Kunstbalie over het belang van een goed netwerk door Jacolien de Nooij

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kunstbalie over het belang van een goed netwerk door Jacolien de Nooij"

Transcriptie

1 Kunstbalie over het belang van een goed netwerk door Jacolien de Nooij Afgelopen jaar hebben we diverse pioniers op het gebied van Foto s Ad en Clara Cultuur in de Spiegel geïnterviewd om een beeld te geven van hoe er in het veld al gewerkt wordt om het theoretisch kader van CiS te laten landen. Een gedeeld referentiekader is van essentieel belang voor een goede samenwerking op het gebied van cultuuronderwijs. Daarnaast is een stevig netwerk eveneens onmisbaar wanneer allerlei partijen (overheid, fondsen, scholen, educatieve en ondersteunende instel-lingen) willen en moeten Foto s Ad en Clara samenwerken. Maar hoe geef je een netwerk structuur? Hoe houd je het beste overzicht van alle lijntjes? En hoe houd je iedereen gemotiveerd en zorg je dat de netwerken ook inhoudelijk interessant blijven? Daar praten we over met Ad van Drunen, Senior Beleidsmedewerker Cultuureducatie bij Kunstbalie. Kunstbalie werkt in opdracht van de provincie Noord-Brabant om de cultuurparticipatie van alle inwoners van de provincie te vergroten en daarmee het fundament voor de culturele levensloop te verstevigen. Dit doet Kunstbalie door te investeren in de infrastructuur en diverse partijen met elkaar te verbinden, maar ook door vakinhoudelijke en organisatorische kennis en expertise te delen. Ad is vanaf het prille begin ambassadeur van Cultuur in de Spiegel en Kunstbalie telt inmiddels twee CiS-adviseurs: Monique Koolen en Clara Linders. Clara is de derde persoon aan tafel vandaag, zij zit als CiS-adviseur en Senior Consulent Educatie middenin een web van netwerken. Ad, hoe zag het netwerk in Noord-Brabant eruit toen je bij Kunstbalie kwam werken? Ad: Eind 1995 startte ik als freelance gitaardocent bij het Brabants Instituut voor School en Kunst (BisK), de voorloper van Kunstbalie, daarnaast had ik een deeltijdbaan in het onderwijs. Vanaf 1998 kreeg ik een vaste aanstelling, maar had ik nog niet heel erg veel met het netwerk te maken gaandeweg ben ik daar steeds meer betrokken bij geraakt. Het netwerk bestond destijds uit werkgroepen die kunstmenu s organiseerden, in die werkgroepen zaten de vertegenwoordigers van elke school. Die werkgroepen heb ik vanuit BisK begeleid bij de organisatie van het kunstmenu. Ter vergelijking: nu zijn er nog steeds netwerken van scholen, maar ook met vertegenwoordigers uit de cultuursector, ambtenaren vanuit de gemeente, de marktplaatsen cultuureducatie en de intermediairs Cultuureducatie met Kwaliteit. Je werd op een gegeven moment projectleider van de marktplaatsen, was er iets dat je heel graag wilde veranderen of verbeteren? Ad: Nou, eerlijk gezegd was ik voor die tijd vooral druk bezig om thuis te worden in wat er in de provincie allemaal gebeurde en welke rol de organisatie daarbij speelde. Pas in een later stadium hield ik me bezig met het vormgeven van de netwerken. De provincie Noord-Brabant initieerde het

2 Kruisbestuiving Ik herinner me dat op een gegeven moment door een gemeente een medewerker veiligheid en sociale competenties werd aangesteld. Tja, waar breng je die dan onder? Dat werd de marktplaats in de betreffende gemeente. Op het eerste gezicht hebben beide partijen natuurlijk hele andere doelen. Maar na een tijd ontstond er een prachtige kruisbestuiving, waarbij kunstzinnige activiteiten werden ingezet om de veiligheid en het sociale klimaat in de wijk te vergroten. Ad van Drunen beleid met marktplaatsen eind Vanaf de nieuwe beleidsperiode, in 2005, zijn we werkelijk gestart. Gedurende twee beleidsperiodes hebben de marktplaatsen zich steeds verder ontwikkeld en is er een steeds duidelijkere structuur ontstaan. Dat zetten we nu door. In de loop van 2005, 2006 kwam de vraag om de ontwikkeling van de marktplaatsen in de provincie in goede banen te leiden en te ondersteunen. Die opdracht kwam destijds bij BisK terecht (en in 2010 bij Kunstbalie, dat ontstond na een fusie tussen het Centrum voor Amateurkunst (CVA) en BisK). De oorspronkelijke opdracht aan de marktplaatsen was vraag en aanbod bij elkaar te brengen. Ik besloot me vol op die ontwikkelingen te richten. Nu zijn we twee beleidsperiodes verder, en het heeft wel wat teweeg gebracht in het veld. De marktplaatsen zijn redelijk verankerd geraakt. De grootste winst is dat de marktplaatsen zichzelf ongelofelijk zichtbaar hebben gemaakt. Er is altijd sprake van een driehoekssamenwerking: gemeente (die ook de subsidie verdeelt), onderwijs en cultuursector. De intermediaire rol daartussen van de marktplaatsen (eerst alleen door vraag en aanbod bij elkaar te brengen, maar gaandeweg steeds meer als aanjager van ontwikkelingen in een steeds uitgebreidere rol) wordt gewaardeerd door alle partijen, dus bij de bezuinigingen zijn ze tot nu toe gelukkig redelijk overeind gebleven. Als ze al sneuvelen, zie ik dat ze toch (soms in een iets andere vorm) weer terugkomen of dat de taken op een andere wijze worden ingevuld. Kun je iets zeggen over het netwerk cultuureducatie in Noord-Brabant in verhouding tot de andere provincies? Is het netwerk vergelijkbaar of pakt jullie provincie het toch anders aan? Ad: Toen wij aan de slag gingen met de ontwikkeling van de marktplaatsen, waren er meer provincies bezig met soortgelijke projecten. Ik denk alleen dat Noord-Brabant het op een iets andere manier heeft ingevuld, want onze marktplaatsen hebben een unieke intermediaire rol. Er zijn natuurlijk veel meer ontwikkelingen geweest. Het programma Cultuur en School stuurde eerder al aan op een betere samenwerking tussen het onderwijs en de cultuursector. Wij hebben dat in de vorm van lokale marktplaatsen uitgewerkt, waarbij zij ook een hele nadrukkelijke aanjagende taak hadden. Wat je veel ziet is dat veel provinciale instellingen zelf bijvoorbeeld icc-cursussen organiseren. Daarvan hebben wij destijds gezegd, dat moet je lokaal organiseren en waar nodig kunnen wij ondersteuning bieden. Daarmee hebben de marktplaatsen zichzelf heel sterk in de markt gezet. Clara, hoe ervaar jij het netwerk in de praktijk? Clara: Ik ben in 2004 als literatuurconsulent bij BisK komen werken. Van daaruit ben ik doorgegroeid naar Senior Consulent Educatie en houd ik me op dit moment vooral bezig met de ontwikkeling van Cultuureducatie met Kwaliteit, dat zich uit in de ontwikkeling van De Cultuur Loper. Als literatuurconsulent werkte ik vooral binnen de instelling, het contact met de scholen verliep grotendeels via onze veldmensen. In mijn huidige taak ben ik zelf veel meer op het netwerk gericht. Voorheen was ik vooral gefocust op de kunstprojecten (voorstellingen en tentoonstellingen) en hoe we die zo optimaal mogelijk overbrengen en daar iedereen z n rol in kunnen geven. De werkgroepen vanuit de scholen rond de kunstmenu s hebben voornamelijk een organiserende rol. In de ontwikkeling van De Cultuur Loper heb ik een andere taak. Ik trek daarin veel meer op met het netwerk. Om te kijken wat er nodig is om de cultuureducatie op de school over de hele breedte te versterken, wat er moet gebeuren om hen zo goed mogelijk te ondersteunen. De scholen komen meer aan het woord, het is een veel opener proces. 2

