Kunstbalie over het belang van een goed netwerk door Jacolien de Nooij

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kunstbalie over het belang van een goed netwerk door Jacolien de Nooij"

Transcriptie

1 Kunstbalie over het belang van een goed netwerk door Jacolien de Nooij Afgelopen jaar hebben we diverse pioniers op het gebied van Foto s Ad en Clara Cultuur in de Spiegel geïnterviewd om een beeld te geven van hoe er in het veld al gewerkt wordt om het theoretisch kader van CiS te laten landen. Een gedeeld referentiekader is van essentieel belang voor een goede samenwerking op het gebied van cultuuronderwijs. Daarnaast is een stevig netwerk eveneens onmisbaar wanneer allerlei partijen (overheid, fondsen, scholen, educatieve en ondersteunende instel-lingen) willen en moeten Foto s Ad en Clara samenwerken. Maar hoe geef je een netwerk structuur? Hoe houd je het beste overzicht van alle lijntjes? En hoe houd je iedereen gemotiveerd en zorg je dat de netwerken ook inhoudelijk interessant blijven? Daar praten we over met Ad van Drunen, Senior Beleidsmedewerker Cultuureducatie bij Kunstbalie. Kunstbalie werkt in opdracht van de provincie Noord-Brabant om de cultuurparticipatie van alle inwoners van de provincie te vergroten en daarmee het fundament voor de culturele levensloop te verstevigen. Dit doet Kunstbalie door te investeren in de infrastructuur en diverse partijen met elkaar te verbinden, maar ook door vakinhoudelijke en organisatorische kennis en expertise te delen. Ad is vanaf het prille begin ambassadeur van Cultuur in de Spiegel en Kunstbalie telt inmiddels twee CiS-adviseurs: Monique Koolen en Clara Linders. Clara is de derde persoon aan tafel vandaag, zij zit als CiS-adviseur en Senior Consulent Educatie middenin een web van netwerken. Ad, hoe zag het netwerk in Noord-Brabant eruit toen je bij Kunstbalie kwam werken? Ad: Eind 1995 startte ik als freelance gitaardocent bij het Brabants Instituut voor School en Kunst (BisK), de voorloper van Kunstbalie, daarnaast had ik een deeltijdbaan in het onderwijs. Vanaf 1998 kreeg ik een vaste aanstelling, maar had ik nog niet heel erg veel met het netwerk te maken gaandeweg ben ik daar steeds meer betrokken bij geraakt. Het netwerk bestond destijds uit werkgroepen die kunstmenu s organiseerden, in die werkgroepen zaten de vertegenwoordigers van elke school. Die werkgroepen heb ik vanuit BisK begeleid bij de organisatie van het kunstmenu. Ter vergelijking: nu zijn er nog steeds netwerken van scholen, maar ook met vertegenwoordigers uit de cultuursector, ambtenaren vanuit de gemeente, de marktplaatsen cultuureducatie en de intermediairs Cultuureducatie met Kwaliteit. Je werd op een gegeven moment projectleider van de marktplaatsen, was er iets dat je heel graag wilde veranderen of verbeteren? Ad: Nou, eerlijk gezegd was ik voor die tijd vooral druk bezig om thuis te worden in wat er in de provincie allemaal gebeurde en welke rol de organisatie daarbij speelde. Pas in een later stadium hield ik me bezig met het vormgeven van de netwerken. De provincie Noord-Brabant initieerde het

2 Kruisbestuiving Ik herinner me dat op een gegeven moment door een gemeente een medewerker veiligheid en sociale competenties werd aangesteld. Tja, waar breng je die dan onder? Dat werd de marktplaats in de betreffende gemeente. Op het eerste gezicht hebben beide partijen natuurlijk hele andere doelen. Maar na een tijd ontstond er een prachtige kruisbestuiving, waarbij kunstzinnige activiteiten werden ingezet om de veiligheid en het sociale klimaat in de wijk te vergroten. Ad van Drunen beleid met marktplaatsen eind Vanaf de nieuwe beleidsperiode, in 2005, zijn we werkelijk gestart. Gedurende twee beleidsperiodes hebben de marktplaatsen zich steeds verder ontwikkeld en is er een steeds duidelijkere structuur ontstaan. Dat zetten we nu door. In de loop van 2005, 2006 kwam de vraag om de ontwikkeling van de marktplaatsen in de provincie in goede banen te leiden en te ondersteunen. Die opdracht kwam destijds bij BisK terecht (en in 2010 bij Kunstbalie, dat ontstond na een fusie tussen het Centrum voor Amateurkunst (CVA) en BisK). De oorspronkelijke opdracht aan de marktplaatsen was vraag en aanbod bij elkaar te brengen. Ik besloot me vol op die ontwikkelingen te richten. Nu zijn we twee beleidsperiodes verder, en het heeft wel wat teweeg gebracht in het veld. De marktplaatsen zijn redelijk verankerd geraakt. De grootste winst is dat de marktplaatsen zichzelf ongelofelijk zichtbaar hebben gemaakt. Er is altijd sprake van een driehoekssamenwerking: gemeente (die ook de subsidie verdeelt), onderwijs en cultuursector. De intermediaire rol daartussen van de marktplaatsen (eerst alleen door vraag en aanbod bij elkaar te brengen, maar gaandeweg steeds meer als aanjager van ontwikkelingen in een steeds uitgebreidere rol) wordt gewaardeerd door alle partijen, dus bij de bezuinigingen zijn ze tot nu toe gelukkig redelijk overeind gebleven. Als ze al sneuvelen, zie ik dat ze toch (soms in een iets andere vorm) weer terugkomen of dat de taken op een andere wijze worden ingevuld. Kun je iets zeggen over het netwerk cultuureducatie in Noord-Brabant in verhouding tot de andere provincies? Is het netwerk vergelijkbaar of pakt jullie provincie het toch anders aan? Ad: Toen wij aan de slag gingen met de ontwikkeling van de marktplaatsen, waren er meer provincies bezig met soortgelijke projecten. Ik denk alleen dat Noord-Brabant het op een iets andere manier heeft ingevuld, want onze marktplaatsen hebben een unieke intermediaire rol. Er zijn natuurlijk veel meer ontwikkelingen geweest. Het programma Cultuur en School stuurde eerder al aan op een betere samenwerking tussen het onderwijs en de cultuursector. Wij hebben dat in de vorm van lokale marktplaatsen uitgewerkt, waarbij zij ook een hele nadrukkelijke aanjagende taak hadden. Wat je veel ziet is dat veel provinciale instellingen zelf bijvoorbeeld icc-cursussen organiseren. Daarvan hebben wij destijds gezegd, dat moet je lokaal organiseren en waar nodig kunnen wij ondersteuning bieden. Daarmee hebben de marktplaatsen zichzelf heel sterk in de markt gezet. Clara, hoe ervaar jij het netwerk in de praktijk? Clara: Ik ben in 2004 als literatuurconsulent bij BisK komen werken. Van daaruit ben ik doorgegroeid naar Senior Consulent Educatie en houd ik me op dit moment vooral bezig met de ontwikkeling van Cultuureducatie met Kwaliteit, dat zich uit in de ontwikkeling van De Cultuur Loper. Als literatuurconsulent werkte ik vooral binnen de instelling, het contact met de scholen verliep grotendeels via onze veldmensen. In mijn huidige taak ben ik zelf veel meer op het netwerk gericht. Voorheen was ik vooral gefocust op de kunstprojecten (voorstellingen en tentoonstellingen) en hoe we die zo optimaal mogelijk overbrengen en daar iedereen z n rol in kunnen geven. De werkgroepen vanuit de scholen rond de kunstmenu s hebben voornamelijk een organiserende rol. In de ontwikkeling van De Cultuur Loper heb ik een andere taak. Ik trek daarin veel meer op met het netwerk. Om te kijken wat er nodig is om de cultuureducatie op de school over de hele breedte te versterken, wat er moet gebeuren om hen zo goed mogelijk te ondersteunen. De scholen komen meer aan het woord, het is een veel opener proces. 2

