Verscheurde dromen Tien vragen aan een survivor De missie van Yolande Kleiss. Vereniging Ouders, Kinderen en Kanker Jaargang 24 winter 2010

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verscheurde dromen Tien vragen aan een survivor De missie van Yolande Kleiss. Vereniging Ouders, Kinderen en Kanker Jaargang 24 winter 2010"

Transcriptie

1 Verscheurde dromen Tien vragen aan een survivor De missie van Yolande Kleiss Vereniging Ouders, Kinderen en Kanker Jaargang 24 winter 2010

2 COLOFON De Vereniging Ouders, Kinderen en Kanker (VOKK) ISSN Attent, jaargang 24, nummer 4, winter 2010 Uitgave van de Vereniging Ouders, Kinderen en Kanker Verschijnt 4x per jaar, oplage 3000 Eindredactie Annet Franssen Marianne Naafs-Wilstra Redactie Joost Keijer, Anka van Unen, Marinka Ernst Met medewerking van Karien van Boven, Anna Brands, Patty Brouwer, Karin Burges- Dekkers, Brigitte Daniels, Suraya Elfrink, Marinka Ernst, Tini en Corrie Jacobs, Martha van der Kleij, Yolande Kleiss, Carine Kornfeld-Durnez, Meike Naafs, Liesbeth Neuman, Roos Pelle, Jan Rigterink, Marjan Roelevink, Stichting Racen tegen Kanker, Stephanie Smetsers, Valerie Strategier, Anka van Unen, Marieke Wekking. Ontwerp T2 Ontwerp, s-gravenhage Drukker Antilope Overname van artikelen is uitsluitend toegestaan na toestemming en met bronvermelding. De VOKK heeft tot doel: ouders, broers en zussen en grootouders van kinderen met kanker, en kinderen met kanker tijdens en na ziekte en behandeling te steunen en te begeleiden; de positie van kinderen met kanker en volwassenen genezen van kinderkanker te verbeteren; de belangen van ouders, kinderen en ex-patiënten te behartigen; de kwaliteit van zorg en wetenschappelijk onderzoek te bevorderen. Lidmaatschap Leden van de VOKK zijn (groot)ouders en/of verzorgers van (klein)kinderen die kanker hebben (gehad) of hieraan zijn overleden. Ook (jong)volwassenen die kanker hebben gehad en broers en zussen kunnen lid worden. Alle overige natuurlijke en/of rechtspersonen kunnen ondersteunend lid worden. Leden en ondersteunende leden ontvangen Attent en eventueel het jongerenblad (LEF) en krijgen uitgaven van de VOKK gratis of tegen korting. Contributie & giften Het richtbedrag voor de contributie is 25,- per jaar. Giften kunt u storten op bankrekeningnummer of op gironummer ten name van de Vereniging Ouders, Kinderen en Kanker te Nieuwegein. Organisatie Bureau VOKK, Marianne Naafs-Wilstra, directeur Schouwstede 2b, 3431 JB Nieuwegein T F E Bestuur Angela Poort (voorzitter), Jaco den Boer (penningmeester), Cor Broekhuizen (secretaris), Sjors Jonkers, Ellen te Kloeze, Rob Stricker. Secties en werkgroepen Persoonlijke contacten Onderwijs Redactie Attent Redactie Lef Klankbordgroep klinische studies Fanconi anemie Jongeren Survivors Palliatieve zorg Sluitingsdatum nieuwe kopij 15 januari 2011 Mailadres: advertentie Even los van spanning Stichting Gaandeweg organiseert en bekostigt vakanties voor gezinnen met een kind dat kanker heeft, of een kind dat aan kanker overleden is. Het betreft vakanties in een huisje op een bungalowpark in Nederland. Er zijn in overleg mogelijkheden voor een (mid)week of weekend. Voor meer informatie kunt u bellen: Stichting Gaandeweg

3 Van de REDACTIE INHOUD 3 Beste lezers, Afgelopen zondagmiddag was ik in Amsterdam bij de Noorderparkkamer, een culturele ontmoetingsplaats voor omwonenden, musici, schrijvers, dichters en kunstenaars. Het was prachtig weer en onder de klanken van de Chileense muziekgroep Arrayán genoot iedereen - van jong tot oud - van het heerlijke eten dat gemaakt werd van door henzelf meegebrachte producten en bouwden kinderen hun eigen speeltuin. Intussen speelden zich allerlei creatieve processen af en ontstonden er onder andere tenten, speeltoestellen, een muurschildering en een patchworkkleed. Wat vooral opviel, was de gezelligheid en de saamhorigheid. Het was alsof iedereen elkaar al heel lang kende, terwijl er toch veel mensen voor het eerst waren. Er heerste gewoon een heel warme sfeer. Het leek de VOKK wel, dacht ik op de terugweg naar huis. Kleurrijk, alle leeftijden, allerlei achtergronden, verschillende interesses, en toch een geheel. Een plek waar iedereen welkom is, een warme plek waar iedereen zich thuis voelt. Foto omslag: Stichting Racen tegen Kanker. Het valt niet altijd mee het iedereen naar de zin te maken, maar we proberen ons aanbod zo breed samen te stellen dat iedereen iets bij de VOKK kan vinden. Geweldig is de waardering die we via korte mailtjes en telefoontjes ontvangen. Maar ook indirect maakt u ons duidelijk dat u ons werk waardeert, bijvoorbeeld via de stempagina van het 3M fonds. Al die hartverwarmende reacties maken dat wij ons werk met onverminderd enthousiasme doen, voor uw kinderen en voor u. Ook in deze Attent bieden wij u weer van alles wat. Van prikzuster tot wetenschappelijk onderzoek, van ervaringsverhalen tot het verbeteren van de meebehandeling. Van het toekomstige nationaal kinderoncologisch centrum in Nederland tot de eerste echte afdeling voor kinderen met kanker in Ghana. Met aandacht voor ouders, voor opa s en oma s, voor behandelaars, voor kinderen en survivors. Verhalen over wat zij meemaken, hoe zij daarmee omgaan, wat zij voor u en voor elkaar kunnen betekenen. Deze Attent komt uit in december, een maand die herinneringen oproept en voor velen van u extra emotioneel is. Een maand waarin u misschien helemaal geen zin heeft dit blad te lezen. Mocht dat zo zijn, dan hopen we dat de kaart met de prachtige tekening van drie dansende kinderen, geschilderd door Joost Pastoor, u kan troosten. Wij wensen u warme en liefdevolle dagen toe. Marianne Naafs-Wilstra Van de redactie 3 Lezers schrijven 4 Van de voorzitter 5 Informed consent procedure 6 Het rijdend kinderatelier 8 Rond de tafel met de petten van Ruud 10 Column 12 Landelijke richtlijn voor meebehandeling 13 VOKK kinderkamp editie Verscheurde dromen 16 In profiel: Marinka Ernst 18 Attentie kids! 19 NKOC: VOKK op alle fronten actief 22 Nieuw kinderoncologisch project in Ghana 23 Het dagboek van Martha van der Kleij 24 Tien vragen aan een survivor 26 De schijnwerper op: Stichting Racen tegen Kanker 28 Een ziek kind thuis: hoe regel ik het met mijn werk? 30 De missie van Yolande Kleiss 32 Voorpublicatie: Een kikker in mijn buik 34 Wat houdt je op de been? 35 Fanconi anemie 36 Nieuws 37 Leeswijzer 38 Fondsenwerving 39 Hooggeëerd publiek: Circus Renz! 40 Attent