3 Wat zijn sterke punten van het netwerk in Noord-Brabant en welke punten blijven altijd lastig? Clara: Ik merk dat wie er op een bepaalde plek zit ontzettend veel verschil kan maken in hoe bepaalde dingen bij de kinderen komen. Je hebt te maken met de individuele docenten, de werkgroep en de directie. Het netwerk is sterk afhankelijk van de figuren die er zitten. De ene persoon is een inspirator voor een grotere kring, terwijl de ander misschien zelf nog heel erg zoekend is. Ad: Dat had natuurlijk ook weer alles met geld te maken. Wanneer een gemeente deelnam aan de regeling met de marktplaatsen, konden zij zelf bepalen hoeveel ze wilden inleggen. Dat bedrag werd in eerste instantie zonder plafond met provinciaal geld verdubbeld. Dat plafond kwam er later overigens wel. Die vrijheid betekende wel dat als een gemeente maar weinig geld had, dat bedrag verdubbeld werd met hetzelfde beetje geld, en dat dat het totale budget was waarmee de marktplaats gefinancierd moest worden. Dat heeft natuurlijk gevolgen voor de kwaliteit en de beschikbare tijd. Wij hebben geprobeerd om dat in onze coachende rol zoveel mogelijk op te vangen door cursussen en bijeenkomsten voor de marktplaatsen te organiseren. Het kind staat centraal, dat moet alle kansen krijgen. Clara: Wat heel goed is, is dat er lange tijd eigenlijk weinig wisselingen in het netwerk zijn geweest. Er zijn natuurlijk wel wat verschuivingen in rollen en taken geweest, maar er zijn maar weinig personen uit het netwerk verdwenen en vervangen door nieuwe personen. Ik kom nu veel op scholen en merk dat er vaak een hele vriendschappelijke band is tussen de intermediairs en de scholen. Ze zijn kind aan huis en dat is een heel groot voordeel. De afgelopen jaren hebben we de taken van de intermediairs langzaam uitgebreid, we hebben een bepaalde expertise bij hen weggelegd. In sommige gevallen moeten we daar aan blijven werken, maar op de meeste plekken wordt dat heel goed opgepakt en zie ik een grote inhoudelijke groei. Wat soms voor problemen zorgt, is het feit dat belangen kunnen botsen. Voorheen heb ik bijvoorbeeld gemerkt dat een marktplaats opdracht van de gemeente had om lokale cultuuraanbieders een plek te geven op de scholen, terwijl het belang van de scholen was om kwalitatief goed aanbod binnen te krijgen. Dat strookt niet per definitie met elkaar. Ad: Ik blijf ook altijd benadrukken, het kind staat centraal, dat moet alle kansen krijgen. Daarbij moet je een juiste balans vinden tussen wat lokaal voorhanden is en daarbuiten. In die balans kan een intermediair een rol spelen. Maar als er een belang zit om vooral lokaal aanbod aan de man te brengen, dan kan dat botsen. Toen ik begon lag er een redelijk open opdracht om daar vorm aan te geven. In de tweede beleidsperiode hebben we nadrukkelijker geformuleerd wat de taken van de marktplaatsen zouden kunnen zijn. Op die manier voorkom je ook teleurstelling wanneer de marktplaats niet aan bepaalde verwachtingen blijkt te voldoen. Je blijft in een netwerk altijd afhankelijk van alle schakels. Wanneer er ergens een zwakke schakel zit, dan kan het lastig zijn om iedereen te bereiken. Clara: Je blijft in een netwerk altijd afhankelijk van alle schakels. Wanneer er ergens een zwakke schakel zit, hetzij omdat die persoon wegens ziekte uitvalt of niet de tijd of expertise heeft die daar net nodig is om zijn taken goed uit te voeren, dan kan het lastig zijn iedereen te bereiken. Ad: Ik heb gezien dat in de regio s waar de marktplaatsen zich verantwoordelijk maakten voor die extra zet, dat extra beetje inspanning, dat leidde tot veel meer successen. Al die ervaringen hebben we ook uitgewisseld. We organiseerden twee bijeenkomsten per jaar voor alle marktplaatscoördinatoren in de provincie. Daarnaast was er ook elk jaar een studiedag, waarbij een 3

4 agendacommissie meedenkt over relevante onderwerpen. De marktplaatsen waren vanaf de start allemaal pioniers in hun eigen regio, dus de behoefte om uit te wisselen was enorm. In het begin lukte het me dan in de pauze bijna niet om iedereen weer de zaal in te krijgen, zoveel hadden ze elkaar te vertellen. Ad, in 2008/2009 werd je ambassadeur van Cultuur in de Spiegel. Waarom besloot je destijds om je in te zetten voor dit onderzoek? Ad: Ik werd door projectleider Hadewijch de Jong benaderd met de vraag of ik ambassadeur van Cultuur in de Spiegel wilde worden. Ze had iemand nodig uit het zuiden van het land, met een groot netwerk. Via-via was mijn naam genoemd. Ik wist op dat moment nog niets van CiS. Tijdens de eerste ambassadeursbijeenkomst ging het echt over de inhoud, heel boeiend, maar mijn takenpakket diende natuurlijk een ander doel. Het is mijn taak om kennis te nemen van dit soort ontwikkelingen en te beoordelen of Kunstbalie daarin een rol kan spelen. Echt tijd om me inhoudelijk grondig te verdiepen had ik niet, maar ik zag wel dat CiS inzette op een toekomstige ontwikkeling. De mensen in mijn netwerken waren voortdurend op zoek naar legitimering van cultuuronderwijs, legitimering van de activiteiten op school. Dat triggerde mij om nauw bij CiS betrokken te raken. Op een gegeven moment is er een splitsing gekomen tussen ambassadeurs en adviseurs en dat gaf de mogelijkheid om die kennis naar Kunstbalie te halen in te vorm van Monique en Clara als CiS-adviseurs. Nu kunnen we onze kennis zowel op beleidsmatig niveau als op uitvoerend niveau delen. Ik merk een hele sterkte behoefte aan legitimatie van cultuuronderwijs op scholen, ook naar de ouders toe. Het theoretisch kader heeft als doel om het referentiekader van mensen met verschillende achtergronden op een lijn te brengen. Om mensen met elkaar in gesprek te laten gaan op zoek naar verankering van cultuuronderwijs, op basis van een gedeeld begrippenkader dat misverstanden in gesprekken voorkomt. Heeft het theoretisch kader van CiS jullie op die manier geholpen bij het versterken van de netwerken in Noord-Brabant? Zo ja, was dat op beleidsmatig niveau of juist op meer praktisch uitvoerend niveau? Clara: Eerlijk gezegd zie ik nog geen direct resultaat. Dit loopt natuurlijk ook parallel met CMK, wat in ieder geval voor een grote verandering heeft gezorgd. Wel merk ik een hele sterke behoefte aan de legitimatie van cultuuronderwijs op scholen, ook naar ouders toe. Ik zou bijna zeggen dat de behoefte al vooruitloopt op de uitkomsten van het onderzoek. Het theoretisch kader heeft echt nog wel een behoorlijk afstand tot de praktijk van het onderwijs. De vertaling van het kader is zeker nodig. Ik neem wel een aantal uitgangspunten uit het theoretisch kader mee, maar ik ben nog erg voorzichtig om het zelf al naar de praktijk te vertalen. Het is nog te vroeg om er echt stappen mee te kunnen zetten. Ad: Komt dat misschien ook doordat het na de regiobijeenkomsten een tijd redelijk stil is geweest? Dat het nog even duurt voor de resultaten er zijn? Clara: Wellicht voor een deel, maar dan spreek ik voor mezelf. Als ik op scholen ben, heb ik heel sterk het idee dat ik moet aansluiten bij de taal die ze spreken en de dingen waar ze hun energie en inspiratie uit halen. Als ik met begrippen kom waar ze zich nog helemaal in moeten verdiepen, dan heb ik het gevoel dat ik ze al kwijtraak. Het hangt erg af van de school en van welke stappen de school wil maken. Bij de regeling CMK laten we de scholen nu benoemen wat ze hun leerlingen via cultuureducatie willen meegeven. Soms weten ze nog niets van CiS, maar sluiten ze ongemerkt op heel veel punten aan. Inhoudelijk zie ik dan de kansen en wil ik de theorie aanhalen, maar het is juist zo sterk als ze het zelf formuleren. 4

