Partnerschap. van Hogeschool Utrecht, Faculteit Educatie. Locatie Utrecht / De Uithof Padualaan CH Utrecht

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Partnerschap. www.hu.nl. van Hogeschool Utrecht, Faculteit Educatie. Locatie Utrecht / De Uithof Padualaan 97 3584 CH Utrecht"

Transcriptie

1 Partnerschap LOONT

2 LOCATIES van Hogeschool Utrecht, Faculteit Educatie Locatie Utrecht / De Uithof Padualaan CH Utrecht Partnerschap LOONT Locatie Amersfoort De Nieuwe Poort PA Amersfoort

3 INHOUDSOPGAVE COLOFON Uitgave Hogeschool Utrecht, Faculteit Educatie, oktober 2010 Fotografie Hollandse Hoogte, Amsterdam Ed van Rijswijk, Zeist Bart Versteeg, Den Haag Voorwoord Dick de Wolff: Partnerschap loont Partnerschap, meesterschap, heterogeniteit en kennisdeling Maak van lezen weer een feest Werken aan kwaliteit van het rekenonderwijs Switch, gedragsproblemen voorkomen Academische Lerarenopleiding Primair Onderwijs Academische Opleidingsschool VO Excellente Opleidingsschool Taalgericht vakonderwijs Professional in de Spiegel Utrechtse Meester-Docent VMBO Academieteams, de multidisciplinaire verbinding tussen theorie en praktijk Redactie Frans Weeber Ontwerp Studio Vrijdag, Utrecht Druk Grafisch Bedrijf Tuijtel, Hardinxveld-Giessendam Deze brochure is een uitgave van Hogeschool Utrecht. Overname van teksten is na overleg met de uitgever en de auteurs toegestaan. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend. Voor de mannelijke vorm kunt u ook de vrouwelijke vorm lezen en vice versa. Wijzigingen voorbehouden. Aan deze brochure kunnen geen rechten worden ontleend BIJLAGEN Contactgegevens regiokantoren Seminarium voor Orthopedagogiek Overzicht van bachelors, masters en Associated degrees van de Faculteit Educatie Lectoraten en lectoren binnen de Faculteit Educatie Voorbeelden van academieteams binnen de Faculteit Educatie Utrechtse Onderwijs Agenda Regionale platforms onderwijsarbeidsmarkt

4 Partnerschap LOONT In de voor u liggende brochure presenteren wij u aan de hand van tien voorbeelden de werkwijze van de Faculteit Educatie van Hogeschool Utrecht en haar partners. De nieuwe initiatieven ontstaan. Belemmeringen en knelpunten zijn weggenomen en steeds meer slechten we de traditionele schotten tussen onderzoek, opleiden en de praktijk. werkwijze is onderdeel van de innovatiecyclus die bestaat uit een circulair proces van onderwijs, onderzoek en praktijk. Kennis die beschikbaar komt door onderzoek krijgt door de verbinding met onderwijs en praktijk echte maatschappelijke waarde, hetgeen ook wel wordt aangeduid met het begrip kennis valorisatie. Kernbegrippen in onze werkwijze zijn: partnerschap, meesterschap, heterogeniteit en kennisdeling. Al geruime tijd vormen deze kernbegrippen de toetssteen voor alle projecten van de lerarenopleidingen van Hogeschool Utrecht. Een aantal initiatieven is inmiddels uitgegroeid tot een concreet aanbod dat via het Seminarium voor Orthopedagogiek ook landelijk De beschrijvingen dienen als opmaat voor gesprekken over de manier waarop de beslissers in de regionale onderwijsketen kunnen samenwerken. Door consequent te werken aan samenwerking en kennisdeling zitten in Utrecht nu alle onderwijsbeslissers met elkaar aan tafel. Ze maken gezamenlijk beleid en faciliteren de uitvoering die wordt aangestuurd beschikbaar is. Wat ons betreft houden partnerschap en kennisdeling niet op bij de grenzen van de stad Utrecht. Daarom is deze brochure ook een uitnodiging om samen met ons en onze partner educatieve faculteiten te onderzoeken hoe we partnerschap regio-overstijgend gestalte kunnen geven. door een negental werkgroepen. Dick de Wolff, 6 De voorbeelden dienen ook ter inspiratie, want ze gaan over directeur van de Faculteit Educatie van Hogeschool Utrecht. actuele onderwijskundige thema s die niet exclusief zijn voor de stad Utrecht. Ook in uw regio spelen naar alle waarschijnlijkheid kwesties rond de onderwijskwaliteit, de uitval van leerlingen en het opleiden van goede docenten. Door onderzoek, opleiden, professionaliseren en schoolontwikkeling met elkaar te verbinden, zijn er in Utrecht verrassende 7

5 Partnerschap, meesterschap, HETEROGENITEIT en kennisdeling Kenmerkend voor de werkwijze van de Faculteit Educatie van Hogeschool Utrecht is het zoeken naar de verbinding met partners, zowel in eigen huis als buiten de muren van de hoge - school. Praten over de kwaliteit van het onderwijs ontstijgt zelden het niveau van zwarte pieten en beschuldigende vingertjes. Als alle betrokken partijen bereid zijn om gezamen - lijk beslissingen te nemen en te gaan staan voor de uitvoering, verhoogt dat de effectiviteit, de efficiëntie en bespaart dat heel veel geld. In Utrecht is dat gelukt: daar zitten de beslissers van de gehele onderwijsketen met elkaar aan tafel om gezamenlijk beleid te formuleren en beslissingen te nemen. Als mensen elkaar vinden op de inhoud van hun vak kan er sprake zijn van kennisontwikkeling en kennisdeling. Vanuit de Faculteit Educatie neemt aan elke stedelijke werkgroep een deskundige deel en steeds meer zullen lectoren hun expertise in deze werk - groepen inbrengen. De eerste stap naar kennisontwikkeling is de beschikbare kennis met elkaar in verband brengen. Dat gebeurt bijvoorbeeld in de academieteams, die onderzoek doen in de praktijk op basis van vragen die in de scholen leven. Docenten en studenten voeren dat onderzoek samen uit, daarin gesteund door opleiders van pabo of lerarenopleiding en lectoren die meedenken en de kwaliteit bewaken. Bij kennisontwikkeling op basis van praktijkgericht onderzoek snijdt het mes aan vele kanten. In de scholen wordt onderwijsontwikkeling verbonden met de persoonlijke ontwikkeling van docenten en studenten en die verbinden dat weer met organisatieontwikkeling. Daarmee ontstaat de zo noodzakelijke verbinding tussen opleiden, professionaliseren, onderzoeken en innoveren. Op alle niveaus wordt er een slag gemaakt en de resultaten worden verwerkt in het curriculum van de opleidingen. In de scholen ontstaat een onderzoekende houding: wat zijn onze problemen precies en wat kunnen we doen om bruikbare oplossingen te vinden? Een dergelijke houding is er nog te weinig in de scholen, want vaak wordt een deskundige van buiten ingeschakeld. In de Academische Lerarenopleiding Primair Onderwijs worden studenten opgeleid die daarin zowel tijdens als na hun opleiding in de scholen een voortrekkersrol kunnen vervullen. Deskundigheid is lange tijd weggezet buiten de scholen in Vanuit dit overleg functioneren werkgroepen, die zich bezig houden met bijvoorbeeld voor- en vroegschoolse educatie (vve) en deskundigheidsbevordering van docenten. De stuurgroep van beslissers schept de condities zodat de werkgroepen goed kunnen functioneren. Zo werd geconstateerd dat het Utrechtse vmbo met problemen kampte. Dat heeft geleid tot het ontwik- 8 kelen van het traject Utrechtse Meester-Docent VMBO, waarin landelijke pedagogische centra en schoolbegeleidingsdiensten. 9 alle leraren van zes scholen in drie jaar tijd competenties ontwikkelen Hogeschool Utrecht en partners streven ernaar die expertise op het gebied van taal, rekenen en burgerschap. terug te brengen in de scholen en de leraren weer te zien als de De lectoren hebben daarvoor onderzoek gedaan en op basis onderwijsdeskundigen bij uitstek, in plaats van mensen die vooral daarvan is een normatief kader ontwikkeld met heldere een methode volgen. Het is daarom het streven om voor alle competentie beschrijvingen. Dit is slechts een van de voorbeelden, leraren het niveau van professional master te realiseren, initieel waarin de kracht van partnerschap naar voren komt. of in het kader van een leven lang leren. In veel projecten waaraan