3 Wat zijn sterke punten van het netwerk in Noord-Brabant en welke punten blijven altijd lastig? Clara: Ik merk dat wie er op een bepaalde plek zit ontzettend veel verschil kan maken in hoe bepaalde dingen bij de kinderen komen. Je hebt te maken met de individuele docenten, de werkgroep en de directie. Het netwerk is sterk afhankelijk van de figuren die er zitten. De ene persoon is een inspirator voor een grotere kring, terwijl de ander misschien zelf nog heel erg zoekend is. Ad: Dat had natuurlijk ook weer alles met geld te maken. Wanneer een gemeente deelnam aan de regeling met de marktplaatsen, konden zij zelf bepalen hoeveel ze wilden inleggen. Dat bedrag werd in eerste instantie zonder plafond met provinciaal geld verdubbeld. Dat plafond kwam er later overigens wel. Die vrijheid betekende wel dat als een gemeente maar weinig geld had, dat bedrag verdubbeld werd met hetzelfde beetje geld, en dat dat het totale budget was waarmee de marktplaats gefinancierd moest worden. Dat heeft natuurlijk gevolgen voor de kwaliteit en de beschikbare tijd. Wij hebben geprobeerd om dat in onze coachende rol zoveel mogelijk op te vangen door cursussen en bijeenkomsten voor de marktplaatsen te organiseren. Het kind staat centraal, dat moet alle kansen krijgen. Clara: Wat heel goed is, is dat er lange tijd eigenlijk weinig wisselingen in het netwerk zijn geweest. Er zijn natuurlijk wel wat verschuivingen in rollen en taken geweest, maar er zijn maar weinig personen uit het netwerk verdwenen en vervangen door nieuwe personen. Ik kom nu veel op scholen en merk dat er vaak een hele vriendschappelijke band is tussen de intermediairs en de scholen. Ze zijn kind aan huis en dat is een heel groot voordeel. De afgelopen jaren hebben we de taken van de intermediairs langzaam uitgebreid, we hebben een bepaalde expertise bij hen weggelegd. In sommige gevallen moeten we daar aan blijven werken, maar op de meeste plekken wordt dat heel goed opgepakt en zie ik een grote inhoudelijke groei. Wat soms voor problemen zorgt, is het feit dat belangen kunnen botsen. Voorheen heb ik bijvoorbeeld gemerkt dat een marktplaats opdracht van de gemeente had om lokale cultuuraanbieders een plek te geven op de scholen, terwijl het belang van de scholen was om kwalitatief goed aanbod binnen te krijgen. Dat strookt niet per definitie met elkaar. Ad: Ik blijf ook altijd benadrukken, het kind staat centraal, dat moet alle kansen krijgen. Daarbij moet je een juiste balans vinden tussen wat lokaal voorhanden is en daarbuiten. In die balans kan een intermediair een rol spelen. Maar als er een belang zit om vooral lokaal aanbod aan de man te brengen, dan kan dat botsen. Toen ik begon lag er een redelijk open opdracht om daar vorm aan te geven. In de tweede beleidsperiode hebben we nadrukkelijker geformuleerd wat de taken van de marktplaatsen zouden kunnen zijn. Op die manier voorkom je ook teleurstelling wanneer de marktplaats niet aan bepaalde verwachtingen blijkt te voldoen. Je blijft in een netwerk altijd afhankelijk van alle schakels. Wanneer er ergens een zwakke schakel zit, dan kan het lastig zijn om iedereen te bereiken. Clara: Je blijft in een netwerk altijd afhankelijk van alle schakels. Wanneer er ergens een zwakke schakel zit, hetzij omdat die persoon wegens ziekte uitvalt of niet de tijd of expertise heeft die daar net nodig is om zijn taken goed uit te voeren, dan kan het lastig zijn iedereen te bereiken. Ad: Ik heb gezien dat in de regio s waar de marktplaatsen zich verantwoordelijk maakten voor die extra zet, dat extra beetje inspanning, dat leidde tot veel meer successen. Al die ervaringen hebben we ook uitgewisseld. We organiseerden twee bijeenkomsten per jaar voor alle marktplaatscoördinatoren in de provincie. Daarnaast was er ook elk jaar een studiedag, waarbij een 3

4 agendacommissie meedenkt over relevante onderwerpen. De marktplaatsen waren vanaf de start allemaal pioniers in hun eigen regio, dus de behoefte om uit te wisselen was enorm. In het begin lukte het me dan in de pauze bijna niet om iedereen weer de zaal in te krijgen, zoveel hadden ze elkaar te vertellen. Ad, in 2008/2009 werd je ambassadeur van Cultuur in de Spiegel. Waarom besloot je destijds om je in te zetten voor dit onderzoek? Ad: Ik werd door projectleider Hadewijch de Jong benaderd met de vraag of ik ambassadeur van Cultuur in de Spiegel wilde worden. Ze had iemand nodig uit het zuiden van het land, met een groot netwerk. Via-via was mijn naam genoemd. Ik wist op dat moment nog niets van CiS. Tijdens de eerste ambassadeursbijeenkomst ging het echt over de inhoud, heel boeiend, maar mijn takenpakket diende natuurlijk een ander doel. Het is mijn taak om kennis te nemen van dit soort ontwikkelingen en te beoordelen of Kunstbalie daarin een rol kan spelen. Echt tijd om me inhoudelijk grondig te verdiepen had ik niet, maar ik zag wel dat CiS inzette op een toekomstige ontwikkeling. De mensen in mijn netwerken waren voortdurend op zoek naar legitimering van cultuuronderwijs, legitimering van de activiteiten op school. Dat triggerde mij om nauw bij CiS betrokken te raken. Op een gegeven moment is er een splitsing gekomen tussen ambassadeurs en adviseurs en dat gaf de mogelijkheid om die kennis naar Kunstbalie te halen in te vorm van Monique en Clara als CiS-adviseurs. Nu kunnen we onze kennis zowel op beleidsmatig niveau als op uitvoerend niveau delen. Ik merk een hele sterkte behoefte aan legitimatie van cultuuronderwijs op scholen, ook naar de ouders toe. Het theoretisch kader heeft als doel om het referentiekader van mensen met verschillende achtergronden op een lijn te brengen. Om mensen met elkaar in gesprek te laten gaan op zoek naar verankering van cultuuronderwijs, op basis van een gedeeld begrippenkader dat misverstanden in gesprekken voorkomt. Heeft het theoretisch kader van CiS jullie op die manier geholpen bij het versterken van de netwerken in Noord-Brabant? Zo ja, was dat op beleidsmatig niveau of juist op meer praktisch uitvoerend niveau? Clara: Eerlijk gezegd zie ik nog geen direct resultaat. Dit loopt natuurlijk ook parallel met CMK, wat in ieder geval voor een grote verandering heeft gezorgd. Wel merk ik een hele sterke behoefte aan de legitimatie van cultuuronderwijs op scholen, ook naar ouders toe. Ik zou bijna zeggen dat de behoefte al vooruitloopt op de uitkomsten van het onderzoek. Het theoretisch kader heeft echt nog wel een behoorlijk afstand tot de praktijk van het onderwijs. De vertaling van het kader is zeker nodig. Ik neem wel een aantal uitgangspunten uit het theoretisch kader mee, maar ik ben nog erg voorzichtig om het zelf al naar de praktijk te vertalen. Het is nog te vroeg om er echt stappen mee te kunnen zetten. Ad: Komt dat misschien ook doordat het na de regiobijeenkomsten een tijd redelijk stil is geweest? Dat het nog even duurt voor de resultaten er zijn? Clara: Wellicht voor een deel, maar dan spreek ik voor mezelf. Als ik op scholen ben, heb ik heel sterk het idee dat ik moet aansluiten bij de taal die ze spreken en de dingen waar ze hun energie en inspiratie uit halen. Als ik met begrippen kom waar ze zich nog helemaal in moeten verdiepen, dan heb ik het gevoel dat ik ze al kwijtraak. Het hangt erg af van de school en van welke stappen de school wil maken. Bij de regeling CMK laten we de scholen nu benoemen wat ze hun leerlingen via cultuureducatie willen meegeven. Soms weten ze nog niets van CiS, maar sluiten ze ongemerkt op heel veel punten aan. Inhoudelijk zie ik dan de kansen en wil ik de theorie aanhalen, maar het is juist zo sterk als ze het zelf formuleren. 4