5 Merken jullie al iets van een gedeeld begrippenkader? Clara: Het is opvallend hoe sterk scholen inhouden kunnen verwoorden wat ze willen met cultuureducatie. Wanneer je dan kijkt naar de praktijk, dan staat dat er helaas nog wel behoorlijk ver vanaf. Ook dat verschilt natuurlijk per school en per docent. In de gedachteprocessen en principes zie ik wel echt de aansluiting bij CiS, maar in de praktijk minder. Ad: Op beleidsmatig vlak heb ik er nog weinig gebruik van gemaakt, hoewel ik zeker heb gemerkt dat er bij de marktplaatsen behoefte is aan legitimering. De marktplaatsen zijn zo goed overeind blijven staan vanwege hun praktische ondersteuning. De onderliggende inhoudelijke theoretische kaders kan ik nog niet helemaal duiden. Wel hebben ze duidelijk behoefte aan een theoretische basis, vandaar ook dat ze erg gretig waren bij de regiobijeenkomst in Deurne vorig jaar maart. Gaat de verspreiding van kennis vooral via de intermediairs/marktplaatsen? Ad: Zij spelen zeker een grote rol. Maar we moeten er wel voor waken dat scholen denken ah, als de marktplaats gaat, dan hoor ik het wel via de intermediairs. We willen juist dat ze zich er zelf in onderdompelen. Maar docenten hebben het druk, het is een vrij grote brok theorie om jezelf eigen te maken en het zijn toch veelal mensen van de praktijk. Clara: We hadden na Deurne nog drie vervolgbijeenkomsten rondom CiS voor het onderwijs op het programma staan, maar toen kwam net Cultuureducatie met Kwaliteit. Die bijeenkomsten hebben we dus breder getrokken, waardoor CiS toch een beetje ondersneeuwde. De scholen hadden meer behoefte aan informatie over CMK, de regeling bood natuurlijk ook een financiële bijdrage. Proef ik het goed, dat een sterk netwerk niet alleen inhoudelijk interessant is, maar ook organisatorische voordelen heeft? Ad: Dat proef je goed, maar ik plaats daar ook kanttekeningen bij. Je moet niet altijd mensen werk uit handen willen nemen. Je moet mensen betrokken maken. En dat betekent soms extra werk. Dat doen we nu dus wel, met de nieuwe regeling. Als scholen hieraan deelnemen, moeten ze er zelf over nadenken en er tijd in investeren. Clara: Bij een sterk netwerk hoort vooral ook dat er informatie terugkomt, dat er een wisselwerking is. Ik merk nu bij de ontwikkeling van De Cultuur Loper heel sterk dat wanneer alle partijen zich gehoord voelen, iedereen ook veel meer betrokken is. Ad: Het is de kunst om verschillende krachten bij elkaar te brengen. Iedere partij kent zijn eigen sterke punten, wanneer je die bij elkaar kunt brengen, kun je gebruik maken van de optelsom. Dat is de kracht van een sterk netwerk. Je moet niet altijd mensen werk uit handen willen nemen. Je moet mensen betrokken maken. En dat betekent soms extra werk. Ook zijn na de eerste pioniersjaren de verplichtingen van de marktplaatsen beter vastgelegd om belangenverstrengelingen te voorkomen. De inhoudelijke regie over hoe zo n netwerk lokaal functioneert wordt aangestuurd door een stuurgroep waarin alle partijen vertegenwoordigd zijn (onderwijs, cultuursector en de gemeente als opdrachtgever). Wanneer daar consensus is over de manier van werken, dan voorkom je problemen. In een aantal gevallen hebben we vastgelegd dat de gemeente de knoop door mag hakken wanneer het onverhoopt vastloopt. Het is daarbij heel goed als je kennis hebt van hoe het in de hele provincie werkt. Soms zat ik bij een gemeente aan tafel om een probleem te bespreken, maar dan wist ik al hoe dat in een andere gemeente was opgelost. 5

