The Turn to Parenting in Four European Welfare States

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "The Turn to Parenting in Four European Welfare States"

Transcriptie

1 The Turn to Parenting in Four European Welfare States Parenting support in professional practice Dr. Marit Hopman Prof. Trudie Knijn Universiteit Utrecht, Nederland

2 Achtergrond Vier betrokken landen: Duitsland, Engeland, Frankrijk en Nederland (en Zweden gedeeltelijk). Doel: Achterliggende factoren, actoren en belangen bij (hernieuwde) belangstelling voor ouders en opvoeding; Consequenties voor welzijn van kinderen; Veranderende relaties overheid-professionals-gezinnen. Methoden: Interviews en document-analyses Experts, beleidsmakers, professionals (Veranderende) rol/context opvoedingsondersteuning

3 Geschiedenis opvoedingsondersteuning (PSP) Alle landen; groeiende nadruk op PSP in politieke en beleidsagenda. In Engeland; wetenschappelijk bewijs, rol van ouders, sociale waarden, en sociale gelijkheid In Duitsland; omslag naar activering (interventies) i.p.v. passief ontvangst (financieel), van universele naar gerichte interventies In Frankrijk; lange geschiedenis maar sinds jaren 90 geïnstitutionaliseerd, geïnspireerd door UNCRC In Nederland; wetenschappelijk bewijs, rol van ouders, preventie/publieke gezondheid, huidige nadruk op empowerment NB: ENG en FR óók straffend; ENG en FR mogelijkheden actieve participatie in PSP

4 Achterliggende rationale(s) In alle landen: PSP als inzet voor groei economisch en sociaal kapitaal, en als vertaling van child investment approach Directe aanleiding/expliciete doel verschilt: DLD en NL: voorkomen van kindermishandeling FR: voorkomen van delinquentie/crimineel gedrag ENG: terugdringen armoede DLD: demografische noodzaak (meer kinderen) Opvoedingsondersteuning als quasi-concept

5 Achterliggende rationale(s) In het algemeen: ouders als werktuig voor welzijn van kinderen; makkelijke ingang in het gezin Doelstellingen: 1. Welzijn kinderen (ENG, NL, DLD) 2. Minimaliseren risico voor kinderen (ENG, NL, DLD) 3. Welzijn kinderen én ouders (ENG, FR, DLD met name moeders) 4. Sociale inclusie/sociaal kapitaal (ENG, opkomend in NL, DLD óók economisch) Strijd vooral tussen: Gedrag vs. community (academisch debat) Programma vs. relatie (zie EBP) Aanbod vs. controle (DLD)

6 Aanbod Grote variëteit in aanbod: Aanbieders: publieke gezondheid, welzijnsorganisaties, erkende zorgorganisaties, scholen, kinderopvang, etc. Kwalificaties: sociaal-pedagogen, maatschappelijk werk, verpleegkundigen, psychologen, onderwijskrachten, therapeuten, vrijwilligers/ leken Methoden: advies, individuele gesprekken, huisbezoek, groepsbijeenkomsten, websites NB. in alle landen: spanning tussen evidence-based werken en discretionaire ruimte van de professional

7 Coördinatie van heterogeniteit Alle landen: organisatie vooral lokaal (in NL recent ingezet) ENG: Children s Centres, Parenting Services en lokale vindplaatsen zoals scholen, kerken, wijkcentra DLD: lokale jeugd&gezondheid centra (familiecentra) en kinderopvang-centra. Ook wettelijk geregeld. FR: REAAP (lokale netwerken van professionals en ouders) NL: Centra voor Jeugd&Gezin, nu Buurtteams/Wijkteams, en lokale vindplaatsen.

8 Aard en soort van professionele ondersteuning Jeugdgezondheidszorg (fysiek, universeel): Lange traditie in NL en FR. In ENG; gericht op ouders met laag inkomen (family-nurse partnerships) Nieuw in DLD (Familienhebamme) Opvoedingsondersteuning (adviezen, cursussen, groepsaanbod, websites): Poging tot evidence-based werken (NL, ENG, DLD) standaardizering van waarden (FR) Gebaseerd in wetgeving (DLD) Toename commerciële partijen (NL en ENG) Participatie van ouders formeel in FR, gewaardeerd in ENG en NL Skills-driven:(cognitieve) gedragstheorie, hechtingstheorie

9 Evidence-based werken DLD; exploratie van programma s op lokaal niveau, die later systematisch worden. ENG: EBP om uitgaven te verdedigen ; Middel om zowel beleidsmakers als ouders tevreden te stellen; Weinig metingen als eenmaal geïmplementeerd is. FR: Geen EBP; psychoanalytische grondslag; empowerment van ouders tegen de staat; strijd paternalisme vs. bescherming privacy. NL: EBP om uitgaven te verdedigen ; moreel imperatief om te weten wat je doet.

10 Evidence-based werken Alle landen en alle respondenten: twijfel over de mogelijkheden van evidence-based werken Argumenten: 1. Professionele ruimte is belangrijker dan standaardisering 2. Kenmerken professional zijn belangrijker (ervaring, empathie, zelf-vertrouwen) 3. Beleidsmakers zouden zich niet moeten bemoeien met professionele expertise 4. Breed scala aan behoeften en contexten 5. Methoden zijn tijdsintensief, de mogelijkheden van ouders varieren, te weinig tijd om te oefenen. 6. Lange-termijn effecten zijn moeilijk te meten Overeenstemming dat hoewel effect moeilijk te meten is opvoedingsondersteuning nodig is.

11 Dilemma: opvoedingsondersteuning als controle-mechanisme? Dilemma tussen empoweren van ouders vs. uitoefenen controle over ouders In alle landen: expliciete aandacht voor empowerment Perceptie van dit dilemma verschilt tussen landen en professies: DLD: respondenten noemen het, en accepteren het tot een bepaalde hoogte FR: professionals zien hun werk als empowerend, maar accepteren vormen van controle m.b.t. lagere klassen ENG: Vooral empowerment, maar striktere controle over troubled families NL: Controle in meest strikte betekenis wordt niet geaccepteerd, maar surveillance wordt alom geaccepteerd Is opvoedingsondersteuning een apparatus of governance? Bestaat hierover discussie in het professionele veld zelf?