6 Partnerschap, meesterschap, HETEROGENITEIT en kennisdeling Borgen op bestuurlijk niveau Ik zie dat Hogeschool Utrecht serieus werk maakt van het begrip partnerschap. We maken goede afspraken als het gaat om de doorstroming van het mbo naar het hbo en de hogeschool meewerkt, worden leraren gestimuleerd een zelfs op het gebied van de huisvesting zijn masteropleiding te gaan volgen en zich in een bepaalde richting er vergaande plannen tot samenwerking. te specialiseren. Scholen hebben behoefte aan vele vormen van Er is veel contact op het niveau van de deskundigheid, bijvoorbeeld op het gebied van taal, rekenen medewerkers, terwijl we op het bestuurlijke en burgerschap, zoals in het traject Utrechtse Meester-Docent niveau de samenwerking goed hebben VMBO, waarin leraren kunnen doorgroeien tot een expertniveau. geborgd. Dit beleid krijgt ook intern gestalte binnen de hogeschool, waar We werken echt samen, maken daarom op medewerkers bijvoorbeeld worden gestimuleerd om promotieonderzoek te doen. Kortom, het streven is erop gericht docenten het hoogste niveau afspraken en volgen ook hun professionele ruimte terug te geven. wat er binnen de organisaties concreet als Tenslotte moeten pabo s en lerarenopleidingen rekening houden uitwerking daarvan gebeurt. Als we dat niet met een sterk veranderd werkveld. Zo zien we vakscholen ont - doen, dan dreigt al snel het gevaar van vrijblijvendheid. Binnen de samenwerking zie ik staan, waarbij vmbo en mbo tot een geheel worden gesmeed. In het speciaal onderwijs en praktijkonderwijs is er een toenemende vraag naar leraren met een pabo-achtergrond. In het vmbo ook dat er sprake is van kennisdeling. Als roc hebben we een maatschappelijke opdracht zien we dat er vraag is naar mensen die een cluster van vakken en daarin komen we kansen en bedreigingen kunnen geven. Het is de taak van een opleiding om studenten tegen. Het is goed om daarover op bestuurlijk niveau door te praten. We leren daardoor In samenwerking met ROC Midden Nederland heeft de leraren- voor te bereiden op de veranderende vraag vanuit het werkveld. van elkaar en zien dat er steeds minder opleiding zich sterk gemaakt voor een kwaliteitsverbetering sprake is van gescheiden werelden. van de opleiding van leraren voor het mbo. Zo wordt er nu ook gewerkt aan het samenstellen van een kennisbasis voor de Leonard Geluk, beroepsgericht vakken. voorzitter van het College van Bestuur van In de toekomst zullen leraren zich meer en meer willen profileren ROC Midden Nederland. en specialiseren voor bepaalde onderwijssectoren en/of schooltypen. In het kader van een leven lang leren zullen opleidingen daar in toenemende mate de mogelijkheden toe bieden. Met 10 een aantal Utrechtse projecten zijn er voorzichtige maar succesvolle 11 stappen in die richting gezet.

7 Partnerschap, meesterschap, HETEROGENITEIT en kennisdeling PARTNERSCHAP WAAR MAKEN Binnen de Utrechtse Onderwijs Agenda denkt Hogeschool Utrecht echt met ons mee. Ik zie ze daarin als partners als het gaat om Utrecht Onderwijsstad. Andersom nodigen zij ons uit om mee te praten over hun visie voor de komende vijf jaar. We denken dus mee over de koers van de hogeschool en die naar buiten gerichte instelling is bijzonder vruchtbaar voor de samenwerking. Ook in de praktijk zien we het partnerschap heel duidelijk terug zoals bij Samen op Scholen en de Utrechtse Meester- Docent VMBO. Toen we een vraag hadden over het taalniveau van onze havo-/vwo-leerlingen wilde onmiddellijk één van hun lectoren daarover meedenken. Ik zie dus een uitdrukkelijke bereidheid om de kennis waarover de hogeschool beschikt met ons te delen. Nu vooral via projecten; in de toekomst hopelijk structureel. Jelle Kaldewij, voorzitter van het College van Bestuur van NUOVO. EIGENAARSCHAP OP ALLE NIVEAU S De negatieve roem van de hogescholen was, dat ze niet bereid waren te luisteren, maar alleen wilden vertellen hoe het zat. Dat is nu totaal anders. De mensen van Hogeschool Utrecht luisteren goed en zijn direct bereid om op basis van een professionele dialoog met het werkveld te zoeken naar oplossingen voor problemen. Het traject Utrechtse Meester- Docent VMBO is een actieve zoektocht van mensen van de hogeschool en leraren op de werkvloer. Er is een omslag gemaakt naar een resultaatgerichte cultuur. Er worden in dit project heel duidelijke doelen gesteld die ook getoetst gaan worden. Ze hebben veel energie, tijd en geduld gestoken in het meekrijgen van de werkvloer. Partnerschap maken ze op een gedreven manier waar vanuit een sterke missie en visie. Ik ben steeds weer aangenaam verrast dat al die trainers en opleiders zich zo sterk manifesteren als eigenaar van de missie om te werken aan beter onderwijs. Daarbij laten ze zich niet door organisatorische problemen uit het veld slaan. Rikus Renting, directeur Opleidingen & Kennisontwikkeling bij de Stichting PCO Utrecht en de Willibrord Stichting

8 MAAK VAN LEZEN WEER EEN FEEST Kinderen leren goed lezen door veel te lezen en dat doen ze alleen als ze daartoe gemotiveerd zijn. Binnen het LIST-project (Leesinterventie-project voor Scholen met een Totaalaanpak) lezen kinderen niet alleen om te leren, maar ook om te genieten. Het is van groot belang dat kinderen boeken lezen die passen bij hun leeftijd. Zwakke lezers krijgen echter meestal leesstof aangeboden die qua inhoud ver onder hun niveau is. Dat is funest voor de leesmotivatie van de kinderen. Vaak moeten zij zelfs de leestechniek op woordniveau inoefenen, terwijl wetenschappelijk onderzoek aantoont dat dit niet werkt. De begeleiding van de leerkrachten moet erop gericht zijn de brug te slaan tussen het feitelijke niveau van lezen van de kinderen en dat wat ze aan het lezen zijn. Dat lukt als leerkrachten de kinderen boeken aanbieden die zij leuk vinden. Door de didactische aanpak op basis van een Drie-lagen-model kunnen scholen optimaal omgaan met de verschillen tussen de leerlingen. Deelnemende scholen richten een regiegroep in bestaande uit 14 de schoolleider, een kartrekker en eventueel nog enkele leerkrachten Met behulp van speciaal ontwikkelde observatie- instrumenten bekijken zij in de klassen de lessen. Daardoor blijft de implementatie op klasniveau steeds onderwerp van gesprek, want het gaat uiteindelijk om het handelen van de leerkrachten. Het LIST-project is een goed voorbeeld hoe de samenwerking van verschillende partners kan leiden tot duurzame verbeteringen van

