Digitale muziek, een kans voor de openbare bibliotheek?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Digitale muziek, een kans voor de openbare bibliotheek?"

Transcriptie

1 Digitale muziek, een kans voor de openbare bibliotheek? Dit is een onderzoek naar de eventuele meerwaarde van de AVMafdeling binnen het proces van digitale muziekontlening. Promotor: Karla De Greeve Scriptie ingediend tot het verwerven van het diploma van Gegradueerde in het Bibliotheekwezen en de Documentaire Informatiekunde September 2007 Wim Van Bael Schooljaar:

2 Voorwoord. Deze scriptie dient als afsluiting van mijn vierjarige graduaatopleiding Bibliotheekwezen en Documentaire Informatiekunde. Bij de keuze van mijn onderwerp had ik al snel besloten om in de richting van muziek te zoeken. Muziek en andere audiovisuele media behoren immers ook tot mijn persoonlijke interessegebied. Ook op mijn werkplaats, de openbare bibliotheek van Overpelt, kom ik dagelijks in contact met audiovisuele media. Ik sta er ondermeer in voor de ontsluiting van DVD s. Vervolgens heb ik mijn onderwerp geconcretiseerd, een onderzoek naar de eventuele meerwaarde van de AVM-afdeling binnen het proces van digitale muziekontlening. Het was reeds vanaf het begin duidelijk dat dit geen gemakkelijk onderwerp is. Het is een onderwerp dat momenteel wel speelt in Vlaanderen, maar naar de toekomst toe blijft het toch nog een vaag iets. Tijdens mijn zoektocht naar de nodige informatie kwam ik er al snel achter dat er niet zoveel informatie voorhanden was dan dat ik in eerste instantie had verwacht. Dit maakte de opdracht er niet makkelijker op en er is dan ook veel werk aan voorafgegaan om tot een mooi geheel te komen. Er werden reeds enkele studiedagen rond dit onderwerp ingericht, waarvan ik er ééntje zelf heb bijgewoond. De keuze van mijn promotor viel op Karla De Greeve omdat zij ook thuis is in de muziekwereld en dit onderwerp haar dan ook boeit. Graag wil ik mijn promotor dan ook bedanken voor de goede begeleiding. Verder ook dank aan iedereen die heeft geholpen bij het tot stand brengen van deze scriptie. 2

3 Inhoudstafel. 1. Toelichting bij de scriptie: 5 2. Problematiek: 5 3. Historisch overzicht van de verschillende dragers: 7 A. Grammofoonplaat: 7 B. Singles: 8 C. Muziekcassette: 9 D. Minidisc: 10 E. Compact Disc: Hedendaagse tendensen binnen de muziekwereld: 12 A. Enkele begrippen: 12 Downloaden: 12 Uploaden: 12 Webbrowser: 12 IRC: 12 Peer-to-peer: 12 FTP: 13 Podcasting: 13 MP3: 14 WMA: 14 OGG: 15 Streaming: 15 B. Apparatuur voor het afspelen van digitale muziekbestanden: 16 MP3-speler: 16 Ipod: 16 C. Peer-to-peer netwerken en downloadsoftware: 18 Napster: 21 D. Online muziekwinkels: 22 Wat is nu juist zo n DRM-systeem? 22 Voordelen van online muziekwinkels: 23 Nadelen van online muziekwinkels: 23 Voorbeelden van online muziekwinkels (nationaal): 24 Voorbeelden van online muziekwinkels (internationaal): 24 Voorbeelden van gespecialiseerde online muziekwinkels: Internationale projecten binnen de bibliotheeksector: 27 A. Nederland: 28 Digileen: 28 Nederlandse online muziekbibliotheek van Buma/Stemra: 31 B. Denemarken: 32 Netmusik: 32 C. Noorwegen: 34 Latlan: 34 D. Zweden: 35 E-Classical: 35 E-bibliotek / Musikwebb: 36 3

4 E. Verenigde Staten: 37 Naxos Classical Music Library: 37 Classical Music Library: Wat speelt er op de Vlaamse markt rond digitaal uitlenen van muziek? Enkele issues en uitgangspunten: 39 A. Muziek.bibliotheek.be: 40 B. DEKKMMA project: 43 C. MAMI project: Conclusie: Waar ligt de toekomst van de AVM-afdeling? Bronnen: Bijlagen: 49 4

5 1. Toelichting bij de scriptie. Deze scriptie heeft als doel na te gaan door welke factoren de toekomst van de hedendaagse AVM-afdeling wordt bedreigd en in welke mate bibliotheken hierop kunnen inspelen. De scriptie spitst zich toe op het muziekgedeelte van de AVM-afdeling en niet zozeer op de gehele afdeling. Dit omwille van het gegeven dat muziek nog altijd de grootste vertegenwoordiger is binnen de AVM-afdeling van de doorsnee bibliotheek. Het onderzoek begint met een historisch overzicht van de verschillende dragers, gaande van de klassieke LP tot de hedendaagse Compact Disc. Vervolgens wordt er bekeken welke tendensen er spelen op de muziekmarkt de dag van vandaag. Welke moderne dragers zijn er voorhanden? Hoe zit het met de befaamde downloadcultuur? Wat leeft er binnen de digitale muziekwereld? Een derde deel geeft een overzicht van de verschillende systemen die reeds operationeel zijn in het buitenland met betrekking tot het ontlenen van digitale muziek. Meer bepaald in Nederland en Scandinavië. Ten slotte geeft deze scriptie een overzicht van wat er momenteel speelt binnen de Vlaamse bibliotheeksector op het gebied van digitale ontlening. Er wordt tevens bekeken welke meerwaarde de bibliotheek kan geven aan de downloadcultuur. De scriptie wordt afgerond met een concrete conclusie. Noot: Deze materie is geen exacte wetenschap. Het is slecht een bundeling van allerlei informatie. Deze scriptie geeft dus geen concreet toekomstbeeld voor de AVM-afdeling, enkel suggesties en mogelijke pistes. 2. Problematiek. Is de CD als muziekdrager ten dode opgeschreven? Komen jongeren nog naar de bibliotheek om CD s te ontlenen? Kan de klassieke AVM-afdeling opboksen tegen de stroom van digitale muziekaanbieders? Is er nog een toekomst weggelegd voor de bibliotheek in dit gehele digitale proces? Dit soort vragen hoor je frequent bij gesprekken rond de digitalisering van de AVM-afdeling. Maar loopt het nu werkelijk allemaal zo n vaart? De laatste jaren is er een enorme ontwikkeling waarneembaar in de informatiemaatschappij. Vrijwel alles kan de dag van vandaag van het internet geplukt worden, al dan niet tegen betaling. 5

6 Jongeren groeien bijna letterlijk op met het hele downloadgebeuren. Het wordt hen, grotendeels dankzij de grote toegankelijkheid van het internet, met de paplepel ingegeven. Downloaden lijkt voor hen een dagelijkse bezigheid. Bovendien gebeurt dit doorgaans via het illegale circuit en kost het hen bijgevolg geen eurocent. Het lijkt dus uit den boze dat deze doelgroep nog naar de bibliotheek afzakt om fysieke dragers te ontlenen, laat staan het aankopen ervan in een winkel. De morele kwestie van legaal of illegaal lijkt weinig rol te spelen voor het downloadpubliek. Ook van auteursrechten en de schade die het illegaal downloaden toebrengt aan de muziekindustrie ligt men niet wakker. Waarom zou je trouwens nog een volledige CD ontlenen of aankopen als je maar op zoek bent naar één bepaalde track? Voor de meeste is dit idee op zich al absurd en je kunt ze niet geheel ongelijk geven. Al die moeite lijkt overbodig, het is immers veel makkelijker om met een enkele muisklik je favoriete track te downloaden van het internet. De uitleencijfers vormen het grootste bewijs dat ontlening van fysieke dragers sterk achteruit gaat in heel Vlaanderen. (1) Het downloaden en uitwisselen is nu eenmaal enorm populair geworden. Het is een begrip geworden en nog moeilijk weg te denken uit de hedendaagse maatschappij. Het lijkt dus voor bibliotheken ten zeerste aangewezen om mee te springen op deze kar. (1) Zie bijlage 1: verwerkingscijfers Provinciale Bibliotheek Limburg. 6

7 3. Historisch overzicht van de verschillende dragers. (2) Dit hoofdstuk geeft een ruim overzicht van de verschillende muziekdragers door de tijd heen. De uitleg bevat zowel een omschrijving als de verschillende technische aspecten, afspeelapparatuur, voor- en nadelen, etc. A. Grammofoonplaat. De grammofoonplaat is een schijf, doorgaans van kunststof, waarin geluidsinformatie is gegroefd, die mechanisch wordt afgetast. Hij bevat de mechanische afdruk van de ooit geklonken muziek. Op de plaat is met behulp van een vergrootglas duidelijk te zien hoe geluidstrillingen eruit zien. De grammofoonplaat is als het ware gestold geluid. Bij weergave worden de mechanisch vastgelegde trillingen gelezen door middel van het pickup-element, een naald die de groef van de draaiende plaat aftast. De uitslagen van de naald worden overgebracht op een gevoelige bewegingsdetector of element waar de mechanische uitslag wordt omgezet in een elektrisch signaal. Dit signaal kan worden versterkt en dan als geluid of muziek worden gehoord. De naald is van hard materiaal, meestal diamant. Grammofoonplaten worden afgespeeld op een platenspeler, ook wel grammofoon of pick-up genoemd. Een draaitafel is een platenspeler zonder ingebouwde versterker. Om te zorgen dat een plaat op de juiste wijze op een speler gelegd wordt, wordt er een gaatje exact in het midden van een plaat gemaakt. Kenmerken: - zwarte schijf, diameter 30 cm. - dubbelzijdig geluid - analoge info in de vorm van een groef - LP naald: beweegt van buiten naar binnen - speelduur: ca. 35 min. - aftasting: snelheid 16, 33, 45, 78 toeren/min. - verpakt in kartonnen hoes - kanaalscheiding: geen uitgesproken stereo-effect (2) Zie bijlage 2 voor afbeeldingen van de verschillende dragers. 7