5 Merken jullie al iets van een gedeeld begrippenkader? Clara: Het is opvallend hoe sterk scholen inhouden kunnen verwoorden wat ze willen met cultuureducatie. Wanneer je dan kijkt naar de praktijk, dan staat dat er helaas nog wel behoorlijk ver vanaf. Ook dat verschilt natuurlijk per school en per docent. In de gedachteprocessen en principes zie ik wel echt de aansluiting bij CiS, maar in de praktijk minder. Ad: Op beleidsmatig vlak heb ik er nog weinig gebruik van gemaakt, hoewel ik zeker heb gemerkt dat er bij de marktplaatsen behoefte is aan legitimering. De marktplaatsen zijn zo goed overeind blijven staan vanwege hun praktische ondersteuning. De onderliggende inhoudelijke theoretische kaders kan ik nog niet helemaal duiden. Wel hebben ze duidelijk behoefte aan een theoretische basis, vandaar ook dat ze erg gretig waren bij de regiobijeenkomst in Deurne vorig jaar maart. Gaat de verspreiding van kennis vooral via de intermediairs/marktplaatsen? Ad: Zij spelen zeker een grote rol. Maar we moeten er wel voor waken dat scholen denken ah, als de marktplaats gaat, dan hoor ik het wel via de intermediairs. We willen juist dat ze zich er zelf in onderdompelen. Maar docenten hebben het druk, het is een vrij grote brok theorie om jezelf eigen te maken en het zijn toch veelal mensen van de praktijk. Clara: We hadden na Deurne nog drie vervolgbijeenkomsten rondom CiS voor het onderwijs op het programma staan, maar toen kwam net Cultuureducatie met Kwaliteit. Die bijeenkomsten hebben we dus breder getrokken, waardoor CiS toch een beetje ondersneeuwde. De scholen hadden meer behoefte aan informatie over CMK, de regeling bood natuurlijk ook een financiële bijdrage. Proef ik het goed, dat een sterk netwerk niet alleen inhoudelijk interessant is, maar ook organisatorische voordelen heeft? Ad: Dat proef je goed, maar ik plaats daar ook kanttekeningen bij. Je moet niet altijd mensen werk uit handen willen nemen. Je moet mensen betrokken maken. En dat betekent soms extra werk. Dat doen we nu dus wel, met de nieuwe regeling. Als scholen hieraan deelnemen, moeten ze er zelf over nadenken en er tijd in investeren. Clara: Bij een sterk netwerk hoort vooral ook dat er informatie terugkomt, dat er een wisselwerking is. Ik merk nu bij de ontwikkeling van De Cultuur Loper heel sterk dat wanneer alle partijen zich gehoord voelen, iedereen ook veel meer betrokken is. Ad: Het is de kunst om verschillende krachten bij elkaar te brengen. Iedere partij kent zijn eigen sterke punten, wanneer je die bij elkaar kunt brengen, kun je gebruik maken van de optelsom. Dat is de kracht van een sterk netwerk. Je moet niet altijd mensen werk uit handen willen nemen. Je moet mensen betrokken maken. En dat betekent soms extra werk. Ook zijn na de eerste pioniersjaren de verplichtingen van de marktplaatsen beter vastgelegd om belangenverstrengelingen te voorkomen. De inhoudelijke regie over hoe zo n netwerk lokaal functioneert wordt aangestuurd door een stuurgroep waarin alle partijen vertegenwoordigd zijn (onderwijs, cultuursector en de gemeente als opdrachtgever). Wanneer daar consensus is over de manier van werken, dan voorkom je problemen. In een aantal gevallen hebben we vastgelegd dat de gemeente de knoop door mag hakken wanneer het onverhoopt vastloopt. Het is daarbij heel goed als je kennis hebt van hoe het in de hele provincie werkt. Soms zat ik bij een gemeente aan tafel om een probleem te bespreken, maar dan wist ik al hoe dat in een andere gemeente was opgelost. 5

6 Jullie organiseren ook veel bijeenkomsten en studiedagen. Draagt dat ook bij aan het succes van een netwerk? Ad: Ja, dat denk ik wel. Het is belangrijk dat mensen elkaar regelmatig spreken. Vaak dragen ze zelf interessante onderwerpen aan om te bespreken. Toen CiS zich aandiende hebben we dat ook op de agenda gezet. Sommige marktplaatsen doken er direct op af en gingen na afloop zelf op onderzoek uit via jullie website. Kunstbalie moet het sinds 2013, net als veel andere organisaties, doen met een kleiner budget. Met 25% minder, om precies te zijn. Welke consequenties heeft dit voor de kwaliteit van het netwerk? Ad: We hebben met de provincie afgesproken dat we vol blijven inzetten op de netwerken. Hun bestaan is inmiddels gerechtvaardigd. We hebben de afgelopen 8 jaar enorm geïnvesteerd in de marktplaatsen. Ook nu, in de nieuwe periode met CMK, willen we een beroep blijven doen op deze intermediairs meestal zijn dat de marktplaatsen met inmiddels een dijk aan ervaring. Wel is een en ander nu een stuk onoverzichtelijk geworden. Voorheen waren er de marktplaatscoördinatoren, via hen hadden we contact met de diverse partijen. Nu wordt het ingewikkelder. We hebben marktplaatsen oude stijl (vraag en aanbod bij elkaar brengen); marktplaatsen oude stijl, maar ook intermediair CMK; intermediairs CMK zonder marktplaats taken; combinatiefuncties cultuur, die soms worden ingezet om de marktplaats oude stijl overeind te houden (niet voor CMK); marktplaatsen die hun oude taak financieren uit combinatiefuncties cultuur en met geld uit CMK hun intermediaire rol vervullen; meer en meer grote centra voor de kunsten met onderwijscoördinatoren die ook op dat terrein werkzaam zijn; nog wat intermediaire functies die daarbuiten vallen, maar zich evengoed op cultuureducatie richten. Aan ons de taak om daar binnenkort wat duidelijkheid in te scheppen. Ik zie 2013 als een overgangsjaar. Het kussen is opgeschud en nu wachten we af hoe alle veertjes landen. Zoals dat nu lijkt, ben ik er niet ongelukkig mee. Er is veel bezuinigd, maar er wordt ook nadrukkelijk gekeken naar hoe middelen efficiënt kunnen worden ingezet en zoveel mogelijk overeind kan blijven. Maar soms wringt het ook. Dan gaat er bijvoorbeeld lokaal geld naar een intermediaire functie, maar wordt dat geld weggehaald bij de cultuursector die juist het aanbod moet verzorgen. Clara: Een andere ontwikkeling is dat sommige scholen hun netwerk uitbreiden naar bedrijven toe en ouders een steeds grotere rol spelen. Het is belangrijk om aan ouders te laten zien waarom we aan cultuureducatie doen. Ad: Het was bekend dat na 2012 de provinciale subsidie om de marktplaatsen mee te financieren zou verdwijnen. De opdracht was dus, kijk of je je dienstverlening kunt verruimen, zodat je in je eigen bestaan kunt voorzien. Nu worden er bijvoorbeeld ook activiteiten voor ouderen georganiseerd en vroeg- en voorschoolse educatie. Dan zit je echt op het terrein van de culturele levensloop, want die beperkt zich niet tot het primair onderwijs. Het is een goede ontwikkeling wanneer een lokale intermediair inziet dat men daar ook een coördinerende taak kan hebben. Hoe hoop je dat het beeld in 2014 is, wanneer alle veertjes zijn neergedaald? Ad: Dan hoop ik dat alle partijen die hier een rol in spelen zich zo onmisbaar hebben gemaakt, dat iedereen het als normaal ervaart dat ze er zijn. Dat geldt zowel voor de aanbieders als voor de mensen die de touwtjes aan elkaar knopen. Clara: En dat de krachten goed verdeeld zijn. Dat iedereen een rol in het netwerk heeft waarin hij optimaal kan functioneren. Dat is wat je hoopt, en dat zie ik nu met CMK ook wel gebeuren, dat is heel prettig. Ad: Kunstbalie heeft 25% bezuinigd. Dat valt nog mee in vergelijking met andere provincies, waar soms zelfs 60 of 70% bezuinigd wordt. Maar het is nooit gemakkelijk, want je moet keuzes maken. 6