12 Vragen?

De educatieve republiek vs de pedagogische civil society. Hans Van Crombrugge HI Gezinswetenschappen Odisee Expoo 2015

De educatieve republiek vs de pedagogische civil society. Hans Van Crombrugge HI Gezinswetenschappen Odisee Expoo 2015 De educatieve republiek vs de pedagogische civil society Hans Van Crombrugge HI Gezinswetenschappen Odisee Expoo 2015 Vragen Uitgangspunt opvoedingsondersteuning: Zijn de ouders burgers? Of zijn alle burgers

Nadere informatie

Kinderarmoede en opvoedingsondersteuning. Prof. Dr. Rudi Roose Universiteit Gent Vakgroep Sociaal Werk en Sociale Pedagogiek Senaat - 6 juli 2015

Kinderarmoede en opvoedingsondersteuning. Prof. Dr. Rudi Roose Universiteit Gent Vakgroep Sociaal Werk en Sociale Pedagogiek Senaat - 6 juli 2015 Kinderarmoede en opvoedingsondersteuning Prof. Dr. Rudi Roose Universiteit Gent Vakgroep Sociaal Werk en Sociale Pedagogiek Senaat - 6 juli 2015 Kinderarmoede en opvoedingsondersteuning Enkele aandachtspunten

Nadere informatie

Een ruime invulling van EBP als opportuniteit. Prof. dr. Koen Hermans Projectleider Armoede en Welzijn LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven

Een ruime invulling van EBP als opportuniteit. Prof. dr. Koen Hermans Projectleider Armoede en Welzijn LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven Een ruime invulling van EBP als opportuniteit Prof. dr. Koen Hermans Projectleider Armoede en Welzijn LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven Evidence-based practice EBP: één van de belangrijkste

Nadere informatie

Evidence Based Practise versus Practice Based Evidence

Evidence Based Practise versus Practice Based Evidence Evidence Based Practise versus Practice Based Evidence Dr. John Verhoef (Lector) Lectoraat Eigen Regie Hogeschool Leiden, Cluster Zorg verhoef.j@hsleiden.nl Waar hebben we het over? Evidence Based Practice

Nadere informatie

Het verbeteren van de integratie van zieke werknemers door aandacht voor hun dubbele rol (Universiteit Utrecht) Projectleider: Prof. dr.

Het verbeteren van de integratie van zieke werknemers door aandacht voor hun dubbele rol (Universiteit Utrecht) Projectleider: Prof. dr. Het verbeteren van de integratie van zieke werknemers door aandacht voor hun dubbele rol (Universiteit Utrecht) Projectleider: Prof. dr. Trudie Knijn Onderzoekers: dr. Mira Peeters, drs. Marta Dijkgraaf,

Nadere informatie

Aanpak kindermishandeling in internationaal perspectief: Daphne project Prevent and Combat CAN: What Works?

Aanpak kindermishandeling in internationaal perspectief: Daphne project Prevent and Combat CAN: What Works? Aanpak kindermishandeling in internationaal perspectief: Daphne project Prevent and Combat CAN: What Works? Caroline Vink Nederlands Jeugdinstituut Prevent and combat CAN: What works? Daphne project in

Nadere informatie

Methodisch werken in een weerbarstige praktijk. Prof. dr. Koen Hermans

Methodisch werken in een weerbarstige praktijk. Prof. dr. Koen Hermans Methodisch werken in een weerbarstige praktijk Prof. dr. Koen Hermans Vertrekpunt: vraag Context : beleidsaandacht voor evidence-based practice JE: tweevoudige vraag IPT wetenschappelijk onderbouwen Effectiviteit

Nadere informatie

Navigeren door het zorglandschap De ontwikkeling van de VS en PA. Dr. Iris Wallenburg

Navigeren door het zorglandschap De ontwikkeling van de VS en PA. Dr. Iris Wallenburg Navigeren door het zorglandschap De ontwikkeling van de VS en PA Dr. Iris Wallenburg wallenburg@bmg.eur.nl Onderzoeken naar taakherschikking EU (FP7) onderzoek (MUNROS): kosten en effecten van taakherschikking

Nadere informatie

Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014. Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1

Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014. Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1 Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014 Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1 Doelstelling Nurses on the Move Bijdragen aan verbetering kwaliteit van zorg in verpleeg- en

Nadere informatie

Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht.

Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht. Vierde nationaal congres opvoedingsondersteuning Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht. Ede,1 juni 2012 1 Opbouw workshop Coach je kind Kort voorstellen, warming up Presentatie van

Nadere informatie

Kernindicatoren voor assessment binnen de context van inclusief onderwijs

Kernindicatoren voor assessment binnen de context van inclusief onderwijs Kernindicatoren voor assessment binnen de context van inclusief onderwijs Proloog Assessment binnen de context van inclusief onderwijs is een aanpak van assessment binnen het reguliere onderwijs waarbij

Nadere informatie

Academische werkplaats : bijzondere samenwerking tussen onderzoek en praktijk

Academische werkplaats : bijzondere samenwerking tussen onderzoek en praktijk Academische werkplaats : bijzondere samenwerking tussen onderzoek en praktijk Prof. dr. Koen Hermans Projectleider Armoede en Welzijn LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk Ondersteuning van PmB: revolutionaire

Nadere informatie

kinderen toch blijven ondersteunen. Het maakt niet uit wat (Surinaamse vader, 3 kinderen)

kinderen toch blijven ondersteunen. Het maakt niet uit wat (Surinaamse vader, 3 kinderen) In opdracht van de Gemeente Amsterdam (Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling) Als ik mijn vader had gehad vanaf mijn jeugd, dan zou ik misschien anders zijn in het leven. (...) Wat ik allemaal wel niet

Nadere informatie

R E L I G I O U S J O U R N A L I S M C O M M U N I T Y O F P R A C T I C E T I L B U R G C O B B E N H A G E N C E N T E R

R E L I G I O U S J O U R N A L I S M C O M M U N I T Y O F P R A C T I C E T I L B U R G C O B B E N H A G E N C E N T E R R E L I G I O U S J O U R N A L I S M C O M M U N I T Y O F P R A C T I C E T I L B U R G C O B B E N H A G E N C E N T E R 1 R E L I G I O U S J O U R N A L I S M C O M M U N I T Y O F P R A C T I C E