4 4 LEZERS SCHRIJVEN Lezers schrijven Mijn blog En zo zit ik op een donderdagmiddag in het Emma Kinderziekenhuis. Mijn kleine meisje ligt te slapen en ik installeer me met een mok filterkoffie en Attent nummer drie in een tuinstoel. Ik sla open op pagina zestien en lees Ouders zien een blog of nieuwsbrief ook als een manier van verwerking. Ik weet nog goed het moment dat mijn telefoon ging, in de auto, onderweg naar huis. Het is helemaal fout, Gaston. Dat was 30 december Mijn kleine meisje krijgt kanker en we worden opgenomen in een achtbaan van emoties langs kinderartsen en ziekenhuizen. Ik heb er wel even over getwijfeld of ik het moest doen, want eens geplaatst, altijd geplaatst. Bovendien stond het schrijven van een verhaal over hoe het er in dat wereldje aan toe gaat ook niet hoog op mijn to do lijstje. Maar ik begon met schrijven. Het schrijven van een eerlijk verhaal over hoop, wanhoop, de oplevingen en, vooral, de frustraties bij het zien van mijn Emilie die, in de bloei van haar nog jonge leven, wordt geconfronteerd met deze levensbedreigende ziekte. Over mijn kleine meisje dat, in tegenstelling tot de witte jassen brigade en al die andere grote mensen, niet beseft wat er aan de hand is. Vijfentwintig postings later schreef ik over hoe die kankerkanker ons net zo hard heeft gepakt als Emilie. Maar ook hoe die kanker de pret niet uit mijn kleine ondeugd kan slaan. Mijn rauwe, recht voor z n raap verhalen (je moet ervan houden, dat wel) maakten al bij vele lezers ongekend heftige reacties los. En nog steeds stromen de reacties binnen op Komt een klein meisje bij de dokter. Reacties van mensen die mijn verhalen begrijpen zoals ik het heb bedoeld. Goed. Een blog dus. Een blog die er is gekomen omdat ik een verhaal heb dat er uit moet. Naar zoveel mogelijk mensen. Op blogspot.com kunt u mijn blog lezen. Gaston Boon Contact met school De actie van onze Joost voor leukemieonderzoek, en nu voor de KanjerKetting, maakte ook de school enthousiast. Zijn klasgenoten de Friends bedachten allerlei acties, zoals lege flessen inzamelen, kerstbomen ophalen en het verkopen van ansichtkaarten van Joost in de wijk. Op die manier bleven ze heel erg betrokken bij hem. Ik kan het iedere ouder aanraden om zo de band met de klas te blijven stimuleren. Joost heeft er echt heel veel aan! Anita Pastoor Broodnodige afleiding Toen onze dochter Cathy werd geopereerd nam een vriendin, die verpleegkundige is, ons mee uit lunchen. Ze begreep hoe verschrikkelijk het is voor ouders te moeten wachten terwijl je kind op de operatietafel ligt. Zo bood ze ons een beetje afleiding en dat hebben we ontzettend fijn gevonden. Misschien een goede tip om iemand te vragen je tijdens het afwachten van de operatie gezelschap te houden. Fiona van der Wal Schrijven, reageren? Wilt u iets met ons delen, heeft u een tip of wilt u reageren op een artikel? Schrijf dan naar De redactie maakt een selectie uit de reacties.

5 Van de voorzitter 5 Wensen Grote gift 3M voor Hulphond We waren zo dichtbij, maar grepen naast de hoofdprijs van Dankzij een initiatief van 3M-werknemers kunnen de vier verliezende finalisten toch een donatie verwachten. Het bedrag wordt in de loop van 2011 bekendgemaakt. Iedereen die op de VOKK heeft gestemd ontzettend bedankt! Het is een mooie, zomerswarme dag in september. Attent nummer drie is net binnen en nu al wordt mijn eerste stukje Van de voorzitter voor de laatste Attent van dit jaar verwacht. Oeps, dat hoort ook bij het voorzitterschap, denk ik wanneer Marianne mij de deadline mailt. Vier maal per jaar een eigen stukje: ik vraag mij af of ik voldoende inspiratie zal hebben. Ik ga er voorlopig maar van uit. Wanneer ik de prachtige blogs lees die veel van onze leden bijhouden, merk ik dat iedereen op zijn eigen manier de dagelijkse én de bijzondere dingen van het leven kan beschrijven. In verschillende stijlen doet iedereen verslag van wat hem of haar bezighoudt. Vandaag is voor mij de realiteit dat er weer een jonge vader van een vriendin de diagnose hersentumor te horen heeft gekregen. Ingrijpend. Ik kan de verslagenheid en onzekerheid over wat de toekomst gaat brengen helemaal voelen. In gedachten ben ik terug in de tijd, in september 2004, toen onze zoon en broer Sjoerd de diagnose hersentumor kreeg. Tijdens de veertien maanden van zijn behandeling hebben wij zoveel mogelijk leuke dingen gedaan en samen genoten van het leven. Na zijn overlijden in 2005 dacht ik: wat wil ik nu nog? Ik kan niet verder gaan alsof er niets gebeurd is. Ik wilde graag iets gaan doen met onze ervaringen in de zorg. Zo kwam ik in aanraking met de VOKK. Ik ben sinds 2007 bestuurslid en sinds september dus voorzitter van het bestuur. Dat ik daarnaast een baan in de zorg heb, komt daarbij vaak goed van pas. Volg de VOKK nu ook op Mijn aandacht heb ik tot nu toe vooral gericht op de palliatieve zorg, voorlichting aan professionals en zo nu en dan fondsenwerving. Daarnaast ben ik vanuit de VOKK lid van de Cliëntenraad Academische Ziekenhuizen. De afgelopen jaren heb ik gezien welke belangrijke positie de VOKK als patiëntenorganisatie inneemt. Ik hoop dat wij deze positie de komende jaren kunnen vasthouden en waar nodig nog verder uitbouwen. Wij willen er zijn voor de ontwikkelingen in de toekomst, maar ook voor alle ouders en kinderen die nu behoefte hebben aan steun en informatie. Bij bijeenkomsten tref ik iedere keer weer een groep inspirerende ouders die actief is binnen de vereniging. Die kracht en gedrevenheid inspireert mij enorm. Voor het jaar 2011 wens ik dat de diagnose kanker steeds vaker kan leiden tot genezing, doordat de academische wereld de handen ineen slaat en samen met de VOKK werkt aan topzorg. En natuurlijk wens ik onze leden alle kracht en liefde. Angela Poort Attent

