Hersenen besturen robotbenen. Verhuizing MB

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hersenen besturen robotbenen. Verhuizing MB"

Transcriptie

1 Weekblad van de Universiteit Twente nummer 3 - Donderdag 28 januari 2010 UT N I E U W S Drie TG-studenten starten eigen bedrijf Hersenen besturen robotbenen Inteelt panda s niet per se catastrofaal u-raad over vorige reorganisatie: Operatie mislukt De universiteitsraad vindt dat de reorganisatie Efficiënte Moderne Bedrijfsvoering (EMB), die in 2007 op de UT in werking trad, voor een groot deel is mislukt. Dat zei Dick Meijer namens de raad, gistermorgen in zijn overlegvergadering met het college van bestuur. Het CvB ziet dat anders. Aanleiding voor de uitspraak van de raad is de tussentijdse evaluatie van de EMB-operatie. Dit reorganisatieplan had als hoofddoelstelling om vijf miljoen euro te bezuinigen op de ondersteunende processen (de diensten) ten gunste van het primaire proces (onderwijs en onderzoek). Tijdens het vaststellen van het reorganisatieplan ging de raad in mei 2007 akkoord met de beoogde bezuinigingen, mits er duidelijke criteria voor het welslagen van de operatie zouden worden opgesteld. Kees van Ast, de financiële man binnen het CvB, stemde daar destijds mee in. Nu de universiteitsraad de doelstellingen en afspraken rondom Efficiënte Moderne Bedrijfsvoering tegen het licht heeft gehouden, blijkt dat een hele hoop zaken niet zijn bereikt, aldus Meijer gistermorgen in de raad. Zo blijkt dat de hoofddoelstelling -5 miljoen ombuigen- sluipenderwijs is bijgesteld naar 4,3 miljoen. Een voorgenomen personeelsreductie van 47 fte zou in de praktijk juist tot een uitbreiding hebben geleid. De bezuiniging op de ondersteuning binnen de faculteiten wordt wel op papier, maar niet daadwerkelijk gehaald. De afgesproken standaardisatie van de dienstverlening, met name op onderwijs- en ICTgebied, is na meer dan twee jaar nog niet vastgesteld. De reorganisatie leidde bovendien tot het aanstellen van bijna vijftig procent meer hoogbetaalde dienstverleners. Verder constateerde de raad dat de aansturing van de servicecentra nog niet goed is geregeld en dat het college van bestuur verzuimde om tijdig bij te sturen. Conclusie, aldus de International 6PAGE raad, EMB is mislukt. Kees van Ast zei zich te kunnen indenken dat dit type opmerkingen gemaakt wordt. Maar ik vind niet dat EMB is mislukt. Van Ast oordeelt verder dat de vorming van de servicecentra weldegelijk succesvol is. Al geef ik toe dat de looptijd om de processen te stroomlijnen behoorlijk lang is. Ook zei hij dat de bezuinigingstaakstelling bij ICTS wel is gehaald. Bij S&O nog niet. Hier kunnen we pas over twee jaar een uitspraak over doen. Verder liet het college weten dat juist een tussentijdse evaluatie is ingesteld om het reorganisatieproces EMB te versnellen. Het CvB wil de betrokken diensten en faculteiten budgettair strak volgen. Het CvB doet er voortaan verstandig aan om grote operaties als EMB strakker te monitoren. Daar was het CvB het mee eens. Nobelprijswinnaar Malcolm Wilson was afgelopen dinsdag op bezoek bij de TNW-vagroep Thermo-Chemical Conversion of Biomass (TCCB) en onderzoeksinstituut IMPACT. De Canadese wetenschapper ziet mogelijkheden om met de UT samen te werken. Wilson schreef mee aan de klimaatrapporten van het Intergovernmental Panel on Climate Change. Daarvoor kregen het IPCC en Al Gore in 2007 de Nobelprijs voor de Vrede. Wilson is verbonden aan de Canadese Universiteit van Regina en directeur van het International Test Centre, dat gespecialiseerd is in de afvangst en opslag van CO 2. Wat brengt u naar Nederland? Als ik een politicus was zou ik zeggen dat ik op fact finding mission ben. Ik heb een POËZIE. Hij was grappig, grof, scherp en hij ratelde maar door. De Rotterdamse dichter en schrijver Jules Deelder las afgelopen maandag tijdens Broodje Cultuur en in het kader van de Enschedese poëziemarathon voor uit eigen werk. Uitgedost in zijn onmiskenbare zwarte pak, hippe bril en strak achterovergekamd haar, kreeg de Nachtburgemeester van Rotterdam de lachers in het uitverkochte Amphitheater snel en lang op zijn hand. De echte fans konden hun geluk niet op: zelfs na het geplande uurtje wist Deelder van geen ophouden. Hebben jullie soms college, vroeg de Rotterdammer enigszins verbaasd aan enkele weglopende studenten. Dit is toch een veel interessanter college, riep de dichter ze na, waarna hij onvermoeid verder las. Foto: Gijs van Ouwerkerk Verhuizing MB De faculteit MB verhuist in de zomer in zijn geheel naar de campus. De nieuwbouw van Ravelijn zal echter niet alle vakgroepen kunnen bergen. Het CvB denkt dit probleem op te lossen door een deel van de faculteit ruimte te bieden op de tweede verdieping van de Spiegel. Verder soort adviseursrol en bekijk of er mogelijkheden zijn voor samenwerking tussen Nederland en Canada op het gebied van duurzaamheid. Carbon Capture and Storage (CCS, CO 2 -afvangst en -opslag, red.) is mijn primaire focus. wordt gekeken of er elders extra ruimte moet worden vrijgemaakt. Het CvB deelde dit gisteren mee in de U-raad. Studenten kunnen dus binnenkort al hun docenten weer op de campus vinden. De U-raad stemde ook in met het vastgoedplan voor Zie ook pagina 3. Ziet u samenwerkingsmogelijkheden? Very much so. Nederland is net als Canada een leider op het gebied van CCS en staat in de top zes. Er is veel aandacht voor. Andere landen die vooroplopen in CO 2 -afvangst en -opslag BROODJE CULTUUR nobelprijswinnaar malcolm wilson bezoekt ut Nobelprijswinnaar Malcolm Wilson. Foto: Arjan Reef zijn Noorwegen, Australië en de Verenigde Staten. Wat zijn de belangrijkste verschillen tussen het Canadese en Nederlandse onderzoek? Het lijkt op elkaar, er is veel overlap. We richten ons op dezelfde technieken, maar iedere onderzoeker heeft uiteraard wel zijn eigen niche. Nederland is over het algemeen sterk in onderzoek naar vergassing. Canada loopt voorop als het gaat om post combustion capture (het verwijderen van CO 2 uit de uitlaatgassen van energiecentrales, red.). We hebben een paar grote commerciële projecten lopen. Daarin zijn we verder dan Europa. Wat kunnen we van elkaar leren? A lot, er liggen zoveel kansen. Bijvoorbeeld wat ADVERTENTIE Maandag 1 februari, 12:35, Amphitheater, Vrijhof Stijn van der Loo, Het Lichaam Liegt Nooit [Muziektheater] Maandag 8 februari, 12:35, Amphitheater, Vrijhof Jeroen Phaff & Juliet Quartet, Lieve Julia [Muziektheater] Maandag 15 februari, 12:35, Amphitheater, Vrijhof Theater Vandenbulck, Enoch Arden [Muziektheater] Kansen genoeg, geld blijft een punt ik vandaag gezien heb over cryogene scheiding van CO 2 (bij extreem lage temperaturen, red.). Daar zijn we in Canada een stuk minder ver in, al zou je dat niet zeggen als je onze temperaturen kent. Voor Europa vormt de offshore storage van kooldioxide een van de belangrijkste uitdagingen. En hoe zit dat tussen de UT en uw universiteit in Regina? Ik denk dat we kunnen samenwerken. Canada heeft op politiek niveau Nederland aangewezen als een van de landen waar we mee kunnen samenwerken. In de academische wereld is het nooit een probleem om tot goede ideeën te komen. Het geld ervoor vinden om ze uit te voeren, vormt meestal het obstakel.

2 2 Donderdag 28 januari 2010 utnieuws tg-studenten richten eigen bedrijf op Ja, we willen groot worden Ze studeren alle drie technische geneeskunde en hebben alle drie iets met ondernemen. In hun bedrijf FreriS komen die aspecten bij elkaar. Rinse Ubbink, Eric Schat en Frouzan Soltani werken als intermediair tussen studenten en bedrijven op (bio)medischtechnologisch gebied. Het kader van de onderneming staat, met een mooie website en visitekaartjes. Nu de opdrachten nog. Sandra pool Opdrachten. Daar draait het toch om? De drie studenten knikken instemmend. Er wordt hard aan gewerkt, lachen ze enthousiast. En de plannen zijn groot. Een eigen bedrijf beginnen naast een studie technische geneeskunde doe je immers niet zomaar eventjes. Dat is een bewust keuze, laat Frouzan Soltani (22) weten. Voor de studie zelf moeten we hard werken. Lacht: Wij zijn het vwo-profiel Biologie & Techniek in het kwadraat. We moeten overal kennis van hebben. Van biologie, scheikunde, natuurkunde, wiskunde en van computers en simulatietechnieken. Rinse Ubbink (23): We krijgen communicatietraining, je moet met patiënten kunnen omgaan en medische taal leren wil je op niveau kunnen meepraten. De studie is veelzijdig. Soltani: Veel tijd om dingen ernaast te doen hebben we niet. Je kiest bewust. Wij willen Op de foto van links af: Rinse Ubbink, Eric Schat en Frouzan Soltani. Foto: Arjan Reef alle drie ondernemen. Dat gevoel hadden we individueel al. Door de studie zijn we bij elkaar gekomen en hebben we onze ideeën verder uitgewerkt. Eric Schat (22) vult aan: We zijn nieuwsgierig waar we als TG er terecht komen. Wat zijn je mogelijkheden en wat kun je ermee? Dat willen wij tijdens onze studie al uitzoeken en niet pas op het moment dat je je diploma op zak hebt. FreriS, afgeleid van de namen van de oprichters en met een hoofdletter S op het eind voor een speels effect wil studenten tijdens hun studie kennis laten maken met de arbeidsmarkt. Rinse Ubbink (23): In andere sectoren wordt innovatieve techniek heel snel toegepast. De medische wereld is daarin wat terughoudender. Wij proberen een brug te slaan tussen techniek en gezondheidszorg door vragen uit het professionele veld te vertalen naar concrete opdrachten, waar we vervolgens studenten aan koppelen. Twee vliegen in één klap. De student doet praktijkervaring op en de klant wordt verder geholpen. In september 2009 viel het officiële startschot voor FreriS. Het concept is uniek, zegt Ubbink. Wij zijn volgens mij de eerste TG ers die een bedrijf oprichten. Het idee werd positief ontvangen door medestudenten, docenten en de opleidingsdirecteur. Het grote voordeel is dat we twee talen spreken. Die van de gezondheidszorg en van de techniek. Bovendien kennen we bijna alle studenten. We weten welke kwaliteiten ze in huis hebben: we kunnen ze persoonlijk benaderen voor een opdracht en dat verzekert een goede koppeling. De moeilijkheid voor ons is het vinden van de juiste personen in de gezondheidszorg. De mensen die wel oren hebben naar technische innovaties in hun sector. Als we die eenmaal weten te vinden, dan zal het snel gaan. Soltani: Dat kunnen de grote jongens zijn als Siemens of Philips of andere biomedische bedrijven, maar ook een individuele huisarts, chirurg of fysiotherapeut kan bij ons aankloppen. Dat het ze gaat lukken, daarvan zijn ze overtuigd. Ja, we willen groot worden, verzekert Soltani. De commerciële kant van de gezondheidszorg vind ik interessant. Daarin zie ik mezelf later wel werken. Dat kan voor FreriS zijn of elders in de healthcare. Dan zorg ik wel voor aanvoer van opdrachten. Ubbink kan zich daar helemaal in vinden. De mogelijkheden met een eigen bedrijf zijn eindeloos. Als zelfstandig ondernemer kun je van alles iets maken. Schat: Je kunt je eigen koers varen. Soltani: En je hebt controle over wat er gaat gebeuren. En die eerste opdracht? Die gaat er komen, dit jaar nog, lacht Schat. Onafhankelijk weekblad voor personeel en studenten van de Universiteit Twente jaargang 47. Verschijnt donderdag op de campus; vrijdag/zaterdag buiten de UT. Oplage: exemplaren. Redactie-adres: Vrijhof kamers 315, 316, 317, 328, 319. Postadres: Postbus 217, 7500 AE Enschede. Telefoon: ( ) 2029 zie verder onder redactie. Fax: ( ) redactie: Internet: of via de homepage van de UT. Redactie: Bert Groenman (hoofdredacteur, 2030) Menno van Duuren (2028) Paul de Kuyper (4084) Maaike Platvoet (3815) Sandra Pool (2936) Office-management: Brigitte Boogaard (2029) Vaste medewerkers: Cariene van Aart, Nynke Dirven, Henriëtte van Dorp, Robbin Engels, Latifa van Heerde, Joris van Hoof, Hans van de Kolk, Catherine Ann Lombard, Willem Pieterson, Suzanne van der Horst, Bauke Vermaas. Automatisering/internet: Martijn Baars Ivar Engel Christina Höfer Foto's: Arjan Reef / Gijs van Ouwerkerk Redactieraad: prof.dr. E.R. Seydel (vz). Advertenties: Bureau Van Vliet BV, Postbus 20, 2040 AA Zandvoort, Tel Site: Advertentietarieven op aanvraag. HOP: UT Nieuws is aangesloten bij het Hoger Onderwijs Persbureau (HOP). Adreswijzigingen: Abonnees (ook studenten) dienen deze schriftelijk door te geven aan de redactie UT- Nieuws Postbus 217, 7500 AE Enschede of per Stage of buitenlands studieverblijf: studenten die op stage gaan of in het buitenland gaan studeren kunnen UT-Nieuws op schriftelijk verzoek opgestuurd krijgen. Wie prijs stelt op deze (gratis) service zendt een adreswijziging naar de redactie o.v.v. faculteit, stagelocatie en periode (zo nauwkeurig mogelijk). Kopij: Bestemd voor de Infomededelingenrubriek dient per maandag voor uur in het bezit te zijn van de redactie UT-Nieuws. Abonnementen: Jaarabonnement: 40 euro. Abonnementen schriftelijk aan te vragen met vermelding van naam, adres, postcode, plaats, telefoonnummer en bank-/girorekening. Abonnementen kunnen wekelijks ingaan. Betaling via factuur. Het jaarabonnement wordt automatisch verlengd, tenzij men minimaal 1 maand voor afloop van de abonnementsperiode schriftelijk opzegt. Technische vervaardiging: Wegener SpeciaalMedia Bezorging Campus: Motorsportgroep UT, coördinator Reinder Hilarius, tel Copyright UT-Nieuws: Auteursrecht voorbehouden. Het is verboden zonder toestemming van de hoofdredacteur artikelen schema's foto's of illustraties geheel of gedeeltelijk over te nemen en/of openbaar te maken in enigerlei vorm of wijze. Naam: Thijs Reijnders (23) Studie: Business Administration, master Op weg naar: Theatercafé in de Vrijhof Waar gaat dat heen...? Ik ga even lunchen, ik heb net een tentamen gemaakt in het sportcentrum, vertelt Thijs als hij zijn fiets stalt aan de Boulevard. Ik moet zo snel verder met leren in de bieb. Morgen heb ik de volgende al weer namelijk. De laatste gelukkig. Daarna nooit meer een tentamen als alles goed is gegaan tenminste. Lijkt me heerlijk. Over die van vanochtend ben ik wel positief, voor morgen is het nog even afwachten. Ach, het komt vast goed. Ik werk het beste als ik in de bieb ga studeren, samen met een paar studiegenootjes zodat je kunt overleggen. Thuis heb ik niet eens een bureau staan, daar kan ik me niet concentreren. Hier ben ik een stuk beter af, al stikt het in tentamenweken van de mensen in de bieb. Dat leidt soms af. Het is verleidelijk om lekker met iedereen een bakje koffie te gaan drinken. Of mensen kijken. Is ook altijd leuk. Maar als het echt moet, dan wil het studeren wel. En vanmiddag moet het echt. Nog even knallen. Als ik alle tentamens heb gehaald, begint mijn afstuderen. Ik ben nog in onderhandeling over een plek in het buitenland. Duitsland of België wordt het. Ik ben als hbo er aan deze master begonnen en heb tijdens mijn hbobachelor al een tijd in Zweden gewoond. Nu is het wel lekker om wat dichter bij huis af te studeren. In ieder geval doe ik het extern, niet aan de UT. Het echte onderzoek is niet iets voor mij. Foto: Arjan Reef