Nadere informatie

EBP: het nemen van beslissingen

EBP: het nemen van beslissingen EBP: het nemen van beslissingen EBP platform werkgroep Erica Baarends, Ergotherapie Ingrid Driessen en Xandra Gielen, Creatieve Therapie Saskia Duymelinck, Vepleegkunde Jacques Geraets, Fysiotherapie Michelle

Nadere informatie

Kind en Gezin en participatie als deelhebben

Kind en Gezin en participatie als deelhebben Kind en Gezin en participatie als deelhebben Een visie Inleiding Kind en Gezin vertrekt in zijn visie van het idee dat je kinderen niet alleen groot brengt. It takes a village to raise a child. Kind en

Nadere informatie

Onderwerp Inhoudelijke Verantwoording Brede Doeluitkering Centrum voor Jeugd en Gezin 2011

Onderwerp Inhoudelijke Verantwoording Brede Doeluitkering Centrum voor Jeugd en Gezin 2011 Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Inhoudelijke Verantwoording Brede Doeluitkering Centrum voor Jeugd en Gezin 2011 Programma / Programmanummer Zorg & Welzijn / 1051 BW-nummer Portefeuillehouder B. Frings

Nadere informatie

Tussen de opvang en ontwikkeling van kinderen staan wetten in de weg en praktische bezwaren

Tussen de opvang en ontwikkeling van kinderen staan wetten in de weg en praktische bezwaren Tussen de opvang en ontwikkeling van kinderen staan wetten in de weg en praktische bezwaren Presentatie voor de bijeenkomst Van nul tot twaalf in 2024; De toekomst van de kinderopvang en de relatie met

Nadere informatie

Stimuleren van eigen kracht en sociale netwerken. Ervaringen uit het veld

Stimuleren van eigen kracht en sociale netwerken. Ervaringen uit het veld Stimuleren van eigen kracht en sociale netwerken Ervaringen uit het veld Overzicht programma Wie ben ik: - Philip Stein - masterstudent sociologie - afgerond A&O-psycholoog Programma: - half uur presentatie,

Nadere informatie

Hoe groot, is groot genoeg?

Hoe groot, is groot genoeg? Hoe groot, is groot genoeg? Bas Denters (Bestuurskunde, Universiteit Twente) Kennisnetwerk Lokaal 13 Den Haag 17 april 2015 Schaalvergroting door de tijd Grotere gemeenten Minder gemeenten Schaal gemeenten

Nadere informatie

Succesvolle(re) Virtuele Kantoren

Succesvolle(re) Virtuele Kantoren Succesvolle(re) Virtuele Kantoren Wat motiveert experts hun kennis te delen? 14 December, 2011 Carlijn Broekman, Mirjam Huis in t Veld, Livia Weyers 2 voor Infopunt Veiligheid Wat motiveert experts hun

Nadere informatie

samenwerking in het sociale domein

samenwerking in het sociale domein kennismiddag werk & inkomen, inspectie SZW 25 mei 2016 dr. Duco Bannink en mr. dr. Hans Bosselaar Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit Sociale Wetenschappen Bestuurswetenschap & Politicologie taakomgeving

Nadere informatie

Meetellen en Meedoen

Meetellen en Meedoen Vrijdag 23 november, 13.00-17.00 uur, RASA, Pauwstraat 13a, Utrecht Meetellen en Meedoen Debat over sociale uitsluiting, armoede en diversiteit in Nederland MOVISIE organiseert een publiek debat met experts

Nadere informatie

Deïnstitutionalisatie is meer dan fysieke integratie!

Deïnstitutionalisatie is meer dan fysieke integratie! Deïnstitutionalisatie is meer dan fysieke integratie! De zorg voor mensen met een verstandelijke beperking vanuit een nieuw perspectief Jos van Loon Kwaliteit van bestaan als uitgangspunt voor ondersteuning

Nadere informatie

Gezond Opvoeden LIES RACQUET, BACK TO BASICS, EETEXPERT, 2014

Gezond Opvoeden LIES RACQUET, BACK TO BASICS, EETEXPERT, 2014 Gezond Opvoeden LIES RACQUET, BACK TO BASICS, EETEXPERT, 2014 Project: = een website waarop ouders terecht kunnen met hun opvoedingsvragen over voeding, beweging en sedentair gedrag en over tabak, alcohol

Nadere informatie

Helpt het hulpmiddel?

Helpt het hulpmiddel? Helpt het hulpmiddel? Het belang van meten Zuyd, Lectoraat Autonomie en Participatie Faculteit Gezondheidszorg Dr. Ruth Dalemans, Prof. Sandra Beurskens 08-10-13 Doelstellingen van deze presentatie Inzicht

Nadere informatie

Commissie ethiek van de jeugdzorg, 24 januari 2014 Presentatie van Sijta de Vries. Inleiding Situatie tot De nieuwe situatie...

Commissie ethiek van de jeugdzorg, 24 januari 2014 Presentatie van Sijta de Vries. Inleiding Situatie tot De nieuwe situatie... Commissie ethiek van de jeugdzorg, 24 januari 2014 Presentatie van Sijta de Vries Inleiding... 2 Situatie tot 2015+... 2 De nieuwe situatie... 3 Transitie en transformatie (inhoud en vorm)... 4 (Sociaal)

Nadere informatie

4.2.2. Shantala babymassage (individuele begeleiding)

4.2.2. Shantala babymassage (individuele begeleiding) 4.2. Aanbod voor ouders van het jonge kind Dit aanbod is veelal gericht op ouders met kinderen tot 4 jaar. Een aantal producten zijn inzetbaar voor een bredere doelgroep. De producten Home-Start, Vroegtijdige

Nadere informatie

7 Het zorgaanbod jeugdzorg 134 7.1 Inleiding 134 7.2 Provinciale jeugdzorg (voormalige jeugdhulpverlening) 135

7 Het zorgaanbod jeugdzorg 134 7.1 Inleiding 134 7.2 Provinciale jeugdzorg (voormalige jeugdhulpverlening) 135 Inhoud 1 Inleiding 11 1.1 Jeugdzorg en jeugdbeleid 11 1.2 Leeftijdsgrenzen 12 1.3 Ordening van jeugdzorg en jeugdbeleid 13 1.3.1 Algemeen jeugdbeleid 14 1.3.2 Specifiek gemeentelijk jeugdbeleid 14 1.3.3