6 6 Afgelopen voorjaar deed Liesbeth Neuman, in opdracht van de VOKK, onderzoek naar de informed consent procedure bij de behandeling van kinderen met kanker (hierna te noemen: de kinderen). In deze procedure is vastgelegd op welke wijze behandelaars aan ouders en kinderen moeten uitleggen wat de voorgenomen behandeling allemaal omvat. Daarnaast bepaalt de procedure dat ouders en kinderen (vanaf twaalf jaar) toestemming moeten geven voor behandeling. Liesbeth, die met deze studie haar opleiding HBO rechten afsloot, richtte zich op informed consent bij de behandeling van kinderen en op informed consent bij medisch-wetenschappelijk onderzoek met kinderen. Voor Attent vat zij haar belangrijkste bevindingen samen. Informed consent procedure: Uitgebreid èn herhaaldelijk informeren cruciaal De doelstelling van mijn studie was: ervaringen van ouders en behandelaars (van kinderen met kanker) met de werking van de informed consent procedure verduidelijken. Ik heb me hierbij gericht op de ervaringen met de huidige behandelpraktijk, maar ook op ervaringen gerelateerd aan medisch-wetenschappelijk onderzoek met kinderen. De aan het onderzoek deelnemende ouders van kinderen brachten hun ervaringen en suggesties naar voren door middel van discussies in een focusgroep en het invullen van een schriftelijke vragenlijst. De deelnemende behandelaars van de kinderen werden mondeling en schriftelijk geïnterviewd over hun ervaringen en suggesties. Informed consent bij de behandeling van kinderen met kanker Bij de behandeling van kinderen worden de ouders eerst mondeling geïnformeerd door de behandelaar van het kind. Daarnaast krijgen de ouders schriftelijke informatie over de behandeling. De behandeling van een kind met kanker zal in het belang van het kind altijd worden verricht, ongeacht of er toestemming is gegeven door de ouders (en/of het kind) en ongeacht de leeftijd van het kind. Ouders kunnen zich vaak niet herinneren dat er voor de behandeling van het kind sprake is geweest van informed consent. Daarom is het van belang dat de behandelaar niet te veel informatie (in één keer) geeft. De ouders willen duidelijke en eerlijke informatie. Veel informatie op het internet is onbetrouwbaar. Het is dan ook wenselijk om ouders te informeren over betrouwbare internetbronnen. De ouders zijn het erover eens dat de informatie van de behandelaar na een aantal uur of de volgende dag herhaald zou moeten worden. Daarnaast vinden ouders vertrouwen erg belangrijk. Dit vertrouwen ontstaat doordat er overlegd wordt tussen behandelaars. Artikel 4 Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen luidt: Het is verboden wetenschappelijk onderzoek te verrichten met proefpersonen die de leeftijd van achttien jaren nog niet hebben bereikt of die niet in staat zijn tot een redelijke waardering van hun belangen ter zake. Dit verbod is niet van toepassing op wetenschappelijk onderzoek dat mede aan de betrokken proefpersonen zelf ten goede kan komen en op wetenschappelijk onderzoek dat niet dan met medewerking van proefpersonen uit de categorie waartoe de proefpersoon behoort (groepsgebondenheid), kan worden verricht en waarvan voor hen de risico s verwaarloosbaar en de bezwaren minimaal zijn. Naar aanleiding van een advies van de commissie Doek, dat onderzoek verrichtte naar de wenselijkheid om de mogelijkheden voor medischwetenschappelijk onderzoek met kinderen uit te breiden, is een wetsvoorstel aangekondigd.

7 Medisch 7 Informed consent: geïnformeerde toestemming De informed consent procedure roept rechten voor de patiënt en plichten voor de hulpverlener in het leven en staat beschreven in artikel 448 Boek 7 Burgerlijk Wetboek (informatieplicht) en artikel 450 Boek 7 Burgerlijk Wetboek (toestemmingsvereiste). Deze beginselen zijn de belangrijkste kenmerken van het patiëntenrecht. Informed consent bij de behandeling van kinderen, houdt in dat de behandelaar van het kind de ouders en het kind vanaf twaalf jaar inlicht over het voorgenomen onderzoek, de voorgestelde behandeling en de ontwikkelingen daaromtrent en dat hiervoor door de ouders en het kind vanaf twaalf jaar toestemming wordt gegeven. Het geven van toestemming door de ouders bleek voor de behandelaars van kinderen niet problematisch. Bij het geven van informatie door de behandelaars aan de ouders is een aantal knelpunten geconstateerd. De ouders (en het kind) komen bij de behandeling van kinderen in aanmerking voor zeer veel informatie. Ouders verkeren na het horen van de diagnose in een emotioneel zeer belaste situatie en kunnen de gegeven informatie vaak niet meteen verwerken. Daarom moet de informatie steeds herhaald worden en moeten ouders de gelegenheid krijgen om vragen te stellen aan de behandelaars. Informed consent bij medischwetenschappelijk onderzoek met kinderen met kanker Zowel de ondervraagde ouders als behandelaars van kinderen zijn voorstander van het uitbreiden van de mogelijkheden voor medisch-wetenschappelijk onderzoek met kinderen. Fase I/II onderzoek vindt al plaats in verschillende onderzoekscentra in Nederland. Een onderzoek brengt Liesbeth Neuman meestal nauwelijks extra belasting met zich mee voor het kind. Wanneer het kind zich verzet tijdens deelname aan het onderzoek geldt de Gedragscode Verzet, die door de onderzoekscentra strikt wordt nageleefd. Gebleken is dat kinderen en ouders vaak deel willen nemen aan een onderzoek, ook als zij daar zelf geen baat bij hebben. De informatie die ouders en kinderen moeten ontvangen wanneer er gevraagd wordt naar toestemming voor medisch-wetenschappelijk onderzoek, moet uitgebreid, eerlijk, duidelijk, begrijpelijk en toegankelijk zijn en waar nodig herhaald worden. De informatie moet aangepast en beschikbaar zijn voor kinderen van verschillende leeftijden. In de patiëntinformatieformulieren (PIF s) bij medisch-wetenschappelijk onderzoek met kinderen zou een schema moeten worden opgenomen dat duidelijk maakt hoe de behandeling eruit gaat zien. De PIF s moeten begrijpelijk zijn voor zowel de ouders als het kind en er moet duidelijk uit blijken dat het niet gaat om een behandeling gericht op genezing, maar dat het gaat om medisch-wetenschappelijk onderzoek. Aanbevelingen Om informatie voor ouders te verbeteren, kan er aan de Dagboekagenda informatie worden toegevoegd die betrekking heeft op de ziekte en de behandeling van het kind en de studie waarin het kind participeert. Een andere manier om informatie te verbeteren, is het maken van een film die via een website of als dvd te raadplegen is. In deze film kan de behandelaar nogmaals uitleggen wat de ziekte inhoudt en welke behandeling daarbij van toepassing is, zodat de ouders de informatie op een door hen gewenste tijd kunnen herhalen. Tijdens het onderzoek heb ik veel geleerd over de rechten van kinderen en hun ouders als het gaat om de informed consent procedure. Ik vond het heel bijzonder om het onderzoek te verrichten bij de VOKK. Ik heb niet alleen veel geleerd van het onderzoek zelf, maar ook van de bijzonder mooie bijdrage die de medewerkers en vrijwilligers van de VOKK leveren aan gezinnen die te maken hebben met een kind met kanker. Liesbeth Neuman Bent u nieuwsgierig geworden en wilt u meer lezen over dit zeer nuttige onderzoek? Dan kunt u de complete afstudeerscriptie raadplegen via

