Stilistische aspecten van zakelijke teksten in het Nederlands

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Stilistische aspecten van zakelijke teksten in het Nederlands"

Transcriptie

1 Stilistische aspecten van zakelijke teksten in het Nederlands 1. Inleiding Dit onderdeel behandelt een aantal stilistische kwesties. In strikte zin gaat het hier niet om fouten, maar wel om constructies die de leesbaarheid van je tekst niet ten goede komen. Aangezien binnen zakelijke communicatie efficiëntie en lezergerichtheid erg belangrijk zijn, is het uit den boze om teksten te schrijven die extra inspanningen van je lezer vergen omdat ze onnodig moeilijk geformuleerd zijn of chaotisch gestructureerd zijn. In het deel 'Aantrekkelijk formuleren' volgt een overzicht van vaak gemaakte fouten tegen leesbaarheid die zich voornamelijk op zinsniveau bevinden. In het deel 'De alinea' bespreken we hoe je goede alinea's kunt schrijven, met onder andere aandacht voor de manier waarop je de relaties tussen de zinnen kunt verduidelijken met verwijs- en signaalwoorden. 2. Aantrekkelijk formuleren 2.1 Lijdende vormen Een van de meest voorkomende problemen die de zinsbouw bemoeilijken is het gebruik van lijdende vormen (of passiefconstructies). Die zijn op zich niet fout en in sommige gevallen kan het gebruik van passiva best functioneel zijn, maar je moet opletten dat je niet aan passivitis lijdt. Een voorbeeld hiervan zie je in de volgende zin: De prestatie van de fondsen wordt permanent afgewogen tegenover referentieindexen of concurrerende fondsen. Soms wordt een fonds weleens vervangen door een van de concurrenten. Maandelijks wordt naar elke klant een volledige update gestuurd, waarin zijn portefeuille wordt uitgedrukt in tabellen, grafieken en vergelijkingen. De elektronische weg wordt niet bewandeld. (overgenomen uit Permentier, 2003, p. 168) Beter is de volgende formulering: De analisten wegen de prestatie van de fondsen permanent af tegenover referentie-indexen of concurrerende fondsen. Soms vervangen ze een fonds door een van de concurrenten. Maandelijks krijgt elke klant een volledige update, met tabellen, grafieken en vergelijkingen die een duidelijk beeld geven van zijn portefeuille. De elektronische weg bewandelt de fondsbeheerder nog niet. (overgenomen uit Permentier, 2003, p. 168) 1

2 Vaak kun je passieve zinnen eenvoudig herschrijven door de handelende persoon, vaak uitgedrukt in een door-constituent, naar voren te schuiven en onderwerp van je zin te maken. Zo verleg je de focus van je zin naar de verantwoordelijke voor de handeling, wat meestal makkelijker leest. Een voorbeeld: De nieuwe leerlingen worden door mentoren opgewacht op de eerste schooldag en hun wordt verteld wat er precies van hen verwacht wordt door de leerkrachten. Beter: Op de eerste schooldag wachten mentoren de nieuwe leerlingen op en ze vertellen hun wat de leerkrachten precies van hen verwachten. Opdracht: herwerk de volgende zin (overgenomen uit Janssen et al., 2002, p. 149). Door het bestuur zal in de komende jaarvergadering een beslissing worden genomen over de nieuwe zak- en slaagregeling die door het studentenoverlegorgaan is voorgesteld. Het ligt in de lijn van de verwachting dat de voorstellen door het bestuur zullen worden overgenomen. Herwerking: 2

3 In een aantal gevallen is het gebruik van de lijdende vorm wel zinvol. Hier volgt een opsomming. 1. Gebruik de passieve vorm als de handelende persoon onbelangrijk of onbekend is. Voorbeeld: De zestigjarige vrouw werd zondagmorgen in Hasselt vermoord. Die zin is vlotter dan zijn actieve variant: Een onbekende vermoordde de zestigjarige vrouw zondagmorgen in Hasselt. 2. Gebruik de passieve vorm als het lijdend voorwerp nadruk verdient. Voorbeeld: Sinds vorige maand is de Kennedytunnel afgesloten voor alle verkeer. Die zin is vlotter dan zijn actieve varianten: De politie / de stad / de overheid (?) heeft sinds vorige maand de Kennedytunnel afgesloten voor alle verkeer. Men heeft sinds vorige maand de Kennedytunnel afgesloten voor alle verkeer. 3. Gebruik de passieve vorm als het accent op de handeling ligt en niet op de handelende persoon. Voorbeeld: Als u op Ctrl v duwt, wordt uw bewaarde tekst geplakt. Die zin is vlotter dan zijn actieve variant: Als u op Ctrl v duwt, plakt de computer uw bewaarde tekst. 3

4 4. Gebruik de passieve vorm als zinnen daardoor beter op elkaar aansluiten. Voorbeeld: Het Musée Magritte Museum dat [ ] zich in het Altenloh Hotel [ ] bevindt, ontving in minder dan één jaar tijd reeds bezoekers. Het gebouw [ ] werd dankzij het competentiemecenaat van de Franse en Belgische filialen van GDF SUEZ en met steun van de Stichting Magritte gerenoveerd. (overgenomen uit op ) 2.2 Zinnen met veel bijzinnen Het bovenstaande voorbeeld ziet er eigenlijk als volgt uit: Het Musée Magritte Museum dat op 2 juni 2009 de deuren opende en zich in het Altenloh Hotel (dat deel uitmaakt van de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België) bevindt, ontving in minder dan één jaar tijd reeds bezoekers. Het gebouw, dat zich aan het Koningsplein in het hart van Brussel bevindt, werd dankzij het competentiemecenaat van de Franse en Belgische filialen van GDF SUEZ en met steun van de Stichting Magritte gerenoveerd. (overgenomen uit op ) De aanwezigheid van drie bijzinnen maakt de tekst heel wat moeilijker leesbaar dan de bovenvermelde verkorte versie. Het kan echter nog heel wat erger: De al jaren in het oerwoud verblijvende wetenschappers die hun leven wijdden aan de studie van anacondaslangen, die wel negen meter lang en 550 kilo zwaar kunnen worden en die voornamelijk knaagdieren en vogels eten maar soms ook wel kannibalistische neigingen vertonen en zelfs in staat zijn om mensen op te peuzelen, werden verplicht om hun onderzoek, dat al zeven jaren in beslag had genomen, stop te zetten doordat de overheid niet meer in financiering kon voorzien. Om zo n zin te herwerken, moet je hem meestal in verschillende stukken splitsen die je dan moet herschrijven tot zelfstandige zinnen. Opdracht: herwerk de bovenstaande zin 4

5 2.3 Naamwoordstijl Teksten die geschreven zijn in de naamwoordstijl, bevatten naamwoordconstructies op plaatsen waar werkwoorden zouden kunnen staan. Voorbeeld: De toename in het gebruik van sfeerverlichting voor de verfraaiing van huiskamers door binnenhuisarchitecten is opvallend. In deze zin staan drie naamwoordconstructies: toename, gebruik en verfraaiing. Je kunt hem verbeteren door hem te herschrijven in werkwoordstijl en door de handelende persoon naar voren te brengen (zoals bij de omzetting van passieve naar actieve zinnen). De herschreven zin ziet er dan als volgt uit: Binnenhuisarchitecten gebruiken opvallend meer sfeerverlichting om huiskamers te verfraaien. De naamwoordstijl wordt nog moeilijker leesbaar als de naamwoordconstructies gecombineerd worden met vage werkwoorden zoals zijn, plaatsvinden, vormen, betreffen, doen, verwezenlijken en verband houden met. Net zoals bij de passieve vorm, kan de naamwoordstijl ook voordelen hebben. Denk maar aan zinnen waarin de nadruk ligt op de handeling in plaats van de uitvoerder, of als de handelende persoon onbekend is. In dergelijke zinnen vormt de naamwoordstijl geen probleem. Voorbeeld: De afsluiting van de Kennedytunnel zorgt voor ernstige verkeersproblemen. Opdracht: herwerk de volgende zin. Het doorhakken van de Gordiaanse knoop door Alexander de Grote vormde het begin van zijn verovering van de hele wereld. Herwerking: 5

