IGNALEMENT >> DEV CLUB: RESOURCETUINTJE, DE SCHOENLEPEL VAN FHI << PERIODIEK BRANCHEMAGAZINE VAN SIEBREN DE VRIES

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "IGNALEMENT >> DEV CLUB: RESOURCETUINTJE, DE SCHOENLEPEL VAN FHI << PERIODIEK BRANCHEMAGAZINE VAN SIEBREN DE VRIES"

Transcriptie

1 IGNALEMENT PERIODIEK BRANCHEMAGAZINE VAN >> DEV CLUB: RESOURCETUINTJE, DE SCHOENLEPEL VAN FHI << SIEBREN DE VRIES Te circuleren aan: PAGINA 2 PAGINA 4 PAGINA 11 PAGINA 18 PAGINA 21 DE DEVELOPMENT CLUB BINNEN INDUSTRIËLE ELEKTRONICA NIET ALLEEN OORLOG IN IRAK GROTE ONZEKERHEID IN CONJUNCTUURONTWIKKELING PAS OP VOOR FAIR GUIDE NIEUWE MEDEWERKERS FHI PAGINA 23 TERUGBLIK E&A 2003 PAGINA 29 PAGINA 30 PAGINA 35 PAGINA 38 BELANGRIJK STATEMENT DEVELOPMENT CLUB HEEFT TECHNIEK NOG TOEKOMST IN NEDERLAND? ONTWIKKELINGEN IN BIOTECHNOLOGIE EN PROTEOMICS EUROPEES INKOPEN PAGINA 42 AGENDA e jaargang mei 2003 Retour aan:

2 Interview De Development Club is het resourcetuintje, de schoenlepel van FHI INTERVIEW SIEBREN DE VRIES Je bent directeur van Chess, je bent daar een x aantal jaren geleden mee gestart. Vertel eens wat over de ontwikkelingen en de groei van Chess in de markt? Ik ben 15 jaar geleden gestart. De ontwikkeling en groei binnen Chess is in een aantal fases verlopen. We zijn uit een faillissement van een ander bedrijf begonnen. Mijn grote zorg toen was, hoe krijg ik voldoende klanten. Als ingenieursbureau kan ik uitleggen dat ik iets moois kan maken, maar wanneer je dan een opdracht hebt, houd je geen tijd meer over voor verkoop. Om dat op te lossen wilde ik twee activiteiten naast elkaar hebben. Een handel-/ distributie activiteit die als een voortdurende acquisitiemachine actief was en een ontwerpgroep die alle maatwerk in hardware en software kon toevoegen. Deze formule hebben we ruim tien jaar met succes volgehouden. Geleidelijk aan is deze formule verdwenen, de nadruk binnen het bedrijf kwam steeds meer te liggen op het maatwerk. In de 93 crisis bleek de combinatie van ontwerpen, handel en productie sterk. Ze hebben verschillende financiële eigenschappen. In de laatste jaren heeft internet een enorme verschuiving teweeg gebracht in de handels-/distributiepoot. Je ziet daarin dat de vertegenwoordigers verdwijnen en dat we voornamelijk een inkooprol gaan vervullen in tegenstelling tot de doorverkooprol van 15 jaar geleden. Dus zo draait het bedrijf dus nu eigenlijk? Als bedrijf blijf je jezelf aanpassen aan de omgeving. De huidige mix van activiteiten zal in de komende jaren ongetwijfeld weer veranderen. De software is inmiddels binnen het hele bedrijf een enorme grote en belangrijke tak geworden. Daarnaast zijn in de loop van de afgelopen 15 jaar de kwaliteitssystemen enorm aangepast en verbeterd. We zijn ISO gecertificeerd. Dus als je het eigenlijk goed bekijkt hebben we een enorm proces van volwassen worden doorlopen. Over hoeveel mensen praat je dan nu? Er zijn momenteel zo n 140 mensen bij Chess in dienst. Verspreidt over drie vestigingen: Haarlem, Best en Groningen. Hoe zou je Chess nu karakteriseren, in een paar regels omschrijven? We maken innovatieve productcreaties voor onze klanten. We hebben een voorliefde voor de dingen waar we goed in zijn. Als Chess ben je lid van de Development Club en inmiddels ben je voorzitter. Hoe staat de Development Club in de markt? In welke markt bedoel je, de markt van onze klanten of de markt van onze leden? Uhm.. in de markt van jullie klanten. Ik denk dat een hoop klanten niet altijd beseft hebben dat we er als Development Club zijn. Iedereen kent natuurlijk wel de DE beurzen als HET Instrument en Electronics & Automation en D&E dagen, maar toch. Ik denk dat we als de Development Club net als een eigen bedrijf eerst de pioniersfase hebben gehad waarin het draagvlak is gecreëerd dat mensen ook daadwerkelijk T ECHNOLOGIE DAARIN ZIT NATUURLIJK ALTIJD EEN STUKJE VAN met elkaar willen praten. Het feit dat ze überhaupt bij elkaar willen zitten; het feit dat ze informatie willen delen is een hele vooruitgang. Dit is de verdienste van de vorige bestuursleden. Als Development Club zitten we nu in de fase van de professionaliseringsslag. We zien dat de Development Club meerwaarde heeft binnen de branche Industriële Elektronica. De club waar een stukje strategisch gedachtegoed wordt ontwikkeld. Hoe moeten we met de kleine en grote bedrijven (binnen onze branche) binnen Nederland nu verder? Hoe kunnen we dat nu organiseren? Dat is de uitdaging die de Development Club nu aangaat. We moeten proberen met een scherp profiel naar de markt toe te treden. Hoe gaan we de ontwikkelingen binnen de branche daadwerkelijk beïnvloeden? De vraag daarbij is of we belangrijk moeten zijn voor alle klanten of dat we juist binnen de branche moeten helpen met het clusteren van bedrijven en dus verschillende markten. Hoe zie je de rol van de Development club daarin dan? Ik denk dat de Development Club momenteel het speeltuintje, dan wel resourcetuintje van FHI is. In de zin dat wij aan het experimenteren zijn wat de nieuwe toegevoegde waarde elementen van de branchevereniging moeten zijn. Als je kijkt naar het belang van de leden dan moeten we zorgen RENDEMENTSVERBETERING dat we twee domeinen bestrijken. Dat zijn marketing en technologie. Marketing omdat we onze grote klanten in Nederland langzaam zien verdwijnen. En op technologisch vlak moeten we uitkijken dat we niet aan bloedarmoede gaan lijden omdat we te 2 SIGNALEMENT mei 2003 <<

3 Interview weinig kennis hebben. Hierin moeten we zorgen dat we veel contact met de universiteiten houden. Wat willen we, welke richting willen we op? Wat zijn je ervaringen tot nu toe als meelopend bestuurslid binnen het Industriële Elektronica Bestuur? Als ik kijk naar de IE-tak dan denk ik dat er door de vertegenwoordigers die er in het bestuur zitten er een goede balans is tussen de verschillende specialismen binnen de branche. Dat geeft op sommige momenten een redelijke spanningsboog die leidt tot het kiezen van de juiste oplossingen. Wel is het te divers om bijvoorbeeld iets met Technologiebeleid te doen. Gek genoeg als je naar de gehele federatie kijkt is daar wel weer genoeg ruimte om met alle vier de branches samen te opereren. Je zou kunnen zeggen dat binnen medisch en lab er klanten moeten zijn voor IE of voor IA. En dat aspect hebben we als federatie nog weinig gebruikt. Er is nog weinig op in gespeeld. Dit betekent dat we langzaamaan ook eens moeten gaan nadenken over een aantal dwarsverbanden tussen de branches! En wat zijn de sterke en zwakke punten van zo n bestuur en van FHI als totaal? Sterke punten van de branche zijn natuurlijk dat we überhaupt georganiseerd zijn en dat we elkaar ontmoeten, gemeenschappelijke belangen onderkennen en georganiseerd zijn. Anderzijds zouden we in zekere zin met name naar onderzoek- en overheid- Nederland een andere rol kunnen spelen. We moeten uitkijken dat we geen klagende groep worden maar initiatiefrijk zijn en blijven. Hierin liggen wel hele mooie kansen voor FHI! Vertel eens iets over het initiatief van FHI betreffende de plannen rondom het offensief rendementsverbetering in de industrie en de techniek. En wat is hierin de specifieke rol voor de Development Club? Hierin kom ik dan op de organisatievorm van de Development Club met de drie werkgroepen die we hierbinnen gekozen hebben: Marketing, Communicatie en Technologie. Die rendementsverbetering zal van twee kanten moeten komen. We zullen met z n allen moeten kijken naar wat de marktbehoefte is, door middel van marktonderzoek, dus marketing. Aan de andere kant heb je de technologie daar zit natuurlijk ook altijd een stukje van de rendementsverbetering, een kwestie van innoveren. Daar moeten we zorgen dat we genoeg ideeën hebben. Dit wordt aangepakt door de hoogleraren van de universiteiten uit te nodigen en proberen de kloof die er tussen hoogleraren en ondernemers is te verkleinen door ze bij elkaar te brengen. Concretisering van onze eigen rol in een breed project van technologieontwikkeling gaan we in juni definiëren. Onze overnight meeting in de zeilschool in Lemmer. Wat is je kijk op de mogelijke samenwerking tussen bedrijven, universiteiten, hogescholen en de overheid? Het eerste initiatief is zoals al eerder genoemd het hooglerarennetwerk. Het tweede wat we gedaan hebben is vanuit de besturen IE en Development Club, dat de lectoren in het hoger beroepsonderwijs, extraneus lid mogen zijn van de Development Club. Dit betekent dat ze geen lidmaatschapsgeld hoeven te betalen, uitsluitend eventuele bijdrage in kosten als die er zijn. Ze hebben dan dus ook niet de voordelen van het lidmaatschap van FHI, maar wel mogen ze daardoor altijd aanwezig zijn op de ledenvergaderingen. Zo creëer je op regelmatige basis een soort van ontmoetingsplek tussen de scholen en de ondernemingen waardoor die aan elkaar gekoppeld worden. Ik hoop dat wij als bedrijven c.q. branche binnen de onderzoekswereld op termijn de mogelijkheid hebben om te sturen naar de behoefte van de bedrijven. Een goed voorbeeld hiervan is Progress in samenwerking met STW. Wat is de Rol van de overheid hierin? Met name op het gebied van voorwaardeschepping speelt de overheid een grote rol, maar ook op het gebied van subsidieregelingen. Ik hoop dat we als branche daarin nog een beetje een coördinerende rol kunnen krijgen. We zouden als branche daarin een soort van branche Business plan moeten maken. Tot slot waar zie je voor Nederland specifieke kansen op de internationale markt? Jazeker, die zie ik wel. We zijn in Nederland op een aantal punten heel sterk. Kijk maar naar de hardware kant. We hebben een grote IC fabriek in Nijmegen staan. We hebben in Nederland een enorme hoeveelheid kennis op hoogfrequent analoog design, sensortechnieken, we hebben kennis van digitaal ontwerpen en we zijn daarnaast een van de gelukkige landen die daar tegen aan K IJK VANUIT DE MARKETING NAAR PRODUCT/ MARKT/ TECHNOLOGIE COMBINATIES geplakt een hele hoop software mensen hebben. Heel vaak ook nog met een technische inslag. Als je dan kijkt naar de combinatie daarvan zijn we eigenlijk qua kennisbeschikbaarheid heel goed opgelijnd om moderne communicerende embedded systemen te maken. De vraag hierin is alleen, hoe krijgen we dit op de juiste manier bij elkaar. Het is nu nog onevenwichtig verdeeld. We moeten elkaar daarin leren vinden. En op deze manier kunnen we goed samenwerken, en in vereende kracht productontwikkeling te doen. Probeer niet meer het onderscheid te leggen op het technologisch niveau, maar kijk vanuit de marketing naar het onderscheid in de product-markt-technologie combinaties. We moeten zorgen dat we het vertrouwen en de structuur ontwikkelen om op deze manier samen te werken. Op deze manier is Nederland niet slechter dan de andere landen maar heeft een grote kans om zeker beter te zijn! >> mei 2003 SIGNALEMENT 3