6 Jullie organiseren ook veel bijeenkomsten en studiedagen. Draagt dat ook bij aan het succes van een netwerk? Ad: Ja, dat denk ik wel. Het is belangrijk dat mensen elkaar regelmatig spreken. Vaak dragen ze zelf interessante onderwerpen aan om te bespreken. Toen CiS zich aandiende hebben we dat ook op de agenda gezet. Sommige marktplaatsen doken er direct op af en gingen na afloop zelf op onderzoek uit via jullie website. Kunstbalie moet het sinds 2013, net als veel andere organisaties, doen met een kleiner budget. Met 25% minder, om precies te zijn. Welke consequenties heeft dit voor de kwaliteit van het netwerk? Ad: We hebben met de provincie afgesproken dat we vol blijven inzetten op de netwerken. Hun bestaan is inmiddels gerechtvaardigd. We hebben de afgelopen 8 jaar enorm geïnvesteerd in de marktplaatsen. Ook nu, in de nieuwe periode met CMK, willen we een beroep blijven doen op deze intermediairs meestal zijn dat de marktplaatsen met inmiddels een dijk aan ervaring. Wel is een en ander nu een stuk onoverzichtelijk geworden. Voorheen waren er de marktplaatscoördinatoren, via hen hadden we contact met de diverse partijen. Nu wordt het ingewikkelder. We hebben marktplaatsen oude stijl (vraag en aanbod bij elkaar brengen); marktplaatsen oude stijl, maar ook intermediair CMK; intermediairs CMK zonder marktplaats taken; combinatiefuncties cultuur, die soms worden ingezet om de marktplaats oude stijl overeind te houden (niet voor CMK); marktplaatsen die hun oude taak financieren uit combinatiefuncties cultuur en met geld uit CMK hun intermediaire rol vervullen; meer en meer grote centra voor de kunsten met onderwijscoördinatoren die ook op dat terrein werkzaam zijn; nog wat intermediaire functies die daarbuiten vallen, maar zich evengoed op cultuureducatie richten. Aan ons de taak om daar binnenkort wat duidelijkheid in te scheppen. Ik zie 2013 als een overgangsjaar. Het kussen is opgeschud en nu wachten we af hoe alle veertjes landen. Zoals dat nu lijkt, ben ik er niet ongelukkig mee. Er is veel bezuinigd, maar er wordt ook nadrukkelijk gekeken naar hoe middelen efficiënt kunnen worden ingezet en zoveel mogelijk overeind kan blijven. Maar soms wringt het ook. Dan gaat er bijvoorbeeld lokaal geld naar een intermediaire functie, maar wordt dat geld weggehaald bij de cultuursector die juist het aanbod moet verzorgen. Clara: Een andere ontwikkeling is dat sommige scholen hun netwerk uitbreiden naar bedrijven toe en ouders een steeds grotere rol spelen. Het is belangrijk om aan ouders te laten zien waarom we aan cultuureducatie doen. Ad: Het was bekend dat na 2012 de provinciale subsidie om de marktplaatsen mee te financieren zou verdwijnen. De opdracht was dus, kijk of je je dienstverlening kunt verruimen, zodat je in je eigen bestaan kunt voorzien. Nu worden er bijvoorbeeld ook activiteiten voor ouderen georganiseerd en vroeg- en voorschoolse educatie. Dan zit je echt op het terrein van de culturele levensloop, want die beperkt zich niet tot het primair onderwijs. Het is een goede ontwikkeling wanneer een lokale intermediair inziet dat men daar ook een coördinerende taak kan hebben. Hoe hoop je dat het beeld in 2014 is, wanneer alle veertjes zijn neergedaald? Ad: Dan hoop ik dat alle partijen die hier een rol in spelen zich zo onmisbaar hebben gemaakt, dat iedereen het als normaal ervaart dat ze er zijn. Dat geldt zowel voor de aanbieders als voor de mensen die de touwtjes aan elkaar knopen. Clara: En dat de krachten goed verdeeld zijn. Dat iedereen een rol in het netwerk heeft waarin hij optimaal kan functioneren. Dat is wat je hoopt, en dat zie ik nu met CMK ook wel gebeuren, dat is heel prettig. Ad: Kunstbalie heeft 25% bezuinigd. Dat valt nog mee in vergelijking met andere provincies, waar soms zelfs 60 of 70% bezuinigd wordt. Maar het is nooit gemakkelijk, want je moet keuzes maken. 6

7 De provincie Noord-Brabant heeft cultuur tot kerntaak benoemd, dat helpt ons. En er zijn veel gedreven mensen in de sector, die ondanks de bezuinigingen willen blijven doen wat ze al deden en de nieuwe ontwikkelingen en taken er ook nog bij nemen. Ook zij moeten natuurlijk wel keuzes maken en het takenpakket efficiënt herinrichten, anders is het niet haalbaar. We blijven inspelen op de belangrijke ontwikkelingen en hopen zoveel mogelijk voort te kunnen bouwen op onder andere de marktplaatsen die zich afgelopen jaren in veel gevallen sterk verankerd hebben in onze provincie. -- Voor meer informatie over Kunstbalie kijkt u op Wilt u een gesprek met een van de adviseurs Cultuur in de Spiegel in de regio Zuid Nederland, neem dan contact op met Ad van Drunen via of 7

Welkom bij De provinciale staat van cultuurbeleid! Tilburg, 4 maart 2015

Welkom bij De provinciale staat van cultuurbeleid! Tilburg, 4 maart 2015 Welkom bij De provinciale staat van cultuurbeleid! Tilburg, 4 maart 2015 Loek Sijbers Dagvoorzitter twitter mee via #PS15 Ocker van Munster Directeur LKCA Brigite van Haaften-Harkema Gedeputeerde provincie

Nadere informatie

Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij

Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij De publicatie van Fianne Konings, Culturele instellingen en een doorlopende

Nadere informatie

Kunstgebouw Beleidsplan 2013-2016

Kunstgebouw Beleidsplan 2013-2016 Kunstgebouw Beleidsplan 2013-2016 Kunstgebouw Broekmolenweg 16 2289 BE Rijswijk www.kunstgebouw.nl B e l e i d s p l a n 2 0 1 3-2 0 1 6 Z I C H T B A AR M AK E N W AT E R I S, S T I M U L E R E N W AT

Nadere informatie

Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit

Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit Hoe breng je meer lijn en structuur in je cultuureducatie en hoe werk je gericht aan de persoonlijke (creativiteits)- ontwikkeling van leerlingen? Basisscholen

Nadere informatie

Kunstgebouw Beleidsplan

Kunstgebouw Beleidsplan Kunstgebouw Beleidsplan 2017-2020 Kunstgebouw Broekmolenweg 20 2289 BE Rijswijk www.kunstgebouw.nl Beleidsplan 2017-2020 ZICHTBAAR MAKEN WAT ER IS, STIMULEREN WAT ER KAN ZIJN Inleiding Kunstgebouw is expert

Nadere informatie

SLB eindverslag. Rozemarijn van Dinten HDT.1-d 12053449 11-11-12

SLB eindverslag. Rozemarijn van Dinten HDT.1-d 12053449 11-11-12 SLB eindverslag Rozemarijn van Dinten HDT.1-d 12053449 11-11-12 Eindverslag De afgelopen periode heb ik een aantal lessen SLB gehad. Hierover ga ik een eindverslag schrijven en vertellen hoe ik de lessen

Nadere informatie

Eerste tussentijdse effectevaluatie

Eerste tussentijdse effectevaluatie Eerste tussentijdse effectevaluatie In Noord-Brabant namen in 2013 en 2014 85 basisscholen en 3 middelbare scholen uit 27 gemeenten deel aan De Cultuur Loper. De Cultuur Loper helpt scholen om vanuit hun

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Voor cliënten

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Voor cliënten MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Voor cliënten Ik red me prima, maar nu mijn zoontje zich niet normaal ontwikkelt weet ik het even niet meer. Mijn beperking vraagt om aanpassingen in huis.

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

Jeroen Dusseldorp 17-12-2013

Jeroen Dusseldorp 17-12-2013 Groeidocument trainingen blok 2 Jeroen Dusseldorp 17-12-2013 Inleiding Voor u ligt mijn groeidocument van de trainingen die zijn gegeven in blok 2 van de minor Consultancy. Om een succesvolle consultant

Nadere informatie

Een goed leven voor.

Een goed leven voor. Een goed leven voor. Juultje Holla - Perspectief - maart 2013 Als onderdeel van het ZonMW project Zeggenschap en Inclusie Met dank aan Rob, die mij hierbij enorm geholpen heeft. Een goed leven voor. Een

Nadere informatie

Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie.

Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie. Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie. De cliënt krijgt een groot vel papier en kleurkrijt. De opdracht is: Teken je gezin van herkomst rond de etenstafel. Een werkvorm

Nadere informatie

Blok 1 - Voeding en ziekte

Blok 1 - Voeding en ziekte Reflectie jaar 2 Algemeen Nadat ik mijn propedeuse heb behaald kon ik mij in het volgende studiejaar compleet richten op het begin van de hoofdfase. Ik heb in het tweede jaar veel geleerd en mijzelf verder

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

360 feedback 3.1 M. Camp Opereren als lid van een team Omgaan met conflicten Omgaan met regels

360 feedback 3.1 M. Camp Opereren als lid van een team Omgaan met conflicten Omgaan met regels 360 feedback 3.1 Student: M. camp Studentnummer: 11099003 Klas: WDH31 Datum: 2-02-2014 Personen welke de formulieren hebben ingevuld: - M. Camp - Menno Lageweg - Ir. S.W.L. van Herk - D.J. Jager M. Camp

Nadere informatie

KINDEREN LEKKER IN HUN VEL

KINDEREN LEKKER IN HUN VEL KINDEREN LEKKER IN HUN VEL 1. Welkom wij zijn Karin Hallegraeff en Noelle van Delden van Praktijk IKKE Karin stelt zich voor en er komt een foto van Karin in beeld. Noelle stelt zich voor en er komt een

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Voor cliënten

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Voor cliënten MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Voor cliënten Ik red me prima, maar nu mijn zoontje zich niet normaal ontwikkelt weet ik het even niet meer. Mijn beperking vraagt om aanpassingen in huis.

Nadere informatie

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN Gratis PDF Beschikbaar gesteld door vlewa.nl Geschreven door Bram van Leeuwen Versie 1.0 INTRODUCTIE Welkom bij deze gratis PDF! In dit PDF

Nadere informatie

LERENDE NETWERKEN. Hoe werkt de cultuurcoach?

LERENDE NETWERKEN. Hoe werkt de cultuurcoach? LERENDE NETWERKEN Hoe werkt de cultuurcoach? Ga even staan als Cultuurcoaches Uitkomsten inventarisatie 2016 onder beleidsmedewerkers cultuur en cultuurcoaches Wie hebben gereageerd? 55 cultuurcoaches

Nadere informatie

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld.

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. Resultaat Vragenlijst: Waarom doe je mee met de lokale energiecoöperatie? 26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. 1. Ik ben op de volgende manier betrokken bij de lokale

Nadere informatie

PASSEND ONDERWIJS IN PRAKTIJK

PASSEND ONDERWIJS IN PRAKTIJK THEMA TERUGBLIK OP EEN JAAR PASSEND ONDERWIJS NIEUW VAN BALANS: PASSEND ONDERWIJS IN PRAKTIJK Tekst: Anouk van Westerloo Foto s: Thijs Rooimans Om te zorgen dat ouders, onderwijs en zorg hun gezamenlijk

Nadere informatie

Vijfde monitor cultuureducatie Noord- Brabant

Vijfde monitor cultuureducatie Noord- Brabant Vijfde monitor cultuureducatie Noord- Brabant Cultuureducatie op Brabantse scholen voor PO en VO 2015 met een vergelijking tussen PO scholen die wel en niet deelnemen aan De Cultuur Loper KPC Groep Ria

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

AVONTURENKAART. Reflectieopdrachten

AVONTURENKAART. Reflectieopdrachten AVONTURENKAART Reflectieopdrachten Je hebt aangegeven dat je het niet weet; je hangt niet erg aan je huidige baan maar hebt ook niet de ambitie om naar een andere baan op zoek te gaan. Geef hieronder kort

Nadere informatie

RAADSINFORMATIEBRIEF. TITEL Implementatie Cultuureducatie met Kwaliteit (schooljaar 2013-2014)

RAADSINFORMATIEBRIEF. TITEL Implementatie Cultuureducatie met Kwaliteit (schooljaar 2013-2014) RAADSINFORMATIEBRIEF Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4426490 Aan : Gemeenteraad Datum : 5 juli 2013 Portefeuillehouder : Wethouder P. van den Berg/ C. van Eijk Programma : 9. Cultureel klimaat

Nadere informatie

DE NETWERKTHERMOMETER LEERLINGEN INSTRUCTIE

DE NETWERKTHERMOMETER LEERLINGEN INSTRUCTIE Netwerkthermometer DE NETWERKTHERMOMETER LEERLINGEN INSTRUCTIE Wat is De Netwerkthermometer De Netwerkthermometer is een test. Een test om een gedegen beeld te krijgen van hoe je zelf aan kijkt tegen je

Nadere informatie

Alvast hartelijk dank voor het invullen! De teams van Kunststation C, IVAK de Cultuurfabriek, Cultuur Educatie Stad en Museumhuis Groningen

Alvast hartelijk dank voor het invullen! De teams van Kunststation C, IVAK de Cultuurfabriek, Cultuur Educatie Stad en Museumhuis Groningen Wij verzoeken u vriendelijk de volgende vragen over cultuureducatie op uw school te beantwoorden. Uw antwoorden zijn voor ons van groot belang om de ondersteuning van cultuureducatie op de scholen de komende

Nadere informatie

ZES VOUCHERS VOOR JOUW ARTISTIEKE ONTWIKKELING! CURSUS EN COACHING VOUCHERS. VOOR WIE? De vouchers zijn bedoeld voor: &

ZES VOUCHERS VOOR JOUW ARTISTIEKE ONTWIKKELING! CURSUS EN COACHING VOUCHERS. VOOR WIE? De vouchers zijn bedoeld voor: & ZES VOUCHERS VOOR JOUW ARTISTIEKE ONTWIKKELING! DIT BOEKJE IS 2850,- WAARD. DE VOUCHERS KUN JE INWISSELEN VOOR EEN CURSUS OF COACHINGSESSIE(S) BIJ EEN CENTRUM VOOR DE KUNSTEN IN BRABANT. CURSUS EN COACHING

Nadere informatie

Growth & Reflection. Opleverdatum: 18 juni 2014

Growth & Reflection. Opleverdatum: 18 juni 2014 Growth & Reflection Growth & Reflection Opleverdatum: 18 juni 2014 Multimediaal Reclamebureau 2013/2014 Inleiding Er zit alweer een half jaar bij MMR op en ik heb weer veel nieuwe dingen geleerd en nieuwe

Nadere informatie

3 Hoogbegaafdheid op school

3 Hoogbegaafdheid op school 3 Hoogbegaafdheid op school Ik laat op school zien wat ik kan ja soms nee Ik vind de lessen op school interessant meestal soms nooit Veel hoogbegaafde kinderen laten niet altijd zien wat ze kunnen. Dit

Nadere informatie

Klanttevredenheid. Vereenzaming Ouderen Soest VOS

Klanttevredenheid. Vereenzaming Ouderen Soest VOS 2011 Klanttevredenheid Vereenzaming Ouderen Soest VOS Stichting Welzijn Ouderen Soest Molenstraat 8c 3764 TG Soest 035 60 23 681 info@swos.nl www.swos.nl KvK 41189365 Klanttevredenheidsonderzoek Vereenzaming

Nadere informatie

De Robijn Nieuwsbrief Januari 2008. Het wonder komt ongemerkt je geest binnen wanneer die even pas op de plaats maakt en stil is.

De Robijn Nieuwsbrief Januari 2008. Het wonder komt ongemerkt je geest binnen wanneer die even pas op de plaats maakt en stil is. De Robijn Nieuwsbrief Januari 2008 Lieve mensen, Allereerst wens ik iedereen een vreugdevol nieuw jaar toe. Misschien begin je dit jaar met de beste voornemens, zoals altijd en heb je bewust gekeken naar

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Veel gestelde vragen aanvragen Cultuureducatie met Kwaliteit

Veel gestelde vragen aanvragen Cultuureducatie met Kwaliteit Veel gestelde vragen aanvragen Cultuureducatie met Kwaliteit Met deze vragenlijst proberen we antwoord te geven op vragen die er over de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK) en het aanvragen daarvan

Nadere informatie

Cultuureducatie in het basisonderwijs

Cultuureducatie in het basisonderwijs Cultuureducatie in het basisonderwijs Gemeente Westland Nulmeting Inleiding Teneinde aan het einde van het programma Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK) vast te kunnen stellen wat de bereikte resultaten

Nadere informatie

Effectief investeren in management

Effectief investeren in management Effectief investeren in management Veel organisaties zijn in verandering. Dat vraagt veel van de leidinggevenden/managers. Zij moeten hun medewerkers in beweging krijgen om mee te veranderen. En dat gaat

Nadere informatie

Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige.

Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige. Burn out Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige. Ik was al een tijd druk met mijn werk en mijn gezin. Het viel mij zwaar, maar ik moest dit van mezelf doen om aan de omgeving te laten zien

Nadere informatie

Team:Sales en Marketing Datum: 21-04-2011 WICKED TEAMS RAPPORT

Team:Sales en Marketing Datum: 21-04-2011 WICKED TEAMS RAPPORT Team:Sales en Marketing Datum: 21-04-2011 WICKED TEAMS RAPPORT 1. Inleiding Het Team Testing team heeft de WickedTeams Teamanalyse gedaan. Deze teamanalyse geeft inzicht in een aantal kenmerken die van

Nadere informatie

Employee Support en Menea

Employee Support en Menea Employee Support en Menea Sinds de aankondiging in april heb je de adviseurs van Employee Support bij Philip Morris kunnen zien om jou en je collega's te ondersteunen en bij te staan. Gelukkig hebben veel

Nadere informatie

Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces

Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces Het 5V- proces van Appreciative Inquiry is een uitstekend instrument voor het houden van een waarderend gesprek of interview. Je kunt de stappen in het

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Persoonlijkheidstesten

Persoonlijkheidstesten Persoonlijkheidstesten De gratis korte persoonlijkheid test De eerste test die ik heb gemaakt is een gratis test. Deze test bestaat uit één vraag waar wordt gevraagd een van de negen figuren te kiezen.

Nadere informatie

"Alle kinderen moeten kunnen genieten van kunst en cultuur"

Alle kinderen moeten kunnen genieten van kunst en cultuur "Alle kinderen moeten kunnen genieten van kunst en cultuur" ONS DOEL Kunst is goed en leuk om te doen, voor alle mensen en voor kinderen in het bijzonder. Het Jeugdcultuurfonds Brabant wil financiële drempels

Nadere informatie

Cursus Coördinator Cultuureducatie Onderbouw V.O

Cursus Coördinator Cultuureducatie Onderbouw V.O Cursus Coördinator Cultuureducatie Onderbouw V.O. 2012-2013 CultuurlinC, marktplaats cultuureducatie Roosendaal biedt de cursus Coördinator Cultuureducatie Onderbouw Voortgezet Onderwijs aan. Aanleiding

Nadere informatie

Wmo-werkplaats Twente. Scholingshandleiding voor cursist en trainer. Samenwerken met vrijwilligers

Wmo-werkplaats Twente. Scholingshandleiding voor cursist en trainer. Samenwerken met vrijwilligers Wmo-werkplaats Twente Scholingshandleiding voor cursist en trainer Samenwerken met vrijwilligers De vrijwilliger als vanzelfsprekende partner in zorg en welzijnswerk juli 2011 Saxion. Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Bezuinigingen muziekonderwijs

Bezuinigingen muziekonderwijs Muziek en cultuur bezuinigingen & nieuw beleid 7 november 2012 Bezuinigingen muziekonderwijs Begrotingsbehandeling november 2011: Afschaffen subsidie muziekschool Muziekles t/m 18 jaar tegen gereduceerd

Nadere informatie

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is.

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Goedendag! Als ik even de aandacht mag, ja! Dank u. Dan geef ik nu het woord aan mezelf. Als ik mij eerst eens even mag introduceren.

Nadere informatie

Huiselijk geweld tussen zussen

Huiselijk geweld tussen zussen Huiselijk geweld tussen zussen Motiverende gespreksvoering: Casus huiselijk geweld tussen zussen Door drs. Sergio van der Pluijm Een tijd terug had ik een jonge vrouw (18) van allochtone afkomst in begeleiding

Nadere informatie

Een nieuw jaar nieuwe kansen en 9 tips die je helpen je doelen te bereiken. coaching en energetische therapie. www.pranakompas.nl

Een nieuw jaar nieuwe kansen en 9 tips die je helpen je doelen te bereiken. coaching en energetische therapie. www.pranakompas.nl Nieuwsbrief 2015-3: Een nieuw jaar nieuwe kansen en 9 tips die je helpen je doelen te bereiken coaching en energetische therapie www.pranakompas.nl Een nieuw jaar nieuwe kansen! 9 Tips die je helpen je

Nadere informatie

KWALITEITSNETWERKEN: leren van elkaar. Een methode om de kwaliteit van forensische zorg te verhogen.

KWALITEITSNETWERKEN: leren van elkaar. Een methode om de kwaliteit van forensische zorg te verhogen. KWALITEITSNETWERKEN: leren van elkaar Een methode om de kwaliteit van forensische zorg te verhogen. CONTACT Voor meer informatie over de kwaliteitsnetwerken kunt u contact opnemen met: Diewke de Haen (ddehaen@efp.nl)

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Leren & Werken

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Leren & Werken MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Leren & Werken Steeds opnieuw raak ik mijn baan kwijt. Waar ligt dat nou aan? Welke vervolgopleiding zou iets voor mij zijn? Is er voor mij extra ondersteuning

Nadere informatie

Aan de slag met de Werk Ster!

Aan de slag met de Werk Ster! Aan de slag met de Werk Ster! Werk Ster Copyright EgberinkDeWinter 2013-2014 Werk Ster Stappen naar werk De Werk Ster helpt je duidelijk te krijgen waar jij op dit moment staat op weg naar werk. Je krijgt

Nadere informatie

Werkelijk hemels: na ruim 20 jaar

Werkelijk hemels: na ruim 20 jaar Succes verhaal - Stoppen met haren uittrekken Werkelijk hemels: na ruim 20 jaar knokken tegen Trichotillomanie eindelijk bevrijd van gewoonte tot haren uittrekken!!!! Al ruim 20 jaar lang had ik last van

Nadere informatie

Les 2: Voorspellen Tekst: Veilig in het verkeer. Introductiefase: 2. Vraag: "Kan iemand zich nog herinneren wat de bedoeling was bij het voorspellen?

Les 2: Voorspellen Tekst: Veilig in het verkeer. Introductiefase: 2. Vraag: Kan iemand zich nog herinneren wat de bedoeling was bij het voorspellen? Les 2: Voorspellen Tekst: Veilig in het verkeer "Welkom:... " Introductiefase: 1. "Vorige week zijn we begonnen met voorspellen." 2. Vraag: "Kan iemand zich nog herinneren wat de bedoeling was bij het

Nadere informatie

De leden van de raad van de gemeente Groningen te GRONINGEN

De leden van de raad van de gemeente Groningen te GRONINGEN Onderwerp Evaluatie nieuwe impuls Steller M. Mulder De leden van de raad van de gemeente Groningen te GRONINGEN Telefoon (050) 367 60 97 Bijlage(n) 1 Ons kenmerk 6044570 Datum 23-11-2016 Uw brief van Uw

Nadere informatie

Wat heeft dit kind nodig?

