Jaarverslag 2011 Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) Samenwerken is de toekomst

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jaarverslag 2011 Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) Samenwerken is de toekomst"

Transcriptie

1 Jaarverslag 2011 Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) Samenwerken is de toekomst

2 Jaarverslag Jaarverslag Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) Samenwerken is de toekomst Van de voorzitter Algemene terugblik 1 Bestuurlijke activiteiten 2 Subsidies 3 Lobby en advies 4 Internationale samenwerking 5 Bedrijfsvoering 1

3 Van de voorzitter Twintig jaar SNN Twintig jaar samenwerking in Noord-Nederland heeft ons veel gebracht. Twee decennia geleden liep het Noorden in alles achter: werkgelegenheid, opleidingsniveau, inkomen per hoofd van de bevolking en arbeidsparticipatie. Die achterstand is grotendeels ingelopen. Op sommige indicatoren presteren Drenthe, Fryslân en Groningen zelfs beter dan de rest van Nederland. Het aantal nieuwe bedrijven bijvoorbeeld is hier procentueel hoger en het aantal faillissementen lager dan in de rest van het land. Het Samenwerkingsverband Noord-Nederland heeft sinds 1992 hard getrokken aan de economische ontwikkeling van het Noorden. Dankzij subsidies uit Europa, van het Rijk, provincies en gemeenten, heeft het SNN in de lopende Europese programmaperiode ( ) 370 miljoen aan subsidies verstrekt. Die subsidies hebben, mede dankzij cofinanciering van de drie noordelijke provincies, minstens het drievoudige aan investeringen uitgelokt in de vorm van hoogwaardige projecten en bedrijfsplannen. Een prestatie om trots op te zijn. Het regionale beleid van Noord-Nederland heeft ook gunstige effecten gehad op de werkgelegenheid. De absolute groei van de werkgelegenheid in Noord-Nederland komt overeen met de landelijke groei, ondanks de tamelijk ongunstige sectorstructuur in het Noorden, waarin landbouw en visserij oververtegenwoordigd zijn. Dat wil dus zeggen dat de rest van het bedrijfsleven bovengemiddeld goed presteert. Toch is het een spannende tijd, ook voor het SNN. Alle inspanningen zijn erop gericht om de komende programmaperiode ( ) opnieuw zoveel mogelijk subsidies naar het Noorden te halen, met als doel innovatie en samenwerking te stimuleren. Dat lukt alleen als kabinet, Tweede Kamer, Europese Commissie en Europees Parlement weten wat er in het Noorden wordt gepresteerd, hoe de economie zich hier ontwikkelt en hoe belangrijk het is om de dynamiek erin te houden wordt een cruciaal jaar. Het belangrijkste is dat provincies, gemeenten, kennisinstellingen, bedrijven en werkgevers- en werknemersorganisaties in het Noorden samen optrekken en een gezamenlijk doel nastreven. Het SNN speelt daarin een belangrijke rol. Het treedt nooit voor zichzelf op, maar heeft altijd het noordelijk belang op het oog. Het functioneert op zijn best als het kan faciliteren, samenbrengen en aanjagen. De kracht van het Noorden ligt in samenwerking. Want daardoor blijven we grenzen verleggen. Jacques Tichelaar Voorzitter Samenwerkingsverband Noord-Nederland 3