4 Arbeidsmarkt en regelgeving Het is niet alleen oorlog in Irak, het is ook oorlog in de economie. MKB BOYCOT LEVENSLOOPREGELING! MKB Nederland ziet niets in een nieuwe levensloopregeling. Zo n regeling leidt tot extra administratie voor het bedrijfsleven en tot fricties op de arbeidsmarkt. Het conceptadvies over de levensloopregeling biedt fiscale faciliteiten voor onbetaald verlof dat werknemers in de loop van hun carrière kunnen opnemen. WEER NIEUWE TABELLEN! Onlangs heeft u de loonbelastingtabellen 2003 ontvangen. Bij de samenstelling hiervan was de parlementaire behandeling van een aantal wetsvoorstellen nog niet afgerond. Nádat de tabellen waren vastgesteld, veranderden een aantal tarieven die van invloed zijn op de inhoudingsbedragen in de tabellen. Zo werd het tarief van de tweede belastingschijf gewijzigd, evenals het bedrag van de algemene heffingskorting en het maximumbedrag van de arbeidskorting. Daarom stelt de fiscus nu nieuwe tabellen samen voor de inhoudingen vanaf 1 april In deze nieuwe tabellen zullen de verschillen over de eerste drie maanden van het jaar zoveel mogelijk ongedaan worden gemaakt. U heeft de nieuwe tabellen in maart ontvangen, zo niet dan kunt u contact opnemen met FHI, contactpersoon: Andreas Meijer. Bron: Salaris Rendement De werknemers sparen voor hun vrije dagen. MKB-voorzitter De Boer vindt dit voorstel modieus en het maakt het ondernemen voor de ondernemers extra moeilijk! De MKB-voorzitter vreest vooral een toename van de administratieve lasten. Ook is hij bang voor fricties op de arbeidsmarkt. Ondernemers zullen werknemers met elders veel gespaard verlof minder snel in dienst nemen. HBO-SUBSIDIES Het ministerie van onderwijs, cultuur en wetenschappen heeft een hernieuwde versie uitgebracht van de brochure "een hbostudent in dienst? De fiscus komt bedrijven tegemoet." Deze brochure gaat over het belastingvoordeel voor werkgevers die in zee gaan met een hbo-student, maar besteedt ook aandacht aan "andere aantrekkelijke kanten van de combinatie van leren en werken voor bedrijven, studenten en hogescholen." Zo zijn bijvoorbeeld een aantal brancheregelingen opgenomen. Exemplaren van de brochure zijn gratis te bestelling bij Postbus 51 infolijn, onder vermelding van het AOCenW nummer Tel: , of kies brochures. De brochure is ook opgenomen op de website van OcenW: Bron: Kaderinfo, MKB-Nederland, nr. 1, januari 2003 Wanneer de levensloopregeling toch wordt ingevoerd zal MKB Nederland zijn leden oproepen tot burgerlijke ongehoorzaamheid. De Boer: Het is niet alleen oorlog in Irak, het is ook oorlog in de economie! bron: Staatscourant 25 maart 2003, voorpagina REGELS LOONDOORBETALING POORTWACHTER Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft bekend gemaakt waar het uitvoeringsorgaan werknemersverzekeringen (UWV) op moet letten bij de beoordeling van de reïntegratie-inspanningen van zieke werknemers. Op 18 maart zijn in de staatscourant de "beleidsregels verlenging loondoorbetaling poortwachter" gepubliceerd. Als een werkgever te weinig onderneemt volgens het uwv, kan hij worden verplicht het loon van zijn (gedeeltelijk) arbeidsgehandicapte werknemer ook na het eerste ziektejaar door te betalen. In de beleidsregels staat geformuleerd wat het uwv als nalatig beschouwt en in welke mate. Bron: Kaderinfo, MKB-Nederland, nr. 6, april 2003 FHI RAO, Raamwerk Arbeids Overeenkomst aanleiding tot federatieve klankbordgroep personeelsmanagers Geïnitieerd door de Task Force Sociaal Beleid is de FHI RAO-tekst tot stand gekomen. Tijdens het Federatiecongres in november 2002 werd deze tekst aan de leden uitgereikt. Gezien de vragen en reacties van de leden kan geconcludeerd worden dat de RAO-tekst veelvuldig wordt gebruikt. Er wordt nog aan gewerkt om de RAO-tekst - uitsluitend toegankelijk voor leden - via de FHI-site beschikbaar te stellen. Tot die tijd is het mogelijk de RAO-tekst via het bureau van FHI desgewenst digitaal (via ) te ontvangen. Tijdens de vergadering van de Task Force Sociaal Beleid is besloten, dat een klankbordgroep zal worden samengesteld, bestaande uit HR-managers vanuit een aantal lidbedrijven. Deze klankbordgroep zal in principe 1 x per jaar bijeen komen, of zoveel meer als nodig mocht zijn, om de ontwikkelingen en wettelijke regelingen op HR-gebied te bespreken en de RAO-tekst te updaten waar nodig en wenselijk. HR-managers van lidbedrijven die willen participeren in de klankbordgroep worden hierbij van harte uitgenodigd; vriendelijk verzoeken wij u hiervoor op te geven bij Andreas Meijer van het bureau van FHI. Daarnaast zal de Task Force Sociaal Beleid eveneens 1 x per jaar bijeenkomen om de oorspronkelijke gedachtengang te bewaken. De heer Grüter van Simac zal de "linking pin" tussen beide gremia vormen. 4 SIGNALEMENT mei 2003 <<

5 Arbeidsmarkt en regelgeving FHI cluster aangemeld voor Convenant Verpakkingen III SVM-PACT COMPLIMENTEERT DE FEDERATIE MET ADEQUATE RAPPORTAGE Ruim vierhonderd leden van de FHI branches maken gebruik van de mogelijkheid om via het federatiebureau aan hun verplichting te voldoen in het kader van het Convenant Verpakkingen. Dat was al zo bij de voorgaande editie van de convenant-afspraak tussen overheid en bedrijfsleven, die liep tot en met de rapportageperiode De nieuwe versie van het convenant, waarin afgesproken is hoe gestreefd gaat worden nar het terugdringen van het in omloop brengen van verpakkingsmateriaal, loopt tot en met Voor de bedrijven die benedendrempelig zijn, die per jaar minder dan kg verpakkingmateriaal in omloop brengen, is de zaak eenvoudig: even het formuliertje invullen dat FHI stuurt en de brancheorganisatie verzorgt verder de rapportage, waardoor men van verdere rompslomp gevrijwaard blijft. De naam van degene die daarmee staat geregistreerd als deelnemer in het FHIcluster komt in de lijst die wordt doorgegeven aan het ministerie van VROM, en men is daarmee gevrijwaard van mogelijke processen verbaal van de milieu-inspectie. Voor de paar bovendrempelige bedrijven die binnen de branche opereren ligt het iets complexer, maar in alle gevallen die bij het FHI-cluster zijn aangesloten valt het uiteindelijk ook wel mee. Die bedrijven dragen iets meer bij in de kosten van het geheel, maar altijd nog een aantal factoren minder dan wanneer zij rechtstreeks aan de overheid zouden moeten rapporteren. Vanuit de speciale organisatie SVM-Pact, die VNO-NCW en MKB hebben opgezet om de onderhandelingen te voeren met VROM en om alle informatie naar en vanuit alle branches in Nederland te verzorgen, kreeg FHI onlangs een compliment voor de wijze waarop tot dusverre door het FHI-bureau is gerapporteerd. Een en ander is met name te danken aan mevrouw mr. Sandra de Kleijn, die de rapportage binnen FHI heeft opgezet en tot medio 2002 heeft verzorgd. Na haar vertrek heeft mevrouw Marina van den Berg dit overgenomen in haar rol als office manager binnen FHI. Met de binnenkomst van de heer mr. Andreas Meijer (zie elders in dit blad) in het bureau, gebeurt een en ander onder diens verantwoordelijkheid. Lidbedrijven die de informatie om aan te haken hebben gemist kunnen zich alsnog melden bij FHI, Andreas Meijer. Elk in Nederland gevestigd bedrijf is verplicht te rapporteren en kan aan die verplichting ontkomen door bij een cluster aan te sluiten. Niets doen kan leiden tot forse boetes. Verwijzing naar en toepasselijkheid van FHI leveringsvoorwaarden Lidbedrijven aangesloten bij één van de FHI branches zijn gerechtigd de volgende verwijzing op hun briefpapier af te drukken: Op alle activiteiten / aanbiedingen / offertes / leveringen / diensten / overeenkomsten / opdrachten* van <NAAM BEDRIJF> zijn de Algemene Leveringsvoorwaarden van de Vereniging FHI, federatie van technologiebranches, van toepassing (gedeponeerd ter Griffie van de Arrondissementsrechtbank te Utrecht op 22 december 1998, nummer 429/1998, alsmede bij de Kamer van Koophandel en Fabrieken voor Eemland op 20 november 1998). *opnemen hetgeen van toepassing is Wellicht ten overvloede zij vermeld, dat voor de toepasselijkheid van algemene voorwaarden vereist is dat de wederpartij op de hoogte is van het bestaan van de algemene voorwaarden en tevens instemt met het feit dat deze algemene voorwaarden op de overeenkomst van toepassing zullen zijn. Deze instemming komt op een gelijke wijze tot stand als een overeenkomst. Dit houdt dus in dat het beginsel van aanbod en aanvaarding van toepassing is. Het aanbod van de gebruiker van de algemene voorwaarden is het de wederpartij op de hoogte stellen van het gebruik of het ter hand stellen aan de wederpartij van de algemene voorwaarden. De aanvaarding van de algemene voorwaarden door de wederpartij kan mondeling geschieden, echter uit het oogpunt van bewijslast is het verstandiger deze aanvaarding schriftelijk vast te leggen, samen met de overeenkomst waarop de algemene voorwaarden van toepassing worden verklaard. Tevens is het ook nog van belang dat er sprake is van een informatieplicht. Deze informatieplicht houdt in dat de wederpartij een redelijke mogelijkheid moet worden geboden voor het sluiten van de overeenkomst kennis te nemen van de algemene voorwaarden. Beste oplossing hiervoor is om de algemene voorwaarden aan de wederpartij toe te zenden bij de opdrachtbevestiging of reeds bij het uitbrengen van de offerte. Het ter hand stellen van de algemene voorwaarden aan de wederpartij is niet verplicht, behalve in die gevallen dat er sprake is van een grote onderneming die zaken doet met een kleine onderneming of een consument. Echter, wanneer het mogelijk is, is het wel zo verstandig de algemene voorwaarden aan de wederpartij te overhandigen. Kortom, voor een rechtsgeldige toepasselijkheid van de algemene voorwaarden is het noodzakelijk dat de wederpartij in de gelegenheid wordt gesteld kennis te nemen van de inhoud van de algemene voorwaarden en tevens instemt met de algemene voorwaarden. In de praktijk houdt dit in, dat aan nieuwe klanten voor het sluiten van de overeenkomst de algemene voorwaarden ter hand worden gesteld. Dit kan op verschillende manieren worden uitgevoerd; de algemene voorwaarden kunnen per worden toegezonden, per aangetekend schrijven, of middels een brief met ontvangstbevestiging. Bij vervolgopdrachten moet wel telkens worden gewezen op de toepasselijkheid van de algemene voorwaarden, maar ze hoeven niet opnieuw te worden toegezonden. >> mei 2003 SIGNALEMENT 5

6 Arbeidsmarkt en regelgeving Ziekteverzuim; invoeringswet SUWI Per 1 januari 2003 gelden voor werkgevers opnieuw extra regels op het gebied van ziekteverzuim. Als blijkt dat een zieke werknemer die na 1 januari 2003 ziek is geworden niet meer kan terugkeren in de eigen onderneming, dan is de werkgever ervoor verantwoordelijk dat deze zieke werknemer wordt herplaatst bij een andere werkgever. Deze regeling, vastgelegd in de Invoeringswet SUWI (Structuur Uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen), geldt alleen voor nieuwe ziektegevallen. Voorts is in de Invoeringswet SUWI vastgelegd dat de werkgever verplicht is een extern bedrijf (Arbo-dienst of reïntegratiebedrijf) in te schakelen. MKB NL heeft onlangs over dit onderwerp een themabijeenkomst georganiseerd met de volgende sprekers: - Dhr. J. van Dongen, Ministerie SZW (aanleiding tot invoering regeling) - Mevr. Drs. K. Kuiper, MKB NL (visie en rol MKB NL) - Dhr. Drs. M. Dellenbag, UWV (verwachtingen UWV van werkgevers) - Mevr. E. Vogelaar, Borea (branchevereniging voor reïntegratiebedrijven) MKB NL hanteert als uitgangspunt dat brancheorganisaties zelf een keuze moeten kunnen maken welke aanpak zij hanteren bij het "opdrachtgeverschap", zodat deze aanpak past bij de specifieke situatie in de branche. Het is niet verplicht een doorlopend contract af te sluiten voor reïntegratie. Een werkgever is pas verplicht een reïntegratiebedrijf in te schakelen op het moment dat een werknemer langdurig ziek is en (door welke oorzaak dan ook) niet meer kan terugkeren in de eigen onderneming. Het MKB NL definieert acht stappen naar een goed reïntegratiecontract: 1. goed inzicht in het ziekteverzuim in de branche (omvang van langdurig ziekteverzuim; soort klachten (welk soort reïntegratiebedrijf nodig) 2. inventariseren huidige mogelijkheden (Arbo-dienst, verzekeraar) 3. inkoopplan met kwaliteitseisen 4. offertes aanvragen 5. selectie reïntegratiebedrijf 6. afsluiten contract 7. controle op uitvoering 8. evaluatie Ter ondersteuning hiervan heeft MKB NL een "handleiding contract reïntegratie" ontwikkeld, dat opvraagbaar is bij de brancheorganisatie. Als een werknemer ziek wordt of verzuimt, is dat om te beginnen al geen goed nieuws. Bovenop de dagelijkse drukte komen er voor de werkgever nog een aantal verplichte acties bij (Wet Poortwachter). Wie houdt hiervoor de deadlines in de gaten en zorgt ervoor dat de afwezige werknemer bij het bedrijf betrokken blijft? Het Servicepunt MKB heeft hiervoor een handig filmboekje gemaakt dat de werkgever op eenvoudige en vrolijke wijze informeert over wat ze wanneer moeten doen. Ook stimuleert het boekje tot actief ziekteverzuimbeleid. Dit "filmboekje" is eveneens opvraagbaar bij de brancheorganisatie en te downloaden via Mogelijke interessante sites in deze zijn: Loek Hermans nieuwe voorzitter MKB Nederland Loek Hermans, oud-minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen is door het bestuur van MKB-Nederland unaniem voorgedragen als nieuwe voorzitter. Op 17 juni beslist de Algemene Ledenvergadering over zijn benoeming als opvolger van Hans de Boer. MKB-Nederland is trots een kandidaat binnen te halen met zoveel ervaring in de politiek, zowel lokaal, provinciaal, nationaal en Europees. Het bewijst het belang van de MKB-koepel in ons land, iets dat in grote mate de verdienste is van de vertrekkende voorman Hans de Boer. Bij zijn presentatie aan de pers meldde Hermans dat het voorzitterschap van MKB-Nederland perfect aansluit bij zijn carrièrewensen: een functie op het snijvlak van politiek en bedrijfsleven. Op 1 juli zal hij - na goedkeuring van de ALV - formeel aantreden. bron: Kaderinfo, MKB-Nederland, nr. 5, maart SIGNALEMENT mei 2003 <<