9 MAAK VAN LEZEN WEER EEN FEEST het onderwijs en hoe onderzoek, opleiding en schoolontwikkeling elkaar kunnen versterken. Het project werd ontwikkeld door het Lectoraat leerproblemen, in het bijzonder preventie van leesproblemen (lector Thoni Houtveen). De projectstaf schoolt de begeleiders die zorg dragen voor de professionalisering van de scholen. De bedoeling is dat op elke school tenminste één leerkracht zich zodanig professionaliseert om het project binnen de school voort te zetten. Deze leerkracht zal meestal de master Special Educational Needs (SEN) doen en als onderdeel van deze opleiding een schoolspecifiek onderzoek uitvoeren in het kader van LIST. De kennis die de scholen opdoen wordt weer gebruikt om de aanpak binnen het LIST-project verder af te stemmen op specifieke doelgroepen. Door de intensieve samenwerking weten projectstaf en begeleiders wat er in de scholen mogelijk is en wat beschikbare toetsen en methodes echt waard zijn. LIST is daardoor een aanpak die naadloos aansluit bij wat mogelijk en haalbaar is in de scholen. Die kennis is onmisbaar voor onderzoekers, ontwikkelaars en begeleiders. Het LIST-project is erop gericht leraren kennis bij te brengen over de kern van leren lezen en dat te verbinden met wat ze in de praktijk moeten doen. Niet alleen lesgeven op basis van de methode, maar zelf in staat zijn keuzes te maken als het gaat om de vraag wat kinderen nodig hebben. Daarmee geeft LIST leraren hun eigen mooie vak weer terug en dat is een prachtige invulling van het begrip meesterschap. LIST is meer dan een leesinterventieproject, want het leert LIST staat voor een integrale aanpak gebaseerd op wat er bekend is over effectief leesonderwijs. Dat kinderen bijvoorbeeld boeken mogen lezen die ze leuk vinden, werkt geweldig. Zwakke lezers vinden lezen meestal stom. Het is de kunst om als leerkracht ook voor die kinderen boeken te vinden die ze stimuleren om verder te lezen. Een ander sterk aspect van LIST vind ik de effectieve leertijd. Het project is daar heel duidelijk over: kinderen moeten 45 minuten per dag lezen. Dat helpt leerkrachten prioriteiten te stellen en dat is niet altijd makkelijk. Eveline Wouters, LIST-begeleider bij het Seminarium voor Orthopedagogiek. LIST werkt boven verwachting. We hebben onze doelstellingen voor 87 procent van de leerlingen kunnen halen. De kracht van de aanpak is het creëren van een rijke leeromgeving, in plaats van oefenen van rijtjes woorden. De motivatie van de leerlingen is er enorm door vooruit gegaan. Dat stimuleert de leerkrachten om nog leukere lessen te bedenken. scholen hoe zij duurzaam kunnen veranderen en vernieuwingen 16 kunnen vasthouden. Leerkrachten leren om op basis van toetsuitslagen, FIa Wijers, 17 observaties en de eigen mening te bepalen welke intern begeleider op de Bertha Muller School voor speciaal onderwijs. interventies zij moeten uitvoeren. Dat is een vaardigheid die ook bij andere vakken ingezet kan worden. LIST is bestemd voor reguliere en speciale scholen voor basisonderwijs, (voorgezet) speciaal onderwijs en praktijkonderwijs. meer weten? Rijke leeromgeving creëren LEZEN WAT JE LEUK VINDT

10 WERKEN AAN KWALITEIT VAN REKENONDERWIJS Voor het in beeld brengen van wat de leerlingen in de brugklas op het gebied van rekenen kennen en kunnen, wordt gebruik gemaakt van de ABC-toets, die een goed beeld geeft van wat leerlingen kunnen en waar ze op uitvallen. De aanpak, ervaringen en resultaten van de rekentrajecten worden nauwgezet in beeld gebracht en geëvalueerd en op basis daarvan komen opleidingsmodules beschikbaar voor de pabo en Zestig procent van de vmbo-leerlingen begint aan het voortgezet de lerarenopleiding. Docenten die lesgeven aan de opleiding onderwijs met een rekenniveau van groep 7 of lager. In kunnen op basis van de ervaringen in de scholen hun kennis op het kader van het project Utrechtse Meester Docent werken het gebied van rekenen vergroten en actualiseren. vmbo-scholen aan het verbeteren van hun rekenonderwijs. Het Lectoraat Gecijferdheid van het Kenniscentrum Educatie van Het doel van goed rekenonderwijs is functionele gecijferdheid, Hogeschool Utrecht (lector Mieke van Groenestijn) werkt ook aan dus het kunnen toepassen van rekenen en wiskunde in het dagelijks deskundigheid voor rekenen in het basisonderwijs. Ook daarin leven. Kinderen moeten niet alleen kennis paraat hebben, spelen actuele wetenschappelijke inzichten een belangrijke rol. maar die ook kunnen gebruiken. Vooral voor vmbo-leerlingen is Eind 2010 zal het landelijk protocol voor het begeleiden van dat van groot belang. kinderen met ernstige reken-/wiskundeproblemen beschikbaar Scholen die deelnemen aan een rekenverbetertraject richten zich komen. Daarbij gaat het vooral om het vroegtijdig onderkennen op de professionalisering van docenten, de invoering van reken - van rekenproblemen, een preventieve aanpak en adequaat beleid en het in kaart brengen van de leerlingresultaten door het handelen door leerkrachten. De leerkrachten ontwikkelen competenties afnemen van toetsen. De professionalisering richt zich op twee om het onderwijs goed af te stemmen op de kinderen. niveaus. Het eerste is bedoeld voor de docenten van alle vakken. Daarbij wordt ook gewerkt aan een didactiek die beter aansluit Het is de bedoeling dat zij iets weten over rekendidactiek, zodat bij zwakkere leerlingen. zij leerlingen op een goede manier kunnen helpen als die iets niet begrijpen. Het expertniveau is bedoeld voor docenten die echt lessen kunnen geven in rekenen en het rekenonderwijs op de 18 scholen ook verder kunnen ontwikkelen. Tot slot is er een traject 19 voor remedial teachers, gericht op leerlingen die uitvallen. Het ontwikkelen van rekenbeleid richt zich op vragen als: hoe krijgen we zicht op wat kinderen echt kunnen, welke informatie hebben we nodig van het basisonderwijs, hoe organiseren we extra lessen voor kinderen die dat nodig hebben en welke expertise moeten we in huis hebben? meer weten?

11 WERKEN AAN KWALITEIT VAN REKENONDERWIJS EIGENAARSCHAP CREËREN We kwamen erachter dat voor veel leerlingen rekenen een belemmering vormde voor het kiezen van een bèta-profiel. Daarom zijn we vijf jaar geleden gestart met aandacht voor het rekenonderwijs. We hebben Hogeschool Utrecht benaderd voor ondersteuning. We zijn gestart met een tweetal projecten en een van de resultaten is een curriculum rekenen voor klas 1. Ook in de tweede klassen starten we nu met rekenlessen en voor de derde klassen zijn we bezig met de voorbereiding. Met de hogeschool is er sprake van een goede wisselwerking. We krijgen duidelijke antwoorden op de didactische vragen waarmee we zitten en wij kunnen laten zien hoe je bij leraren eigenaarschap creëert. Piet van den Hurk, leraar en bèta-coördinator op het Pius X College. SWITCH, GEDRAGSPROBLEMEN VOORKOMEN Leerlingen uit de les verwijderen levert op de korte termijn weliswaar iets op, maar op de lange termijn is de winst laag tot nihil. Switch biedt een gestructureerde aanpak, waarbij het aantal verwijderingen drastisch afneemt. Switch werd ontwikkeld door Harrie Velderman als kenniskringlid van het Lectoraat Gedragsproblemen in de Onderwijspraktijk. Verwijderen schept even rust, maar het heeft ook een aantal ongewenste neveneffecten. Het leidt tot verlies van leertijd, verontwaardiging en statuswinst bij de leerling en een gevoel van machteloosheid bij de leraar. Bij Switch is er altijd sprake van een vaste werkwijze, de aanpak is daarom voorspelbaar en dat geeft rust. Leerlingen weten waar ze aan toe zijn en dat geeft ze de kans om verwijdering te voorkomen. Soms vliegt de zoveelste overtreder de les uit en dat geeft leerlingen een gevoel van onrechtvaardigheid. Daarbij is er geen koppeling tussen gedrag en maatregel. Verwijderen kan in een aantal gevallen voorkomen worden door altijd eerst een waarschuwing te geven. De verwijde- 20 ring is altijd voor een vaste tijdsduur van tien minuten en daarna 21 volgt een gesprek. In dat gesprek tussen de leraar en de leerling gaat het over gedragsalternatieven. Wat had de leerlingen kunnen doen om verwijdering te voorkomen? Maar ook: wat had de leraar anders kunnen doen? Kenmerkend voor Switch is dat er gekeken wordt naar het gedrag van de leerling én de leraar. Natuurlijk is het gedrag van de

12 SWITCH, GEDRAGSPROBLEMEN VOORKOMEN leerling van belang, maar ook de houding van de leraar speelt een rol. Als een leerling zijn huiswerk niet heeft gemaakt kan de leraar hem verwijderen, maar ook in de klas aan het werk zetten en later extra opdrachten geven. De meeste leraren hanteren graag alternatieven voor uit de les sturen, omdat ze zelf ook vaak de negatieve kanten ervan ervaren. Starten met Switch vraagt van de school deelname aan twee trainingsmiddagen. Een nulmeting is onderdeel van de start van het traject. Na de training en na een periode van drie maanden vinden er nogmaals metingen plaats om te kijken in hoeverre er sprake is van verbetering. Het is belangrijk dat er in de school voldoende ondersteuning wordt geboden om Switch te realiseren. Het werkt goed als een collega bereid is om mee te denken over de aanpak van een leerling. Vooral als deze speciale aandacht vraagt. Tijdens de training leren de leraren wat hun invloed is op het gedrag van leerlingen en op welke manier een verwijdering van leerlingen het beste kan plaatsvinden. Kenmerkend is een korte en krachtige, gestructureerde aanpak. Tenslotte komt de gespreksvoering aan de orde met ook daarin een vaste aanpak: vijf standaardvragen en altijd een afronding met een afspraak. KINDEREN HOREN IN DE KLAS Het is de kunst alle leerlingen zoveel mogelijk in de klas te houden, maar op een school voor speciaal onderwijs lukt dat niet altijd. Daarom hebben we ervoor gekozen om ook buiten de klas een structurele opvang te hebben. We hebben dus de Switch-aanpak gekoppeld aan een time out-voorziening. Daardoor hebben de leerlingen de gelegenheid om, als dat nodig is, buiten de klas tot rust te komen. Het is een onderdeel van het zorgsysteem. We kijken goed naar de oorzaken van het uit de les sturen. Als blijkt dat een groot aantal leerlingen problemen heeft met de werkhouding pakken we dat aan en gaan we niet de time out-voorziening vergroten. Kinderen horen in de klas, dat is steeds het uitgangspunt. Marco Rozenbeek, directeur van de afdeling speciaal onderwijs van de Berg en Boschschool in Bilthoven meer weten?