3 3 Donderdag 28 januari 2010 geen overeenstemming over medezeggenschap instituten U-raad akkoord met vastgoedplan De studieverenigingen van de TNW-opleidingen, die nu nog een onderkomen hebben in de Hogekamp, krijgen een eigen ruimte in de kelder van de Horst. De MB-verenigingen uit de Spiegel verhuizen naar de nieuwbouw van de faculteit in Ravelijn. Een goede huisvesting van deze studieverenigingen was voor de universiteitsraad een van de voorwaarden om in te stemmen met het vastgoedplan voor Paul de Kuyper Het vastgoedplan wordt per jaar ter instemming voorgelegd aan de U- raad. De gisteren verleende goedkeuring geldt dus alleen voor dit kalenderjaar. In december buigt de raad zich over de plannen die in Zeven miljoen voor inhuur externen De UT besteedde de afgelopen drie jaar jaarlijks zo n 7,4 miljoen euro aan de inhuur van externen voor advies of de inzet van specialistische kennis. Gedacht moet worden aan ICT-ondersteuning, interim-management en communicatieadvies rondom een groot project als de nieuwe huisstijl. Dat schrijft het college van bestuur in antwoord op vragen van de universiteitsraad. Het CvB zegt bovendien uitgaven van boven de euro vooraf voor te willen leggen aan de U-raad. In de overlegvergadering toonde de raad zich gisteren bij monde van Jan van Alsté hiermee echter niet tevreden. Volgens het Pro-UT-lid gaat het in totaal om zo n drieduizend transacties, dus komen bedragen van boven de kwart miljoen nauwelijks voor. Collegevoorzitter Anne Flierman voelde er niets voor boude uitspraken te doen over het halveren van de kosten voor externen, maar zag wel wat in een voorstel van CC-lid Dick Meijer om de raad over substantiële uitgaven in ieder geval te informeren en bij bedragen van meer dan tweeënhalve ton de raad om advies te vragen gerealiseerd moeten worden. CvB-lid Kees van Ast beloofde dan tevens met concrete voorstellen te komen voor het invullen van de Bastille als een volledig studentengebouw. Over de ontwerpbegroting bracht de universiteitsraad gisteren een positief advies uit, maar plaatste wel enkele kanttekeningen bij de inzet van zogenaamde TCO s (tijdelijke centrale ondersteuning). TCO-krachten worden aangetrokken voor tijdelijke projecten, maar de U-raad constateert dat dit geregeld leidt tot vaste aanstellingen. Dit zou ten koste gaan van de basistaken van diensten. De raad wilde daarom van het college de toezegging dat er alleen TCO s worden ingezet als er vooraf een projectplan met doelen wordt opgesteld. Dat ging het CvB echter te ver. Wel beloofde het college de raad richtlijnen te sturen waarin staat hoe TCO s worden toegekend. In de overlegvergadering van gisteren (woensdag) botsten raad en college over de instituutsraden. Anderhalf jaar geleden werd afgesproken dat elk instituut een eigen medezeggenschapsorgaan zou krijgen. Dat blijkt niet bij elk instituut te lukken. Waar geen medezeggenschap is, neemt de U-raad die plaats in, stelde Dick Meijer namens de raad. Het college wilde hier echter niet aan en sprak bij monde van rector Ed Brinksma over een verschil van interpretatie over welke weg er nu moet worden belopen. Even daarvoor stuitte de Ureka-fractie op de rector magnificus toen woordvoerder Mark Franken nog maar eens het belang van docentkwaliteit aankaartte. Het college neemt daarin volgens de studentenfractie een te afwachtende rol in. Het CvB mag wel wat pro-actiever optreden. Het moet niet enkel afwachten of kwaliteitszorgsystemen bij andere universiteiten succesvol blijken. Brinksma was echter niet te verleiden tot harde toezeggingen hierover. Hij wil het onderwerp graag als onderdeel behandelen van zijn uitgebreidere visie op onderwijs en kwaliteitszorg. Dit punt staat later op de agenda. Vanuit de 3TU.Federatie werd meegedeeld dat er wordt nagedacht over drie nieuwe Centres of Excellence, naast de bestaande zes. Deze Centres zouden moeten opereren op het gebied van wiskunde, bouw en logistiek. ADVERTENTIE Wouter Bos. Foto: Gijs van Ouwerkerk Wouter Bos geeft gastcollege Wouter Bos komt op dinsdag 23 februari naar de UT. De vice-premier en minister van Financiën geeft dan een actualiteitencollege in het kader van de postacademische masteropleiding risicomanagement van de faculteit Management en Bestuur. Bos behandelt in zijn college onder meer de oorzaak en gevolgen van de economische crisis en de daarna genomen maatregelen. Het college vindt plaats in het Amphitheater van de Vrijhof en is in principe alleen toegankelijk voor studenten en docenten van de masteropleiding risicomanagement. Millennium battle Wat is de impact van het wereldkampioenschap voetbal in Zuid-Afrika op de lokale bevolking? Die vraag staat morgen (vrijdag) centraal tijdens de millennium battle in de Grolsch Veste. De wedstrijd is georganiseerd door Move Your World. Gedurende vier maanden werkten studenten uit heel Nederland aan uiteenlopende cases. Ze bedachten oplossingen voor verschillende problemen in het kader van de acht millenniumdoelstellingen en het wereldkampioenschap voetbal. Vijf genomineerde teams maken hun ideeën vrijdag tijdens de finale bekend. De beste inzender wint een reis naar Zuid-Afrika. Actrice Victoria Koblenko presenteert de middag en de Zuid-Afrikaanse FC Twente-speler Bernard Parker wordt geïnterviewd. De battle duurt van twee tot vijf. Meer informatie: alumna petra de weerd oreert als collega van haar leermeesters Over innovatie en balanceren Petra de Weerd-Nederhof houdt vandaag, bijna een jaar nadat ze is benoemd tot hoogleraar Organisatie van Innovatie, haar oratie. De titel luidt: Innovatie(f) organiseren: een kwestie van balanceren. Ze vindt het geweldig om vandaag in de Vrijhof haar oratie uit te spreken ten overstaan van hoogleraren als Koos Krabbendam, Olaf Fisscher en Kees-Jan Looise. Van deze mannen had ik vroeger les en ik ben bij Fisscher en Krabbendam gepromoveerd. Het is toch fantastisch dat ze nu bij mijn oratie zijn en dat ik hun collega ben geworden? De Weerd-Nederhof is op en top UT-alumnus. Ze kwam in 1985 naar de campus om technische bedrijfskunde te studeren en leerde haar echtgenoot op de campus kennen. Ik ben hier opgegroeid, de UT is een fantastische plek en ik woon graag in Twente. Of ik niet eens verder zou moeten kijken? Ik vind zelf dat ik een internationaal werkgebied heb. Ik heb contacten met collega s uit de hele wereld, reis naar congressen en moet binnenkort weer een college verzorgen in Finland. En ik ben editor-in-chief van een internationaal wetenschappelijk tijdschrift. De boodschap die De Weerd- Nederhof vandaag over wil brengen is dat er niet één best practice bestaat van succesvol innoveren. Als je innovatief wil zijn kun je niet volstaan met het vinden van één juiste organisatievorm. Je moet als organisatie bereid zijn om continu te vernieuwen. Als voorbeeldje vertelt de hoogleraar over een werkbezoek aan Nedap in Groenlo. Dat staat bekend als een heel innovatief bedrijf. Een manager vertelde mij dat ze een oplossing voor een probleem proberen te zoeken door een post-it op het web te plaatsen. Via het open source web, probeerden allerlei personen die problemen op te lossen. Ik vind dat een heel innovatieve aanpak. Met de in de titel van haar oratie genoemde kwestie van balanceren bedoelt De Weerd-Nederhof vooral niet het in balans zijn. Daarmee doel je eerder op een rustige, tamme fase. Met balanceren bedoel ik een actieve houding op innovatief gebied. En dat is ook weer geen kwestie Petra de Weerd-Nederhof. Foto: Arjan Reef van continu alle ballen in de lucht zien te houden, het is soms ook accepteren dat je niet altijd de snelste en succesvolste kunt zijn. Er zijn hightech spin-offs die heel bewust inzetten op innovaties in de toekomst en een minder efficiënte organisatie op de korte termijn op de koop toe nemen. Dat is prima, als je je daarvan maar bewust bent. In haar oratie beschrijft De Weerd-Nederhof de opkomst en sluiting van Ericsson Enschede. Het Zweedse telecombedrijf, dat was gevestigd onder de rook van de UT, sloot in 2003 haar deuren, tot grote verontwaardiging van haar werknemers en de lokale en landelijke politiek. Ericsson Enschede richtte zich in haar beginjaren op DECT-technologie en later op UMTS. Organisatorisch zat dit bedrijf prima in elkaar, maar het ging uiteindelijk mis omdat zij geen eigen product meer in handen hadden. De verantwoordelijkheid voor de projecten waar Ericsson Enschede aan werkte, lag in Stockholm. Dat betekende dat ze in Enschede te weinig strategische speelruimte hadden om met de dynamiek van de omgeving om te gaan. Het puur kijken naar de best practice is dus volgens De Weerd-Nederhof niet de juiste methode om de organisatie van innovatie te benaderen. In Twente gebruiken we een meer holistische benadering en hanteren we een procesmodel. Die benadering is uniek voor UT-ingenieurs. Met deze aanpak laten we studenten ook afstudeeropdrachten doen en projecten in de praktijk. Voor de komende jaren werkt De Weerd-Nederhof aan verschillende onderzoekslijnen, gebaseerd onder andere op een benchmark van de organisatie van productontwikkeling. Dit gaat om database waarin bedrijven kunnen zien wie op welk gebied het meest innovatie is. Verder wil de hoogleraar meer onderzoek doen naar de fase van het technologietraject waarin een bedrijf zich bevindt en naar de gedragingen van spelers in en buiten de organisatie. Maaike Platvoet

4 ut Nieuws weekblad van de Universiteit Twente Donderdag 28 januari 2010 ut ontwikkelt mee aan robotpak voor dwarslaesiepatiënten parkeerdruk door bouwactiviteiten Lopen door te denken Mierennest van busjes en bouwketen Hersensignalen richting onze beenspieren zorgen ervoor dat we kunnen lopen. Maar zou je door te denken aan lopen ook een stel robotbenen kunnen aansturen? Herman van der Kooij, UHD in de vakgroep biomedische werktuigbouwkunde (MIRA), onderzoekt in een groot Europees project of dit mogelijk is. De komende drie jaar hoopt hij aan te tonen dat verlamde mensen weer kunnen lopen met behulp van een exoskelet. Paul de Kuyper Met de zogenaamde mindwalker, zoals het robotpak al is gedoopt, kunnen mensen die door een dwarslaesie verlamd zijn geraakt weer lopen. Het pak, een exoskelet (een soort beenbeugel), moet worden aangestuurd door hersensignalen. Een helm met elektroden neemt de hersengolven op en stuurt die naar de robotbenen, die ze weer vertalen in natuurlijke loopbewegingen. De vakgroep biomedische werktuigbouwkunde werkt in dit project samen met de TU Delft, waar Van der Kooij ook een dag in de week werkt. Andere deelnemers zijn onder andere de Université Libre de Bruxelles en commerciële partners. De Europese Unie kende er deze maand een onderzoekssubsidie van zo n 3,5 miljoen euro aan toe. Aan de UT wordt een promovendus, die nog aangetrokken moet worden, op het project gezet. Samen met een Delftse promovendus werkt deze aan het exoskelet. Het bedrijf ANT, een UT-spin-off, ontwikkelt de helm. De mindwalker is iets anders dan de UT-therapierobot Lopes, waar patiënten als het ware in gehangen worden en die de spieren traint om loopbewegingen te maken. Dit moet echt een pak worden dat je aan kunt trekken en dat je aanstuurt met je hersenen, aldus Van der Kooij. Er bestaan ook andere brain computer interfaces (BCI), waarmee verlamde mensen bijvoorbeeld een rolstoel besturen. Maar de aansturing van die systemen kost de patiënt volgens Van der Kooij veel aandacht. Voor de mindwalker willen we een BCI waarvoor je je minder hoeft te concentreren. Ons systeem moet bovendien complexer zijn. Een rolstoel gaat vooruit, achteruit en opzij. Lopen is ingewikkelder, omdat je veel meer vrijheidsgraden tegelijkertijd moet aansturen. De onderzoekers proberen een zo licht mogelijk pak te maken, het liefst een dat je onder je kleren kunt dragen. Dat is ons ideaal.we hebben patiënten gevraagd of ze het erg zouden vinden als het pak groter uitvalt. Dat vindt een aantal ook acceptabel. Voor sommige patiënten is kunnen staan en lopen al een grote vooruitgang ten opzichte van een rolstoel. Het exoskelet moet echter geen energieverslinder worden, vindt Van der Kooij. Mensen kunnen op een boterham een paar uur lopen, maar bestaande robotpakken zetten met dezelfde hoeveelheid energie hoogstens een paar stappen. Er bestaan exoskeletten waarbij de drager een complete rugzak moet meetorsen om de robot van voldoende energie te voorzien. De grote vraag in het onderzoek is of het inderdaad mogelijk blijkt met hersengolven, dus door aan lopen te denken, een robotpak aan te sturen. Verlamde mensen kunnen namelijk niet alleen hun spieren niet aansturen, ze voelen bijvoorbeeld ook geen verschil in ondergrond en voelen evenmin hoe hun benen bewegen. Daarom richt Van der Kooij zich niet alleen op het mechanisch ontwer p van het exoskelet, maar onderzoekt hij ook welke intelligente software er in geïmplementeerd kan worden. Die software zou een gedeelte van de aansturing kunnen overnemen van de mens. In eerste instantie willen we gewone loopbewegingen maken op een vlakke vloer, maar als dat lukt, kijken we ook of het systeem zich kan herstellen als de drager dreigt te struikelen. Over drie jaar hopen Van der Kooij en zijn collega s van de partnerinstellingen een werkend systeem te hebben. In Italië zal de Het aanscherpen van het parkeerbeleid rondom de nieuwe gebouwen op de campus laat nog even op zich wachten. Eerst moet volgens de directeur van het Facilitair Bedrijf, David Korringa, de rust op het bouwterrein zijn teruggekeerd. Het terrein ligt overhoop en we moeten er nu het beste van maken, aldus de directeur. Er is een parkeerbeleid, weet Korringa. Maar dat is door de nieuwbouw van Carré, Nanolab en Ravelijn lastiger te handhaven. Het is daar een mierennest van busjes en bouwketen. Kijk maar naar de parkeerplaats voor Citadel. Die is in gebruik genomen door bouwactiviteiten. De parkeerruimte staat daardoor onder druk, erkent de directeur. We zien steeds meer auto s geparkeerd achter de Horst. Die situatie bespreken we momenteel met de directeur bedrijfsvoering. Als het echt te gek wordt, gaan we er werk van maken, al laten we de teugels gezien de situatie iets meer vieren dan we normaal zouden doen. Voor fietsen geldt een ander verhaal. Die mogen daar niet gestald worden. Er zijn voor het gebouw namelijk voldoende plekken. Foutgestalde tweewielers worden verwijderd. Virtueel spierskelet-model Herman van der Kooij met de eerste versie van een exoskelet, ontwikkeld door afstudeerder Wietse van Dijk. Foto: Gijs van Ouwerkerk mindwalker dan getest worden op mensen die een dwarslaesie hebben gehad. De vraag is of dat binnen die drie jaar lukt. Vooral op het gebied van de brain computer interfaces wachten de onderzoekers nog grote uitdagingen, denkt Van der Kooij. Of het robotpak de markt op gaat, hangt af van andere partijen zoals investeerders, industrie en verzekeraars, aldus de onderzoeker. Hij benadrukt: Wij doen niet aan productontwikkeling. Dit is een ambitieus onderzoeksproject waar in we willen aantonen dat je met hersengolven robotbenen kunt aansturen. Instituut MIRA en het UMC St. Radboud in Nijmegen hebben een Europese onderzoeks subsidie van drie miljoen euro binnengesleept. Dit geld wordt gebruikt om een gedetailleerd computermodel te maken van het spier-skeletsysteem van de onderste helft van het menselijk lichaam. Chirurgen kunnen dit model gebruiken om operaties voor te bereiden of om ze vooraf te oefenen in een virtual reality-omgeving. Nu weten artsen nog niet goed hoe een spier zal revalideren als die tijdens een operatie moet worden omgelegd. In het computer model kunnen een ingreep en de gevolgen daarvan voor elke afzonderlijke patiënt worden gesimuleerd. Levensduur gasleiding IMPACT-promovendus Roy Visser ontwikkelde een nieuwe meetmethode om goedkoop en simpel de restlevensduur van gasleidingen te bepalen. Van de eerste kunststof gasleidingen, gemaakt in de jaren zestig, werd gedacht dat ze een levensduur hadden van vijftig jaar. Dat blijkt echter langer te zijn, maar hoe lang was tot nog toe moeilijk vast te stellen. Om het verouderingsproces van leidingen te meten, hoeven ze volgens Visser niet opgegraven te worden. Je prikt met een kleine naald in de leiding. Hoe ver het naaldje in de leiding gaat en welke kracht hiervoor nodig is, zegt iets over de mechanische eigenschappen van de gaspijp en de uiteindelijke restlevensduur. Visser promoveerde afgelopen vrijdag op dit onderwerp. Mijn job Naam: Roy Ramakers (32) Functie: contractmanager werktuigbouwkundige installaties Locatie: Paviljoen Roy Ramakers (32) Foto: Arjan Reef Volgens mijn functieomschrijving ben ik technisch projectmedewerker bij het Facilitair Bedrijf, maar op het naambordje hier naast mijn kamerdeur staat contractmanager-w. Dat klopt vrij aardig. Ik begeleid het contract dat de UT heeft met het bedrijf Dalkia, voor het onderhoud van alle werktuigbouwkundige installaties op de UT. Ik val, met tien collega s, onder de onderhoudsgroep van het FB. Daarbinnen heeft iedereen zijn specialisme. Samen met mijn collega Hans Willigenburg, een oude rot in het vak, houd ik me bezig met onderhoud en vervanging van waterleiding, cv-installaties, luchtbehandeling, koeling, riolering, etcetera. Met de installaties van nieuwe gebouwen krijgen we pas te maken als de gebouwen eenmaal in gebruik genomen zijn. Binnenkort krijgen we er, met Carré en Nanolab dus nogal wat installaties bij. Ik werk hier sinds januari vorig jaar. Daarvoor heb ik ruim tien jaar bij installatiebedrijven gewerkt. Ik zit dus nu aan de andere kant van de tafel. Ik doe andere dingen, en ben toch met m n vak bezig. Dat bevalt erg goed. Bovendien is de onderhoudsgroep erg leuk om in te werken. Een hele hechte club. In ons vak is het heel prettig om te sparren met een collega die weer een andere technisch specialisme heeft. Dat doen we dan ook regelmatig. Onze functies zijn binnen de UT vrij uniek. We hebben een hele plezierige omgeving om in te werken, met een prachtige variatie aan gebouwen. De ene keer moet je naar een storing in een kantoorgebouw en even later sta je bij het campuszwembad. Ik ben hier nog lang niet uitgekeken.