7 Arbeidsmarkt en regelgeving De arbeidsovereenkomst ONTBINDING, OPZEGGING OF TOCH VAN RECHTSWEGE? De werknemer heeft vergaande (rechts)bescherming. Het valt vaak niet mee om een arbeidsovereenkomst te beëindigen. In dit artikel op een rij: einde van rechtswege, opzegging, ontbinding, wederzijds goedvinden, overlijden werkgever-/ werknemer en de wettelijke opzegtermijnen. Einde van rechtswege: De arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd eindigt in beginsel van rechtswege, dat wil zeggen automatisch op de hiervoor overeengekomen datum. Er is geen enkele opzeggingshandeling vereist en er kan worden volstaan met een schriftelijke bevestiging dat de arbeidsovereenkomst op die datum eindigt en niet wordt voortgezet. Wanneer in een arbeidsovereenkomst is overeengekomen dat voorafgaande opzegging is vereist, moet er toch een opzeggingshandeling voor een rechtsgeldige beëindiging worden verricht. Opzegging: Een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd kan vanuit de werknemer eenvoudig eenzijdig worden beëindigd. Dit door middel van een brief aan de werkgever waarin de aankondiging van opzegging van de arbeidsovereenkomst staat. Wel is werknemer verplicht de wettelijk of contractueel vastgelegde opzegtermijn te hanteren. Als werkgever is er een ontslagvergunning van het CWI (centrum voor werk en inkomen) nodig. Wordt er opgezegd zonder ontslagvergunning dan is de opzegging vernietigbaar. Wanneer de werknemer hierna op tijd in beroep gaat tegen het ontslag is de opzegging nooit geldig geweest en heeft de werknemer (die zich ook beschikbaar moet houden voor werk) in beginsel ook recht op doorbetaling van het loon. Bij ontslag op staande voet, is geen ontslagvergunning nodig. Het ontslag moet dan snel geschieden om een dringende reden, met gelijktijdige mededeling van die reden aan de werknemer. Wanneer er niet snel genoeg is gehandeld of wanneer de reden niet dringend genoeg is en de werknemer doet een beroep op de nietigheid van het ontslag, kan de werknemer aanspraak maken op loon tot het moment waarop het dienstverband wel rechtsgeldig is beëindigd. Wanneer er in de arbeidsovereenkomst een proeftijd is opgenomen van 1 à 2 maanden (met een maximum van 2 maanden) kan in deze periode de arbeidsovereenkomst met onmiddellijke ingang worden opgezegd. Dit dus zonder een ontslagvergunning van het CWI. Wanneer een werknemer arbeidsongeschikt of zwanger is bestaat er het opzegverbod. In deze periode mag en kan de arbeidsovereenkomst niet worden beëindigd. Daarnaast gelden nog andere opzegverboden. Het opzegverbod is niet van toepassing bij arbeidsongeschiktheid c.q. ziekte van tenminste 2 jaren en tevens wanneer de ziekte een aanvang heeft genomen nadat een verzoek om een ontslagvergunning van de werkgever door het CWI is ontvangen. Ontbinding: Een arbeidsovereenkomst kan te allen tijde worden ontbonden door de kantonrechter, dit alleen wegens gewichtige redenen. Denk hierbij aan bijvoorbeeld ontslag op staande voet of een enorme verandering in de omstandigheden. Wederzijds goedvinden: Wanneer een arbeidsovereenkomst wordt beëindigd met wederzijds goedvinden sluiten beide partijen daarvoor vaak een beëindigingovereenkomst. In deze overeenkomst is bepaald dat de arbeidsovereenkomst op een bepaalde datum eindigt. Deze situatie komt in de praktijk niet vaak voor mede doordat de werknemer dan het recht op een WW uitkering verliest. Om deze WW-rechten veilig te stellen wordt dan vaak gekozen voor een beëindiging via een pro forma ontbindingsprocedure bij de kantonrechter. Overlijden werkgever/werknemer De arbeidsovereenkomst eindigt van rechtswege door de dood van de werknemer. De arbeidsovereenkomst eindigt niet door de dood van de werkgever, tenzij uit de overeenkomst het tegendeel voortvloeit. De wettelijke opzegtermijn Door de werkgever in acht te nemen opzegtermijnen bedragen: Arbeidsovereenkomst korter dan 5 jaar, 1 maand opzegtermijn; Arbeidsovereenkomst van 5 jaar of langer, maar korter dan 10 jaar, 2 maanden opzegtermijn; Arbeidsovereenkomst van 10 jaar of langer, maar korter dan 15 jaar, 3 maanden opzegtermijn; Arbeidsovereenkomst van 15 jaar of langer, 4 maanden opzegtermijn; In de arbeidsovereenkomst overeengekomen opzegtermijn. De werknemer moet één maand opzegtermijn in acht nemen Meer informatie: Het ontslagrecht is een lastige kwestie, wanneer u vragen heeft kunt u contact opnemen met FHI, Andreas Meijer, Bron: Management rendement, nr 4, april 2003 >> mei 2003 SIGNALEMENT 7

8 Arbeidsmarkt en regelgeving Verzuim licht gestegen, WAO instroom gedaald FHI BLIJFT RUIM ONDER LANDELIJK NIVEAU ArboNed meldt periodiek de resultaten van ziekteverzuim en WAO instroom bij de aangesloten FHI-leden. Er zijn wel wat trendwijzigingen, maar de percentages van de FHI-bedrijven blijven voortdurend laag in verhouding tot andere branches. Groei aangesloten bedrijven Het aantal contracten bij de aangesloten leden van de FHI bedraagt 132. Bij deze leden zijn bijna werknemers werkzaam. In de afgelopen twee jaar is het aantal contracten stabiel gebleven en het aantal werknemers onder contract met 7% gegroeid. 73% van de aangesloten leden heeft een verzuimverzekering afgesloten, tegen ruim 60% van alle klanten van ArboNed. Reïntegratie In de loop van 2002 heeft ArboNed met oog op reïntegratie tweede spoor (SUWI) haar interventiemogelijkheden op het gebied van arbeidsbemiddeling verder uitgebreid. Gevoegd bij de andere belangrijke gebieden van reïntegratie (fysieke, fysische en psychische belasting, mediation, snelle toegang tot de curatieve sector ) werkt ArboNed momenteel met acht gespecialiseerde reïntegratieproviders ('providerboog') door middel van sla's nauw samen. Het aantal interventies, dat de laatste paar jaar explosief is gestegen, is in 2002 ten opzichte van 2001 stabiel gebleven. Veel effort is besteed aan de implementatie van de Wet Poortwachter. Na aanvankelijke aanloopproblemen raakte in de loop van 2002 de ArboNed-organisatie steeds meer ingespeeld op de vereiste rolverdeling in het reïntegratieproces. Opmerkelijk daarbij is de daling die het verzuim en de WAO-instroom in met name de tweede helft van 2002 te zien hebben gegeven. Technische Bedrijfstakken. Er is in 2002 sprake van een duidelijke trendbreuk in het verzuim en de WAO-instroom. Het verzuim bij de onder contract zijn de FHI-leden is in de afgelopen jaren stabiel gebleven op een relatief laag niveau. Verzuimoorzaken Het langdurig verzuim wordt relatief vaak veroorzaakt door psychische klachten (34% tegen 25% landelijk). Ook blijkt dat het verzuim als gevolg van deze klachten relatief vaak werkgerelateerd te zijn (37% tegen 25% landelijk). In de afgelopen jaren is in dit verzuimbeeld weinig verandering gekomen. Bedrijven en werknemers Verzuimmanagement Verzekeraars Het percentage bij ArboNed aangesloten bedrijven dat een ziekengeldverzekering heeft afgesloten bedraagt ruim 63%. Bij deze klanten werkt 38% van het aantal onder contract gebrachte werknemers. Voor leden van FHI is dat respectievelijk 73% en 55%. Ziekteverzuim en WAO Het verzuimpercentage exclusief vangnet bij de aangesloten leden bedraagt 3,8% en ligt onder het CBS-gemiddelde voor de groothandel (4,4%). De meldingsfrequentie bedraagt 1,14. De WAO-instroom (de kans dat een werknemer ooit langer dan één jaar ziek wordt) komt uit op 0,55% en ligt onder het landelijk niveau van de Metaal- en 8 SIGNALEMENT mei 2003 <<

9 Arbeidsmarkt en regelgeving Ziekteverzuim De verschillende gegevens hebben betrekking op de bedrijven die gedurende de hele periode 1 januari 2002 tot en met 31 december 2002 een contract met ArboNed hadden. Voor de definitie van de gehanteerde begrippen wordt verwezen naar de bijlage. Interessante sites: WAO - instroom In deze paragraaf worden cijfers gepresenteerd over zowel de kans dat iemand die ziek is één jaar of langer ziek blijft (= aantal zieken > 52 weken op 100 verzuimers) als de WAO-instroom (de kans dat een werknemer één jaar of langer ziek wordt = het aantal zieken > 1 jaar op 100 werknemers). Overheid, werkgevers- en werknemersorganisaties, arbodiensten en onderzoeksinstellingen gaan op het gebied van arbeidsomstandigheden samenwerken in het nieuwe Arbo Platform Nederland. Op 10 maart is de samenwerking formeel van start gegaan met de lancering van de speciale website Op deze site kunnen werkgevers en werknemers onder meer hun eigen risico-inventarisatie en -evaluatie opstellen. Voor het downloaden van de brochure Handleiding voor verwerking van persoonsgegevens. Verzuimpatroon Steeds vaker vragen bedrijven naar overzichten van normen, welke moet u hebben en waar kan ik de teksten downloaden. Om het u gemakkelijk te maken is er een overzicht gemaakt van de belangrijkste teksten van richtlijnen en de daaraan gerelateerde documenten waaronder geharmoniseerde normen. Voor een belangrijk deel zijn deze afkomstig uit de databank van de Europese Unie. Daar waar andere documenten in de praktijk meer toegevoegde waarde hebben, zijn deze ook gegeven. Lees verder op pagina 10 >> mei 2003 SIGNALEMENT 9

10 Arbeidsmarkt en regelgeving Vervolg van pagina 9 Ontwikkeling van het ziekteverzuim Om een goed beeld te krijgen van hoe het verzuim zich bij de ArboNed klanten ontwikkelt, moet een onderscheid gemaakt worden tussen het totale klantenbestand en de klanten die over een periode van meerdere jaren een contract met ArboNed hebben (de zogenaamde constante groep) Verzuimpercentage FHI constant 4,0 3,8 4,2 4,4 FHI totaal 3,8 3,8 3,9 3,8 ArboNed constant 4,9 5,4 5,5 5,3 ArboNed totaal 5,2 5,4 5,7 5,2 CBS sector* 4,4 4,4 4,2 3,8 Meldingsfrequentie FHI constant 1,30 1,27 1,33 1,48 FHI totaal 1,12 1,14 1,16 1,14 ArboNed constant 1,12 1,13 1,14 1,14 ArboNed totaal 1,12 1,14 1,12 1,08 WAO-instroom FHI totaal 0,55 0,59 0,51 0,70 ArboNed totaal 1,00 1,26 1,20 1,19 UWV sector** 1,07 1,10 1,10 UWV landelijk** 1,35 1,50 1,50 Cijfers zijn gecorrigeerd voor gedeeltelijke ao en vangnet * Sector CBS: Groothandel ** Sector UWV : Metaal- en Technische Bedrijfstakken. De cijfers over 2002 zijn een schatting op basis van de volumeontwikkelingen bij UWV-GAK FHI Legal Services staat paraat met nieuwe jurist Met de komst van mr Andreas Meijer als nieuwe juridisch medewerker binnen het FHI bureau, zijn de diensten van FHI Legal Services voor de leden weer goed gewaarborgd. Tijdens de vacatureperiode die ontstond met het vertrek van Sandra de Kleijn zijn de zaken binnen het FHI bureau waargenomen door Kees Groeneveld en Marina van den Berg met ondersteuning van mevrouw mr Marieke Heiner vanuit diens eigen juristenpraktijk. Vanaf 1 april lopen alle juridische zaken en ledenvragen primair via Andreas Meijers. Marieke Heiner zal FHI blijven ondersteunen bij zaken die uitgebreidere en diepere ondersteuning vergen, als er echt procedures moeten worden aangespannen en zaken die uitvoerige studie vragen. De meeste vragen en zaken die bij FHI Legal Services binnenkomen hebben te maken met arbeidsrecht, ontslagzaken en arbeidsvoorwaarden, contractrecht, inkoop- en leveringsvoorwaarden en allerlei wet- en regelgeving met betrekking tot milieu en veiligheid. Contactpersoon: mr Andreas Meijer, 10 SIGNALEMENT mei 2003 <<