7 De provincie Noord-Brabant heeft cultuur tot kerntaak benoemd, dat helpt ons. En er zijn veel gedreven mensen in de sector, die ondanks de bezuinigingen willen blijven doen wat ze al deden en de nieuwe ontwikkelingen en taken er ook nog bij nemen. Ook zij moeten natuurlijk wel keuzes maken en het takenpakket efficiënt herinrichten, anders is het niet haalbaar. We blijven inspelen op de belangrijke ontwikkelingen en hopen zoveel mogelijk voort te kunnen bouwen op onder andere de marktplaatsen die zich afgelopen jaren in veel gevallen sterk verankerd hebben in onze provincie. -- Voor meer informatie over Kunstbalie kijkt u op Wilt u een gesprek met een van de adviseurs Cultuur in de Spiegel in de regio Zuid Nederland, neem dan contact op met Ad van Drunen via of 7

Welkom bij De provinciale staat van cultuurbeleid! Tilburg, 4 maart 2015

Welkom bij De provinciale staat van cultuurbeleid! Tilburg, 4 maart 2015 Welkom bij De provinciale staat van cultuurbeleid! Tilburg, 4 maart 2015 Loek Sijbers Dagvoorzitter twitter mee via #PS15 Ocker van Munster Directeur LKCA Brigite van Haaften-Harkema Gedeputeerde provincie

Nadere informatie

Kunstgebouw Beleidsplan 2013-2016

Kunstgebouw Beleidsplan 2013-2016 Kunstgebouw Beleidsplan 2013-2016 Kunstgebouw Broekmolenweg 16 2289 BE Rijswijk www.kunstgebouw.nl B e l e i d s p l a n 2 0 1 3-2 0 1 6 Z I C H T B A AR M AK E N W AT E R I S, S T I M U L E R E N W AT

Nadere informatie

Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit

Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit Hoe breng je meer lijn en structuur in je cultuureducatie en hoe werk je gericht aan de persoonlijke (creativiteits)- ontwikkeling van leerlingen? Basisscholen

Nadere informatie

Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij

Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij De publicatie van Fianne Konings, Culturele instellingen en een doorlopende

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

RAADSINFORMATIEBRIEF. TITEL Implementatie Cultuureducatie met Kwaliteit (schooljaar 2013-2014)

RAADSINFORMATIEBRIEF. TITEL Implementatie Cultuureducatie met Kwaliteit (schooljaar 2013-2014) RAADSINFORMATIEBRIEF Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4426490 Aan : Gemeenteraad Datum : 5 juli 2013 Portefeuillehouder : Wethouder P. van den Berg/ C. van Eijk Programma : 9. Cultureel klimaat

Nadere informatie

Alvast hartelijk dank voor het invullen! De teams van Kunststation C, IVAK de Cultuurfabriek, Cultuur Educatie Stad en Museumhuis Groningen

Alvast hartelijk dank voor het invullen! De teams van Kunststation C, IVAK de Cultuurfabriek, Cultuur Educatie Stad en Museumhuis Groningen Wij verzoeken u vriendelijk de volgende vragen over cultuureducatie op uw school te beantwoorden. Uw antwoorden zijn voor ons van groot belang om de ondersteuning van cultuureducatie op de scholen de komende

Nadere informatie

Cultuureducatie in het basisonderwijs

Cultuureducatie in het basisonderwijs Cultuureducatie in het basisonderwijs Gemeente Westland Nulmeting Inleiding Teneinde aan het einde van het programma Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK) vast te kunnen stellen wat de bereikte resultaten

Nadere informatie

Cultuureducatie in het PO en SO

Cultuureducatie in het PO en SO Cultuureducatie in het PO en SO 04-10-2015/JD Inhoud Introductie 1. PR8cultuurprogramma 2. Expertisecentrum Kunst en Scholen 3. Cultuureducatie met Kwaliteit 4. Aanvullende educatieve projecten Introductie

Nadere informatie

"Alle kinderen moeten kunnen genieten van kunst en cultuur"

Alle kinderen moeten kunnen genieten van kunst en cultuur "Alle kinderen moeten kunnen genieten van kunst en cultuur" ONS DOEL Kunst is goed en leuk om te doen, voor alle mensen en voor kinderen in het bijzonder. Het Jeugdcultuurfonds Brabant wil financiële drempels

Nadere informatie

SLB eindverslag. Rozemarijn van Dinten HDT.1-d 12053449 11-11-12

SLB eindverslag. Rozemarijn van Dinten HDT.1-d 12053449 11-11-12 SLB eindverslag Rozemarijn van Dinten HDT.1-d 12053449 11-11-12 Eindverslag De afgelopen periode heb ik een aantal lessen SLB gehad. Hierover ga ik een eindverslag schrijven en vertellen hoe ik de lessen

Nadere informatie

Bezuinigingen muziekonderwijs

Bezuinigingen muziekonderwijs Muziek en cultuur bezuinigingen & nieuw beleid 7 november 2012 Bezuinigingen muziekonderwijs Begrotingsbehandeling november 2011: Afschaffen subsidie muziekschool Muziekles t/m 18 jaar tegen gereduceerd

Nadere informatie

ZES VOUCHERS VOOR JOUW ARTISTIEKE ONTWIKKELING! CURSUS EN COACHING VOUCHERS. VOOR WIE? De vouchers zijn bedoeld voor: &

ZES VOUCHERS VOOR JOUW ARTISTIEKE ONTWIKKELING! CURSUS EN COACHING VOUCHERS. VOOR WIE? De vouchers zijn bedoeld voor: & ZES VOUCHERS VOOR JOUW ARTISTIEKE ONTWIKKELING! DIT BOEKJE IS 2850,- WAARD. DE VOUCHERS KUN JE INWISSELEN VOOR EEN CURSUS OF COACHINGSESSIE(S) BIJ EEN CENTRUM VOOR DE KUNSTEN IN BRABANT. CURSUS EN COACHING

Nadere informatie

Cultuuronderwijs: kwaliteit door kennis

Cultuuronderwijs: kwaliteit door kennis faculteit der letteren cultuur in de spiegel prof.dr.b.p. (Barend) van Heusden Oude Boteringestraat 23 9712 GC Groningen E b.p.van.heusden@rug.nl T 050 363 6018 Contactpersoon M.C.H.(Hadewijch) de Jong

Nadere informatie

PASSEND ONDERWIJS IN PRAKTIJK

PASSEND ONDERWIJS IN PRAKTIJK THEMA TERUGBLIK OP EEN JAAR PASSEND ONDERWIJS NIEUW VAN BALANS: PASSEND ONDERWIJS IN PRAKTIJK Tekst: Anouk van Westerloo Foto s: Thijs Rooimans Om te zorgen dat ouders, onderwijs en zorg hun gezamenlijk

Nadere informatie

KWALITEITSNETWERKEN: leren van elkaar. Een methode om de kwaliteit van forensische zorg te verhogen.