5 ut Nieuws weekblad van de Universiteit Twente Donderdag 28 januari 2010 De bladen In regio s waar veel rampen gebeuren, zoals Midden-Amerika, kun je beter centraal een depot aanleggen met hulpgoederen. Dat werkt beter en sneller dan hulpgoederen per vliegtuig vanuit allerlei windrichtingen aanvoeren, zoals nu in Haïti. Dat zegt de Eindhovense hoogleraar operations planning and control Jan Fransoo. In het geval van Haïti bestaat de kans dat er een overreactie komt: er worden heel veel goederen gestuurd die pas in de loop van de komende weken aankomen. Als je ze allemaal bij elkaar optelt, is het misschien te veel. Uit logistieke modellen blijkt dat de kraan te ver wordt open gezet als het te lang duurt om goederen te verschepen. Mensen nemen die goederen die al onderweg zijn niet mee in hun beslissing, aldus de hoogleraar. faculteit itc onderzoekt leefomgeving panda s Inteelt reuzenpanda s niet per se catastrofaal De reuzenpanda s in het Chinese Qinlinggebergte raken steeds meer geïsoleerd en dat kan leiden tot inteelt, denken Tiejun Wang en Andrew Skidmore van de vakgroep Natural Resources, faculteit ITC. Het leefgebied van de panda s is gefragmenteerd door wegen en boerderijen. Voor hen zit er niets anders op dan zich met behulp van broer of zus voort te planten. Paul de Kuyper In november werd in de Qinling Mountains voor de zevende keer in 25 jaar een - oorspronkelijk zeldzame bruinwitte panda gespot. Dat is veel, gezien het voortplantingsgedrag van reuzenpanda s. Het gen voor een zwarte vacht is dominant, het bruine gen is recessief, legt de Australische hoogleraar Andrew Skidmore uit. Omdat panda s in steeds kleinere groepen leven, lijkt dit sterk op inteelt. Maar wij zijn geen genetici, houdt hij een slag om de arm. Wij kijken niet naar DNA, maar naar de leefomgeving. In totaal leven er nog zo n 1600 tot 1800 reuzenpanda s in China. Panda s zijn verlegen dieren en helemaal afhankelijk van bamboe. Ze zullen geen wegen oversteken of in de buurt van boerderijen komen, aldus Skidmore. Door de aanleg van wegen raakt hun leefgebied gefragmenteerd. Dan zit er niets anders op dan je met je zus voort te planten. Inteelt vormt echter niet per se een bedreiging voor de soort. Skidmore: Uitsterven is een groot woord. Dit hoeft niet catastrofaal te zijn. Er bestaan andere soorten die bedreigd zijn geweest en waarvan de populatie daarna ook weer is gaan groeien. De panda kan er ook weer bovenop komen. Maar er is wel wat aan de hand. De Chinese overheid zal iets moeten doen aan de isolatie van reuzenpanda s om voldoende variatie te houden. Ze kunnen bijvoorbeeld individuele panda s verplaatsen naar andere leefgebieden. Dit gebeurt in Afrika ook met de zwarte neushoorn. De ITC-vakgroep Natural Resources brengt al twaalf jaar, als enige onderzoeksgroep in de wereld, met hoogwaardige satelliettechnieken de leefwereld van reuzenpanda s in Qinling in beeld. Dat scheelt veel geld en tijd ten opzichte van veldwerk. Bovendien wordt een veel groter gebied in kaart gebracht. Het leefgebied van de panda kan op satellietbeelden herkend worden aan de gebieden waar bamboe groeit. Lastig is echter dat de bamboe zich vaak onder een dicht bladerdek van het bos bevindt. Tiejun Wang, die zo n twaalf jaar als ranger werkte in de ITC-onderzoekers Tiejun Wang en Andrew Skidmore (rechts): De panda kan er weer bovenop komen. Foto: Gijs van Ouwerkerk Qinling-regio, vond tijdens zijn PhD-onderzoek aan het ITC (van ) daarvoor een oplossing. Het klinkt simpel, geeft hij toe, al was hij de eerste die er opkwam. In de herfst vallen de bladeren van de bomen, terwijl bamboe altijd groen is. Op satellietbeelden heb je dan nog wel last van de takken, maar met de huidige technieken kunnen we toch de bamboe goed in beeld brengen. Een nieuwe promovendus begint binnenkort met nader onderzoek naar de fragmentatie in het Qinling-gebergte. Nieuwe satellietbeelden moeten onder andere uitwijzen of het mogelijk is gebieden opnieuw met elkaar te verbinden, zodat de leefomgeving van de reuzenpanda weer groeit. Daarnaast moet uit veldwerk samen met genetici blijken hoe het staat met de genetische variatie en de biodiversiteit in de regio. Ook in Leiden wordt de afdeling Marketing & Communicatie gereorganiseerd. Alleen is nog niet bekend hoe. Het college wil de communicatieactiviteiten van het International Office en het expertisecentrum Informatie, Communicatie en Studenten samenvoegen tot een directie Strategische Marketing en Communicatie. Op termijn wordt het International Office opgeheven. Maar de universiteitsraad stemt vooralsnog niet in met de beoogde reorganisatie, die 4,2 voltijdbanen gaat kosten. Wageningse onderzoekers hebben het gen ontdekt waarmee roze tomaten gekweekt kunnen worden. Veredelingsbedrijven hebben veel belangstelling voor dit gen, omdat ze de Chinese en Japanse markt willen veroveren. Roze tomaten vinden gretig aftrek in Japan en China. Daar worden ze namelijk al jaren geteeld, zonder dat de veredelaars de exacte genetische oorzaak kennen. Europese veredelingsbedrijven kunnen door de ontdekking van het gen nu de concurrentie met de lokale telers aangaan. De mutatie van rode naar roze tomaten werd al in 1925 in de literatuur beschreven, maar de oorzaak was tot nu toe nog nooit gevonden. Obesitas wordt doorgaans bestudeerd door biologen, medici en epidemiologen, en behandeld door diëtisten en artsen. Psychologen hebben zich er nauwelijks mee bemoeid. Ten onrechte, want nu toont een reeks Maastrichtse studies aan dat mensen met vetzucht wel degelijk een gedragsprobleem hebben. Ze zijn impulsief, kunnen zichzelf moeilijker in de hand houden, zijn gevoelig voor onmiddellijke beloningen en houden van vet eten. Daarom hebben deze patiënten baat bij een psycholoog. Cognitieve gedragstherapie kan bijvoorbeeld terugval na een dieet voorkomen. Het aantal enkelverstuikingen kan met 35 procent worden teruggebracht. Dat concludeert een Amsterdamse promovendus. Eenvoudige balansoefeningen doen volgens hem wonderen bij de preventie van de meest voorkomende sportblessure. In Nederland komen ze naar schatting zo n keer per jaar voor. De promovendus onderzocht bij 500 sporters met een enkelverstuiking de kans op herhaling. Ongeveer de helft van hen volgde acht weken een speciaal programma om hun balans te verbeteren. Binnen een jaar kreeg slechts 22 procent van hen weer een verstuiking.van degenen zonder balanstraining was dit 33 procent. Assessmentcentrum In gebouw Cubicus wordt vandaag het Assessment Centrum TSE (ACT) geopend. Mensen die in het onderwijs werken of willen werken, kunnen hier terecht voor loopbaanadvies en om hun vaardigheden te testen. De initiatiefnemers, onder andere de UT, willen met het centrum de kwaliteit van het onderwijs verhogen. Voorlopig worden zes verschillende assessments aangeboden. De partners in het ACT (UT, Saxion, Hogeschool Edith Stein en Expertis Onderwijsadviseurs, verenigd in Twente School of Education) namen de afgelopen jaren al bij zo n tweehonderd mensen assessments af. Deze activiteiten worden nu in dit centrum gebundeld. De doelgroep bestaat uit mensen uit alle lagen van het onderwijs die zich willen laten bijscholen, bijvoorbeeld van tweede- naar eerstegraads. Ook zij-instromers, mensen uit het bedrijfsleven die onderwijsambities hebben, kunnen bij het ACT terecht. Het ACT start met zes verschillende assessments: een ontwikkelassessment voor docenten die een nieuwe impuls willen geven aan hun werk, een traject dat docenten omschoolt tot flexdocent zodat ze verschillende vakken kunnen geven, een cursus om naast de bestaande bevoegdheid een tweedegraads lesbevoegdheid voor Nederlands te behalen, een traject van tweede- naar eerstegraads, en twee assessments voor zij-instromers (voor primair onderwijs en voor voortgezet onderwijs). Studenten van de lerarenopleiding ELAN kunnen niet bij het centrum terecht. Het ACT is bedoeld voor mensen die al enkele jaren werkervaring hebben. Projectleider Hans Dekker (manager bij Edith Stein) verwacht dat er komend jaar honderd assessments worden afgenomen. We voorzien vooral een groei in de ontwikkelassessments.we merken dat docenten en schoolbesturen daar steeds meer behoefte aan hebben. Het ACT richt zich primair op docenten en scholen in Oost-Nederland. Volgens Dekker is het centrum het enige in Nederland dat zo specifiek op het onderwijs gericht is. In de Hogekamp wordt vandaag de studiedag Twents Meesterschap georganiseerd voor docenten in voortgezet en hoger onderwijs. De opening van het ACT vindt in het ochtendprogramma plaats. Zie ook

6 Thursday 28 January 2010 utnieuws weekblad van de Universiteit Twente International page Coordinator: Robbin Engels/UT-Nieuws Contributors: Amy Williams and Catherine Ann Lombard. For comments and suggestions, For previous editions, see: SHORT NEWS Digital Dutch library The Koninklijke Bibliotheek (Royal Library) will not only digitize printed works, but will archive digital works such as web pages. According to the Dutch newspaper Trouw, the first 10% of 600 million book pages to be digitized should be available in One of the main goals listed in the strategic plan are to digitize all Dutch books, newspapers and periodicals from 1470 to today. The library hopes to guarantee free access to collections by making copyright agreements better. Middle Eastern poetry night In the framework of the week-long Poetry Marathon Enschede, an evening is dedicated solely to poetry from Middle Eastern poets. Poems will be read in Turkish, Kurdish and Arabic languages in the Roombeek neighborhood on Friday, 29 January at 8pm. Free entrance. For registration and more information contact or Robotic suit The MIRA Research Institute and TU Delft are working together on the development of a new robotic suit to help people who are confined to a wheelchair after having suffered from a spinal cord injury or a cerebral hemorrhage learn to walk again. When a patient thinks about walking, a stylish helmet picks up the brain signals and relays them to robotic legs, allowing the patient to take steps and move. The new system called Mindwalker can benefit thousands of people. Researchers hope to have a prototype of the suit ready in three years. Inaugural speech For many years, the guiding principle for businesses to innovate was the scientific method known as the gold standard, in other words, best practice. The principle is based on the ideal that there is one ideal way to organize processes of innovation. De Weerd- Nederhof will argue: There is no single organizational form that can guarantee successful innovation all the time. She will give the example of Ericsson Enschede that closed its doors for business in 2003 despite they had followed the golden standard. Professor Petra de Weerd- Nederhof will give an inaugural speech on 28 January at 4pm at Vrijhof Amphitheater. SCIENTIST DISCOVERS NEW LIFE AS MOM Slovenian balances career, family and life abroad Textile chemist, Dr. Pavli Križman-Lavric, 33, recently moved to Enschede to work under the Faculty of Engineering and Technology (CTW). Baby girl Aurora (Italian for dawn ) also brought new changes for Križman-Lavric and her husband Miha. While we stomped through the snow during a UT campus tour and later chatted in her office, lab, and campus apartment, Križman- Lavric shared some of her thoughts about being a scientist, a woman, mother, and Slovenian. Born on the Adriatic coast, Križman-Lavric, graduated from the University of Ljubljana with a PhD from the Faculty of Natural Sciences and Engineering. She is now a Marie Curie post doctoral researcher on the Advanbiotex project under the professional chair Engineering of Fibrous Smart Materials. What does your research at the UT involve? Basically, we are trying to develop a surface modifying system, using hydrogel microparticles. Once these hydrogels, which are sensitive and responsive to temperature, ph and humidity, are incorporated into textile materials, the liquid management of textiles can be Reviewing The Dutch Tongue Most linguists approach language with a firm hand on the facts, mining out nuggets of truth and keeping their feet moving in an esoteric theoretical landscape of words. In the cold winter months, readers can come along with two intellectuals on their journey and exploration of the Dutch language. Author Ben van der Have, having spent much of his life as a teacher, brings together an unlikely pair, an American professional, Nancy Collins, who like many expats wants to learn how to speak the local language. Her knowledgeable teacher, who is a retired general linguist from the University of Amsterdam, takes her on an adjusted. In this way, we can create fabric for sportswear that will permit the accumulated body sweat to evaporate properly, allowing for more comfort. Have you always wanted to be a scientist? (laughing) Oh, no! I became a scientist because I happen to be good in math and sciences. Better than languages! (She says this in perfect English, which she speaks besides Serbian, Italian, and her native Slovenian.) I scored well on my exams and my studies were funded by the Ministry of Higher Education, Science and Technology in Slovenia. The University of Ljubljana has a renown Department of Textiles, so I did my research on how best to bleach and prepare cotton for dying. What about Slovenia? It s a fairly new European country; isn t it? Yes, it was part of Yugoslavia but gained its independence in After WWII, the province of Istria, where I was born, was divided into two zones. In 1954 with the signing of the London Declaration, it was decided the zone where my family lived would become part of Yugoslavia. But my father was without any documents and unable to travel for three years. During that time, Home is where the heart is: Križman-Lavric (left), her husband Miha and their daughter Aurora relax in their UT campus apartment. Photo: Gijs van Ouwerkerk incredible expedition- not only to learn proper Dutch- but to give her an insight into the origins of the language itself in relationship to the estimated 6,000 languages spoken throughout the world. Is Dutch an easy language to learn? Thomas van Zanten answers her question with the ambiguity it deserves, saying, Languages aren t easy or difficult. You find a language easy if it is similar to your own language and difficult the more it differs from your own language. As he explains all this to her, adding in his two cents about the strange sounds, the handy words and the cruelty of Dutch grammar rules, he offers his insights into linguistic structures of languages. He Križman-Lavric uses a padder to impregnate functional finishing into the textiles. Photo: Gijs van Ouwerkerk his Italian name was changed to a Slavic one and finally in 1958, he received a passport. Much of our land was nationalized, and we are still trying to reclaim it from the government today. There is a Slovenian tourist slogan: In two hours, you can swim in the sea and then go skiing. We have the Alps and I miss the mountains very much. Everything here in the Netherlands is so flat! What other impressions do you have about the Netherlands? I like their way of living. I was impressed at first to find so many people on bicycles and how cars have to give right-of-way. I think the Dutch people are very brave to bicycle in winter weather with these icy conditions. And all the beautiful flowers! I am a woman, after all. How is it to be a new mom and a scientist? It s difficult to organize my tells Collins, In Indonesia, they simply repeat a word (to form a plural): for example, anak is child and anak-anak is children. The Chinese don t have any plurals at all. Collins background, rooted in her mother language of English, allows her to banter with Van Zanten, and also compare commonalities in rich sequels of dialogue. The author makes it clear to readers that you could ask the same questions from a background in any other language. The answers given in The Dutch Tongue are universal and ring true in many languages. Anyone who wants to learn a foreign language will find the book a useful tool to acclimate themselves in any foreign country. time between being a mother and my career. My husband is a microbiologist and could not find work in his research area at the UT. Since we are here for one year, he has agreed to take care of Aurora and that is a big help. But, for me, being a mother is the most important role in my life. The feelings are so huge. I feel like a volcano sometimes. Where does all this love come from? Where do you find your inspiration? I very much respect climatologist Dr. Lucka Kajfež Bogataj, a Slovenian woman scientist who shared the Nobel Peace Prize with Al Gore in She stands up for what she believes in, is brave and self-confident. I also like to relax with knitting and cross-stitching. And then, there s always my playtime with Aurora! Catherine Ann Lombard The book with 25 illustrations is available at the campus bookstore in the Bastille building for The book with 25 illustrations is available at the campus bookstore in the Bastille building for