6 2.4 Tangconstructies We spreken van tangconstructies als een schrijver in een zin woorden die bij elkaar horen, ver uit elkaar plaatst. Dat komt vaak voor in nominale constituenten waarin een reeks woorden tussen het lidwoord en het zelfstandig naamwoord geplaatst wordt. Enkele voorbeelden: de al jaren in het oerwoud verblijvende wetenschappers het door Salman Rushdie geschreven en in 1989 door Ayatollah Khomeini van een fatwa voorziene boek De Duivelsverzen Er zijn ook vaak tangconstructies tussen het onderwerp en het werkwoord, zoals in de volgende zinnen: De wetenschappers die bezig waren met de studie van anacondaslangen, die wel negen meter lang en 550 kilo zwaar kunnen worden en die voornamelijk knaagdieren en vogels eten maar soms ook kannibalistische neigingen vertonen en zelfs in staat zijn om mensen op te peuzelen, werden verplicht om hun onderzoek stop te zetten. Het boek De Duivelsverzen dat door Salman Rushdie in 1988 geschreven werd en waarover Ayatollah Khomeini in 1989 een fatwa uitsprak die alle moslims oproept om Rushdie te doden voor het schrijven van dit boek, werd een bestseller. Het advies voor dergelijke constructies is om bij elkaar te plaatsen wat bij elkaar hoort. Dat wil zeggen dat je in de bovenstaande zinnen het onderwerp opnieuw bij het werkwoord plaatst. De bijzinnen die ertussen staan, kunnen meestal herschreven worden tot zelfstandige zinnen. Bijvoorbeeld: De wetenschappers werden verplicht om hun onderzoek naar anacondaslangen stop te zetten. Die slangen kunnen wel negen meter lang en 550 kilo zwaar worden. Ze eten voornamelijk knaagdieren en vogels, maar soms vertonen ze ook kannibalistische neigingen en ze zijn zelfs in staat om mensen op te peuzelen. Opdracht: herwerk de bovenstaande zin over De Duivelsverzen. 6

7 De reden waarom tangconstructies leesbaarheidsproblemen geven, ligt in de beperkingen van ons geheugen. Dat kan gemiddeld een zestal woorden overbruggen. Korte tangconstructies en tangconstructies waarin het eerste deel vrij leeg is, vormen daarom meestal geen probleem (bijvoorbeeld: de vrolijk spelende kinderen). 2.5 Lange aanloop De kern van een mededeling staat altijd in de hoofdzin. Als die hoofdzin echter voorafgegaan wordt door een hele reeks bijzinnen, dan spreken we van een lange aanloop. Die zorgt voor problemen omdat je als lezer dus lang moet wachten op de kern van de boodschap. Voorbeeld: Omdat de beeldend kunstenaar Jozeph Beuys volgens hemzelf tijdens de Tweede Wereldoorlog werd gered door nomadische Tartaren, die hem met vet insmeerden en in vilt wikkelden om hem warm te houden nadat zijn vliegtuig tijdens een missie boven de Krim werd neergeschoten, maakte hij in veel van zijn werken gebruik van die materialen. Om zinnen met een lange aanloop aantrekkelijker te formuleren, kun je de hoofdzin naar voren brengen, zoals in de eerste herwerking. Je kunt de bijzinnen echter ook verder splitsen om de leesbaarheid nog te verbeteren. De beeldend kunstenaar Jozeph Beuys maakte in veel van zijn werken gebruik van vet en vilt omdat hij volgens hemzelf tijdens de Tweede Wereldoorlog werd gered door nomadische Tartaren, die hem met vet insmeerden en in vilt wikkelden om hem warm te houden nadat zijn vliegtuig tijdens een missie boven de Krim werd neergeschoten. De beeldend kunstenaar Jozeph Beuys maakte in veel van zijn werken gebruik van vet en vilt. Dat verklaarde hijzelf doordat die materialen zijn leven gered hadden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Toen werd zijn vliegtuig tijdens een missie boven de Krim namelijk neergeschoten en redden nomadische Tartaren zijn leven. Die hielden hem warm door hem met vet in te smeren en in vilt te wikkelen. Opdracht: herwerk de volgende zin. Omdat het tekort aan drinkbaar water erg prangend werd en hulporganisaties vreesden dat er snel epidemieën zoals cholera, een ziekte die zich snel kan verspreiden na overstromingen en andere rampen, zouden kunnen uitbreken, besloot de overheid om hulp te sturen. 7

8 2.6 Woordgebruik De algemene regel is dat je beter geen woorden gebruikt die erg lang, vaag of van vreemde oorsprong zijn en woordgroepen die omslachtig zijn. Die algemene regel moet je echter altijd toetsen aan de mate waarin woorden ingeburgerd zijn. Gebruik dus liever het woord helikopter in plaats van hefschroefvliegtuig, ook al is dat eerste woord ontleend aan het Frans. Vermijd ook het gebruik van genoniemen of loperwoorden. Die woorden kunnen worden gebruikt voor de beschrijving van allerlei activiteiten in de plaats van specifieke woorden. Een typisch voorbeeld is het werkwoord doen dat vaak gebruikt wordt in de plaats van werkwoorden zoals bedrijven, verrichten, plegen en zelfs ook studeren, zoals in het volgende voorbeeld. Ik doe Bedrijfscommunicatie. 2.7 Combinatieoefeningen Opdracht: analyseer de fouten in de volgende zinnen en herschrijf ze. 1. Iedereen rouwt zo op zijn manier om het omvallen van de symbolische kastanjeboom die in de tuin van het Amsterdamse huis aan de Prinsengracht stond waarin Anne Frank tijdens de Tweede Wereldoorlog ondergedoken was voordat hun schuilplaats door de Duitsers ontdekt werd. Foutenanalyse: Herwerking: 8

9 2. Het glazen plafond, dat ondanks de hogere scholing van vrouwen nog niet opgelost is en dat gedeeltelijk veroorzaakt wordt door de weinig flexibele opstelling van bedrijven tegenover vrouwen die hun carrière proberen te combineren met een gezin, blijft een moeilijk te verbrijzelen obstakel voor veel vrouwen op weg naar de top. Foutenanalyse: Herwerking: 3. Het doen van beloftes die hij niet kon houden en het maken van uitgaven die hij niet kon betalen, zorgden ervoor dat de oude man, die ten einde raad was, alles aan zijn jonge vrouw opbiechtte, die er onmiddellijk vandoor ging met de nog niet afbetaalde wagen. Foutenanalyse: Herwerking: 9

10 4. Er werd door de al jaren onderdrukte bevolking van Haïti luid geprotesteerd tegen de benadering van de overheid om de armoede, die al jaren vele mensenlevens eiste, aan te pakken. Foutenanalyse: Herwerking: 5. Om te vermijden dat hij betrapt zou worden tijdens de diefstal en bijgevolg voor vele jaren in de gevangenis zou kunnen belanden, werd door de bij de politie gesignaleerde boef, die van kindsbeen af op het verkeerde pad was beland, een weloverwogen plan bedacht. Foutenanalyse: Herwerking: 10

11 6. Hoewel er hard nagedacht werd over oplossingen voor het probleem van de waterzuivering en de elektriciteitsopwekking in de door ernstige overstromingen getroffen gebieden, kon er door de uit vrijwilligers bestaande hulporganisatie niet veel gedaan worden. Foutenanalyse: Herwerking: 3. De alinea 3.1 Inleiding Een alinea bestaat meestal uit twee tot zes zinnen (ongeveer 10 regels tekst) die thematisch een eenheid vormen en ook visueel als een geheel gepresenteerd worden. De alinea behandelt één hoofdgedachte of één stap in de redenering van een paragraaf of tekst. Telkens als er een ander aspect behandeld wordt, begin je een nieuwe alinea. De hoofdgedachte van de alinea wordt verwoord in de kernzin. Om je lezer te helpen bij de verwerking van de alinea, wordt die meestal helemaal vooraan in de alinea geplaatst. Zo heeft hij een kapstok die hem helpt bij de interpretatie van de tekst. Je kunt je kernzin echter ook op andere plaatsen zetten, namelijk: - op de tweede plaats, na een zin die de overgang markeert van de vorige naar de huidige alinea; - in het midden van de alinea, maar alleen als er sprake is van een inhoudelijke wending (die echter in de meeste gevallen over twee alinea s gespreid wordt); - op de laatste plaats, waarbij de kernzin als conclusie fungeert waarnaar je de lezer stapsgewijs leidt. Naast de gewone, inhoudelijke alinea, zijn er ook structuuraanduidende alinea s. Die zetten kort uiteen hoe de tekst gestructureerd is zodat de lezer weet wat hij kan verwachten en in welke volgorde. In wetenschappelijke artikelen komen dergelijke structuuraanduidende alinea s bijvoorbeeld vaak voor aan het einde van de inleiding. Een voorbeeld: 11