8 Voordelen: - je kan spotgoedkoop degelijke tweedehandsplaten aanschaffen. - de LP zou een ruimtelijker effect geven, omdat de kanaalscheiding niet exact is en geen uitgesproken stereo-effect geeft. Nadelen: - stof en krassen veroorzaken storingen. - de LP is broos, gaat niet lang mee, iedere draaibeurt doet de groeven slijten en bijgevolg de geluidskwaliteit dalen. - de LP is niet praktisch in het gebruik. - beschikbaarheid van de afspeelapparatuur. - klankkwaliteit en dynamiek zijn beperkt. De grammofoonplaat is lang het medium geweest dat het meest in trek was in de AVM-afdeling. Tegelijk is het ook het meest kwetsbare medium, waarvan het aantal afschrijvingen het hoogst was (krassen, krom, gebroken, enz.). Momenteel is de rol van de grammofoonplaat echter uitgespeeld. Sinds in 1983 de compact-disc de markt begon te veroveren was het onherroepelijke einde van de LP al in zicht. Al vele jaren geleden zijn de meeste AVM-afdelingen gestopt met de aankoop van LP's. Vandaag hebben ze in het beste geval nog een aantal LP's in het magazijn bewaard. Tegenwoordig worden ze niet veel meer gemaakt, maar ze zijn nog wel in gebruik vanwege het bredere geluidsspectrum. Vooral in discotheken worden grammofoonplaten nog veel gebruikt. Voor DJ s heeft het bovendien het voordeel dat een plaat direct te manipuleren is. Veel moderne dansmuziek, maar ook underground gitaarmuziek wordt nog steeds behalve op CD ook als grammofoonplaat uitgebracht, soms zelfs uitsluitend op vinyl. B. Singles Daarnaast kwamen er ook singles, kleine grammofoonplaten met een diameter van 17,5 cm, waarop slechts een enkel liedje wordt opgenomen. Deze worden afgespeeld op 45 toeren per minuut. Ze hebben vaak een groter gat in het midden en moeten dan met een adapter worden opgezet omdat anders de arm van de pick-up gaat slingeren. 8

9 C. Muziekcassette. De muziekcassette is een gesloten houder met een magnetische band De houder is voorzien van twee spoelen. De cassette kan worden afgespeeld in een daarvoor geschikte recorder zonder de band met de hand te moeten aanraken. Het op te nemen audiosignaal wordt in de opnamekop omgezet in evenredige magnetische variaties, welke de langs de kop lopende magnetiseerbare geluidsband, deeltje voor deeltje magnetiseren. Bij weergave worden de magnetische bandvariaties door de weergavekop weer in de oorspronkelijke elektrische trillingen omgezet. Tijdens de opname wordt een eventueel eerder gemaakte opname automatisch gewist. Kenmerken: - gestandaardiseerde vorm en snelheid, dus op elke cassetterecorder afspeelbaar. - magnetische geluidsregistratie en -weergave. - analoge signalen - speelduur: 60, 90 of 120 min. Voordelen: - zeer compact: handig om mee te nemen. - je hebt weinig apparatuur nodig (vb. walkman). - je kan zelf muziek opnemen, een MC kan steeds voor nieuwe opnames hergebruikt worden. - ze gaan langer mee dan de LP. Nadelen: - kwaliteitsverlies + infoverlies op termijn. - kwaliteit is soms reeds bij aanschaf al niet te best. - gevoeligheid voor magnetische velden zorgt voor problemen bij beveiliging. - soms moeilijk te controleren op beschadiging (vb. band verwrongen, gebroken of gewist). Gedurende de jaren werden verschillende magnetische materialen ontwikkeld met steeds betere karakteristieken. Gebruik van deze materialen maakte de geluidskwaliteit van opnamen steeds beter. 9

10 D. Minidisc. De minidisc is een in 1991 door Sony geïntroduceerd digitaal medium dat oorspronkelijk bedoeld was om de gewone muziekcassette te vervangen. De minidisc bestaat in twee uitvoeringen: een magneto-optische versie om te beschrijven en te lezen en een optische versie om alleen te lezen. Door een ingebouwd buffergeheugen, Shock Resistant Memory genoemd, kan de minidisc in een draagbaar toestel gebruikt worden. Een minidisc-afspeler speelt niet rechtstreeks vanaf het schijfje zoals een cd-speler, maar vanuit het buffergeheugen. Voorbespeelde minidiscs zijn op de markt gekomen, maar zijn nooit een succes geworden vanwege het zeer beperkte aanbod in titels. De meeste voorbespeelde minidiscs zijn afkomstig van Sony's eigen platenmaatschappij. Minidisc is nooit een groot succes geworden. Dit komt onder andere omdat al snel na de opkomst van de minidisc er mp3-spelers verschenen. E. Compact Disc. Letterlijk betekent compact disc: kleine plaat. De diameter bedraagt inderdaad slechts 12 cm, de dikte 1,2 mm en dit terwijl ze minder dan 2 gr weegt. Ze is vervaardigd uit polycarbonaat, waar de informatie aan de onderkant is ingebrand m.b.v. een sterke laserstraal en eveneens met een laser optisch wordt afgelezen. De informatie is opgesloten in een gealumineerd oppervlak, dat beschermd is tegen vuil en beschadiging door een laagje kunststof. De laserstraal dringt hier bij het aflezen ongehinderd door en volgt het spiraalspoor van minuscule putjes ("pits"). Deze putjes zijn 0,6 mu breed (0,0006 mm). De spiraalsporen zijn amper 1,6 mu van elkaar verwijderd, zodat in één groef van een gewone grammofoonplaat 60 CD-sporen kunnen passen, veel 'compacter' dus. Het spiraalspoor loopt van binnen- naar buitenzijde zodat een afnemend toerental van 500 naar 200 toeren per minuut vereist is om de laserpen in staat te stellen de plaat met lineaire snelheid af te tasten. De compact disc is een echte digitale grammofoonplaat, doordat de informatie zelf wordt aangebracht m.b.v. de digitale techniek, d.w.z. niet 10

11 meer waarheidsgetrouw (analoog), maar in getalvorm, nl. in binaire getallen,die opgebouwd zijn uit 'enen' en 'nullen'. Kenmerken: - zilverkleurig, diameter 12 cm - enkelzijdig geluid - digitaal (putjes) - CD-laser tast af van binnen naar buiten - speelduur 60 à 70 min. - kanaalscheiding biedt uitgesproken stereo-effect - informatiedichtheid 50 à 100 keer groter dan bij de LP; daarom stofvrije productieverwerking - aftasting: snelheidsvariaties van 500 naar 200 omwentelingen per min. - op te bergen in plastic doosje Voordelen: - zuivere klankkwaliteit met zeer brede dynamiek en minieme achtergrondruis - duurzaamheid: veel minder gevoelig voor krassen, stof en vuil dan de LP en geen slijtage door de wrijving - de beschermende kunststoflaag zorgt voor gemakkelijke reiniging. - het publiek krijgt technische kwaliteit, het hoeft zich niet meer te ergeren aan 'tikkende' en 'ruisende' muziek. - gebruiksvriendelijke bediening: één speelzijde met langere speelduur met de daarbij horende zoek- en programmeermogelijkheden - foutcorrectie: de relatief dikke beschermlaag heeft als gevolg dat krasjes en stofdeeltjes ver buiten de focus van de laser vallen. Het correctieorgaan is in staat bits (2,4 mm spoorlengte) direct te corrigeren bits kunnen nog gecorrigeerd worden d.m.v. interpolaties zonder dit aan het geluid te horen. Nadelen: - kwaliteitsverschillen, afhankelijk van de opnamekwaliteit of het proces van digitale mastering - kwaliteitsverschil tussen de toestellen, het foutcorrectiesysteem of de schokbestendigheid laten soms te wensen over. - piraatuitgaven en fabricagefouten: lucht tussen aluminiumfolie en kunststof maakt de laser stuurloos, het gaatje in het midden moet in een cilinder passen. 11

12 4. Hedendaagse tendensen binnen de muziekwereld. Dit hoofdstuk geeft een gedetailleerd beeld van de hedendaagse downloadcultuur. Enkele begrippen, verschillende programma s en hun werking, hedendaagse muziekapparatuur, voor- en nadelen, etc. A. Enkele begrippen. Downloaden: Downloaden is een Engelse term die in het Nederlands overgenomen is. Downloaden is het overdragen van digitale gegevens van het internet naar een lokaal opslagmedium. Downloaden via een webbrowser komt het meest voor. Daarnaast kan men ook downloaden via IRC netwerken, peer-to-peer netwerken, FTP, nieuwsgroepen, etc. Uploaden: Uploaden is het vanuit een lokale computer client op een server zetten van bestanden. Vaak is dit bedoeld om bestanden voor het internet toegankelijk te maken. Webbrowser: Een webbrowser (ook webverkenner of bladerprogramma genoemd) is een computerprogramma om webpagina's te kunnen bekijken. Populaire browsers zijn Windows Internet Explorer, Mozilla Firefox en Safari. Minder bekende, alternatieve browsers zijn Opera, Camino, Konqueror of Netscape. De grootste verzameling gelinkte HTMLpagina's is het World Wide Web, een onderdeel van het internet. Het gebruik van een browser is in de volksmond synoniem aan surfen op het internet. IRC: Internet Relay Chat is het achterliggende protocol van de gelijknamige vorm van chat over onder andere het Internet. Het is voornamelijk bedoeld voor groepsgewijze communicatie, maar laat ook directe communicatie tussen twee personen toe. Peer-to-peer: In het algemeen verwijst een peer-to-peernetwerk (of P2P) naar een computernetwerk dat geen vaste werkstations en servers heeft, maar een aantal gelijkwaardige (Engels: peer = gelijke) aansluitingen die samen tegelijkertijd functioneren als server en werkstation voor de andere aansluitingen in het netwerk. 12