KWALITEITSNETWERKEN: leren van elkaar. Een methode om de kwaliteit van forensische zorg te verhogen. KWALITEITSNETWERKEN: leren van elkaar Een methode om de kwaliteit van forensische zorg te verhogen. CONTACT Voor meer informatie over de kwaliteitsnetwerken kunt u contact opnemen met: Diewke de Haen (ddehaen@efp.nl)

Nadere informatie

Afweging In de periode 2013 2016 zijn tot op heden per basisschool de volgende resultaten behaald:

Afweging In de periode 2013 2016 zijn tot op heden per basisschool de volgende resultaten behaald: Zaaknummer 00463648 Onderwerp voortzetting deelname regeling Cultuureducatie met Kwaliteit Collegevoorstel Aanleiding / voorgeschiedenis In de periode 2013 2016 hebben wij deelgenomen aan de landelijke

Nadere informatie

Traject Tilburg. Aanvragers: Gemeente Tilburg. Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net

Traject Tilburg. Aanvragers: Gemeente Tilburg. Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net Traject Tilburg Aanvragers: Gemeente Tilburg Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net Opgave: Beantwoorde ondersteuningsvraag In Tilburg is het traject Welzijn Nieuwe Stijl onderdeel van een groter programma

Nadere informatie

WORKSHOP LEERLIJNEN. Dag van de Cultuureducatie: workshop leerlijnen

WORKSHOP LEERLIJNEN. Dag van de Cultuureducatie: workshop leerlijnen WORKSHOP LEERLIJNEN Welkom en inleiding Wat is een leerlijn? Voorbeelden en achtergronden van leerlijnen cultuuronderwijs Leerlijnen in Flevoland: KIDD en De Culturele Haven Hoe bouw je een leerlijn? WORKSHOP

Nadere informatie

Beslisdocument college van Peel en Maas

Beslisdocument college van Peel en Maas Beslisdocument college van Peel en Maas Document openbaar: Ja Zaaknummer: 1894/2012/ Documentnummer: 1894/2012/119305 Besluitnummer: 43 7b Onderwerp: project Uniekunst Advies: 1. Maximaal een eenmalig

Nadere informatie

Uitvoeringsprogramma Kunst en Cultuur Velsen 2014-2017

Uitvoeringsprogramma Kunst en Cultuur Velsen 2014-2017 Beleidsspeerpunt Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen en wie Cultuureducatie Meer kinderen maken kennis met amateurkunst/ kunsteducatie en worden lid van een amateurkunstvereniging Verbetering

Nadere informatie

Wmo-werkplaats Twente. Scholingshandleiding voor cursist en trainer. Samenwerken met vrijwilligers

Wmo-werkplaats Twente. Scholingshandleiding voor cursist en trainer. Samenwerken met vrijwilligers Wmo-werkplaats Twente Scholingshandleiding voor cursist en trainer Samenwerken met vrijwilligers De vrijwilliger als vanzelfsprekende partner in zorg en welzijnswerk juli 2011 Saxion. Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Stichting voor toegepaste filosofie. culturele dienstverlening voor organisaties en instellingen. Beleidsplan 2013-2017. Inleiding

Stichting voor toegepaste filosofie. culturele dienstverlening voor organisaties en instellingen. Beleidsplan 2013-2017. Inleiding Stichting voor toegepaste filosofie culturele dienstverlening voor organisaties en instellingen Beleidsplan 2013-2017 Inleiding Onze ambitie richt zich niet alleen op het onderwijs, maar ook op de culturele

Nadere informatie

Cultuureducatiebeleid. in Purmerend

Cultuureducatiebeleid. in Purmerend Cultuureducatiebeleid in Purmerend Kenmerken Over de gemeente Aantal inwoners 30.000-90.000 inwoners (middelgrote gemeente) Soort gemeente stadsgemeente Regiofunctie centrumgemeente van de regio Contactgegevens

Nadere informatie

Cursus cultuureducatie voor ambtenaren

Cursus cultuureducatie voor ambtenaren Cursus cultuureducatie voor ambtenaren Algemeen De cursus bestaat uit drie maal twee dagdelen en een terugkomdag van één of twee dagdelen. Tussen de cursusdagen zitten gemiddeld vier weken. In deze periode

Nadere informatie

ZES vouchers voor jouw

ZES vouchers voor jouw ZES vouchers voor jouw artistieke ontwikkeling! Dit boekje is 2850,- waard. De vouchers kun je inwisselen voor een cursus of coachingsessie(s) bij een Centrum voor de Kunsten in Brabant. Cursus en Coaching

Nadere informatie

KUNSTEDUCATIE EN KUNSTBEOEFENING VOOR EEN STEVIGE BASIS WERKPLAN 2015. LOPCOS Nick Ervinck

KUNSTEDUCATIE EN KUNSTBEOEFENING VOOR EEN STEVIGE BASIS WERKPLAN 2015. LOPCOS Nick Ervinck KUNSTEDUCATIE EN KUNSTBEOEFENING VOOR EEN STEVIGE BASIS WERKPLAN 2015 LOPCOS Nick Ervinck KUNSTEDUCATIE EN KUNSTBEOEFENING VOOR EEN STEVIGE BASIS WERKPLAN 2015 Kunstbalie www.kunstbalie.nl 25 november

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Jeroen Dusseldorp 17-12-2013

Jeroen Dusseldorp 17-12-2013 Groeidocument trainingen blok 2 Jeroen Dusseldorp 17-12-2013 Inleiding Voor u ligt mijn groeidocument van de trainingen die zijn gegeven in blok 2 van de minor Consultancy. Om een succesvolle consultant

Nadere informatie

Visie muziekonderwijs en beeldende vorming Terneuzen

Visie muziekonderwijs en beeldende vorming Terneuzen Visie muziekonderwijs en beeldende vorming Terneuzen INHOUDSOPGAVE 1.0 INLEIDING... 3 2.0 UITGANGSPUNTEN ONDERZOEK EN DEFINITIE MUZIKALE EN BEELDENDE VORMING... 3 2.1 UITGANGSPUNTEN... 3 2.2 DEFINITIE

Nadere informatie

Een goed leven voor.

Een goed leven voor. Een goed leven voor. Juultje Holla - Perspectief - maart 2013 Als onderdeel van het ZonMW project Zeggenschap en Inclusie Met dank aan Rob, die mij hierbij enorm geholpen heeft. Een goed leven voor. Een

Nadere informatie

360 feedback 3.1 M. Camp Opereren als lid van een team Omgaan met conflicten Omgaan met regels

360 feedback 3.1 M. Camp Opereren als lid van een team Omgaan met conflicten Omgaan met regels 360 feedback 3.1 Student: M. camp Studentnummer: 11099003 Klas: WDH31 Datum: 2-02-2014 Personen welke de formulieren hebben ingevuld: - M. Camp - Menno Lageweg - Ir. S.W.L. van Herk - D.J. Jager M. Camp

Nadere informatie

Wat doe jij op de eerste schooldag in 2015???