13 Academische LERARENOPLEIDING PRIMAIR ONDERWIJS De Universiteit Utrecht en Hogeschool Utrecht hebben gezamenlijk met het werkveld geformuleerd aan wat voor soort leraren het basisonderwijs in de toekomst behoefte heeft. Dat zijn enerzijds mensen die de praktijk in hun vingers hebben en anderzijds geïnteresseerd zijn in de theorie die ten grondslag ligt aan goed onderwijs Ze combineren het lesgeven met gedegen reflectie en onderzoek. Docenten van de pabo en de vakgroep onderwijskunde hebben zeer intensief samengewerkt om de opleiding gestalte te geven. Dat partnerschap heeft niet alleen geleid tot een nieuw curriculum, ook de inhoud van sommige vakken is aangepast aan de inhoud en het doel van de opleiding. Ook de schoolbesturen in de regio hebben als leden van een adviesraad actief meegedacht over de vormgeving van de opleiding. De ALPO biedt jongeren met een vwo-diploma een opleiding die aansluit bij hun niveau en interesse. Deze groep voelde zich tot nu toe onvoldoende uitgedaagd door de reguliere pabo. Daarnaast maar die is veelal impliciet. De hogeschool richt zich in de ALPO op het expliciteren van die kennis, zodat jonge leraren er hun voordeel mee kunnen doen. De universiteit zorgt voor de theoretische verdieping. Op die manier is er een brug geslagen tussen de praktijk en het wetenschappelijk onderzoek. Beschikbare kennis over didactiek drong maar moeizaam door in het onderwijs en aan het toepassen ervan kwamen leraren vrijwel nooit toe. De studenten van de ALPO leren hoe ze kennis kunnen vertalen, zodat ze er in de praktijk mee kunnen werken. Op die manier kunnen basisscholen zich echt ontwikkelen tot lerende organisaties. De ALPO heeft een positieve invloed op de kwaliteit van de reguliere opleidingen van de hogeschool en de universiteit, doordat docenten met elkaar in gesprek gaan over hun vak. De inzichten die zij tijdens die gesprekken opdoen, heeft ook effect op de inhoud van colleges en werkgroepen van de reguliere opleidingen. Kortom, de ALPO laat zien hoe onderzoek, opleiding en innovatie elkaar op een krachtige manier kunnen versterken. 24 sluit deze opleiding naadloos aan bij de wensen van steeds meer 25 basisscholen om de innovatie van het onderwijs in eigen hand te nemen. Scholen zijn op zoek naar leraren die door hun onderzoekende houding en theoretisch niveau het voortouw kunnen nemen bij de onderwijsontwikkeling. De koppeling van theorie en praktijk biedt volop nieuwe kansen. Leraren beschikken door hun ervaring over veel praktijkkennis, meer weten?

14 ONDERZOEK NAAR RENDEMENT Als school hebben we goede bedoelingen, maar we willen ook weten of wat we doen rendement oplevert. We zijn bezig een nieuw onderwijsconcept neer te zetten en we willen dat ook wetenschappelijk onderbouwen. Daarom willen we graag studenten in onze school die wetenschappelijk onderzoek kunnen doen op basis waarvan wij ons curriculum verder kunnen ontwikkelen. Het is leuk om studenten van de ALPO in de school te hebben, omdat ze intensief met de leerkrachten in gesprek gaan over de inhoud van het onderwijs. Ze komen niet alleen om hun lessen uit het stageplan te geven, maar zijn onderdeel van het team en voelen zich daarmee ook een stukje eigenaar van het onderwijs op onze school. Carla Luycx, directeur van basisschool Atlantis

15 ACADEMISCHE LERARENOPLEIDING PRIMAIR ONDERWIJS PLAATS VOOR ONTWIKKELINGEN De ALPO past uitstekend bij de kwaliteitszorg die we nu op de scholen implementeren. We krijgen op die manier niet alleen mensen die goed zijn voor de klas, maar ook inzicht hebben in de actuele onderwijskundige ontwikkelingen. We wilden al langer dat resultaten van recent onderzoek een plaats zouden krijgen in het curriculum van de pabo. Door de samenwerking met de universiteit heeft dat op een mooie manier gestalte gekregen. In het kader van de functiemix hebben we gekozen voor het invoeren van de functie van senior-leerkracht met een bepaalde specialisatie. Ik zie ALPO-leerkrachten zeker in deze functies terechtkomen. Thea Meijer, voorzitter van het College van Bestuur van de Stichting Primair Onderwijs Utrecht. Academische Opleidingsschool VO Acht scholen voor voortgezet onderwijs, Hogeschool Utrecht en de Universiteit Utrecht werken gezamenlijk aan het opleiden van studenten en combineren dat met het doen van onderzoek. Eerst deden docenten onderzoek in hun eigen scholen en nu worden ook studenten daarbij betrokken. Studenten worden in de school opgeleid en doen samen met docenten onderzoek in de eigen praktijk. Uitgangspunt is de driehoek onderwijs, opleiden en onderzoek, die elkaar in dit traject versterken. Als een student meeloopt met een docent wordt die door de vragen van de student geconfronteerd met zijn handelen en dat nodigt uit om erop te reflecteren. Dat brengt een gedragsverandering in de school teweeg. Doordat de studenten een deel van de opleiding op school volgen, hebben docenten invloed op wat de studenten moeten leren. Doordat docenten en studenten een onderzoeksmatige houding hebben, reflecteren zij veel en dat leidt weer tot verbetering van de onderwijspraktijk. In het kader van een leven lang leren biedt de Academische 28 Opleidingsschool VO volop mogelijkheden. Doordat scholen een 29 aandeel hebben in het opleiden van nieuwe docenten komen zittende docenten voor nieuwe uitdagingen te staan, waardoor ze zich verder moeten bekwamen, bijvoorbeeld op het terrein van coaching. In het kader van de functiemix kan de docent-opleider of docent-onderzoeker een nieuwe functie worden in de school. Daarmee creëren scholen voor hun docenten een loopbaan-

16 ACADEMISCHE OPLEIDINGSSCHOOL VO perspectief. Door studenten op te leiden, gaat ook het zittende personeel weer leren en dat is een belangrijke stap in de richting van een lerende organisatie. Het geeft dus een impuls aan het stimuleren van de professionaliteit van de leraren. Wie een ander coacht gaat ook weer naar zichzelf kijken. Het is een stimulans voor de eigen ontwikkeling. De Academische Opleidingsschool VO komt tegemoet aan de diversiteit die scholen in toenemende mate laten zien. De scholen hebben namelijk invloed op de inhoud van de opleiding en daardoor kunnen schooleigen elementen een plaats krijgen en ook wensen van de studenten kunnen van invloed zijn op de inhoud van de opleiding. Bovendien biedt het model ruimte aan de heterogeniteit onder de studenten. Een deel van de scholen werkt volgens het concept Samen op Scholen. Dat is bij uitstek een vorm die heel geschikt is voor een mbo-instroom. Docenten van de hogeschool en de universiteit komen regelmatig op de scholen en houden op die manier hun kennis van de praktijk actueel. Ze praten met elkaar en met leraren van de scholen over de kwaliteit van het onderwijs en over de bijdrage die praktijkgericht onderzoek daaraan kan leveren. Leraren van de scholen komen in contact met collega s van andere scholen, bijvoorbeeld op scholingsbijeenkomsten. Ze krijgen scholing op onderzoeksmethodiek en hebben volop de gelegenheid om ervaringen uit te wisselen. ECHT PARTNERSCHAP Werken volgens dit model is heel goed voor een school in de grote stad. We hebben behoefte aan studenten die een impuls geven aan de ontwikkeling van de school. Ze komen binnen met verfrissende ideeën en spelen daardoor een belangrijke rol in de schoolontwikkeling. Er is echt sprake van partnerschap met de hogeschool. We kijken samen welke mensen we hebben en hoe we de begeleiding in de school organiseren. Een groot voordeel is bovendien dat we vooraan staan als het gaat om de werving van nieuwe docenten en dat is in deze tijd niet onbelangrijk. Ron Dorreboom, directeur van het Via Nova College meer weten?