13 Elke aansluiting is in staat om een ondersteunde overdracht te starten en te beëindigen. Peer-to-peer aansluitingen kunnen verschillen in lokale configuratie, verwerkingssnelheid, bandbreedte van het netwerk en opslagcapaciteit. De term wordt het meest gebruikt als men het heeft over uitwisselingsnetwerken. Deze netwerken bieden de mogelijkheid om gratis en grotendeels anoniem bestanden of delen van bestanden over te zenden tussen PC s die zijn verbonden met het internet. De Engelse benaming hiervoor is filesharing. FTP: File Transfer Protocol is een protocol dat uitwisseling van bestanden tussen computers vergemakkelijkt. Het standaardiseert een aantal handelingen die tussen besturingssystemen vaak verschillen. Het concept FTP is gebaseerd op het client-servermodel dat ook andere delen van het internet kenmerkt. Zonder dat de gebruiker er veel van merkt maakt de clientsoftware een verbinding met de opgegeven FTP-server aan de andere kant van de 'lijn'. Deze antwoordt aan de client, waarna de client de gegevens aan de gebruiker toont. Podcasting: De term podcasting is een samentrekking van ipod, de draagbare MP3- speler van Apple, en 'broadcasting' (Engels voor uitzenden). Hoewel de technologie niet alleen bruikbaar is met de ipod, was het succes ervan een belangrijke stap in de ontwikkeling van podcasting. Strikt genomen is er geen verschil tussen de term downloaden en podcasten, hoewel met podcasten ook de laagdrempeligere service-schil wordt aangegeven. De meer trendy term Podcast is echter helemaal doorgedrongen tot alle gebruikersgroepen, ook de niet-apple en zelfs de niet ipod-gebruikers. Podcasting staat, in de meest strikte zin, voor een systeem waarin podcasters audiobestanden (MP3) met discussies, radioshows, muziekprogramma's enzovoort beschikbaar stellen via internet, en tevens een news feed in RSS-formaat creëren, die een verwijzing bevat naar de MP3-bestanden en automatisch verwerkt kan worden door podcast-aggregators of podcatchers. Deze laatste downloaden die audiobestanden dan automatisch en kopiëren ze onmiddellijk naar een mp3-speler of melden aan de gebruiker dat hij ze op de pc kan beluisteren. In de breedste zin staat podcasting voor het verspreiden van digitale bestanden die door speciale programma's afgehaald worden om ze later te gebruiken. Dus dit kan audio zijn (MP3, Windows Media, Real Media), video (MPEG, DivX, QuickTime enzovoort) of software. 13

14 MP3: MPEG-1 Layer 3 is een manier om geluid te comprimeren. De veel gebruikte afkorting is MP3. Dit is een MPEG (Moving Picture Experts Group) standaard uit 1992, waarvan implementaties bestaan sinds De uitvinder van het MP3-bestandsformaat is de Duitser Karlheinz Brandenburg. Hij vond het uit op aangeven van zijn promotor van zijn doctoraatsthesis. Met MP3 is het mogelijk de hoeveelheid opslagcapaciteit die nodig is voor het opslaan van geluid sterk te verminderen. Dit geschiedt door elementen uit het geluid die een mens toch niet echt waarneemt weg te laten. Als een bepaalde toon bijvoorbeeld luid is, zal een toon die er vlak naast ligt en minder luid is niet hoorbaar zijn. Deze kan men er dus uit filteren. Ook wordt er gebruikgemaakt van klassieke compressie, zodat informatie die zowel op het linker- als rechterkanaal voorkomt slechts eenmaal wordt opgeslagen. Dit laatste noemt men "joint stereo". MP3-compressie is lossy, dat wil zeggen dat er gegevens bij het comprimeren verloren gaan. Hierdoor kan de oorspronkelijke vorm niet meer worden teruggewonnen, alleen benaderd. Als gevolg kan een muziek-mp3-bestand bij afspelen wat verschillen van het origineel (vlakker, bijgeluiden), hoewel dat bij blinde luistertests en bij hoge bitrates met een goede encoder (zoals LAME) buitengewoon lastig aantoonbaar bleek. Dat er sprake is van verlies in kwaliteit zal in veel gevallen pas merkbaar zijn na een aaneenschakeling van encodedecode-encode-decode stappen. Het is wel mogelijk om MP3-bestanden verliesvrij (Engels: lossless) te bewerken. Een MP3-bestand bestaat uit kleine pakketjes van een fractie van een seconde. Bij elk pakketje wordt het volume aangegeven. Dat volume kan achteraf gewijzigd worden zonder de code van het gecomprimeerde geluid te wijzigen. Ook kunnen pakketjes worden verwijderd. WMA: WMA is een compressievorm die door Microsoft is ontwikkeld en standaard met Windows Media Player wordt meegeleverd. Het is een gesloten formaat. Aangezien Microsoft's Windows een groot marktaandeel heeft, is deze codec snel een defacto standaard geworden. WMA staat voor Windows Media Audio en komt meestal voor samen met het WMV-formaat dat de video-tegenhanger is van het WMAformaat. WMA is vooral bedoeld voor het streamen op lage bandbreedtes. Een groot verschil met andere formaten zoals MP3 is het mogelijke gebruik van DRM, een controversiële techniek die gebruikers 14

15 beperkt in de mogelijkheden bestanden te openen, kopiëren etc. als de auteur van die bestanden zulke beperkingen oplegt. De werking van WMA is voor een groot deel te vergelijken met die van het MP3-formaat. Het maakt ook gebruik van psycho-akoestische schema's maar filtert alleen het geluid weg waarvan de frequentie meer dan 20 KHz en minder dan 20 Hz bedraagt. WMA-bestanden zijn wel kleiner dan MP3-bestanden, dat weer een groot voordeel is, want er kunnen zo meer muzieknummers op een speler (vanaf ca kunnen veel MP3-spelers ook WMA-bestanden afspelen). WMA is geen ideale standaard voor algemene internettoepassingen, aangezien het afspelen van dit formaat niet altijd onder alle besturingssystemen mogelijk is, maar slechts daar waar Microsoft het ondersteunt. OGG: Ogg Vorbis is de open source-compressiemethode voor geluidsbestanden, die vrij is van patenten, dit in tegenstelling tot de audio-indelingen MP3 en WMA. Dat er alleen gepatenteerde audio-indelingen bestonden, was voor de ontwikkelaars van openbronsoftware aanleiding om van de grond af een nieuwe multimedia-indeling te definiëren, waarin geen enkel patent voor zou komen. Een bijkomend voordeel was, dat van de nieuwste inzichten gebruik kon worden gemaakt, waardoor de kwaliteit ten opzichte van de oudere MP3-indeling een stuk hoger kon zijn. 'Ogg' staat voor het algemene formaat dat op zich verschillende componenten kan omvatten, zoals Vorbis. Vorbis is het audiogedeelte. Ogg-vorbis is een compressietechniek die weinig relevante geluidsinformatie wegfiltert. Hierbij gaat dus net als bij MP3 weliswaar een deel van de geluidsinformatie verloren, maar door gebruik te maken van de fysiologische en psychologische kenmerken van ons gehoor is dat nauwelijks hoorbaar. Streaming: Twee soorten: - webcast of 'live' streaming: een uitzending wordt beluisterd op het moment dat deze wordt uitgezonden. (Te vergelijken met radio.) - on demand streaming: een audiouitzending kan worden beluisterd wanneer men wil, maar de audiobestanden worden niet naar de eigen pc gekopieerd. Men kan deze uitzendingen dus niet op de harde schijf bewaren en bewerken. 15

16 B. Apparatuur voor het afspelen van digitale muziekbestanden. (3) MP3-speler: Een MP3-speler of MP3 player is een apparaat dat muziek bewaart, sorteert en muziekbestanden kan afspelen. Veel MP3-spelers zijn draagbaar en ontwikkeld als een soort walkman voor het afspelen van MP3-muziek, maar de MP3-afspeelfunctie kan ook geïntegreerd zijn in een DVD-speler, autoradio of in een mobiele telefoon. Hoewel "MP3-speler" de meest gangbare benaming is, kunnen de meeste apparaten ook andere muziekformaten afspelen, zoals WMA. Ook kunnen steeds meer apparaten beeldopnamen afspelen. Dit zijn de zogenaamde PMP-apparaten. De meeste MP3-spelers hebben een USB aansluiting, en kunnen ook gebruikt worden om allerlei digitale gegevens (bestanden) op te slaan. Een opnamemogelijkheid met een line-in, microfooningang of ingebouwde microfoon kan toegevoegd zijn. Sommige spelers kunnen alleen opnemen in het WAV-formaat, terwijl anderen het geluid meteen als een MP3-bestand wegschrijven. Dat laatste wordt aangeduid met de Engelse term: direct MP3 encoding. IPOD: ipod is een draagbare muziek- en mediaspeler van het Amerikaanse technologiebedrijf Apple. De ipod is primair ontworpen om audiobestanden op af te spelen. De bestanden worden opgeslagen op een harde schijf (grote modellen) of op een flashgeheugen (kleine modellen). De capaciteit van deze opslagmethoden is dusdanig groot dat duizenden nummers op een ipod geplaatst kunnen worden. Wereldwijd is de ipod een groot succesverhaal met in april 2007 al 100 miljoen verkochte exemplaren, daarmee is het de bestverkopende muziekspeler ter wereld. Voor het bewaren van muziekbestanden op de ipod gebruikt men meestal het computerprogramma itunes, een ander Apple-product. Hiermee kan de muziek van een persoonlijke verzameling cd's in een ipod worden opgeslagen en kunnen muziek-, videobestanden en spellen van het internet worden gedownload en bewaard via de itunes Store. (3) Zie bijlage 3 voor afbeeldingen. 16

