De passie en het enthousiasme van de wijnbouwers werken motiverend, ook voor toekomstige generaties wijnbouwers. De sector is in volle ontwikkeling en schrijft een boeiend verhaal. Ook Oost-Vlaanderen springt volop op de kar en kent een groeiend enthousiasme rond wijnbouw. Niet alleen bij de wijnbouwers, waarvan we in deze publicatie een overzicht geven, ook erkende instituten in de sector zoals de Vlaamse Wijnacademie en het Instituut voor Landbouw en Visserijonderzoek (ILVO) hebben hun wortels in onze provincie. GESCHIEDENIS De wijnbouw kwam in België in de negende eeuw tot ontwikkeling. Van de dertiende tot de zestiende eeuw kan men van een bloeiperiode spreken. De geleidelijke teruggang begint in de zeventiende eeuw door de combinatie van klimatologische en economische factoren. De verschillende opeenvolgende crisissen die de laatste jaren de landbouw troffen, zetten sommige landbouwers ertoe aan hun productie te diversifiëren. Ze interesseren zich voor de commerciële afzetmogelijkheden die kwaliteitswijn kan bieden. Omstreeks 1970 ontwikkelde zich een echte dynamiek, die in 1997 leidde tot de creatie van de eerste Belgische oorsprongsbenaming, weldra gevolgd door andere. Een kantelmoment is er met de start van een golf nieuwe wijnmakers en de sterke uitbreiding van bestaande domeinen. Een verviervoudiging van het aantal hectaren wijngaarden in de laatste vijftien jaar is het bewijs van de snelle groei. Ook in Gent en omgeving werd er vroeger volop aan wijnbouw gedaan. De Gentse Sint- Pietersabdij had in de negende eeuw een eigen wijngaard. Deze raakte echter in verval, Napoleon liet de wijngaard rooien om op die manier wijnen uit Frankrijk te kunnen bevoordelen. Onder impuls van de Wijnmetersgilde werd in de jaren '80 op de site opnieuw een wijngaard aangeplant op de helling van de Blandijnberg naar de Schelde toe. De Wijnmetersgilde beheert de wijngaard in samenwerking met de stad Gent. De ongeveer 200 flessen witte wijn per jaar (Monte Blandino) worden door de Wijnmetersgilde verdeeld (stad Gent, schenkingen, degustaties, wijnoogstfeest ). Er zijn geen commerciële doeleinden. 4

5 BELGISCHE WIJNSTREKEN Vlaamse landwijn 2. Heuvelland 3. Hageland 4. Haspengouw 5. Vins de pays des jardins de Wallonie 6. Côtes de Sambre et Meuse 6 5 Belgische wijnstreken (bron: website Belgian Wines, De namen van de geografische benamingen en aanduidingen zijn verbonden met de geschiedenis en cultuur van de productiezones en vormen ook toeristische streken. Deze benamingen verwijzen zowel naar het landbouwgebied als de culturele identiteit, om ze zo als troeven uit te spelen op economisch en toeristisch vlak en om ze bekender en geloofwaardiger te maken bij de consumenten. APPELLATIES Sinds België in 1997 door de publicatie van de eerste Gecontroleerde Oorsprongsbenaming Hagelandse wijn in het Publicatieblad van de Europese Unie officieel erkend is als wijnproducerend land, beschikken we over echte appellaties zoals in Frankrijk. Het verband tussen de wijn en zijn geografische oorsprong is volgens de Europese definitie groter bij een BOB (Beschermde Oorsprongsbenaming) dan bij een BGA (Beschermde Geografische Aanduiding). Bij een BOB zijn alle druiven waarvan de wijn gemaakt is afkomstig uit dat geografische gebied en dient bovendien de wijn binnen dat geografische gebied met een zekere knowhow te worden geproduceerd. Bij een BGA moet slechts 85 % van de gebruikte druiven uit het gebied afkomstig zijn. Het lastenboek van de Vlaamse landwijn vermeldt echter dat de druiven (toch) voor 100 % uit het gebied (dus Vlaanderen) moet afkomstig zijn. Het verschil tussen BOB en BGA zit voornamelijk in de wijnstokrassen en de toelating om deze al dan niet te mengen. In Vlaanderen hebben vijf wijnen momenteel een beschermde benaming, waarvan vier een Beschermde Oorsprongsbenaming (BOB) en één een Beschermde Geografische Aanduiding (BGA). De eerste beschermde oorsprongsbenaming, BOB Hageland, dateert al van Elk van deze beschermde benamingen wordt ondersteund door een 5

6 productdossier dat de voorwaarden en eigenschappen samenvat. Een producentengroepering kan de bescherming van een benaming, als BOB of BGA, aanvragen via een beschermingsaanvraag. De finale goedkeuring gebeurt door de Europese Commissie. Vier Beschermde Oorspongsbenamingen (BOB): 1. Hagelandse wijn (MB van 9 juli 1997) 2. Haspengouwse wijn (MB van 6 januari 2000) 3. Côtes de Sambre et Meuse (MB van 27 mei 2004) 4. Heuvellandse wijn (MB van 18 november 2005) Twee landwijnen 1. Vin de Pays des Jardins de Wallonie (MB van 27 mei 2004) 2. Vlaamse landwijn (MB van 18 november 2005) (BGA) Twee mousserende kwaliteitswijnen 1. Vlaamse mousserende kwaliteitswijn (MB van 18 november 2005) 2. Vin mousseux de qualité de Wallonie/Crémant de Wallonie (MB van 5 maart 2008) Een erkende wijn mag het Europese logo voor een BOB of BGA dragen. (Bronnen: persmededeling ILVO 18 maart 2014 & De wijnbouw in België, een uitgave van FOD Economie, Algemene Directie Controle en Bemiddeling, Dirk De Maeseneer, Brigitte Vandecavey, Johan Verhoeven, juni 2007). ERKENNINGSPROCEDURE Vooraleer een wijn één van de appellaties op het etiket mag dragen, ondergaat hij een kwaliteitsonderzoek. Dit onderzoek heeft in een eerste fase betrekking op de chemische eigenschappen, waarbij de wijn moet voldoen aan de Europese regelgeving en eventuele extra eisen uit het productdossier. Voor de chemische analyse neemt de Algemene Directie Economische Inspectie van de FOD Economie stalen uit vrac. Het Institut Viti-Vinicole (IVV) te Remich (Groothertogdom Luxemburg) voert de analyse uit op de volgende parameters: het totale en het effectieve alcoholgehalte (%), het totaalgehalte aan suikers, uitgedrukt in fructose en glucose (met inbegrip van de eventuele sucrose wanneer het om parelwijn of mousserende wijn gaat) (g/l), het totaalgehalte aan zuren (meq/l), het gehalte aan vluchtige zuren (meq/l), het totaalgehalte aan zwaveldioxide (mg/l), het koolzuurgehalte (parelwijn en mousserende wijn, overdruk in bar bij 20 C). 6

7 Als de wijn op chemisch vlak voldoet, ondergaat hij in een tweede fase het organoleptisch onderzoek: een professionele jury proeft de wijn en beoordeelt hem op smaak, geur, kleur en klaarheid. Conform het lastenboek moet de onderzochte wijn ten minste elf punten behalen op een maximum van 20. Al deze wijnen moeten voldoen aan een lastenboek met hoge kwaliteitseisen. Om de naam op de fles te mogen vermelden, moet een wijn bovendien elk jaar een kwaliteitscontrole ondergaan: een chemische analyse (FOD Economie) en een proef waarbij de wijn wordt beoordeeld op smaak, kleur, geur en helderheid (Erkenningscommissie). ÉÉN ERKENNINGSCOMMISSIE Er is thans één enkele erkenningscommissie aangesteld bestaande uit achttien professionele proevers in samenwerking met het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO, Melle). Vroeger waren er aparte comités voor elk label. Op 18 maart 2014 kregen achttien Vlaamse wijnen een kwaliteitslabel. De organoleptische sessie werd uitgevoerd door de Erkenningscommissie, aangesteld door de overheid, in de afdeling Food Pilot van het ILVO. In plaats van de verschillende subcommissies per appellatie en slechts halfjaarlijkse jureringen is in november 2013 geopteerd voor: 1. één samengesmolten erkenningscommissie met achttien leden. Het gaat om vertegenwoordigers van de vzw Vlaamse wijnbouwers, de Belgische Federatie van Wijn en Gedistilleerd (BFWG), de Vlaamse Sommeliers, de hotelscholen en oenologen, Horeca Vlaanderen, de groot- en kleinhandel, de Federale Overheidsdienst Economie (Algemene Directie Economische Inspectie) en de VLAM (Vlaams Centrum voor Agro- en Visserijmarketing vzw). Een vertegenwoordiger van het Departement Landbouw en Visserij volgt de proefsessies als waarnemer; 2. ILVO, die instaat voor het praktisch verloop van de kwaliteitsexamens (zittingen van de Erkenningscommissie). Voorheen vonden de beoordelingen plaats bij BFWG (Belgische Federatie van Wijn en Gedistilleerd). In het gebouw van de Food Pilot in Melle beschikt ILVO over de geschikte voorzieningen om te jureren. De expertise van ILVO vormt een geschikte basis om de organisatie van de blinde proefsessies wijn op zich te nemen. ILVO staat o.a. in voor de inrichting van het degustatielokaal. De te beoordelen wijn moet zorgvuldig worden bewaard: in een koelcel vrij van licht en trillingen, aan de voorgeschreven temperatuur,... ILVO anonimiseert de aangeleverde kandidaat-wijnen en begeleidt de blinde beoordelingen tijdens de proefsessies. Er zijn een aantal administratieve vereenvoudigingen voor de wijnbouwers doorgevoerd, zoals het samenvoegen van de formulieren voor de oogst- en voorraadaangifte en het online beschikbaar stellen van de formulieren. 7