Partnerschap. en scholen werken op basis van een gezamenlijke verantwoordelijkheid samen met studenten aan hun ontwikkeling tot professional.

Partnerschap. en scholen werken op basis van een gezamenlijke verantwoordelijkheid samen met studenten aan hun ontwikkeling tot professional. Sinds een tiental jaren hebben we opleidingsvormen ontwikkeld die recht doen aan zowel vakbekwaamheid als praktijkkennis van aanstaande leraren. In toenemende mate doen we dat op basis van opleiden in

Nadere informatie

Op weg naar de (academische) opleidingsschool

Op weg naar de (academische) opleidingsschool Discussienota Nationalgeographic.nl Adviescommissie ADEF OidS Mei 2014 1 Inhoudsopgave Inleiding 1. Uitgangspunten Samen Opleiden 2. Ambities van (academische) opleidingsscholen 3. Concept Samen Opleiden

Nadere informatie

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding Inleiding Het LEOZ (Landelijk Expertisecentrum Onderwijs en Zorg) is een samenwerkingsproject van: Fontys Hogescholen, Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg,

Nadere informatie

OPLEIDER IN DE SCHOOL, COACH en OPLEIDINGSCOÖRDINATOR Post-HBO opleidingen

OPLEIDER IN DE SCHOOL, COACH en OPLEIDINGSCOÖRDINATOR Post-HBO opleidingen Professionaliseringsaanbod Pabo 2010 2011 OPLEIDER IN DE SCHOOL, COACH en OPLEIDINGSCOÖRDINATOR Post-HBO opleidingen Inleiding Nieuw in ons aanbod! Een vervolg op de Post-HBO Coach en opleider in de school!

Nadere informatie

Excellente docent in de mbo-praktijk

Excellente docent in de mbo-praktijk Excellente docent in de mbo-praktijk Uitwisseling scholen HU 7 maart 2014 ROCMN P&O 5-3-2014 1 ROC Midden Nederland Profiel: Kwaliteit, kleinschaligheid en persoonlijk contact Nauwe verbinding met regionale

Nadere informatie

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs Summa College maart 2013 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: De vijf onderwijspijlers 4 Hoofdstuk 2: De vijf onderwijspijlers

Nadere informatie

Coördinator Wetenschap en Techniek

Coördinator Wetenschap en Techniek Coördinator Wetenschap en Techniek De post-hbo opleiding Coördinator Wetenschap en Techniek heeft tot doel leraren en middenkaderfunctionarissen toe te rusten met inzichten en vaardigheden op het gebied

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

Studenten en leerkrachten leren praktijkgericht onderzoek doen. Anje Ros, Lector Leren & Innoveren Anja van Wanrooij, Basisschool Het Mozaïek

Studenten en leerkrachten leren praktijkgericht onderzoek doen. Anje Ros, Lector Leren & Innoveren Anja van Wanrooij, Basisschool Het Mozaïek Studenten en leerkrachten leren praktijkgericht onderzoek doen Anje Ros, Lector Leren & Innoveren Anja van Wanrooij, Basisschool Het Mozaïek Tijdschema Inleiding Anje (15 minuten) Praktijk casus Anja (10

Nadere informatie

projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016

projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 Doelstellingen professionaliseringstraject Het SWV heeft als doelstellingen voor het

Nadere informatie

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging Via het Klavertje 4 Model zet u sociale media en ICT breed in Didactische

Nadere informatie

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN M.11i.0419 De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN versie 02 M.11i.0419 Naam notitie/procedure/afspraak Visie op professionaliseren Eigenaar/portefeuillehouder Theo Bekker

Nadere informatie

ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK

ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK Iedereen heeft er de mond van vol: Het beste uit de leerling halen Recht doen aan verschillen van leerlingen Naast kennis en vaardigheden, aandacht voor het

Nadere informatie

Peer review in de praktijk

Peer review in de praktijk Rotterdam, maart 2013 Gwen de Bruin Susan van Geel Karel Kans Inhoudsopgave Inleiding Vormen van peer review Wat is er nodig om te starten met peer review? Wat levert peer review op? Succesfactoren Inleiding

Nadere informatie

De rol van de beroepsstandaard van lerarenopleiders in het personeelsbeleid. Voorloper Kwaliteit van lerarenopleiders

De rol van de beroepsstandaard van lerarenopleiders in het personeelsbeleid. Voorloper Kwaliteit van lerarenopleiders De rol van de beroepsstandaard van lerarenopleiders in het personeelsbeleid Voorloper Kwaliteit van lerarenopleiders Véronique van de Reijt en Quinta Kools Fontys Lerarenopleiding Tilburg Context van de

Nadere informatie

CREATIEF DENKEN in ONDERWIJS Worskhops, training, begeleiding en materialen.

CREATIEF DENKEN in ONDERWIJS Worskhops, training, begeleiding en materialen. in NDERWIJS Creativiteit en Creatief Denken Creativiteit is een unieke eigenschap van de mens. Kijk om je heen, alles wat verzonnen en gemaakt is, vindt zijn oorsprong in het menselijk brein. Dat geldt

Nadere informatie

master leraar voortgezet onderwijs

master leraar voortgezet onderwijs DEEL JE KENNIS! master leraar voortgezet onderwijs JOUW PROGRAMMA IN EEN NOTENDOP De master Leraar voortgezet onderwijs van de VU is een eenjarige master (voltijd*) waarin je een eerstegraads onderwijsbevoegdheid

Nadere informatie

KINDEREN LATEN LEREN Strategisch beleidsplan 2015-2018. SKO Flevoland en Veluwe. Ontwerpers van onderwijs voor de 21ste eeuw

KINDEREN LATEN LEREN Strategisch beleidsplan 2015-2018. SKO Flevoland en Veluwe. Ontwerpers van onderwijs voor de 21ste eeuw SKO Flevoland en Veluwe Ontwerpers van onderwijs voor de 21ste eeuw KINDEREN LATEN LEREN Strategisch beleidsplan 2015-2018 Strategisch beleidsplan SKO Flevoland en Veluwe 1 KINDEREN LATEN LEREN Onze droomschool

Nadere informatie

Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren.

Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren. Basisschool De Buitenburcht Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren. Dit is de beknopte versie van het schoolplan 2015-2019 van PCB de Buitenburcht in Almere. In het schoolplan

Nadere informatie

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Naam: School: Daltoncursus voor leerkrachten Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Inleiding: De verantwoordelijkheden van de leerkracht zijn samen te vatten door vier beroepsrollen te

Nadere informatie

Verslag MBO conferentie Betere zorg, minder uitval

Verslag MBO conferentie Betere zorg, minder uitval Verslag MBO conferentie Betere zorg, minder uitval Lunteren, 22 april 09 Presentatieronde 1: Flex College het Nijmeegse model in de strijd tegen voortijdig schoolverlaten. Presentator Jeroen Rood, directeur

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

Opleidingsschool Mijnplein-KPZ: De stage-leergroep is een onlosmakelijk onderdeel van onze opleidingsscholen

Opleidingsschool Mijnplein-KPZ: De stage-leergroep is een onlosmakelijk onderdeel van onze opleidingsscholen Opleidingsschool Mijnplein-KPZ: De stage-leergroep is een onlosmakelijk onderdeel van onze opleidingsscholen Interview met Maarten Bauer (voorzitter CvB Mijnplein) Maarten Bauer (Voorzitter CvB mijnplein)

Nadere informatie

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden:

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Marco Snoek over de masteropleiding en de rollen van de LD Docenten De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Het intended curriculum : welke doelen worden

Nadere informatie

Handout PrOfijt. - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Mike Nikkels / Olav van Doorn

Handout PrOfijt. - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Mike Nikkels / Olav van Doorn Handout PrOfijt - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Auteur(s): Mike Nikkels / Olav van Doorn 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave... 2 2 Inleiding... 3 3 Algemeen... 3 4 Visie op PrOfijt... 4 5 Techniek...