17 Begin maart 2006 werd de één-miljardste song van de onlinemuziekwinkel gedownload: "Speed of Sound" van Coldplay. De itunes Stores in Europa hebben begin augustus 2006 de kaap van tweehonderd miljoen downloads bereikt. Ook ingesproken teksten kunnen op een ipod worden opgeslagen, om op een, voor de gebruiker, geschikt tijdstip later afgespeeld te worden. Dit heeft tot de rage podcasting geleid. De ipod kan men ook aanwenden als externe harde schijf waarop allerlei andere bestanden bewaard kunnen worden. Sinds de introductie van de ipod Photo (met kleurenscherm) kunnen er ook foto s op bekeken worden. Sinds de introductie van de vijfde generatie-ipod kunnen er ook filmpjes bekeken en zelfs op een televisie getoond worden. Speciale versies: - ipod mini: In februari 2004 introduceerde Apple de ipod mini, een compactere versie van zijn voorgangers, uitgerust met een 4 GB harde schijf en verkrijgbaar in 5 pastelkleuren. Critici vonden hem wederom te duur, maar dat stond ook deze keer een succes niet in de weg. Wederom was de bediening aangepast: het scrollwiel werd vervangen door een klikwiel: de toetsen zijn in het scrollwiel zelf geplaatst, en het duwen op de rand boven, onder, links of rechts werkte als een kliktoets. In februari 2005 bracht Apple een nieuwe versie uit van de ipod mini. De consument kan een keuze maken uit vier kleuren en nu ook uit de opslagruimte, namelijk uit 4 GB of 6 GB. Deze nieuwe lijn van ipod mini's heeft een batterij met een werkduur van 18 uur, een stuk langer dan de eerste generatie ipod mini. - ipod Nano: Op 7 september 2005 lanceerde Apple op een door haar georganiseerde bijeenkomst de ipod nano. Deze ipod verving de ipod mini, waarvan de productie met onmiddellijke ingang werd gestopt. De naam nano kreeg hij door zijn grootte. De nano is 8.9 x 4,1 x 0,69 cm groot en weegt 42 gram. De nano is qua afmetingen ongeveer 80% kleiner dan de normale ipod en was hoogstens half zo groot als 95% van de concurrenten met dezelfde opslagcapaciteit op de datum van lancering. Voor het maken van zo'n dunne mp3-speler was het gebruik van een ultradunne flash geheugenkaart nodig. De ipod nano was oorspronkelijk verkrijgbaar in een 1, een 2 en een 4 GB versie. In 2006 werd de 1 GB versie vervangen door een 8 GB versie. De ipod Nano is voorzien van een kleurenscherm van 1,5" en het inmiddels bekende gebruiksvriendelijke ipod ClickWheel. Het is ook 17

18 mogelijk om foto's op de nano te bekijken, maar helaas kan het apparaatje ze niet op een televisie vertonen. Naast het kleine formaat, heeft de ipod nano ook nieuwe mogelijkheden. Allereerst heeft de ipod nano een wereldklok waarmee de tijd in diverse steden bekeken kan worden. Daarnaast is ook in een stopwatch voorzien en kan het beeldscherm beveiligd worden met een pincode. Opvallend is tenslotte de hoofdtelefoonaansluiting: die bevindt zich aan de onderkant van de nano. Dit is een zeer logische plek indien de nano via de optioneel verkrijgbare hoofdtelefoon om de nek wordt gedragen. C. Peer-to-peer netwerken en downloadsoftware. Er bestaan tal van P2P netwerken en de bijhorende softwareprogramma s voor het downloaden van muziekbestanden. Veel van hen behoren tot het illegale downloadcircuit. Er wordt geen rekening gehouden met auteursrechten en er staat geen betaling tegenover het downloaden. Veel gebruikers beseffen ook niet dat ze via het uitwisselen van bestanden met andere gebruikers de kans om virussen op te lopen aanzienlijk verhogen. Het downloaden via deze software is dus niet enkel illegaal, maar kan ook ernstige schade aan je PC veroorzaken. Bovendien kan je niet vertrouwen op de metadata die verbonden zijn aan een bestand, aangezien deze metadata werden toegekend door de verspreider van het bestand. Achter een bepaalde artiest of track kan dus vaak een heel ander bestand schuil gaan. De grootste P2P netwerken en hun software zijn: - edonkeynetwerk (edonkey2000, emule, MLDonkey, Shareaza) - FastTrack protocol (KaZaA, Kazaa Lite K++, Kazaa Lite Resurrection, K-Lite, Diet Kaza, Kazaa Lite Revolution) - Gnutella netwerk (Acquisition, BearShare, Cabos, GnucDNA, Gnucleus, LimeWire, Morpheus, Phex ) 18

19 Afbeelding: homepage van edonkey 2000 (www.edonkey2000.com) Afbeelding: screenshot van edonkey

20 Afbeelding: homepage van Bearshare (www.bearshare.com) Afbeelding: homepage van LimeWire (www.limewire.com) 20

Korte geschiedenis van de weergave van geluid

Korte geschiedenis van de weergave van geluid Korte geschiedenis van de weergave van geluid Rond het jaar 1860 wordt geluid voor het eerst met succes opgeslagen. De Fransman Léon Scott slaagt erin, geluidstrillingen met een naald in een laag roet

Nadere informatie

Hoe komt u aan MP3- bestanden? Wat is MP3? Zelf MP3's maken.

Hoe komt u aan MP3- bestanden? Wat is MP3? Zelf MP3's maken. Wat is MP3? MP3 is een format voor computerbestanden, vergelijkbaar met andere bekende formaten, zoals "doc" voor Worddocumenten. Het MP3-format werd ontwikkeld door het Frauenhofer Institut, met als doel

Nadere informatie

Muziek downloaden MP3 WMA Liedjes of albums? Collectie Waar?

Muziek downloaden MP3 WMA Liedjes of albums? Collectie Waar? Muziek downloaden Muziek downloaden kan op verschillende manieren en bij verschillende diensten. Op deze pagina leggen we uit wat de mogelijkheden zijn. Formaten Verschillende download diensten bieden

Nadere informatie

7. Muziek-cd s branden met Windows Media Player 10

7. Muziek-cd s branden met Windows Media Player 10 205 7. Muziek-cd s branden met Windows Media Player 10 De laatste jaren wordt de computer steeds vaker gebruikt voor het verzamelen van geluidsbestanden. Ook het downloaden van muziekbestanden vanaf internet

Nadere informatie

Muziek downloaden. PVGE Computerclub 5 JANUARI 2012

Muziek downloaden. PVGE Computerclub 5 JANUARI 2012 PVGE Computerclub 5 JANUARI 2012 Muziek downloaden kan op verschillende manieren en bij verschillende diensten. In deze presentatie proberen we uit te leggen wat de mogelijkheden zijn. Formaten Verschillende

Nadere informatie

Bron afbeeldingen: http://web.uvic.ca/hcmc/clipart/

Bron afbeeldingen: http://web.uvic.ca/hcmc/clipart/ Digitale audiobestanden Inleiding In deze handleiding leert u de basisbegrippen rond audiobestanden: wat voor soorten bestanden ("formaten") zijn er, wat zijn de meest gebruikte players, hoe kunt u audiobestanden

Nadere informatie

7. Muziek-cd s branden

7. Muziek-cd s branden 205 7. Muziek-cd s branden De laatste jaren wordt de computer steeds vaker gebruikt voor het werken met geluidsbestanden. Ook het verzamelen van muziekbestanden vanaf internet is heel populair. Het branden

Nadere informatie

Audio Domotica. Bjorn Berkvens! Maurice Appelhof! Thom Snippe

Audio Domotica. Bjorn Berkvens! Maurice Appelhof! Thom Snippe 1 Audio Domotica Bjorn Berkvens! Maurice Appelhof! Thom Snippe 2 1857: Fonautograaf 1850 1860 1870 1880 1890 1900 3 1878: Fonograaf 1857: Fonautograaf 1850 1860 1870 1880 1890 1900 4 1886: Grafofoon 1878:

Nadere informatie

Van cassettebandje tot ipo(a)d Van analoog naar digitaal (AAA DDD) Muziek bewaren, kopiëren, vervoeren en afspelen

Van cassettebandje tot ipo(a)d Van analoog naar digitaal (AAA DDD) Muziek bewaren, kopiëren, vervoeren en afspelen Van cassettebandje tot ipo(a)d Van analoog naar digitaal (AAA DDD) Muziek bewaren, kopiëren, vervoeren en afspelen Enkele termen Analoog (A) (Veranderings)gegevens worden vergelijkenderwijs (naar analogie)

Nadere informatie

itunes 10 basis donderdag25/11/10w47 09:41

itunes 10 basis donderdag25/11/10w47 09:41 Appeltje-i, West-Vlaamse Apple-Mac-gebruikersgroep Marke, Kortrijk. Samenstelling Roland Vansteelandt. 101115 en 101122 Begeleiding Roland Vansteelandt en Hugo Verleyen. itunes 9 of 10, de basis Het gaat

Nadere informatie

Internetmuziekdienst Spotify groeit snel; er zijn al meer dan 10 miljoen gebruikers in de zeven aangesloten landen. Wat kun je er wel en niet mee?