12 In dit artikel gaan we na of inweek technieken door ons Biotex-technieken genoemd als het sturen van een brief vooraf en het inspreken van een boodschap op een antwoordapparaat of voice mail de respons verhogen. Daarbij concentreren we ons op de telefonische enquête. Met klem wijzen wij erop dat de hier gepresenteerde onderzoeksresultaten niet gaan over telemarketing voor commerciële doeleinden, zoals verkoop van abonnementen, verzekeringen enzovoorts. Het gaat over het effect van communicatieve uitingen op het verzoek mee te doen aan een onderzoek, bijvoorbeeld een opiniepeiling. In paragraaf 2 bespreken we de theoretische achtergronden van Biotex- technieken. In 3 geven we een samenvatting van eerder onderzoek van ons naar het effect op de respons van het sturen van een brief vooraf. In 4 bespreken we opzet en resultaten van ons onderzoek naar het effect van het achterlaten van een boodschap op het antwoordapparaat. In paragraaf 5 trekken we algemene conclusies over het effect en de effectiviteit van Biotex-technieken en schetsen we welke consequenties onderzoeksbureaus die telefonisch enquêteren uit onze resultaten kunnen trekken Structuuraanduiders Zowel binnen een alinea als tussen verschillende alinea s in een tekst is het erg belangrijk om te laten zien hoe de stukken tekst zich tegenover elkaar verhouden. Om dat weer te geven, zijn structuuraanduiders nodig. Die kunnen zich zowel op tekstniveau (globaal) als op zinsniveau (lokaal) bevinden. Op tekstniveau gaat het dan over titels, koppen, de inhoudsopgave, samenvattingen, structuuraanduidende alinea s en inleidingen waarin toelichting wordt gegeven op de structuur van de tekst. Dit onderdeel richt zich echter op structuuraanduiders op lokaal niveau en meer bepaald op verwijzingen en signaalformuleringen. Verwijzingen Elke zin gaat over een bepaald thema. Hiernaar kun je in de volgende zinnen verwijzen door: - het thema letterlijk te herhalen, - een synoniem voor het thema te gebruiken (maar niet voor het tekstthema), - verwijswoorden te gebruiken zoals die, dat, ze, het, hiermee, eronder enzovoort. Opdracht: herschrijf de volgende zinnen zodat ze een alinea vormen. Maak daarbij gebruik van verschillende manieren van verwijzen. - Jeeps zijn grote auto s die vroeger vooral gebruikt werden door mensen die vaak op niet-verharde wegen moesten rijden. - Jeeps verbruiken veel meer dan gewone auto s. - Jeeps zijn niet meer weg te denken uit het gewone straatbeeld. - De meeste jeeps zijn erg vervuilend en stoten veel CO2 uit. - Jeeps werden oorspronkelijk gebruikt als Amerikaanse legerauto s. - Jeeps hebben zowel voor- als achterwielaandrijving en meestal vier zitplaatsen. - Veel mensen reageren negatief op de aanwezigheid van Jeeps in de stad. 1 Overgenomen uit: Gerritsen, M. & Palmen, M.J. (2000). Het effect van Biotex-technieken op de respons van telefonische enquêtes. In R. Neutelings, N. Ummelen & A. Maes (Red.), Over de grenzen van de taalbeheersing (pp ). Den Haag: Sdu Uitgevers. 12

13 Signaalformuleringen Signaalformuleringen geven de samenhang tussen woorden en woordgroepen weer. Binnen een alinea is het goed om de zinnen telkens aan elkaar te koppelen met een signaalformulering. Hier volgt een overzicht van de een aantal mogelijke relaties tussen zinnen en hun meest voorkomende markeringen. Signaalformuleringen voor opsommingen Signaalformuleringen voor samenvattingen Signaalformuleringen voor argumenten Signaalformuleringen voor oorzaken Signaalformuleringen voor gevolgen Signaalformuleringen voor doelen Signaalformuleringen voor tegenstellingen Signaalformuleringen voor tijdsverband Signaalformuleringen voor toelichtingen en, ook, voorts, vervolgens, bovendien, daarbij, ten eerste ten tweede, enerzijds anderzijds, niet alleen maar ook, ten slotte kortom, samenvattend, dus, met andere woorden, concluderend de volgende redenen, immers, omdat, want, daar, daarom, namelijk, motief, achtergrond, vanwege doordat, daardoor, namelijk, immers, oorzaak, zodat, vanwege, door zodat, gevolg, resultaat, bewijs, heeft geleid tot om, opdat, teneinde, met het doel maar, toch, echter, enerzijds anderzijds, hoewel, niettemin voordat, alvorens, terwijl, tijdens, zolang, gedurende, nadat, nadien, daarna bijvoorbeeld, ter illustratie, zo, zoals Opdracht: herwerk je bovenstaande alinea over jeeps door er signaalformuleringen en eventueel ook enkele zinnen aan toe te voegen. 13

14 Je kunt nu een abstracte voorstelling maken van de alinea waarin je weergeeft: - wat de kernzin is; - welke verwijswoorden gebruikt worden; - welke signaalwoorden er zijn en welke verbanden die weergeven. Voorbeeld van een alinea met haar abstracte voorstelling: (1)De seizoenen zijn door de klimaatopwarming danig in de war. (2) Zo zal de hittegolf van juli ervoor zorgen dat er geen herfst zal zijn. (3) Althans, toch niet als we het over het belangrijkste symbool van dat seizoen hebben: de vallende bladeren. (4) Door de hitte en de droogte hebben de bomen in de zomer al hun bladeren verloren. (5) Bijvoorbeeld in Engeland is er een groot probleem. (6) Daar spreekt men van een 'valse herfst'. (1) Kernzin (2) Illustratie ingeleid door het signaalwoord van toelichting zo. (3) Nuancering van zin 2 - ingeleid door het signaalwoord van beperkende nevenschikking althans en het signaalwoord van tegenstelling toch - verbonden met zin 2 door het verwijswoord dat (4) Oorzaak van situatie in zin 2 ingeleid door signaalwoord van oorzaak door (5) Illustratie van zin 4, ingeleid door signaalwoord van toelichting bijvoorbeeld (6) Verdere uitleg bij zin 5, verbonden met zin 5 door het verwijswoord daar Opdracht: maak een abstracte voorstelling van de volgende alinea (1) De gewone pad heeft een gemiddelde lengte van 6 tot 13 centimeter. (2) De precieze lengte hangt echter af van twee factoren. (3) Enerzijds is er een verschil tussen de geslachten. (4) Het vrouwtje wordt namelijk aanzienlijk groter dan het mannetje. (5) Die blijft ongeveer een derde kleiner dan het vrouwtje. (6) Anderzijds hangt de lengte samen met het verspreidingsgebied: in het noorden van Europa worden de dieren niet zo groot als in het zuiden. 14

15 De bovenstaande kwesties kunnen in de volgende vragenlijst met aandachtspunten samengevat worden. 1. Wordt in de alinea één thema behandeld? 2. Staat de themazin op een van de voorkeursplaatsen? 3. Worden er voldoende verwijswoorden gebruikt? Zo ja, zijn ze voldoende ondubbelzinnig? 4. Is de tekst levendig geschreven? Zowel wat betreft afwisseling van zinsconstructies als woordkeuze? 5. Worden er structuuraanduiders gebruikt om de verbanden weer te geven? 6. Zijn de argumenten logisch geordend? 7. Is het taalgebruik correct? 8. Is het taalgebruik helder en vlot? Let op de volgende aandachtspunten. a. Bijzinnen b. Naamwoordstijl c. Tangconstructies d. Lange aanloop e. Lijdende vormen f. Woordkeuze 15

16 Briefgenres 1. Routine- en goodwillboodschappen Routineverzoeken en routineantwoorden schrijven vergt niet zo n grote inspanning. Toch is het hier ook belangrijk dat je je boodschap voldoende verzorgt, waardoor je respect voor je ontvanger toont. Op die manier werk je impliciet aan de opbouw van een goede zakelijke relatie. Goodwillboodschappen zijn expliciete manieren die bijdragen tot het spijzen van je emotionele bankrekening. Zowel routine- als goodwillboodschappen volgen een directe structuur. Dit wil zeggen dat ze in het begin van de brief duidelijk de hoofdgedachte, zoals een verzoek of een positief antwoord, vermelden. In het middenstuk van de brief worden dan de nodige details vermeld, waarna de brief besluit met: (1) specifieke informatie over: - het thema van je brief (bijvoorbeeld het verzoek om een specifieke actie bij een routineverzoek) - je coördinaten (bijvoorbeeld contactgegevens van de zender) (2) een uiting van waardering of goodwill (bijvoorbeeld bedanking voor het inwilligen van een verzoek). Voorbeeld: verzoek deelname opleiding Situatie Alle nieuwe medewerkers bij firma Notal volgen (gedeeltelijk buiten hun gewone werkuren) enkele trainingen over verkoopstrategieën. Doel De ontvangers uitnodigen om aan deze verplichte training deel te nemen. Zender F. Linden, hoofd van de afdeling HR. Ontvanger Elke nieuwe werknemer. Deze brief is gericht aan Rob Van Krazel. 16

17 N O T A L F. Lemairelaan Herentals Tel: Herentals, 14 mei 2010 Betreft: training Sell ahead Geachte heer Van Krazel, Aan het begin van deze maand begon u uw loopbaan bij Notal. Ik heet u van harte welkom op ons bedrijf en hoop dat u al gemerkt hebt dat u in een goed draaiend team bent beland. Omdat wij onze nieuwe collega s graag een vliegende start gunnen, heeft het directiecomité beslist dat alle nieuwe medewerkers in hun eerste jaar bij Notal minimum 40 uur training volgen. Voor die training doen we een beroep op de firma Sell ahead die een ruime waaier trainingen in onze sector aanbiedt. Ik voegde bij deze brief een overzicht van het opleidingsaanbod (zie bijlage). In overleg met uw diensthoofd beslist u welke opleidingen het interessantste voor u zijn en wanneer u die zal volgen. Wij hopen dat u veel inspiratie opdoet tijdens de opleidingen! Hoogachtend, F. Linden Bijlage: brochure opleidingsaanbod Sell ahead 17