8 Het rijdend kinderatelier In het Emma Kinderziekenhuis AMC loopt sinds anderhalf jaar een bijzonder project voor langdurig zieke kinderen: het rijdend kinderatelier. Onder begeleiding van twee kunstenaars, die tevens verpleegkundigen zijn, kunnen kinderen zich uitleven in het schilderen. Het project bleek zo n succes dat het onlangs werd uitgebreid met andere expressievormen, zoals keramiek en werken met gemengde technieken. Kunstenaar/verpleegkundige Karien van Boven vertelt over dit belangrijke en vooral ook leuke initiatief. De kinderen op onze afdeling kinderoncologie moeten meestal langdurige en zeer belastende behandelingen ondergaan. Vanwege hun verlaagde weerstand is het vaak noodzakelijk om hen gescheiden van andere kinderen te verplegen. Als gevolg hiervan hebben ze weinig contact met anderen en lopen het risico om in een isolement te raken. Om hen in deze moeilijke periode te ondersteunen, bieden wij deze kinderen de gelegenheid om te schilderen. Schilderen helpt hen bij het ondergaan van de behandeling, versterkt hun eigenwaarde en is gewoon heel leuk om te doen. Anderzijds kunnen de behandelaars en verzorgers aan de hand de tekening of het schilderij van een kind zien of het bijvoorbeeld angstig is en hierop inspelen. Het schilderproject wordt gezien als een waardevolle aanvulling op de al bestaande psychosociale zorg. rijdend kinderatelier langs de afdelingen. De pedagogisch medewerkers hebben van te voren besproken welke kinderen er in aanmerking komen voor de sessie van die dag. Graag laat ik aan de hand van twee voorbeelden zien wat het schilderen teweeg kan brengen. Neem bijvoorbeeld de zeventienjarige Wendel, een verlegen en goedlachse jongen met een hersentumor, die langdurig door ons behandeld wordt. Op verzoek van de oncoloog, die vreesde dat de jongen ondergesneeuwd zou raken, nodigden wij hem uit tot het schilderen van een abstract werk op doek. Ik kan niet schilderen, reageerde hij in eerste instantie. Ik weet niet wat ik moet maken. Ik stelde hem vervolgens voor om maar gewoon te beginnen en vroeg hem welke kleuren hij mooi vond. Uiteindelijk smeerde hij met veel plezier de verf op zijn doek en het resultaat was heel bijzonder. Gewoon beginnen Hoe gaat het in zijn werk? Mijn collega en ik komen met een kar vol kunstmaterialen ons

9 Psychosociaal De volgende keer dat hij kwam, vertelde hij wat de reacties thuis waren geweest. En terwijl zijn chemo langzaam inliep, vroeg hij of hij nog een keer mocht schilderen. Deze keer ging hij met aangedikte verf en mesjes aan de slag. En weer werd het een fantastisch werk en was hij zelf erg verbaasd over zijn creativiteit. En wat schetste onze verbazing: bij de daaropvolgende opname kwam hij met een volgeladen rolkoffer de afdeling op. Op onze vraag wat hij daar allemaal mee van plan was, vertelde Wendel: Ik heb mijn eigen spullen meegenomen. Mijn doek, mijn verftubes en mijn penselen Ik heb thuis ook een schildersezel staan. Een groter compliment konden we niet krijgen. Prachtige vlinders Ook Suzanne genoot van het schilderen. Zij kwam op de intensive care terecht en moest eerst haar mond sprayen voordat ik met haar aan de slag kon. Ze vond het schilderen heerlijk: even wat afleiding van de pijn. Het was leuk te zien dat de creativiteit die ze van nature had, weer aangesproken en geactiveerd werd. Ik beloofde haar na haar terugkomst op de afdeling inkt in het sprayapparaat te doen zodat we sjablonen konden maken. Ze verheugde zich er erg op en zodra ze weer op de afdeling was, moest het direct gebeuren. Het grappige van deze sessie was dat de moeder van Suzanne helemaal enthousiast werd. Zij begon met inkt door een rietje te blazen en stak met haar creativiteit ook een ander patientje aan. Uiteindelijk zaten we met zijn vieren op de grond te werken, met als resultaat de prachtige vlinders van Suzanne. Zulke mooie momenten maken we vaak mee. Veel kinderen verheugen zich al voor de opname op onze komst. We horen zelfs dat kinderen thuis al informeren of ze mogen schilderen als ze opgenomen worden. Meer sponsors Afgelopen voorjaar organiseerden wij een expositie in het stiltecentrum. De kinderen hielpen zelf met de inrichting en waren natuurlijk berentrots op hun tentoongestelde werken. Redenen genoeg om dit vaker te doen! Ook is er een permanente expositie van werken van kinderen op de afdeling. De doeken en de verf die hiervoor werden gebruikt, ontvingen wij van Royal Talens. Omdat er binnen het AMC geen financiële ruimte is voor dit project, zijn we geheel afhankelijk van sponsors (die we hierbij weer hartelijk bedanken!) en de stichting Dada. Ondanks hun steun is het helaas onzeker of we voldoende geld kunnen generen om dit waardevolle project ook in de toekomst voort te zetten. Maar vooralsnog kunnen we tot april 2011 vooruit en voelen we ons gewaardeerd door alle ouders, kinderen en professionals die met ons project in aanraking komen. Karien van Boven Kinderverpleegkundige, kunstenaar Emma kinderziekenhuis AMC

10 10 Rond de tafel met de petten van Ruud Op de kamer van elfjarige Ruud Wouters hangt een hele sliert petten. Petten in alle soorten, maten en kleuren. Petten van een kind dat kanker had. Ze zijn allemaal onlosmakelijk verbonden met een indrukwekkende periode in een kinderleven. Anka van Unen is de moeder van Ruud. Aan de hand van de pettenverzameling van haar zoon, vertelt ze dit keer in Rond de tafel met haar eigen verhaal en natuurlijk dat van Ruud. Ruud kreeg zijn eerste pet toen de diagnose net bekend was. Nog helemaal beduusd van alles wat er op ons pad zou komen, waren we in Zoutelande op de camping om de caravan op te halen. Onze vakantie hadden we doorgebracht in het ziekenhuis, maar de caravan moest nog opgehaald worden. Een rondje uitwaaien op het strand deed ons goed. Toen we langs een winkeltje liepen waar allemaal petten hingen, keken we elkaar eens aan: Ruud moet een pet hebben voor als hij kaal wordt en de zomerzon op zijn bolletje schijnt. Ruud dacht daar anders over. Drie jaar oud, nog nooit een pet op gehad en chagrijnig van de eerste dexa, was passen wel het laatste waar hij zin in had. Gratis pet In die eerste periode heb je nog de innerlijke drang om iedereen deelgenoot te maken van je eigen ellende. Alsof mensen daarop zitten te wachten We vertelden de winkeljuffrouw dus waarom we een pet nodig hadden. Ik zie nog haar geschokte gezicht. Waarschijnlijk had ze nog nooit een kind met kanker gezien en hier zat er een recht voor haar neus. Uiteindelijk vonden we een pet waarmee Ruud met een minzaam knikje akkoord ging. Of het van de schrik of uit mededogen was weet ik niet, maar de pet kregen we voor niets. Binnen de kortste keren hoorde de pet bij het dagelijks ritueel. Ruud zette hem uit zichzelf op. Ik vond hem om op te vreten met zijn petje. Grappig, want van te voren vond ik petten altijd iets voor een ander soort kinderen. Favoriete pet Toen de dagen weer gingen lengen, kwam onze oppas met een cadeau. Ruud kreeg van haar na iedere grote chemoshot een kleinigheidje, maar nu kwam ze met iets speciaals. Met de koudere dagen voor de boeg, vond ze dat Ruud een winterpet nodig had. Samen met haar man en bijna volwassen kinderen waren ze een superpet gaan uitzoeken. Er moest iets moois komen voor dat menneke. Het was een schot in de roos. Een lekkere dikke, stoere pet. Als er iets veel gedragen is in de twee jaar durende behandeling, is het die pet wel.