Nadere informatie

Aan het werk voor studenten met dyslexie. Screening en begeleiding van studenten met dyslexie, implementatie van dyslexiebeleid op de mbo-instelling

Aan het werk voor studenten met dyslexie. Screening en begeleiding van studenten met dyslexie, implementatie van dyslexiebeleid op de mbo-instelling Aan het werk voor studenten met dyslexie Screening en begeleiding van studenten met dyslexie, implementatie van dyslexiebeleid op de mbo-instelling Hoe kunnen we werken aan goede begeleiding tijdens de

Nadere informatie

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE Onderwijs zoals we dat vroeger kenden, bestaat al lang niet meer. Niet dat er toen slecht onderwijs was, maar de huidige maatschappij vraagt meer van de leerlingen

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen

Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen Ronde 5 Bert de Vos APS, Utrecht Contact: b.devos@aps.nl Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen 1. Over de drempels met taal Het rapport Over de drempels met taal is al ruim een jaar oud.

Nadere informatie

Ontwikkelingen in afstudeerrichtingen lerarenopleidingen HAN ILS. 13 april 2016

Ontwikkelingen in afstudeerrichtingen lerarenopleidingen HAN ILS. 13 april 2016 Ontwikkelingen in afstudeerrichtingen lerarenopleidingen HAN ILS 13 april 2016 Het komende uurtje... 14.15-14.35 uur Implementatie afstudeerrichtingen HAN ILS 14.35 14.45 uur Uitwisseling 14.45-15.05 uur

Nadere informatie

Academische opleiding leraar basisonderwijs

Academische opleiding leraar basisonderwijs 2015 2016 Academische opleiding leraar basisonderwijs ACADEMISCHE OPLEIDING LERAAR BASISONDERWIJS Vind jij het inspirerend om aan kinderen les te geven? Ben je geïnteresseerd in onderzoek naar verschillen

Nadere informatie

PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN

PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN PROCESBESCHRIJVING AANSLUITING PO-VO PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN SAMEN LEREN OVER REFERENTIENIVEAUS EN DIDACTIEK OM DE INHOUDELIJKE AANSLUITING TUSSEN PO EN VO IN GORINCHEM EN OMSTREKEN

Nadere informatie

De Piramide van Pavlov, de interactiedriehoek en de rubrics

De Piramide van Pavlov, de interactiedriehoek en de rubrics De Piramide van Pavlov, de interactiedriehoek en de rubrics Hoe kunnen we gedragsproblemen in het onderwijs substantieel verminderen? Een integrale benadering voor op de werkvloer leidt tot minder ervaren

Nadere informatie

Protocol Ernstige RekenWiskunde- problemen en Dyscalculie Elde College (in het VO wordt meestal alleen gesproken over rekenen). Esumrt.

Protocol Ernstige RekenWiskunde- problemen en Dyscalculie Elde College (in het VO wordt meestal alleen gesproken over rekenen). Esumrt. Protocol Ernstige RekenWiskunde- problemen en Dyscalculie Elde College (in het VO wordt meestal alleen gesproken over rekenen). Esumrt.2014 Inleiding Rekenen moet, ook in het VO, een aparte plek krijgen.

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling Scholingsplan 2012-2013 Samen in ontwikkeling Inhoudsopgave Inleiding 3 Pijlers 4 Kader 5 Deskundigheidsbevordering 2012-2013 6 Beschrijvingen van de scholingen 7 Aanmelden voor externe scholingen 9 Inleiding

Nadere informatie

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Samenwerken Omgevingsgericht/samenwerken Reflectie en zelfontwikkeling competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Competentieprofiel stichting Het Driespan, (V)SO

Nadere informatie

KRACHT IN BEELD. Professionalisering met Video Coaching

KRACHT IN BEELD. Professionalisering met Video Coaching KRACHT IN BEELD Professionalisering met Video Coaching Geelen Communicatie organiseert in samenwerking met de ROC-Academie Midden Nederland de conferentie Kracht in Beeld Video is een krachtig reflectiemiddel,

Nadere informatie

Specialisatie VO/MBO. Beschrijving van de onderwijseenheden

Specialisatie VO/MBO. Beschrijving van de onderwijseenheden Jongeren op weg naar de volwassenheid maken een boeiende en soms ook verwarrende levensfase door. Je bent nog geen volwassene maar je wordt wel geacht je te gedragen naar de regels die de maatschappij

Nadere informatie

Vragen pas gepromoveerde

Vragen pas gepromoveerde Vragen pas gepromoveerde dr. Maaike Vervoort Titel proefschrift: Kijk op de praktijk: rich media-cases in de lerarenopleiding Datum verdediging: 6 september 2013 Universiteit: Universiteit Twente * Kun

Nadere informatie

Samen verantwoordelijk voor studiesucces

Samen verantwoordelijk voor studiesucces BIJLAGE 1 De pilot samen verantwoordelijk voor studiesucces biedt de kans om gezamenlijk aan visieontwikkeling te doen. Op basis van een gedeelde visie en gezamenlijk beleid kan onderzocht worden waar

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1 FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1 Functie-informatie Functienaam Docent LD Type 1 Salarisschaal 12 Functiebeschrijving Context De werkzaamheden worden uitgevoerd binnen een instelling voor voortgezet

Nadere informatie

De rol van de beroepsstandaard van lerarenopleiders in het personeelsbeleid. Véronique van de Reijt en Quinta Kools Fontys Lerarenopleiding Tilburg

De rol van de beroepsstandaard van lerarenopleiders in het personeelsbeleid. Véronique van de Reijt en Quinta Kools Fontys Lerarenopleiding Tilburg De rol van de beroepsstandaard van lerarenopleiders in het personeelsbeleid Véronique van de Reijt en Quinta Kools Fontys Lerarenopleiding Tilburg Context van de Fontys Lerarenopleiding Tilburg (FLOT)

Nadere informatie

) en geeft het handvatten om via coaching te werken aan collegialiteit. en professionaliteit (domein 4 ).

) en geeft het handvatten om via coaching te werken aan collegialiteit. en professionaliteit (domein 4 ). Focus op professie Zoekt u een effectieve aanpak om de prestaties van leerlingen te verbeteren? Stelt u het vakmanschap van leraren daarin centraal? Wilt u werken aan sleutelfactoren zoals effectief klassenmanagement,

Nadere informatie

Contact. particuliere hogeschool voor beroepsonderwijs. bezoekadres Handelskade 75. postadres Postbus 2119 7420 AC Deventer

Contact. particuliere hogeschool voor beroepsonderwijs. bezoekadres Handelskade 75. postadres Postbus 2119 7420 AC Deventer Contact bezoekadres Handelskade 75 postadres Postbus 2119 7420 AC Deventer telefoon 0570-60 30 83 fax 0570-60 37 05 e-mail info.next@saxion.nl particuliere hogeschool voor beroepsonderwijs Hbo Tweedegraadslerarenopleiding

Nadere informatie

Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam

Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam Afdeling Onderwijs, Jeugd en Educatie Team Onderwijs VO Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam Betrokken partijen: De instellingen voor Beroepsonderwijs

Nadere informatie

De meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling in het onderwijs

De meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling in het onderwijs De meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling in het onderwijs Congres Huiselijk geweld en kindermishandeling 18 november 2013, NBC Nieuwegein Chaja Deen en Marij Bosdriesz Programma Meldcode in de

Nadere informatie

TOPClass gedragsspecialist 10 06-2014

TOPClass gedragsspecialist 10 06-2014 TOPClass gedragsspecialist 10 06-2014 Opzet workshop Wie zijn wij, jullie? Informatie over TOPClass gedragsspecialist Voorbeeld programma, samenwerking Stelling Vragen Opvallende leerlingen Waarom TOPClass

Nadere informatie

Opmaat voor: De Amsterdamse Lerarenagenda

Opmaat voor: De Amsterdamse Lerarenagenda Een initiatief van Frank Sengers 1 Inleiding De afgelopen jaren is er volop aandacht geweest voor het terugdringen van het aantal zwakke scholen. Het besef dringt steeds meer door dat de leraar de sleutel

Nadere informatie

DENK! Werk aan groei in begrip Doe mee aan het DENK!-PROJECT

DENK! Werk aan groei in begrip Doe mee aan het DENK!-PROJECT DENK! Werk aan groei in begrip Doe mee aan het DENK!-PROJECT DENK! is een begrijpend leesproject bedoeld voor scholen voor primair onderwijs,(voortgezet) speciaal onderwijs en de onderbouw van het VMBO

Nadere informatie

voor het middelbaar beroepsonderwijs

voor het middelbaar beroepsonderwijs voor het middelbaar beroepsonderwijs Peer Support betekent systematische en structurele begeleiding van een jongerejaars student door een ouderejaars. Peer Support is een internationaal erkend programma