7 Donderdag 28 januari 2010 Aan de lakse instelling moest ik wennen Waar zit je ergens? In Barcelona, vlakbij het Plaza de España. Tussen het centrum en de universiteit in. Wat doe je daar precies? Ik volg de master Duurzame Energie aan twee universiteiten, de UPC en UB. Daar volg ik vakken op het gebied van windenergie, zonne-energie en geothermische energie. Een verschil met de master in Nederland is dat je hier de vakken in het Spaans of Catalaans volgt. In het Spaans? Ja, dat had ik ook niet verwacht. Geen van de colleges is in het Engels. En als je pech hebt dan spreken ze Catalaans, een soort mengeling van Spaans en Frans. Catalanen zijn heel trots op hun taal: ze praten altijd Catalaans tegen je, ook al versta je er niets van. In het begin kwam ik niet verder in het Spaans dan buenos días en cómo estás. Ik ben echt een beetje in het diepe gegooid. En hoe gaat dat nu? Intussen heb ik twee taalcursussen gevolgd. Met Spaanse studenten spreek ik meestal Spaans. Ik ken de taal goed genoeg om de vakken te volgen en tentamens te maken. Waarom heb je gekozen voor Barcelona? Ik wilde een nieuwe uitdaging en ik wilde graag Spaans leren. Barcelona had ik al eens met vrienden bezocht en ik vond het toen een enorm mooie en internationale stad. Zijn er verschillen tussen het onderwijs op de UT en in Spanje? Ja, die zijn heel fors. Op de UT is alles goed geregeld. Alle informatie vind je ruim op tijd op Blackboard. Hier krijg je een week van tevoren te horen dat je een tentamen hebt en dat kan een dag van tevoren verschoven worden. Dat was wennen. Waar moest je nog meer aan wennen? Vooral aan de lakse instelling. Mañana zeggen ze hier vaak, oftewel: komt later wel eens. Ik sta hier bijvoorbeeld nog steeds niet geregistreerd op de universiteit. En ik moest vijf keer bij de taalschool langs om mijn inschrijving af te ronden. Hoe woon je daar? Ik woon op de zesde verdieping van een vrij oud gebouw zonder lift samen met een Spaanse en twee Finse studenten. Soms doet de douche het een paar dagen niet en we zitten weleens zonder elektriciteit. Maar het voordeel is dat we een balkon op het zuiden hebben. Daar zit ik op dit moment in mijn t-shirtje en met mijn gezicht in de zon. Is studeren in Barcelona een aanrader voor iedereen? Dat hangt ervan af met welke instelling je hierheen gaat. Als je je echt wilt verdiepen in de stof kun je het beter niet doen. Als je de Spaanse taal wilt leren en internationale vrienden voor de rest van je leven wilt maken, dan moet je zeker gaan. Ik heb het in ieder geval ontzettend naar mijn zin. Latifa van Heerde Jelmer Woudstra (23) Master Sustainable Energy Technology Barcelona, Spanje September januari 2010 Bellen met het buitenland Tips voor deze rubriek? Info De ruimte voor mededelingen op deze INFO-pagina s is beperkt. De redactie wijst indieners van kopij erop dat hun mededelingen alleen worden geplaatst indien deze kort en bondig zijn. Aanleveren in Word, utnieuws.utwente.nl) bij de redactie op kamer 217 (Vrijhof). Lengte: maximaal 100 woorden, platte tekst (geen tekens, niet vet, niet onderstreept, woorden en/of zinnen niet in hoofdletters. Tekst zo veel mogelijk achter elkaar (geen returns gebruiken). Lever uw mededelingen zoveel mogelijk in één bestand aan en mail dit in één keer door naar de redactie. Info kopijsluiting voor de krant van donderdag: maandag uur. Kopij die later arriveert wordt in de wacht gezet voor de week daarna. Kleine wijzigingen zijn mogelijk tot dinsdagmiddag uur. A lgemeen Native Speaker English/Dutch At the school for Management and Governance we are looking as soon as possible for a native speaker English. Someone who can translate text for the annual report `MB in Beeld from Dutch to English. This means intensive work in January and February. The translation needs to be done in British-English. This work can be done at home. Are you bilingual raised and following a scientific study? Or do you speak English and you can also read Dutch? More information: drs. Bertyl Lankhaar, or , Verdiepingscursus Persoonlijke Profilering The Next Step: ruim baan voor mijn baan. Voor vrouwen die meer willen bereiken in hun huidige of toekomstige functie en al ervaring hebben met training (bijvoorbeeld Persoonlijke Profilering) of coaching. Er wordt aandacht besteed aan: authentiek presenteren; strategisch beïnvloeden in je werk; persoonlijk plan van aanpak voor de volgende stap in je loopbaan. Deze cursus richt zich op verdieping en maatwerk. Zie voor meer informatie en inschrijving: nl/ cursusaanbod/ career_ development_centre/. Oriëntatie op de eigen loopbaan De UT vindt het belangrijk dat medewerkers van tijd tot tijd bewust nadenken over het verder vormgeven van hun eigen loopbaan. Om dit proces te ondersteunen zijn recent vier workshops ontwikkeld voor medewerkers die toe zijn aan loopbaanreflectie, gekoppeld aan de levensfase waarin ze zich bevinden. Tijdens deze workshops werkt u op een stimulerende en laagdrempelige manier aan uw zelfinzicht, reflecteert u op uw loopbaan en verdiept u zich in uw positie en mogelijkheden. En doet u inspiratie op om uw loopbaan energiek te vervolgen dan wel de koers te verleggen. Zie voor meer informatie en inschrijving: Cursus Presentatievaardigheden Op 8, 10 en 15 maart (middagen) organiseert Onderwijskundige Dienst bovenstaande cursus voor medewerkers die willen leren professionele en boeiende presentaties te houden op uiteenlopende gebieden. De cursus richt zich op zowel het voorbereiden als het daadwerkelijk uitvoeren van voordrachten. In de cursus wordt veel tijd besteed aan het oefenen van voordrachten. Door het gebruik van video kunt u uzelf terugzien. Deelname is kosteloos voor UT-medewerkers. Meer informatie: mw. Helma Vlas, tel Aanmelden kan tot 26 februari 2010 bij mw. C. Scholten (tel. 5453) of via Symposion: Sharks and Humans Sharks have a bad image as dangerous predators with a mean character. This image is false and far beyond reality. Sharks turn out to be very intelligent, social and most of the time non-aggressive animals. There are just dangerous situations, often created by humans. We are not threatened by sharks, it is the other way round. Dr. Erich Ritter (internationally renowned shark expert and director of Sharks School in Florida). Dr. Sander van Dijk (marine biologist at the University of Groningen and member of Shark Alliance). Fr. 29th of January, 19:30-21:30 hrs, Spiegel/Room 4. Info: Studium Generale, Cyclus Paradoxen Vijfentwintighonderd jaar geleden werd in Elea, Griekenland, ene Zeno geboren. Hij werd beroemd door zijn paradox van Achilles en de schildpad. Hoe zit het met de man die zegt dat hij liegt? Spreekt hij de waarheid of niet? De oplossingen voor deze paradoxen waren niet gemakkelijk, maar ze wezen de weg, de weg naar dieper inzicht. Nadien zijn er nog vele andere paradoxen gekomen die even hersen- als baanbrekend bleken te zijn. Di. 2 februari: paradoxen in de wiskunde en logica. Di. 9 februari: paradoxen in de sociale wetenschap. Vrijhof/Amphitheater, 19:30 uur. Info: Studium Generale, VentureLab Twente infomeeting February first ladies first VentureLab is the business development support programme for (starting) entrepreneurs or teams, who want to build a company with growth-potential. On Monday evening, February 1, in the Faculty Club, hrs (coffee from 19.30), we wish to give the floor to entrepreneurial females exclusively. If you wish to know what VentureLab could do for you, get acquainted at the ladies only information meeting. VentureLab is executed by the UT and Saxion and co-funded by the European Fund for Regional Development. More information and compulsory infomeeting registration: O raties Prof.dr. ir. P.C. de Weerd- Nederhof, benoemd tot hoogleraar Organisatiekunde Organisatie van Innovatie aan de faculteit Management en Bestuur, over Innovatie(f) organiseren: een kwestie van balanceren, donderdag 28 januari 2010, 16:00 uur, De Vrijhof. Prof. dr. W.R. van Joolingen, benoemd tot hoogleraar Computationeel modelleren in onderwijssituaties aan de faculteit Gedragswetenschappen, over Modeltekenen, donderdag 4 februari 2010, 16:00 uur, De Vrijhof. Prof. J. van der Palen, benoemd tot hoogleraar Evaluatie en Assessment in Gezondheidsonderzoek aan de faculteit Gedragswetenschappen, over Beter weten door beter meten, donderdag 11 februari 2010, 16:00 uur, De Vrijhof. S pe Sitting quietly, doing nothing, spring comes, and the grass grows by itself (Zen proverb). # Ma. 1 februari, 20:00 uur, Wat bezielt je?, kamer 324. # Wo. 3 februari lezingen i.v.m. de Holocaust Memorial Day. # Vr. 5 februari lezingen Mient Jan Faber (IKV) en Ria Oomen (Europarlement CDA) i.s.m. Aramese beweging voor mensenrechten. # Geïnteresseerd? Zie: spe. Je kunt ook contact opnemen met Janneke Bekhof, kamer 314 Vrijhof, Leerhuis SPE-OVD - Innerlijke ruimte Maria de Groot, theologe en schrijfster, heeft haar innerlijk leven vorm gegeven in de allegorie van een denkbeeldig klooster. Wij lezen in vier bijeenkomsten (31 januari, 14 februari, 7 maart, 28 maart 2010) met elkaar gedeelten uit haar boek De Innerlijke Ruimte, een spirituele weg. Begeleiding: Henk van den Berg. Locatie: Vrijhof, Audiozaal, om tot uur. Voorafgaand om uur: meditatieve viering dat afzonderlijk van de leerhuisactiviteit is te bezoeken. Ook de leerhuisactiviteiten in een reeks zijn afzonderlijk te volgen. Er wordt een vrijwillige donatie gevraagd om de kosten te dekken. Zie ook blogspot.com. V estingbar Elke zondag een gratis kaasplankje, dinsdag een gratis pubquiz vanaf 21:00 uur, woensdag gratis film i.s.m. de Belletrie. Programma: 3-2 The Three Burials of Melquiades Estrada; 10-2 Abel. Aanvang: 21:00 uur. Woensdag ook 20 cent korting op speciaal bier van fles en donderdagavond is het pullenavond. Di. 9 maart is er een cocktailparty vanaf 21:00 uur. Cocktails en shots worden live gemaakt. Meer informatie volgt. Onze reguliere openingstijden: do.-ma.: 21:00 uur en di.-wo.: 20:30 uur. Verder is in overleg altijd een borrel of film in de Vestingbar mogelijk. Maak hiervoor een afspraak via Medisch centrum Campus huisartsenpraktijk, open voor nieuwe patiënten. tel # Tandarts H. Huizinga. Behandeling volgens afspraak. Inschrijving dagelijks. Openingstijden: ma.-do. van 08:00-16:00 uur, tel Gebouw Langezijds 17 tweede verdieping. # Fysiotherapeut R. Polman. Behandeling volgens afspraak. Openingstijden: ma.-vr. van 07:30-21:00 uur, tel of Gebouw Langezijds 17 tweede verdieping, renepolman.nl, Promoties Alle faculteiten Drs. J.W.M. Verhoeven (GW) over Keeping up appearances: service environments as symbolic communication, 28 januari 2010, 15:00 uur, SP2. Drs. E.L. Abrahamse (GW) over Serial action and perception, 28 januari 2010, 16:45 uur, SP2. Ir. T.J. Coenen (EWI) over Analysis and design of post-wall waveguides for application in SIW, 29 januari 2010, 13:15 uur, SP2. Mw. C. Hauff (EWI) over Predicting the effectiveness of queries and retrieval systems, 29 januari 2010, 15:00 uur, SP2. Ir. W.P. Beeker (TNW) over Propagation and nonlinear scattering of ultrashort pulses- examples on modeling and

8 Donderdag 28 januari 2010 application, 29 januari 2010, 16:45 uur, SP2. Ir. S. Rhebergen (EWI) over Discountinuous galerkin finite element methods for (non) conservative partial differential equations, 5 februari 2010, 15:00 uur, SP2. D.V. Dorokhin (TNW) over Surface engineered quantum dots in photoelectrochemistry and supramolecular assembly, 5 februari 2010, 16:45 uur, SP2. T. Förster (ICT) over Web-based architecture for on-demand maps: integrating meaningful generalization processing, 10 februari 2010, 13:15 uur, SP2. D. Sármány (EWI) over High-order finite element approximations of the maxwell equations, 12 februari 2010, 13:15 uur, SP2. Mw. C. Acikgoz (TNW) over Controlled polymer nanostructures by alternative lithography, 12 februari 2010, 15:00 uur, SP2. Mw. drs. A.I.R. Kottink-Hutten (EWI) over Assessment of a two-channel implantable peroneal nerve stimulator post-stroke, 12 februari 2010, 16:45 uur, SP2. T. Fioreze (EWI) over Self-management of hybrid optical and packet switching networks, 17 februari 2010, 15:00 uur, SP2. J.N. Hicks (MB) over Co-constructive consulting: a pragmatic, relational constructionist approach, 17 februari 2010, 16:45 uur, SP2. Keuzevak Meedenken met moderne filosofen (161662) 3,6 EC, Vrijhof 5, donderdags 3e en 4e uur, eerste college 4 febr Dit vak heeft tot doel om de studenten kennis te laten maken met enkele belangrijke onderwerpen uit de hedendaagse wijsbegeerte. Het thema van dit jaar is: waarheid. Deze cursus bestaat uit een overzicht van verschillende waarheidstheorieën, waarna de hedendaagse visies op waarheid nader wordt geanalyseerd. Dat laatste gebeurt aan de hand van de filosofieën van Friedrich Nietzsche, Ludwig Wittgenstein, Martin Heidegger en Karl Popper. Het college veronderstelt geen wijsgerige voorkennis, en bestaat uit een uitleg en tekstlezing van filosofische grondteksten. Reader wordt tijdens college uitgereikt. Beoordeling: mondeling tentamen of werkstuk. Religie in het publieke domein (161688) M.i.v. do. 4 februari 2010 wordt gedurende het derde kwartiel dit keuzevak aangeboden in het kader van de bijzondere leerstoel voor Christelijke Filosofie (docent: prof. dr. J. Hoogland). Het vak heeft een omvang van 2,5 EC en wordt het 7e en 8e uur gegeven in HO In het college staat het boek van Charles Taylor, Een seculiere tijd (Rotterdam, 2009) centraal. Belangstellenden zijn van harte welkom. Nadere informatie via VIST, de keuzevakkenpagina van de faculteit Gedragswetenschappen, Blackboard of bij de docent: Gratis proeflessen Sport en Cultuur Even stoom afblazen na de tentamens? Van 1 t/m 5 februari kunnen studenten gratis introductielessen volgen bij meer dan 50 verschillende sport- en cultuurverenigingen tijdens de Open week. Ook zonder Xtra-card kun je meedoen. Kijk voor een overzicht van alle trainingsdata, -tijden en -locaties op C TW Afstudeercolloquia IDE Recent: C.C.M van Renswouw over BrightBabyBubble: unlock and discover a new playing experience, 26 januari F.R. Draisma over A method for future vision development at TomTom, 29 januari 2010, 14:00 uur, N109. Afstudeercolloquia ME Recent: T.J. Dokter over A maintenance management tool based on synthesis technology, 27 januari A.A. Verbeek over Study of synthesis gas production by pulsed compression technology, 29 januari 2010, 14:00 uur, SP7. E WI Afstudeercolloquium EL B. K. Boksteen over A simulation study and analysis of advanced silicon schottky barrier field effect transistors(sb- FETs), 3 februari, 16:00 uur, CU C238. Afstudeeropdracht in ICT Topicus is op zoek naar opvulling voor een groot aantal stageplaatsen, variërend van onderzoek naar een Google Maps applicatie voor de iphone tot een opdracht met de veelbelovende titel Weg met SQL!. Heb je interesse in één van deze opdrachten, of één van de vele anderen die we in de aanbieding hebben? Neem dan contact met ons op via vind ons op internet (www.integrand. nl) of loop even binnen in de Bastille, kamer 314. Afstudeeropdracht koffieautomaten Afstudeercollquia MBA M. Korten over Once bitten, twice shy: an analysis of the lean manufacturing implementation attempt of Nijhuis Pompen B.V. in 2007 as basis for a new change program, 29 januari 2010, 13:45 uur, HO B1124. J.F. van de Pol over Design of an environmental assessment method for infrastructure sustainability, 5 februari 2010, 15:30 uur, CU C238. G.M. van den Brink over Defining the most attractive markets in a strategic way, 5 februari 2010, 15:45 uur, CU B101. Afstudeercolloquia TBK F.M. de Goeij over De dagbehandeling onderzocht: een onderzoek naar de capaciteitsbenutting van de dagbehandeling van het Deventer ziekenhuis, 5 februari 2010, 13:45 uur, SP7. R.H.W. ter Haar over On modelling the electricity futures curve, 5 februari 2010, 13:45 uur, Vrijhof 7. Afstudeeropdracht koffieautomaten Zie mededeling onder EWI. S.V.A.T. Astatine ADVERTENTIE S tudieverenigingen ETNA Coffee Technologies produceert automaten die bedrijven voorzien van koffie en andere warme dranken. Ze zijn per direct op zoek naar een student die de bestaande processen en informatiestromen kan stroomlijnen. De bedoeling is dat dit alles zo laag mogelijk in de organisatie terecht komt, zodat het voor alle medewerkers overzichtelijk wordt. Heb jij interesse in deze uitdagende werkopdracht? Ga naar en zoek op opdrachtnummer 5226, of mail naar MB Afstudeercolloquium BA J.H.N. Smelt over Kwaliteit dienstverlening: onderzoek bij ABN AMRO preferred banking, regio Twente, 9 februari 2010, 15:45 uur, SP7. Afstudeercolloquium BK W.B. Klomp over Onderzoek naar de samenhang tussen leeractiviteiten, ontwikkelbeleid en organisatiebetrokkenheid, 3 februari 2010, 15:45 uur, SP7. Afstudeercolloquium BSK L.A. van Oort over Betekenisvol verantwoorden: een onderzoek naar de resultaatverantwoording in het welzijnsbeleid van de gemeente Enschede, 4 februari 2010, 15:45 uur, SP7. Afstudeercolloquium GZW T.B. Kraaij over Supplementsgebruik onder toproeisters: een toepassing van de theory of planned behavior, 3 februari 2010, 14:00 uur, CA B305. Di. 2 februari: karten bij Go Planet Racing. # Wo. 3 februari: lunchcolloquium Shell en WinterBOSSborrel met BuCom bekendmaking, uitreiking onderwijsprijs en Almanakpublicatie. # Vr. 5 februari: VriMiBOSS. # Wo. 10 februari: Ladies Night. # Di. 16 februari: cursus speedreading. # Wo. 17 februari: lunchcolloquium All Options. # Do. 18 februari: Kivi Niria wetenschapsquiz. # Meer informatie: W.S.G. Isaac Newton T/m 29 januari kun jij stemmen op de volgens jou beste docent van WB. # Je kunt je deze week nog inschrijven voor de Trip naar Praag. Wees echter snel, want na de vijftigste inschrijving sluit de inschrijving. # De week na de tentamens worden de boeken verkocht. # Wo. 3 februari is er een lunchlezing van het bedrijf Frames. # Do. 4 februari is de commissie-interesselunchm Er komen ongeveer tien commissies vrij, waaronder enkele gave lustrumcommissies. Schrijf je in. # Op wo. 10 februari gaat er een delegatie eerstejaars studenten lasergamen. Schrijf je in. # Zie: Dimensie Join Dimensie s Multicultural Dinner. The best multicultural evening in the year. If you bring food from your cuisine or if you prepare an act for our stage, admission is free. There will be acts of the board of Dimensie and the commission. Subscribe: # Ma. 8 februari is de wissel-alv om 19:30 uur. Het zevende bestuur draagt haar stokje over aan het achtste bestuur. Actieve leden kunnen vooraf mee eten in de Stek (aanmelden via utwente.nl). Na de ALV is er een borrel in de verstingbar. # 17 Februari, 16:00