Nadere informatie

Professionaliteit in de zorg voor de jeugd

Professionaliteit in de zorg voor de jeugd Professionaliteit in de zorg voor de jeugd Professionals in de jeugdzorg Jo Hermanns Met de professionaliteit van de werkers in de jeugdzorg is weinig mis Hoog opleidingsniveau Aanvullende trainingen Werkbegeleiding/supervisie

Nadere informatie

Uitwisseling tussen teamleden in sociale teams cruciaal voor prestatie

Uitwisseling tussen teamleden in sociale teams cruciaal voor prestatie Uitwisseling tussen teamleden in sociale teams cruciaal voor prestatie Voorlopige resultaten van het onderzoek naar de perceptie van medewerkers in sociale (wijk)teams bij gemeenten - Yvonne Zuidgeest

Nadere informatie

Huizen van het Kind. Gezinnen ondersteunen in hun kracht

Huizen van het Kind. Gezinnen ondersteunen in hun kracht Huizen van het Kind Gezinnen ondersteunen in hun kracht Een noodzakelijke, natuurlijke evolutie ondersteund door een nieuwe regelgeving www.huizenvanhetkind.be Doelstelling Hoe Regels Doelstelling Hoe

Nadere informatie

Samenvatting (Dutch summary)

Samenvatting (Dutch summary) Parenting Support in Community Settings: Parental needs and effectiveness of the Home-Start program J.J. Asscher Samenvatting (Dutch summary) Ouders spelen een belangrijke rol in de ontwikkeling van kinderen.

Nadere informatie

JGZ in het sociaal domein Een agenda van verbinden

JGZ in het sociaal domein Een agenda van verbinden JGZ in het sociaal domein Een agenda van verbinden Prof.dr. Kim Putters Directeur Sociaal en Cultureel Planbureau Hoogleraar Beleid en Sturing van de Zorg Trends: Nederland, participatiesamenleving? Lange

Nadere informatie

Ondersteunen van EBP in hospices. Everlien de Graaf Daniëlle Zweers Saskia Teunissen Expertise Centrum Palliatieve Zorg Utrecht

Ondersteunen van EBP in hospices. Everlien de Graaf Daniëlle Zweers Saskia Teunissen Expertise Centrum Palliatieve Zorg Utrecht Ondersteunen van EBP in hospices Everlien de Graaf Daniëlle Zweers Saskia Teunissen Expertise Centrum Palliatieve Zorg Utrecht Everlien de Graaf Verpleegkundige Verplegingswetenschapper Promovenda Expertise

Nadere informatie

Naar een jeugdvisie voor de gemeente Oirschot. 16 oktober 2012

Naar een jeugdvisie voor de gemeente Oirschot. 16 oktober 2012 Naar een jeugdvisie voor de gemeente Oirschot 16 oktober 2012 Opzet van de avond Positionering Doel van de avond Proces en burgerparticipatie Toelichting ideeën College van B&W m.b.t. jeugdvisie Discussie

Nadere informatie

Safeguarding children and youth in residential and foster care: Supporting healthy sexual development Uitkomsten inventariserend onderzoek

Safeguarding children and youth in residential and foster care: Supporting healthy sexual development Uitkomsten inventariserend onderzoek Safeguarding children and youth in residential and foster care: Supporting healthy sexual development Uitkomsten inventariserend onderzoek Claire Bernaards, Mirjam Walpot, Leonieke Boendermaker, (Amsterdam

Nadere informatie

> Een veel belovend model voor opvoedondersteuning

> Een veel belovend model voor opvoedondersteuning > Een veel belovend model voor opvoedondersteuning Inhoud presentatie Wat is Triple P? Waarom Triple P? Triple P: een keten van interventies Implementatie in Eindhoven Meerwaarde Wat is Triple P? POSITIEF

Nadere informatie

Visie Taalstimulering en meertaligheid Kind en Gezin

Visie Taalstimulering en meertaligheid Kind en Gezin Visie Taalstimulering en meertaligheid Kind en Gezin VLOR studiedag 3 februari 2012 Taal = hot item Arme peuters ook taalarm (16/03/2009) Steeds minder baby s met Nederlands als thuistaal geboren (4/12/2010)

Nadere informatie

Kenniskring Entree van zorg

Kenniskring Entree van zorg Kenniskring Entree van zorg Derde bijeenkomst, 5 november 2013 Groningse zorg voor jeugd en (multiprobleem)gezinnen Programma 1. Opening Lucienne van Eijk 2. Foto van de zorg voor jeugd Marieke Nanninga

Nadere informatie

Trainingsaanbod. Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken

Trainingsaanbod. Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken Trainingsaanbod Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken 1 Trainingsaanbod Als beroepskracht hoort en ziet u veel en bent u vaak de eerste die mogelijke

Nadere informatie

Lokale bestrijding. kinderarmoede. Groeiactieplan. kinderarmoede

Lokale bestrijding. kinderarmoede. Groeiactieplan. kinderarmoede Lokale bestrijding kinderarmoede Groeiactieplan kinderarmoede Overzicht 1. Algemeen kader 2. Greep uit de acties in Gent 3. Succesfactoren/knelpunten à Debat Psychologische Dienst - OCMW Gent 2 1. Algemeen

Nadere informatie

Versterken van zorg voor kinderen in armoede. Lieke van Herk, trainee JGZ GGD Twente Riet Haasnoot, stafarts JGZ GGD Twente

Versterken van zorg voor kinderen in armoede. Lieke van Herk, trainee JGZ GGD Twente Riet Haasnoot, stafarts JGZ GGD Twente Versterken van zorg voor kinderen in armoede Lieke van Herk, trainee JGZ GGD Twente Riet Haasnoot, stafarts JGZ GGD Twente Effect van armoede op gezondheid www.menti.com code 92 42 95 Sociale uitsluiting

Nadere informatie

Leren & Leven. Support

Leren & Leven. Support Leren & Leven Support Mei 2016 Support Support 1 is de verzamelnaam voor de ondersteuningsprogramma s die Leren & Leven heeft ontwikkeld voor gezinnen. Er zijn programma s die ingezet kunnen worden vanuit