11 Conjunctuurinformatie Grote onzekerheid in Conjunctuurontwikkeling ALGEMEEN: GROTE ONZEKERHEID Het conjunctuurbeeld wordt overheerst door onzekerheid over de duur en de gevolgen van de oorlog in Irak. Het is nog te vroeg om een indicatie te kunnen geven welke kant het met de economie op gaat. Het consumenten- en producentenvertrouwen, die in maart onveranderd zijn, zijn gemeten in de eerste weken van deze maand, vóór het uitbreken van de oorlog. Na een forse opleving van de beurzen voorafgaand aan het uitbreken van de oorlog laten de aandelenkoersen forse fluctuaties zien in reactie op nieuws van het oorlogsfront. Het gedrag van de aandelenmarkten zou een eerste indicatie kunnen geven voor toekomstige economische ontwikkelingen. Een aantal eerder beschikbaar gekomen indicatoren bevestigen het nog steeds sombere beeld van de conjunctuur. De werkgelegenheid neemt nog steeds toe maar het groeitempo daalt. De inflatie is iets hoger en de werkloosheid blijft stijgen. Een lichtpunt is dat bij de uitvoer voor de vijfde achtereenvolgende maand sprake is van een waardestijging. Bron: CBS WERKGELEGENHEID: BANENGROEI BIJ ZORG EN OVERHEID In het vierde kwartaal van 2002 is het aantal banen van werknemers (0,6%) hoger dan in het vierde kwartaal van Vrouwen nemen de gehele banengroei voor hun rekening. Het aantal banen van mannen is zelfs lager. De stijging van het totaal aantal banen is het saldo van twee sterk uiteenlopende ontwikkelingen. Bij de zorg en de overheid is het aantal banen met toegenomen, terwijl het aantal in het bedrijfsleven met is gedaald. De overheid en de zorg zijn daarmee de motoren van de banengroei in ons land. Bron: CBS Bij de overheid (inclusief onderwijs) zijn er in een jaar tijd banen bij gekomen, in de zorg (inclusief overige kwartaire dienstverlening) Dat komt overeen met een groei bij de overheid van 4% en in de zorg zelfs van 5%. Dergelijke groeipercentages zijn de afgelopen decennia in deze sectoren niet voorgekomen. De zorg en het onderwijs zijn de sectoren waar het merendeel van de banen bezet wordt door vrouwen. Ook in de sector handel, horeca en reparatie is nog enige groei (+4.000) te zien. In de overige sectoren van het bedrijfsleven is er sprake van een daling van het aantal banen. De grootste daling vindt plaats in de industrie. Daar is het aantal banen lager dan een jaar eerder. In de financiële en zakelijke dienstverlening is het aantal banen lager. Ook in de bouwnijverheid en bij vervoer en communicatie is de jarenlange groei van het aantal banen omgeslagen in een daling. Bron: CBS >> mei 2003 SIGNALEMENT 11

12 Conjunctuurinformatie AANDELENKOERSEN: FORSE FLUCTUATIES Sinds medio 2000 is de beurs in een neerwaartse spiraal beland. De aandelenkoersen op de Amsterdamse effectenbeurs zijn op 12 maart op het niveau beland van medio 1996, maar laten daarna een fors herstel zien. De Amerikaanse aankondiging van een laatste ultimatum aan Irak zette op de beurs alle seinen op groen. Zo noteerde de CBS-herbeleggingsindex in drie werkdagen tijd een stijging van maar liefst 20%. Vervolgens is de index rond dit niveau blijven schommelen om vrijdag 21 maart weer ruim 4% te stijgen. Op maandag 24 maart zakt de index weg met een forse min 5,3%. PRODUCTIE INDUSTRIE: OPNIEUW LAGER De industrie heeft in januari van dit jaar 2,3% minder geproduceerd dan een jaar eerder. Ook in de voorgaande maanden was sprake van een lagere productie in vergelijking met een jaar eerder. Wel is de teruggang in januari 2003 minder sterk dan in december Toen werd 6,7% minder geproduceerd. Na correctie voor seizoeninvloeden is de productie in januari echter nauwelijks gestegen (+0,4%) ten opzichte van december. Er is dus nog geen sprake van een productieherstel in de industrie. Alleen de aardolie-, chemische en rubberindustrie heeft in januari 2003 meer geproduceerd dan een jaar eerder. Bij de metaal, in de papier- en grafische industrie en in de hout-, bouwmaterialen-, meubel- en overige industrie is sprake van aanhoudende productiedalingen. Deze dalingen houden al meer dan een jaar aan. Daarentegen is bij de chemie al veertien maanden op rij sprake van productiestijgingen. Bron: CBS PRODUCENTENVERTROUWEN: ONVERANDERD LAAG Het producentenvertrouwen, de stemmingsindicator van de ondernemers in de industrie, is in maart nagenoeg gelijk gebleven. De orderontvangst is in februari ongeveer gelijk aan de maand ervoor. De ondernemers blijven hierover ontevreden, evenals over hun orderpositie. Wel verwachten de ondernemers dat de productie in de periode maart mei licht zal gaan aantrekken. Over de werkgelegenheid in de industrie blijven de ondernemers somber. Per saldo vijftien procent van de ondernemers verwacht een afname van het aantal werknemers de komende maanden. Bron: CBS BUITENLANDSE GOEDERENHANDEL: GESTAGE STIJGING EXPORT De export is in januari van dit jaar voor de vijfde achtereenvolgende maand hoger dan in dezelfde maand een jaar eerder. De waarde van de uitgevoerde goederen (bijna 20 miljard euro) ligt 6% boven het niveau van januari Vooral de uitvoer naar niet-eu-landen is hoger: hier is sprake van een toename van 15% ten opzichte van een jaar eerder. Ook de invoer is met 6% toegenomen en bedraagt ruim 17 miljard euro. De hogere waarde van de in- en uitvoer hangt sterk samen met gestegen prijzen. Het handelsoverschot in januari bedraagt 2,4 miljard euro. De handelsbalans met de EU-landen laat een overschot zien van 5,5 miljard euro, met de niet-eu-landen een tekort van 3,1 miljard euro. Bron: CBS 12 SIGNALEMENT mei 2003 <<

13 Conjunctuurinformatie CONSUMENTENPRIJZEN: INFLATIE IN FEBRUARI 2,7% De inflatie in ons land is in februari van dit jaar uitgekomen op 2,7%. Dit is iets hoger dan de 2,5% in januari, maar nog steeds aanmerkelijk lager dan in december Toen werd er nog een inflatie gemeten van 3,2%. De daling van de inflatie van december op januari was voor een klein deel (0,2%-punt) het gevolg van een zogenaamde basisverlegging. De over december gepubliceerde cijfers waren nog gebaseerd op de prijsontwikkelingen van het consumptiepakket uit Ingaande januari van dit jaar worden de prijsontwikkelingen gevolgd van het consumptiepakket van De stijging van de inflatie naar 2,7% in februari wordt deels veroorzaakt door de prijsontwikkelingen van (wederom) verse groenten. Deze zijn in februari weliswaar 7,0% goedkoper dan een jaar geleden, maar in januari was dat nog 18,3%. Daarnaast zijn ook de prijsontwikkelingen van autobrandstoffen debet aan de hogere inflatie in februari. Verder is de bijdrage van bloemen en planten aan de inflatie iets toegenomen. Die van kleding en schoeisel is daarentegen afgenomen. Consumptiepakket. Het gemiddelde consumptiepatroon is in de loop der tijd aan veranderingen onderhevig. Er komen steeds nieuwe producten op de markt, maar ook de samenstelling van de bevolking wijzigt in de loop der jaren. Bovendien kan ook een verandering in het welvaartsniveau een verandering in het aankooppatroon tot gevolg hebben. Zo werd er in het jaar 2000 niet alleen ruim 15% méér aan goederen en diensten uitgegeven dan in 1995, ook de samenstelling van het consumptiepakket was anders. Er werd in 2000 vooral meer uitgegeven aan computers, telecommunicatie, kleding en vervoer. Met name de prijzen van deze producten zijn in de afgelopen twee jaar minder gestegen dan de producten uit het consumptiepakket van Dit verklaart 0,2%-punt van de daling van de inflatie van december (3,2%) op januari (2,5%). De overige 0,5%-punt daling is vooral een gevolg van de hoge prijsniveaus van onder meer verse groenten en kleding, in januari van vorig jaar. Bron: CBS Bron: CBS CONSUMENTENVERTROUWEN: BLIJFT OP LAAG NIVEAU Het consumentenvertrouwen is in maart op vrijwel hetzelfde niveau gebleven als in februari. Voor seizoeninvloeden gecorrigeerd kwam de vertrouwensindex uit op 38, een punt lager dan een maand eerder. Het vertrouwen blijft hiermee op het laagste niveau sinds eind De koopbereidheid is in maart vrijwel gelijk gebleven aan die in februari. De koopbereidheid is gebaseerd op het oordeel over de financiële situatie van het eigen huishouden en het doen van grote aankopen. De respondenten zijn positiever geworden over hun financiële situatie, zowel over de afgelopen 12 maanden als over de komende 12 maanden. Daarentegen waren de antwoorden op de vraag of het een goede tijd is voor grote aankopen een stuk negatiever. Ook in het verleden deden zich in perioden van onzekerheid scherpe dalingen voor van de indicator gunstige tijd voor grote aankopen. De enquête is gehouden in de eerste twee weken van maart, toen het uitbreken van een oorlog in Irak nog onzeker was. Bron: CBS >> mei 2003 SIGNALEMENT 13