8 RESULTATEN 2014 Achttien van de negentien Vlaamse wijnen die op 18 maart 2014 op kwaliteit werden gekeurd door de Vlaamse erkenningscommissie zijn geslaagd. Zij verkregen een van de vijf officiële appellaties. Eén wijn werd niet goed genoeg bevonden door de jury. De erkenningscommissie met dertien juryleden diende, in de Food Pilot van ILVO in Melle, eigenlijk 23 wijnen blind te proeven en te keuren. Er waren er dus vier die aan de blinde test werden toegevoegd om de referentie te vergroten (bij rosé en bij mousserend). CIJFERS WIJNPRODUCENTEN EN WIJNPRODUCTIE De cijfers zijn gebaseerd op de eerder professionele wijnbouwers (wijnbouwer in bijberoep, geen hobbyisten). De laatste jaren is er een toename vastgesteld van de productie en het aantal producenten buiten de erkenningsprocedure voor BOB en BGA. Deze eerder professionele wijnbouwers worden sinds oogstjaar 2010 dan ook jaarlijks door de FOD Economie en de Universiteit Hasselt ondervraagd over hun producties en oppervlakten. WIJNPRODUCENTEN IN BELGIË In België zijn er 95 wijnproducenten (*) en in Vlaanderen 67 waarvan in: Hageland : 11, Haspengouw : 7, Heuvelland : 3, Vlaamse landwijn : 10, Vlaamse mousserende kwaliteitswijn : 3, andere wijnbouwers : 33. *Situatie 16 april 2014 WIJNPRODUCENTEN IN OOST-VLAANDEREN Oost-Vlaanderen telt zeven wijnbouwers (lijst Fod Economie toestand 16/4/2014). Domein De Kluizen in Herdersem wordt bij Vlaams-Brabant gerekend, aangezien de wijngaarden in Affligem liggen. Vlaamse landwijn Wijndomein Waes in Zwijnaarde Landgoed Dorrebeek in Michelbeke (*) Wijndomein De 3 Fonteinen in Zottegem (*) (*) geen erkenningen oogstjaar 2012 Andere wijnbouwers Wijndomein Driesse in Vlierzele Domein Langenberg in Mater-Oudenaarde Domein Kampenberg in Vlierzele Domein De Gusseme in Zwalm 8

9 INTERNATIONALE WIJNPRODUCTIE Volgens de Internationale Organisatie van Wijnbouw en Wijnbereiding (OIV) is de wereldwijde wijnproductie in 2013 tot 276,6 miljoen hectoliter gestegen. Dat is 21,8 miljoen hectoliter meer dan in De drie belangrijkste Europese wijnlanden Italië, Spanje en Frankrijk hadden vorig jaar een aandeel van 47 procent in de mondiale wijnproductie. De wereldwijde oppervlakte van de wijngaarden bleef ongeveer stabiel op 7,436 miljoen hectare. bron: OIV Italië is wereldwijd de grootste producent. In 2013 brachten de Italiaanse wijnboeren bijna 45 miljoen hectoliter op de markt. Spanje staat op plaats twee met een productie van 42,7 miljoen hectoliter, Frankrijk volgt met 42 miljoen hectoliter. De Verenigde Staten waren vorig jaar goed voor 22 miljoen hectoliter wijn. Chili kende een recordjaar met een productie van 12,8 miljoen hectoliter. Andere grote producenten zijn Zuid-Afrika (11 miljoen hectoliter) en Australië (12,5 miljoen hectoliter). Volgens de reeds beschikbare informatie werd in ,7 miljoen hectoliter wijn geconsumeerd. 9

10 NATIONALE WIJNPRODUCTIE België produceerde in liter, voor Vlaanderen is dit liter. De totale wijnbouwoppervlakte in Vlaanderen beslaat are (bijna 105 ha). Witte wijn wordt in Vlaanderen het meest geproduceerd 63% (of liter) gevolgd door mousserend 24% (of liter), dan rood 11% (of liter) en rosé 2% (of liter). (Cijfers FOD Economie raming) Initiële wijnproductie in liter per oogstjaar, voor definitieve erkenning, in liter (*) 2013 Hageland Haspengouw Heuvelland Vlaamse landwijn Andere (België) BOB EN BGA Wallonië TOTAAL BOB en BGA VLAANDEREN TOTAAL BELGIE Productief wijnbouwareaal in ha in Vlaanderen en in België in ha (*) Hagelandse wijn 9,40 12,35 12,16 11,22 10,12 10,67 (Vlaams-Brabant) Haspengouwse wijn 18,19 18,37 18,26 25,07 24,20 1,98 (Limburg) Heuvellandse wijn 6,94 11,70 7,80 7,80 9,52 0,19 (West-Vlaanderen) Vlaamse landwijn 8,41 8,24 12,53 12,28 12, 53 9,30 (Vlaanderen) BOB en BGA Wallonië 22,50 30,12 32,93 Andere (België) ,25 44,22 98,42 TOTAAL 54,94 70,66 70,75 TOTAAL BELGIE 119,12 130,71 153,49 Tabel : gebaseerd op ramingen FOD Economie. Tabel samengesteld door de Algemene Directie Controle en Bemiddeling en Universiteit Hasselt Tabel 2013 : gebaseerd op ramingen. Cijfers FOD Economie en bewerking EROV. (*) 2012 was een slecht wijnoogstjaar, dit niet alleen in België maar in heel Europa. Oorzaak waren de slechte weersomstandigheden: vorstschade in de winter en ook in de lente op het moment van de vruchtzetting, waardoor er minder druiven waren. De oogst in Frankrijk viel trouwens ook gemiddeld twintig procent lager uit dan in

11 OOST-VLAAMSE WIJNPRODUCTIE De zeven wijnbouwers in Oost-Vlaanderen produceren in 2013 samen liter waarvan: 5130 liter wit, 4100 liter mousserend, 3120 liter rood, 1260 liter rosé. De totale oppervlakte van deze Oost-Vlaamse wijnproductie bedraagt 471,5 are (bijna 5 ha). Daarvan is is 404,5 are productief, dus ongeveer 4 ha. PROFESSIONALISERING WIJNBOUWERS PROFESSIONELE OPLEIDINGEN Cursus Wijnbouw bij Syntra In 1995 bracht het dagelijks bestuur van het toenmalige Imov (nu campus Gent van Syntra Midden-Vlaanderen) een bezoek aan de Université Du Vin te Suze- La-Rousse in de Franse Côtes-du- Rhônestreek. Dit was de directe aanleiding om het aanbod wijnopleidingen professioneel en gestructureerd uit te bouwen, aldus Bart Dhondt, directeur Vlaamse Wijnacademie (foto) over het ontstaan en de inhoud van de cursus Wijnbouwer-Wijnmaker. In 1996 werd de Vlaamse Wijnacademie opgericht en in september 1997 startte de opleiding Sommelier-Conseil. Naast deze langlopende opleiding is er ook de opleiding Aspirant-Sommelier (1 jaar) en de opleiding Wijnbouwer-Wijnmaker die het volledige wijnproces uitdiept. In september 2010 werd een wijngaard aangelegd (ong. 600 wijnstokken) met een didactisch doel. Ieder jaar planten de cursisten een nieuwe rij wijnstokken, waardoor zij het volledige proces kunnen volgen. De deelname aan de cursus wordt beperkt tot ongeveer 20 cursisten per jaar. Syntra investeert momenteel in een nieuw vinificatiegebouw, dat in augustus 2014 klaar zal zijn. Dat de cursus veel succes heeft bewijzen de wachtlijsten. WineWise: onafhankelijke wijn- en spiritsopleidingen van initiatie tot topniveau WineWise organiseert WSET opleidingen in heel België voor professionelen uit de wijnen horecasector, op maat van het bedrijf en voor de gedreven particuliere wijnliefhebber. Ook wijnincentives en B2B wijnopleidingen maken deel uit van de activiteiten. 11