9 Donderdag 28 januari 2010 uur, constitutieborrel, zet dat alvast in je agenda. S.V. Paradoks Zo. 31 januari heeft het Paradoksdispuut braxis een feest in de San Remo, met als thema Ghostbusters, aanvang: 21:00 uur. # Wij zoeken nog vrouwen die ons team voor de Batavieren race willen versterken. # De Paradokskleding is binnen, als je kleding besteld hebt kun je het komen afhalen. # S.V. Paradoks: tel: en website: C.T.S.G. Alembic 28 Januari: reguliere borrel # 30 Januari: Alembic Rally # 2 Februari: casedinner Gusto MSC # 3 & 10 & 17 februari: Excel cursus # 4 Februari: oudbestuurbedankborrel # 5 Februari: klootschieten met de ECo # 11 Februari: TOSTIS # 12 Februari: Photoshop cursus # 16 Februari: workshop presenteren met KIVI # 16 Februari: pokertoernooi # Inschrijven via utwente.nl # Op de Alembickamer kun je altijd langskomen met vragen of opmerkingen of om gewoon even koffie of thee te drinken. # Tel: Website: Open repetitie SHOT C ultuur Het Studenten Harmonie Orkest Twente zoekt nieuwe leden. Speel jij een instrument, en lijkt het je leuk in een orkest te spelen, kom dan naar de open repetitie op do. 4 februari en speel vrijblijvend mee. SHOT is een gezellige vereniging met ongeveer 50 leden, die elke donderdag repeteert van 20:00 tot 22:30 uur. Minimaal 2 keer per jaar wordt een concert gegeven, met voorafgaand een repetitieweekend in een klein plaatsje in de buurt. Eenmaal in de twee jaar gaat het orkest op concertreis in het buitenland, en komende zomer is het weer zover. Meer informatie: Concert DVE Het Drienerloos Vocaal Ensemble zingt a.s. woensdagavond (3 februari) de Missa Carmelia Gloria Montis van Edward Stam. Deze werd geboren in Groenlo. Hij schreef het stuk in 1950 en was daarmee zijn tijd ver vooruit. Hij stond sterk o.i.v. Josquin des Prez. Van deze componist zingen we ook nog drie stukken: Ave Maria, Mille Regrets en Faute d'argent. Het concert begint om 21:00 uur in de Audiozaal van de Vrijhof en staat o.l.v. onze vaste dirigent Valentijn Smit. Toegang: gratis. Gratis proeflessen Sport en Cultuur Zie mededeling onder Alle faculteiten. Bellettrie Filmhuis As. wo. 3 februari wordt de film The Three Burials of Melquiades Estrada vertoond in het filmzaaltje van de Vestingbar. Aan de Amerikaans- Mexicaanse grens raakt grenswachter Mike Norton betrokken bij de dood van Melquiades Estrada. Het slachtoffer wordt vlug begraven. Wanneer ranch medewerker Pete Perkins, een goede vriend van Estrada, erachter komt wat er met hem is gebeurd gaat hij achter Mike aan. Hij dwingt Mike het lichaam op te graven en samen met het lijk trekken ze naar het Mexicaanse geboortedorp van Estrada om hem daar opnieuw te begraven. Aanvang: 21:00 uur. Toegang: gratis. AEGEE-Enschede P akkerij Vanavond is er een normale kroegavond. # Morgenavond is het ESN feest. # Donderdag presenteert de Dies commissie haar thema. # Sociëteit Asterion is geopend op dinsdag- en donderdagavond vanaf 21:30 uur. # Wil je meer informatie of lid worden? Bel , mail naar of kijk op A.S.V. Taste Di. 2 februari zal het toekomstige sociëteitsbestuur proberen de kroeg te heroveren tijdens de wissel. # Do. 4 februari zullen alle eerstejaars kennismaken met de verschillende disputen en genootschappen tijdens de verticalenavond. Er zal gezellig gegeten worden waarna er op de kroeg een pubquiz over taste zal zijn. Daarna kan iedereen zijn zangkunsten laten zien bij karaoke. Audentis Vr. 29 januari is het Natentamenfeest op sociëteit T.R.A.M. Vanaf 22:00 uur zal Club24 onder het thema Starfighter platen voor u draaien. # Nu alle eerstejaars hun activiteiten hebben voltooid worden ze op di. 2 februari officieel erkend als jaarclubs. # Do. 4 februari draagt Senaat XIV het stokje over op een nieuwe Senaat. # Op vr. 5 februari vindt het jaarlijkse Tranquilluim Pokertoernooi plaats waarbij grote prijze te winnen zijn. # Meer informatie: of bel of mail de Senaat ( of ESN Twente I nternationaal We welcome all the new international students: Welcome drink, this Saturday (30th) from 21:00 hrs. in the Vestingbar. # ESNow, have fun in the sun in the French Alps with 300s international students. Only EUR 279. March 12-March 21, Be quick and to for subscription information. # Every Tuesday: ESN Weekly Drink, from 22:30 hrs. in the Vestingbar. # Next Sunday (7th): try out the fitness room for free before buying the fitness-card. International Office Met de studiebeurzen van het HSP Talentenprogramma kunnen Nederlandse studenten studie- en/of onderzoekservaring op doen in het buitenland. Deadline aanmelding: 1 februari Meer info: IO. # Met een VSBfonds beurs van EUR kun je na je Master in het buitenland verder studeren of onderzoek doen. Deadline aanmelding: 1 maart Meer info: IO # Het China Studiebeurzen Programma biedt Nederlandse studenten de mogelijkheid tijdens en na hun studie in Nederland een aca- demisch jaar in China te studeren. Deadline aanmelding: 1 februari # Het jaarlijks Multi-Culti diner van Dimensie is op 2 februari. Aanmelden: mail naar AEGEE-Enschede Tonight there will be a regular evening in our pub. # Tomorrow an ESN party takes place in our pub Asterion. # Thursday there will be the theme presentation of the Dies committee. # Our pub Asterion is opened Tuesdayand Thursday night from 21:30 hrs. # More information about AEGEE? You can call us on , send an to nl or take a look at our website, Kivi Niria D iversen Kivi Niria Students Twente organiseren i.s.m. studievereniging Alembic een excursie naar AKZO Nobel in Hengelo op wo. 10 februari. Vanaf uur is er ontvangst met koffie. Na een presentatie door Egbert Schasfoort (site manager en plant manager salt) volgt er een rondleiding over het terrein. Tot slot is er gelegenheid om vragen te stellen en na te praten onder het genot van een drankje en hapje in 't Vöggelhoes. Meer informatie: Deelname: gratis. Aanmelden via naar CD-Uitleen Nieuwe aankopen, voor iedereen te leen, gratis voor bibliotheekleden. Pop: 1.Tim Knol-Tim Knol; 2.The Mad Trist- Pay The Piper; 3.Tindersticks-Falling Down A Mountain; 4.Alex Klaasen- Eindelijk Alleen; 5.Motorpsycho-Heavy Metal Fruit. Blues: Seasick Steve-Man From Another Time. Jazz: Sun Ra Arkestra-Live At The Paradox. Klassiek: Sweelinck-Tweede Boek Des Psalmen Davids. Wereld: Julie Fowlis-Uam (From Me). DVD: Jimmy Page, The Edge & Jack White-It Might Get Loud. Deze en zo'n andere CD's, DVD's, SACD's, LP's en Blu-Rays, in de Openbare Bibliotheek. Koop en reserveer on-line. Zie: www. cd-uitleen.nl. Tel.: Ariëns Katholieke Studenten Wo. 3 februari, 12:40 uur (lunchpauze) organiseert AKS een Klein Sint Thomasdispuut in Vrijhof 324. We beschouwen een stelling van Sint Thomas, gaan op zoek naar voor- en tegenargumenten, en lezen de overdenkingen die Sint Thomas uitte. Een dispuut is in zijn originele betekenis een theoretische discussie. Sint Thomas was een 13e eeuwse theoloog, filosoof en kerkleraar. Hij schreef monumentale werken die mede n.a.v. theologische/filosofische disputen tot stand kwamen. # Daarnaast is er elke maandagavond Rozenkransavond. Meer informatie over activiteiten: Sport Gratis proeflessen Sport en Cultuur Zie mededeling onder Alle faculteiten. Studentenrestaurant De Waaier Maandag 1 februari Kip cordon bleu, Gehaktbal, Vegetarische gehaktballetjes Paprikasaus, Champignonsaus Romanobonen, Macédoine de légumes Gebakken aardappelen, Gekookte aardappelen Dinsdag 2 februari Kipsaté, Schnitzel, Gevulde courgettes Satésaus, Jagersaus Sambalboontjes, Doperwten Rijst, Pommes croquettes Woensdag 3 februari Gebakken visfilet, Hamburger, Tomaat mozzarella Bearnaisesaus, Gebakken uien Wortelen, Broccolimix Frites, Gekookte aardappels Donderdag 4 februari Kipburger Madras, varkenssaucijs, Korn madras Kerriesaus, Vleesjus Doperwten, Rodekool Rijst, Aardappelpuree Vrijdag 5 februari Krokant gebakken spekjes, Tartaar, Boerenomelet Carbonarasaus, Rode wijnsaus, Tomatensaus Stokbrood, Sperziebonen Macaroni, Pommes noisettes De Stek Maandag 1 t/m vrijdag 5 februari Hap aan de tap Pepersteak met kruidenboter Frites en Rauwkost Faculty Club Maandag 1 t/m vrijdag 5 februari Gegratineerde uiensoep **** Gesauteerde kabeljauw Beurre blanc saus Geserveerd met bijpassende garnituren **** Vanilleijs Met warme chocoladesaus For the English menu: studentenrestaurant Webspace nodig? ADVERTENTIES Gratis Windows Server 2008 web hosting en.nl domeinnaam Ga naar: Giro 5514 t.n.v. Jump in Den Haag Voor informatie + openingstijden: UT-Catering: Reserveringen Faculty Club en De Stek online via