Nadere informatie

Community Care en relationeel burgerschap: een uitdaging. Greet Demesmaeker - Wim Van Tongel

Community Care en relationeel burgerschap: een uitdaging. Greet Demesmaeker - Wim Van Tongel Community Care en relationeel burgerschap: een uitdaging Greet Demesmaeker - Wim Van Tongel NEF(2011) model of well-being Doelstelling 1: vermaatschappelijking van de zorg Het is cruciaal dat we naast

Nadere informatie

Evidence-Based Nursing. Bart Geurden, RN, MScN

Evidence-Based Nursing. Bart Geurden, RN, MScN Evidence-Based Nursing Bart Geurden, RN, MScN Trends in Verpleegkunde Jaren 1980: Systematisch werken Focus op proces Jaren 1990: Verpleegkundige diagnostiek Focus op taal Aandacht verschuift van proces

Nadere informatie

Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders

Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders Leony Coppens Carina van Kregten Symposium Pleegzorg 2014 Waar blijft het kind? 11 maart 2014 Wat gaan we vandaag doen? Wie zijn wij?

Nadere informatie

Evidence Based Nursing

Evidence Based Nursing Evidence Based Nursing - filosofie - Bart Geurden, RN, MScN Van verpleegkundige Diagnostiek naar evidence-based handelen Medische Diagnostiek >1900 Multi- Disciplinaire Problemen 1980- Verpleegkundige

Nadere informatie

Op weg naar veiligheid in gezinnen Werken met Signs of safety

Op weg naar veiligheid in gezinnen Werken met Signs of safety Op weg naar veiligheid in gezinnen Werken met Signs of safety Catelijne Sillevis orthopedagoog Cardea Jeugdzorg Kindermishandeling is een syndroom van geheimhouding Signs of safety West Australische methode

Nadere informatie

Volunteers in Migrant Education: roles and competences Utrecht, 18 april 2017

Volunteers in Migrant Education: roles and competences Utrecht, 18 april 2017 Volunteers in Migrant Education: roles and competences Utrecht, 18 april 2017 Introductie Werken met vrijwilligers bij tweede taalverwerving: rollen en competenties (VIME) Europese Commissie Erasmus +

Nadere informatie

Europees Sociaal Onderzoek. Interviewerbriefing

Europees Sociaal Onderzoek. Interviewerbriefing Europees Sociaal Onderzoek Interviewerbriefing Wat is het ESS? Groot Europees onderzoek - 1e ronde in 2002, 2e in 2004, 3e in 2006 - Deelname van 24 landen: België, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland,

Nadere informatie

De lessen kunnen op elk gewenst tijdstip bekeken worden. Aantal deelnemers. Pedagoog. Jeugdverpleegkundige.

De lessen kunnen op elk gewenst tijdstip bekeken worden. Aantal deelnemers. Pedagoog. Jeugdverpleegkundige. 4.2.12. Digitale opvoedondersteuning voor ouders van het jonge kind Ondersteuning in de vorm van een aantal online lessen voor ouders met kinderen tot 4 jaar, om ze voor te bereiden op de (toekomstige)

Nadere informatie

5 ARGUMENTEN OM NIET AAN E-HEALTH TE BEGINNEN

5 ARGUMENTEN OM NIET AAN E-HEALTH TE BEGINNEN 1 5 ARGUMENTEN OM NIET AAN E-HEALTH TE BEGINNEN E-HEALTH en BEHANDELING ROB VAN DE KAMP VERPLEEGKUNDIG SPECIALIST GGZ Introductie HBO-V (1991) Verpleegkundig Specialist GGZ (2012) Persoonlijkheidsstoornissen

Nadere informatie

Burgerschap en ouderen

Burgerschap en ouderen Burgerschap en ouderen Susan van Hees 11 april 2014 Health Services Research Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1 Focusing on Chronic Care and Ageing Van verzorgingsstaat naar

Nadere informatie

4.3. Aanbod voor (ouders van) basisschoolkinderen

4.3. Aanbod voor (ouders van) basisschoolkinderen Alle ouders met kinderen tot 4 jaar die in ons werkgebied wonen. Pedagoog. 4.3. Aanbod voor (ouders van) basisschoolkinderen Dit aanbod is gericht op kinderen die naar de basisschool gaan en hun ouders.

Nadere informatie

LUSTRUMPROGRAMMA OPLEIDING MONDZORGKUNDE UTRECHT:

LUSTRUMPROGRAMMA OPLEIDING MONDZORGKUNDE UTRECHT: Op weg naar een Kamer Mondzorg Josef Bruers LUSTRUMPROGRAMMA OPLEIDING MONDZORGKUNDE UTRECHT: Quality for the future 4 oktober 2013 Kamer Mondzorg Werktitel voor een initiatief om in Nederland te komen

Nadere informatie

Effectief hulpverlenen met goesting in een veranderend welzijnslandschap

Effectief hulpverlenen met goesting in een veranderend welzijnslandschap Effectief hulpverlenen met goesting in een veranderend welzijnslandschap Vermaatschappelijking van de zorg, persoonsvolgende financiering, sociaal ondernemerschap. Het zijn evoluties die niet meer weg

Nadere informatie

Prof. dr. Geert Jan Stams Universiteit van Amsterdam

Prof. dr. Geert Jan Stams Universiteit van Amsterdam Prof. dr. Geert Jan Stams Universiteit van Amsterdam Samen met Jeugdige Taken van de Gezinsvoogd/Casemanager/ Gezinsmanager Opvoeder(s) / verzorger(s) Hulpverleners, behandelaars Andere professionals en

Nadere informatie

Uitdagingen bij de vermaatschappelijking van de zorg

Uitdagingen bij de vermaatschappelijking van de zorg Uitdagingen bij de vermaatschappelijking van de zorg Koen Hermans LUCAS, Centrum voor zorgonderzoek en consultancy Centrum voor sociologisch onderzoek Professionele zorg in Vlaanderen is succesverhaal

Nadere informatie

17-5-2014 GEFELICITEERD! Evidence-based logopedie. Evidence-based logopedie: 10 jaar! Taakverdeling. Wat ben jij? @hannekekalf