Wat doe jij op de eerste schooldag in 2015??? Wat doe jij op de eerste schooldag in 2015??? ROC in verandering Doel van de structuurverandering: goed, kleinschalig en betrokken onderwijs organiseren/faciliteren Nu overgangsfase van een oude, naar

Nadere informatie

CKE koers 2014. van care naar share. Eindhoven, september 2011

CKE koers 2014. van care naar share. Eindhoven, september 2011 CKE koers 214 van care naar share Eindhoven, september 211 Doelstellingen CKE heeft in mei deze verkenning gestart naar aanleiding van de druk op het subsidie en de wens adequaat in te kunnen spelen op

Nadere informatie

De Cultuur Loper op basisschool de Springplank in Vught

De Cultuur Loper op basisschool de Springplank in Vught De Cultuur Loper op basisschool de Springplank in Vught Als onderdeel van de monitoring van De Cultuur Loper heeft KPC Groep in 2015 met 4 voorloperscholen gesprekken gevoerd. De 4 gespreksverslagen vertellen

Nadere informatie

KUNST- EN CULTUUREDUCATIE VOOR HET ONDERWIJS IN OOSTSTELLINGWERF

KUNST- EN CULTUUREDUCATIE VOOR HET ONDERWIJS IN OOSTSTELLINGWERF Uitgewerkt door: Thijs Oud kunst- en cultuurcoördinator Kunst & COO Langezwaag, juni 2011 KUNST- EN CULTUUREDUCATIE VOOR HET ONDERWIJS IN OOSTSTELLINGWERF De opdracht voor Kunst & COO INHOUDSOPGAVE 1.

Nadere informatie

Hieronder per onderdeel een korte omschrijving, een foto en reacties van deelnemers over dat onderdeel.

Hieronder per onderdeel een korte omschrijving, een foto en reacties van deelnemers over dat onderdeel. Een geslaagde super grote kenniskring! `We hebben ontzettend veel van de dag opgestoken, het heeft ons een heel aantal nieuwe inzichten gegeven, de dag was heel rijk aan informatie en een mooie impuls

Nadere informatie

Waarde-vol werken gaat over de waarden en waarde van medewerkers in relatie tot het werk en de doelen van de organisatie.

Waarde-vol werken gaat over de waarden en waarde van medewerkers in relatie tot het werk en de doelen van de organisatie. WAARDE-VOL WERKEN 1 De toekomst van LOC is: waarde-vol werken In het afgelopen jaar sinds de studiedagen in januari is er op alle fronten nagedacht en gesproken over de toekomst van LOC. Wat is de richting

Nadere informatie

Opgave: De ondersteuningsvraag betrof in eerste instantie de volgende vragen:

Opgave: De ondersteuningsvraag betrof in eerste instantie de volgende vragen: Traject Zwolle Aanvragers: Jan-Willem Dollekamp, senior beleidsadviseur, gemeente Zwolle, later vervangen door Marc Stevens, beleidsambtenaar ouderen- en gehandicaptenbeleid samen met Travers (Welzijn,

Nadere informatie

Hoe doen ze t in Regio Zuid-Holland Zuid?

Hoe doen ze t in Regio Zuid-Holland Zuid? Hoe doen ze t in Regio Zuid-Holland Zuid? Regio Zuid-Holland Zuid organiseert Jeugdzorg samen December 2014 Ga met elkaar in gesprek en blijf met elkaar in gesprek. Quirien Houweling, projectmanager informatievoorziening

Nadere informatie

Blok 1 - Voeding en ziekte

Blok 1 - Voeding en ziekte Reflectie jaar 2 Algemeen Nadat ik mijn propedeuse heb behaald kon ik mij in het volgende studiejaar compleet richten op het begin van de hoofdfase. Ik heb in het tweede jaar veel geleerd en mijzelf verder

Nadere informatie

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt:

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt: Wabo effectief ?Hoe Zo! >> Het toepassen van de Wabo is meer dan alleen de IT-structuur aanpassen, de procedures herzien en/of de processen opnieuw beschrijven en herinrichten. Het zijn de medewerkers

Nadere informatie

Aanbevelingen in verband met de toekomst van Cultuurplein DAS

Aanbevelingen in verband met de toekomst van Cultuurplein DAS Aanbevelingen in verband met de toekomst van Cultuurplein DAS INDEX: Pagina 2: Pagina 5: Pagina 6: Pagina 9: Pagina 10: Inleiding en terugblik Heden Toekomst Aanbevelingen en financiële paragraaf Conclusie

Nadere informatie

Tijd voor Het Nieuwe Leidinggeven! Lees in 2 minuten wat Het Nieuwe Leidinggeven is, wat het uw organisatie brengt en hoe het te ontwikkelen is.

Tijd voor Het Nieuwe Leidinggeven! Lees in 2 minuten wat Het Nieuwe Leidinggeven is, wat het uw organisatie brengt en hoe het te ontwikkelen is. Tijd voor Het Nieuwe Leidinggeven! Lees in 2 minuten wat Het Nieuwe Leidinggeven is, wat het uw organisatie brengt en hoe het te ontwikkelen is. De manier waarop we het werk organiseren en samenwerken

Nadere informatie

Mening van het digitaal Burgerpanel Oss over: Kunst en Cultuur. Gemeente Oss. December 2013

Mening van het digitaal Burgerpanel Oss over: Kunst en Cultuur. Gemeente Oss. December 2013 Mening van het digitaal Burgerpanel Oss over: Kunst en Cultuur Gemeente Oss. December 2013 1 INLEIDING Waarom is het burgerpanel gevraagd naar haar mening over Kunst en Cultuur? De gemeente bezuinigt op

Nadere informatie

Nieuwsbrief CultuurlinC. Marktplaats gaat verder als CultuurlinC

Nieuwsbrief CultuurlinC. Marktplaats gaat verder als CultuurlinC Augustus 2007 Jaargang 2, nummer 1 Nieuwsbrief CultuurlinC In deze nieuwsbrief Nieuwe naam Stuurgroep Website Netwerk CultuurlinC Tevredenheidsonderzoek ICC cursus Cursus KPCGroep Workshop Creëren draagvlak

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Voor cliënten

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Voor cliënten MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Voor cliënten Ik red me prima, maar nu mijn zoontje zich niet normaal ontwikkelt weet ik het even niet meer. Mijn beperking vraagt om aanpassingen in huis.

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

Verbinding tussen talenten in het kunstvakonderwijs en het culturele veld vergroot de kans op het slagen van talent.

Verbinding tussen talenten in het kunstvakonderwijs en het culturele veld vergroot de kans op het slagen van talent. Verslag werkconferentie talentontwikkeling 23 april 2015 Algemeen De werkconferentie was het startpunt van een traject dat een bijdrage gaat leveren aan een langetermijnvisie en ambitie op het terrein

Nadere informatie

Rapport Duurzame Inzetbaarheid

Rapport Duurzame Inzetbaarheid Rapport Duurzame Inzetbaarheid Naam Adviseur Piet Pieterse Reinier van der Hel Datum 31-08-2015 Inleiding Duurzame inzetbaarheid is talenten optimaal benutten, gezond en met plezier werken, nu en in de

Nadere informatie

De onweerstaanbare verleiding om van kunst te genieten

De onweerstaanbare verleiding om van kunst te genieten OPEN ACADEMIE LINGEWAARD De onweerstaanbare verleiding om van kunst te genieten Kunst en cultuur zijn essentieel om ons staande te houden BEELDENDE KUNST THEATER FOTO/VIDEO D A N S M U Z I E K Lingewaard,

Nadere informatie

De oplossingsgerichte flowchart

De oplossingsgerichte flowchart De oplossingsgerichte flowchart Inleiding De oplossingsgerichte flowchart is een hulpmiddel om de werkrelatie te beschrijven tussen cliënt en hulpverlener. Het instrument kan bij elke client-hulpverlener

Nadere informatie

KEK DE FRIESE MEREN: VINDBAARHEID EN VERBONDENHEID

KEK DE FRIESE MEREN: VINDBAARHEID EN VERBONDENHEID KEK DE FRIESE MEREN: VINDBAARHEID EN VERBONDENHEID Aanleiding: Scholen in de regio hebben geen behoefte aan een verruiming van het aanbod, maar aan het inzichtelijk maken van het aanbod en de keuzemogelijkheden,

Nadere informatie

Het beleidsplan cultuureducatie

Het beleidsplan cultuureducatie Het beleidsplan cultuureducatie Beleidsplannen voor cultuureducatie kunnen variëren van 1 A4 tot een compleet beleidsplan. Belangrijk hierbij is dat het cultuureducatiebeleid onderdeel is van het schoolplan.