11 Rond de tafel met Vrolijke petten Dat ziek zijn ook leuke dingen met zich meebrengt, werd ons gelukkig al snel duidelijk. Door onze vaste verpleegkundige werden we uitgenodigd voor dolle dingen dag (DDD). De vrolijke petten van deze dag worden nu, zes jaar later, nog steeds gedragen. Inmiddels zijn dat onze vakantiepetten. Samen met de DDD-shirtjes een ideaal stel voor op het strand. Onze kinderen zijn van een kilometer afstand te herkennen door de kleurige pet en het felle shirt. Omdat de oudste groot is en bijna 6 jaar ouder, past Ruud nog steeds in het shirt van het eerste uitstapje. De behandeling voor leukemie duurt twee jaar. Daardoor hebben we net drie keer een DDD meegemaakt. Dagen die ook voor de brussen heel belangrijk waren. Een ziek kind krijgt al veel aandacht. Helemaal terecht hoor, maar ik heb achteraf wel gezien dat onze andere kinderen te kort gedaan zijn. Op dat moment heb je het niet in de gaten. Je hebt je handen vol aan jezelf en alles wat op je pad komt. Mede dankzij de dolle dingen dagen werden de brussen in ons gezin toch niet over het hoofd gezien. Treinmachinistenpet In die tijd kreeg Ruud verschillende petjes die de toets der bijzonderheid niet hebben doorstaan. Ze versierden even de kapstok, maar verdwenen daarna voorgoed. Dat gold niet voor Ferrari-pet die deelname aan de Good Cause Rally hem opleverde. En ook niet voor de witte pet van de organisatie zelf. Deze witte Good Cause petten zijn familie geworden van de DDD petten. Ze liggen in de caravan en worden nog steeds gedragen door Ruud zijn grote zussen. Bij het zwembad en tijdens wandelingen doen ze nog steeds goede dienst. Hoewel zijn haar weer snel groeide, bleef de pet op zijn koppie. Ruud was dol op treinen. Als hij zich niet lekker voelde, wilde hij het liefst naar de spoorwegovergang. De voorbij razende treinen deden hem even vergeten dat hij beroerd was. Een af en toe toeterende machinist maakte zijn dag helemaal goed. Toen de echtgenoot van een collega, zelf machinist, deze verhalen hoorde, trakteerde hij Ruud op een grote verrassing: hij mocht mee als tweede machinist. Een superdag, waar natuurlijk ook een pet bij hoorde. Bijzondere petten In de tijd dat onze dochter nog een baby was, kwam Ruud van Nistelrooij, toen nog voetballend bij FC Den Bosch, samen met zijn vriendin Leontien bij ons babysitten. Een contact dat in de jaren die volgden altijd bleef bestaan. Toen onze Ruud ziek werd, waren zij één van de leveranciers van petten van onder meer PSV, Manchester en een pet van het Nederlands elftal. Een kennis van ons had zich al meer dan tien jaar voorgenomen om de marathon van New York te lopen als hij 45 jaar was. Het was zijn eerste marathon, hij trainde hard en wij vonden het heel bijzonder dat hij de eindstreep haalde. Zijn trofee, de pet met spelden, stond jarenlang op een prominente plaats in zijn huis. Toen Ruud ziek werd, kwam hij zijn pet brengen. Hij vond dat zijn eigen prestatie niets voorstelde. In zijn ogen was er maar één held en dat was onze kleine man, die iedere keer chemo s, prikken en tegenslagen moest overwinnen. After pet We zijn weer enkele jaren verder. Alles gaat gelukkig goed. De pettenverzameling herinnert ons aan een zware, maar ook bijzondere tijd. Ruud is erg gehecht aan zijn galerij. Op zijn kamer zet hij nog wel eens een pet op, maar verder nooit. Op vakantie moet het van ons, ter bescherming tegen de zon. Maar zodra de basislaag bruin erop zit, zal hij geen pet meer dragen. Zijn after pet? Dat is zijn nieuwe bos met haar. Anka van Unen

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Wilhelmina Kinderziekenhuis Wat staat er in deze folder Informatie voor ouders 2 Het medicijn Gammaglobuline onder je huid (subcutaan) 4 Wil je meer

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

een ademtest om een speciale bacterie in je maag op te sporen 13C-ureumtest

een ademtest om een speciale bacterie in je maag op te sporen 13C-ureumtest een ademtest om een speciale bacterie in je maag op te sporen 13C-ureumtest Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door

Nadere informatie

Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts.

Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts. Thema 5 Les 1: De angst: Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts. De schrik: Als iemand ineens achter je staat, dan schrik je. Je bent dan ineens

Nadere informatie

Hoe kunt u voor uw bijzondere kleinkind zorgen? Tips voor opa s en oma s. Foto Britt Straatemeier. Deze brochure werd mogelijk gemaakt door:

Hoe kunt u voor uw bijzondere kleinkind zorgen? Tips voor opa s en oma s. Foto Britt Straatemeier. Deze brochure werd mogelijk gemaakt door: Hoe kunt u voor uw bijzondere kleinkind zorgen? Tips voor opa s en oma s Foto Britt Straatemeier Deze brochure werd mogelijk gemaakt door: Tips voor grootouders Foto Susanne Reuling Als in het gezin van

Nadere informatie

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom?

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom? 6. Behandelingen De uitslagen van alle onderzoeken geven een duidelijk beeld van de ziekte. De artsen weten nu om welke soort borstkanker het gaat, wat de eigenschappen zijn van de kankercellen, hoe groot

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

Inknippen van je tongriempje

Inknippen van je tongriempje Wilhelmina Kinderziekenhuis Inknippen van je tongriempje Wat staat er in deze folder Inleiding voor ouders 2 Informatie voor jongeren vanaf 12 jaar 4 Inknippen van het tongriempje 6 Tips 9 Wil je meer

Nadere informatie

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld:

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: hoofdstuk 10 Hoe je je voelt Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: zenuwachtig wakker worden omdat je naar school moet, vrolijk

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

Jij krijgt een operatie van de KNO-arts. Hieronder lees je het verhaal van Jaap, hij krijgt ongeveer dezelfde operatie.