4 Algemene terugblik Voor het SNN was 2011 een tussenfase. Allereerst in bestuurlijk opzicht. Het was het jaar van de Provinciale Statenverkiezingen en de nieuwe samenstelling van Provinciale en Gedeputeerde Staten. Het was ook het jaar waarin het voorzitterschap verhuisde van Groningen naar Assen. Het kost in zo n jaar even tijd om de rollen opnieuw te verdelen en de taken weer op te pakken. Daarnaast zit het SNN ook in een financiële tussenfase. Het SNN is in belangrijke mate afhankelijk van subsidies uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) en beweegt dus mee met de Europese begrotingsperioden. De huidige programmaperiode, , loopt naar het einde. Het beschikbare budget is nagenoeg uitgegeven. Naast de uitvoering van de projecten van de huidige periode richt alles zich nu op de komende periode: In 2011 heeft het SNN zich ingespannen om samen met provincies, kennisinstellingen, bedrijven en maatschappelijke organisaties centrale doelen vast te stellen en de potentie van Noord-Nederland in Den Haag en Brussel voor het voetlicht te brengen. Ook door te laten zien dat het geld in Noord-Nederland goed wordt besteed en dat het noordelijk samenwerkingsverband een belangrijke bijdrage levert aan de versterking van de Noord-Nederlandse economie, als bestuurlijke organisatie, als managementautoriteit en als lobbyorganisatie. SNN als bestuurlijke organisatie Na de Provinciale Statenverkiezingen is de samenstelling van het Dagelijks en Algemeen Bestuur van het SNN gewijzigd. Daarbij zijn ook nieuwe afspraken gemaakt over de samen- Top-10 resultaten Noord-Nederland is door het Rijk erkend als Energyport (Noord )Nederland. 2 Het Noorden sluit met zijn vijf topclusters goed aan bij het nieuwe topsectorenbeleid. 3 Het Government2Government-project in de agrarische sector met Leningrad Oblast is gestart. 4 Er is in 2011 bijna 14 miljoen aan subsidies verstrekt aan het midden- en kleinbedrijf voor innovatie. 5 Het in 2011 afgesloten subsidieprogramma EZ Kompas heeft Noord-Nederland tot nu toe fte aan banen opgeleverd en 3,3 miljard aan investeringen. 6 Dankzij de opbrengsten van de zogeheten packagedeal met het ministerie van EL&I heeft het SNN in 2011 twee tenders uitgeschreven van in totaal 12,5 miljoen. 7 Het Rijk en de regio hebben een Green Deal gesloten. De deal omvat bijna vijftig innovatieve en duurzame projecten en leidt tot een financiële impuls van 14,1 miljoen. 8 De jaarlijkse Europa Kijkdagen, begonnen in het Noorden, zijn inmiddels uitgegroeid tot een landelijk evenement. 9 Met de uitvoering van het Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn is stevige voortgang geboekt. 10 Met het Rijk zijn afspraken gemaakt over belangrijke infrastructurele projecten voor Noord-Nederland (wegen, kanalen, spoor). 4

5 werking. Per 1 juli heeft Jacques Tichelaar, Commissaris van de Koningin in Drenthe, de voorzittershamer overgenomen van Max van den Berg, Commissaris van de Koningin in Groningen. Op initiatief van Tichelaar heeft het Dagelijks Bestuur ervoor gekozen nadrukkelijker in te zetten op samenwerking met ondernemers, werkgevers- en werknemersorganisaties, kennisinstellingen en kansrijke clusters. Voor het SNN ligt er met name een faciliterende en stimulerende rol. SNN als managementautoriteit Dankzij een efficiënte, slimme bedrijfsvoering slaagt het SNN er als managementautoriteit al jaren in de beschikbare fondsen vanuit Europa en het Rijk volledig te benutten. De belangrijkste twee programma s zijn het Operationeel Programma Noord, gefinancierd vanuit het Europese Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO), en het Rijksprogramma Koers Noord Op weg naar pieken. In de periode van ging het in totaal om 370 miljoen. Het SNN zet de beschikbare subsidies uit bij kwalitatief hoogwaardige projecten en stimuleert hiermee innovatie en valorisatie van kennis. Gerichte monitoring en rapportages bewijzen dat het geld in Noord-Nederland uitstekend wordt besteed en dat er ook behoefte aan is. De interne organisatie en de bedrijfsprocessen van het SNN zijn goed georganiseerd. Controles van accountant PwC, de Algemene Rekenkamer en de Auditautoriteit van het ministerie van Financiën hebben dat in 2011 bevestigd. SNN als lobbyorganisatie Noord-Nederland voert een permanente lobby in Den Haag en in Brussel om daar in beeld te blijven. In 2011 is het SNN erin geslaagd die lobbyactiviteiten te verbreden, door meer samen te werken met de vijf innovatieclusters in het Noorden, de kennisinstellingen en de SER Noord- Leeswijzer Dit jaarverslag geeft een beeld van de activiteiten en resultaten van het SNN in het jaar 2011: Hoofdstuk 1 gaat in op de bestuurlijke activiteiten van het SNN. Hoofdstuk 2 beschrijft de activiteiten en resultaten voor de twee grote, op dit moment lopende programma s: OP Noord en Koers Noord Op weg naar pieken. Ook wordt aandacht besteed aan een aantal oudere subsidieprogramma s die in de afrondingsfase zijn. Hoofdstuk 3 gaat in op de activiteiten en resultaten in het kader van de lobby van het SNN. Hoofdstuk 4 beschrijft de resultaten op het gebied van grensoverschrijdende samenwerking. Hoofdstuk 5 bevat de kerngegevens van de bedrijfsvoering. Aan de hand van foto s uit de oude doos wordt in dit jaarverslag teruggeblikt op 20 jaar noordelijke samenwerking. Op 1 juli 2012 viert het Samenwerkingsverband Noord-Nederland het twintigjarig bestaan. 5