14 Conjunctuurinformatie Ook het oordeel over het economisch klimaat is nauwelijks veranderd ten opzichte van februari. Zowel het oordeel over de afgelopen 12 maanden als over de komende 12 maanden is, voor seizoeninvloeden gecorrigeerd, met 1 punt gezakt. De consumenten zijn sinds mei 1983 niet meer zo pessimistisch geweest over het economisch klimaat. WERKLOOSHEID: STIJGT MET ZESDUIZEND PER MAAND In de maanden december 2002 februari 2003 telt de werkloze beroepsbevolking gemiddeld personen. Na verwijdering van seizoeneffecten komt het werkloosheidscijfer uit op Dat is achtduizend hoger dan in de vorige driemaandsperiode. Vergeleken met dezelfde periode een jaar geleden is het aantal werklozen nu hoger. De werkloosheid is daarmee in een jaar tijd opgelopen van 3,7 tot 4,6% van de beroepsbevolking. Bij mannen is de stijging veel groter dan bij vrouwen. De werkloosheid bij mannen steeg van 2,8 naar 4,1%, bij vrouwen van 5,0 naar 5,3%. In 2001 was het aandeel van de overheidsconsumptie in de nationale bestedingen 24,5%. Dit aandeel is in 2002 toegenomen tot 25,6%, een stijging van 1,1%-punt. Voor de consumptie van huishoudens is er een toename van 0,6%- punt; voor de investeringen daarentegen een afname van 1,7%-punt. Het aandeel van de overheid in de nationale bestedingen neemt dus het meest toe. TOENAME AANTAL BANEN BIJ DE OVERHEID In 2002 is het aantal banen bij de overheid (inclusief onderwijs) ten opzichte van 2001 met toegenomen. Dit is een stijging van 3,5%. Met name bij politie en justitie en bij het gevangeniswezen is er sprake van een groei van de werkgelegenheid. Bij de zorg en overige niet-commerciële dienstverlening is de stijging in 2002 met 4,6% zelfs nog groter. Bij deze sector zijn er in een jaar tijd banen bijgekomen. Deze stijging van de werkgelegenheid bij de overheid leidt (via de loonkosten, tot een toename van de kosten en vervolgens) tot een groei van de overheidsconsumptie. VACATURES: VERDER AFGENOMEN Het aantal vacatures is verder afgenomen. In het vierde kwartaal van 2002 stonden er vacatures open. Een jaar eerder lag het aantal vacatures nog op In een jaar tijd is het aantal vacatures dus lager geworden. In het tweede en derde kwartaal 2002 bedroeg de afname nog ECONOMISCHE GROEI De stijging van het bruto binnenlands product (BBP) komt in 2002 uit op 0,3%. De motor achter deze bescheiden economische groei is de overheid. Dit komt omdat met name de overheidsconsumptie met een volumegroei van 3,8% de krimp bij de export en investeringen compenseert. De uitvoer van goederen en diensten daalt in 2002 met 1,3%. De investeringen in vaste activa nemen met 3,7% fors af. Het volume van de consumptie door huishoudens laat een bescheiden groei zien van 1,0%. In 2002 bedraagt het BBP 444 miljard euro. AANDELEN IN NATIONALE BESTEDINGEN Naast de groeiverschillen tussen de verschillende bestedings-categorieën zijn ook de aandelen in het BBP van deze categorieën informatief. Het binnenlands product kan onder andere benaderd worden vanuit de bestedingenkant. Finale bestedingen bestaan uit de consumptie van zowel de huishoudens als van de overheid alsmede de investeringen (inclusief veranderingen in voorraden). De som van deze twee delen wordt de totale nationale bestedingen genoemd. Het derde onderdeel is het saldo van de export en de import. De grootste veranderingen van het BBP worden veroorzaakt door mutaties in de totale nationale bestedingen, die 95% van het BBP uit maken. INTERNATIONALE VERGELIJKING Nederland staat met de sterke groei van de overheidsconsumptie (+3,8%) zeker niet alleen. Ook in Spanje, Frankrijk, Finland en het Verenigd Koninkrijk ligt de volumegroei van de overheidsconsumptie tussen de 3 en de 4%. In Ierland is de volumegroei met 8,6% het hoogst. In de Europese Unie als geheel is de overheidsconsumptie vorig jaar met 2,6% gestegen. De productie van de overheid heeft in de Nationale Rekeningen een specifiek karakter. Deze wordt namelijk opgebouwd uit de kosten. De lonen van de werknemers van de overheid zijn een groot deel van deze kosten. Dus als het aantal banen bij de overheid stijgt, zal de hoeveelheid uitbetaald loon aan de werknemers van de overheid toenemen, waardoor de productie van de overheid stijgt. Slechts een deel van de productie van de overheid wordt daadwerkelijk verkocht (marktproductie). Hierbij valt bijvoorbeeld te denken aan paspoorten, vergunningen, etc. Het grootste deel van de overheidsproductie wordt echter om niet ter beschikking gesteld (niet-marktproductie). Een voorbeeld hiervan zijn de cijfers die het CBS op het internet beschikbaar stelt. Deze productie is lastig toe te rekenen aan specifieke afnemers. De overheid wordt daarom in de Nationale rekeningen beschouwd als consument van de door haarzelf geproduceerde niet-marktdiensten. Omdat de overheidsconsumptie voor meer dan 80% gelijk is aan haar eigen productie, stijgen per definitie door de groei van de werkgelegenheid de consumptieve bestedingen van de overheid. Naast de consumptie van eigen productie bestaat de totale overheidsconsumptie ook uit de sociale uitkeringen in natura, zoals de Ziekenfondswet (ZFW) en de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ). Bron: CBS Maart SIGNALEMENT mei 2003 <<

15 Federatienieuws FHI Trendonderzoek 2002 BETERE REPRESENTATIVITEIT, MAAR HET GAAT NIET GOED De omzet in de technologiebranches is in 2002 met 11% gedaald. De totale omzet in de vier branches Industriële Elektronica, Industriële Automatisering, Laboratorium Technologie en Medische Technologie komt hierdoor op miljoen. FHI totaal De daling in de omzet is voornamelijk terug te zien in de industriële branches. Er is nog geen zekerheid over een structureel herstel in In de branche Industriële Elektronica lijkt stabilisatie het toverwoord, terwijl voor de branche Industriële Automatisering de verwachtingen voor 2003 niet al te positief zijn. De branche Medische Technologie ging volledig tegen de trend in, door een groei van circa 6% te maken. De verwachtingen voor 2003 zijn voor deze branche zelfs nog positiever. De branche Laboratorium Technologie ziet daarentegen een licht dalende markt, hoewel de percentages niet zo sterk negatief zijn als in de industriële branches. In 2002 is de deelname aan het trendonderzoek sterk toegenomen. Het totaal aantal deelnemers in de FHI branches is voor de tweede helft van 2002 gekomen op 251 bedrijven. Begin 2001 namen 165 bedrijven deel aan het trendonderzoek. De groei in het aantal FHI-leden dat deelneemt is zeker ten goede gekomen aan de betrouwbaarheid van de resultaten. Voor meer informatie: FHI, Paul Petersen, telefoon (033) , >> mei 2003 SIGNALEMENT 15

16 Federatienieuws Gedragsverbetering bij verkopers GASTCOLUMN VAN FREEK ROOZE In mijn vorige column beschreef ik een eenvoudige methode om verbeterpunten in verkooporganisaties vast te stellen. Daar heb ik een paar positieve reacties op gekregen. In één daarvan werd het idee geopperd om ook eens te schrijven over verbeterpunten voor individuele verkopers. Aan dat verzoek wil ik in dit stuk aandacht geven. De Prestatie Indicatoren die ik in mijn vorige column noemde bij Kwaliteit van het verkoopapparaat zijn ook op individuele verkopers van toepassing. Maar we moeten niet vergeten dat deze voor een groot deel het gevolg zijn van het juiste gedrag in de verschillende fasen van het verkoopproces. Zo is het scoringspercentage op offertes of demo s voor een belangrijk deel afhankelijk van het juiste afsluitgedrag. Ook is het aantal contacten dat interesse toont na een cold call duidelijk ondergeschikt aan hoe de verkoper zich in acquisitiegesprekken presenteert. Onderhandelingsgedrag heeft een sterke invloed op het gemiddeld weggegeven kortingspercentage en het percentage klanten dat opnieuw bestelt zegt iets over het relatiebeheersgedrag. Daarom wil ik eerst wijzen op wat verkopen is. In onze trainingen bezigen we de volgende definitie: verkopen is het stimuleren van ruilprocessen door het beïnvloeden van personen met winst als einddoel. Wij gebruiken hierbij met opzet het woord personen omdat dit iets beter aanduidt dat het om individuen gaat en niet direct om het bevorderen van ruilprocessen bij grotere groepen mensen, zoals het geval is bij marketing. Laten we er van uitgaan dat de producten, diensten en prijzen van een verkopende partij geen opvallende verschillen vertonen met dat van de concurrenten. We nemen ook aan dat de marketinginspanningen van de afzonderlijke concurrenten evenredig zijn aan hun marktaandeel. In zulke, meest voorkomende, situaties zijn omzet en winst van de individuele verkoper een gevolg van zijn of haar eigen inspanningen. Volgens de hierboven gegeven definitie gaat het dan om twee essentiële activiteiten: 1. Personen zodanig beïnvloeden dat de kansen op ruilprocessen worden vergroot. (Ruilen van geld, diensten en/of goederen tegen andere diensten en/of goederen) 2. Het creëren van winst bij die ruilprocessen. Beïnvloeden is volgens mij de absolute kern van het verkopen. Topverkopers zijn hier ware meesters in. Dat zijn ze niet omdat ze allerlei verkooptechnieken kennen en toepassen. Dat helpt natuurlijk wel, maar waarin ze echte meesters zijn, is in het feilloos afstemmen van hun communicatie(gedrag) op de prospect. Vanzelfsprekend moeten verkopers adequate (technische) oplossingen voor de klant kunnen aanbieden. Dat punt wordt in de markt ook onderkend en dus krijgen de meeste verkopers elk jaar voldoende producttrainingen. Maar hoe ze op het persoonlijke vlak nader tot de klant kunnen komen wordt veel minder getraind. Toch is dit stuk toegepaste psychologie minstens zo belangrijk. Als een prospect een keuze moet maken tussen twee of drie gelijkwaardige aanbiedingen, gaat de keuze in meer dan 90% van de gevallen naar de verkoper waar ze het best mee kunnen opschieten! Om op het persoonlijke vlak te kunnen klikken moeten verkopers kunnen aanvoelen en inschatten welk type mens de klant is. Vervolgens moeten ze in staat en bereid zijn om hun gedrag daarop af te stemmen. Dat is geen kwestie van toneelspelen. Het is wel een kwestie van oprecht interesse hebben in de persoon van de klant en van een flinke hoevelheid inzicht in mensen. Nu weten de meesten dit wel, maar het grootste probleem in de praktijk is dat men er in de communicatie weinig mee doet. Het voorbeeld in het kader verduidelijkt dit. Prestatie-indicatoren geven waardevolle informatie over de richting van het te verbeteren gedrag. Zeker als u deze vergelijkt met andere verkopers in het bedrijf of binnen de branche. Maar daarnaast zal ook feedback op het praktijkgedrag gegeven moeten worden. Het is immers niet voldoende om te zeggen wat er verbeteren moet, maar vooral hoe het beter gedaan kan worden en wat daarvan de achtergronden zijn. In het licht van het voorgaande en van het criterium om winst voort te brengen is het op z n minst vreemd te moeten constateren dat veel verkopers nog steeds alleen beoordeeld worden op hun omzetcijfers. Vragen of opmerkingen kunt u sturen naar Bij het coachen van een 33-jarige commercieel technicus met ruim vier jaar verkoopervaring bij zijn huidige bedrijf kwamen we bij een inkoper om een offerte te bespreken. Het was in drie jaar de eerste keer dat men een offerte bij het bedrijf van de verkoper had aangevraagd en de eerste keer dat de verkoper met de inkoper sprak. In dit soort gesprekken houd ik een low profile en bemoei me absoluut niet met het gesprek. De klant wordt uitgelegd dat een externe adviseur eens een dagje met mensen meeloopt om de gang van zaken beter te leren kennen. Toen de inkoper verscheen had hij een blik en een houding die erop leken dat hij alle lasten van het bedrijf met zich meedroeg. Nadat hij koffie voor ons had gehaald stak de verkoper vrijwel meteen van wal met de vraag wat de inkoper van de offerte vond. De man zuchtte diep en er volgde een gesprek waaruit bleek dat hij een vraagbaak was voor iedereen in het bedrijf. De woorden geen tijd en bezuinigen vielen geregeld. De focus werd daarna gelegd op de aangeboden producten en de prijs. De producten waren wel OK, maar de prijzen niet. Uiteindelijk beloofde de verkoper een nieuwe offerte te sturen met fors aangepaste prijzen en de afspraak om binnenkort na te bellen. In de auto verklaarde hij naderhand dat hij hier binnen wilde komen, aanvoelde dat hij kansen had en daarom de prijs liet zakken. Over het waarom van het gedrag van de inkoper, z n gedragstype, zijn emotionele behoeften en hoe de verkoper daar op in had kunnen spelen kon hij nauwelijks iets vertellen. Deze verkoper maakte een hele reeks inschattingsfouten, gedragsfouten en verkooptechnische fouten. Toch haalde hij de opdracht na twee weken wel binnen. Dus toch een goede prestatie? Nee! Vanuit mijn optiek had hij de opdracht met minder korting én tijdens het gesprek binnen kunnen halen. Nu werd ook de binnendienst opnieuw aan het werk werd gezet en ging er voor mijn opdrachtgever een hoop tijd en geld verloren. Jammer genoeg zijn deze gevolgen in prestatiecijfers niet of nauwelijks terug te vinden. 16 SIGNALEMENT mei 2003 <<