Jij krijgt een operatie van de KNO-arts. Hieronder lees je het verhaal van Jaap, hij krijgt ongeveer dezelfde operatie. Jij krijgt een operatie van de KNO-arts. Hieronder lees je het verhaal van Jaap, hij krijgt ongeveer dezelfde operatie. Het verhaal begint thuis, en op de foto zie je Jaap. Vandaag gaat Jaap met zijn moeder

Nadere informatie

De man van gospelzangeres Annemieke Koelewijn is vorig jaar overleden aan kanker. Als jonge vrouw, zonder kinderen, blijft zij alleen achter.

De man van gospelzangeres Annemieke Koelewijn is vorig jaar overleden aan kanker. Als jonge vrouw, zonder kinderen, blijft zij alleen achter. De man van gospelzangeres Annemieke Koelewijn is vorig jaar overleden aan kanker. Als jonge vrouw, zonder kinderen, blijft zij alleen achter. 22 Tekst hilde tromp Beeld Eljee Styling en visagie Marianne

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline in je bloed

Het medicijn Gammaglobuline in je bloed Het medicijn Gammaglobuline in je bloed Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door geven per e-mail: patienteninformatiewkz@umcutrecht.nl

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Niet eerlijk. Kyara Blaak

Niet eerlijk. Kyara Blaak Kyara Blaak Niet eerlijk Kyara Blaak Kyara Blaak 248media uitgeverij, Steenwijk Grafische realisatie: MDS Grafische Vormgeving Illustraties binnenwerk: Kyara Blaak Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Gezinspsychiatrie in Beilen

Gezinspsychiatrie in Beilen informatie voor kinderen Gezinspsychiatrie in Beilen Dagbehandeling, kliniek en centrum voor gezinshereniging www.ggzdrenthe.nl Met het hele gezin in behandeling Jouw gezin komt misschien in behandeling

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Take a look at my life week 5&6

Take a look at my life week 5&6 Take a look at my life week 5&6 Maandag 27 januari 2014 Zou vandaag gaan werken, maar heb op het laatste moment afgezegd omdat het nogal glad was op de weg. Dus ik durfde het niet aan om op de fiets naar

Nadere informatie

Lucy heeft een ballon

Lucy heeft een ballon Caro Kindercoach & begeleiding Maasdijk 16 4283 GA Giessen 0620380336 info@carokindercoach.nl www.carokindercoach.nl heeft een ballon Handleiding Doelgroep: Kinderen van 3 tot 6 jaar. Doel van het lezen

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

DOE-BOEK VOOR KINDEREN

DOE-BOEK VOOR KINDEREN DOE-BOEK VOOR KINDEREN MET EEN PAPA OF MAMA MET KANKER DIT DOE-BOEK IS VAN Doe-boek voor kinderen met een papa of mama met kanker Uitgave van: Erasmus MC Kanker Instituut Afdeling Psychiatrie Unit Psychosociale

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

Praten met je kind(eren)

Praten met je kind(eren) Praten met je kind(eren) De diagnose Je kind heeft kanker. Een mededeling die je wereld op zijn kop zet. En net als iedere ouder vraag je je af: Vertel ik het mijn kind? Wie vertelt het? Wat is het beste

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Het droogbed boek Werkboek bij de droogbedtraining in het ziekenhuis.

Het droogbed boek Werkboek bij de droogbedtraining in het ziekenhuis. Het droogbed boek Werkboek bij de droogbedtraining in het ziekenhuis. Dit werkboek is bedoeld als ondersteuning bij het trainingsprogramma. De droogbedtraining is speciaal ontwikkeld voor kinderen en jongeren

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. hoofdstuk 1 De droom van Jesaja. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. hoofdstuk 1 De droom van Jesaja. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon hoofdstuk 1 De droom van Jesaja Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 1 blz. 1 Lieve God, Soms droom ik van het paradijs.

Nadere informatie

Langzaam staat Natasja op en loopt achter haar broertje aan naar beneden.

Langzaam staat Natasja op en loopt achter haar broertje aan naar beneden. Hoofdstuk 1 Met een plof laat Natasja zich languit op haar bed vallen. Heerlijk, weekend! Snel zet ze haar laptop aan en trekt daarna het zakje chips open dat ze van beneden meegenomen heeft. Terwijl de

Nadere informatie

Inleiding... 3. Hoe komt het Emma kinderziekenhuis aan de naam?... 4. De geschiedenis van het Emma Kinderziekenhuis... 5

Inleiding... 3. Hoe komt het Emma kinderziekenhuis aan de naam?... 4. De geschiedenis van het Emma Kinderziekenhuis... 5 Door Romijn, groep 6 11 maart 2016 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Hoe komt het Emma kinderziekenhuis aan de naam?... 4 De geschiedenis van het Emma Kinderziekenhuis... 5 Een bijzondere doktor uit het EKZ...

Nadere informatie

De MS van Tess Als elke dag onzeker is

De MS van Tess Als elke dag onzeker is Morgen gaan we naar de huisarts, zegt haar moeder s middags. Ik weet niet wat er met je is. Je bent zo moe de laatste tijd. En nu heb je ook nog last van je oog. De juf zegt dat ik misschien een bril moet,

Nadere informatie

Een kind zonder kankerdag

Een kind zonder kankerdag Een kind zonder kankerdag Eerste druk, maart 2011 2011 Maurice de Keijzer Schilderij cover: Roel Hofman isbn: 978-90-484-1732-2 nur: 402 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel

Nadere informatie

Vlucht AVI AVI. Ineke Kraijo Veerle Hildebrandt. Kraijo - Hildebrandt Vlucht De Vier Windstreken. De Vier Windstreken AVI

Vlucht AVI AVI. Ineke Kraijo Veerle Hildebrandt. Kraijo - Hildebrandt Vlucht De Vier Windstreken. De Vier Windstreken AVI AVI E4* Alcoholisme, ruzie, bang zijn Midden in de nacht rinkelt de telefoon. Anna weet wat dat betekent. Ze moet vluchten, alweer. Ze rent de donkere nacht in. De volgende dag valt Anna in de klas in

Nadere informatie

Rianne haalt haar hand door Jochems haar terwijl ze naar de kamer loopt. Kijk eens wie we daar hebben? roept ze als ze uit het raam kijkt.

Rianne haalt haar hand door Jochems haar terwijl ze naar de kamer loopt. Kijk eens wie we daar hebben? roept ze als ze uit het raam kijkt. Hoofdstuk 1 Zullen we deze ballonnen nog aan de lamp hangen? Vragend kijkt Rianne Jochem aan. Is goed, mompelt haar stiefbroertje zacht. Hé, wat is er? vraagt Rianne verbaasd. Vind je de slingers niet

Nadere informatie

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht.

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht. 1. Joris Hé Roos, fiets eens niet zo hard. Roos schrikt op en kijkt naast zich. Recht in het vrolijke gezicht van Joris. Joris zit in haar klas. Ben je voor mij op de vlucht?, vraagt hij. Wat een onzin.

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Hoe Farah meedoet met de Ramadan, zonder te vasten!

Hoe Farah meedoet met de Ramadan, zonder te vasten! Hoe Farah meedoet met de Ramadan, zonder te vasten! Naima El Bouzidi & Sun Jung Hwang Tekst Naima El Bouzidi Tekeningen Sun Jung Hwang Hoe Farah meedoet met de Ramadan, zonder te vasten! Wist jij dat...