Internetmuziekdienst Spotify groeit snel; er zijn al meer dan 10 miljoen gebruikers in de zeven aangesloten landen. Wat kun je er wel en niet mee? Wat is Spotify Internetmuziekdienst Spotify groeit snel; er zijn al meer dan 10 miljoen gebruikers in de zeven aangesloten landen. Wat kun je er wel en niet mee? L egaal Spotify is een legale online muziekdienst.

Nadere informatie

Introductie Sinds het internet toegankelijker is geworden, zijn er allerlei sites en diensten bijgekomen die muziek aanbieden.

Introductie Sinds het internet toegankelijker is geworden, zijn er allerlei sites en diensten bijgekomen die muziek aanbieden. Introductie Sinds het internet toegankelijker is geworden, zijn er allerlei sites en diensten bijgekomen die muziek aanbieden. De traditionele platenindustrie lijkt terrein te verliezen en steeds meer

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia/IT. Audio 3. Het verkrijgen van geluidsfragmenten MM-02-09-01

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia/IT. Audio 3. Het verkrijgen van geluidsfragmenten MM-02-09-01 OPDRACHTKAART MM-02-09-01 Het verkrijgen van geluidsfragmenten Voorkennis: Je hebt multimedia-opdrachten 1 tot en met 3 en audio-opdracht 1 en 2 (MM-02-03 t/m MM-02-08) afgerond. Intro: In deze opdracht

Nadere informatie

Handleiding Muziek Online Zakelijk Versie april 2014

Handleiding Muziek Online Zakelijk Versie april 2014 Handleiding Muziek Online Zakelijk Versie april 2014 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1. Inleiding 2 Hoofdstuk 2. Gebruik en installatie 3 2.1 Benodigdheden 3 2.2 Inloggen 4 2.3 Muziek luisteren 6 2.4 Wachtwoord

Nadere informatie

HTML. Media. Hans Roeyen V 3.0

HTML. Media. Hans Roeyen V 3.0 Media Hans Roeyen V 3.0 12 maart 2015 Inhoud 1. (Multi)Media op websites... 3 2. Flash en Websites... 4 3. Video op je website... 4 3.1. YouTube insluiten op de pagina... 4 3.2. Video zonder YouTube...

Nadere informatie

PODCAST SNELLE-STARTGIDS Welkom bij de snelstartgids van BEHRINGER PODCAST

PODCAST SNELLE-STARTGIDS Welkom bij de snelstartgids van BEHRINGER PODCAST Welkom bij de snelstartgids van BEHRINGER PODCAST Dank u voor de aankoop van een van onze podcast-geschikte producten. Deze gelikte bundel hardware en software zorgt ervoor dat je op creatieve wijze professioneel

Nadere informatie

E-books lenen bij uw bibliotheek met uw bibliotheekabonnement

E-books lenen bij uw bibliotheek met uw bibliotheekabonnement E-books lenen bij uw bibliotheek met uw bibliotheekabonnement Stap 1 Aanmaken webaccount Ga naar http://www.bibliotheek.nl/ebooks en klik op Aanmaken webaccount Het onderstaande scherm verschijnt: Vul

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voorwoord 5 Nieuwsbrief 5 Introductie Visual Steps 6 Wat heeft u nodig? 7 Uw voorkennis 7 Hoe werkt u met dit boek?

Inhoudsopgave Voorwoord 5 Nieuwsbrief 5 Introductie Visual Steps 6 Wat heeft u nodig? 7 Uw voorkennis 7 Hoe werkt u met dit boek? Inhoudsopgave Voorwoord... 5 Nieuwsbrief... 5 Introductie Visual Steps... 6 Wat heeft u nodig?... 7 Uw voorkennis... 7 Hoe werkt u met dit boek?... 7 Website bij het boek... 8 Toets uw kennis... 8 Voor

Nadere informatie

Digitale opslag. Wat als er geen tape meer bestaat? 20 maart 2013

Digitale opslag. Wat als er geen tape meer bestaat? 20 maart 2013 Digitale opslag Wat als er geen tape meer bestaat? 20 maart 2013 Digitale opslag Het einde van de tape Kostprijs Betrouwbaarheid Compressie De ideale oplossing Gratis kan ook Het einde van de tape Sinds

Nadere informatie

Desktop, Laptop, Netbook, Ultrabook or Tablet? Which is best for what? Keuzes maken

Desktop, Laptop, Netbook, Ultrabook or Tablet? Which is best for what? Keuzes maken Desktop, Laptop, Netbook, Ultrabook or Tablet? Which is best for what?. Keuzes maken Wanneer je een computer wilt aanschaffen denk je tegenwoordig niet meteen meer aan de desktop. De desktop is een "grote"

Nadere informatie

8. Muziek-cd s branden

8. Muziek-cd s branden 233 8. Muziek-cd s branden De laatste jaren wordt de computer steeds vaker gebruikt voor het werken met geluidsbestanden. Ook het verzamelen van muziekbestanden vanaf internet is bij jongeren heel populair.

Nadere informatie

Dit kunt u vinden op internet via deze link: http://www.adobe.com/nl/products/digitaleditions/help/

Dit kunt u vinden op internet via deze link: http://www.adobe.com/nl/products/digitaleditions/help/ BELANGRIJKE NOOT OVER e-books: e-books in epub formaat, zijn beveiligd met DRM (Digital Rights Management) Om digitale E-Books te downloaden en lezen op uw ereader, epub formaat, heeft u het programma

Nadere informatie

Digitaliseren in de heemkundige kring

Digitaliseren in de heemkundige kring Digitaliseren in de heemkundige kring Lesgever: Francis Vlieghe Organisator: Heemkunde Vlaanderen Digitaliseren in heemkundige kring Bedoeling van deze les Algemeen inzicht verwerven in de termen digitaliseren

Nadere informatie

Podcasting: Haal een micro in de klas. Cindy De Smet

Podcasting: Haal een micro in de klas. Cindy De Smet Podcasting: Haal een micro in de klas Cindy De Smet Over de auteur: Voor meer info, contacteer: Cindy De Smet (Lector Media Hogent) Email-adres: cindy@smetty.be Op het web: www.smetty.be www.edublogs.be

Nadere informatie

2. Starten met MediaMonkey

2. Starten met MediaMonkey 25 2. Starten met MediaMonkey MediaMonkey is een gebruikersvriendelijk programma voor het opbouwen en beheren van uw muziekcollectie. Met MediaMonkey kunt u geluidsbestanden en muziek-cd s beluisteren.

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Whisper380-computerhulp 2

Inhoudsopgave. Whisper380-computerhulp 2 Versie: 1.0 Gemaakt door: Whisper380 Eigenaar: Whisper380-computerhulp Datum: 23-11-2010 Inhoudsopgave Wat gaan we doen?...3 Wat hebben we nodig?...3 Downloaden van het programma:...3 Het programma registreren

Nadere informatie

Opnemen oude audio. Heel oude bandrecorders hebben nog wel de platte 5 pens plug.

Opnemen oude audio. Heel oude bandrecorders hebben nog wel de platte 5 pens plug. Opnemen oude audio. Wij hebben bijna allemaal oude geluidscassettes, geluidsbanden en grammofoonplaten liggen die we niet meer gebruiken omdat een cd draaien wel zo gemakkelijk is. Toch kunnen we er dikwijls

Nadere informatie

XEMIO-654/664 Gebruikershandleiding. Voor informatie en ondersteuning, www.lenco.eu

XEMIO-654/664 Gebruikershandleiding. Voor informatie en ondersteuning, www.lenco.eu XEMIO-654/664 Gebruikershandleiding Voor informatie en ondersteuning, www.lenco.eu Wat zit er in de doos: Het apparaat Gebruikershandleiding USB Kabel Hoofdtelefoon Installatie CD 2 Locatie en gebruik

Nadere informatie

Om zelf een live stream op te zetten heb je een aantal dingen nodig:

Om zelf een live stream op te zetten heb je een aantal dingen nodig: How to: Live stream In dit document vind je een uitleg over live streaming video via het internet, tevens bevat het een stap voor stap beschrijving om zelf aan de slag te gaan. Het is bedoeld voor zaaleigenaren

Nadere informatie

Wij willen u graag bedanken voor het aanschaffen van onze digitale. MP3 speler. Lees deze handleiding vóór ingebruikname a.u.b.

Wij willen u graag bedanken voor het aanschaffen van onze digitale. MP3 speler. Lees deze handleiding vóór ingebruikname a.u.b. Wij willen u graag bedanken voor het aanschaffen van onze digitale MP3 speler. Lees deze handleiding vóór ingebruikname a.u.b. zorgvuldig door, zodat u het correct weet te gebruiken. A. Opgelet 1) Schakel

Nadere informatie

Handleiding EasyCap Video adapter:

Handleiding EasyCap Video adapter: Handleiding EasyCap Video adapter: Gefeliciteerd met uw aankoop! U kunt nu al uw oude video banden digitaal opslaan en bewerken. De EasyCAP Video adapter kan hoge kwaliteit video beelden en audio geluid

Nadere informatie

Beknopte handleiding voor de PLEXTALK Linio Pocket online speler

Beknopte handleiding voor de PLEXTALK Linio Pocket online speler Beknopte handleiding voor de PLEXTALK Linio Pocket online speler Het plaatsen van de batterij in de Linio Pocket 1. Draai de Linio Pocket om. Vergewis u ervan dat de 2 gemarkeerde punten naar boven wijzen.