Wat heeft dit kind nodig? ADHD PDD-NOS Leerstoornis Gedragsstoornis Team Wat heeft dit kind nodig? Lynn leest in haar leesboek. Tegelijkertijd tikt ze constant met haar pen op haar tafel. Dat doet ze wel vaker. De kinderen van

Nadere informatie

Het beste uit jezelf

Het beste uit jezelf Het beste uit jezelf 2 3 Met elkaar bouwen aan het Huis van Philadelphia Philadelphia wil dat mensen met een beperking gelukkig kunnen zijn en het beste uit zichzelf kunnen halen. Daarom doen we ons werk

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties

Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties Preek Gemeente van Christus, Het staat er een beetje verdwaald in dit hoofdstuk De opmerking dat ook Jezus doopte en leerlingen maakte. Het is een soort zwerfkei, je leest er ook snel overheen. Want daarna

Nadere informatie

Cultuureducatie in het PO en SO

Cultuureducatie in het PO en SO Cultuureducatie in het PO en SO 04-10-2015/JD Inhoud Introductie 1. PR8cultuurprogramma 2. Expertisecentrum Kunst en Scholen 3. Cultuureducatie met Kwaliteit 4. Aanvullende educatieve projecten Introductie

Nadere informatie

WORKSHOP LEERLIJNEN. Dag van de Cultuureducatie: workshop leerlijnen

WORKSHOP LEERLIJNEN. Dag van de Cultuureducatie: workshop leerlijnen WORKSHOP LEERLIJNEN Welkom en inleiding Wat is een leerlijn? Voorbeelden en achtergronden van leerlijnen cultuuronderwijs Leerlijnen in Flevoland: KIDD en De Culturele Haven Hoe bouw je een leerlijn? WORKSHOP

Nadere informatie

Dossier opdracht 5. Kijk op leerlingen en leren

Dossier opdracht 5. Kijk op leerlingen en leren Dossier opdracht 5 Kijk op leerlingen en leren Naam: Thomas Sluyter Nummer: 1018808 Jaar / Klas: 1e jaar Docent Wiskunde, deeltijd Datum: 19 januari, 2008 Samenvatting Als voorbereiding op onze baan in

Nadere informatie

Hans van Rooij VERSTAG

Hans van Rooij VERSTAG Hans van Rooij VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen van

Nadere informatie

Voorbereidende les. Basisonderwijs. Educatieteam

Voorbereidende les. Basisonderwijs. Educatieteam Basisonderwijs Voorbereidende les (1) Introductie (2) Huiswerkopdracht (3) Bijlage 1 (4) Bijlage 2 Educatieteam Het educatie team bestaat uit jonge, gemotiveerde en bevlogen medewerkers die dichtbij de

Nadere informatie

Feedback Project Ergonomisch Ontwerpen

Feedback Project Ergonomisch Ontwerpen Feedback Project Ergonomisch Ontwerpen Competenties Sociaal en communicatief functioneren (P9) Initiatief (P10) Reflectie (P11) Afgelopen module heb je met een groepje gewerkt aan je project. In week 7

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

Tijd voor Het Nieuwe Leidinggeven! Lees in 2 minuten wat Het Nieuwe Leidinggeven is, wat het uw organisatie brengt en hoe het te ontwikkelen is.

Tijd voor Het Nieuwe Leidinggeven! Lees in 2 minuten wat Het Nieuwe Leidinggeven is, wat het uw organisatie brengt en hoe het te ontwikkelen is. Tijd voor Het Nieuwe Leidinggeven! Lees in 2 minuten wat Het Nieuwe Leidinggeven is, wat het uw organisatie brengt en hoe het te ontwikkelen is. De manier waarop we het werk organiseren en samenwerken

Nadere informatie

Ik wilde een opdracht ontwikkelen voor leerlingen die voldoet aan de uitgangspunten van competentiegericht leren.

Ik wilde een opdracht ontwikkelen voor leerlingen die voldoet aan de uitgangspunten van competentiegericht leren. 1/5 Fase 1: Wat wilde ik bereiken? Handelen/ ervaring opdoen Ik wilde een opdracht ontwikkelen voor leerlingen die voldoet aan de uitgangspunten van competentiegericht leren. De opdracht wilde ik zo ontwikkelen,

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. Week 9 Vrijdag 4 maart 2011. J.H. Donnerschool Locatie Hilversum. Berichten van: Ineke

NIEUWSBRIEF. Week 9 Vrijdag 4 maart 2011. J.H. Donnerschool Locatie Hilversum. Berichten van: Ineke J.H. Donnerschool Locatie Hilversum Week 9 Vrijdag 4 maart 2011 NIEUWSBRIEF Berichten van: Ineke Berichten van groep: Oranje Rood Goud Paars De eerste week na de vakantie zit er weer op en in alle klassen

Nadere informatie

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen Redactie: Marieke Haitsma en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie

Nadere informatie

3. Rouw en verliesverwerking

3. Rouw en verliesverwerking 3. Rouw en verliesverwerking 29 Voor de trainer De belangrijkste begrippen van dit gedeelte zijn: Grote verschillen tussen verschillende getroffenen Breuk in de levenslijn Rouw/Verliesverwerking/chronische

Nadere informatie

Traject Tilburg. Aanvragers: Gemeente Tilburg. Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net

Traject Tilburg. Aanvragers: Gemeente Tilburg. Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net Traject Tilburg Aanvragers: Gemeente Tilburg Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net Opgave: Beantwoorde ondersteuningsvraag In Tilburg is het traject Welzijn Nieuwe Stijl onderdeel van een groter programma

Nadere informatie

Cultuureducatiebeleid. in Purmerend

Cultuureducatiebeleid. in Purmerend Cultuureducatiebeleid in Purmerend Kenmerken Over de gemeente Aantal inwoners 30.000-90.000 inwoners (middelgrote gemeente) Soort gemeente stadsgemeente Regiofunctie centrumgemeente van de regio Contactgegevens

Nadere informatie

De Cultuur Loper op basisschool Sint Petrus in Boxtel

De Cultuur Loper op basisschool Sint Petrus in Boxtel De Cultuur Loper op basisschool Sint Petrus in Boxtel Als onderdeel van de monitoring van De Cultuur Loper heeft KPC Groep in 2015 met 4 voorloperscholen gesprekken gevoerd. De 4 gespreksverslagen vertellen

Nadere informatie

Over de streep. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent, zou je weten dat.. 3. Cadeautje.. 3. Stap over de streep als 3.

Over de streep. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent, zou je weten dat.. 3. Cadeautje.. 3. Stap over de streep als 3. Over de streep Inhoud Over de streep. 1. Zaalindeling... 2. Hoe ziet de dag eruit?.. 2. Hoe ziet de workshop eruit?.. 2. De groep(en). 2. Wat te doen als.. 3. Hoe. 3. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent,

Nadere informatie

Bijlage 1 Interviewleidraad voor het interview met locatiemanagers

Bijlage 1 Interviewleidraad voor het interview met locatiemanagers 245 Bijlage 1 Interviewleidraad voor het interview met locatiemanagers Datum van het interview : Vensterschool: Introductie: Het GION doet onderzoek naar de ontwikkeling van vier Vensterscholen: Vinkhuizen,

Nadere informatie

Reflectieverslag mondeling presenteren

Reflectieverslag mondeling presenteren Reflectieverslag mondeling presenteren Naam: Registratienummer: 900723514080 Opleiding: BBN Groepsdocente: Marjan Wink Periode: 2 Jaar: 2008 Inleiding In dit reflectieverslag zal ik evalueren wat ik tijdens

Nadere informatie

Het hoeft niet groots en meeslepend te zijn. Tekst: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman

Het hoeft niet groots en meeslepend te zijn. Tekst: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman Strategische personeelsplanning in stapjes Het hoeft niet groots en meeslepend te zijn Tekst: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman Negentien gemeenten in West-Brabant willen in 2017 één gezamenlijke

Nadere informatie

Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013

Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013 Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013 Jongerenraad Wageningen Adviesnr. : 1 Datum : 29-05-2013 Colofon De Jongerenraad, een adviesorgaan van de gemeente Wageningen, is geïnstalleerd in

Nadere informatie

Omgaan met gedrag op Basisschool De Bareel

Omgaan met gedrag op Basisschool De Bareel 1. Uitgangspunten gedrag Omgaan met gedrag op Basisschool De Bareel Schooljaar 2013 Inhoud 2. Preventief handelen om te komen tot gewenst gedrag 3. Interventies om te komen tot gewenst gedrag 4. Stappenplan

Nadere informatie

Waarde-vol werken gaat over de waarden en waarde van medewerkers in relatie tot het werk en de doelen van de organisatie.