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Kies je route Trainingsmap voor de deelnemer Deze map is van:

Kies je route Trainingsmap voor de deelnemer Deze map is van: Kies je route Trainingsmap voor de deelnemer Deze map is van:... Auteurs: Titia Boers en Anja Valk Projectleiding en eindredactie: Carola van der Voort cwh.vander.voort@let.vu.nl 020 5986575 Vrije Universiteit

Nadere informatie

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN Dit thema is opgesplitst in drie delen; gevoelens, ruilen en familie. De kinderen gaan eerst aan de slag met gevoelens. Ze leren omgaan met de gevoelens van anderen. Daarna

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

INFORMATIE KINDEREN IN ROUW 0-3 JAAR STICHTING STERRENKRACHT

INFORMATIE KINDEREN IN ROUW 0-3 JAAR STICHTING STERRENKRACHT INFORMATIE KINDEREN IN ROUW 0-3 JAAR STICHTING STERRENKRACHT Voorwoord Beste ouders/verzorgers, Deze informatie is bedoeld om antwoord te geven op vragen als: Hoe ga ik om met het verdriet, angst of boosheid

Nadere informatie

Alleen is maar alleen

Alleen is maar alleen 177 177 HOOFDSTUK 11 Alleen is maar alleen WOORDEN 1 1 Heb jij het ook zo...? a los b druk 2 Aan welke... van de stad woon jij? a kant b plek 3 O, daar? Daar woont ook een... van me! a omgeving b kennis

Nadere informatie

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman Suzanne Peters Blijf bij me! liefdesroman Hoofdstuk 1 Katja belde aan bij het huis. Ze vond het toch wel erg spannend. Het was de tweede keer dat ze op visite ging bij de hondenfokker en deze keer zou

Nadere informatie

De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2. 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef

De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2. 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef Thema 2 De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef Niemand hoeft alleen maar goed of slecht te zijn. Niemand

Nadere informatie

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift 98 De helppagina van een tijdschrift Bijlage 1 Thema 1 Ik ben een meisje van 10 jaar en zit in groep 6. Wij zijn in nieuwe groepjes gezet en nu zit ik tegenover een meisje waar ik me heel erg aan erger.

Nadere informatie

ZEG NEE TEGEN EBOLA. KOM IN ACTIE!

ZEG NEE TEGEN EBOLA. KOM IN ACTIE! ZEG NEE TEGEN EBOLA. KOM IN ACTIE! SCHOLEN IN ACTIE TEGEN DE EBOLA-RAMP! INSTRUCTIE LESMATERIAAL U heeft het vast al voorbij zien komen op het nieuws: ebola. Het raakt zoveel mensen in West-Afrika. Zoveel

Nadere informatie

Veel mooie herinneringen verzachten onze smart. Voorgoed uit ons midden, voor altijd in ons hart. Iedere moeder is uniek: Zij was dat heel speciaal

Veel mooie herinneringen verzachten onze smart. Voorgoed uit ons midden, voor altijd in ons hart. Iedere moeder is uniek: Zij was dat heel speciaal Veel mooie herinneringen verzachten onze smart. Voorgoed uit ons midden, voor altijd in ons hart. Iedere moeder is uniek: Zij was dat heel speciaal De mensen van voorbij Zij worden niet vergeten De mensen

Nadere informatie

Take a look at my life week 23

Take a look at my life week 23 Take a look at my life week 23 De dagen blijven voorlopig nog even in het teken staan van Daan, het is nog allemaal zo nieuw. Inmiddels heeft hij 3 weken in het ziekenhuis gelegen. En nu eindelijk lekker

Nadere informatie

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van:

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van: NASCHOOLSE DAGBEHANDELING Figaro Welkom! Binnenkort kom je kennismaken op Figaro. In dit boekje leggen we je alvast wat dingen uit. Het boekje is gemaakt voor kinderen die hier voor de eerste keer komen,

Nadere informatie

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders - Dit basis Kindplan kan als onderdeel worden ingevoegd in het ouderschapsplan of los worden gebruikt door ouders al dan niet met hulp van een professional - Ouders ga na de eerste afspraak met een professional

Nadere informatie

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Pijnrevalidatie voor kinderen en jongeren

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Pijnrevalidatie voor kinderen en jongeren UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Pijnrevalidatie voor kinderen en jongeren Informatie voor kinderen, jongeren en ouders Wat staat er in deze folder? Inleiding voor ouders 1 Informatie

Nadere informatie

Wat vertel ik mijn kind als ik opgenomen word? Praten helpt. Verslavingspreventie Mondriaan

Wat vertel ik mijn kind als ik opgenomen word? Praten helpt. Verslavingspreventie Mondriaan Wat vertel ik mijn kind als ik opgenomen word? Praten helpt Verslavingspreventie Mondriaan Wat vertel ik mijn kind als ik opgenomen word? Alle ouders hebben het beste voor met hun kinderen. Ouders vragen

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

BESTE OUDER, HET GLAZEN HUIS OP SCHEPELWEYEN

BESTE OUDER, HET GLAZEN HUIS OP SCHEPELWEYEN 07-01-2016 Nr. 9 BESTE OUDER, Inmiddels ligt de Kerstvakantie achter ons, een vakantie vol feestdagen, waarin saamhorigheid en er voor elkaar zijn, belangrijke begrippen zijn. Nu zijn wij, vol goede moed

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding. Als je een peuter en tussen 3 en 5 jaar bent. Als je een kleuter en tussen 6 en 8 jaar bent

Inhoudsopgave. Inleiding. Als je een peuter en tussen 3 en 5 jaar bent. Als je een kleuter en tussen 6 en 8 jaar bent Kind-In-Zicht Inhoudsopgave Inleiding Als je een peuter en tussen 3 en 5 jaar bent Als je een kleuter en tussen 6 en 8 jaar bent Als je een tiener en tussen 9 en 12 jaar bent Als je een puber en tussen

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

Iris marrink Klas 3A.

Iris marrink Klas 3A. Iris marrink Klas 3A. 1 Inhoud. 1- Voorpagina 2- Inhoud, inleiding & mijn mening 3- Dag 1 4- Dag 2 5- Dag 3 6- Dag 4 7- Dag 5 Inleiding. Ik kreeg als opdracht om een dagverslag te maken over Polen. 15

Nadere informatie

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd 53 9 Vader Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd heeft. P Ik begin steeds beter te begrijpen dat het heel bijzonder is dat ik een kind van God, mijn

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

IK HOUD VAN MIJ!! LIEFDE EN HOOGGEVOELIGHEID...