17 Federatienieuws FHI internet database/catalogus wordt voortdurend verbeterd Recent zijn aan de nodige activiteiten uitgevoerd, om de site beter te laten functioneren. Eind 2002 is de organisatie rond de helpdeskfunctie geherstructureerd. Daardoor is een beter beeld verkregen van ervaringen van zowel gebruikers als deelnemers aan de on line catalogus en van hun wensen tot verbetering. Begin 2003 zijn de basisgegevens van alle deelnemers gecorrigeerd, voorzover dat nodig bleek te zijn. Daarnaast zijn zowel de exposanten op de FHI-beurzen als de deelnemers aan aangeschreven, over het feit dat in april 2003 de bezoekers van zowel HET Instrument als Electronics & Automation worden g d om hen op de mogelijkheden van de site te wijzen. Elke deelnemer, die met zijn bedrijf en producten op de site staat, moet er zelf voor Kennisoverdracht in e-business, de workshops Er waren dus zowel vertegenwoordigers van inkopende als verkopende partijen aanwezig tijdens de workshops. In de discussies werd de nadruk gelegd op mogelijke proposities die men verwacht, afgeeft en ontvangt. Hoe staat men in de keten en hoe werkt men met elkaar samen? Door aandacht te geven aan de nieuwe mogelijkheden, die de e-hype allang voorbij zijn, bleek de handelsfunctie inderdaad anders vormgegeven te zijn. zorgdragen, dat de gegevens over bedrijf, producten en fabrikanten zo actueel mogelijk vermeld staan. Uit de bezoekersenquêtes van beide beurzen is gebleken, dat de gebruikers van de site zeer te spreken zijn over de toegevoegde waarde. Tegelijkertijd blijkt de site niet bekend genoeg te zijn onder de bezoekers. Door een Op 9 en 10 april 2003 zijn twee workshops georganiseerd in het kader van het project Kennisoverdracht in e-business. De titel Inkopen en Verkopen, veranderingen in de technologieketen illustreert het karakter van deze workshops. De basis gaat over de wijze waarop in 2003 de handelsfunctie in de instrumentatie vorm kan krijgen via elektronische communicatie. De marktplaatsen, veilingen en individuele portals hebben hun tijd gehad. Nu gaat het om andere aspecten als ordening van informatie en voortdurende afstemming met de marktpartijen, om de logistiek te verbeteren. Langzaamaan kunnen leverende partijen de administratie van hun klanten uitvoeren, om een nog grotere efficiency te bereiken. e-business lijkt dus zijn mogelijkheden te gaan benutten, waarbij men steeds weer mailing naar ruim bezoekers heeft FHI getracht die onbekendheid weg te nemen. In de komende periode zal de site verder verbeterd worden en wordt een reglement vastgesteld betreffende de wijze waarop men vermelding mag en kan doen c.q. aanpassen. Daarnaast wordt gezocht naar een commissie van leden, die vernieuwingen in de productgroepen en andere branchespecifieke zaken in de goede richting kan sturen. Aan het einde van het jaar zal een individueel meetinstrument geïntroduceerd worden, waardoor iedere deelnemer kan vaststellen hoe heeft bijgedragen aan de hits op hun site. Voor meer informatie: FHI, Paul Petersen of Jerry Visser, telefoon (033) , en moet kijken of de toepassingen relevant zijn voor de geleverde diensten en producten, oftewel de proposities. Voor de leveranciers was deze workshop een extra gelegenheid, om een sterkere band met inkopende partijen op te bouwen. Uiteindelijk loopt niet de gehele relatie via internet, maar heeft men ook nog het menselijke netwerk nodig. In 2003 zullen nog zes van deze workshops gehouden worden, om meer FHI-leden de mogelijkheid te bieden hun banden met inkopende partijen aan te scherpen. Voor meer informatie: FHI, Paul Petersen, telefoon (033) , >> mei 2003 SIGNALEMENT 17

18 Federatienieuws Pas op voor Fair Guide MALAFIDE PRAKTIJK VAN CONSTRUCT DATA VERLAG MET MISBRUIK VAN NAAM HET INSTRUMENT Veel FHI-leden, exposanten op de beurs HET Instrument of op Electronics & Automation worden belaagd met formulieren van FairGuide die misleidend van aard zijn. Het gaat om formulieren als hiernaast afgebeeld, waarin gevraagd wordt de afgedrukte bedrijfsgegevens te verifiëren en vervolgens het formulier te retourneren aan de afzender Construct Data Verlag GmbH in Oostenrijk. Uit de kleine lettertjes onderaan het formulier blijkt dat men vervolgens vast zit aan betaling van 971 per jaar. Gebleken is dat deze formulieren ook aan exposanten van allerlei andere Nederlandse vakbeurzen worden verzonden. Men gebruikt blijkbaar systematisch de exposantenbestanden die gepubliceerd worden. Het misleidende is dat de suggestie wordt gewekt dat het gaat om verificatie van een vermelding die te maken heeft met de betreffende beurs. FHI heeft inmiddels een sommatietekst opgesteld en aan Construct Data verzonden. De bij dit bericht afgedrukte tekst kan door leden eventueel worden gebruikt om naar te verwijzen wanneer men in de val is gelopen. Nadere info: Andreas Meijer/Marina van den Berg, FHI PAS OOK OP VOOR INTERNETBEDRIJVENGIDS.COM Een andere bekende notoire misleider is Infosite bv in Groningen met hun internetbedrijvengids. Via accordering van vermelding die men zegt te hebben gerealiseerd op hun site probeert men bedrijven te binden aan de maandelijkse betaling van 90 gedurende drie jaar. Op de vraag waar die vermelding dan staat komt steevast het antwoord dat de site op dit moment wordt verbouwd. Ook met deze club voert FHI correspondentie. Nadere info: Andreas Meijer, FHI, tel: ZWARTE LIJST MALAFIDE ONDERNEMINGEN Via de NVG, het Nederlands Verbond voor de Groothandel, is FHI attent gemaakt op het bestaan van een zwarte lijst van ondernemingen die andere bedrijven bestoken met strafbare criminele praktijken. De lijst is te downloaden van de site van de Kamers van Koophandel, Daar kunt u ook zelf bedrijven aanmelden die ten onrechte nog niet op deze lijst voorkomen. De lijst is opvraagbaar bij FHI, Andreas Meijer, 18 SIGNALEMENT mei 2003 <<

19 Federatienieuws HET Instrument 2004 in eerste week november De grootste technologievakbeurs in Nederland, HET Instrument wordt in 2004 gehouden van 1 tot en met 5 november. De ook internationaal zeer bekende beurs voor Industriële Automatisering en Laboratorium Technologie heeft opnieuw het Jaarbeurscomplex in Utrecht gekozen als locatie. Dit besluit van de gezamenlijke branchebesturen binnen FHI is de uitkomst van een intensief besluitvormingsproces binnen de branches. De organisatie en de aangesloten lidbedrijven van FHI ervaren dat het steeds moeilijker wordt om een programmering in tijd en plaats te realiseren die voor alle exposanten en bezoekers optimaal is. Vakantiespreiding, gebroken boekjaren, de nationale en internationale beurskalender, intensivering van de exploitatie van accommodaties zijn allemaal factoren die besluitvorming compliceren. Belangrijke factor waarom nu is gekozen voor ongeveer dezelfde week en dezelfde locatie als voor HET Instrument 2002 is dat de beurs afgelopen november zeer succesvol is verlopen, zeker gezien de moeilijke marktomstandigheden van dat moment. Nog voor de zomervakantie zal de inschrijving voor standruimte op HET Instrument 2004 worden geopend. Opleiding tot Instrumentatie Technicus klaar Een maand geleden is de langverwachte cursus IT-2 van start gegaan. Dat hier veel vraag naar is blijkt wel uit de omvang van de gestarte groep: volle bak. De cursisten gaan in juni 2003 op voor het examen IT-2 en zij kunnen dan als eerste in aanmerking komen voor het overkoepelende diploma Instrumentatie Technicus. Cursisten die de cursussen PIT-1, PIT-2, IT-1 en IT-2 succesvol hebben afgerond komen hiervoor in aanmerking. Het diploma zal ondertekend worden door de directie van Elsevier opleiding & advies en het FHI. Aan de uitreiking van deze diploma's zal een feestelijk tintje zitten. Overzicht Internationale beurzen Wat dat precies zal zijn? Daarvan houden we u graag op de hoogte. Zijn we daarmee klaar met ontwikkelen van cursussen voor de branche? Zeker niet. Voor het komend najaar staat de cursus SEI gepland. Dit is een cursus die uiteindelijk zal leiden tot het overkoepelend diploma Support Engineer. Voor de cursisten die in het verleden de cursussen in de IT- en SEI-lijn hebben gevolgd komt er, vermoedelijk in het voorjaar 2004, de IT+. Tijdens deze praktijkgerichte cursus wordt een aantal cases behandeld die de cursisten in ons meet- en regelpracticum in Zwijndrecht uit kunnen voeren. Tenslotte kan ik u meedelen dat we momenteel bezig zijn om de klankbordgroep voor de Meet- en Regeltrainingen bijeen te roepen om de cursussen die we in samenwerking met FHI hebben ontwikkeld nog eens kritisch te bekijken, zodat u ook in de toekomst verzekerd bent van goede, up-to-date, relevante opleidingen op het gebied van de meet- en regeltechniek. Paul van der Sneppen, Unitmanager Procestechniek & Energie Elsevier opleiding & advies Sensor 2003 (www.sensor2003.de) Nurnberg, mei 2003 Driedaagse beurs voor sensortechnologie Achema (www.achema.de) Frankfurt, mei 2003 Wereldforum voor de procesindustrie Biotechnica (www.biotechnica.de) Hannover, 7-9 oktober 2003 Internationale vakbeurs voor biotechnologie Medica Düsseldorf (www.medica.de) Düsseldorf, november 2003 Rich-Mac (www.richmac.it) Milaan, november 2003 Internationale vakbeurs voor enemie & laboratoriumtechnologie Interkama (www.interkama.de) Düsseldorf, februari 2004 No. 1 voor automatisering in de procesindustrie Pittcon (www.pittcon.org) Pittsburgh, 8-11 maart 2004 Solutions for Better Chemistry Analytica (www.analytica.de) München, mei 2004 Internationale vakbeurs voor analytische & laboratoriumindustrie HET Instrument (www.hetinstrument.nl) Utrecht, 1-5 november 2004 Internationale vakbeurs voor industriële automatisering & laboratoriumtechnologie >> mei 2003 SIGNALEMENT 19

20 Federatienieuws Check op subsidiekansen! EEN NIEUWE FACILITEIT VIA Of het nu gaat om nieuwe ontwikkelingen, het uitvoeren van scholingsplannen, een investering in milieuontlastende of energiebesparende maatregelen, samenwerking met andere partijen, of om de expansie van het bedrijf: hoogstwaarschijnlijk is hiervoor subsidie te krijgen. En zeker in de huidige tijd is het zaak dergelijke kansen optimaal te benutten. Vanuit deze gedachte is door Kees Groeneveld van FHI en Paul Stolte van PNO Consultants het initiatief genomen tot een samenwerking tussen FHI en PNO Consultants. Deze samenwerking houdt in dat leden van de bij FHI aangesloten branches de subsidiekansen van voorgenomen projecten kunnen laten checken door het meest gespecialiseerde bureau in Nederland op dit gebied. Deze "Check op subsidiekansen!" - faciliteit wordt vormgegeven via de website van FHI (www.fhi.nl) waar een zeer handzaam formulier te vinden is waarmee u uw subsidievraag aan de specialisten van PNO Consultants kunt voorleggen. De subsidievraag kan zo per verstuurd worden naar De medewerkers van PNO Consultants geven vervolgens een inschatting of de organisatie mogelijk in aanmerking komt voor één van de vele soorten bijdragen, of die nu afkomstig is van een Europese, nationale of regionale overheid. Vervolgens kan, indien gewenst, ook PNO Consultants ingeschakeld worden voor het binnenhalen van zo n subsidie. Meestal kan dat zelfs op basis van een "no cure, no pay" formule met een gelimiteerd basisbedrag. Ondersteuning op urenbasis is uiteraard ook mogelijk. Voor meer informatie over PNO Consultants kunt u ook de website raadplegen. 20 SIGNALEMENT mei 2003 <<

Kortetermijnontwikkeling

Kortetermijnontwikkeling Artikel, donderdag 22 september 2011 9:30 Arbeidsmarkt in vogelvlucht Het aantal banen van werknemers en het aantal openstaande vacatures stijgt licht. De loonontwikkeling is gematigd. De stijging van

Nadere informatie

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt Tussen maart en mei is het aantal mensen met een baan met gemiddeld 6 duizend per maand gestegen. De stijging is volledig aan vrouwen toe te schrijven. Het

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015 Conjunctuurenquête Nederland Vierde kwartaal 15 Ondernemers positiever over werkgelegenheid 16 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het vierde

Nadere informatie

Totaalbeeld arbeidsmarkt: werkloosheid in februari 6 procent

Totaalbeeld arbeidsmarkt: werkloosheid in februari 6 procent Arbeidsmarkt in vogelvlucht Gemiddeld over de afgelopen vier maanden is er een licht stijgende trend in de werkloosheid. Het aantal banen van werknemers stijgt licht en het aantal openstaande vacatures

Nadere informatie

Arbeidsmarkt in vogelvlucht

Arbeidsmarkt in vogelvlucht Arbeidsmarkt in vogelvlucht In het eerste kwartaal van 2011 is het aantal banen van werknemers, in vergelijking met het vierde kwartaal van 2010, licht gedaald. Dit is het eerste kwartaal met banenkrimp

Nadere informatie

Ontslag. Informatie voor werknemers

Ontslag. Informatie voor werknemers Ontslag Informatie voor werknemers Foto: Francis Lukombo Wanneer mag u worden ontslagen? Voor ontslag van een werknemer heeft een werkgever goede redenen nodig. U mag dus niet zomaar worden ontslagen.

Nadere informatie

Het ontslagrecht per 1 juli 2015

Het ontslagrecht per 1 juli 2015 Het ontslagrecht per 1 juli 2015 Noordam Advocatuur mr. dr. A.J. Noordam Het Europese en Nederlandse arbeidsrecht biedt in grote mate bescherming aan de werknemer. Met name het ontslag van werknemers is

Nadere informatie

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarapportage 2008

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarapportage 2008 ONTSLAGSTATISTIEK Jaarapportage 2008 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Arbeidsverhoudingen Mei 2009 Inleiding Een arbeidsovereenkomst kan op verschillende wijzen eindigen. De gegevens

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1¾% in 1 en met 1½% in 11. De toename van het bbp komt bijna volledig voor

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief Conjunctuurenquête Nederland Tweede kwartaal 215 Bedrijfsleven onveranderd positief Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het tweede kwartaal 215.