Nadere informatie

Bediening van de MP3-speler

Bediening van de MP3-speler Bediening Bediening van de MP3-speler Over MP3 MP3 bestanden die zijn opgenomen van bronnen zoals uitzendingen, platen, bandopnames, video's en live optredens zonder toestemming van de copyrighthouder,

Nadere informatie

Beknopte handleiding voor de PLEXTALK Pocket online speler

Beknopte handleiding voor de PLEXTALK Pocket online speler Beknopte handleiding voor de PLEXTALK Pocket online speler 1 Installatie van de PLEXTALK Pocket 1. Draai de PLEXTALK Pocket om. Vergewis u ervan dat de 2 gemarkeerde punten naar boven wijzen. Druk op de

Nadere informatie

DIT PROGRAMMA EN EEN ADOBE ID DIENT TE GEBEUREN VOORDAT U BOEKEN KOOPT!

DIT PROGRAMMA EN EEN ADOBE ID DIENT TE GEBEUREN VOORDAT U BOEKEN KOOPT! BELANGRIJKE NOOT OVER e-books: e-books in epub formaat, zijn beveiligd met DRM (Digital Rights Management) Om digitale E-Books te kopen, downloaden en lezen op uw ereader, epub formaat, heeft u het programma

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Nokia Music

Gebruikershandleiding Nokia Music Gebruikershandleiding Nokia Music Uitgave 1.0 NL Nokia Music Met Nokia Music op uw Windows Phone kunt u tracks downloaden op uw telefoon en uw compatibele computer. Veeg op het startscherm naar links en

Nadere informatie

MP001/MP002/MP003/MP004 Sweex Black Sea MP3 Player 128 MB/256 MB/512 MB/1GB

MP001/MP002/MP003/MP004 Sweex Black Sea MP3 Player 128 MB/256 MB/512 MB/1GB MP001/MP002/MP003/MP004 Sweex Black Sea MP3 Player 128 MB/256 MB/512 MB/1GB Inleiding Allereerst hartelijk dank voor de aanschaf van deze Sweex MP3-speler. Met deze compacte MP3-speler kun je overal genieten

Nadere informatie

We geven hier weer waar u wat vindt op de CD, voor het gebruik thuis.

We geven hier weer waar u wat vindt op de CD, voor het gebruik thuis. PC-Radio Express thuis Bij veel PC-Radio gebruikers bestaat de wens om ook thuis met het systeem aan de slag te gaan. Het is prettig als de databank eens geraadpleegd kan worden, bijvoorbeeld om te controleren

Nadere informatie

KENWOOD is een gedeponeerd handelsmerk of een handelsmerk van Kenwood Corporation in Japan en/of in andere landen.

KENWOOD is een gedeponeerd handelsmerk of een handelsmerk van Kenwood Corporation in Japan en/of in andere landen. Informatie over handelsmerken, auteursrechten en patenten KENWOOD is een gedeponeerd handelsmerk of een handelsmerk van Kenwood Corporation in Japan en/of in andere landen. Copyright 2004, PhatNoise, Inc.

Nadere informatie

E-books lenen bij uw bibliotheek met uw bibliotheekabonnement

E-books lenen bij uw bibliotheek met uw bibliotheekabonnement E-books lenen bij uw bibliotheek met uw bibliotheekabonnement Stap 1 Aanmaken webaccount Ga naar http://www.bibliotheek.nl/ebooks en klik op Aanmaken webaccount Het onderstaande scherm verschijnt: Vul

Nadere informatie

5. Auteursrecht op internet: waarom moeilijk doen als het makkelijk kan? Een pleidooi voor collectief beheer 1

5. Auteursrecht op internet: waarom moeilijk doen als het makkelijk kan? Een pleidooi voor collectief beheer 1 5. Auteursrecht op internet: waarom moeilijk doen als het makkelijk kan? Een pleidooi voor collectief beheer 1 Erwin Angad-Gaur E r worden, zowel nationaal als internationaal, veel discussies gevoerd over

Nadere informatie

Pak een beschrijfbare CD. Je kunt twee types CD gebruiken.

Pak een beschrijfbare CD. Je kunt twee types CD gebruiken. Een cd branden Methoden: CD's branden op een PC Brand een CD met itunes (Mac en PC) Brand een gegevens-cd op een PC Brand een gegevens-cd op een Mac Heb je ooit een CD willen branden maar wist je niet

Nadere informatie

E-books lenen bij uw bibliotheek met uw bibliotheekabonnement

E-books lenen bij uw bibliotheek met uw bibliotheekabonnement E-books lenen bij uw bibliotheek met uw bibliotheekabonnement Stap 1 Aanmaken webaccount Ga naar http://www.bibliotheek.nl/ebooks en klik op Aanmaken webaccount Het onderstaande scherm verschijnt: Vul

Nadere informatie

Gegevens. Doelstellingen Elektronica. verwerven. opslaan. bewerken doorsturen. weergeven. Analoog signaal : snelheidsmeting. KHLim - dep.

Gegevens. Doelstellingen Elektronica. verwerven. opslaan. bewerken doorsturen. weergeven. Analoog signaal : snelheidsmeting. KHLim - dep. Gegevens verwerven Doelstellingen Elektronica opslaan» elektrische vorm» magnetische vorm» mechanische vorm bewerken doorsturen» elektrisch (temperatuur, druk, geluid, beeld, )» optisch» elektromagnetische

Nadere informatie

Hoe werkt u met dit boek?

Hoe werkt u met dit boek? 10 Hoe werkt u met dit boek? Dit boek is geschreven volgens de Visual Steps -methode. De werkwijze is eenvoudig: u legt het boek naast uw Mac en voert alle opdrachten stap voor stap direct op uw Mac uit.

Nadere informatie

TM Gebruiksaanwijzing MP3 muziekspeler met helder geluid

TM Gebruiksaanwijzing MP3 muziekspeler met helder geluid TM Gebruiksaanwijzing MP3 MP3 muziekspeler muziekspeler met met helder helder geluid geluid INLEIDING Gefeliciteerd met de aankoop van uw eigen Snurkey. Voordat u het product gaat gebruiken is het belangrijk

Nadere informatie

2. Muziek afspelen met Windows Media Player

2. Muziek afspelen met Windows Media Player 29 2. Muziek afspelen met Windows Media Player De computer is de afgelopen tientallen jaren langzaam veranderd van een pure rekenmachine voor bedrijven in een machine voor internet en entertainment. Windows

Nadere informatie

Bediening van de MP3/WMA-speler

Bediening van de MP3/WMA-speler Bediening Bediening van de MP3/WMA-speler Over MP3/WMA MP3/WMA bestanden die zijn opgenomen van bronnen zoals uitzendingen, platen, bandopnames, video's en live optredens zonder toestemming van de copyrighthouder,

Nadere informatie

Gebruikshandleiding. MP3-speler. Modelnummer: MP755 *ANY PROBLEM OR QUESTIONS, CALL SUPPORT DESK 0900-3437623 (NL)

Gebruikshandleiding. MP3-speler. Modelnummer: MP755 *ANY PROBLEM OR QUESTIONS, CALL SUPPORT DESK 0900-3437623 (NL) Gebruikshandleiding MP3-speler Modelnummer: MP755 *ANY PROBLEM OR QUESTIONS, CALL SUPPORT DESK 0900-3437623 (NL) *VRAGEN OF PROBLEMEN, BEL ONZE SUPPORT DESK 0900-3437623 (NL) *BEI FRAGEN ODER PROBLEMEN

Nadere informatie

Branden van ACDrive (mcd) disks Met Media Manager kunt u uw favoriete muziek zelf op mcd zetten.

Branden van ACDrive (mcd) disks Met Media Manager kunt u uw favoriete muziek zelf op mcd zetten. 1 FUNCTIES VAN MEDIA MANAGER 1 FUNCTIES VAN MEDIA MANAGER Met PhatNoise Media Manager (Media Manager) kunt u uw volledige muziekverzameling beheren en ACDrive disks branden. Muziek-cd ACDrive disk Muziekbestand

Nadere informatie

Windows 10. 2015 Training voor 50-plussers. PC50plus trainingen Eikbosserweg 52 1214AK Hilversum tel: 035 6213701 info@pc50plus.nl www.pc50plus.

Windows 10. 2015 Training voor 50-plussers. PC50plus trainingen Eikbosserweg 52 1214AK Hilversum tel: 035 6213701 info@pc50plus.nl www.pc50plus. 2015 Training voor 50-plussers PC50plus trainingen Eikbosserweg 52 1214AK Hilversum tel: 035 6213701 info@pc50plus.nl www.pc50plus.nl Windows 10 TRAINING VOOR 50- PLUSSERS Inhoud opgave. Pagina 01-0 7

Nadere informatie

NIEUW! Nu ook voor Mac!

NIEUW! Nu ook voor Mac! NIEUW! Nu ook voor Mac! Opnamen op video's lopen op allerlei wijzen gevaar! Met het originele reddingspakket van MAGIX, bestaande uit MAGIX software, de praktische USB-video-omzetter en een SCARTadapter,

Nadere informatie

Electronisch Aanleveren Radiocommercials. Handleiding. Versie 1.2.1 WWW.EAR.NU. 2007 - M&I Broadcast Services B.V.