Nadere informatie

Kunst & cultuur, het investeren waard? Onderzoek naar economische betekenis

Kunst & cultuur, het investeren waard? Onderzoek naar economische betekenis Kunst & cultuur, het investeren waard? Onderzoek naar economische betekenis Presentatie voor het Paradiso-debat In opdracht van Kunsten 92, ACI en Paradiso Zondag 29 augustus 2010 Bastiaan Vinkenburg 1

Nadere informatie

Nieuwjaarstoespraak Deventer 2013

Nieuwjaarstoespraak Deventer 2013 Nieuwjaarstoespraak Deventer 2013 Dames en heren, Een fantastisch 2013 gewenst! Fijn dat u allemaal gekomen bent, hier in Schouwburg, voor de Deventer nieuwjaarsreceptie. De receptie is een gezamenlijk

Nadere informatie

Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces

Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces Het 5V- proces van Appreciative Inquiry is een uitstekend instrument voor het houden van een waarderend gesprek of interview. Je kunt de stappen in het

Nadere informatie

HOFPLEIN EDUCATIE Lesbrief voorstelling Alice in Wonderland

HOFPLEIN EDUCATIE Lesbrief voorstelling Alice in Wonderland HOFPLEIN EDUCATIE d n a rl e d n o W in e c li A g in Lesbrief voorstell 'DE VOORSTELLINGEN VAN HOFPLEIN ROTTERDAM WORDEN GESPEELD MÉT JONGEREN, VÓÓR JONGEREN.' hofplein rotterdam Hofplein Rotterdam richt

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN Gratis PDF Beschikbaar gesteld door vlewa.nl Geschreven door Bram van Leeuwen Versie 1.0 INTRODUCTIE Welkom bij deze gratis PDF! In dit PDF

Nadere informatie

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld.

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. Resultaat Vragenlijst: Waarom doe je mee met de lokale energiecoöperatie? 26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. 1. Ik ben op de volgende manier betrokken bij de lokale

Nadere informatie

Wat heeft dit kind nodig?

Wat heeft dit kind nodig? ADHD PDD-NOS Leerstoornis Gedragsstoornis Team Wat heeft dit kind nodig? Lynn leest in haar leesboek. Tegelijkertijd tikt ze constant met haar pen op haar tafel. Dat doet ze wel vaker. De kinderen van

Nadere informatie

Team:Sales en Marketing Datum: 21-04-2011 WICKED TEAMS RAPPORT

Team:Sales en Marketing Datum: 21-04-2011 WICKED TEAMS RAPPORT Team:Sales en Marketing Datum: 21-04-2011 WICKED TEAMS RAPPORT 1. Inleiding Het Team Testing team heeft de WickedTeams Teamanalyse gedaan. Deze teamanalyse geeft inzicht in een aantal kenmerken die van

Nadere informatie

Bijlage 1 Interviewleidraad voor het interview met locatiemanagers

Bijlage 1 Interviewleidraad voor het interview met locatiemanagers 245 Bijlage 1 Interviewleidraad voor het interview met locatiemanagers Datum van het interview : Vensterschool: Introductie: Het GION doet onderzoek naar de ontwikkeling van vier Vensterscholen: Vinkhuizen,

Nadere informatie

Doel A bestaat uit vier inhoudelijke elementen waar we bij stil zullen staan in deze studie:

Doel A bestaat uit vier inhoudelijke elementen waar we bij stil zullen staan in deze studie: Doel A: Geboren in het Koninkrijk : studenten zowel kerkelijk als niet-kerkelijk komen tot persoonlijke geloofsovergave aan Jezus en leren dit proces voor zichzelf verwoorden. Doel A bestaat uit vier inhoudelijke

Nadere informatie

EN NU? CULTUURKAART 2.0. Jennet Sintenie Projectleider Cultuurkaart CJP

EN NU? CULTUURKAART 2.0. Jennet Sintenie Projectleider Cultuurkaart CJP 01 02 EN NU? CULTUURKAART 2.0 Jennet Sintenie Projectleider Cultuurkaart CJP 03 AGENDA 1. Cultuurkaart in cijfers 2. Chronologie van feiten 3. Plan van aanpak 4. Discussie en vragen CULTUURKAART IN CIJFERS

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Voor cliënten

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Voor cliënten MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Voor cliënten Ik red me prima, maar nu mijn zoontje zich niet normaal ontwikkelt weet ik het even niet meer. Mijn beperking vraagt om aanpassingen in huis.

Nadere informatie

Adviesnota NVAG OGGZ. 29 oktober 2009

Adviesnota NVAG OGGZ. 29 oktober 2009 Adviesnota NVAG OGGZ 29 oktober 2009 Inleiding Het bestuur van de NVAG is geïnteresseerd in een haalbaarheidsstudie voor het opleidingsprofiel arts OGGZ. Om de noodzaak voor de opleiding vast te stellen,

Nadere informatie

de Beste Studiekeuze Aanpak

de Beste Studiekeuze Aanpak de Beste Studiekeuze Aanpak Welk pad kies jij? Zelkennis is vaag pagina 3,4 Waar sta jij nu? Ontdek jouw volgende stap pagina 5,6 Hoe kom ik erachter wat ik wil? 3 bronnen voor zelfkennis pagina 7 Concreet

Nadere informatie

Provinciale Staten van Overijssel

Provinciale Staten van Overijssel www.prv-overijssel.nl Provinciale Staten van Overijssel Postadres Provincie Overijssel Postbus 10078 8000 GB Zwolle Telefoon 038 425 25 25 Telefax 038 425 75 02 Uw kenmerk Uw brief Ons kenmerk Datum EMT/2005/1830

Nadere informatie

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: APQ rapportage Naam: Bea Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea Voorbeeld / 16.06.2015 / APQ rapportage 2 Inleiding Dit rapport geeft inzicht in jouw inzetbaarheid. We bespreken hoe

Nadere informatie

PEILING MET ALTERNATIEVEN

PEILING MET ALTERNATIEVEN Gemeente Amersfoort PEILING MET ALTERNATIEVEN Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4518181 Aan : Gemeenteraad Datum : 4 november 2013 Portefeuillehouder : Wethouder P. van den Berg Programma : 1

Nadere informatie

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten Bijlage 1: Methode In deze bijlage doen wij verslag van het tot stand komen van onze onderzoeksinstrumenten: de enquête en de interviews. Daarnaast beschrijven wij op welke manier wij de enquête hebben

Nadere informatie

Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs

Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs Cultuuruitingen spelen een belangrijke rol in de samenleving en in het leven van mensen. Cultuur vertegenwoordigt daarbij zowel een maatschappelijke, een artistieke

Nadere informatie

Alle kinderen genieten van kunst en cultuur

Alle kinderen genieten van kunst en cultuur Alle kinderen genieten van kunst en cultuur 2 ONS DOEL Kunst is goed om te doen, voor alle mensen en voor kinderen in het bijzonder. Het Jeugdcultuurfonds wil financiële drempels weghalen om zo ook kinderen

Nadere informatie

Aan de slag met de Werk Ster!