17-5-2014 GEFELICITEERD! Evidence-based logopedie. Evidence-based logopedie: 10 jaar! Taakverdeling. Wat ben jij? @hannekekalf Evidence-based logopedie - wat is er in 10 jaar veranderd? GEFELICITEERD! Dr. Hanneke Kalf hanneke.kalf@radboudumc.nl www.hannekekalf.nl @hannekekalf 15 mei 2014 @hannekekalf Evidence-based logopedie:

Nadere informatie

De begeleider cliënt relatie vragenlijst

De begeleider cliënt relatie vragenlijst De begeleider cliënt relatie vragenlijst De relatie begeleider cliënt meten John Roeden, Anno Velema, Baalderborg Groep Introductie Positieve relatie tussen cliënt en begeleider belangrijk Levert een bijdrage

Nadere informatie

WELZIJN ZONDER ZORGEN. Ons Doel Leiden Leiden Noord Fysiek & Sociaal Maatschappelijke Alliantie Pilotproject Provincie Zuid-Holland

WELZIJN ZONDER ZORGEN. Ons Doel Leiden Leiden Noord Fysiek & Sociaal Maatschappelijke Alliantie Pilotproject Provincie Zuid-Holland 1. AANLEIDINGEN WELZIJN ZONDER ZORGEN Ons Doel Leiden Leiden Noord Fysiek & Sociaal Maatschappelijke Alliantie Pilotproject Provincie Zuid-Holland AANLEIDING: Wijkontwikkelingsplan Leiden Zuidwest: Project

Nadere informatie

Ontwikkelingen. Cliënten van de AWBZ naar de Wmo. Mensen met beperkingen participeren in de wijk (en daar buiten)

Ontwikkelingen. Cliënten van de AWBZ naar de Wmo. Mensen met beperkingen participeren in de wijk (en daar buiten) Interdisciplinaire samenwerking: de T-shaped professional in relatie tot de participatie van burgers met ernstige en langdurige beperkingen Welzijn nieuwe stijl vraagt om onderwijs nieuwe stijl Ontwikkelingen

Nadere informatie

DE PROFESSIONALITEIT VAN MAATSCHAPPELIJK WERK

DE PROFESSIONALITEIT VAN MAATSCHAPPELIJK WERK DE PROFESSIONALITEIT VAN MAATSCHAPPELIJK WERK Over de morele identiteit van het beroep en het belang van morele oordeelsvorming Jaarcongres NVMW (10-11-2011) Ed de Jonge INTRODUCTIE: thematiek en spreker

Nadere informatie

Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus

Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus Dr. Hanneke van Gestel-Timmermans Dr. Evelien Brouwers Dr. Marcel van Assen Prof. dr. Chijs van Nieuwenhuizen Herstellen doe je zelf Ontwikkeld

Nadere informatie

Inleiding. Doelen en uitgangspunten van het gemeentebestuur

Inleiding. Doelen en uitgangspunten van het gemeentebestuur Inleiding TRILL is een methodiek die de verantwoordelijkheden en de te leveren prestaties van betrokken partijen in kaart brengt. Zo moet de ambtenaar de beleidsdoelstellingen die door het gemeentebestuur

Nadere informatie

Morele dilemma s in de tandheelkundige zorg voor ouderen

Morele dilemma s in de tandheelkundige zorg voor ouderen 1 Morele dilemma s in de tandheelkundige zorg voor ouderen Guy Widdershoven Amsterdam Center on Aging Take-home messages 1. Belang van mensvisie in de ouderenzorg: autonomie in afhankelijkheid 2. Kwaliteit

Nadere informatie

RESULTATEN NATIONALE PIJNMETING: PIJNPATIENTEN SIGNALEREN ERNSTIG GEBREK AAN ERKENNING EN GOEDE ZORG

RESULTATEN NATIONALE PIJNMETING: PIJNPATIENTEN SIGNALEREN ERNSTIG GEBREK AAN ERKENNING EN GOEDE ZORG Verslag bijeenkomst 21 januari 2011 Erasmus MC RESULTATEN NATIONALE PIJNMETING: PIJNPATIENTEN SIGNALEREN ERNSTIG GEBREK AAN ERKENNING EN GOEDE ZORG Partners Mijnpijn.nl vinden dat chronische pijn prioriteit

Nadere informatie

Sociale verschillen in gezondheid bij jonge kinderen

Sociale verschillen in gezondheid bij jonge kinderen Sociale verschillen in gezondheid bij jonge kinderen Prof. dr. Sara Willems dr. Veerle Vyncke Vakgroep Huisartsgeneeskunde en Eerstelijnsgezondheidszorg Universiteit Gent De kindersterfte (< 5 jaar, per

Nadere informatie

Lezing, 10 december 2004. Relatie tussen sociaal isolement en psychiatrische ziekte

Lezing, 10 december 2004. Relatie tussen sociaal isolement en psychiatrische ziekte Lezing, 10 december 2004 Relatie tussen sociaal isolement en psychiatrische ziekte Dr. Ludwien Meeuwesen, Sociaal psychologe verbonden aan de Universiteit Utrecht, Afdeling Algemene Sociale Wetenschappen,

Nadere informatie

VIJFTIG TINTEN GROEN: HOOFDLIJNEN VAN TRENDS EN VARIATIE IN DE DEMOGRAFIE VOOR DE KINDEROPVANG

VIJFTIG TINTEN GROEN: HOOFDLIJNEN VAN TRENDS EN VARIATIE IN DE DEMOGRAFIE VOOR DE KINDEROPVANG VIJFTIG TINTEN GROEN: HOOFDLIJNEN VAN TRENDS EN VARIATIE IN DE DEMOGRAFIE VOOR DE KINDEROPVANG bdko, Zeist, 27 november 2014 drs. Gijs Beets (beets@nidi.nl) www.nidi.knaw.nl DEZE PRESENTATIE Wat is demografie?