Electronisch Aanleveren Radiocommercials. Handleiding. Versie 1.2.1 WWW.EAR.NU. 2007 - M&I Broadcast Services B.V. Electronisch Aanleveren Radiocommercials Handleiding Versie 1.2.1 WWW..NU M&I Inhoud I...2 Algemeen 1...3 - Electronisch Aanleveren Radiocommercials II...4 Functies III...5 Inloggen 1...5 Uploaden 2...6

Nadere informatie

AANGIFTEFORMULIER* Voor de handelingen van de maand

AANGIFTEFORMULIER* Voor de handelingen van de maand 1 VERGOEDING VOOR HET KOPIËREN VOOR EIGEN GEBRUIK VAN GELUIDS- EN AUDIOVISUELE WERKEN AANGIFTEFORMULIER* Voor de handelingen van de maand.. *dit formulier is van toepassing vanaf 1 februari 2010 Inhoudstafel

Nadere informatie

Nummers en andere geluidsbestanden afspelen

Nummers en andere geluidsbestanden afspelen Muziek op de ipad Muziek en audiobestanden toevoegen U kunt op de volgende manieren muziek en audiobestanden op de ipad zetten: U kunt via de i Tunes Store op de ipad materiaal kopen en downloaden. Tik

Nadere informatie

Handleiding. Marantz solid state recorder

Handleiding. Marantz solid state recorder Handleiding Marantz solid state recorder OPSTARTEN EN BASISOPSTELLING ONDERDELEN - het toestel - een adapter - een USB-kabel - een tafelmicrofoon - de flash card AANSLUITEN Opm: de gegeven beschrijvingen

Nadere informatie

LABELS Hier vind je een overzicht van al onze labels. Zoek op label en rangschik deze op bruikbaarheid door een hoeveelheid aan hartjes te geven.

LABELS Hier vind je een overzicht van al onze labels. Zoek op label en rangschik deze op bruikbaarheid door een hoeveelheid aan hartjes te geven. MusicDIRECTOR Manual NIEUW RELEASES Krijg inspiratie door random gegenereerde muzikale suggesties van de nieuwste muziek op MusicDIRECTOR of doe een geavanceerde zoekopdracht. GENRES Blader door muzikale

Nadere informatie

Muziek en mediabestanden

Muziek en mediabestanden Muziek en mediabestanden Instructie aanleveren muziek en mediabestanden Uitvaartverzorging Van Boetzelaerlaan 292 2581 BC DEN HAAG 070-3066030 070-3512563 Voorwoord Geachte lezer, De muziek en andere

Nadere informatie

De zakelijke kant van muziek

De zakelijke kant van muziek De zakelijke kant van muziek Leerlingentekst en opdrachten Muziek en tekst: eigendom, rechten en geld verdienen Je bent gek op muziek en wat is nou leuker dan van je hobby je werk maken? Als je een bandje

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia. Het internet 3. Het World Wide Web MM-05-03-01. Voorkennis: Geen.

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia. Het internet 3. Het World Wide Web MM-05-03-01. Voorkennis: Geen. OPDRACHTKAART MM-05-03-01 Het World Wide Web Voorkennis: Geen. Intro: Deze opdracht gaat over de belangrijkste mogelijkheid van het internet: het surfen op het World Wide Web. Deze opdracht beschrijft

Nadere informatie

Intelligente oplossingen

Intelligente oplossingen In het voortdurend veranderende zakelijke klimaat van vandaag de dag is het van cruciaal belang om met medewerkers, klanten en investeerders te kunnen communiceren, waar zij zich ook bevinden. Mshow webconferencing

Nadere informatie

Gebruikershandleiding. 2GB Auto MP3 Speler Met FM zender

Gebruikershandleiding. 2GB Auto MP3 Speler Met FM zender Gebruikershandleiding 2GB Auto MP3 Speler Met FM zender De gesprekskosten bedragen 0,18 /minuut 2 INHOUDSOPGAVE 1. VOORWOORD... 4 2. OPMERKINGEN... 4 3. FUNCTIES... 4 4. KNOPPEN EN SCHERM... 4 4.1 Functies

Nadere informatie

Het handboek van K3b

Het handboek van K3b Deze documentatie is geconverteerd uit de pagina in de KDE UserBase K3b pagina op 2011-01-20. Bijgewerkt tot 2.0 door het KDE-documentatieteam Vertaler/Nalezer: Rinse de Vries Vertaler/Nalezer: Antoon

Nadere informatie

M U L T I M E D I A P L A Y E R 2,5 SATA CASING WITH REMOTE CONTROL HANDLEIDING SI-707138

M U L T I M E D I A P L A Y E R 2,5 SATA CASING WITH REMOTE CONTROL HANDLEIDING SI-707138 M U L T I M E D I A P L A Y E R 2,5 SATA CASING WITH REMOTE CONTROL HANDLEIDING SI-707138 NEDERLANDS -INHOUD VAN DE VERPAKKING -TECHNISCHE SPECIFICATIE -HARDWARE INSTALLATIE -GARANTIE MULTIMEDIA PLAYER

Nadere informatie

Software-infoblad #WINAMP-DSP (voor Windows 7/8, Vista en XP)

Software-infoblad #WINAMP-DSP (voor Windows 7/8, Vista en XP) stream24 Webcasting KG Heckenweg 30a 91056 Erlangen Duitsland E-mail Internet info@stream24.nl www.stream24.nl Software-infoblad #WINAMP-DSP (voor Windows 7/8, Vista en XP) Webradio maken en uitzenden

Nadere informatie

De video is klaar, wat nu?

De video is klaar, wat nu? De video is klaar, wat nu? Nadat uw videoclip is geproduceerd zijn er meer mogelijkheden voor publicatie, dan louter uw eigen website of een externe website. Natuurlijk u kunt de clip op YouTube en Google

Nadere informatie

Wijzigingsformulier exploitatie auteursrechten

Wijzigingsformulier exploitatie auteursrechten Siriusdreef 22-28 Postbus 3080 2130 KB Hoofddorp t +31 (0)23 799 79 99 f +31 (0)23 799 77 77 info@bumastemra.nl www.bumastemra.nl Vereniging Buma en Stichting Stemra zijn de auteursrechtenorganisaties

Nadere informatie

Het handboek van K3b. Deze documentatie is geconverteerd uit de pagina in de KDE UserBase K3b. Vertaler/Nalezer: Freek de Kruijf

Het handboek van K3b. Deze documentatie is geconverteerd uit de pagina in de KDE UserBase K3b. Vertaler/Nalezer: Freek de Kruijf Deze documentatie is geconverteerd uit de pagina in de KDE UserBase K3b. Vertaler/Nalezer: Freek de Kruijf 2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 5 2 Voorinstellingen 6 3 Gebruikersinterface configureren 7 4 De internals

Nadere informatie

Van oude naar nieuwe PC 1

Van oude naar nieuwe PC 1 Van oude naar nieuwe PC Dick Grooters Raadhuisstraat 296 5683 GM Best tel: 0499-392579 e-mail: d.grooters@home.nl Van oude naar nieuwe PC 1 Wat gaan we meenemen naar de nieuwe PC?...1 Voorbereidingen...2

Nadere informatie

Hoe kan je zelf een eigen filmpje maken en er muziek aan toevoegen?

Hoe kan je zelf een eigen filmpje maken en er muziek aan toevoegen? Voor wie kopiëren wil: U vindt deze cursus goed en wenst er kopieën van te maken. Bedenk dan ook eens: dat de auteurs met de opbrengst ervan hun kosten moeten dekken; dat kopiëren zonder toestemming niet

Nadere informatie

WAARSCHUWING: Gooi dit product niet weg in het huishoudafval. Breng het naar een inzamelpunt voor de recycling van elektronische toestellen.

WAARSCHUWING: Gooi dit product niet weg in het huishoudafval. Breng het naar een inzamelpunt voor de recycling van elektronische toestellen. Garantie & ondersteuning Dit product wordt geleverd met een eenjarige garantie voor problemen die zich voordoen bij normaal gebruik. Het verkeerd omgaan met de Easi-Speak of het openen van het apparaat

Nadere informatie

itunes itunes itunes Pieter van Groenewoud P i eter van G ro en ewo u d www.pearson.nl

itunes itunes itunes Pieter van Groenewoud P i eter van G ro en ewo u d www.pearson.nl Van Groenewoud itunes Pieter van Groenewoud itunes is een van de meest gebruikte muziekbeheerprogramma s op de pc en Mac. Maar het is al lang niet meer alleen een muziekprogramma. Je kunt naast muziek

Nadere informatie

Filmen met een digitaal fototoestel

Filmen met een digitaal fototoestel Filmen met een digitaal fototoestel 1 Op http://makeinternettv.org/ vind je heldere instructies over alle stappen in het filmen met een digitaal fototoestel, van aankoop van materiaal tot het publiceren

Nadere informatie

Geheugenkaartjes. 19 december 2014

Geheugenkaartjes. 19 december 2014 Geheugenkaartjes 19 december 2014 Inhoud Inleiding Geheugenkaartjes bij opname Geheugenkaartjes bij montage Geheugenkaartjes voor opslag en transport 2 Inleiding Video-opslag is technologie die nog steeds

Nadere informatie

Soundbox Wi-Fi Muziek ontvanger.

Soundbox Wi-Fi Muziek ontvanger. Gebruikshandleiding Soundbox 2.1 Soundbox Wi-Fi Muziek ontvanger. Verpakking bevat: 1 x Soundbox Wi-Fi muziek ontvanger box. 1 x 3.5mm naar RCA Stereo Audio kabel. (de meest populaire verbinding methode)

Nadere informatie

Google products. Het gebruik van Picasa 2 is gratis. Het programma is in veel verschillende talen verkrijgbaar, waaronder Nederlands.

Google products. Het gebruik van Picasa 2 is gratis. Het programma is in veel verschillende talen verkrijgbaar, waaronder Nederlands. 1 Picasa 2 Picasa 2 is een foto-organizer van zoekmachinefabrikant Google. Het gratis programma bevat handige functies om uw foto's te beheren, te bewerken en te delen. Het gebruik van Picasa 2 is gratis.