10 10 Donderdag 28 januari 2010 Prijzen voor schermers De schermers van DSV Gascogne zijn op het Intercitytoernooi in Nijmegen in de prijzen gevallen. Brons was er voor de floretisten Timon Rijnaarts en Chris Hellenthal. Op hetzelfde onderdeel legde Maartje Jansink beslag op de achtste plaats. Degenspecialist David Thompson pakte een verdienstelijke zesde plaats en Marjan Hartsuiker moest genoegen nemen met een zestiende plek. Zege voor Harambee Schaatsclinic in Winteractieweek Een kleine honderd UT-medewerkers waagden zich vorige week aan een clinic schaatsen. Een enkele buitenlandse medewerker stond zelfs voor het eerst van zijn leven op het ijs. Schaatscoach en coördinator Job van Regteren: Prachtig om te zien hoe sommigen vol ongeloof het ijs aanraken. En trots dat ze zijn als ze drie rondjes achter elkaar hebben geschaatst! Dat ze onderweg zes keer onderuit gaan, maakt hen niet uit. De schaatsclinic was er voor gelouterde schaatscracks en veredelde krabbelaars. Hand in hand rijden (foto) kon natuurlijk ook. De schaatsclinic maakt deel uit van de zogeheten Winteractieweek van het sportcentrum. Bedoeld om in het begin van het nieuwe jaar de spieren los te maken. Foto: Gijs van Ouwerkerk Calculerende romanticus Ooit zakte alpinist Ruben Verschoof door een sneeuwbrug. Hij kwam meters lager terecht in een gletsjerspleet. Het waren de meest benarde minuten in de sportieve loopbaan van deze bergbeklimmer. Toch kreeg de angst geen vat op hem. Goed evalueren en blijven calculeren. Op veertienjarige leeftijd volgde Verschoof zijn eerste cursus tot alpinist. Zijn ouders namen hem als kind op vakantie regelmatig mee naar Oostenrijk. Daar ligt de kiem voor zijn latere hobby. De passie om bergpieken van duizenden meters te bedwingen kreeg hem later steeds meer in de greep. De Alpen als tweede vaderland. Er gaan maar weinig vakanties voorbij waarin de jonge alpinist zich niet aansnoert en een weg zoekt naar een nieuwe en vooral hoge uitdaging. Het is de combinatie van avonturiersgeest, romantiek en de ongereptheid van de berg die hem boeit in deze sport. Het klimmen doet hij meestal met vrienden of kennissen. Dat was ook zijn redding toen het twee jaar geleden misging. Op één van zijn tochten in Zwitserland trapte hij plotseling door een sneeuwbrug die een gletsjerspleet bedekte. Verschoof voelde de aarde onder zich wegzakken en smakte enkele meters naar beneden. Ik zat samen met mijn klimpartner aan een touw en zij heeft me er uiteindelijk weer uitgetakeld. Natuurlijk gaat zo n val je niet in de koude kleren zitten, maar ik heb er niets aan overgehouden. Verschoof zegt het ongeluk goed geëvalueerd te hebben. We hadden voor een ongebruikelijke route gekozen. Er waren veel gletsjerspleten en wij wisten dat niet. De kaarten bleken verouderd te zijn. Het bleek een leermoment in het leven van de jonge Ruben Verschoof: Behalve wat schrammen en een paar deuken in mijn helm heb ik niets aan die val overgehouden. Foto: Gijs van Ouwerkerk Naam: Leeftijd: Studie: Sport: Club: Ruben Verschoof 19 jaar werktuigbouwkunde alpinisme TSAC alpinist. Behalve wat schrammen en een paar deuken in mijn helm, blikt hij terug, heb ik er gelukkig geen letsel aan overgehouden. Af en toe staat Verschoof wel eens op een smalle rotsstrook met links en rechts een gapend gat van vierhonderd meter. Gezonde angst, zegt hij, kan omslaan in blinde paniek. Maar zolang je calculatief te werk gaat is dat niet nodig. En verder: Voordat we op pad gaan, denken we continu na: is de route niet te moeilijk, zijn de zekerpunten solide, liggen er losse stenen, kunnen we nog terug, hoe is het weer? Verschoof zegt een tocht voortdurend te analyseren. Je maakt een inschatting van de risico s en probeert die te minimaliseren. Je moet jezelf niet overschatten, en die bergen lopen niet weg. Zijn hoogste berg is de Zwitserse Nadelhorn van 4327 meter. Over deze puist: Die berg heeft een prachtige besneeuwde top. Geweldige ervaring. s Nachts om kwart voor vier opstaan en dan op de top staan, volledig boven de roodgekleurde wolken. Voor een Nederlandse alpinist als Verschoof blijft het in eigen land behelpen. Er zijn klimwanden, maar voor het hogere werk moet hij zijn rugzak pakken. Zijn eerste echte berg was de Breiter Grieskogel, met een hoogte van 3282 meter, beklommen tijdens zijn de eerste klimcursus. Nadat de top bedwongen was, was Verschoof verkocht. Maar los van de sport, zegt hij, is het ook gewoon heel aardig om met een groep naar boven te klimmen. Je komt op plekken waar weinig mensen komen. Gezellig kaarten in een berghut, een groepsfoto op de top, daar kan ik de romantiek wel van inzien. Zijn nieuwste uitdaging volgt in februari als Verschoof een week in de Franse Alpen verblijft om bevroren watervallen te beklimmen. Titel voor Diok Het eerste team van badmintonvereniging DIOK is afgelopen weekend kampioen geworden in de derde divisie van de landelijke competitie. De laatste wedstrijd werd zaterdagavond met 6-2 gewonnen van Amor 2 uit Groningen. Concurrent Racketeers uit Emmen mocht de volgende dag in Arnhem met maximaal 7-1 winnen, anders zouden ze de hoofdmacht van DIOK passeren op de ranglijst. Het team uit Emmen kwam op een 7-0 voorsprong, maar verloor de laatste mix. Volgend jaar zal DIOK uitkomen in de tweede divisie, de op twee na hoogste klasse in het Nederlandse badminton. De volleybaldames van Harambee wonnen hun wedstrijd tegen het tweede damesteam van de Krekkers uit Harbrinkhoek met 3-1. De setstanden waren: 25-23, 21-25, 25-23, Nederlaag Slapping Studs De ijshockeyers van de Slapping Studs moesten hun meerdere erkennen in het Eindhovense Icehawks. In eigen huis ging het in de slotfase mis, met een 6-5 nederlaag tot gevolg. De Studs probeerden vlak voor tijd nog iets aan de achterstand te doen door de goalie te vervangen voor een veldspeler, maar dat mocht niet baten. Komende zondag doen de Studs op de ijsbaan in Enschede mee aan een benefiet ijshockeytoernooi van de Enschedese Lions voor de slachtoffers van de aardbeving in Haiti. In totaal doen twintig ploegen mee aan het toernooi, dat om uur begint. Winst voor Vakgericht De korfballers van Vakgericht zijn erin geslaagd na een matig eerste kwartier de wedstrijd tegen het Arnhemse EKCA naar hun hand te zetten. Het duel werd met gewonnen. Door deze zege houdt de ploeg weer zicht op de tweede plaats in de competitie. Tegen EKCA scoorde Ruben Hoeksma vijf maal. Skeuvelaars op NK supersprint De schaatsers Berend Feldbrugge en Tjalling de Jong van de Skeuvel zijn respectievelijk als vijftiende en zestiende geëindigd op het NK supersprint in Hoorn. Beide schaatsers wisten hun pr niet te verbeteren. Zij kregen met twee keer honderd en twee keer driehonderd meter vier afstanden voor de kiezen. Snelste tijd voor De Jong was op de honderd meter, Feldbrugge klokte Op de 300 meter waren de rollen omgedraaid en was Feldbrugge met iets rapper dan De Jong (25.23). Euros-winst op Ergohead Euros-roeier Rene ten Thije won afgelopen weekend tijdens de Ergohead in het universitair sportcentrum Amsterdam de tijdrace van 20 minuten op de ergometer. Ten Thije eindigde met 136 meter voorsprong op nummer twee en roeide een gemiddelde van 1:39:6 per 500 meter. Hij verbeterde het baanrecord met 4 meter.

11 11 Donderdag 28 januari 2010 DDR In het kader van de DDRexpositie presenteert museum TwentseWelle een bijzondere en hilarische DDR-modeshow van het Malimokollektiv uit Halle. Daarnaast worden de gasten onderhouden door de ambachtelijke rasmuzikanten Moon About. Het Malimocollectief is een groep van jonge enthousiaste mensen uit Halle/Krömitz, die het geheel van bekende en verder veredelde stoffen van de DDR nog een keer wil tonen. Het Trio Moon About is specialist in de ambachtelijke manier van musiceren; onversterkt en mobiel, voor de echte liefhebber van het authentieke geluid en met een ontwapenende show passende bij de tijd van de voormalige DDR. DDR modeshow en Trio Moon About, vrijdag 29 januari van tot uur in museum TwentseWelle in Enschede. Daniel Arends Daniël Arends is hard maar eerlijk. Zegt waarheden die je eigenlijk niet wil horen. Maakt grappen waar je eigenlijk niet om durft te lachen. Maar komt er mee weg door overvloed aan charme. Hij zorgt dat je de hele avond op het puntje van je stoel zit. Arends volgde de Kleinkunst Academie en won de jury- en publieksprijs van Cameretten Vorig jaar werd hij genomineerd voor de Neerlands Hoop 2009, de VSCD Cabaretprijs voor die veelbelovende theatermakers die het grootste toekomstperspectief hebben. Daniel Arends: Geen Excuus, woensdag 3 februari om uur in Metropool in Hengelo. Agua de Annique Anneke van Giersbergen heeft de afgelopen jaren als zangeres van The Gathering wereldwijd een enorme schare fans en een live reputatie opgebouwd. Na 13 jaar als frontvrouw van The Gathering startte Anneke van Giersbergen onder de artiestennaam Agua de Annique enkele jaren terug haar solocarrière. Onlangs mocht ze met haar overweldigende rockshow het Groningse festival Eurosonic openen. Agua de Annique, donderdag 4 februari om uur in poppodium Atak in Enschede. Van links naar rechts: Niels Consten, Thijs Donderwinkel en Marcella Claase. Foto: Gijs van Ouwerkerk afsluiting minor muziek Festival ear-resistival Een half jaar even de studieboeken opzij leggen en je volledig richten op muziek. Dat deden UTstudenten Marcella Claase, Thijs Donderwinkel en Niels Consten afgelopen half jaar in het kader van de minor muziek aan het conservatorium (Artez) in Enschede. Ter afsluiting bedachten ze een waar festival, het Ear-resistival, dat morgen (vrijdag) in de Vrijhof plaatsvindt. Latifa van Heerde Zijn concentratie vasthouden tijdens colleges vindt werktuigbouwkundestudent Niels soms lastig. Maar tijdens de minor muziek heeft hij daar geen enkele keer last van gehad, vertelt hij. Muziek staat heel dicht bij mij, ik kon nu lekker bezig zijn met mijn hobby. Samen met medestudent Thijs Donderwinkel, bestuurskundestudent Marcella Claase en 27 anderen begon hij in september na een pittige auditieronde aan de minor op het conservatorium. Daarbij konden de studenten kiezen uit vier richtingen: pop, jazz, klassiek en music production. Naast gezamenlijke vakken zoals muziektheorie, gehoortraining en pop- en cultuurgeschiedenis was er ruimte voor een hoofdvak zoals basgitaar (Thijs), zang (Marcella) en muziekproductie (Niels). Vast onderdeel van de minor is een slotconcert waar studenten het geleerde laten zien en horen. Meestal is dat een kleinschalig optreden (zonder budget) dat op het conservatorium zelf plaatsvindt. Maar de UT-studenten wilden er dit keer graag een groter evenement van maken. Wij willen niet alleen ons leerproces laten zien, maar er vooral ook een supergezellige avond van maken, zegt Niels. Marcella vult aan: Bovendien is vrijdag de laatste tentamendag. Een betere afsluiting van de tentamenweek is er niet. In elke act zitten een of meerdere studenten die dit jaar of eerder de minor hebben gevolgd. De line up bestaat uit vijf bands, twee jazz ensembles, een klassiek orkest en een DJ. Een bont gezelschap dus. Thijs: Er is voor elk wat wils: pop, rock, soul, funk. Maar toch is het een samenhangend programma geworden. Aanvankelijk was het de bedoeling om zelf ook op het podium te gaan staan, maar dat idee hebben de drie studenten laten varen omdat zij het te druk hebben met de organisatie. Dat bleek overigens een grotere klus dan ze vooraf hadden gedacht. Marcella: Je moet veel partijen bij elkaar krijgen en onderling alles afstemmen. Dat is heel veel werk. Je krijgt te maken met vragen als: Waar haal je drumstellen en versterkers vandaan en hoe haal je sponsors binnen. Het was een heel leerzaam proces. De studenten denken zelfs al aan een vervolg voor het festival. Thijs: We hebben nu de basis gelegd. Dat concept kunnen nieuwe minorstudenten volgend jaar zo overnemen. Maar eerst maar eens afwachten of het festival een succes is. Earresistival, vrijdag 29 januari vanaf uur in de Agora en het Amphitheater in de Vrijhof. Toegang: gratis. Zie ook www. ear-resistival.nl. Stijn van der Loo In Het Lichaam liegt nooit kruipt Stijn van der Loo in de huid van componist Smet. Theofilius Smet is niet vooruit te branden. Ondertussen heeft hij de lijvige opdracht gekregen tot het componeren van een 'stuk van grote schoonheid'. Zijn directe omgeving (vrouw/kind) helpt hem niet bepaald in zijn concentratie, maar het is een misverstand te denken dat hij zich wel zou kunnen concentreren als hij alleen was geweest. Stijn van der Loo laat met zijn voorstelling zien dat muziek en literatuur een magische combinatie kunnen zijn. Stijn van der Loo: Het lichaam liegt nooit, maandag 1 februari van tot uur in het Amphitheater in de Vrijhof. Concert Musica Silvestra Orkest (MSO), het symfonieorkest van de UT, geeft op 1 februari een concert onder leiding van de nieuwe jonge dirigent Frans- Aert Burghgraef. Het MSO zal onder andere twee vers ingestudeerde stukken ten gehore brengen: De tweede Leonore Ouverture van Beethoven, die hij in 1805 schreef. Daarna gaan de muzikanten verder met de 8ste symfonie van Dvorak. Dit werk uit 1889, is een romantisch werk dat is gebaseerd op Boheemse volksmuziek. Musica Silvestra Orkest: concert, maandag 1 februari van tot uur in de Audiozaal in de Vrijhof. Bigbands De twee bands van UT-bigbandvereniging Stubiba geven 3 februari een concert. De Utmost Big Band, waarin alleen studenten spelen, en de Far East Jazz Orchestra waarin ook medewerkers actief zijn. Het repertoire van de Utmost Big Band omvat jazz-, latin- en funky stukken. Het Far East Jazz Orchestra speelt naast traditioneler klinkende muziek van Count Basie en Duke Ellington ook meer hedendaagse big band muziek van Bill Holman en Bob Mintzer. Stubiba: concert, woensdag 3 februari van tot uur in het Amphitheater in de Vrijhof. Zaterdag 30 januari Vestzaktheater, Enschede: optreden van de Enschedese coverband The Spring. Ze spelen muziek uit de jaren 70/80/90 van James Morrison tot Volumia. Tot en met zondag 31 januari Centrale Bibliotheek, Enschede: fotoexpositie 25 jaar Artsen Zonder Grenzen. Ze brengen hulp aan miljoenen mensen: tijdens oorlog, conflict en ondervoeding. Entree: gratis. Dinsdag 2 februari Mini-theater Het Everloo, Rossum: cabaretvoorstelling door Vincent Geers. Winnaar Jury en Publiekprijs Cameretten-festival uur. Woensdag 3 februari Volksuniversiteit, Enschede: cursus Tai Chi Qi Gong. Tai Chi Tao bestaat uit korte oefeningen bij het verlichten van stress, depressieve klachten, en pijnen. 15 Lessen in totaal uur. EUR 150. Donderdag 4 februari Stadsschouwburg, Enschede: cabaretvoorstelling van Ali B. Wie Ali zegt moet B zeggen. Van rapper naar hiphopper, naar entertainer, naar vader uur. EUR 22/19.50/17. Atak, Enschede: live optreden van Anneke van Giersbergen & Agua de Annique. Één van de beste van Noorderslag uur. EUR 16/14. Zie deze pagina. Vrijdag 5 februari De Stiftschool, Weerselo: Joodse Muziek van Alberto Mesirca & Duo NIHZ. Ze spelen het programma Jewish Music uur. EUR 15. Concordia, Enschede: theater/muziekvoorstelling Als een vreemde door Tim Meeuws. Griekse liederen met Nederlandse teksten uur. EUR 16/13.50/12. Rabotheater, Hengelo: cabaretvoorstelling door Kamps en Kamps uur. EUR 16. s t a d Zaterdag 6 februari Concordia, Enschede: cabaretvoorstelling Uit bed door Mylou Frencken. Een programma over Vrolijke Zaken uur. EUR 12.50/10.50/9.50. Zondag 7 februari Jacobuskerk, Enschede: voorstelling Op leven en dood door 50 jongeren van jeugdorkest Rajakymoes! o.l.v. Erik van Deuren. Leven en dood en Oorlog en vrede zijn de grootste contrasten in ons bestaan denkbaar, naar de thema s van Amnesty uur. EUR 5. Donderdag 11 februari Atak, Enschede: optreden van Rowwen Héze. Al meer dan 25 jaar staat deze Limburgse band op het podium uur. EUR 21/19. Zondag 14 februari Muziekcentrum, Enschede: optreden van het Nederlands Studenten Orkest. Door audities worden 100 studenten toegelaten tot dit orkest uur. EUR 15/10. Tot en met zondag 14 februari Medialab, Enschede: expositie Back to the future. Pionier Ad van Buuren toont baanbrekende elektronische sculpturen. Open: vr. t/m zo.: uur. Woensdag 17 februari Rabotheater, Hengelo: theatertournee Dichterbij van volkszanger Wolter Kroes & Band uur. EUR Vrijdag 19 februari Metropool, Hengelo: concert van Moke. Dit Amsterdamse vijftal speelt hun nieuwe album The long and dangerous sea. Muziek categorie: Brit-oriented indie pop uur. EUR 16/14. Zaterdag 20 februari Atak, Enschede: live optreden van Waylon. Nieuwe ster aan het Nederlandse popfirmament uur. EUR 18/15. Vrijdag 29 januari Zaal 4, Spiegel: Studium Generale: symposium Sharks en Human. Sprekers: Dr. Erich Ritter en Dr. Sander van Dijk in Engels uur. Entree: gratis. Vrijhof: Earresistival 2010 i.s.m. Apollo. Concert Minor Muziek door studenten van UT die hun minor volgen aan het conservatorium (Artez) uur. Entree: gratis. Zie deze pagina. Maandag 1 februari Amphitheater, Vrijhof: Broodje Cultuur, muziektheater Het lichaam liegt nooit door Stijn van der Loo. Stijn kruipt hierbij in de huid van componist Smet uur. EUR 5/3/1. Zie deze pagina. Audiozaal, Vrijhof: concert van het Musica Silvestra Orkest, studentensymfonieorkest van de UT uur. EUR 5/3/1. Zie deze pagina. Dinsdag 2 en 9 februari Amphitheater, Vrijhof: Studium Generale: cyclus Paradoxen. 2-02: Paradoxen in de wiskunde en logica door Prof. dr. Johan van Benthem. 9-02: Paradoxen in de sociale wetenschap door Prof. dr. Ad van Deemen uur. Entree: gratis. Woensdag 3 februari Kleine zaal, Vrijhof: Studium Generale: training: Bestuur op niveau: lijden of leiden?. Door Drs. Franke Jongsma (consultant Training & Ontwikkeling bij Kema) uur. EUR Amphitheater, Vrijhof: concert van Stubiba, de bigband vereniging van de UT. Hieronder vallen Utmost Big Band en Far East Jazz Orchestra uur. EUR 5/3. Zie deze pagina. Filmzaal Vestingbar/Belletrie Filmhuis: film: The Three Burials of Melquiades Estrada uur. Entree: gratis. Tot en met woensdag 3 februari Kleine expositie ruimte, Vrijhof: tentoonstelling c a m p u s Zwerfstoelen met gedichten door Marc Otte en Stichting Brug naar Werk. Zie: Vrijdag 5 februari Amphitheater, Vrijhof: theatersportwedstrijd van Pro Deo. U vraagt, wij spelen uur. EUR 5/3/1. Maandag 8 februari Amphitheater, Vrijhof: Broodje Cultuur, muziektheater The Juliet Letters. Door Jeroen Phaff en Juliet Quartet. 20 Muzikale brieven, geschreven vanuit verschillende personages aan Shakespeare s Julia worden opgevoerd uur. EUR 5/3/1. Amphitheater, Vrijhof: Optreden Ohne 4 Gespielt drei van het Jazztrio Jazz Podium Drienerlo uur. EUR 10/6/4. Donderdag 11 februari Agora, Vrijhof: theatersport Battle of the Cultures waarin 3 verenigingen tegen elkaar strijden, ProDeo en Contramine. De derde vereniging blijft een geheim uur. EUR 5/3. Maandag 15 februari Amphitheater, Vrijhof: Broodje Cultuur, muziektheater Strauss aan Zee door Theater Vandenbulck. Een meeslepend melodrama voor piano en verteller: Enoch Arden uur. EUR 5/3/1. Kunstuitleen UT-medewerkers en -studenten kunnen een kunstwerk lenen (gratis) voor de werk- of studentkamer op de campus. Info: Tessa Lieffering, tst. 5746, Open: di. en do.: uur, Vrijhof kamer 261 (centrale studiezaal Universit eitsbilbliotheek).