12 De Wine & Spirit Education Trust (WSET ) is het grootste instituut voor wijn- en spiritsopleidingen ter wereld met vestigingen in meer dan 60 landen en meer dan cursisten per jaar. WineWise is de enige WSET erkende opleidingsaanbieder in België. ORGANISATIES vzw Belgische Wijnbouwers Deze sectorvereniging overkoepelt meer dan 40 professionele en semi-professionele wijnbouwers die op het Belgisch grondgebied actief zijn. De doelstelling is om de ontluikende Belgische wijnbouwsector te professionaliseren door opleidingen, commerciële samenwerking, belangenbehartiging en permanente contacten met alle verschillende overheden. De vzw werd eind 2009 opgericht door negen wijnbouwers : Paul Vleminckx - Chardonnay Meerdael, Oud-Heverlee voorzitter, Lodewijk Waes - Wijndomein Waes, Zwijnaarde secretaris, Jos Van Laer - Kluisberg, Assent, Hugo Bernar - Hageling Wijnbouw, Tienen, Jan Caudron Wijngaard Kampenberg, Vlierzele, Herman Van Goidsenhoven - Chartreuzenberg, Holsbeek, Wim Liekens - Langenberg, Lichtaart, Bruno Cools - Ten Bunder, Aarschot, Maurice Fol - Tempelberg, Linden erevoorzitter. Sinds verschillende jaren is ook professor dr. Ghislain Houben (Universiteit Hasselt) bestuurslid van de VZW. Vereniging Vlaamse Sommeliers (VVS) De Vereniging Vlaamse Sommeliers werd opgericht in 1986 als follow-up op de bestaande Maître-sommeliercursus van Sopexa. In 1996, na tien jaar intense activiteiten, werd de officiële vzw gesticht. Op 18 november 2009, was de fusie tussen de twee belangrijkste Vlaamse sommelierverenigingen een feit. Samen vormen zij één beroepsvereniging. De VVS wil de gesprekspartner zijn voor horeca, voor de wijnbouwers en de wijnambassades, voor de wijnhandel, voor de wijnopleiding in het algemeen, zij het Syntra of een andere aanbieder. Maar vooral wil VVS de relatie met de hotelscholen met een specialisatiejaar en met de wijnminnende scholen aanhalen. Ook de Belgische en Oost-Vlaamse wijnen krijgen de nodige aandacht van de sommeliers. Vele Belgische (top-)restaurants zetten deze wijnen reeds op de kaart. De VVS verkiest ook jaarlijks de beste Belgische wijn, met in 2013 onder andere een gouden medaille voor Waes Wit 2012 uit Zwijnaarde

13 Vlaamse Wijngilde De Vlaamse Wijngilde is een vereniging van wijnproevers over heel Vlaanderen en Brussel. De vereniging heeft drie essentiële doelstellingen: a) het aanbieden van een wijn-praktijkforum met een educatieve opdracht, b) het naar buiten brengen van een uniform en wervend imago voor elke wijnliefhebber, c) het creëren van een ernstig en tegelijk ontspannen kader voor bovenstaande doelstellingen. De commanderijen zijn de clubs die samen de Vlaamse Wijngilde vormen. Dit zijn er een veertigtal over heel Vlaanderen en Brussel. Ze zijn geordend per provincie. In Oost-Vlaanderen zijn dit: Regio Geraardsbergen commanderij Oenotria, Regio Zottegem commanderij Zottegem, Regio Zele commanderij Zele, Regio Zuidrand Gent commanderij Land van Rhode, Regio Beveren-Waas commanderij Land van Waas, Regio Ninove commanderij Nova Zembla, Regio Lede commanderij Molenberg, Regio Gent commanderij Osiris, Regio Gent commanderij Gent, Regio Gent (Deurle) commanderij Erasmus, Regio Eeklo commanderij Meetjesland, Regio Denderleeuw commanderij Bellebeek, Regio Aalst commanderij Land van Breughel, Regio Aalst commanderij Aalst. VERKOOPKANALEN Belgian Wines Belgian Wines is een initiatief van Jens (foto) & Jonas De Maere die vanuit een passie voor wijnen en lokale producten sinds 2007 kunnen beschouwd worden als de ambassadeurs bij uitstek van de Belgische wijnen. Belgian Wines biedt de kans om onbekende en vaak daardoor onbeminde Belgische wijnen te ontdekken. De wijnen werden zo geselecteerd dat het aanbod een goede doorsnede vormt van wat er te vinden is in het Belgische wijnlandschap in termen van herkomst, druivensoorten, stijlen en kwaliteit. Veel van de aangeboden wijnen zijn bekroond op diverse nationale en internationale degustaties. 13

14 Hierna volgt een kort verslag van de bespreking met Jens De Maere in de winkel in Melsele. We verkopen via de webwinkel en in de winkel zelf, legt Jens De Maere uit. Opvallend is dat toprestaurants meer en meer willen werken met Belgische wijnen. Omdat klanten de wijnen vroeger enkel op het domein zelf konden kopen, beslisten de broers De Maere om de promotie en verkoop zelf in handen te nemen. Momenteel zijn ongeveer 60 Belgische wijnen te koop afkomstig van 25 domeinen. Belgian Wines verkocht initieel enkel aan particulieren, maar heel snel volgde de horeca (gastronomie). De wijnen zijn niet goedkoop en dit heeft 3 redenen. Ten eerste is er geen schaalvoordeel (aantal flessen is beperkt). Als voorbeeld haalt Jens aan dat één groot wijndomein in Bordeaux 180 ha beslaat, ter vergelijking: de totale oppervlakte in België aan wijnbouw bedraagt 130 ha. Ten tweede is de vraag groter dan het aanbod: veel wijnen zijn snel uitverkocht. Ten derde is de grond duur en de investering hoog. Gemiddeld mag voor het aankopen van 1 ha grond, het verbouwen en maken van wijn, alsook het vermarkten van wijn rekenen dat de investering euro bedraagt. Bovendien is er de eerste drie jaar geen oogst. Jens stelt tenslotte dat een wijngaard leefbaar is vanaf 6 tot 7 ha. Zijn missie is om elke Belg te overhalen om minstens eenmaal per jaar een fles Belgische wijn te kopen. PROMOTIE Wijnronde van Vlaanderen De Wijnronde van Vlaanderen is een gemeenschappelijke organisatie van Belgian Wines, De Vlaamse Wijngilde, de Vereniging van Vlaamse Sommeliers en WineWise. De Wijnronde van Vlaanderen vindt in 2014 plaats in Heuvelland op 1 mei en heeft drie luiken: de rally In Flanders Wine Fields per wagen, oldtimer of fiets over een afstand van ongeveer 70 km in en rond het Heuvelland (West-Vlaanderen). Een gesloten lus van ongeveer 40 km neemt je mee langs de verschillende wijndomeinen; de Belgische wijnbeurs (Belgian Wines Fair) op de Scherpenberg in Loker. Belgische wijnbouwers zijn er verzameld onder één dak. Dit is tevens de aankomstplaats voor de deelnemers van de rally; het avondfeest, een feest met de wijnbouwers: streekgerechten uit het Heuvelland gepaard met aangepaste Belgische wijnen. 14

15 WIJN IN OOST-VLAANDEREN: OP BEZOEK BIJ DE OOST-VLAAMSE WIJNBOUWERS We bezochten acht Oost-Vlaamse wijnbouwers en tijdens de gesprekken viel steeds op hoe gepassioneerd men met wijnbouw bezig is. Het is wel een tijdrovende bezigheid, die grote investeringen vergt en tijd nodig heeft om te renderen. Bovendien blijft klimaat een grote risicofactor: elk oogstjaar is anders. Voor de oogst 2014 is er goede hoop, voor zover en geen vriesperiode meer komt. Op de meeste wijngaarden staan de stokken al in bloei (maart-april 2014). Grote vrieskou zou bijgevolg fataal zijn. WIJNDOMEIN DRIESSE, VLIERZELE Marc Van den Driessche kreeg in 2005 zin om zelf iets te produceren. Grond had hij al ter beschikking. Hij zocht een nichemarkt en koos voor de productie van schuimwijn wegens de toegevoegde waarde, omdat het product in de lift zit en omdat hij het zelf ook graag drinkt. Hij volgde de cursus Wijnbouwer- Wijnmaker bij Syntra Midden-Vlaanderen en is lid van de vzw Belgische Wijnbouwers. Marc ontvangt ons in Vlierzele, waar de vinificatie gebeurt na manuele pluk van de druiven. De wijngaard ligt echter in Sint-Lievens- Esse. Marc werkt met Pinot noir, Meunier en Chardonnay en maakt uitsluitend mousserende wijn. In 2006 startte hij met de aanplant van ongeveer 1 ha. Recent beplantte hij bijkomend 0,5 ha. Zo zijn er nu in totaal 7000 planten, waarvan 5000 productief. De pers werd omgebouwd tot membraanpers, waardoor hij tot 1400 kg per keer kan persen. Ook de reiniging verloopt vlotter. Marc voegt een minimum aan sulfiet toe om elk risico (bacteriën, ongewenste gisten) te vermijden. Van april tot mei gebeurt de assemblage en nadien de botteling. De flessen gaan voor minimum een jaar in de kelder, wat ook de norm is bij champagne. De naam Driesse refereert naar de drie druivensoorten, naar de naam Sint-Lievens-Esse en naar de eigen familienaam Van den Driessche De verkoop verloopt via de thuiswinkel, horecazaken, markten en beurzen. 15

16 WIJNGAARD KAMPENBERG, VLIERZELE Door zijn werk als professioneel fotograaf werd Jan Caudron door diverse tijdschriften de wijnwereld rondgestuurd en begon hij zich af te vragen waarom wijnbouw bij ons als onmogelijk werd bestempeld. Zo kwam hij in de champagnestreek voor een reportage en geraakte er in de ban van wijn. In 2004 startte hij zelf met wijn maken toen hij de grond met huis in de buurt kon kopen. Jan geeft les in de cursus Wijnbouwer-Wijnmaker in Syntra Midden-Vlaanderen. Ook is hij mede-oprichter van de vzw Belgische Wijnbouwers. Jan Caudron startte in 2004 met de aanplant van Pinot Gris, nadien volgden Zweigelt (2005), Gamay (2011) en Pinot noir (2014): traditionele Europese wijnrassen. De wijngaard heeft een oppervlakte van 1,3 ha waarvan 0,5 ha in productie. De naam Kampenberg komt van de berg die net rechtover het domein ligt. De locatie is ideaal : zuidligging, licht hellend, perfect voor bewerking. De wijn wordt verkocht rechtstreeks in horecazaken, via thuisverkoop en enkele winkels. 16