IK HOUD VAN MIJ!! LIEFDE EN HOOGGEVOELIGHEID... IK HOUD VAN MIJ!! LIEFDE EN HOOGGEVOELIGHEID... Geplaatst op 28 juni, 2015 in het YOGI YOGA blad editie juli + augustus 2015 Lieve schat, je bent zo'n mooie, lieve en grappige vrouw, zelfs met je nukken

Nadere informatie

Goede zorg, ook dicht bij huis

Goede zorg, ook dicht bij huis Goede zorg, ook dicht bij huis Marianne Naafs-Wilstra en Anouk Nijenhuis Najaarssymposium VOKK 1 november 2014 Shared care Samenwerking en verdeling van zorg tussen kinderoncologische centra en regionale

Nadere informatie

1. Liedje Welkom welkom http://www.youtube.com/watch?v=t5ajdsxwmhu 2. Liedje: Jij mag er zijn.

1. Liedje Welkom welkom http://www.youtube.com/watch?v=t5ajdsxwmhu 2. Liedje: Jij mag er zijn. NIEUWSBRIEF 2 Oktober 2013-20142014 Geachte Ouders/verzorgers, De eerste 9 weken zitten erop. De leerlingen en leerkrachten hebben hard gewerkt. Met z n allen hebben we goed ons best gedaan op de leervakken,

Nadere informatie

De epilepsie van Annemarie Als je hersens soms op hol slaan

De epilepsie van Annemarie Als je hersens soms op hol slaan Annemarie begreep er niks van. Had ze zo raar op de grond liggen doen? Wat stom. Zelf wist ze alleen nog maar dat haar buik naar aanvoelde en dat ze heel bang werd. Van de rest wist ze niets. Annemaries

Nadere informatie

Lesbrief. Zat Annie van Gansewinkel

Lesbrief. Zat Annie van Gansewinkel Lesbrief Zat Annie van Gansewinkel Doe meer met Thuisfront! Bij de boeken in de serie Thuisfront kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen, tips

Nadere informatie

We kunnen heel veel in de kinderoncologie... Meer dan 75% van de kinderen geneest van kinderkanker.

We kunnen heel veel in de kinderoncologie... Meer dan 75% van de kinderen geneest van kinderkanker. Leontien Kremer LATER voor LATER We kunnen heel veel in de kinderoncologie... Meer dan 75% van de kinderen geneest van kinderkanker. In 1990 begon ik als net afgestuurde arts op de afdeling kinderoncologie.

Nadere informatie

Dagopname kinderafdeling (E2)

Dagopname kinderafdeling (E2) KINDERGENEESKUNDE Dagopname kinderafdeling (E2) Een dagje in het ziekenhuis De medewerkers van de kinderafdeling heten u en uw zoon of dochter hartelijk welkom op afdeling E2. De ziekenhuissituatie is

Nadere informatie

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Met dit Ebook wil ik je graag inzichten geven in hoe je van jezelf kunt (leren) houden. Dit bereik je (wellicht helaas) niet door even een knop

Nadere informatie

Alleen een plastic tasje

Alleen een plastic tasje Alleen een plastic tasje Gaat u zitten, fijn dat u er bent. Wilt u thee? Met suiker? Zal ik beginnen bij het begin? Ik woon hier sinds 1970. Toen ik hier aankwam, had ik alleen een klein plastic tasje

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

KDV VUURVOGEL. Waterpret bij de Maasstraat

KDV VUURVOGEL. Waterpret bij de Maasstraat KDV VUURVOGEL NR 3 september 2015 Weer aan de slag! We zijn alweer enkele weken op onze eigen locatie en dat voelt goed! Maar het was ook leuk op de Maasstraat. Daar hebben we 6 weken samengespeeld met

Nadere informatie

Help, mijn papa en mama gaan scheiden!

Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Joep ligt in bed. Hij houdt zijn handen tegen zijn oren. Beneden hoort hij harde boze stemmen. Papa en mama hebben ruzie. Papa en mama hebben vaak ruzie. Ze denken

Nadere informatie

Groetjes Lisa. Groetjes Vicky

Groetjes Lisa. Groetjes Vicky Vandaag moesten we leraren tegen 8 spelen. Dat waren een heleboel opdrachten en die moesten binnen 2 uur uitvoeren. Maar het is ons gelukt en dat vond ik het leukste van de dag. Ik ben benieuwd wat we

Nadere informatie

Wat een mensenkennis, grijnst vader. Van je tweelingbroer weet je toch alles? Ook al denkt hij van niet. Vera steekt haar neus in de lucht.

Wat een mensenkennis, grijnst vader. Van je tweelingbroer weet je toch alles? Ook al denkt hij van niet. Vera steekt haar neus in de lucht. 1. Vakantieplannen Yeeesss! roept Vera. Had ik wel verwacht, bromt Edwin. Vader kijkt hem met opgetrokken wenkbrauwen aan. Wel verwacht? Natuurlijk, reageert Edwin. We hebben nog een rondvlucht met de

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Wat zeggen deelnemers over de 1-daagse cursus in Utrecht

Wat zeggen deelnemers over de 1-daagse cursus in Utrecht Verhalen, informatie en nieuwtjes van het meditatiecentrum Bestemd voor kinderen en tieners Zomer 2015 Wat zeggen deelnemers over de 1-daagse cursus in Utrecht Als je vindt dat je te druk bent, dan kun

Nadere informatie

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Gezinsdienst Liturgie Welkom en mededelingen Voorzang: - Gezang 132 - Opwekking 461 - Gezang 146 Stil gebed Votum / groet Zingen:

Nadere informatie

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua Spreekbeurt Dag Oglaya Doua Ik werd wakker voordat m n wekker afging. Het was de dag van mijn spreekbeurt. Met m n ogen wijd open lag ik in bed, mezelf afvragend waarom ik in hemelsnaam bananen als onderwerp

Nadere informatie

AMIGA4LIFE. Hooggevoelig, wat is dat? WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN

AMIGA4LIFE. Hooggevoelig, wat is dat? WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN AMIGA4LIFE Hooggevoelig, wat is dat? 7-10 jaar WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN 1 voorlichtingsbrochure hooggevoeligheid - www.amiga4life.nl Ik heb een talent! Ik kan goed

Nadere informatie

Help, ik moet naar het ziekenhuis!

Help, ik moet naar het ziekenhuis! Help, ik moet naar het ziekenhuis! Tips voor mensen met een verstandelijke beperking en voor ziekenhuismedewerkers Inhoud Inleiding Informatie over het ziekenhuis 1 Hoofdstuk 1 Een bezoek aan het ziekenhuis

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding

Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding PRAKTIJK VOOR VERLIESVERWERKING Wilma Luyke Doetinchem Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding "Ik kan U vertellen dat ik in zak en as zat voordat ik bij Wilma aanklopte. Mijn vrouw is plotseling

Nadere informatie

Bijeenkomst 1 Zet je eigen Jong ontmoet oud op! Tijdens deze bijeenkomst ontdekken de leerlingen hoe je van de activiteit een succes maakt.

Bijeenkomst 1 Zet je eigen Jong ontmoet oud op! Tijdens deze bijeenkomst ontdekken de leerlingen hoe je van de activiteit een succes maakt. Lesmateriaal: jong ontmoet oud In een lessenreeks van vier bijeenkomsten bereidt u de leerlingen voor op het project Jong Ontmoet Oud: een activiteit dat jong en oud met elkaar in contact brengt. Tijdens

Nadere informatie

Wensdagen en vakanties voor gezinnen met een ziek kind

Wensdagen en vakanties voor gezinnen met een ziek kind Wensdagen en vakanties voor gezinnen met een ziek kind Kinderen willen heel graag even aan iets anders denken dan hun ziekte. En ook broertjes, zusjes, ouders/verzorgers dromen van een onbezorgd moment

Nadere informatie