Nadere informatie

Nederlands Italiano Español

Nederlands Italiano Español Nederlands Italiano Español Installatie Download Manager Aansluiten op uw PC Opmerking: u moet over de rechten van systeembeheerder beschikken om het programma onder Windows 2000 en XP te installeren.

Nadere informatie

Beknopte handleiding voor de PLEXTALK Linio Pocket online speler

Beknopte handleiding voor de PLEXTALK Linio Pocket online speler Beknopte handleiding voor de PLEXTALK Linio Pocket online speler 1 Installatie van de Linio Pocket 1. Draai de Linio Pocket om. Vergewis u ervan dat de 2 gemarkeerde punten naar boven wijzen. Druk op de

Nadere informatie

http://www.dvscene.nl/encoderen/review-apacer-al460-mediaplayer.html

http://www.dvscene.nl/encoderen/review-apacer-al460-mediaplayer.html Page 1 of 7 Page 2 of 7 Naam: Wachtwoord: Herinner mij Log-in gfedc Wachtwoord? Naam? Register Home Artikelen Reviews Achtergrond Techniek HD en AVCHD Tutorials Nieuws Links Downloads Videos Videobewerkingsboeken

Nadere informatie

Amsterdam 25 november 2008; laatste aanpassing 6 dec. 2008

Amsterdam 25 november 2008; laatste aanpassing 6 dec. 2008 Link naar nieuwsbericht Amsterdam 25 november 2008; laatste aanpassing 6 dec. 2008 Onderwerp: luisterboeken en eboeken Standpunt Stichting Auteursdomein Over de overdracht van de collecties luisterboeken

Nadere informatie

1.2 De muziekspeler openen

1.2 De muziekspeler openen Uw simpc beschikt over een muziekspeler waarmee u digitale muziek kunt afspelen. De muziekspeler vindt u in de toepassing 'Maak'. Met de muziekspeler kunt u verschillende typen muziekbestanden afspelen

Nadere informatie

Gebruikershandleiding. Cassette Converter

Gebruikershandleiding. Cassette Converter Gebruikershandleiding Cassette Converter De gesprekskosten bedragen 0,18 /minuut 2 INHOUD Introductie... 4 Producteigenschappen... 4 De Cassette Converter uitpakken... 5 Plaatsen/vervangen van de batterijen...

Nadere informatie

naar de ebook-reader Lenen en gebruikmaken van ebooks op een ebook-reader

naar de ebook-reader Lenen en gebruikmaken van ebooks op een ebook-reader Van de Stand april 2011 naar de ebook-reader Lenen en gebruikmaken van ebooks op een ebook-reader Dankzij het EPUB-formaat is dat lezersvriendelijk mogelijk. Dit formaat past zich aan de verschillende

Nadere informatie

34 interessante manieren om audio te gebruiken in de klas. reative Commons Attribution

34 interessante manieren om audio te gebruiken in de klas. reative Commons Attribution 34 interessante manieren om audio te gebruiken in de klas. reative Commons Attribution 1. Gebruik muziek als timer Classtools.net heeft gebruiksklare voorbeelden. Je kan er zelfs je eigen muziek uploaden.

Nadere informatie

Opslag van video en audio (backup)

Opslag van video en audio (backup) Opslag van video en audio (backup) Wie maakt goede en veilige backup's van overgezet video- en audiomateriaal? U hebt oud video of audiomateriaal laten digitaliseren. U doet dit of hebt dat gedaan vanuit

Nadere informatie

Mogelijkheden om muziek van internet te halen om te gebruiken bij de montage van films.

Mogelijkheden om muziek van internet te halen om te gebruiken bij de montage van films. Mogelijkheden om muziek van internet te halen om te gebruiken bij de montage van films. 1. Downloaden van een Torrent Site 2. Kopen in de itunes Store 3. Muziek gebruiken uit de YouTube Audio Bibliotheek

Nadere informatie

WINDOWS 10 Waarom Windows 10? Grootste veranderingen Wanneer upgraden? Installatie Instellingen Ervaringen

WINDOWS 10 Waarom Windows 10? Grootste veranderingen Wanneer upgraden? Installatie Instellingen Ervaringen Waarom Windows 10? Grootste veranderingen Wanneer upgraden? Installatie Instellingen Ervaringen De Pionier 2015 Waarom Windows 10? (1) Windows 10 is een Service, d.w.z. gedurende de levensduur van de hardware

Nadere informatie

Audiobestanden. maken. Inleiding

Audiobestanden. maken. Inleiding maken Audiobestanden Bron afbeelding: http://web.uvic.ca/hcmc/clipart/ Inleiding In deze handleiding leert u hoe u digitale audiobestanden kunt creëren en hoe u streaming audiobestanden van een website

Nadere informatie

Werken met uw LaCie little disk of LaCie petit hard disk

Werken met uw LaCie little disk of LaCie petit hard disk Studio Visual Steps Werken met uw LaCie little disk of LaCie petit hard disk LaCie Little disk LaCie Petit hard disk 1 Werken met uw LaCie little disk of LaCie petit hard disk Een externe harde schijf

Nadere informatie

WSB Radio Player. Handleiding

WSB Radio Player. Handleiding WSB Radio Player Handleiding Inhoudstafel Inhoudstafel 1 0. Inleiding 2 1. Toepassingsgebied 2 2. Installeren 2 2.1 Recentste versie downloaden 2 2.2 Installatie 3 2.3 De start 4 2.4 Initialiseren 4 3.

Nadere informatie

Handleiding. Systeem: Android 4.4 Processor: All Winner A31S Editie: V01

Handleiding. Systeem: Android 4.4 Processor: All Winner A31S Editie: V01 Handleiding Basis inleiding... 1 Knoppen en aansluitingen... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Basis specificaties... 1 Starten... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Opstarten en afsluiten... Fout!

Nadere informatie

1 Inleiding 1 / 24. DATUM UITGIFTE : 24-1-2014 DATUM HERZIENING : 18-7-2014 Gebruikershandleiding ivms-4200-client 2.0 HIKVISION

1 Inleiding 1 / 24. DATUM UITGIFTE : 24-1-2014 DATUM HERZIENING : 18-7-2014 Gebruikershandleiding ivms-4200-client 2.0 HIKVISION 1 / 24 1 Inleiding Deze verkorte handleiding beschrijft de meest gebruikte mogelijkheden voor het live bekijken van beelden, evenals het opvragen van opgenomen beelden. Mochten er vragen, opmerkingen of

Nadere informatie

21 oktober 2015. Geheugenkaartjes

21 oktober 2015. Geheugenkaartjes 21 oktober 2015 Geheugenkaartjes Inhoud Inleiding Geheugenkaartjes bij opname Geheugenkaartjes bij montage Geheugenkaartjes voor opslag en transport 2 Inleiding Video-opslag is technologie die nog steeds

Nadere informatie

3. Video, DVD en radio ... ... ... ...... ... ... ...... 4. Video s maken met Movie Maker 2 101 ... ... ... ... ... ... ... ... ......

3. Video, DVD en radio ... ... ... ...... ... ... ...... 4. Video s maken met Movie Maker 2 101 ... ... ... ... ... ... ... ... ...... Inhoudsopgave Voorwoord... 13 Nieuwsbrief... 13 Introductie Visual Steps... 14 Wat heeft u nodig?... 15 De volgorde van lezen... 17 De website bij het boek... 17 Uw voorkennis... 18 Hoe werkt u met dit

Nadere informatie

Naam: Oumaima Bekour Klas: M4b ICT De Lange. Hardware

Naam: Oumaima Bekour Klas: M4b ICT De Lange. Hardware Naam: Oumaima Bekour Klas: M4b ICT De Lange Hardware Inleiding 1. Geschiedenis van de computer 2. Hardware 3. Interne componenten en Randapparatuur Geschiedenis De computer is uitgevonden door het rekenen.

Nadere informatie

BESLUIT. Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit tot afwijzing van een klacht.

BESLUIT. Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit tot afwijzing van een klacht. Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer: 5981/ 6 Betreft zaak: Consumentenbond vs Apple Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit tot afwijzing van een klacht.

Nadere informatie

Externe toegang met ESET Secure Authentication. Daxis helpdesk@daxis.nl Versie 2.0

Externe toegang met ESET Secure Authentication. Daxis helpdesk@daxis.nl Versie 2.0 Externe toegang met ESET Secure Authentication Daxis helpdesk@daxis.nl Versie 2.0 Inhoudsopgave: Inhoudsopgave:... 1 Inleiding:... 2 Stap 1: Download eenmalig Eset Secure Authentication op uw smartphone...

Nadere informatie

Handleiding website Pax Christi

Handleiding website Pax Christi Handleiding website Pax Christi deel II Inhoudstafel 1. Invoegen van afbeeldingen... 1 1.1 Wat is een digitale afbeelding?...1 1.2 Het invoegen van een digitale afbeelding in een bericht... 2 2. Posten

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voorwoord 11 Nieuwsbrief 12 Introductie Visual Steps 12 Wat heeft u nodig? 13 Uw voorkennis 14 Hoe werkt u met dit boek?

Inhoudsopgave Voorwoord 11 Nieuwsbrief 12 Introductie Visual Steps 12 Wat heeft u nodig? 13 Uw voorkennis 14 Hoe werkt u met dit boek? Inhoudsopgave Voorwoord... 11 Nieuwsbrief... 12 Introductie Visual Steps... 12 Wat heeft u nodig?... 13 Uw voorkennis... 14 Hoe werkt u met dit boek?... 15 De volgorde van lezen... 16 De website bij dit

Nadere informatie