17 DOMEIN DE GUSSEME, MUNKZWALM De ouders van Marnix De Gusseme waren groentekwekers. Door te helpen op het bedrijf kreeg hij het telen in de vingers. Hij las ook veel over wijn en leerde bij door zelfstudie. In 2004 volgde hij de cursus Conseil-Sommelier (3 jaar). Die combinatie van groene vingers en interesse in wijn deed hem de stap zetten naar de wijnteelt. In 1988 startte Marnix met het wijnmaken als hobby, die na verloop van tijd uitgroeide tot een bijberoep. Hij legde zijn eerste wijngaard aan in Balegem, in Wanneer hij nadien verhuist, verplant hij de stokken niet en start hij met ongeveer 120 stokken (3,5 are) in de tuin. Hij bezit ook 12 are aan de Zwalmmolen, waar 400 stokken zijn aangeplant. Het gaat om Regent en Reberger (rood), Johanniter, Fanny, Bianca, Solaris (wit en mousserend). Marnix koos voor schimmelresistente rassen. Deze zijn minder gekend wat smaak betreft, wat een commercieel nadeel kan zijn, maar ze zijn resistenter en beter aangepast aan ons klimaat. De distributie zou, volgens Marnix, beter kunnen. Nu wordt verkocht op markten en in de horeca. Aansluiting bij een distributienetwerk in de Vlaamse Ardennen behoort zeker tot de mogelijkheden. Het mooie etiket werd korte tijd geleden ontworpen en spreekt van Zwalmparels. Domein De Gusseme is lid van de Belgische wijnbouwers vzw. 17

18 WIJNDOMEIN WAES, ZWIJNAARDE Lodewijk Waes is advocaat van beroep. De passie voor wijn en studies in Spanje (streek van Léon) wakkerden de interesse voor de wijnteelt aan. Bovendien zou het maken van rode wijn in Vlaanderen, een uitdaging vormen. Lodewijk nam de handschoen op en begon in 2005 met de aanleg van 1 ha. Er is uitbreiding tot 3 ha mogelijk. De aanplant is deels wit en deels rood. Kwaliteit staat centraal. Waes Rood 2009 behaalde een vierde plaats in de categorie beste Belgische wijnen (Megavino 2010). In 2013 werd Waes Rood 2011 verkozen tot tweede beste Belgische wijn en in 2013 won Waes Wit 2012 een gouden medaille. Op de flessen prijkt het wapenschild van de familie, met daarin een egel, die symbool staat voor eenheid met de natuur. De grond ligt aan de Schelde, die zorgt voor een microklimaat. In de wijngaard gebeurt alles met de hand: snoeien, ontbladeren, oogsten. De verkoop verloopt via de horeca en Belgian Wines. Zo goed als alle vrije tijd gaat op in deze hobby die thans is uitgegroeid tot een professionele activiteit. Lodewijk Waes haalt voldoening uit de positieve resultaten. Hij pleit voor de eenmaking van de bestaande appellaties tot één appellatie voor België. Dit moet een meerwaarde betekenen voor de consument. De huidige kleine appellaties zijn onvoldoende gekend. 18

19 LANDGOED DORREBEEK, MICHELBEKE & WIJNDOMEIN DE 3 FONTEINEN, ZOTTEGEM Luc Goessens op Wijnlandgoed Dorrebeek Luc Goessens en Eric De Koekelaere hebben een verschillend beroep de een is schilder, de ander slager maar delen de passie voor wijn. Wijnbezoeken in de Duitse Moeselstreek gaven de aanzet. Ze ontmoetten elkaar in 2004 en werken sindsdien samen in de geest van een coöperatieve. Luc is de wijnmaker. Beiden bezitten een eigen wijndomein en slaan de handen in elkaar om wijn te produceren. Op Wijndomein De 3 Fonteinen in Zottegem heeft Luc in 2008 dezelfde cépages aangeplant (250 are, ong stokken) als deze van Landgoed Dorrebeek waar Eric in 2004 ong. 2 ha aanlegde (4700 stokken). Ze kozen voor schimmelresistente rassen (Regent en Johanniter, maar ook Pinotin, Helios en Sirius). Luc verdiepte zich in het maken van wijn. Hij is ook degene die groepen ontvangt en de rondleiding en degustaties verzorgt. Vorig jaar kwamen 800 bezoekers het wijnlandgoed Dorrebeek ontdekken. Sinds 2011 is er een gloednieuw en perfect uitgerust wijnhuis. De installatie zou ook door andere wijnbouwers kunnen gebruikt worden, mits goede planning. De verkoop gebeurt in de eigen feestzaal, op enkele wijnbeurzen en via Belgian Wines. Voornamelijk particulieren zijn klant. De naam De 3 Fonteinen komt van de ligging van de wijngaard in een bronnengebied (bron = fontein in de streek) en er wordt met drie vrienden samengewerkt. Wijnlandgoed Dorrebeek is genoemd naar de beek. 19

20 Wijnfeest Vlaamse Ardennen Foto editie 2012 Op zondag 3 augustus 2014 is er op initiatief van Eric De Koekelaere een wijnfeest op het Wijnlandgoed Dorrebeek in Michelbeke. Vanaf 10 uur zijn de geïnteresseerden welkom in de Dorrebeekstraat. Zowel in de wijngaard als in het productiehuis zijn er rondleidingen en krijgen de mensen de nodige deskundige uitleg over de volledige productielijn. Ondertussen speelt er doorlopend een kortfilm die nog eens het productieproces uitlegt. De wijngaard en het productiehuis zijn de hele dag vrijblijvend toegankelijk. In de feesttent wordt het hele gamma van de vier wijnbouwers (Dorrebeek, De 3 Fonteinen, Driesse en Kampenberg) voorgesteld. Wie die zondag afzakt naar Landgoed Dorrebeek, kan er zich van vergewissen hoe er met ons klimaat, de juiste druiven en de rijke bodems een mooi product wordt bekomen dankzij de kennis en kunde van de wijnbouwer. 20

Vlaams minister-president Peeters tekent krijtlijnen uit voor Vlaams wijnbouwbeleid

Vlaams minister-president Peeters tekent krijtlijnen uit voor Vlaams wijnbouwbeleid PERSMEDEDELING VAN HET KABINET VAN DE MINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW EN PLATTELANDSBELEID Dinsdag 21 februari2012 Vlaams minister-president

Nadere informatie

Limburgse wijnen populairder dan ooit

Limburgse wijnen populairder dan ooit VRAAG IS ZO GROOT DAT BEPERKTE VOORRAAD SNEL IS UITVERKOCHT Limburgse wijnen populairder dan ooit Jerome Gielkens Voor kwaliteitsvolle wijnen hoef je heus niet naar Frankrijk of Italië. In Limburg worden

Nadere informatie

Hoe kan ik dit Duitse Wijn etiket te lezen:

Hoe kan ik dit Duitse Wijn etiket te lezen: Wijnetiketten bevat een heleboel nuttige informatie! Hieronder staan verschillende wijnetiketten afgebeeld met uitleg hoe je ze moet lezen. Op deze manier kan je in de winkel iets makkelijker een keuze

Nadere informatie

2 topdomeinen uit Napa Valley

2 topdomeinen uit Napa Valley Proefavond 20 december 2014 2 topdomeinen uit Napa Valley Bruno De Witte Nadat we in 2007 Californië in zijn geheel als wijnregio hebben besproken en een aantal wijndomeinen geproefd, beperken we ons nu

Nadere informatie

Wijnbouw in België en NL:

Wijnbouw in België en NL: Wijnbouw in België en NL: doorgelicht vanuit een economisch perspectief! Prof. dr. Ghislain Houben BeNeVit-symposium 8/11/2011 Historiek 1. Begin jaren 70 herintroductie door Jean Bellefroid in Borgloon

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Productdossier BOB Vijlen, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Productdossier BOB Vijlen, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 15052 8 juni 2015 Productdossier BOB Vijlen, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Gelet op artikel 17 eerste lid van

Nadere informatie

BeNeVit Symposium 2011 Nieuwsbrief 3

BeNeVit Symposium 2011 Nieuwsbrief 3 Rood kan ook Waarom geen rood? Momenteel worden er bij ons hoofdzakelijk witte wijnen gemaakt. Logisch, er zijn veel witte druivenvariëteiten die goed in ons klimaat en op onze bodem passen en die aantrekkelijke

Nadere informatie

Welkom bij WSET level 2 Intermediate

Welkom bij WSET level 2 Intermediate Welkom bij WSET level 2 Intermediate Sessie 2: hoofdstuk 3 t/m 6 Druiven Klimaat Viticultuur: druiventeelt Vinificatie: wijn maken Etiketten: benamingen Maatschappelijke verantwoordelijkheid Bewaren en

Nadere informatie

Verslag van de Algemene Vergadering van 9 maart 2012

Verslag van de Algemene Vergadering van 9 maart 2012 Verslag van de Algemene Vergadering van 9 maart 2012 Agenda Als introductie op het relaas van de behandelde onderwerpen geven we hierna een beknopte samenvatting weer van de agendapunten : Verwelkoming,

Nadere informatie

WOLF BLASS, Australië

WOLF BLASS, Australië WOLF BLASS, Australië A. Algemene informatie over de Australische wijnbouw: 1 Korte wijngeschiedenis van Australië Hoewel Australische wijnen niet meer weg te denken zijn in het hedendaagse wijnaanbod

Nadere informatie

Ir. Stan Beurskens (Msc)

Ir. Stan Beurskens (Msc) Inleiding over de kansen voor Nederland als gevolg van het veranderende klimaat Hebben de kansen te maken met het klimaat of de nieuwe ontwikkelingen? Ir. Stan Beurskens (Msc) Achtergrond Bachelor degree:

Nadere informatie

Een provinciale aanpak van hoeve- en streekproducten

Een provinciale aanpak van hoeve- en streekproducten Een provinciale aanpak van hoeve- en streekproducten (Tinne Van Looy: plattelandscoördinator provincie Antwerpen) Vrijdag 27/11/2009 Landgoed Rhederoord Departement Welzijn, Economie en Plattelandsbeleid

Nadere informatie

Factsheet sulfiet, sorbinezuur en histamine in wijn.