Waarde-vol werken gaat over de waarden en waarde van medewerkers in relatie tot het werk en de doelen van de organisatie. WAARDE-VOL WERKEN 1 De toekomst van LOC is: waarde-vol werken In het afgelopen jaar sinds de studiedagen in januari is er op alle fronten nagedacht en gesproken over de toekomst van LOC. Wat is de richting

Nadere informatie

Cultuuronderwijs: kwaliteit door kennis

Cultuuronderwijs: kwaliteit door kennis faculteit der letteren cultuur in de spiegel prof.dr.b.p. (Barend) van Heusden Oude Boteringestraat 23 9712 GC Groningen E b.p.van.heusden@rug.nl T 050 363 6018 Contactpersoon M.C.H.(Hadewijch) de Jong

Nadere informatie

Beslisdocument college van Peel en Maas

Beslisdocument college van Peel en Maas Beslisdocument college van Peel en Maas Document openbaar: Ja Zaaknummer: 1894/2012/ Documentnummer: 1894/2012/119305 Besluitnummer: 43 7b Onderwerp: project Uniekunst Advies: 1. Maximaal een eenmalig

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 3. Mijn artfiact 3. Proces 4. Mijn beoordelingsblad en presentatie 5. Autotic Selfie eindproduct (ware grootte) 6

Inhoudsopgave. Inleiding 3. Mijn artfiact 3. Proces 4. Mijn beoordelingsblad en presentatie 5. Autotic Selfie eindproduct (ware grootte) 6 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Mijn artfiact 3 Proces 4 Mijn beoordelingsblad en presentatie 5 Autotic Selfie eindproduct (ware grootte) 6 2 Autobiotic Selfie Inleiding De autobiotic selfie heeft mij heel

Nadere informatie

Leermodule 8: Terugblik op zelfleiderschap

Leermodule 8: Terugblik op zelfleiderschap Leermodule 8: Terugblik op zelfleiderschap Zelfleiderschap is dat je jezelf aanstuurt. Je doet wat jij belangrijk, waardevol, leuk of interessant vindt. Je kiest je eigen weg en je zorgt goed voor jezelf.

Nadere informatie

18 DECEMBER 2008: Besluit project Atalanta ( project dierenpark / centrum / theater)

18 DECEMBER 2008: Besluit project Atalanta ( project dierenpark / centrum / theater) 18 DECEMBER 2008: Besluit project Atalanta ( project dierenpark / centrum / theater) Bijdrage 1 e termijn Voorzitter, Hoe staat de DOP tegenover het project dierenpark / centrum / theater? Wij zouden er

Nadere informatie

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind MEE Nederland Raad en daad voor iedereen met een beperking Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Inhoudsopgave

Nadere informatie

Documentaire vrijheid Depressie

Documentaire vrijheid Depressie Documentaire vrijheid Depressie Anna Diouf en Rianne Horning MM2A 1 Inhoudsopgave Inleiding Het onderzoek Voice-over Filmplan Storyboard 2 Inleiding De afgelopen 4 weken hebben we in duo s een mini-documentaire

Nadere informatie

ZES vouchers voor jouw

ZES vouchers voor jouw ZES vouchers voor jouw artistieke ontwikkeling! Dit boekje is 2850,- waard. De vouchers kun je inwisselen voor een cursus of coachingsessie(s) bij een Centrum voor de Kunsten in Brabant. Cursus en Coaching

Nadere informatie

Reflectieverslag Master pedagogiek

Reflectieverslag Master pedagogiek Reflectieverslag Master pedagogiek Voor + achternaam: Jan- Hessel Boermans Studentnummer: 277827 Soort verslag: reflectieverslag Master Pedagogiek Cohortjaar: 2013 Opleiding: Master Pedagogiek, Leren en

Nadere informatie

Oh ja? Dat klinkt als een belangrijk project. En nu kom je erachter dat het niet haalbaar is?

Oh ja? Dat klinkt als een belangrijk project. En nu kom je erachter dat het niet haalbaar is? Positief moeten doen Uitgeschreven progressiegerichte dialogen zijn mooi materiaal om jezelf te trainen. Je kunt dat op verschillende manieren doen. Je kunt de dialoog lezen en in de kantlijn schrijven

Nadere informatie

De olifant die woord hield

De olifant die woord hield De olifant die woord hield Een voorstelling van verhalenverteller Peter Faber www.peterfaber.eu Inleiding Aan het eind van haar leven las Annie MG Schmidt al haar sprookjes nog eens door. Genadeloos streepte

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Leer hoe je effectiever kunt communiceren

Leer hoe je effectiever kunt communiceren Leer hoe je effectiever kunt communiceren De kracht van geweldloze communicatie Hoe vaak kom je in een gesprek terecht waarin je merkt dat je niet meer zegt wat je wilt zeggen; dat je iets doet wat de

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Meten van mediawijsheid. Bijlage 6. Interview. terug naar meten van mediawijsheid

Meten van mediawijsheid. Bijlage 6. Interview. terug naar meten van mediawijsheid Meten van mediawijsheid Bijlage 6 Interview terug naar meten van mediawijsheid Bijlage 6: Het interview Individueel interview Uitleg interview Ik zal je uitleggen wat de bedoeling is vandaag. Ik ben heel

Nadere informatie

Veranderen doet pijn. Dat moet je bespreekbaar maken

Veranderen doet pijn. Dat moet je bespreekbaar maken LEREND VERANDEREN IN HAARLEMMERMEER Veranderen doet pijn. Dat moet je bespreekbaar maken Tekst: Fenny Brandsma / Fotografie: Kees Winkelman Wie in een organisatie succesvol veranderingen wil realiseren,

Nadere informatie

Bijlage Stoere Schildpadden

Bijlage Stoere Schildpadden Bijlage Stoere Schildpadden Deze bijlage hoort bij de beschrijving van de interventie Stoere Schildpadden, zoals die is opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies. Meer informatie: www.nji.nl/jeugdinterventies

Nadere informatie

Competentiescan Propedeuse Academie voor Beeldende Vorming Tilburg

Competentiescan Propedeuse Academie voor Beeldende Vorming Tilburg Competentiescan Propedeuse Academie voor Beeldende Vorming Tilburg naam student: Stan Verhees.. A1 CREËREND VERMOGEN 1 De student kan zelfstandig een beeldend proces op gang brengen, dit proces kwalitatief

Nadere informatie