Aan de slag met de Werk Ster! Aan de slag met de Werk Ster! Werk Ster Copyright EgberinkDeWinter 2013-2014 Werk Ster Stappen naar werk De Werk Ster helpt je duidelijk te krijgen waar jij op dit moment staat op weg naar werk. Je krijgt

Nadere informatie

KINDEREN LEKKER IN HUN VEL

KINDEREN LEKKER IN HUN VEL KINDEREN LEKKER IN HUN VEL 1. Welkom wij zijn Karin Hallegraeff en Noelle van Delden van Praktijk IKKE Karin stelt zich voor en er komt een foto van Karin in beeld. Noelle stelt zich voor en er komt een

Nadere informatie

Winst behalen met PPSconstructies

Winst behalen met PPSconstructies Winst behalen met PPSconstructies Er valt veel winst te behalen met PPS-constructies. Maar dan moeten opdrachtgever en opdrachtnemer goed samenwerken. Daar komt wel wat bij kijken. Het denken in PPS is

Nadere informatie

academie Leren en doen! Trainingen en bijeenkomsten Najaar 2012 www.zorgbelang-brabant.nl

academie Leren en doen! Trainingen en bijeenkomsten Najaar 2012 www.zorgbelang-brabant.nl academie Leren en doen! Trainingen en bijeenkomsten Najaar 2012 www.zorgbelang-brabant.nl Academie Zorgbelang Trainingen Welkom! Graag presenteren we u het aanbod van de Academie Zorgbelang Brabant voor

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

Spiegelgesprek Wie en wat? Hoe? Resultaat?

Spiegelgesprek Wie en wat? Hoe? Resultaat? Spiegelgesprek Wie en wat? Luisteren naar ervaringen van cliënten kan de kwaliteit van de zorg en het aanbod sterk verbeteren. Jongeren en ouders vertellen tijdens het spiegelgesprek aan de hand van een

Nadere informatie

Over de streep. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent, zou je weten dat.. 3. Cadeautje.. 3. Stap over de streep als 3.

Over de streep. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent, zou je weten dat.. 3. Cadeautje.. 3. Stap over de streep als 3. Over de streep Inhoud Over de streep. 1. Zaalindeling... 2. Hoe ziet de dag eruit?.. 2. Hoe ziet de workshop eruit?.. 2. De groep(en). 2. Wat te doen als.. 3. Hoe. 3. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent,

Nadere informatie

Meer klanten gezocht. en artistiek begeleiders in de amateurkunst. Henk Vinken en Teunis IJdens

Meer klanten gezocht. en artistiek begeleiders in de amateurkunst. Henk Vinken en Teunis IJdens Meer klanten gezocht De markt voor kunstdocenten en artistiek begeleiders in de amateurkunst Henk Vinken en Teunis IJdens Kunstdocenten die aan een Centrum voor de Kunsten (CvK) verbonden zijn, werken

Nadere informatie

Via de wijk aan het werk

Via de wijk aan het werk Via de wijk aan het werk Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn en sport.

Nadere informatie

Naslagwerk KOERS. Producten van dit documenten zijn:

Naslagwerk KOERS. Producten van dit documenten zijn: Naslagwerk KOERS Dit document is bedoeld om ieder individu een eigen beeld te laten formuleren van de eigen koers als werkend mens en vervolgens als functionaris. Daarna kun je collectief de afdelingskoers

Nadere informatie

Veel begeleiders, managers en adviseurs zijn sterk gericht op problemen en defecten.

Veel begeleiders, managers en adviseurs zijn sterk gericht op problemen en defecten. Pagina 1 Oplossingsgericht werken De kern van oplossingsgericht werken (OW) is dat de focus ligt op de gewenste situatie (in plaats van het probleem), op reeds bereikte successen (en niet op missers en

Nadere informatie

omgeving wereld regie vanuit de jongere Jongeren leren organiseren

omgeving wereld regie vanuit de jongere Jongeren leren organiseren Jongeren leren organiseren Hoe kunnen jongeren regie hebben over eigen handelen en toch in verbinding zijn met alles om hen heen? Hoe verstaan jongeren de kunst om te bouwen aan netwerken, om een positie

Nadere informatie

Een nieuw jaar nieuwe kansen en 9 tips die je helpen je doelen te bereiken. coaching en energetische therapie. www.pranakompas.nl

Een nieuw jaar nieuwe kansen en 9 tips die je helpen je doelen te bereiken. coaching en energetische therapie. www.pranakompas.nl Nieuwsbrief 2015-3: Een nieuw jaar nieuwe kansen en 9 tips die je helpen je doelen te bereiken coaching en energetische therapie www.pranakompas.nl Een nieuw jaar nieuwe kansen! 9 Tips die je helpen je

Nadere informatie

Onderwerp: Subgroep 1: Datum: Contact: Onderwerp Kwaliteit van leven

Onderwerp: Subgroep 1: Datum: Contact: Onderwerp Kwaliteit van leven Onderwerp: Kwaliteit van leven van burgers die veel zorg en ondersteuning nodig hebben Subgroep 1: Wim Gort (Synthese), Jan Joore (Unik), Ellen van Gennip (Leger des Heils), Ron Genders (gemeente Peel

Nadere informatie

Aanbevelingen voor scholen. Visie. Onderwijs

Aanbevelingen voor scholen. Visie. Onderwijs Aanbevelingen voor scholen, ouders en andere betrokkenen, om inclusief onderwijs mogelijk te maken. Uit de ervaringen van ouders, scholen en hun netwerk in het project Van hinderpaal naar mijlpaal (2012-2014)

Nadere informatie

1 en 2 oktober 2013. Bezoek aan Groningen

1 en 2 oktober 2013. Bezoek aan Groningen 1 en 2 oktober 2013 Bezoek aan Groningen programma 1-2 oktober 2013 www.cultuurindespiegel.be 1. Stavaza van CIS Nederland 2. Emiel Copini (14-18jaar) en Theisje van Dorsten (4-10 jaar) 3. Astrid Rass

Nadere informatie

Het hoeft niet groots en meeslepend te zijn. Tekst: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman

Het hoeft niet groots en meeslepend te zijn. Tekst: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman Strategische personeelsplanning in stapjes Het hoeft niet groots en meeslepend te zijn Tekst: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman Negentien gemeenten in West-Brabant willen in 2017 één gezamenlijke

Nadere informatie

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen Redactie: Marieke Haitsma en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie

Nadere informatie

Kinderopvang in eigen beheer. Resultaten marktonderzoek

Kinderopvang in eigen beheer. Resultaten marktonderzoek Kinderopvang in eigen beheer Resultaten marktonderzoek Opgesteld door K. Soldaat Kenmerk Resultaten marktonderzoek Datum 26 juli 2011 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Resultaten algemeen 4 3 Het makelaarsmodel

Nadere informatie

Aan de slag Plan van aanpak Naar een meer Leeftijdsbewust Personeelsbeleid Waterschap..

Aan de slag Plan van aanpak Naar een meer Leeftijdsbewust Personeelsbeleid Waterschap.. Aan de slag Plan van aanpak Naar een meer Leeftijdsbewust Personeelsbeleid Waterschap.. Datum Versie Afdeling/auteurs 1. PROJECTDEFINITIE 1.1 Vraagstuk Welke problemen doen zich voor omdat een leeftijdsbewuste

Nadere informatie

VISIE OP DE ORGANISATIE

VISIE OP DE ORGANISATIE VISIE OP DE ORGANISATIE WE ZIJN ER ALS ORGANISATIE VOOR PUBLIEK, ONDERNEMERS, BESTUUR EN COLLEGA S 00 INHOUDSOPGAVE 0. Inhoudsopgave 2 1. Missie visie kernwaarden 3 2. Toelichting 4 3. De kernwaarden 5

Nadere informatie

AVONTURENKAART. Reflectieopdrachten

AVONTURENKAART. Reflectieopdrachten AVONTURENKAART Reflectieopdrachten Je hebt aangegeven dat je het niet weet; je hangt niet erg aan je huidige baan maar hebt ook niet de ambitie om naar een andere baan op zoek te gaan. Geef hieronder kort

Nadere informatie

Dossier opdracht 5. Kijk op leerlingen en leren

Dossier opdracht 5. Kijk op leerlingen en leren Dossier opdracht 5 Kijk op leerlingen en leren Naam: Thomas Sluyter Nummer: 1018808 Jaar / Klas: 1e jaar Docent Wiskunde, deeltijd Datum: 19 januari, 2008 Samenvatting Als voorbereiding op onze baan in

Nadere informatie