Factsheet sulfiet, sorbinezuur en histamine in wijn. Factsheet sulfiet, sorbinezuur en histamine in wijn. Voedsel en Waren Autoriteit Oktober 2008 1 1. Inleiding Wijn is in Nederland een product dat door veel mensen wordt genuttigd. Volgens verordening 1493/1999

Nadere informatie

Dit deel van het examen bestaat uit vier opdrachten (vragen) waarvan u er drie dient uit te werken.

Dit deel van het examen bestaat uit vier opdrachten (vragen) waarvan u er drie dient uit te werken. Aanwijzingen voor de kandidaat: Dit deel van het examen bestaat uit vier opdrachten (vragen) waarvan u er drie dient uit te werken. Elke opdracht dient u als een nieuwe case te behandelen. Iedere opdracht

Nadere informatie

~ De Wijnclub van BEERSEL ~ programma 2012 2013

~ De Wijnclub van BEERSEL ~ programma 2012 2013 programma 2012 2013 maand & jaar xxxx dag land streek onderwerp kleur Oktober 2012 22 & 25/10 Wereld druif Pinot Noir rood November 2012 1-4 nov Portugal Douro 4 daagse trip December 2012 03 & 06/12 Frankrijk

Nadere informatie

insbieratiebrochure inspiratiebrochure voor de toeristische valorisatie van de Belgische biercultuur Jelle Van Brussel

insbieratiebrochure inspiratiebrochure voor de toeristische valorisatie van de Belgische biercultuur Jelle Van Brussel insbieratiebrochure inspiratiebrochure voor de toeristische valorisatie van de Belgische biercultuur Jelle Van Brussel Beste bierliefhebbende Belg In deze kleine inspiratiebrochure staan enkele nuttige

Nadere informatie

Van wijn moet je gewoon genieten vrijdag, 19 april 2013 18:00

Van wijn moet je gewoon genieten vrijdag, 19 april 2013 18:00 Tekst: Judice Ledeboer Het drinken van wijn wordt hoe langer hoe populairder. Ook op Curaçao. Dit komt mede door de mogelijkheid die er is om goede wijnen te kunnen kopen dankzij de liefde voor wijn van

Nadere informatie

DE WIJNBOUWSECTOR IN BELGIË

DE WIJNBOUWSECTOR IN BELGIË DE WIJNBOUWSECTOR IN BELGIË Door: Dirk DE MAESENEER, Brigitte VANDECAVEY, Johan VERHOEVEN, Algemene Directie Controle en Bemiddeling 6 De wijnbouw in België is nog jong; het nieuwe wettelijke referentiekader

Nadere informatie

Wijndag Zuid Limburg 5 september 2015

Wijndag Zuid Limburg 5 september 2015 Wijndag Zuid Limburg 5 september 2015 Een twaalftal leden en aanhang namen deel aan de door Tjeu georganiseerde wijndag in Zuid Limburg. Apostelhoeve Ons eerste proefadres was de alom bekende Apostelhoeve,

Nadere informatie

VERORDENING (EEG ) Nr. 817/70 VAN DE RAAD. van 28 april 1970

VERORDENING (EEG ) Nr. 817/70 VAN DE RAAD. van 28 april 1970 Nr L 99/ 20 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 5 5 70 VERORDENING (EEG ) Nr 817/70 VAN DE RAAD van 28 april 1970 houdende vaststelling van bijzondere bepalingen betreffende in bepaalde gebieden

Nadere informatie

Studiereis Champagne

Studiereis Champagne Studiereis Champagne 31/05/2013 Machiel Lannoo Nr.2 7 Restaurantbedrijf en drankenkennis Schooljaar 2012 2013 Stageplaats Ferme St- Siméon Inleiding: Deze studie reis van 2 dagen naar de top huizen van

Nadere informatie

KVNW ~ Wijnetiket. Verplichte vermeldingen op het wijnetiket. Kwaliteitswijn. Stille wijn, likeurwijn en parelwijn uit de EU en derde landen

KVNW ~ Wijnetiket. Verplichte vermeldingen op het wijnetiket. Kwaliteitswijn. Stille wijn, likeurwijn en parelwijn uit de EU en derde landen vermeldingen op het wijnetiket Stille wijn, likeurwijn en parelwijn uit de EU en derde landen Wijn Kwaliteitswijn (BGA) Wijn met een en en en en lidstaat wijn uit derde wijn uit derde aangevuld met de

Nadere informatie

MUSCADET Vin de Loire

MUSCADET Vin de Loire MUSCADET Vin de Loire 15 maart 2012 LOIRE Rivier Lengte 1012 km Hoogte (bron) 1400 m Debiet 400 m³/s Stroomgebied 117 000 km² Van Ardèche Naar Atlantische Oceaan LOIREWIJNEN De grenzen van de Loirevallei

Nadere informatie

De proeverijen van Marcel April 2013 Elzas

De proeverijen van Marcel April 2013 Elzas Marcel-les-Vignes Coopérative d achat à finalité sociale de vins naturels et bios De proeverijen van Marcel April 2013 Elzas Om van de zuurkool naar de asperges over te gaan en daarmee de lente in te glijden,

Nadere informatie

"Wijn Leren Degusteren" was voor mij een meer dan verrijkende ervaring. Wat een zestal wijnavonden mij hebben bijgebracht is moeilijk te definiëren

Wijn Leren Degusteren was voor mij een meer dan verrijkende ervaring. Wat een zestal wijnavonden mij hebben bijgebracht is moeilijk te definiëren De cursus voldeed in alle opzichten aan de verwachtingen. Een grondige dosis theorie, lekkere tot soms zeer uitzonderlijke wijnen. Het geheel gebracht in een aangename, ontspannende vriendschappelijke

Nadere informatie

www.champastique.be Catalogus Particulieren 2015

www.champastique.be Catalogus Particulieren 2015 www.champastique.be Catalogus Particulieren 2015 Visie & Missie Champagnes aanbieden van kleine huizen uit de 4 microregios van de Champagnestreek met oog voor traditie, hun passie voor Champagne overbrengen

Nadere informatie

~ WIJNCLUB van BEERSEL~ programma 2013 2014

~ WIJNCLUB van BEERSEL~ programma 2013 2014 programma 2013 2014 maand & jaar dag land streek onderwerp kleur Oktober 2013 21 & 24/10 Wereld druif Syrah rood November 2013 8-11/11 Italië Puglia 4 daagse tour December 2013 02 & 05/12 Italië Veneto-Friuli

Nadere informatie

Eco Fields B.V. 0318 461344. 6733 JD Wekerom info@ecofields.nl

Eco Fields B.V. 0318 461344. 6733 JD Wekerom info@ecofields.nl Wilt u een origineel en smaakvol geschenk geven aan een relatie of een bijzonder kerspakket aan uw medewerkers? Van kleine bedankjes tot uitgebreide pakketten, alles is mogelijk. Graag denken we mee om

Nadere informatie

REGLEMENT editie 2015

REGLEMENT editie 2015 1. De Farm Web Awards hebben tot doel het gebruik van internet en sociale media door landbouwers, tuinbouwers en veehouders aan te moedigen via de organisatie van een wedstrijdformule. De organisatie is

Nadere informatie

Dit deel van het examen bestaat uit vier opdrachten (vragen) waarvan u er drie dient uit te werken.

Dit deel van het examen bestaat uit vier opdrachten (vragen) waarvan u er drie dient uit te werken. Aanwijzingen voor de kandidaat: Dit deel van het examen bestaat uit vier opdrachten (vragen) waarvan u er drie dient uit te werken. Elke opdracht dient u als een nieuwe case te behandelen. Iedere opdracht

Nadere informatie

L 148/46 NL Publicatieblad van de Europese Unie 6.6.2008

L 148/46 NL Publicatieblad van de Europese Unie 6.6.2008 L 148/46 NL Publicatieblad van de Europese Unie 6.6.2008 BIJLAGE IV WIJNCATEGORIEËN 1. Wijn Onder wijn wordt verstaan het product dat uitsluitend wordt verkregen door gehele of gedeeltelijke alcoholische

Nadere informatie

4,54 inkoop 19,75 verkoop. Santa Caterina Chardonnay Igt Salento

4,54 inkoop 19,75 verkoop. Santa Caterina Chardonnay Igt Salento Santa Caterina Chardonnay Igt Salento De wijnstreek Puglia in Zuid- Italië is gespecialiseerd in de productie van rode wijnen. De hoge temperaturen lijken minder geschikt voor de verbouw van witte druivensoorten.