12 nummer 3 - Donderdag 28 januari 2010 Drie TG-studenten starten eigen bedrijf De universiteitsraad vindt dat de reorganisatie Efficiënte Moderne Bedrijfsvoering (EMB), die in 2007 op de UT in werking trad, voor een groot deel is mislukt. Dat zei Dick Meijer namens de raad, gistermorgen in zijn overlegvergadering met het college van bestuur. Het CvB ziet dat anders. Aanleiding voor de uitspraak van de raad is de tussentijdse evaluatie van de EMB-operatie. Dit reorganisatieplan had als hoofddoelstelling om vijf miljoen euro te bezuinigen op de ondersteunende processen (de diensten) ten gunste van het primaire proces (onderwijs en onderzoek). Tijdens het vaststellen van het reorganisatieplan ging de raad in mei 2007 akkoord met de beoogde bezuinigingen, mits er duidelijke criteria voor het welslagen van de operatie zouden worden opgesteld. Kees van Ast, de financiële man binnen het CvB, stemde daar destijds mee in. Nu de universiteitsraad de doelstellingen en afspraken rondom Efficiënte Moderne Bedrijfsvoering tegen het licht heeft gehouden, blijkt dat een hele hoop zaken niet zijn bereikt, aldus Meijer gistermorgen in de raad. Zo blijkt dat de hoofddoelstelling -5 miljoen ombuigen- sluipenderwijs is bijgesteld naar 4,3 miljoen. Een voorgenomen personeelsreductie van 47 fte zou in de praktijk juist tot een uitbreiding hebben geleid. De bezuiniging op de ondersteuning binnen de faculteiten wordt wel op papier, maar niet daadwerkelijk gehaald. De afgesproken standaardisatie van de dienstverlening, met name op onderwijs- en ICTgebied, is na meer dan twee jaar nog niet vastgesteld. De reorganisatie leidde bovendien tot het aanstellen van bijna vijftig procent meer hoogbetaalde dienstverleners. Verder constateerde de raad dat de aansturing van de servicecentra nog niet goed is geregeld en dat het college van bestuur verzuimde om tijdig bij te sturen. Conclusie, aldus de InternatIonal raad, EMB is mislukt. Kees van Ast zei zich te kunnen indenken dat dit type opmerkingen gemaakt wordt. Maar ik vind niet dat EMB is mislukt. Van Ast oordeelt verder dat de vorming van de servicecentra weldegelijk succesvol is. Al geef ik toe dat de looptijd om de processen te stroomlijnen behoorlijk lang is. Ook zei hij dat de bezuinigingstaakstelling bij ICTS wel is gehaald. Bij S&O nog niet. Hier kunnen we pas over twee jaar een uitspraak over doen. Verder liet het college weten dat juist een tussentijdse evaluatie is ingesteld om het reorganisatieproces EMB te versnellen. Het CvB wil de betrokken diensten en faculteiten budgettair strak volgen. Het CvB doet er voortaan verstandig aan om grote operaties als EMB strakker te monitoren. Daar was het CvB het mee eens. Nobelprijswinnaar Malcolm Wilson was afgelopen dinsdag op bezoek bij de TNW-vagroep Thermo-Chemical Conversion of Biomass (TCCB) en onderzoeksinstituut IMPACT. De Canadese wetenschapper ziet mogelijkheden om met de UT samen te werken. Wilson schreef mee aan de klimaatrapporten van het Intergovernmental Panel on Climate Change. Daarvoor kregen het IPCC en Al Gore in 2007 de Nobelprijs voor de Vrede. Wilson is verbonden aan de Canadese Universiteit van Regina en directeur van het International Test Centre, dat gespecialiseerd is in de afvangst en opslag van CO 2. Wat brengt u naar Nederland? Als ik een politicus was zou ik zeggen dat ik op fact finding mission ben. Ik heb een De faculteit MB verhuist in de zomer in zijn geheel naar de campus. De nieuwbouw van Ravelijn zal echter niet alle vakgroepen kunnen bergen. Het CvB denkt dit probleem op te lossen door een deel van de faculteit ruimte te bieden op de tweede verdieping van de Spiegel. Verder soort adviseursrol en bekijk of er mogelijkheden zijn voor samenwerking tussen Nederland en Canada op het gebied van duurzaamheid. Carbon Capture and Storage (CCS, CO 2 -afvangst en -opslag, red.) is mijn primaire focus. Hersenen besturen robotbenen wordt gekeken of er elders extra ruimte moet worden vrijgemaakt. Het CvB deelde dit gisteren mee in de U-raad. Studenten kunnen dus binnenkort al hun docenten weer op de campus vinden. De U-raad stemde ook in met het vastgoedplan voor Zie ook pagina 3. Ziet u samenwerkingsmogelijkheden? Very much so. Nederland is net als Canada een leider op het gebied van CCS en staat in de top zes. Er is veel aandacht voor. Andere landen die vooroplopen in CO 2 -afvangst en -opslag zijn Noorwegen, Australië en de Verenigde Staten. Wat zijn de belangrijkste verschillen tussen het Canadese en Nederlandse onderzoek? Het lijkt op elkaar, er is veel overlap. We richten ons op dezelfde technieken, maar iedere onderzoeker heeft uiteraard wel zijn eigen niche. Nederland is over het algemeen sterk in onderzoek naar vergassing. Canada loopt voorop als het gaat om post combustion capture (het verwijderen van CO 2 uit de uitlaatgassen van energiecentrales, red.). We hebben een paar grote commerciële projecten lopen. Daarin zijn we verder dan Europa. Wat kunnen we van elkaar leren? A lot, er liggen zoveel kansen. Bijvoorbeeld wat Inteelt panda s niet per se catastrofaal POËZIE. Hij was grappig, grof, scherp en hij ratelde maar door. De Rotterdamse dichter en schrijver Jules Deelder las afgelopen maandag tijdens Broodje Cultuur en in het kader van de Enschedese poëziemarathon voor uit eigen werk. Uitgedost in zijn onmiskenbare zwarte pak, hippe bril en strak achterovergekamd haar, kreeg de Nachtburgemeester van Rotterdam de lachers in het uitverkochte Amphitheater snel en lang op zijn hand. De echte fans konden hun geluk niet op: zelfs na het geplande uurtje wist Deelder van geen ophouden. Hebben jullie soms college, vroeg de Rotterdammer enigszins verbaasd aan enkele weglopende studenten. Dit is toch een veel interessanter college, riep de dichter ze na, waarna hij onvermoeid verder las. Foto: Gijs van Ouwerkerk Nobelprijswinnaar Malcolm Wilson. Foto: Arjan Reef ADVERTENTIE Maandag 1 februari, 12:35, Amphitheater, Vrijhof Stijn van der Loo, Het Lichaam Liegt Nooit [Muziektheater] Maandag 8 februari, 12:35, Amphitheater, Vrijhof Jeroen Phaff & Juliet Quartet, Lieve Julia [Muziektheater] Maandag 15 februari, 12:35, Amphitheater, Vrijhof Theater Vandenbulck, Enoch Arden [Muziektheater] ik vandaag gezien heb over cryogene scheiding van CO 2 (bij extreem lage temperaturen, red.). Daar zijn we in Canada een stuk minder ver in, al zou je dat niet zeggen als je onze temperaturen kent. Voor Europa vormt de offshore storage van kooldioxide een van de belangrijkste uitdagingen. En hoe zit dat tussen de UT en uw universiteit in Regina? Ik denk dat we kunnen samenwerken. Canada heeft op politiek niveau Nederland aangewezen als een van de landen waar we mee kunnen samenwerken. In de academische wereld is het nooit een probleem om tot goede ideeën te komen. Het geld ervoor vinden om ze uit te voeren, vormt meestal het obstakel. utnieuws weekblad van de Universiteit Twente 12 Donderdag 28 januari 2010 Studentenleven Lunch Zo n studentenvereniging is er echt niet alleen maar voor een gezellige donderdagavond. Ze staan ook voor je klaar met een fijne tentamenlunch, nadat je nachten hebt moeten ploeteren om er een paginaatje of tweeduizend in te stampen. Studentenvereniging Taste organiseerde deze lunch voor haar leden, afgelopen dinsdagmiddag in het Atrium van de Bastille. Wat een service. Wat een heerlijk broodje knakworst. En wat een heerlijke klodder ketchup. Foto: Gijs van Ouwerkerk Chocoladetaart? Geweldigenoten Moeilijkheid: Inleiding: Wij kregen het verzoek om wat meer recepten voor zoetigheid te maken (drie keer raden van welke faculteit). Nou, bij deze een succesrecept voor een notenchocoladetaart. Goed voor verjaardagen, of gewoon als toetje. Toegegeven het is zeker niet gezond, maar het is wel heel erg lekker. Tip voor de mannen: over een paar weken is het weer Valentijnsdag, dat geeft je nu de tijd om te oefenen om straks een goede beurt te maken bij je (toekomstige) vrouw/vriendin. Ingrediënten: Springvorm ø 26 cm 200 gram boter 200 gram suiker 4 eieren 200 gram bakmeel Snufje zout Zakje vanillesuiker 75 gram pure gemalen chocolade 75 gram gemalen walnoten Garnering: 75 gram pure chocolade 4 personen 25 gram roomboter Klein scheutje slagroom of andere room Scheutje melk Bereiding: Klop met de mixer de boter, suiker en snufje zout tot romige massa. Voeg een voor een de eieren toe en klop alles goed door. Voeg in porties het (liefst via een zeef) bakmeel toe Roeren met een houten lepel. Als laatste de chocolade en walnoten toevoegen en alles goed doorroeren. Doe nu het beslag in een beboterde springvorm. De bovenkant een beetje gladstrijken en 60 minuten bij 150 graden bakken. Met een satéprikker controleren of de taart gaar is. Uit de vorm halen en laten afkoelen. Garnering: In een klein steelpannetje alle ingrediënten doen en op een klein vuurtje tot een gladde glanzende massa roeren. Het moet dik vloeibaar zijn. Eventueel chocolade of melk toevoegen om het dikker of dunner te maken. Vervolgens de taart helemaal hiermee voor SPEK & BONEN Redactie: Joris van Hoof en Willem Pieterson adres: bestrijken en eventueel garneren met halve walnoten. Laten afkoelen. Drank: Glaasje PX sherry. Tip: Deze taart is het lekkerste als hij een dag gestaan heeft. En vooruit, nog een tip; een scheutje (bruine) rum, whisky of cognac door het beslag smaakt ook niet verkeerd. Wist je dat: Sherry heeft net als Jenever een slecht imago. Eigenlijk is dat heel jammer, want er zijn weinig dranken met zoveel smaak en variëteit als sherry. Er zijn gortdroge sherry s (zoals Fino en Manzanilla), maar ook mierzoete (zoals de PX (Pedro Ximénez) en Cream sherry). Zo is bij elk gerecht wel een sherry te verzinnen. Weekblad van de Universiteit Twente u-raad over vorige reorganisatie: Operatie mislukt 2 UT N I E U W S Verhuizing MB 4 BROODJE CULTUUR nobelprijswinnaar malcolm wilson bezoekt ut Kansen genoeg, geld blijft een punt 5 Jules Over en... Daar stond-ie dan. Oog in oog met een volle zaal. Gekleed in een gitzwart penozepakje. Modieus gelijnd stropdasje voor. Flitsende fok op. Het nog altijd inktzwarte haar gladjes achterover geperst. Ja, kleurvast, dat is-ie. En zwart moet zwart blijven, proclameert Jules Deelder himself. Dus wij zien zijn kledingkast al voor ons. Een rek vol keurig in het gelid hangende zwarte pakken. Heeft hij s morgens moeite met kiezen? Hmm, welke zwarte sokken zou ik..? Terwijl-ie aan zijn sikje pulkt. Of heeft-ie een stylist in huis die em influistert? Psst Jules, je haar! Of: Doe deze zwarte blouse maar, past beter bij dat zwarte jasje. Zoiets? Enfin. De zwartgeklede Jules las deze week voor uit eigen werk. Broodje Cultuur was uitverkocht en, met pensioen of niet, de recalcitrante dichter had er zin in. Zijn kolere, tering, tyfus en pleurt op schoten in plat Rotterdams de zaal in. Kanonnen zeg, wat een proza. Lompe grappen, grove woorden, bizarre teksten. De Nachtburgemeester had ze allemaal meegenomen naar het oosten. De studenten smulden ervan. Heerlijk vonden ze het. Zijn onbehoorlijke grappen, onnavolgbare teksten en zijn opstandige gedrag. Het viel allemaal in de smaak. Niet verwonderlijk na alle tentamens van de afgelopen weken. Eindelijk wat vertier en ontspanning. Ha, daar knapt een student van op. Jah, die Jules die weet wel wat studenten nodig hebben. Daarom heeft hij een poezelig cadeautje bedacht. Gewoon zomaar. Voor iedereen die het even niet meer ziet zitten, baalt van boeken, stoffige docenten of ingewikkelde formules. Ook zeer geschikt voor saaie colleges of een volgende tentamenperiode. Dus: speakers aan! En klikken maar: Succes verzekerd! Panda Die ITC ers doen leuk onderzoek. Ze zijn amper twee weken collega s, of komen al op de proppen met een promotie over inteelt onder reuzenpanda s. Kijk, da s nog eens andere koek dan Propagation and nonlinear scattering of ultrashort pulses- examples on modeling and application van een van onze TNW ers. Bij zo n panda-onderzoek kunnen we ons tenminste iets visueels voorstellen. Twee van die gezellige knuffelige dikkerds rollebollend door de bamboeblaadjes, in de hoop dat ze een ingangetje weten te vinden en zo kunnen zorgen voor wat nageslacht. Nou schijnt dat alleen niet zo gemakkelijk te gaan bij pandaberen, aldus het ITC-onderzoek. Probleem 1: de beertjes zijn erg verlegen. Probleem 2: de beertjes durven niet zoveel, zoals het oversteken van een weg. Probleem 3: de beertjes vergrijpen zich daarom gemakshalve maar aan een direct familielid en dat zorgt weer voor inteelt. Zielig toch? Je ziet het helemaal voor je: zo n behaarde dikbil die zich op zijn verlegen zusje stort terwijl ze net op een sappig bamboeblaadje kauwt. Binnen de overige vijf faculteiten van de UT moet toch genoeg expertise zijn om die Chinese beren een handje te helpen? De afdeling psychologie zou bijvoorbeeld een cursus assertiviteit voor panda s kunnen ontwikkelen. En omdat ze de weg niet durven over te steken, bij civiele techniek weten ze vast wel hoe je in het oerwoud een ondergrondse pandatunnel bouwt. En voor de getraumatiseerde zusjespanda s: het psychotherapiecentrum op de campus helpt ze er zo weer bovenop. Intussen wordt bij technische geneeskunde dan gewerkt aan een high-tech inseminatietechniek. Nou, als dat geen multidisciplinair onderzoek oplevert! Leuk, zo n nieuwe faculteit erbij....sluiten 6PaGe Deze krant woensdagavond al digitaal lezen? GA naar: UT-Nieuws stelling v/d week Wat een enorme blunder dat de Ravelijn nu al te klein is voor de faculteit MB GA naar: EENS Uitslag vorige stelling: De OV-chipkaart is een onding 69% ONEENS 31%

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Danica Jiernes Madrid, 17 years

Danica Jiernes Madrid, 17 years Danica Jiernes Madrid, 17 years City of Malabon University (CMU) Bachelor of Secondary Education Major in Mathematics Mother s Occupation: Housewife (huisvrouw) Welder (lasser) I choose mathematics as

Nadere informatie

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Every day we see them during the commercial break: the best products in the world. Whether they are a pair of sneakers, new mascara or the latest smartphone, they all seem to

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

TAAL ACTIEF GROEP 8 SPELLING 2 PDF

TAAL ACTIEF GROEP 8 SPELLING 2 PDF TAAL ACTIEF GROEP 8 SPELLING 2 PDF ==> Download: TAAL ACTIEF GROEP 8 SPELLING 2 PDF TAAL ACTIEF GROEP 8 SPELLING 2 PDF - Are you searching for Taal Actief Groep 8 Spelling 2 Books? Now, you will be happy

Nadere informatie

- werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren )

- werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren ) PAST SIMPLE TENSE ( onvoltooid verleden tijd ) Hoe? vervoeging - werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren ) van bijv,

Nadere informatie

In touch with the Dutch. Ghislaine Giezenaar

In touch with the Dutch. Ghislaine Giezenaar In touch with the Dutch Ghislaine Giezenaar The Dutch language What is Dutch? Some facts and figures Language and culture test Dutch = Nederlands Nederlands (Dutch) = the native language for the people

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Vraagzinnen: Je kunt in het Engels vraagzinnen maken door vaak het werkwoord vooraan de zin te zetten. Bijv. She is nice. Bijv. I am late. Bijv. They are

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Things to do before you re 11 3/4

Things to do before you re 11 3/4 Counting Crows 1 Things to do before you re 11 3/4 Lees de tekst en beantwoord de vragen. - Maak deze zin af: De schrijver van de tekst vindt dat kinderen - Welke dingen heb jij wel eens gedaan? Kruis

Nadere informatie

Malala Ken je Malala? Wat weet je al van haar?