Nadere informatie

Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent

Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent Amersfoortse Docenten Academie Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent in samenwerking met: Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent De Academie nodigt jou uit om deel te nemen aan ons

Nadere informatie

Opleiden in het. zorgonderwijs. Modules leergangen master

Opleiden in het. zorgonderwijs. Modules leergangen master het zorgonderwijs Modules leergangen master Kies je eigen professionaliseringstraject Ben je docent of (praktijk)opleider in het zorgonderwijs? Of ben je werkzaam in de zorg en wil je toekomstige zorgprofessionals

Nadere informatie

YoungWorks. weet wat jongeren beweegt. & leerconcepten

YoungWorks. weet wat jongeren beweegt. & leerconcepten YoungWorks Academy weet wat jongeren beweegt ONderwijs & leerconcepten InhoudsOpgave 5 YoungWorks Academy, onderwijs en leerconcepten 9 Thema s & Lezingen en presentaties 10 Workshops en trainingen 12

Nadere informatie

Conferentie Passend Onderwijs, hoe doe ik dat? Datum: 18 maart 2015 Tijd: 16.00 19.30 uur Plaats: Prisma College, Kaliumweg 2, 3812 PT Amersfoort

Conferentie Passend Onderwijs, hoe doe ik dat? Datum: 18 maart 2015 Tijd: 16.00 19.30 uur Plaats: Prisma College, Kaliumweg 2, 3812 PT Amersfoort Conferentie Passend Onderwijs, hoe doe ik dat? Datum: 18 maart 2015 Tijd: 16.00 19.30 uur Plaats: Prisma College, Kaliumweg 2, 3812 PT Amersfoort Workshop beschrijvingen 1) Iedereen aan boord- zonder u

Nadere informatie

Praktijkonderwijs naar 2025

Praktijkonderwijs naar 2025 Praktijkonderwijs naar 2025 www.platformpraktijkonderwijs.nl Praktijkonderwijs is van belang voor circa 28.000 leerlingen in het voortgezet onderwijs. Voor deze leerlingen is het praktijkonderwijs dé schoolsoort:

Nadere informatie

Een academische omgeving voor het basisonderwijs NRO-Congres 4 november 2015

Een academische omgeving voor het basisonderwijs NRO-Congres 4 november 2015 Een academische omgeving voor het basisonderwijs NRO-Congres 4 november 2015 Bernard Teunis & Nienke van der Steeg b.teunis@poraad.nl n.vandersteeg@poraad.nl Opzet workshop 1. Voorstellen 2. Answergarden

Nadere informatie

De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie.

De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie. ROWF Les op locatie in de beroepsopdracht van de HvA. De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie. Het doel is de

Nadere informatie

Diversiteit Loont?! Factsheet Middelbaar Beroepsonderwijs

Diversiteit Loont?! Factsheet Middelbaar Beroepsonderwijs Diversiteit Loont?! Factsheet Middelbaar Beroepsonderwijs Inleiding In opdracht van het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt heeft EIM onderzoek gedaan naar de meerwaarde van diversiteitsbeleid in het onderwijs.

Nadere informatie

Actieplan Veilige School 2015-2018

Actieplan Veilige School 2015-2018 Actieplan Veilige School 2015-2018 Inleiding De actieplannen Veilige School 1 van de afgelopen jaren hebben er voor gezorgd dat het onderwerp veiligheid goed op de kaart van het Haagse onderwijs staat.

Nadere informatie

Intercultureel vakmanschap in de stage

Intercultureel vakmanschap in de stage Handreiking C Intercultureel vakmanschap in de stage Handreiking voor hsao-opleidingen en stageverlenende instellingen in de jeugdzorg HBO-raad, oktober 2012 Project intercultureel vakmanschap in het hsao

Nadere informatie

Verantwoording gebruik leerlijnen

Verantwoording gebruik leerlijnen Verantwoording gebruik leerlijnen In de praktijk blijkt dat er onder de deelnemers van Samenscholing.nu die direct met elkaar te maken hebben behoefte bestaat om de ontwikkeling van de beroepsvaardigheden

Nadere informatie

RTTI Meten, volgen en verbeteren van leerprocessen

RTTI Meten, volgen en verbeteren van leerprocessen FEEDBACK OP MAAT RTTI Meten, volgen en verbeteren van leerprocessen Creëer betrokkenheid, enthousiasme en resultaat Benut de talenten binnen uw school maximaal HOE KUNT U ERVOOR ZORGEN DAT LEREN OPTIMAAL

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT DE SBL competenties COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT De leraar primair onderwijs moet ervoor zorgen dat er in zijn groep een prettig leef- en werkklimaat heerst. Dat is de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Deze nieuwsbrief is bestemd voor de professionals jonge kind van de Utrechtse basisscholen, peutercentra en kinderdagverblijven.

Deze nieuwsbrief is bestemd voor de professionals jonge kind van de Utrechtse basisscholen, peutercentra en kinderdagverblijven. Deze nieuwsbrief is bestemd voor de professionals jonge kind van de Utrechtse basisscholen, peutercentra en kinderdagverblijven. Colofon Het project Nu voor later is een gezamenlijk project van schoolbesturen

Nadere informatie

Excellente Leerkracht SBO, SO/VSO. Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart

Excellente Leerkracht SBO, SO/VSO. Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart Functie-informatie Functienaam Organisatie Letterschaal CAO Salarisschaal Werkterrein Kenmerkscores SPO-gecertificeerde Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart

Nadere informatie

Competentieprofiel voor coaches

Competentieprofiel voor coaches Competentieprofiel voor coaches I. Visie op coaching Kwaliteit in coaching wordt in hoge mate bepaald door de bijdrage die de coach biedt aan: 1. Het leerproces van de klant in relatie tot diens werkcontext.

Nadere informatie

Agenda. Verbetering inductiefase beginnende leraren NIEUWSBRIEF, APRIL 2013

Agenda. Verbetering inductiefase beginnende leraren NIEUWSBRIEF, APRIL 2013 NIEUWSBRIEF, APRIL 2013 Agenda 23 april 2013: Informatiebijeenkomst Tweedegraads PLUS Op dinsdag 23 april 2013 is er van 15.30 17.30 uur een informatieve bijeenkomst voor geïnteresseerde docenten. Locatie:

Nadere informatie

Elke rekencoach een VIP bij de implementatie het van het ERWD Protocol. 11 december Henk Logtenberg

Elke rekencoach een VIP bij de implementatie het van het ERWD Protocol. 11 december Henk Logtenberg Elke rekencoach een VIP bij de implementatie het van het ERWD Protocol 11 december Henk Logtenberg Opbrengst 1. Kennis van de rollen en taken van een rekencoach bij het werken met het ERWD- Protocol 2.

Nadere informatie

Ruimte voor Talent in Gelderland Professionaliseringstrajecten Excellentie, Wetenschap en Techniek

Ruimte voor Talent in Gelderland Professionaliseringstrajecten Excellentie, Wetenschap en Techniek Ruimte voor Talent in Gelderland Professionaliseringstrajecten Excellentie, Wetenschap en Techniek - Staat talentherkenning en ontwikkeling bij u op school de komende jaren op de agenda? - Wilt u een rijke

Nadere informatie

Voorwoord 4. Leeswijzer 6. Inleiding 8. 2. Wat gaan we de leerlingen leren? Hoe weten we of de leerlingen de leerstof geleerd hebben?

Voorwoord 4. Leeswijzer 6. Inleiding 8. 2. Wat gaan we de leerlingen leren? Hoe weten we of de leerlingen de leerstof geleerd hebben? Inhoud Voorwoord 4 Leeswijzer 6 Inleiding 8 1. Focus op leren: een helder en overtuigend doel 13 2. Wat gaan we de leerlingen leren? Hoe weten we of de leerlingen de leerstof geleerd hebben? 29 3. Wat

Nadere informatie

Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland

Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland BIJLAGE: Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland Pagina 1: Effecten bij leerlingen Effecten bedrijven - onderwijs Toelichting: De percentages onder het kopje Nul zijn de uitersten

Nadere informatie

WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR?

WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR? WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR? EYE OPENER AANPAK VERGROOT KWALITEITSBEWUST WERKEN IN TEAMS ALIE KAMPHUIS, MARLOES VAN BUSSEL EN IDA BONTIUS WWW.CINOP.NL 2 WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR? EYE

Nadere informatie

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie!