Nadere informatie

Transmission of an established geographical indication of spirit drinks

Transmission of an established geographical indication of spirit drinks Transmission of an established geographical indication of spirit drinks Ontwerp - Laatste keer opgeslagen op 16/02/2015 14:30 by null I. TECHNISCH DOSSIER 1.Naam en type a. Te registreren naam/namen O

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid»

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid» 1 Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid» SCSZG/15/116 ADVIES NR. 08/05 VAN 8 APRIL 2008, GEWIJZIGD OP 6 MEI 2008, OP 4 MAART 2014 EN OP 7 JULI 2015,

Nadere informatie

Oude en nieuwe wijnwereld

Oude en nieuwe wijnwereld Oude en nieuwe wijnwereld KREEFTSKEERKRING EVENAAR STEENBOKSKEERKRING Oude wereld Nieuwe wereld De productie in Europese wijnlanden is veel groter dan in de landen daarbuiten. Van de totale hoeveelheid

Nadere informatie

Memorandum. Uitdagingen Belgische Wijnbouw volgens publiek

Memorandum. Uitdagingen Belgische Wijnbouw volgens publiek Memorandum Uitdagingen Belgische Wijnbouw volgens publiek Wie wil starten met wijnbouw op onze breedtegraad wordt vaak geconfronteerd met dezelfde twijfels en opmerkingen van de stuurlui aan wal. Alhoewel

Nadere informatie

Tevredenheid bij bezoekers van infokantoren

Tevredenheid bij bezoekers van infokantoren Tevredenheid bij bezoekers van infokantoren Regionale infokantoren algemene resultaten Onderzoek uitgevoerd door Guidea in samenwerking met Toerisme Vlaanderen 1 Doelstellingen en Methodologie 3 1 Achtergrond

Nadere informatie

Productdossier BOB Vijlen 1 Inleiding. 1.1 Aanvragers en informatie. 1.1.1 Naam voor de beschermde oorsprongsbenaming: Naam: BOB Vijlen

Productdossier BOB Vijlen 1 Inleiding. 1.1 Aanvragers en informatie. 1.1.1 Naam voor de beschermde oorsprongsbenaming: Naam: BOB Vijlen Productdossier BOB Vijlen 1 Inleiding 1.1 Aanvragers en informatie 1.1.1 Naam voor de beschermde oorsprongsbenaming: Naam: BOB Vijlen Vijlen ligt in Zuid-Limburg, behorend tot de Drielandengemeente Vaals.

Nadere informatie

Door de Romeinen werden voor het eerst wijnstokken geplant in 55BC

Door de Romeinen werden voor het eerst wijnstokken geplant in 55BC Het Verenigd Koninkrijk Geschiedenis van de Engelse Wijngaarden en 2000 jaar Productie van Engels wijn Door de Romeinen werden voor het eerst wijnstokken geplant in 55BC Elk jaar kwamen er veel meer wijngaarden

Nadere informatie

Onze zeevruchten: Ons Wijnaanbod

Onze zeevruchten: Ons Wijnaanbod Ons aanbod Onze zeevruchten: Prijs: 5,5 / 250 gram Ons Wijnaanbod A) Picon Kluisbergen Klaargemaakte Picon met de juiste verhouding Picon wijn. Niet meer nodig om de juiste witte wijn te vinden om bij

Nadere informatie

Passie voor Italian life-style. Herkenbare smaak van het terroir : een aroma van bloemen, een lichte kleur met een gouden gloed

Passie voor Italian life-style. Herkenbare smaak van het terroir : een aroma van bloemen, een lichte kleur met een gouden gloed Passie voor Italian life-style Herkenbare smaak van het terroir : een aroma van bloemen, een lichte kleur met een gouden gloed Geproduceerd in het prosecco DOC gebied Vitamines, mineralen, planten ingrediënten,

Nadere informatie

Puglia (Apulië) Gemiddelde temperatuur: 16,6 C. Belangrijkste druivenrassen. Aantal DOCG s 4

Puglia (Apulië) Gemiddelde temperatuur: 16,6 C. Belangrijkste druivenrassen. Aantal DOCG s 4 Puglia (Apulië) Algemene kenmerken Puglia Terroir Bodem Zand, klei Klimaat Gemiddelde temperatuur: 16,6 C Gemiddeld aantal zonuren: 2487 Belangrijkste druivenrassen : Bombino Trebbiano Greco Verdeca :

Nadere informatie

Reglement met betrekking tot de toekenning van subsidies voor middenstands- en handelsverenigingen ter ondersteuning van de detailhandel

Reglement met betrekking tot de toekenning van subsidies voor middenstands- en handelsverenigingen ter ondersteuning van de detailhandel directie Economie, Landbouw & Platteland, Europese en Internationale samenwerking dienst Economie, Europese & Internationale samenwerking Reglement met betrekking tot de toekenning van subsidies voor middenstands-

Nadere informatie

De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt

De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt Kusttoerisme West-Vlaanderen Werkt 3, 28 De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt Foto: Evelien Christiaens Rik De Keyser bestuurder-directeur en hoofd afdeling toerisme, WES Evelien Christiaens

Nadere informatie

ITALIAANSE REGELGEVING EN ETIKETTEN

ITALIAANSE REGELGEVING EN ETIKETTEN ITALIAANSE REGELGEVING EN ETIKETTEN REGELGEVING EU REGELGEVING De regelgeving voor herkomstbenamingen en etikettering is in alle landen binnen de Europese Unie gelijk. Tot voor kort classificeerde de Europese

Nadere informatie

Vonkelwyn is de Afrikaanse vertaling van mousserende wijn en is tevens de verzamelnaam voor alle mousserende wijnsoorten uit Zuid-Afrika.

Vonkelwyn is de Afrikaanse vertaling van mousserende wijn en is tevens de verzamelnaam voor alle mousserende wijnsoorten uit Zuid-Afrika. VONKELWIJN Vonkelwyn is de Afrikaanse vertaling van mousserende wijn en is tevens de verzamelnaam voor alle mousserende wijnsoorten uit Zuid-Afrika. Naamgeving Zuid-Afrikaanse mousserende wijnen die volgens

Nadere informatie

Gïk, de blauwe wijn. Wacht... WAT?!

Gïk, de blauwe wijn. Wacht... WAT?! Gïk, de blauwe wijn. Wacht... WAT?! Een team van jonge ondernemers zorgt voor een revolutie in de wijnwereld met een 'godslasterlijke' drank. Het kostte twee jaar van diepgaand onderzoek in nauwe samenwerking

Nadere informatie

Domaine Pehu-Simonet Verzenay Champagne Grand Cru

Domaine Pehu-Simonet Verzenay Champagne Grand Cru Domaine Pehu-Simonet Verzenay Champagne Grand Cru Champagne Pehu-Simonet is een klein familiaal huis waar David Pehu na 3 generaties het roer heeft overgenomen. Zij zijn al die tijd trouw gebleven aan

Nadere informatie

Passie voor Italiaanse life-style. Herkenbare smaak van het terroir : een aroma van bloemen, lichte kleur met een gouden gloed

Passie voor Italiaanse life-style. Herkenbare smaak van het terroir : een aroma van bloemen, lichte kleur met een gouden gloed q q q q q Passie voor Italiaanse life-style Herkenbare smaak van het terroir : een aroma van bloemen, lichte kleur met een gouden gloed Geproduceerd in het prosecco DOC gebied Bevat vitamines, mineralen

Nadere informatie

Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport

Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport Trendbarometer hotels 2012 Inlichtingen Dagmar.Germonprez@toerismevlaanderen.be Tel +32 (0)2 504 25 15 Verantwoordelijke uitgever: Peter De Wilde - Toerisme Vlaanderen

Nadere informatie

Op weg naar Duurzame Voedselstrategieën. Dienst Landbouw & Platteland

Op weg naar Duurzame Voedselstrategieën. Dienst Landbouw & Platteland Op weg naar Duurzame Voedselstrategieën Dienst Landbouw & Platteland Cijfers Oost-Vlaamse Land- en Tuinbouw Totale opp : 298.200 ha Opp landbouw: 149.000 ha Weide, grasland en groenvoeders 61% Akkerland

Nadere informatie

Ontdekkingsweekend Zaterdag 6 juli 2013 Ahr Weingut Adeneuer

Ontdekkingsweekend Zaterdag 6 juli 2013 Ahr Weingut Adeneuer DEZE TRIP IS VOLZET Ontdekkingsweekend Zaterdag 6 juli 2013 Ahr Weingut Adeneuer Wandelen, ontdekken, proeven, culinair genieten N aar traditie trekken we jaarlijks naar Duitsland om er één van onze domeinen

Nadere informatie

1 Oprichting Belgian Bowhunting Federation: BBF

1 Oprichting Belgian Bowhunting Federation: BBF Beste leden,, Allereerst wil ik alle leden nogmaals bedanken voor hun steun, wat voor een kersverse vereniging erg belangrijk is.. Bijna halverwege het jaar, bij de start van het nieuwe jachtseizoen, wil

Nadere informatie

Inleiding. Patrick Bontinck CEO. Alain Hutchinson Voorzitter van de vzw visit.brussels

Inleiding. Patrick Bontinck CEO. Alain Hutchinson Voorzitter van de vzw visit.brussels Activiteitenverslag Inleiding 2014 werd in het kader van de regionalisering van het toerisme als een scharnierjaar aangekondigd. Het is ook een jaar van consolidatie geweest voor het toerisme in Brussel.

Nadere informatie

De bodem is laag, maar produceert overheerlijk fruit.