18 Terwijl bij routinebrieven de focus op het referentiële aspect van de boodschap ligt, verschuift die focus bij goodwillboodschappen naar het relationele aspect. Goodwillboodschappen hebben geen direct zakelijk doel. Het doel bevindt zich hier namelijk meestal in de persoonlijke levenssfeer van de ontvanger. Zo kun je iemand feliciteren met een huwelijk, geboorte of de opening van een nieuwe zaak, of condoleren bij een sterfgeval, maar ook klanten uitnodigen voor de feestelijke opening van je nieuwe zaak of trouwe treinreizigers een cadeaubiljet aanbieden vanwege de vele vertragingen van het afgelopen jaar. In dergelijke gevallen is het heel erg belangrijk dat je oprecht overkomt. Daarom moet je vertrekken vanuit de aanleiding als kapstok en ervoor zorgen dat: je formuleringen niet overdreven zijn; je de gelegenheid en de persoon voldoende in het zonnetje zet; je de boodschap in eigen naam formuleert en je niet verschuilt achter de organisatie; je een goede inschatting maakt van de bestaande relatie en van eventuele implicaties van hiërarchische verschillen; je geen eigenbelang laat doorschemeren; je timing goed zit; je boodschap een aanvaardbare lengte heeft; je een weloverwogen mediumkeuze maakt voor je boodschap; je clichés vermijdt. Voorbeeld: opening vernieuwde winkel Situatie De lingerie- en nachtkledingzaak Svelina heeft een jaar verbouwingen uitgevoerd. Tijdens die periode was de winkel ondergebracht in een tijdelijk pand. Doordat er in de straat ook wegwerkzaamheden plaatshadden in die periode, heeft de zaak enkele trouwe klanten al een hele tijd niet meer gezien. Na een jaar verbouwen verhuist Svelina eindelijk naar het volledig vernieuwde winkelpand. Doel De trouwe klanten uitnodigen op de feestelijke opening van de vernieuwde winkel Zender De eigenares van de winkel, Lea Frateurs. Ontvanger Elke klant die een klantenkaart heeft bij Svelina. Deze brief is gericht aan Francine Verbraeken. 18

19 Svelina Uw specialist voor lingerie, badmode en nachtkleding Openingsuren: Ma Za; 10u-18u Genterweg Munte Munte, 4 september 2010 Geachte cliënt, Na vijftien jaar in onze winkel op de Genterweg, vonden we dat het tijd was voor vernieuwing. Zoals u weet, hebben we het afgelopen jaar doorgebracht in een tijdelijke winkel in de Kerkstraat terwijl onze vertrouwde Svelina een verjongingskuur onderging. U heeft ongetwijfeld wel eens gedacht dat het tijd werd om weer terecht te kunnen in de winkel op de Genterweg, want niet alleen de ietwat krappe behuizing in de Kerkstraat, maar ook de wegwerkzaamheden zorgden voor aardig wat hinder. We zijn dan ook erg blij u nu te kunnen uitnodigen in onze vernieuwde winkel, die niet alleen een luxueuzere inrichting kreeg, maar waar ook veel meer ruimte gemaakt werd voor comfortabele paskamers. Vanaf 14 september is de nieuwe winkel op de Genterweg weer geopend, maar trouwe klanten zoals u nodigen we graag uit op de openingsreceptie op 12 september om 18 uur. Met een hapje en een drankje zult u dan al kunnen kennismaken met de nieuwe inrichting van Svelina en zult u al even kunnen rondneuzen in de wintercollectie, die u tot en met 16 september aangeboden wordt met een korting van 5%. Hoogachtend, Lea Frateurs 19

20 2. Slechtnieuwsboodschappen Slecht nieuws meedelen is niet eenvoudig. Als zender van de boodschap zie je er vaak zo erg tegen op, dat je het opstellen en versturen van de boodschap almaar uitstelt totdat het eigenlijk al zo goed als te laat is. Je weet natuurlijk ook dat je door die boodschap je goede relatie met de ontvanger op de helling zet, want door het slechte nieuws raakt die verstoord. Het is dan ook erg belangrijk om de schade zo goed als het kan te beperken en de boodschap zo tactvol en attent mogelijk over te brengen zodat ze voor de ontvanger aanvaardbaar wordt. Dat houdt echter het gevaar in dat je zó voorzichtig bent, dat je het slechte nieuws te positief verwoordt of het alleen impliciet laat weten waardoor het gevaar bestaat dat de ontvanger de boodschap niet of anders begrepen heeft. Dat moet je natuurlijk in elk geval proberen te vermijden, omdat je dan verplicht wordt de boodschap nogmaals over te brengen en er intussen pijnlijke misverstanden kunnen ontstaan. Leef je bij de inschatting van de manier waarop het slechte nieuws zal aankomen bij de ontvanger zo goed mogelijk in in zijn of haar perspectief op dat nieuws. Het meedelen van een slechtnieuwsboodschap kan voor jou als zender immers behoren tot je doordeweekse taken, het kan voor de ontvanger wel een ernstige klap betekenen. Hanteer ook altijd een vriendelijke en respectvolle toon en toon je bereid om, indien dat nodig is, verder te communiceren over de kwestie. In een beperkt aantal gevallen is het mogelijk om een alternatief te bieden. Dat kun je dan aan het einde van de brief benadrukken en zo positief mogelijk voorstellen. Let echter wel op dat je je ontvanger niet beledigt door het als gelijkwaardig voor te stellen met de afgewezen zaak of de misgelopen kans. Een slechtnieuwsbrief bevat naast een inleidende en een afsluitende alinea als kern het slechte nieuws zelf en argumenten hiervoor. Dat kunnen redenen zijn, bijvoorbeeld voor een keuze om een collega in plaats van de ontvanger promotie te geven, of achtergronden, bijvoorbeeld van een onwenselijke situatie. De structuur van de kern kan zowel direct, waarbij het slechte nieuws wordt gevolgd door de argumenten, als indirect zijn, waarbij de argumenten voorafgaan aan het slechte nieuws. De keuze voor de volgorde hangt af van het soort slecht nieuws: de directe structuur kun je gebruiken in de volgende gevallen: als het nieuws niet zo heel ernstig is; als het nieuws te verwachten is; als je weet dat de lezer een directe aanpak verkiest; als een dwingend karakter nodig is. In alle andere gevallen gebruik je de indirecte structuur. Zeker wanneer je weet dat lezer zeer ontevreden zal zijn of dat hij of zij emotioneel betrokken is bij het nieuws, moet je de voorkeur geven aan de indirecte structuur. Die ziet er als volgt uit: 20

Waarom een samenvatting maken?

Waarom een samenvatting maken? Waarom een samenvatting maken? Er zijn verschillende manieren om actief bezig te zijn met de leerstof. Het maken van huiswerk is een begin. De leerstof is al eens doorgenomen; de stof is gelezen en opdrachten

Nadere informatie

Kinderen leren schrijven. www.taalvorming.nl

Kinderen leren schrijven. www.taalvorming.nl Kinderen leren schrijven www.taalvorming.nl Uitgangspunten van taalvorming Taalvorming is een lang bestaande werkwijze die je ook kunt zien als schrijfdidactiek werken vanuit eigen ervaringen samenhang

Nadere informatie

Voor deze enquête bevragen jullie minstens 25 personen

Voor deze enquête bevragen jullie minstens 25 personen TIPS VOOR ENQUÊTES 1. Opstellen van de enquête 1.1 Bepalen van het doel van de enquête Voor je een enquête opstelt denk je eerst na over wat je wil weten en waarom. Vermijd een te ruime omschrijving van

Nadere informatie

Handleiding schrijven voor Wiki

Handleiding schrijven voor Wiki Handleiding schrijven voor Wiki Durf, begin Wees niet bang om te schrijven. Begin gewoon met schrijven. Pas als je klaar bent, kijk je naar de regels en pas je de tekst aan. Perfectie bestaat niet. Als

Nadere informatie

EEN E MAIL STUREN NAAR EEN DOCENT

EEN E MAIL STUREN NAAR EEN DOCENT Monitoraat op maat Academisch Nederlands 1 EEN E MAIL STUREN NAAR EEN DOCENT De communicatie tussen een student en een docent verloopt vaak per e mail. Een groot voordeel van het medium is namelijk de

Nadere informatie

Communiceren met de achterban

Communiceren met de achterban 1 Communiceren met de achterban Je wilt weten hoe je het beste communiceert met de achterban. Je wilt direct aan de slag en snel resultaten. Je hebt een hoe-vraag. Zoals iedereen. Maar als je werkelijk

Nadere informatie

De theorie voor leesvaardigheid in de vorm van een stappenplan

De theorie voor leesvaardigheid in de vorm van een stappenplan De theorie voor leesvaardigheid in de vorm van een stappenplan 1. Globaal lezen a. Lees eerst altijd een tekst globaal. Dus: titel, inleiding, tussenkopjes, slot en bron. b. Denk na over het onderwerp,