Nadere informatie

Diversiteitgevoelig en Positief jeugdbeleid: gezamenlijke agenda

Diversiteitgevoelig en Positief jeugdbeleid: gezamenlijke agenda Diversiteitgevoelig en Positief jeugdbeleid: gezamenlijke agenda Trees Pels Kenniscafe Utrecht Zorg voor Jeugd 20-05-14 Presentatie 1. Kloof vraag-aanbod preventie (opvoedondersteuning) 2. Diversiteitgevoelig

Nadere informatie

Notitie Opvoeding en participatie

Notitie Opvoeding en participatie Notitie Opvoeding en participatie Landelijk Netwerk Moeder- en vadercentra Datum MOVISIE Utrecht, 09 maart 2009 Opvoeding en participatie Het Landelijk Netwerk Moedercentra is verheugd over de aandacht

Nadere informatie

Programmeren in een cultureel centrum vanuit een interactieve benadering.

Programmeren in een cultureel centrum vanuit een interactieve benadering. Programmeren in een cultureel centrum vanuit een interactieve benadering. Prof. em. dr. Willy Faché Willy.Fache@UGent.be Welke vragen stellen zich bij het programmeren? Wanneer zijn bezoekers tevreden

Nadere informatie

Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders. Leony Coppens Carina van Kregten

Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders. Leony Coppens Carina van Kregten Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders Leony Coppens Carina van Kregten Het zuurstofmasker Doe de zelfzorgcheck Wat gaan we vandaag doen? Wie zijn wij? Wat gaan we vandaag doen?

Nadere informatie

Stevig Ouderschap. Wat is SO?

Stevig Ouderschap. Wat is SO? Stevig Ouderschap Margreet Verdel Wat is SO? Opvoedingsondersteuning (beginnend in de zwangerschap) gedurende de eerste twee levensjaren van een kind voor ouders met een verhoogd risico op opvoedingsproblemen

Nadere informatie

Gezondheid en arbeidsparticipatie: determinanten, gevolgen en bouwstenen voor reïntegratie

Gezondheid en arbeidsparticipatie: determinanten, gevolgen en bouwstenen voor reïntegratie Gezondheid en arbeidsparticipatie: determinanten, gevolgen en bouwstenen voor reïntegratie Prof Dr Lex Burdorf Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC, Rotterdam Gezondheid van uitkeringsgerechtigden

Nadere informatie

Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus

Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus Aanleiding onderzoek Meer kennis over cliëntgestuurde interventies nodig; belangrijk voor ontwikkelingen GGz Interventies door cliënten:

Nadere informatie

TRAINING NIVEAU 3: BASISZORG Tieners

TRAINING NIVEAU 3: BASISZORG Tieners TRAINING NIVEAU 3: BASISZORG Tieners Algemene beschrijving De training Triple P Niveau 3 Basiszorg Tieners richt zich op het bekwamen van professionals tot het aangaan van kortdurende ondersteuningscontacten

Nadere informatie

Sociale netwerken in F-ACT. Wat werkt? Raymond Brandt, Pro Persona Ilse Menheere, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen

Sociale netwerken in F-ACT. Wat werkt? Raymond Brandt, Pro Persona Ilse Menheere, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Sociale netwerken in F-ACT. Wat werkt? Raymond Brandt, Pro Persona Ilse Menheere, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Inhoud workshop Waarom samenwerken aan sociaal netwerk Social Network Map Een app om

Nadere informatie

Triple P: wat is het en wat gaat het voor jou betekenen?

Triple P: wat is het en wat gaat het voor jou betekenen? Triple P: wat is het en wat gaat het voor jou betekenen? Wat is Triple P? POSITIEF PEDAGOGISCH PROGRAMMA Methodiek opvoedingsondersteuning die afhankelijk van de behoefte van ouders kan variëren in intensiteit:

Nadere informatie

Faculteit der Rechtsgeleerdheid

Faculteit der Rechtsgeleerdheid Faculteit der Rechtsgeleerdheid First results of a study into social policies for divorced families in the United States Mandatory parenting plans, mediation and parental divorce education Het ouderschapsplan

Nadere informatie

Opvoedingsondersteuning 1. Michel Vandenbroeck Vakgroep Sociale Agogiek UGent

Opvoedingsondersteuning 1. Michel Vandenbroeck Vakgroep Sociale Agogiek UGent Opvoedingsondersteuning 1 Michel Vandenbroeck Vakgroep Sociale Agogiek UGent Opvoedingsondersteuning? Deel 1: Enkele definities om tot een visie te komen Deel 2 Beleid en praktijk in Vlaanderen Wat is

Nadere informatie

EVALUEREN VAN WIJKGERICHTTE GEZONDHEIDSBEVORDERING. Consortium Integrated Approach Overweight

EVALUEREN VAN WIJKGERICHTTE GEZONDHEIDSBEVORDERING. Consortium Integrated Approach Overweight EVALUEREN VAN WIJKGERICHTTE GEZONDHEIDSBEVORDERING Consortium Integrated Approach Overweight WIJKGERICHTTE GEZONDHEIDSBEVORDERING (WG) 2 Faculteit der Aard- en Levenswetenschappen WIJKGERICHTTE GEZONDHEIDSBEVORDERING?

Nadere informatie

WAT WERKT BIJ DE AANPAK VAN ARMOEDE?

WAT WERKT BIJ DE AANPAK VAN ARMOEDE? WAT WERKT BIJ DE AANPAK VAN ARMOEDE? WAT WE KUNNEN LEREN VAN EMPOWERMENT 16 MAART 2016 Werkconferentie Sint Laurensfonds: Kinderen en armoede - naar een gerichte inzet Dr. Jurriaan Omlo ROTTERDAM IS DE

Nadere informatie

Welkom. Pedagogische verwaarlozing anno 2013. Het Kind Eerst (juni 2013) www.hetkindeerst.nl

Welkom. Pedagogische verwaarlozing anno 2013. Het Kind Eerst (juni 2013) www.hetkindeerst.nl Welkom Pedagogische verwaarlozing anno 2013 Bron: Haren de Krant d.d. 22 april 2010 1 2 Het Kind Eerst (juni 2013) www.hetkindeerst.nl Vraagstelling n.a.v. twitterbericht d.d. 12-06-2013 van Chris Klomp

Nadere informatie

SCHOLING ARMOEDE & SOCIALE UITSLUITING

SCHOLING ARMOEDE & SOCIALE UITSLUITING SCHOLING ARMOEDE & SOCIALE UITSLUITING Armoede in Nederland neemt toe, steeds meer mensen staan aan de zijlijn en kunnen sociaal, economisch en maatschappelijk niet mee doen. Uitstroom uit armoede lukt

Nadere informatie

Effectief aansluiten bij overbelaste leerlingen en hun ouders: Zo makkelijk is dat niet!