De bodem is laag, maar produceert overheerlijk fruit. De bodem is laag, maar produceert overheerlijk fruit. De bodem is laag, maar produceert overheerlijk fruit. Simone Scaletta is een jonge wijnbouwer die zijn eigen wijn produceert in Monforte d Alba, één

Nadere informatie

Wijn van het ontbijt tot het avondgloren. ronny.anica@gmail.com ludavid2000@yahoo.com

Wijn van het ontbijt tot het avondgloren. ronny.anica@gmail.com ludavid2000@yahoo.com Wijn van het ontbijt tot het avondgloren 1 Een dag begint, de zon komt op 2 onze tijdzone, GMT +1 3 7 uren later 4 Het avondgloren, 9 uren later 5 Technische uitleg/ Wat gaan we doen? 6 Australië Wijnbouw

Nadere informatie

pilootprojecten (deel 1) Oost-Vlaanderen

pilootprojecten (deel 1) Oost-Vlaanderen pilootprojecten (deel 1) Oost-Vlaanderen dhr. Arne Oosthuyse projectcoördinator Voka - Kamer van Koophandel O-Vl. VON-sessie: Allochtoon ondernemerschap in Vlaanderen Donderdag 9 juni 2011 Huis van de

Nadere informatie

Witte wijnen uit NIEUW-ZEELAND

Witte wijnen uit NIEUW-ZEELAND Witte wijnen uit NIEUW-ZEELAND Algemeen De eerste wijnstokken werden uit de Australische Hunter Valley meegenomen en in 1819 ten noorden van Auckland geplant. Eind 19e eeuw arriveerden emigranten uit Dalmatië

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT ONTWERP VAN DECREET

VLAAMS PARLEMENT ONTWERP VAN DECREET Stuk 2084 (2003-2004) Nr. 2 VLAAMS PARLEMENT Zitting 2003-2004 6 april 2004 ONTWERP VAN DECREET houdende instemming met het verdrag tot oprichting van de Internationale Organisatie voor Wijnstok en Wijn

Nadere informatie

De totale oppervlakte met wijndruiven beplant is 103.000 ha waarvan 78.000 ha rood en 25.000 ha wit.

De totale oppervlakte met wijndruiven beplant is 103.000 ha waarvan 78.000 ha rood en 25.000 ha wit. DE WIJNEN VAN CHILI Historiek De wijnproductie begon in Chili met de komst van de Spanjaarden in het land. De eerste jaargang was 1551. De dominante druif was de Pais. Vanaf 1851 werden de Franse druivenvariëteiten

Nadere informatie

PORTUGAL, Douro : Rode wijnen

PORTUGAL, Douro : Rode wijnen PORTUGAL, Douro : Rode wijnen Algemene wijninfo Portugal is bij ons op wijngebied vooral bekend voor de Port-wijnen. Maar wegens de sterke tradities, de vele druivensoorten ( bijna 100! ) en een gevarieerd

Nadere informatie

INHOUDSTAFEL. mjpublishing

INHOUDSTAFEL. mjpublishing 3 INHOUDSTAFEL HOOFDSTUK 1 GESCHIEDENIS VAN WIJN 11 1.1 Van de oudheid tot de 17de eeuw 11 1.1.1 De eerste wijnsporen 11 1.1.2 Het Oude Egypte 12 1.1.3 Het antieke Griekenland 12 1.1.4 Het Romeinse Rijk

Nadere informatie

1. Samenvatting. 2. De Belgische energiemarkt. 2.1 Liberalisering van de energiemarkt

1. Samenvatting. 2. De Belgische energiemarkt. 2.1 Liberalisering van de energiemarkt PERSDOSSIER Inhoud 1. Samenvatting... 2 2. De Belgische energiemarkt... 2 3. Hoe maakt Poweo het verschil?... 3 4. Poweo: meest competitieve elektriciteitsaanbod in Wallonië volgens Test-Aankoop... 4 5.

Nadere informatie

Degustatie Roemeense wijnen

Degustatie Roemeense wijnen 1. De wijngebieden Degustatie Roemeense wijnen 2. Roemenie in cijfers Oppervlakte beplant met wijngaarden, in 1000 ha 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 Totaal 255,030 250,030 249,170 247,635 242,700 238,300

Nadere informatie

Kiwibes seizoen 2013. 11 september, Elzenveld Antwerpen

Kiwibes seizoen 2013. 11 september, Elzenveld Antwerpen Kiwibes seizoen 2013 11 september, Elzenveld Antwerpen Welkom Jan Engelen Sales & Marketing Manager Veiling Hoogstraten Agenda Historiek Seizoen 2013 Kiwibes: Dé hapklare fruitsnack Toekomst Receptie door

Nadere informatie

Prijszetting Belgische wijn. Prof. Dr. Ghislain Houben

Prijszetting Belgische wijn. Prof. Dr. Ghislain Houben Prijszetting Belgische wijn Prof. Dr. Ghislain Houben Prijszetting Gevolg van 3 variabelen klant concurrentie kostprijs Wijnbouwer functioneert onder de algemene economische marktregels Uitdaging is :

Nadere informatie

Voorstelling eerste Loonse Cuvée Jan B.

Voorstelling eerste Loonse Cuvée Jan B. - augustus 2012 Maandelijks informatieblad stad Borgloon open: ma 9u tot 12u nm. gesloten di vm. gesloten 14u tot 19u wo 9u tot 12u 14u tot 16u 06juli stad Borgloon De Nieuwsbrief is een uitgave van College

Nadere informatie

Werkkatern 6 Welkom in onze provincie

Werkkatern 6 Welkom in onze provincie 1 Les 1 en 2 Mijn provincie 1 Mijn provincie op kaart Voer eerst volgende opdrachten uit op de kaart van je provincie - Kleur de gemeente waarin je school staat rood - Kleur je provinciehoofdstad geel,

Nadere informatie

Onderzoek biologische landbouw en voeding 2015. Een greep uit de Vlaamse onderzoeksthema s ter gelegenheid van BioXpo 2015

Onderzoek biologische landbouw en voeding 2015. Een greep uit de Vlaamse onderzoeksthema s ter gelegenheid van BioXpo 2015 Onderzoek biologische landbouw en voeding 2015 Een greep uit de Vlaamse onderzoeksthema s ter gelegenheid van BioXpo 2015 1 Contact Vlaams onderzoeks en kennisnetwerk voor biologische landbouw & voeding

Nadere informatie

Herdenkingstoerisme Westhoek 2014

Herdenkingstoerisme Westhoek 2014 Visitor Management Herdenkingstoerisme Westhoek 2014 Persconferentie 8 april 2015 Opvolging bezoekerscijfers WOI-sites Westhoek BC Westfront 7 MUSEA: via ticketing 4 BEGRAAFPLAATSEN: via tellers Forse

Nadere informatie

CLASICO. Viña Ventisquero Syrah Lijn: Druivenras: Herkomst: Proefnotitie: Viña Ventisquero Chardonnay. Lijn:

CLASICO. Viña Ventisquero Syrah Lijn: Druivenras: Herkomst: Proefnotitie: Viña Ventisquero Chardonnay. Lijn: Produktblad 1 van 61 Viña Ventisquero De wijngaard Ventisquero is het resultaat van een nieuwe uitdaging van Agrosuper, de grootste producent van verse voedingsmiddelen in Chili. Enthousiast over het idee

Nadere informatie

Definitieve resultaten eindejaarscontroles

Definitieve resultaten eindejaarscontroles Definitieve resultaten eindejaarscontroles Persbericht 14 januari 211 2 Na zes weken sensibilisering en alcoholcontroles op de weg maken Staatssecretaris voor Mobiliteit Etienne Schouppe en het Belgisch

Nadere informatie

1. Hoeveel van de projecten die werden goedgekeurd werden inmiddels uitgevoerd?

1. Hoeveel van de projecten die werden goedgekeurd werden inmiddels uitgevoerd? SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 67 van JORIS POSCHET datum: 23 oktober 2015 aan PHILIPPE MUYTERS VLAAMS MINISTER VAN WERK, ECONOMIE, INNOVATIE EN SPORT Bovenlokale sportinfrastructuur - Evaluatie Het wegwerken

Nadere informatie

Arbeidsmarkt in Zuid-Oost-Vlaanderen

Arbeidsmarkt in Zuid-Oost-Vlaanderen Arbeidsmarkt in Zuid-Oost-Vlaanderen Update januari 2015 Dit overzicht van de regionale arbeidsmarkt wordt elk kwartaal ruim verspreid naar de stakeholders en lokale besturen in de regio. Elk jaar in januari

Nadere informatie

O.l.v. Jeroen Ervynck

O.l.v. Jeroen Ervynck O.l.v. Jeroen Ervynck Met een oppervlakte van bijna 10 miljoen vierkante kilometer is Canada het op één na grootste land ter wereld (na Rusland en Antarctica even niet meegerekend). Een groot deel van

Nadere informatie

Aanbod nieuwe wijnen!