Nadere informatie

Educatief Professioneel (EDUP) - C1

Educatief Professioneel (EDUP) - C1 Educatief Professioneel (EDUP) - C1 Voor wie? Voor hogeropgeleide volwassenen (18+) die willen functioneren in een uitdagende kennis- of communicatiegerichte functie: in het hoger onderwijs, als docent

Nadere informatie

Inleiding 17. Hoofdstuk 1 Zakelijk schrijven de basis 24. Competenties 24 Leerdoelen 24

Inleiding 17. Hoofdstuk 1 Zakelijk schrijven de basis 24. Competenties 24 Leerdoelen 24 Inhoudsopgave Inleiding 17 Module 1 Zakelijk schrijven 23 Hoofdstuk 1 Zakelijk schrijven de basis 24 Competenties 24 Leerdoelen 24 1.1 Kwaliteit en klantverwachtingen 26 1 Non-kwaliteit 26 2 Minimale kwaliteit

Nadere informatie

Schrijven van studiemateriaal

Schrijven van studiemateriaal Schrijven van studiemateriaal BKO workshop 8 mei 2012 Door Marjo Stalmeier Programma van vandaag Kennismaking Focus van deze workshop Formuleren van teksten: theorie en oefenen Lunchpauze Structureren

Nadere informatie

Schrijven van studiemateriaal

Schrijven van studiemateriaal Schrijven van studiemateriaal BKO workshop 25 oktober 2012 Door Marjo Stalmeier Programma van vandaag Kennismaking Focus van deze workshop Formuleren van teksten: theorie en oefenen Lunchpauze Structureren

Nadere informatie

Academisch schrijven. Tips and tricks

Academisch schrijven. Tips and tricks Academisch schrijven Tips and tricks Overzicht ViP s ViP-1: structuur 1 ViP-2: refereren, parafraseren en citeren ViP-3: cohesie en zinsconstructies ViP-5: structuur 2 ViP-1: structuur 1 Titel en kopjes

Nadere informatie

CONCEPT. Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten. Tussendoelen Nederlands onderbouw vo havo/vwo

CONCEPT. Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten. Tussendoelen Nederlands onderbouw vo havo/vwo Tussendoelen Nederlands onderbouw vo havo/vwo Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten Subdomein A 1.1: Woordenschat 1.1 h/v de betekenis van onbekende woorden afleiden uit de context; 1.2 h/v de betekenis

Nadere informatie

VMBO-T / Nederlands / 2011 / tijdvak 1

VMBO-T / Nederlands / 2011 / tijdvak 1 VMBO-T / Nederlands / 2011 / tijdvak 1 Voorbeeld van een brief: Eigen naam Adres Postcode en plaats Naam geadresseerde Adres Postcode en plaats Geachte heer De Vries, Plaats, Datum Mijn naam is Mike Louwman,

Nadere informatie

Profiel Professionele Taalvaardigheid

Profiel Professionele Taalvaardigheid Profiel Professionele Taalvaardigheid PPT Het Profiel Professionele Taalvaardigheid omvat de taalvaardigheid die nodig is om professioneel in het Nederlands te functioneren en is in de eerste plaats gericht

Nadere informatie

STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT

STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT Naam stagiair(e):... Stageplaats (+ adres):...... Tussentijdse evaluatie Eindevaluatie Stageperiode:... Datum:.. /.. / 20.. Stagementor:...

Nadere informatie

Niveaubepaling Nederlandse taal

Niveaubepaling Nederlandse taal Niveaubepaling Nederlandse taal Voor een globale niveaubepaling kunt u de niveaubeschrijvingen A1 t/m C1 doornemen en vaststellen welk niveau het beste bij u past. Niveaubeschrijving A0 Ik heb op alle

Nadere informatie

Examen PCF Professional Communication Foundation

Examen PCF Professional Communication Foundation Examen PCF Professional Communication Foundation Publicatiedatum Startdatum 1 maart 2006 1 juli 2003 Doelgroep Iedere ervaren of aankomend IT-er. Voorkennis Geen specifieke voorkennis. Er wordt echter

Nadere informatie

De presentatie: basisprincipes

De presentatie: basisprincipes De presentatie: basisprincipes Een presentatie is eigenlijk een voordracht of spreekbeurt. De belangrijkste soorten: a Een uiteenzetting: je verklaart bv. hoe taal ontstaan is, behandelt het probleem van

Nadere informatie

Inleiding 2. Wie is Christine? 4. Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5. Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6

Inleiding 2. Wie is Christine? 4. Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5. Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6 Inhoudsopgave Inleiding 2 Wie is Christine? 4 Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5 Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6 Tip 3: Geef feedback over uw waarneming en vermijd interpretaties

Nadere informatie

A Inhoud. 2. De identiteit van de eigenaar van de website en het doel van de website staan genoemd.

A Inhoud. 2. De identiteit van de eigenaar van de website en het doel van de website staan genoemd. Beoordelingsformulier websites Afdeling Taal en Communicatie VU De schriftelijke communicatie-uitingen van de verzekeraar moeten begrijpelijk en duidelijk zijn voor de klant en afgestemd op diens taalniveau.

Nadere informatie

TAALTIPS BIJ DE SCHRIFTELIJKE CURSUS DRIE/VIJFDAAGSE OPLEIDING HEFTRUCKBESTUURDER. (@thetys - Manpower)

TAALTIPS BIJ DE SCHRIFTELIJKE CURSUS DRIE/VIJFDAAGSE OPLEIDING HEFTRUCKBESTUURDER. (@thetys - Manpower) TAALTIPS BIJ DE SCHRIFTELIJKE CURSUS DRIE/VIJFDAAGSE OPLEIDING HEFTRUCKBESTUURDER (@thetys - Manpower) 1. ALGEMENE TIPS Schrijf actieve zinnen. Niet : Wordt er toch een te zware last genomen, dan komen

Nadere informatie

OPDRACHT PERSBERICHT SCHRIJVEN

OPDRACHT PERSBERICHT SCHRIJVEN OPDRACHT PERSBERICHT SCHRIJVEN Persbericht Een persbericht is een prachtige vorm van free publicity. Het gericht sturen van persberichten kan een flinke publicitaire waarde hebben. Daarbij kan dit soort

Nadere informatie

Aantekeningen die je moet leren voor het SE Leesvaardig voor Eldeweek 2 en je eindexamen!! Goed bewaren dus!!!! Naam: Leesvaardig Blok 1

Aantekeningen die je moet leren voor het SE Leesvaardig voor Eldeweek 2 en je eindexamen!! Goed bewaren dus!!!! Naam: Leesvaardig Blok 1 Aantekeningen die je moet leren voor het SE Leesvaardig voor Eldeweek 2 en je eindexamen!! Goed bewaren dus!!!! Naam: Leesvaardig Blok 1 Tekstverband Signaalwoord Voorbeeld Reden Omdat, want, daarom Ik

Nadere informatie

Lezen. Doelgroep Lezen. Omschrijving Lezen

Lezen. Doelgroep Lezen. Omschrijving Lezen Lezen Het programma is met name geschikt voor groepen waarin grote niveauverschillen bestaan en voor leerlingen die het gewone oefenen met teksten niet interessant meer vinden. Doelgroep Lezen Muiswerk

Nadere informatie

Niveaus van het Europees Referentiekader (ERK)

Niveaus van het Europees Referentiekader (ERK) A Beginnend taalgebruiker B Onafhankelijk taalgebruiker C Vaardig taalgebruiker A1 A2 B1 B2 C1 C2 LUISTEREN Ik kan vertrouwde woorden en basiszinnen begrijpen die mezelf, mijn familie en directe concrete

Nadere informatie

Aanpak van een cursus

Aanpak van een cursus Aanpak van een cursus Je gaat best op zoek naar een efficiënte manier van studeren. In het hoger onderwijs is het immers niet meer doeltreffend om alles op dezelfde manier aan te pakken. Je kan dus niet

Nadere informatie

KIJKWIJZER 1 VOORBEREIDE MONDELING PRESENTATIE Vier rubrieken, vier waarden per rubriek en de kernachtige typering per schaalwaarde

KIJKWIJZER 1 VOORBEREIDE MONDELING PRESENTATIE Vier rubrieken, vier waarden per rubriek en de kernachtige typering per schaalwaarde Structuur - inleiding, midden, slot - stelling + argumenten - hoofdzaak en detail - illustraties, voorbeelden - talige structuuraanduiders (Abstracte) schooltaalvaardigheid - informatiedichtheid - vaktaal

Nadere informatie

Workshop BLIKSEM - Leesbegrippen in de BLIKSEM Oefenteksten en Toetsen

Workshop BLIKSEM - Leesbegrippen in de BLIKSEM Oefenteksten en Toetsen Leesbegrippen Groep 5 1. alinea (7)* 2. anekdote (2) 3. bedoeling van de schrijver (3) 4. boodschap overbrengen (1) 5. bronvermelding (2) 6. conclusie (1) 7. de bedoeling van de schrijver (2) 8. de clou

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

Analyseformulier folder

Analyseformulier folder Analyseformulier folder 1 Identificatie van de folder 1.1 zender: 1.2 titel 1 : 1.3 folderthema: 2 Communicatiesituatie 2.1 Omschrijf in maximaal 5 woorden zo exact mogelijk de doelgroep van de folder.