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie! Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden Jouw talent, onze ambitie! Je vindt het belangrijk om te blijven investeren in je eigen ontwikkeling. Zeker als je nieuwe vaardigheden

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 9. 5 Planning 83 5.1 Leerdoelen en persoonlijke doelen 84 5.2 Het ontwerpen van het leerproces 87 5.3 Planning in de tijd 89

Inhoud. Inleiding 9. 5 Planning 83 5.1 Leerdoelen en persoonlijke doelen 84 5.2 Het ontwerpen van het leerproces 87 5.3 Planning in de tijd 89 Inhoud Inleiding 9 1 Zelfsturend leren 13 1.1 Zelfsturing 13 1.2 Leren 16 1.3 Leeractiviteiten 19 1.4 Sturingsactiviteiten 22 1.5 Aspecten van zelfsturing 25 1.6 Leerproces vastleggen 30 2 Oriëntatie op

Nadere informatie

Competenties. De beschrijvingen van de 7 competenties :

Competenties. De beschrijvingen van de 7 competenties : Inhoud Inleiding...3 Competenties...4 1. Interpersoonlijk competent...5 2. Pedagogisch competent...5 3. Vakinhoudelijk en didactisch competent...6 4. Organisatorisch competent...6 5. Competent in samenwerking

Nadere informatie

Ik schrijf deze brief mede namens de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de staatssecretaris van Economische Zaken.

Ik schrijf deze brief mede namens de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de staatssecretaris van Economische Zaken. a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Ouderbetrokkenheid in het voortgezet onderwijs

Ouderbetrokkenheid in het voortgezet onderwijs Ouderbetrokkenheid in het voortgezet onderwijs Een goede relatie tussen ouders en school komt het leerresultaat ten goede en dat is wat we allemaal willen! Convenant Impuls Kwaliteitsverbetering Onderwijs

Nadere informatie

Gedragsexpert. Doelgroep

Gedragsexpert. Doelgroep Gedragsexpert De Post-HBO opleiding Gedragsexpert heeft tot doel leraren, intern begeleiders en zorgcoördinatoren zo goed mogelijk toe te rusten met kennis, inzichten en vaardigheden op het gebied van

Nadere informatie

Datum Uitnodiging subsidieaanvraag Regeling versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen

Datum Uitnodiging subsidieaanvraag Regeling versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan: penvoerders opleidingsscholen en contactpersonen lerarenopleidingen Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Onze

Nadere informatie

Opleiding Sterk. als Vakleerkracht

Opleiding Sterk. als Vakleerkracht Opleiding Sterk als Vakleerkracht HCO Bezoekadres: Zandvoortselaan 146, Den Haag Postadres: Postbus 53509, 2505 AM Den Haag Telefoon: 070 448 28 28 info@hco.nl www.hco.nl Samenstelling en tekst: HCO Inhoud

Nadere informatie

PostHBO CultuurBegeleider

PostHBO CultuurBegeleider PostHBO CultuurBegeleider Vervolg op ICC en CQ / ICQ; Functiemix: 2014: 40% LB schaal; Doorlopende lijn professionalisering leraren: bachelor Post HBO master Verbinding kunst- en cultuurinstellingen en

Nadere informatie

De specifieke lerarenopleiding

De specifieke lerarenopleiding geëngageerd onderzoekend communicatief talent ontwikkelend vakdeskundig leerling gericht samenwerkend De specifieke lerarenopleiding dynamisch leergierig master Jij bent... inspirerend creatief toekomstgericht

Nadere informatie

Daar zouden we het vaker over moeten hebben. Inleiding Simultaan

Daar zouden we het vaker over moeten hebben. Inleiding Simultaan Daar zouden we het vaker over moeten hebben. Onderzoek naar interculturele competenties van onderwijsmedewerkers (Judith de Beer. Erasmus Universiteit Rotterdam. april 2006) Inleiding De titel daar zouden

Nadere informatie

De Brede School Academie Utrecht

De Brede School Academie Utrecht OOK IN uw wijk! De Brede School Academie Utrecht Er gebeurt iets nieuws in Utrecht. Iets bijzonders. Basisscholen uit de wijken Overvecht, Hoograven, Ondiep/Zuilen, Kanaleneiland en Lombok/Oog in Al werken

Nadere informatie

Opleiden in de school Catent/KPZ

Opleiden in de school Catent/KPZ Opleiden in de school Catent/KPZ Startbijeenkomst Steunpunt (Academische) Opleidingsscholen PO-VO 10 juni 2014 Samen sparren, samen bedenken, samen doen 1 Agenda 1. Toelichting op Opleiden in de School:

Nadere informatie

Brochure. Kindcentrum

Brochure. Kindcentrum Brochure Kindcentrum Positive Action Positive Action is een programma waarmee kinderen ondersteund en uitgedaagd worden in het ontwikkelen van hun unieke talenten. Het gaat daarbij niet alleen over goede

Nadere informatie

Team passend onderwijs wat is het, hoe werkt het?

Team passend onderwijs wat is het, hoe werkt het? Team passend onderwijs wat is het, hoe werkt het? werkgroep bundelen van expertise, 25 mei 2012 Aanleiding voor een team passend onderwijs Passend onderwijs betekent dat iedere leerling het onderwijs en

Nadere informatie

Een leerwerkplaats voor lerarenopleiders

Een leerwerkplaats voor lerarenopleiders Tekst: Bob Schoorel Een leerwerkplaats voor lerarenopleiders Windesheim in Zwolle gaat aan de slag met de leerwerkplaats Handelingsgericht Werken (HGW). De leerwerkplaats HGW is een concept waarbij professionals

Nadere informatie

Met meer dan dertig basisscholen in den Bosch e.o.

Met meer dan dertig basisscholen in den Bosch e.o. Talentontwikkeling voor en door jongeren www.oho-t.nl Onderwijs helpt Onderwijs bij talentontwikkeling (OhO-t) bestaat alleen in een krachtig, regionaal onderwijsnetwerk, liefst met betrokkenheid van bedrijfsleven

Nadere informatie

School- en functieprofiel. Bonhoeffer College. Afdelingsleider bovenbouw Havo/VWO. Bruggertstraat. Enschede

School- en functieprofiel. Bonhoeffer College. Afdelingsleider bovenbouw Havo/VWO. Bruggertstraat. Enschede School- en functieprofiel Bonhoeffer College Afdelingsleider bovenbouw Havo/VWO Bruggertstraat Enschede Enschede, Februari 2015 Bonhoeffer College, locatie Bruggertstraat Organisatie Het Bonhoeffer College

Nadere informatie

De lerende Overblijf Medewerker

De lerende Overblijf Medewerker Whitepaper tussenschoolse opvang Overblijf Academie Maart 2014 Inleiding Deze whitepaper is bedoeld voor schoolleiders, directies en besturen in het primair onderwijs in Nederland die willen weten hoe

Nadere informatie

Protocol PDG en educatieve minor

Protocol PDG en educatieve minor Protocol PDG en educatieve minor 28 april 2014 Inhoud Protocol voor beoordelingen door de NVAO van de kwaliteit van de afstudeerrichtingen algemeen vormend onderwijs en beroepsgericht onderwijs, het traject

Nadere informatie

KENMERKEN VAN EN KEUZES VOOR REKENBELEID. Martin van Reeuwijk 25 april 2013

KENMERKEN VAN EN KEUZES VOOR REKENBELEID. Martin van Reeuwijk 25 april 2013 KENMERKEN VAN EN KEUZES VOOR REKENBELEID Martin van Reeuwijk 25 april 2013 REKEN- (EN TAAL) BELEID IN PRAKTIJK Onderzoek rekenen in VO, 303 scholen Niveaus en rollen binnen de school Visie en kenmerken

Nadere informatie

Nieuwsbegrip Masterclasses Verbeter het begrijpend leesonderwijs op uw school

Nieuwsbegrip Masterclasses Verbeter het begrijpend leesonderwijs op uw school Nieuwsbegrip Masterclasses Verbeter het begrijpend leesonderwijs op uw school Wat is nu eigenlijk goed begrijpend leesonderwijs? Hoe ga ik om met verschillende leesniveaus? En hoe model ik begrijpend lezen

Nadere informatie

CONVENANT OPLEIDING LERAARPLUS

CONVENANT OPLEIDING LERAARPLUS CONVENANT OPLEIDING LERAARPLUS Onderwijsstichting Arcade (openbaar primair onderwijs Coevorden Hardenberg) Openbaar primair onderwijs gemeente Emmen Stenden Hogeschool (PABO Emmen) 1 INHOUDSOPGAVE PREAMBULE...3

Nadere informatie