Effectief aansluiten bij overbelaste leerlingen en hun ouders: Zo makkelijk is dat niet! Effectief aansluiten bij overbelaste leerlingen en hun ouders: Zo makkelijk is dat niet! drs. Hilde Jans psycholoog Iedereen heeft een ander perspectief! Oefening in tweetallen Stap 1 Draai je gezicht

Nadere informatie

Ouderschap strategieën van vaders en moeders met een psychische ziekte.

Ouderschap strategieën van vaders en moeders met een psychische ziekte. Bespreking artikel Ouderschap strategieën van vaders en moeders met een psychische ziekte. Auteurs: P.C. Van der Ende, MSc, J.T. van Busschbach, phd, J. Nicholson, phd, E.L.Korevaar, phd & J.van Weeghel,

Nadere informatie

Resultaten boeken Meer dan interven2es MEER DAN INTERVENTIES. Het belang van aspecifieke factoren voor bevordering van herstel Jaap van der Stel

Resultaten boeken Meer dan interven2es MEER DAN INTERVENTIES. Het belang van aspecifieke factoren voor bevordering van herstel Jaap van der Stel MEER DAN INTERVENTIES Resultaten boeken Meer dan interven2es Het belang van aspecifieke factoren voor bevordering van herstel Jaap van der Stel Lector Geestelijke Gezondheidszorg Hogeschool Leiden Senior-

Nadere informatie

Het verhaal van Careyn Het Dorp

Het verhaal van Careyn Het Dorp Het verhaal van Careyn Het Dorp Het Dorp staat voor een nieuwe manier van werken. Een werkwijze die de klant en kwaliteit van leven centraal stelt en waarbij onze zorgprofessional aan zet is. Het Dorp

Nadere informatie

Een prenataal traject bestaande uit één tot vier huisbezoeken voor een selectieve groep zwangere vrouwen. Aantal uitgevoerde huisbezoeken.

Een prenataal traject bestaande uit één tot vier huisbezoeken voor een selectieve groep zwangere vrouwen. Aantal uitgevoerde huisbezoeken. 4.1. Aanbod voor aanstaande ouders Onze producten gericht op de prenatale periode bieden aanstaande ouders begeleiding en ondersteuning die start tijdens de zwangerschap. Het is ter voorbereiding op de

Nadere informatie

Tijne Berg- le Clercq Senior inhoudelijk medewerker, Nederlands. Onderzoeker, Verwey-Jonker Instituut. JeugdZo! 7 november, 2012

Tijne Berg- le Clercq Senior inhoudelijk medewerker, Nederlands. Onderzoeker, Verwey-Jonker Instituut. JeugdZo! 7 november, 2012 Wat werkt in de aanpak van kindermishandeling? Tijne Berg- le Clercq Senior inhoudelijk medewerker, Nederlands Jeugdinstituut t Jodi Mak Onderzoeker, Verwey-Jonker Instituut JeugdZo! 7 november, 2012 Opzet

Nadere informatie

De Leerstoel Grondslagen van het Maatschappelijk Werk

De Leerstoel Grondslagen van het Maatschappelijk Werk De Leerstoel Grondslagen van het Maatschappelijk Werk Hans van Ewijk Bijzonder Hoogleraar Grondslagen van het Maatschaappelijk Werk Lector Sociaal Werk Theorie (Hogeschool Utrecht) Marie Kamphuis (1908

Nadere informatie

Vraag standaard naar de veiligheid in het gezin. Acuut gevaar? Stap 0: overweeg altijd: kán hier sprake zijn van kindermishandeling?

Vraag standaard naar de veiligheid in het gezin. Acuut gevaar? Stap 0: overweeg altijd: kán hier sprake zijn van kindermishandeling? Digitaal stroomdiagram op basis van de Meldcode (Eerst komen alleen de 5 stappen in beeld, als je op de stap klikt, wordt de tekst onder elke stap zichtbaar) De stappen 1 t/m 4 kunnen door elkaar heen

Nadere informatie

Vraagje. Een honkbalknuppel met bal kost 1,10 De knuppel kost één euro meer dan de bal Hoe duur is de bal? Wat komt er als eerste op in je hoofd?

Vraagje. Een honkbalknuppel met bal kost 1,10 De knuppel kost één euro meer dan de bal Hoe duur is de bal? Wat komt er als eerste op in je hoofd? Vraagje Een honkbalknuppel met bal kost 1,10 De knuppel kost één euro meer dan de bal Hoe duur is de bal? Wat komt er als eerste op in je hoofd? Voorstellen Marike Hendriks Erica Baarends Achtergrond:

Nadere informatie

Studiedag De modernisering van het begroten in België. Brussel, 11 mei 2004

Studiedag De modernisering van het begroten in België. Brussel, 11 mei 2004 Studiedag De modernisering van het begroten in België Brussel, 11 mei 2004 Internationale trends in overheidsbegroten Prof. dr. Geert Bouckaert A. Internationale trends Inhoud 1. Gebruik van prestatiegegevens

Nadere informatie

voor al uw vragen over opgroeien en opvoeden en voor gezondheidsonderzoeken

voor al uw vragen over opgroeien en opvoeden en voor gezondheidsonderzoeken voor al uw vragen over opgroeien en opvoeden en voor gezondheidsonderzoeken Het Centrum voor Jeugd en Gezin is er voor iedereen Kinderen zijn voortdurend in ontwikkeling. Zowel lichamelijk, geestelijk

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Onderbouwing Opvoedingsondersteuning in de JGZ De JGZ-medewerker heeft een taak bij het schatten van de opvoedingscompetentie en opvoedingsonmacht van ouders.

Nadere informatie

Kwaliteit van zorg door georganiseerde reflectie en dialoog

Kwaliteit van zorg door georganiseerde reflectie en dialoog Kwaliteit van zorg door georganiseerde reflectie en dialoog Bert Molewijk (RN,MA, PhD) Voorbij de vrijblijvendheid Programmaleider Moreel Beraad, VUmc Associate professor Clinical Ethics, Oslo VWS, Week

Nadere informatie