Nadere informatie

15 tips om meer uit uw e-mailcampagnes te halen

15 tips om meer uit uw e-mailcampagnes te halen 15 tips om meer uit uw e-mailcampagnes te halen Volgens de IT-beveiligingsorganisatie Symantec werd in februari 2007 wereldwijd 70% van alle e-mails als SPAM bestempeld en op mailserverniveau tegengehouden.

Nadere informatie

Waarvoor dient dit attest? mytalent@work is in eerste instantie een (zelf)evaluatie-instrument dat feedback geeft over de vaardigheden van de jongere.

Waarvoor dient dit attest? mytalent@work is in eerste instantie een (zelf)evaluatie-instrument dat feedback geeft over de vaardigheden van de jongere. Waarvoor dient dit attest? mytalent@work is in eerste instantie een (zelf)evaluatie-instrument dat feedback geeft over de vaardigheden van de jongere. Als jongere (al dan niet aan het werk) kan je mytalent@work

Nadere informatie

Profiel Academische Taalvaardigheid PAT

Profiel Academische Taalvaardigheid PAT Het Profiel Academische Taalvaardigheid omvat de taalvaardigheid die nodig is om op academisch niveau het Nederlands te functioneren en is de eerste plaats gericht op formele communicatie. Dit profiel

Nadere informatie

Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag

Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag De probleemstelling is eigenlijk het centrum waar het werkstuk om draait. Het is een precieze formulering van het onderwerp dat je onderzoekt. Omdat de probleemstelling

Nadere informatie

Handleiding Sollicitatiebrief

Handleiding Sollicitatiebrief Handleiding Sollicitatiebrief 1. De gerichte sollicitatiebrief Met een gerichte sollicitatiebrief reageer je op een advertentie waarin een werkgever een vacature vermeldt. Voorafgaand aan het schrijven

Nadere informatie

Omgaan met klachten volgens de BOOS-formule

Omgaan met klachten volgens de BOOS-formule Omgaan met klachten volgens de BOOS-formule Een klacht is een kans. Wanneer een klant de moeite neemt om zijn onvrede te laten blijken, biedt dat je de mogelijkheid de klant alsnog tevreden te stellen

Nadere informatie

Wat ga je in deze opdracht leren? Meer leren over: soorten vragen, vraagwoorden, signaalwoorden en sleutelwoorden

Wat ga je in deze opdracht leren? Meer leren over: soorten vragen, vraagwoorden, signaalwoorden en sleutelwoorden Wat ga je in deze opdracht leren? Meer leren over: soorten vragen, vraagwoorden, signaalwoorden en sleutelwoorden Soorten vragen, vraagwoorden, signaal- en sleutelwoorden Schema 1 Soorten vragen Open vraag

Nadere informatie

CHECKLIST VOOR SCHOLEN

CHECKLIST VOOR SCHOLEN CHECKLIST VOOR SCHOLEN Aan: [ klik hier ] Van: Yeter 12/08/2011 Checklist duidelijke taal Voor scholen De Checklist duidelijke taal Voor scholen maakt deel uit van een

Nadere informatie

HET PROJECTPLAN. a) Wat is een projectplan?

HET PROJECTPLAN. a) Wat is een projectplan? HET PROJECTPLAN a) Wat is een projectplan? Vrijwel elk nieuw initiatief krijgt de vorm van een project. In het begin zijn het wellicht vooral uw visie, ideeën en enthousiasme die ervoor zorgen dat de start

Nadere informatie

VMBO-T / Nederlands / 2011 / tijdvak 2

VMBO-T / Nederlands / 2011 / tijdvak 2 VMBO-T / Nederlands / 2011 / tijdvak 2 Voorbeeld van een zakelijke brief: Eigen naam Adres Postcode en plaats Zoektocht T.a.v. de heer Victor Brent Adres Postcode en plaats Geachte heer Brent, Plaats,

Nadere informatie

Spoor je leerlingen dus aan om een verzorgde taal te hanteren tijdens en buiten de lessen. Je maakt hen enkel sterker!

Spoor je leerlingen dus aan om een verzorgde taal te hanteren tijdens en buiten de lessen. Je maakt hen enkel sterker! Jongeren en chattaal geen probleem, standaardtaal is ook een must in ons systeem! September Aandacht voor Standaardnederlands Taal verbindt en maakt van een groep mensen een samenleving. Een rijke taal

Nadere informatie

Enquêtes maken met Google Formulieren. BGE Business Training 2015 www.bge.nl

Enquêtes maken met Google Formulieren. BGE Business Training 2015 www.bge.nl Enquêtes maken met Google Formulieren BGE Business Training 2015 www.bge.nl Enquêtes maken met Google Formulieren In deze instructie lees je hoe je een eigen enquête maakt met Google Formulieren. Ik laat

Nadere informatie

In een sollicitatiebrief zijn drie gedeelten te onderscheiden: 1. De inleiding 2. Het middenstuk 3. De afsluiting

In een sollicitatiebrief zijn drie gedeelten te onderscheiden: 1. De inleiding 2. Het middenstuk 3. De afsluiting Het doel van de sollicitatiebrief is uitgenodigd te worden voor een gesprek. De brief (van brevis wat kort betekent) moet daarom informatief zijn en de belangstelling opwekken van de selecteur om nader

Nadere informatie

- Opening - Motivatie - Jezelf verkopen - Afsluiting. In de volgende pagina s vind je hier meer over. Hoe schrijf je een goede sollicitatiebrief?

- Opening - Motivatie - Jezelf verkopen - Afsluiting. In de volgende pagina s vind je hier meer over. Hoe schrijf je een goede sollicitatiebrief? Een goede sollicitatie gaat altijd uit van een CV én sollicitatiebrief. Het een kan niet zonder het ander en juist als beide documenten goed op elkaar afgestemd zijn, maak je de meeste kans om uitgenodigd

Nadere informatie

CV en motivatiebrief. 1. Kop Curriculum Vitae, eventueel je naam

CV en motivatiebrief. 1. Kop Curriculum Vitae, eventueel je naam CV en motivatiebrief Hoe zorg je, dat je met jouw CV en brief wordt uitgenodigd voor een gesprek? Moeilijk te zeggen, want het aannemen van personeel is mensenwerk en iedereen kijkt anders naar dit soort

Nadere informatie

Docentenhandleiding Schrijven bij geschiedenis

Docentenhandleiding Schrijven bij geschiedenis Docentenhandleiding Schrijven bij geschiedenis In deze docentenhandleiding vindt u meer informatie over de schrijfinstructie-les, die aansluit bij de lessenserie Nederland als democratie. Het doel van

Nadere informatie

Folder check. Verschillende type folders

Folder check. Verschillende type folders Folder check Deze check is ontwikkeld door TechniekCommunicatie & Smartketing. U bent vrij om deze check in zijn geheel naar anderen te sturen. Zonder toestemming van de auteurs mag deze check of niet

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

Gedocumenteerd schrijven Schrijfopdracht klas 2. Brainstorm maak hieronder je brainstorm inzichtelijk

Gedocumenteerd schrijven Schrijfopdracht klas 2. Brainstorm maak hieronder je brainstorm inzichtelijk Gedocumenteerd schrijven Schrijfopdracht klas 2 Wat? Datum? Aftrek punten paraaf? Hoofdvragen & deelvragen - ½ punt Bronnen (2 verscheidene) - 1 punt 1 e versie - 2 punten Beoordeling (klasgenoot) - ½

Nadere informatie

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS INHOUD Inleiding 7 1 Zelfonderzoek feedback geven en ontvangen 9 Checklist feedback geven en ontvangen 11 2 Communicatie en feedback 15 Waarnemen,

Nadere informatie

Gebruikersreglement inzake het parkeren op het parkeerterrein handelsdok van de Stad Gent

Gebruikersreglement inzake het parkeren op het parkeerterrein handelsdok van de Stad Gent Gebruikersreglement inzake het parkeren op het parkeerterrein handelsdok van de Stad Gent Goedgekeurd in de gemeenteraad van 25 september 2006 en 21 december 2010 Bekendgemaakt op 28 september 2006 en

Nadere informatie

De kunst van wetenschappelijk schrijven

De kunst van wetenschappelijk schrijven De kunst van wetenschappelijk schrijven In de wetenschap gaat de erkenning naar diegene die de wereld heeft overtuigd, niet naar degene die als eerste op t idee kwam. (Darwin) Overzicht De schrijfopdracht

Nadere informatie

Common European Framework of Reference (CEFR)

Common European Framework of Reference (CEFR) Common European Framework of Reference (CEFR) Niveaus van taalvaardigheid volgens de Raad van Europa De doelstellingen van de algemene taaltrainingen omschrijven we volgens het Europese gemeenschappelijke

Nadere informatie

AANWIJZINGEN VOOR HET SCHRIJVEN VAN VERHALEN VOOR

AANWIJZINGEN VOOR HET SCHRIJVEN VAN VERHALEN VOOR AANWIJZINGEN VOOR HET SCHRIJVEN VAN VERHALEN VOOR WWW.ZEEUWSEANKERS.NL Denk van tevoren goed na over de inhoud van de tekst: wát wil je precies aan de lezer vertellen? Hou daarbij in het oog wat de bezoeker

Nadere informatie

Inhoud. 1 Spelling 5. Noordhoff Uitgevers bv

Inhoud. 1 Spelling 5. Noordhoff Uitgevers bv Inhoud 1 Spelling 5 1 geschiedenis van de nederlandse spelling in vogelvlucht 11 2 spellingregels 13 Klinkers en medeklinkers 13 Spelling van werkwoorden 14 D De stam van een werkwoord 14 D Tegenwoordige

Nadere informatie

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking.