Malala Ken je Malala? Wat weet je al van haar? 1 Malala Ken je Malala? Wat weet je al van haar? About Malala Malala Yousafzai comes from Pakistan. She was born on the 12th of July in 1997. When she was 14 years old she started a blog on the Internet.

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Profile visitors NRC Q

Profile visitors NRC Q NRC Media presents About NRC Q A unique concept Business news platform for ambitious people on the go Short, sharp articles with professional infographics Daily newsletter at 5.30am News updates via WhatsApp

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie

INBURGERING 2015 / 16

INBURGERING 2015 / 16 INBURGERING 2015 / 16 JAMILAA (18) HAD NOOIT GEDACHT DAT ZIJ DE NEDERLANDSE TAAL ZO SNEL ONDER DE KNIE ZOU HEBBEN. INBURGEREN? BEREID U VOOR! WIE ALS BUITENLANDER GEEN PASPOORT HEEFT VAN EEN LAND UIT DE

Nadere informatie

ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF

ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ==> Download: ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF - Are you searching for Echte Mannen Eten Geen Kaas Books? Now, you will be happy that at this

Nadere informatie

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment project Awasi Kenya Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment*van* kinderen*in*kenia De#afgelopen#drie#jaren# hebben#we#met#steun#van#de# Rotaryclub##Rhenen: Veenendaal#een#

Nadere informatie

Meet your mentor and coach

Meet your mentor and coach Young Professional Program The importance of having a mentor in business Meet your mentor and coach What do Larry Page, and Steve Jobs have in common? They ve all received guidance from mentors. Yes even

Nadere informatie

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels)

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) De Cambridge English presentatie voor de leerlingen Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) CAMBRIDGE CERTIFICATE Da Vinci 2015-2016 WHO IS IT FOR? -- IT IS FOR YOU! - Do this programme if you are

Nadere informatie

Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) http://dare.uva.nl/document/446446

Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) http://dare.uva.nl/document/446446 Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) http://dare.uva.nl/document/446446 File ID 446446 Filename Titlepage SOURCE (OR PART OF THE FOLLOWING SOURCE):

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen IP/8/899 Brussel, 9 december 8 EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen Vanaf januari 9 zal de EU een nieuw programma voor een veiliger

Nadere informatie

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 +

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 + Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B / B + Het mondeling voor Engels Havo duurt 5 minuten en bestaat uit een gesprek met je docent waarin de volgende onderdelen aan de orde komen: *Je moet een stukje

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden.

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden. one English is everywhere Test Luister naar wat Daniel vertelt. Welke Engelse woorden hoor je? Kruis ze aan. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game Lees de tekst. Omcirkel de

Nadere informatie

Voorbeelden van machtigingsformulieren Nederlands Engels. Examples of authorisation forms (mandates) Dutch English. Juli 2012 Versie 2.

Voorbeelden van machtigingsformulieren Nederlands Engels. Examples of authorisation forms (mandates) Dutch English. Juli 2012 Versie 2. Voorbeelden van machtigingsformulieren Nederlands Engels Examples of authorisation forms (mandates) Dutch English Voorbeelden machtigingsformulieren standaard Europese incasso Examples of authorisation

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

Deze tekst gaat over Engelse en Amerikaanse feesten. Ken je deze feesten?

Deze tekst gaat over Engelse en Amerikaanse feesten. Ken je deze feesten? 1 Let s celebrate! read Deze tekst gaat over Engelse en Amerikaanse feesten. Ken je deze feesten? Let s celebrate! Guy Fawkes Night People in Britain celebrate Guy Fawkes Night. It s on the 5th of November.

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 1.1: On my way Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: train, tram, bus, car, bike, plane, boat, underground, stop,

Nadere informatie

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47 pagina 1 van 5 Kunt u deze nieuwsbrief niet goed lezen? Bekijk dan de online versie Nieuwsbrief NRGD Editie 11 Newsletter NRGD Edition 11 17 MAART 2010 Het register is nu opengesteld! Het Nederlands Register

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan.

Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan. Interactive Grammar Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan. Doelgroep Interactive Grammar Het programma is bedoeld voor leerlingen in de brugklas van

Nadere informatie

Handleiding Nederlands leren. in de bibliotheek NT2 SCHOOL NT2. Natuurlijk Nederlands leren en inburgeren

Handleiding Nederlands leren. in de bibliotheek NT2 SCHOOL NT2. Natuurlijk Nederlands leren en inburgeren Handleiding Nederlands leren in de bibliotheek NT SCHOOL NT Natuurlijk Nederlands leren en inburgeren NEDERLANDS LEREN IN DE OBA In de OBA kun je Nederlands leren met boeken en op de computer. Op de 5de

Nadere informatie

Group 2a 1. How many children do you have in your class?

Group 2a 1. How many children do you have in your class? Drop Out Center Questions March 12&13 Group 2a 1. How many children do you have in your class? Ik heet Vinayagamoorthy, ik ben 13 jaar oud en ik zit in groep 6 hier. Ik zit op een openbare school met alleen

Nadere informatie

DE BESTE SNELLE RECEPTEN PDF

DE BESTE SNELLE RECEPTEN PDF DE BESTE SNELLE RECEPTEN PDF ==> Download: DE BESTE SNELLE RECEPTEN PDF DE BESTE SNELLE RECEPTEN PDF - Are you searching for De Beste Snelle Recepten Books? Now, you will be happy that at this time De

Nadere informatie

Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad.

Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad. DATUM: 22-09-2009 (You will find the English version below) Beste allen, Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad. NIEUWSBRIEF No. 1 Dit is de eerste

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn

Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn IE in de LED-wereld praktijkvoorbeelden, tips & trucs Hub Dohmen twitter: http://twitter.com/hdohmen LinkedIn: http://nl.linkedin.com/in/hubdohmen

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers English Instructions Windows 8 out-of-the-box supports the ICARUS Illumina (E653) e-reader. However, when users upgrade their Windows

Nadere informatie

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training 9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training In 9 dagen jezelf volledig op de kaart zetten Je energie aangevuld en in staat om die batterij op peil te houden. Aan het eind heb jij Een goed gevoel in je

Nadere informatie

Memo Academic Skills; the basis for better writers

Memo Academic Skills; the basis for better writers Memo Academic Skills; the basis for better writers With the rise of broader bachelor degrees and the University College, Dutch universities are paying more attention to essays and other written assignments.

Nadere informatie

Night news. Fact sheets. Worksheet

Night news. Fact sheets. Worksheet 1 Night news read Het liedje van Caro Emerald speelt zich s nachts af. Lees twee nieuwsberichten die met nacht te maken hebben. Nieuwsbericht 1 Nieuwsbericht 2 Clouds block view for meteor watchers Do

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur Security Les 1 Leerling: Klas: Docent: Marno Brink 41B Meneer Vagevuur Voorwoord: In dit document gaan we beginnen met de eerste security les we moeten via http://www.politiebronnen.nl moeten we de IP

Nadere informatie

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 1 Grammatica les 12 THE FUTURE PAST TENSE DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 12.1 FUTURE PAST Als je over het verleden praat, maar iets wilt vertellen over wat toen in de toekomst was, gebruik je ook de Future,

Nadere informatie

IDENTITEIT IN DE METHODE?

IDENTITEIT IN DE METHODE? 74 IDENTITEIT IN DE METHODE? ONDERZOEK DOOR EEN LERAAR IN OPLEIDING Bram de Muynck en Esther Langerak 75 Van lectoraten wordt gevraagd om ook studenten te betrekken bij onderzoek. Dit gebeurt bij het lectoraat

Nadere informatie

Future of Innovation. Ruud Smeulders, BrilliantBrains. Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013

Future of Innovation. Ruud Smeulders, BrilliantBrains. Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013 Future of Innovation Ruud Smeulders, BrilliantBrains Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013 1 the old future 2 But not many flying cars yet 3 only more crowded cities! 4 difficult to predict

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education *3745107457* Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2015 Approx. 15 minutes

Nadere informatie

LDA Topic Modeling. Informa5ekunde als hulpwetenschap. 9 maart 2015

LDA Topic Modeling. Informa5ekunde als hulpwetenschap. 9 maart 2015 LDA Topic Modeling Informa5ekunde als hulpwetenschap 9 maart 2015 LDA Voor de pauze: Wat is LDA? Wat kan je er mee? Hoe werkt het (Gibbs sampling)? Na de pauze Achterliggende concepten à Dirichlet distribu5e

Nadere informatie

How to install and use dictionaries on the ICARUS Illumina HD (E652BK)

How to install and use dictionaries on the ICARUS Illumina HD (E652BK) (for Dutch go to page 4) How to install and use dictionaries on the ICARUS Illumina HD (E652BK) The Illumina HD offers dictionary support for StarDict dictionaries.this is a (free) open source dictionary

Nadere informatie

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013 Update Empowermentproject Kenia september 2013 Het Empowerment-project in Kenia van de Rotaryclub Rhenen-Veendaal begint aan de derde fase: een derde en laatste bezoek, met een Empowerment workshop voor

Nadere informatie

k ga naar school go to school

k ga naar school go to school Nederlandstalig onderwijs k ga naar school go to school Nederlands English k ga naar school go to school Wat heb ik goed geslapen. Mama helpt me bij het wassen en aankleden. Ze vertelt me dat ik mijn knuffel

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Fans talking about Martin

Fans talking about Martin Fans about Martin Wat vind jij van Martin Garrix? 1 read Fans talking about Martin Martin Garrix is a world famous DJ from Holland. Yesterday we interviewed two of Martin s fans. This is what they said.

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Leading in Learning -> studiesucces Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Implementatie van matchingsinstrument Matching na de poort wordt aan de poort Vooropleiding Bachelor

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

Handleiding Nederlands leren. in de bibliotheek NT2 SCHOOL NT2. Natuurlijk Nederlands leren en inburgeren

Handleiding Nederlands leren. in de bibliotheek NT2 SCHOOL NT2. Natuurlijk Nederlands leren en inburgeren Handleiding Nederlands leren in de bibliotheek NT SCHOOL NT Natuurlijk Nederlands leren en inburgeren Nederlands leren in de bibliotheek In Bibliotheek Zuid-Kennemerland kun je Nederlands leren met boeken

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One For Examination from 2015 SPECIMEN ROLE PLAY Approx.

Nadere informatie

Creatief onderzoekend leren

Creatief onderzoekend leren Creatief onderzoekend leren De onderwijskundige: Wouter van Joolingen Universiteit Twente GW/IST Het probleem Te weinig bèta's Te laag niveau? Leidt tot economische rampspoed. Hoe dan? Beta is spelen?

Nadere informatie

Discover FILE 6 DISCOVER BK 2

Discover FILE 6 DISCOVER BK 2 Discover FILE 6 DISCOVER BK 2 Your favourite pizza, a Rolls Royce, your favourite movie... All these things have to be made before we can eat or enjoy them! In this file you will discover how things are

Nadere informatie

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care Annemiek T. Harder Studies presented in this thesis and the printing of this

Nadere informatie

Business as an engine for change.

Business as an engine for change. Business as an engine for change. In the end, the success of our efforts will be measured against how we answered what we have found to be the fundamental question: how do we love all the children, of

Nadere informatie

Rethinking leadership and middle management

Rethinking leadership and middle management Rethinking leadership and middle management 17 October 2013 Prof. dr. Jesse Segers The Future Leadership Initiative @Segersjesse challenging thoughts about leadership. Ego-dominant ( macht ) Rationeel

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Beste ouder / verzorger, Welkom bij Mijnschoolinfo, het communicatie platform voor basisonderwijs.

Beste ouder / verzorger, Welkom bij Mijnschoolinfo, het communicatie platform voor basisonderwijs. Handleiding Registratie Mijnschoolinfo en App Nederlandstalig pagina 1-7 Registration Procedure Mijnschoolinfo and App English version see page : 8-16 Beste ouder / verzorger, Welkom bij Mijnschoolinfo,

Nadere informatie

VAN HET VAGEVUUR IN DE HEL PDF

VAN HET VAGEVUUR IN DE HEL PDF VAN HET VAGEVUUR IN DE HEL PDF ==> Download: VAN HET VAGEVUUR IN DE HEL PDF VAN HET VAGEVUUR IN DE HEL PDF - Are you searching for Van Het Vagevuur In De Hel Books? Now, you will be happy that at this

Nadere informatie

INFANT BREASTFEEDING ASSESSMENT TOOL

INFANT BREASTFEEDING ASSESSMENT TOOL INFANT BREASTFEEDING ASSESSMENT TOOL Matthews M.K. (1988) Developing an instrument to assess infant breastfeeding behavior in early neonatal period. Midwifery, 4, 154-165. Check the answer that best describes

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *0535502859* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2010 No Additional

Nadere informatie

Het I*Teach project. Innovative Teacher BG/05/B/P/PP-166 038. Nico van Diepen Universiteit Twente

Het I*Teach project. Innovative Teacher BG/05/B/P/PP-166 038. Nico van Diepen Universiteit Twente Het I*Teach project Innovative Teacher B Nico van Diepen Universiteit Twente Overzicht Het project De doelen De resultaten De plannen Het project Internationaal / EU Leonardo Partners - Sofia University

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

From Padua to Groningen

From Padua to Groningen From Padua to Groningen The effects of the CercleS Seminar in Padua in 2009 on writing Nederlands in gang (0-A2) Berna de Boer Benvenuti a tutti! Contents I. State of affairs in September 2009 II. The

Nadere informatie

read beroepen in de toekomst. beroepen van vroeger.

read beroepen in de toekomst. beroepen van vroeger. 1 What do you want to be? Lees de tekst. Kruis daarna één van de zinnen aan. De tekst gaat over beroepen in de toekomst. beroepen van vroeger. grow up job future choose space groot worden baan toekomst

Nadere informatie

Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013

Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013 Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013 14.00: Welkom Best Practice Seminar 14.10: Centraal PMO als middelpunt van projecten en programma s Yvonne Veenma, Stedin 14.50: Pauze 15.30: Governance in een Enterprise

Nadere informatie

Educational Design as Conversation

Educational Design as Conversation 1 Educational Design as Conversation Inter-professional dialogue about the teaching of academic communications skills EATAW 2011 - Jacqueline van Kruiningen, University of Groningen Grading papers collaboratively

Nadere informatie

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model)

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model) WHAT IS LITTLE GEM? Quick scan method to evaluate your applied (educational) game (light validation) 1. Standardized questionnaires Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation

Nadere informatie

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Date 7-12-2011 1 Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Prof. Dr. Inge Hutter Demographer, anthropologist Coordinator Healthy Ageing Alpha Gamma RUG Dean Faculty Spatial Sciences Date 7-12-2011

Nadere informatie

CHRISTELIJKE SCHOLENGEMEENSCHAP VINCENT VAN GOGH TTO. Tweetalig onderwijs Havo VWO

CHRISTELIJKE SCHOLENGEMEENSCHAP VINCENT VAN GOGH TTO. Tweetalig onderwijs Havo VWO CHRISTELIJKE SCHOLENGEMEENSCHAP VINCENT VAN GOGH TTO Tweetalig onderwijs Havo VWO Open dag 8 februari 2014 Inhoud Tweetalig onderwijs: ontdek de wereld! Wat is tto? Toelatingseisen Informatie voor ouders

Nadere informatie

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 De Nationale Studenten Enquête (NSE) is een grootschalig landelijk onderzoek waarin jaarlijks alle Bachelor en Master studenten in het hoger onderwijs gevraagd

Nadere informatie

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM 5 maart 2014 De Beukenhof Terweeweg 2-4 2341 CR Oegstgeest 071-517 31 88 Security Intelligence Bijeenkomst Corporate IAM On the Internet,

Nadere informatie

Dat zoeken we op! NIOC 2011. Paul.Jansen@tiobe.com

Dat zoeken we op! NIOC 2011. Paul.Jansen@tiobe.com Dat zoeken we op! NIOC 2011 Paul.Jansen@tiobe.com Wat komen gaat... Wie ben ik? Wat doe ik? Wat is het probleem? Basisschool - Geschiedenis, Nederlands en Aardrijkskunde Middelbare school - Informatica

Nadere informatie

Mentale voorkeur. Facts. onderbouwde informatie uitkomsten onderzoek technische analyse plannen maken. Logisch denken

Mentale voorkeur. Facts. onderbouwde informatie uitkomsten onderzoek technische analyse plannen maken. Logisch denken Whole Brain team Mentale voorkeur Facts onderbouwde informatie uitkomsten onderzoek technische analyse plannen maken Logisch denken Mentale voorkeur Form praktijkvoorbeelden grondige planning samenhangende

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *2942209982* UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2012 15 minutes

Nadere informatie