Nadere informatie

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2004

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2004 ONTSLAGSTATISTIEK Jaarrapportage 2004 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Arbeidsverhoudingen mei 2005 Inleiding Een arbeidsovereenkomst kan op verschillende wijzen eindigen. De gegevens

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkgelegenheid commerciële sector daalt. Minder banen in industrie en zakelijke dienstverlening

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkgelegenheid commerciële sector daalt. Minder banen in industrie en zakelijke dienstverlening Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB02-196 26 september 2002 9.30 uur Werkgelegenheid commerciële sector daalt Voor het eerst sinds 1994 is het aantal banen van werknemers in commerciële bedrijven

Nadere informatie

Monitor Bouwketen. Voorjaar 2015. Marien Vrolijk

Monitor Bouwketen. Voorjaar 2015. Marien Vrolijk Monitor Bouwketen Voorjaar 2015 Marien Vrolijk 2 Inhoudsopgave Conclusies op hoofdlijnen 5 1 Bouwketen 6 1.1 Recente ontwikkelingen 6 1.2 Conjunctuur bouwketen 8 2 Architectenbureaus 10 3 Ingenieursbureaus

Nadere informatie

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Persbericht PB14 56 11 9 214 15.3 uur CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Meer werklozen aan de slag Geen verdere daling aantal banen, lichte groei aantal vacatures Aantal banen

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 13

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 13 Statistisch Bulletin Jaargang 71 2015 13 26 maart 2015 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 CBS: Werkloosheid gedaald door afname beroepsbevolking 3 Werkloze beroepsbevolking 1) 5 2. Inkomen en bestedingen

Nadere informatie

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002)

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002) Rapportage producentenvertrouwen oktober/november 2002 Inleiding In de eerste Economische Barometer van Breda heeft de Hogeschool Brabant voor de eerste keer de resultaten gepresenteerd van haar onderzoek

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis zorgt voor een terugval van de economische bedrijvigheid in Nederland die sinds het begin van de jaren tachtig niet is voorgekomen.

Nadere informatie

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2007

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2007 ONTSLAGSTATISTIEK Jaarrapportage 2007 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Arbeidsverhoudingen april 2008 Inleiding Een arbeidsovereenkomst kan op verschillende wijzen eindigen. De

Nadere informatie

M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers

M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers drs. F.M.J. Westhof Zoetermeer, december 2005 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers

Nadere informatie

Conjunctuurbericht. Januari 2001. Centraal Bureau voor de Statistiek

Conjunctuurbericht. Januari 2001. Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Conjunctuurbericht PB01-015 25 januari 2001 10.30 uur Januari 2001 Algemeen: conjunctuur over de top Aan het begin van het nieuwe jaar geven meerdere economische indicatoren

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2006

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2006 ONTSLAGSTATISTIEK Jaarrapportage 2006 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Arbeidsverhoudingen juli 2007 Inleiding Een arbeidsovereenkomst kan op verschillende wijzen eindigen. De gegevens

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland

Conjunctuurenquête Nederland Nieuw: metingen op provinciaal niveau Conjunctuurenquête Nederland Rapport eerste kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland I rapport eerste kwartaal 212 Inhoud rapportage COEN in het kort Economisch klimaat

Nadere informatie

Rechten en plichten zijn als palmbomen die slechts vruchten dragen wanneer zij naast elkaar groeien.

Rechten en plichten zijn als palmbomen die slechts vruchten dragen wanneer zij naast elkaar groeien. 5. Werknemer en ontslag De werknemer is in het algemeen verplicht al datgene te doen en na te laten, wat een goed werknemer in gelijke omstandigheden behoort te doen en na te laten. B.W. artikel 1615d

Nadere informatie

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland Derde kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland I rapport derde kwartaal 212 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen

Nadere informatie

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Research NL Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Herstel economie zet aarzelend door Economische situatie Huishoudens zijn nog steeds terughoudend met hun consumptie en bedrijven zijn terughoudend

Nadere informatie

Notitie. Verzuimrapportage 2e kwartaal 2014 1. AAN : Commissie Sociale Aangelegenheden en Leden van Veneca. VAN : Secretariaat Veneca

Notitie. Verzuimrapportage 2e kwartaal 2014 1. AAN : Commissie Sociale Aangelegenheden en Leden van Veneca. VAN : Secretariaat Veneca Notitie AAN : Commissie Sociale Aangelegenheden en Leden van Veneca VAN : Secretariaat Veneca DATUM : 22 september 2014 ONDERWERP : Verzuimrapportage 2e kwartaal 2014 NUMMER : 20344209 Algemeen Vanaf het

Nadere informatie

Werkloosheid nauwelijks veranderd

Werkloosheid nauwelijks veranderd Persbericht Pb14-084 18-12-2014 09.30 uur Werkloosheid nauwelijks veranderd - Werkloosheid blijft 8 procent - Meer mensen aan het werk in de afgelopen drie maanden - Aantal WW-uitkeringen met 6 duizend

Nadere informatie

Bedrijfsopleidingen in de industrie 1

Bedrijfsopleidingen in de industrie 1 Bedrijfsopleidingen in de 1 M.J. Roessingh 2 Het aantal bedrijfsopleidingen dat een werknemer in de in 1999 volgde, is sterk gestegen ten opzichte van 1993. Ook zijn er meer opleidingen gaan volgen. Wel

Nadere informatie

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27 Inhoud Ontwikkeling aantal orders 2 Verwachting aantal orders 3 Verwachting aantal exportorders 4 Verwachting inkopen bij leveranciers 5 Oordeel orderpositie 6 Oordeel orderpositie buitenland 7 Oordeel

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 35

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 35 Statistisch Bulletin Jaargang 71 2015 35 27 augustus 2015 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 Werkloosheid verder gedaald 3 Werkloze beroepsbevolking 4 2. Inkomen en bestedingen 5 Consumenten zijn

Nadere informatie

Periodieke Brancherapportage 2013-2014

Periodieke Brancherapportage 2013-2014 Periodieke Brancherapportage 2013-2014 Peildatum: 1 juli 2014 Brancheorganisatie: Datum: september 2014 Sectormanager: Telefoonnummer: Zonder toestemming van de sectormanager mogen de in deze rapportage

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkloosheid verder toegenomen. Anderhalf jaar stijgende lijn werkloosheid

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkloosheid verder toegenomen. Anderhalf jaar stijgende lijn werkloosheid Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB13-003 17 januari 2013 9.30 uur Werkloosheid verder toegenomen Werkloosheid in december opgelopen naar 7,2 procent Vanaf medio vrijwel voortdurende stijging

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 72 2016 25

Statistisch Bulletin. Jaargang 72 2016 25 Statistisch Bulletin Jaargang 72 2016 25 23 juni 2016 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 Werkloosheid daalt verder 3 Werkloze beroepsbevolking (20) 4 2. Inkomen en bestedingen 5 Consument een stuk

Nadere informatie

Ziekte en re-integratie

Ziekte en re-integratie Landelijke vereniging Artsen in Dienstverban Ziekte en re-integratie Als u ziek bent, wilt u waarschijnlijk maar een ding: zo snel mogelijk herstellen en gewoon weer aan het werk. De meeste mensen zijn

Nadere informatie

Zakelijke dienstverlening

Zakelijke dienstverlening Zakelijke dienstverlening Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Juni 16 Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting Senior sector econoom 3376 kasper.buiting@nl.abnamro.com Inhoud Onderwerp Pag Kernpunten

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Economische krimp in 2009 Aantal vacatures sterk gedaald Werkloosheid in Breda stijgt me 14% Bredase bijstand daalt minimaal Bijstand onder jongeren sterk gestegen

Nadere informatie

De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden

De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden WHITEPAPER SEPTEMBER 2014 De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden Goed nieuws: de economische crisis lijkt voorbij te zijn. Het Centraal Planbureau 1 meldde in maart van dit jaar dat de

Nadere informatie

Monitor Bouwketen. Najaar 2015. Jerzy Straatmeijer

Monitor Bouwketen. Najaar 2015. Jerzy Straatmeijer Monitor Bouwketen Najaar 2015 Jerzy Straatmeijer 2 Inhoudsopgave Conclusies op hoofdlijnen 5 1 Bouwketen 7 1.1 Recente ontwikkelingen 7 1.2 Conjunctuur bouwketen 10 2 Architectenbureaus 12 3 Ingenieursbureaus

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2005

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2005 ONTSLAGSTATISTIEK Jaarrapportage 2005 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Arbeidsverhoudingen april 2005 Inleiding Een arbeidsovereenkomst kan op verschillende wijzen eindigen. De

Nadere informatie

Nieuwsbrief juli 2014 Wet Werk en Zekerheid

Nieuwsbrief juli 2014 Wet Werk en Zekerheid Nieuwsbrief juli 2014 Wet Werk en Zekerheid De Eerste Kamer heeft het wetsvoorstel met veranderingen in het arbeidsrecht aangenomen. Aanvankelijk zou een deel van de wijzigingen ingaan op 1 juli 2014,

Nadere informatie

Rechten en plichten werkgevers en werknemers Onderneming in België

Rechten en plichten werkgevers en werknemers Onderneming in België Rechten en plichten werkgevers en werknemers Onderneming in België Inhoud Van welk land is het arbeidsrecht van toepassing? 2 Waar moet u rekening mee houden? 3 Ontslagrecht 3 Concurrentiebeding 5 Minimumloon

Nadere informatie

Conjunctuurbericht. Maart 1999

Conjunctuurbericht. Maart 1999 Conjunctuurbericht PB99-068 25 maart 1999 7.30 uur Maart 1999 Algemeen: stemming minder positief Een tweetal belangrijke stemmingsindicatoren duidt op een tanend optimisme bij zowel industriële producenten

Nadere informatie

Periodieke Brancherapportage 2013-2014

Periodieke Brancherapportage 2013-2014 Periodieke Brancherapportage 2013-2014 Peildatum: 1 juli 2014 Brancheorganisatie: Datum: oktober 2014 Sectormanager: Telefoonnummer: Zonder toestemming van de sectormanager mogen de in deze rapportage

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Vierde kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I In deze economische monitor vindt u cijfers over de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt van de gemeente Ede. Van de arbeidsmarkt zijn gegevens opgenomen van de tweede helft

Nadere informatie

COEN in het kort. Inhoud rapport. Toelichting. Nederland. Herstel komt in zicht. Conjunctuurenquête Nederland I rapport vierde kwartaal 2014

COEN in het kort. Inhoud rapport. Toelichting. Nederland. Herstel komt in zicht. Conjunctuurenquête Nederland I rapport vierde kwartaal 2014 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête (COEN) ondervraagt elk kwartaal ondernemers over onderwerpen

Nadere informatie

Periodieke Brancherapportage 2014

Periodieke Brancherapportage 2014 Periodieke Brancherapportage 2014 Peildatum: 1 januari 2015 Brancheorganisatie: Datum: Februari 2015 Sectormanager: Jaap Tinga Telefoonnummer: Zonder toestemming van de sectormanager mogen de in deze rapportage

Nadere informatie

1. de sportorganisatie/school/vereniging..., gevestigd te... overeenkomstig artikel... van haar statuten vertegenwoordigd door:

1. de sportorganisatie/school/vereniging..., gevestigd te... overeenkomstig artikel... van haar statuten vertegenwoordigd door: Arbeidsovereenkomst. De ondergetekenden 1. de sportorganisatie/school/vereniging......, gevestigd te... overeenkomstig artikel... van haar statuten vertegenwoordigd door: Naam:...... Functie:... Naam:......