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. MEE Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Voor verwijzers Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Veel

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. Voor verwijzers

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. Voor verwijzers MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Voor verwijzers Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Veel mensen met een licht

Nadere informatie

Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel

Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel Workshop voorbereiden Uitleg Start De workshop start met een echte, herkenbare en uitdagende situatie. (v.b. het is een probleem, een prestatie, het heeft

Nadere informatie

VMBO-T / Nederlands / 2010 / tijdvak 2

VMBO-T / Nederlands / 2010 / tijdvak 2 VMBO-T / Nederlands / 2010 / tijdvak 2 Voorbeeld van een zakelijke brief: Eigen naam Adres Postcode en plaats Naam geadresseerde Adres Postcode en plaats Geachte leden van de oudervereniging, Plaats, Datum

Nadere informatie

3.4. De profielbeschrijvingen Profiel Toeristische en Informele Taalvaardigheid

3.4. De profielbeschrijvingen Profiel Toeristische en Informele Taalvaardigheid 3.4. De profielbeschrijvgen Profiel Toeristische en Informele Taalvaardigheid PTIT Het Profiel Toeristische en Informele Taalvaardigheid omvat de taalvaardigheid die nodig is om sociaal te functioneren

Nadere informatie

Competence Navigator - Individueel rapport. Piet Pienter 16.03.2015. Competence Navigator - Individueel rapport Piet Pienter 16.03.2015 11:05 1.

Competence Navigator - Individueel rapport. Piet Pienter 16.03.2015. Competence Navigator - Individueel rapport Piet Pienter 16.03.2015 11:05 1. 16.03.2015 16.03.2015 11:05 1. Algemene verdeling van de indicaties Aantal deelnemers: 7, Aantal indicaties 136 / 140 In het 360 diagnose proces over jouw competenties, hebben 7 mensen, waaronder jijzelf,

Nadere informatie

Bij het schrijven van een brief houd je net als bij andere schrijfopdrachten altijd rekening met je doel en je publiek.

Bij het schrijven van een brief houd je net als bij andere schrijfopdrachten altijd rekening met je doel en je publiek. Theorie zakelijke brief I I. Algemene opmerkingen vooraf Bij het schrijven van een brief houd je net als bij andere schrijfopdrachten altijd rekening met je doel en je publiek. Bij de brief onderscheiden

Nadere informatie

Vaardigheden. 1. Q1000 Spelling- en grammatica 2. Q1000 Nauwkeurigheid 3. Q1000 Typevaardigheid 4. Q1000 Engels taalniveau

Vaardigheden. 1. Q1000 Spelling- en grammatica 2. Q1000 Nauwkeurigheid 3. Q1000 Typevaardigheid 4. Q1000 Engels taalniveau Vaardigheden Wat zijn vaardigheden? Vaardigheden geven aan waar iemand bedreven in is. Ze zijn meestal aan te leren. Voorbeelden van vaardigheden zijn typen en kennis van het Nederlands. Wat meet Q1000

Nadere informatie

Handleiding Vergadertechnieken

Handleiding Vergadertechnieken Handleiding Vergadertechnieken Zelfstudie en rapporteren Bij OGO leer je niet alleen via het actief deelnemen aan groepsdiscussies, maar ook via het individueel uitvoeren van zelfstudieopdrachten (ZSO).

Nadere informatie

Betreft: aanvullende uitleg bezwaren voorgenomen bezuiniging

Betreft: aanvullende uitleg bezwaren voorgenomen bezuiniging Secretariaat Judith Krajenbrink Hiddinkdijk 19 7055AS Heelweg (06) 10 49 19 93 info@jubalvarsseveld.nl Bankrekening NL70RABO0364812788 KvK-nummer 40120604 Gemeente Oude IJsselstreek t.a.v. de gemeenteraad

Nadere informatie

Het Brugse Model de flow chart

Het Brugse Model de flow chart Het Brugse Model de flow chart De flowchart is een nuttig instrument dat in de eerste plaats ontwikkeld werd om te gebruiken in een therapeutische situatie. Uiteraard kan je dit ook gebruiken tijdens een

Nadere informatie

Welkom 2008/2009. Module Re5. Actuarieel Instituut Module Re5 1

Welkom 2008/2009. Module Re5. Actuarieel Instituut Module Re5 1 Welkom Module Re5 2008/2009 Actuarieel Instituut Module Re5 1 Programma les 1/8 Re5 introductie algemeen introductie cursus/syllabus exameneisen Re5 communicatieproces (met oefeningen) schrijfproces (met

Nadere informatie

Je gedachten gestructureerd op papier

Je gedachten gestructureerd op papier Online training: Je gedachten gestructureerd op papier Start: 14 september 2015 Een online programma, mét coaching, voor ondernemers en werknemers Voor als je logisch opgebouwde teksten wil leren schrijven,

Nadere informatie

VAKBELEVING EN MOTIVATIE MODERNE VREEMDE TALEN.

VAKBELEVING EN MOTIVATIE MODERNE VREEMDE TALEN. 1 VAKBELEVING EN MOTIVATIE MODERNE VREEMDE TALEN. LEERLINGENVERSIE. Beste leerling, Wij willen je vragen om deze vragenlijst in te vullen over het leren van moderne vreemde talen. Hierbij zijn er geen

Nadere informatie

niet in strijd met de artikelen 7 of 8.3 van de Reclame Code, noch met de artikelen 2 of 3

niet in strijd met de artikelen 7 of 8.3 van de Reclame Code, noch met de artikelen 2 of 3 Geachte leden van de Reclame Code Commissie, Atoomstroom.nl claimt dat de opwekking van elektriciteit met kerncentrales I. schoon, II. CO 2 -vrij en III. vrij van subsidies is. Ik zal u aangeven waarom

Nadere informatie

Het schrijven van stukken. Een introductie

Het schrijven van stukken. Een introductie Het schrijven van stukken Een introductie SYSQA B.V. Almere Datum : Status : Opgesteld door : Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 6 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Algemeen...

Nadere informatie

Basisprincipes van het ontwerpen

Basisprincipes van het ontwerpen Basisprincipes van het ontwerpen gordongroup Over de gordongroup gordongroup is een full-service marketing- en communicatiebureau waar klanten voor al hun wensen op het gebied van creatieve services terecht

Nadere informatie

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

TOETSTAAK 24: ONGEVALLENVERZEKERING

TOETSTAAK 24: ONGEVALLENVERZEKERING TOETSTAAK 24: ONGEVALLENVERZEKERING Vaardigheid: schrijven. Doelstelling: de cursist kan op beschrijvend niveau een beschrijving geven aan een onbekende taalgebruiker. Verwerkingsniveau: beschrijvend.

Nadere informatie

Docentenhandleiding. CP15 het functioneringsgesprek. dh15-v2.0. daar gaan we werk van maken! 2007 ITpreneurs Nederland BV. All Rights Reserved

Docentenhandleiding. CP15 het functioneringsgesprek. dh15-v2.0. daar gaan we werk van maken! 2007 ITpreneurs Nederland BV. All Rights Reserved Docentenhandleiding CP15 het functioneringsgesprek dh15-v2.0 INBURGEREN daar gaan we werk van maken! 2007 ITpreneurs Nederland BV. All Rights Reserved Het functioneringsgesprek CP15 Waar gaat het over?

Nadere informatie

Vakonderdeel: TAALBESCHOUWING: NADENKEN OVER TEKSTEN

Vakonderdeel: TAALBESCHOUWING: NADENKEN OVER TEKSTEN Vakonderdeel: TAALBESCHOUWING: NADENKEN OVER TEKSTEN Doelen De termen lay-out, cursief en vetjes correct gebruiken De bedoeling van een lay-out inzien De bedoeling van cursieve en vetgedrukte woorden inzien.

Nadere informatie

HANDLEIDING. Inleiding. 1 e leerjaar groep 3. Schrijfpalet is zeer geschikt als aanvulling op het reeds beschikbare materiaal in bestaande methodes.