Aanbod nieuwe wijnen! NAJAARSACTIE PARELENDE WIJNEN Aanbod nieuwe wijnen! Ook dit jaar verkopen we een assortiment aan voortreffelijke parelende wijnen ten voordele van onze cliënten. Vorig jaar haalden we een winst van 3000

Nadere informatie

Effectmeting bij kinderen, ouders, leerkrachten en directie van smaakklassen

Effectmeting bij kinderen, ouders, leerkrachten en directie van smaakklassen Effectmeting bij kinderen, ouders, leerkrachten en directie van smaakklassen Vakgroep Landbouweconomie Prof. Dr. Xavier Gellynck Dr. Hans De Steur Ir. Sara De Pelsmaeker Universiteit Gent Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen

Nadere informatie

ProWein 2013: nog niet eerder zo internationaal

ProWein 2013: nog niet eerder zo internationaal ProWein 2013 Afsluitend persbericht / 26 maart 2013 ProWein 2013: nog niet eerder zo internationaal Op de toonaangevende internationale vakbeurs voor wijn en gedistilleerd presenteerden gedurende drie

Nadere informatie

Resultaten voor België Psychische Gezondheid Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor België Psychische Gezondheid Gezondheidsenquête, België, 1997 6.2.1. Inleiding Binnen de verschillen factoren van risico gedrag heeft alcoholverbruik altijd al de aandacht getrokken van de verantwoordelijken voor Volksgezondheid. De WGO gebruikt de term "Ongeschiktheid

Nadere informatie

Witte wijnen uit Galicië. 24 september 2011 Michel De Cuyper Wijnmeester

Witte wijnen uit Galicië. 24 september 2011 Michel De Cuyper Wijnmeester Witte wijnen uit Galicië 24 september 2011 Michel De Cuyper Wijnmeester Galicië Noordwesthoek van Spanje (kaart) Boven Portugal Ten westen van Castilla y Leon Atlantische Oceaan ten westen en ten noorden

Nadere informatie

Kopen in het buitenland: vrijstellingen voor reizigers - 2011 - Federale Overheidsdienst FINANCIEN

Kopen in het buitenland: vrijstellingen voor reizigers - 2011 - Federale Overheidsdienst FINANCIEN EENDRACHT MAAKT MACHT Kopen in het buitenland: vrijstellingen voor reizigers - 2011 - Federale Overheidsdienst FINANCIEN Hoeveel kan ik belastingvrij kopen als ik uit een land kom dat geen lid is van de

Nadere informatie

Proefdoos: Toscaanse top wijnen

Proefdoos: Toscaanse top wijnen Proefdoos: Toscaanse top wijnen 2009 Pianirossi Sidus DOC De CEO van Tod's & Hogan is de eigenaar van dit domein. Een middelzware fruitige wijn is de beste typering. Veel fruit, sap met mooie tonen van

Nadere informatie

gids en reisleider Boudewijnvest 3 Schoolstraat 1 3290 DIEST 3200 AARSCHOT 013 35 09 90 016 55 34 23 www.deoranjerie.be info@deoranjerie.

gids en reisleider Boudewijnvest 3 Schoolstraat 1 3290 DIEST 3200 AARSCHOT 013 35 09 90 016 55 34 23 www.deoranjerie.be info@deoranjerie. gids en reisleider Campus Diest Campus Aarschot Boudewijnvest 3 Schoolstraat 1 3290 DIEST 3200 AARSCHOT 013 35 09 90 016 55 34 23 www.deoranjerie.be info@deoranjerie.be INHOUDSTAFEL 1. Voorwoord... pg.

Nadere informatie

DE PROVINCIE ALS COÖRDINATOR FIETSBELEID

DE PROVINCIE ALS COÖRDINATOR FIETSBELEID PROVINCIAAL FIETSBELEID DE PROVINCIE ALS COÖRDINATOR FIETSBELEID De Vlaamse provincies namen de laatste jaren tal van initiatieven inzake fietsbeleid. Ze hebben de ambitie om uit te groeien tot het fietsbestuur

Nadere informatie

BRUUT. Horeca. Champagne. Introductie. www.bruutchampagne.com. december 2012

BRUUT. Horeca. Champagne. Introductie. www.bruutchampagne.com. december 2012 BRUUT Champagne www.bruutchampagne.com Horeca Introductie december 2012 AANLEIDING Bedacht, uitgewerkt en tot stand gebracht door 5 jeugdvrienden uit Den Haag die zich keer op keer verbaasden over de oubollige

Nadere informatie

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013 XL 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Ju i 2014 2 AANTAL OVERNACHTINGEN NAAR VERBLIJFSMOTIEF,

Nadere informatie

Van druif tot most. Figuur 4.1: Het proces van wijn maken. Wijngaard Druivenstok Vinificatie Wetgeving en etikettering Smaak van wijn

Van druif tot most. Figuur 4.1: Het proces van wijn maken. Wijngaard Druivenstok Vinificatie Wetgeving en etikettering Smaak van wijn Van druif tot most Wijngaard Druivenstok Vinificatie Wetgeving en etikettering Smaak van wijn Figuur 4.1: Het proces van wijn maken De eigenschappen van de druif zijn de basis voor de kenmerken van de

Nadere informatie

Pagina 1. Pagina 2. Pagina 3. Geachte heer/mevrouw,

Pagina 1. Pagina 2. Pagina 3. Geachte heer/mevrouw, Pagina 1 Geachte heer/mevrouw, Om Perswijn als tijdschrift en onze website zo interessant mogelijk voor u te houden hebben wij deze vragenlijst gemaakt. Hieronder treft u een aantal vragen die betrekking

Nadere informatie

7 op 10 internationale bedrijven ondervinden problemen. Vlaamse exportondersteuning onvoldoende gekend en gebruikt

7 op 10 internationale bedrijven ondervinden problemen. Vlaamse exportondersteuning onvoldoende gekend en gebruikt PERSBERICHT Hasselt, 12 april 2012 Onderzoek UNIZO-Limburg en VKW Limburg: 7 op 10 internationale bedrijven ondervinden problemen Vlaamse exportondersteuning onvoldoende gekend en gebruikt UNIZO-Limburg

Nadere informatie

PERSBERICHT 25 januari 2012. Definitieve resultaten eindejaarscontroles

PERSBERICHT 25 januari 2012. Definitieve resultaten eindejaarscontroles PERSBERICHT 25 januari 2012 Definitieve resultaten eindejaarscontroles Na zes weken sensibilisering en alcoholcontroles op de weg, maakt het Observatorium voor de Verkeersveiligheid van het BIVV de eindbalans

Nadere informatie

Ongeveer 17 jaar geleden startte een eerste pilootproject van de. bosgroepen in de Kempense Heuvelrug in de provincie Antwerpen,

Ongeveer 17 jaar geleden startte een eerste pilootproject van de. bosgroepen in de Kempense Heuvelrug in de provincie Antwerpen, Zaterdag 17 september 2011 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Toespraak Bosgroepen Oost-Vlaanderen - Wachtebeke Dames en heren, Beste gedeputeerde(n), Beste

Nadere informatie

De studie B2B Press: De vakmedia bezetten een sleutelpositie in het medialandschap

De studie B2B Press: De vakmedia bezetten een sleutelpositie in het medialandschap 1 De studie B2B Press: De vakmedia bezetten een sleutelpositie in het medialandschap I. WIE IS B2B PRESS? 2 3 B2B Press: de federatie van de vakpers B2B Press is één van de vijf departementen * die samen

Nadere informatie

De Directie Verkiezingen

De Directie Verkiezingen G De Directie Verkiezingen G.1. Inleiding 54 2004 ACTIVITEITENRAPPORT De Directie Verkiezingen waakt over de uitvoering van de wetgeving en de reglementering betreffende de Europese, de nationale en de

Nadere informatie

Markstudie naar kleine windturbines in Vlaanderen

Markstudie naar kleine windturbines in Vlaanderen Markstudie naar kleine windturbines in Vlaanderen September 12, 2012 Deze marktstudie werd uitgevoerd in samenwerking met Gfk Significant uit Leuven. 1 Gemeenten van de 308 Vlaamse gemeenten werden geïnterviewed.

Nadere informatie

DOSSIER ERKEND VERKOOPPUNT HOEVEPRODUCTEN

DOSSIER ERKEND VERKOOPPUNT HOEVEPRODUCTEN DOSSIER ERKEND VERKOOPPUNT HOEVEPRODUCTEN Dossier Erkend Verkooppunt Hoeveproducten 1. WAT ZIJN HOEVEPRODUCTEN? 2. HET LABEL ERKENDE VERKOOPPUNTEN HOEVEPRODUCTEN 3. HOEVEVERKOOP IN CIJFERS 4. CONTACTPERSOON

Nadere informatie

Examen VWO. Wiskunde A1,2 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Wiskunde A1,2 (nieuwe stijl) Wiskunde A1,2 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 31 mei 13.30 16.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 0 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

Het bebouwen, verzorgen, bereiden, de creatie; ook voor mij is elke etappe een plezier, een passie

Het bebouwen, verzorgen, bereiden, de creatie; ook voor mij is elke etappe een plezier, een passie Ons merk werd begin jaren 70 gecreëerd door George Joly en zijn zonen, al sinds eeuwen wijnbouwers in de Champagne. Ik ben blij om deze familiegeschiedenis volgens dezelfde kwalitatieve en traditionele

Nadere informatie

Loopbaanbegeleiding: iets voor jou? HR Consulting

Loopbaanbegeleiding: iets voor jou? HR Consulting Loopbaanbegeleiding: iets voor jou? HR Consulting Stel je je vragen bij je huidige job? Evolueert je loopbaan niet in de juiste richting? Overweeg je een heroriëntatie? Zoek je ondersteuning bij het solliciteren?

Nadere informatie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie B Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie Inleiding Deze projectoproep kadert binnen de verderzetting van Actie 24 van het Kankerplan: Steun aan pilootprojecten

Nadere informatie