Nadere informatie

Wet Werk en Zekerheid

Wet Werk en Zekerheid Wet Werk en Zekerheid Wijzigingen per 1 januari 2015 De plannen om het arbeidsrecht te hervormen gaan nu concrete vormen aannemen. De Eerste en Tweede Kamer hebben ingestemd met het wetsvoorstel Wet Werk

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 70 2014 47

Statistisch Bulletin. Jaargang 70 2014 47 Statistisch Bulletin Jaargang 70 2014 47 20 november 2014 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 Iets meer banen en vacatures in het derde kwartaal 3 Werkloze beroepsbevolking 4 2. Macro-economie 5 Koerswaarde

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

meest gestelde vragen over De Proeftijd De Gier Stam &

meest gestelde vragen over De Proeftijd De Gier Stam & meest gestelde vragen over De Proeftijd De Gier Stam & De 10 meest gestelde vragen over De Proeftijd De Gier Stam & Colofon De Gier Stam & Advocaten Lucasbolwerk 6 Postbus 815 3500 AV UTRECHT t: (030)

Nadere informatie

Beëindiging van de arbeidsovereenkomst

Beëindiging van de arbeidsovereenkomst Beëindiging van de arbeidsovereenkomst Het huidige arbeidsrecht Het arbeidsrecht kent een gesloten stelsel van ontslagrecht. Dit betekent dat een arbeidsovereenkomst alleen op de in de wet geregelde manieren

Nadere informatie

Consumentenprijsindex In de persmededeling van 5 augustus 2003 heeft het CBS gemeld dat de uitkomsten over de periode juni 2002 tot en met juni 2003

Consumentenprijsindex In de persmededeling van 5 augustus 2003 heeft het CBS gemeld dat de uitkomsten over de periode juni 2002 tot en met juni 2003 Consumentenprijsindex In de persmededeling van augustus heeft het CBS gemeld dat de uitkomsten over de periode juni tot en met juni niet correct zijn. Dientengevolge zijn de CPI-cijfers in deze publicatie

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland

Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland Derde kwartaal 14 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het derde kwartaal 14. De Conjunctuurenquête Nederland brengt

Nadere informatie

Whitepaper Wet werk en zekerheid

Whitepaper Wet werk en zekerheid Whitepaper Wet werk en zekerheid Als gevolg van de Wet Werk en Zekerheid staat u als directeur of bestuur een aantal ingrijpende veranderingen te wachten, onder meer ten aanzien van het ontslagrecht, sociale

Nadere informatie

en andere leuke wetenswaardigheden

en andere leuke wetenswaardigheden Arbo en andere leuke wetenswaardigheden Frame gevestigd in Bavel, Gilzeweg 26 ook vestiging in Bergen op Zoom Re-integratie(Wet Verbetering Poortwachter) Outplacement Loopbaanbegeleiding, waaronder assessments

Nadere informatie

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Eerste kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Wet Werk en Zekerheid Wijzigingen per 1 juli 2015

Wet Werk en Zekerheid Wijzigingen per 1 juli 2015 Wet Werk en Zekerheid Wijzigingen per 1 juli 2015 Op 1 juli 2015 treedt het tweede deel van de Wet Werk en Zekerheid (WWZ) in werking. Het ontslagrecht wordt gemoderniseerd, er is sneller sprake van passend

Nadere informatie

Coen in het kort. Inhoud rapportage. Toelichting. Provincie Limburg. Negatief beeld bij alle indicatoren

Coen in het kort. Inhoud rapportage. Toelichting. Provincie Limburg. Negatief beeld bij alle indicatoren Conjunctuurenquête Nederland I rapport eerste kwartaal 212 Inhoud rapportage COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting Hoe staat het Nederlandse

Nadere informatie

Nieuwsbrief Wet Werk en Zekerheid

Nieuwsbrief Wet Werk en Zekerheid Nieuwsbrief Wet Werk en Zekerheid Beste Klant, Per 1 januari en 1 juli 2015 zullen er diverse wijzigingen plaatsvinden op het gebied van arbeidsrecht. Hiervan willen wij u graag op de hoogte brengen. De

Nadere informatie

Alles over ontslag met wederzijds goedvinden

Alles over ontslag met wederzijds goedvinden Alles over ontslag met wederzijds goedvinden Werkgever en werknemer kunnen afspreken om in onderling overleg het dienstverband te beëindigen. Dat heet ook wel ontslag met wederzijds goedvinden. U bent

Nadere informatie

Onderwerp: Wijziging in arbeidsrecht, in 3 fases. Geachte heer, mevrouw,

Onderwerp: Wijziging in arbeidsrecht, in 3 fases. Geachte heer, mevrouw, Onderwerp: Wijziging in arbeidsrecht, in 3 fases Geachte heer, mevrouw, Het zal u ongetwijfeld niet zijn ontgaan: het arbeidsrecht wordt drastisch gewijzigd. Dit kan grote consequenties hebben voor uw

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

Ontslag, en nu? werk.nl uwv.nl. Wat u moet weten als u ontslag krijgt. Wilt u meer weten?

Ontslag, en nu? werk.nl uwv.nl. Wat u moet weten als u ontslag krijgt. Wilt u meer weten? werk.nl uwv.nl Ontslag, en nu? Wat u moet weten als u ontslag krijgt Wilt u meer weten? Deze brochure geeft algemene informatie. Wilt u weten wat voor u in uw situatie geldt? Kijk dan op werk.nl. Als u

Nadere informatie

Als ik mijn baan kwijtraak. Voorkom dat u werkloos wordt Hoe komt u weer aan werk? Wat moet u doen voor een WW-uitkering?

Als ik mijn baan kwijtraak. Voorkom dat u werkloos wordt Hoe komt u weer aan werk? Wat moet u doen voor een WW-uitkering? Als ik mijn baan kwijtraak Voorkom dat u werkloos wordt Hoe komt u weer aan werk? Wat moet u doen voor een WW-uitkering? Werk boven uitkering UWV verstrekt tijdelijk inkomen in het kader van wettelijke

Nadere informatie

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014 Een uitdagende arbeidsmarkt Erik Oosterveld 24 juni 2014 Wat waren de gevolgen van de recessie? Hoeveel banen zijn er verloren gegaan? In welke sectoren heeft de recessie het hardst toegeslagen? Werkgelegenheid

Nadere informatie

Werkloosheid in oktober vrijwel onveranderd

Werkloosheid in oktober vrijwel onveranderd Persbericht Pb14-070 20 november 2014 09.30 uur Werkloosheid in oktober vrijwel onveranderd - Meer mensen aan het werk - Aantal WW-uitkeringen vrijwel onveranderd - WW-uitkeringen toegenomen vanuit seizoengevoelige

Nadere informatie

Werkloosheid verder toegenomen

Werkloosheid verder toegenomen Persbericht PB14-019 20 maart 09.30 uur Werkloosheid verder toegenomen - Werkloze beroepsbevolking in februari met 13 duizend gestegen - Vrijwel evenveel werkloze jongeren als drie maanden geleden - Aantal

Nadere informatie

MKB-ondernemer geeft grenzen aan

MKB-ondernemer geeft grenzen aan M0040 MKB-ondernemer geeft grenzen aan Reactie van MKB-ondernemers op wetswijzigingen in sociale zekerheid Florieke Westhof Peter Brouwer Zoetermeer, 0 april 004 MKB-ondernemer geeft grenzen aan Ondernemers

Nadere informatie

Arbeidsgehandicapten in Nederland

Arbeidsgehandicapten in Nederland Arbeidsgehandicapten in Nederland Ingrid Beckers In 2003 waren er in Nederland ruim 1,7 miljoen arbeidsgehandicapten; 15,8 procent van de 15 64-jarige bevolking. Het aandeel arbeidsgehandicapten is daarmee

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE SPANJE

LANDEN ANALYSE SPANJE LANDEN ANALYSE SPANJE Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee6 de sector (cijferma?g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms?ge (2018) waarde van de consump?e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

CBS: Aantal vacatures stijgt opnieuw

CBS: Aantal vacatures stijgt opnieuw Persbericht PB-034 15 mei 2014 9:30 uur CBS: Aantal vacatures stijgt opnieuw Derde kwartaal op rij toename van vacatures Grootste stijging bij de commerciële dienstverlening Meer dynamiek op de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Feiten en cijfers 2010 Branche WMD

Feiten en cijfers 2010 Branche WMD Feiten en cijfers 2010 Branche WMD Ieder jaar maakt FCB de zogenoemde factsheets. Deze bestaat uit cijfers over de branche in een bepaald jaar. De cijfers over 2010 worden met de ontwikkelingen ook in

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2000-I

Eindexamen economie 1 havo 2000-I Opgave 1 Meer mensen aan de slag Het terugdringen van de werkloosheid is in veel landen een belangrijke doelstelling van de overheid. Om dat doel te bereiken, streeft de overheid meestal naar groei van

Nadere informatie

Veelgestelde vragen over de AOW-gerechtigde werknemer. Arbeidsgerechtelijke gevolgen van doorwerken

Veelgestelde vragen over de AOW-gerechtigde werknemer. Arbeidsgerechtelijke gevolgen van doorwerken Veelgestelde vragen over de Arbeidsgerechtelijke gevolgen van doorwerken Doorwerken Een werknemer die de AOW-gerechtigde leeftijd bereikt kan besluiten om te stoppen met werken, maar u mag hem ook in dienst

Nadere informatie

Wet Werk en Zekerheid (WWZ)

Wet Werk en Zekerheid (WWZ) Wet Werk en Zekerheid (WWZ) De Wet Werk en Zekerheid (WWZ) wijzigt de regels in het flexrecht, het ontslagrecht en de regels rondom de WW. In deze nieuwsbrief vindt u informatie over de wijzigingen welke

Nadere informatie

Trendmonitor Hoorn. 11 e meting: eerste kwartaal 2012. Trendmonitor Hoorn. Gemeente Hoorn mei 2012

Trendmonitor Hoorn. 11 e meting: eerste kwartaal 2012. Trendmonitor Hoorn. Gemeente Hoorn mei 2012 11 e meting: eerste kwartaal 2012 Gemeente Hoorn mei 2012 Colofon Uitgave : &O Research BV van Dedemstraat 6C 1624 NN Hoorn Tel. (0229) 282555 www.ioresearch.nl Datum : Mei 2012 Opdrachtgever : gemeente

Nadere informatie

De Ontslagprocedure WERKBEDRIJF. Afdeling Arbeids Juridische Dienstverlening (AJD) Maastricht

De Ontslagprocedure WERKBEDRIJF. Afdeling Arbeids Juridische Dienstverlening (AJD) Maastricht De Ontslagprocedure UWV WERKBEDRIJF Afdeling Arbeids Juridische Dienstverlening (AJD) Maastricht BEZOEKADRES UWV WERKBEDRIJF MAASTRICHT AFDELING AJD RANDWIJCKSINGEL 22 6229 EE MAASTRICHT TEL: 043 7506200

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Van baan naar eigen baas

Van baan naar eigen baas M200912 Van baan naar eigen baas drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2009 Van baan naar eigen baas Ruim driekwart van de ondernemers die in de eerste helft van 2008 een bedrijf zijn gestart, werkte voordat

Nadere informatie

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil, onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-ondernemers MKB-Nederland

Nadere informatie

Werkloosheid in de Europese Unie

Werkloosheid in de Europese Unie in de Europese Unie Diana Janjetovic en Bart Nauta De werkloosheid in de Europese Unie vertoont sinds 2 als gevolg van de conjunctuur een wisselend verloop. Door de economische malaise in de jaren 21 23

Nadere informatie

Wet Werk en Zekerheid. De belangrijkste wijzigingen en tips worden u aangeboden door

Wet Werk en Zekerheid. De belangrijkste wijzigingen en tips worden u aangeboden door Wet Werk en Zekerheid De belangrijkste wijzigingen en tips worden u aangeboden door WAT VERANDERT ER? WAAR KUN/MOET JE OP LETTEN? Arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd 1 januari 2015: Geen proeftijd voor

Nadere informatie

Is er kans op ontslag? Schakel hulp in!

Is er kans op ontslag? Schakel hulp in! Is er kans op ontslag? Schakel hulp in! Is er kans op ontslag? Wilt u weg bij uw werkgever? Wilt u weten wat er in uw situatie mogelijk is? Wilt u uw vaststellingsovereenkomst zelf opstellen of laten checken?

Nadere informatie

Ontslag op staande voet

Ontslag op staande voet Ontslag op staande voet Ontslag op staande voet is een opzegging wegens een dringende reden waardoor de arbeidsovereenkomst direct eindigt. Deze opzegging vindt plaats zonder vergunning van het UWV. De

Nadere informatie

Ik ben ziek Wat nu? Informatiebrochure voor werknemers November 2007

Ik ben ziek Wat nu? Informatiebrochure voor werknemers November 2007 Ik ben ziek Wat nu? Informatiebrochure voor werknemers November 2007 Inhoudsopgave Inleiding... 3 De Wet Verbetering Poortwachter (WVP).. 4 Contact met de arbodienst 4 Opstellen Plan van Aanpak 5 Uitvoeren

Nadere informatie

Voorstellen cao Houthandel. Uitwerking Sociaal Akkoord

Voorstellen cao Houthandel. Uitwerking Sociaal Akkoord Voorstellen cao Houthandel Uitwerking Sociaal Akkoord In 2013 hebben werkgevers en werknemers op centraal niveau afspraken gemaakt in het Sociaal Akkoord. De koepelorganisatie waarvan de VVNH lid is (NVG/VNO),

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 17

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 17 Statistisch Bulletin Jaargang 71 2015 17 23 april 2015 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren 3 Werkloze beroepsbevolking 4 2. Inkomen en bestedingen 5 Vertrouwen

Nadere informatie

Infokaart. Flexwet. voor en door professionals. Een product van De Unie

Infokaart. Flexwet. voor en door professionals. Een product van De Unie Infokaart voor en door professionals Flexwet Een product van De Unie De Wet Flexibiliteit en Zekerheid (Flexwet) is indertijd ingesteld met als doel: de werkgever de mogelijkheid te bieden meer flexibiliteit

Nadere informatie

J A N U A R i 2 0 1 1

J A N U A R i 2 0 1 1 MONITOR KREDIETCRISIS J A N U A R i 2 0 1 1 Colofon In opdracht van: De directie Coördinatie en samenstellen rapportage: Team Beleidsonderzoek en Informatiemanagement Bert Mentink Inhoud rapportage: Diverse

Nadere informatie

Loondoorbetaling bij ziekte. Informatie voor werknemers

Loondoorbetaling bij ziekte. Informatie voor werknemers Loondoorbetaling bij ziekte Informatie voor werknemers Betaalt uw werkgever uw loon door als u ziek bent? Uw werkgever betaalt maximaal twee jaar uw loon door als u ziek bent. U krijgt tijdens uw ziekte

Nadere informatie