HANDLEIDING. Inleiding. 1 e leerjaar groep 3. Schrijfpalet is zeer geschikt als aanvulling op het reeds beschikbare materiaal in bestaande methodes. Schrijfpalet HANDLEIDING Inleiding 1 e leerjaar groep 3 In het onderwijs heeft het traditionele schrijven van een opstel steeds meer plaats gemaakt voor een meer gestructureerde activiteit. Het schrijven

Nadere informatie

Engels, vmbo gltl, Liesbeth Pennewaard kernen subkernen Context (inhoud) taalvaardigheidsniveau CE of SE Eindterm niveau GL/TL Exameneenh eid Lezen

Engels, vmbo gltl, Liesbeth Pennewaard kernen subkernen Context (inhoud) taalvaardigheidsniveau CE of SE Eindterm niveau GL/TL Exameneenh eid Lezen Engels, vmbo gltl, Liesbeth Pennewaard kernen subkernen Context (inhoud) taalvaardigheidsniveau CE of SE Eindterm niveau GL/TL Exameneenh eid Lezen Correspondentie lezen Opleiding: uitwisseling, vorming,

Nadere informatie

Kinderorganisatie Anelda

Kinderorganisatie Anelda 02-03-2013 Versie: 1 Pagina 1 van 14 Bijlage Klachtenprotocol Klachtenregeling Kinderorganisatie Anelda Opgesteld door: S.L.H. Jansma-Uuldriks Functie: meewerkend eigenaresse In concept aangepast: maart

Nadere informatie

Lesopzet docent- en zelffeedback gericht op verder leren door het schrijven van een beschouwende tekst 'Digitaal lesmateriaal'

Lesopzet docent- en zelffeedback gericht op verder leren door het schrijven van een beschouwende tekst 'Digitaal lesmateriaal' Lesopzet docent- en zelffeedback gericht op verder leren door het schrijven van een beschouwende tekst 'Digitaal lesmateriaal' Klas: 4 vmbo-t Leerdoelen door docent geformuleerd: Leerlingen gebruiken het

Nadere informatie

Vragenlijst leerstijlen (model van Kolb/Juch)

Vragenlijst leerstijlen (model van Kolb/Juch) pag.: 1 van 6 Vragenlijst leerstijlen (model van Kolb/Juch) Bron: www.fractal.org/bewustzijns-besturings-model/vragenlijsten/vragenlijst-leerstijlen.htm Auteur: onbekend Een leerstijl is de manier waarop

Nadere informatie

Ko observatielijst/ Kern(tussen)doelen TULE SLO Van November 2006

Ko observatielijst/ Kern(tussen)doelen TULE SLO Van November 2006 1 Ko observatielijst/ Kern(tussen)doelen TULE SLO Van November 2006 Mondeling onderwijs Kerndoel 1 Kerndoel 2 Kerndoel 3 Schriftelijk onderwijs Kerndoel 4 Bijlage kerndoel 4 leestechniek Kerndoel 5 Kerndoel

Nadere informatie

Hoe maak je van je Business Card een uitgelezen marketinginstrument?

Hoe maak je van je Business Card een uitgelezen marketinginstrument? Hoe maak je van je Business Card een uitgelezen marketinginstrument? Business Cards zijn één van de meest krachtige en goedkoopste marketing middelen. De Networking Coach biedt je meer dan 30 tips om ze

Nadere informatie

een functioneringsgesprek verschilt naar aard en doel van een evaluatie of beoordelingsgesprek

een functioneringsgesprek verschilt naar aard en doel van een evaluatie of beoordelingsgesprek Het functioneringsgesprek Wat Een functioneringsgesprek is een periodiek gesprek tussen de medewerker en de direct leidinggevende over het werk (inhoud en uitvoering van het werk, werksfeer en werkomstandigheden)

Nadere informatie

Richtlijnen duidelijke websites Voor iedereen die websites begrijpelijker wil maken Inhoud 1 Startpagina en menu 2 Een webpagina 3 Duidelijk schrijven 1 Startpagina en menu Het doel van de website Maak

Nadere informatie

TIPS VOOR HET COMMERCIËLE TELEFOONGESPREK

TIPS VOOR HET COMMERCIËLE TELEFOONGESPREK TIPS VOOR HET COMMERCIËLE TELEFOONGESPREK 1. Behandel de klant met respect. Hij is net als jij een weldenkend persoon die in staat is een eigen oordeel te vormen. 2. Wek geen verwachtingen waaraan je niet

Nadere informatie

Gerard Drosterij Praktische opdracht, Geschiedenis HAVO 2006-2007, Luzac College Dordrecht

Gerard Drosterij Praktische opdracht, Geschiedenis HAVO 2006-2007, Luzac College Dordrecht DE HISTORISCHE SENSATIE, TOEN EN NU Gerard Drosterij Praktische opdracht, Geschiedenis HAVO 2006-2007, Luzac College Dordrecht Het eindcijfer voor geschiedenis is opgebouwd uit vier cijfers: 1. het schoolexamen

Nadere informatie

MODERNE VREEMDE TALEN - ASO DUITS Het voorliggende pakket eindtermen beantwoordt aan de decretale situatie waarbij in de basisvorming in de derde

MODERNE VREEMDE TALEN - ASO DUITS Het voorliggende pakket eindtermen beantwoordt aan de decretale situatie waarbij in de basisvorming in de derde MODERNE VREEMDE TALEN - ASO DUITS Het voorliggende pakket eindtermen beantwoordt aan de decretale situatie waarbij in de basisvorming in de derde graad ASO, Duits als tweede moderne vreemde taal kan worden

Nadere informatie

Be good & sell it! 10 tips voor heldere communicatie over duurzame locaties

Be good & sell it! 10 tips voor heldere communicatie over duurzame locaties Be good & sell it! 10 tips voor heldere communicatie over duurzame locaties Inleiding Be good & sell it! Goed dat je dit e-book hebt gedownload! Hoe belangrijk is het voor jou om helder te communiceren

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen week 17 20 april 2015 - Schrijfopdrachten niveau A, les 1 Les 1: Een overtuigende tekst schrijven Beantwoord deze vragen: Een mooie manier om te herdenken 1. Waarom is het volgens jou belangrijk om de

Nadere informatie

HANDLEIDING HANDLEIDING. Inleiding. 4 e leerjaar groep 6

HANDLEIDING HANDLEIDING. Inleiding. 4 e leerjaar groep 6 Schrijfpalet HANDLEIDING Inleiding HANDLEIDING 4 e leerjaar groep 6 In het onderwijs heeft het traditionele schrijven van een opstel steeds meer plaats gemaakt voor een meer gestructureerde activiteit.

Nadere informatie

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties Het zorgen voor een goede basis. Elk bedrijf wil een goed resultaat halen. Dat lukt beter als u regelmatig met uw medewerkers bespreekt hoe het gaat, hoe dingen beter zouden kunnen en wat daarvoor nodig

Nadere informatie

Richtlijnen schrijven voor werkenbijmmc.nl

Richtlijnen schrijven voor werkenbijmmc.nl Richtlijnen schrijven voor werkenbijmmc.nl Myxt Web Solutions Ron Schöningh Helftheuvelweg 11 511 AV s-hertogenbosch Tel. 073 850 51 85 mail: ron@myxt.nl Inhoudsopgave 1. Schrijven voor het web 3 1.1 Lezen

Nadere informatie

Doelen taalbeschouwing die verworven moeten zijn in het vierde leerjaar

Doelen taalbeschouwing die verworven moeten zijn in het vierde leerjaar Doelen taalbeschouwing die verworven moeten zijn in het vierde leerjaar Hieronder vindt u de leerplandoelen taalbeschouwing die we met onze evaluatie in kaart willen brengen. Ze staan in dezelfde volgorde

Nadere informatie

1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips. Haal direct meer uit je netwerk!

1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips. Haal direct meer uit je netwerk! 1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips Haal direct meer uit je netwerk! Inleiding Allereerst wil ik u bedanken voor het downloaden van dit e-book. Na weken van voorbereiding kunnen we dan nu eindelijk dit e-book

Nadere informatie

Glossary Begrijpelijke Taal

Glossary Begrijpelijke Taal Glossary Begrijpelijke Taal Afstand tussen referenten of proposities De afstand tussen referenten of proposities in een tekst. Een referent is een persoon of ding waarnaar in de tekst verwezen wordt. Een

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen week 17 20 april 2015 - Schrijfopdrachten niveau B, les 1 Les 1: Een overtuigende tekst schrijven Beantwoord deze vragen: Een mooie manier om te herdenken 1. Waarom is het volgens jou belangrijk om de

Nadere informatie

2015 Nederlandse Associatie voor Examinering Basiskennis Correspondentie Nederlands 1 / 7

2015 Nederlandse Associatie voor Examinering Basiskennis Correspondentie Nederlands 1 / 7 Basiskennis Correspondentie Nederlands Correctiemodel voorbeeldexamen 2015 Nederlandse Associatie voor Examinering Basiskennis Correspondentie Nederlands 1 / 7 Vraag 1 Toetsterm 1.1 - Beheersingsniveau:

Nadere informatie