6 Nederland. Doel daarvan is om in 2014 weer nieuwe Europese fondsen binnen te halen. Naast Brussel, is de lobby ook op Den Haag gericht. Het kabinet-rutte heeft gekozen voor een nieuwe bedrijfslevenbeleid, gericht op topsectorenbeleid. Noord-Nederland sluit daar nauw bij aan met zijn vijf innovatieclusters op het gebied van watertechnologie, energie, sensortechnologie, agribusiness en healthy ageing. De koers voor 2012 Het jaar 2012 wordt een cruciaal jaar. Bestuurders, ambtenaren en lobbyisten plegen maximale inzet om nieuw EFRO-geld naar Noord-Nederland te krijgen. Het Noorden moet er echter wel rekening mee houden dat het in de komende periode minder subsidies te verdelen krijgt. Ook vanuit het Rijk. De vraag is hoeveel werk er voor de uitvoeringsorganisatie van het SNN overblijft. Veel is onzeker, maar zeker is dat gezamenlijke beleidsvorming en lobby steeds belangrijker worden, juist als de geldstromen minder worden. Noord-Nederland moet zelf kansen creëren voor economische ontwikkeling. De vijf innovatieclusters spelen daarbij een belangrijke rol. Door de korte lijnen en de cross-overs kunnen de clusters elkaar versterken en tot innovaties komen. Healthy ageing gaat niet alleen over geneesmiddelen, maar ook over een gezonde leefstijl en innovatieve zorgsystemen. Watertechnologie heeft dwarsverbanden naar energie en sensortechnologie. Healthy Ageing omvat het hele leven: van vóór de conceptie tot aan het sterven. Het onderscheidend vermogen van Noord-Nederland zit in die totaalbenadering. Het SNN heeft de taak om die samenwerking zoveel mogelijk te faciliteren en te stimuleren. Want samenwerking heeft de toekomst. 6

7 Bezoek ministerpresident Balkenende Een delegatie noordelijke bestuurders informeert minister-president Jan Peter Balkenende tijdens een werkontbijt over de ambities van Noord-Nederland en de uitdagingen waar het Noorden voor staat. In het gesprek komt de noodzaak om de noordelijke economie te versterken aan de orde. Er is benadrukt welke rol de Europese fondsen daarbij spelen en het belang van verdere ontwikkeling in de landbouw. Tevens is een noordelijk pleidooi gevoerd voor meer regie vanuit het Rijk op investeringen in de energiesector, waarbij oog was voor de synergie die in het Noorden op dit gebied is te bereiken met de opslag en distributie van gas. Balkenende was zeer geïnteresseerd in de presentatie over de Noordelijke Ontwikkelingsas (NOA), de noordelijke economische samenwerking met Noordoost- Europa. Vandaag de dag wordt de relatie met onze oosterburen, Nedersaksen, steeds intensiever en levert steeds vaker concrete samenwerkingsvormen op, bijvoorbeeld op het terrein van energie. 11 oktober 2006

8 1 Bestuurlijke activiteiten 1.1 Het Noorden maakt zich sterk Het SNN heeft als doel de economische positie van Noord-Nederland te versterken. Het samenwerkingsverband van Drenthe, Fryslân en Groningen is in 1992 opgericht. Sinds 2007 zijn ook de vier grote steden Groningen, Leeuwarden, Emmen en Assen nauw bij het SNN betrokken. Het SNN volgt drie sporen om dat doel te bereiken: Het SNN beheert en besteedt landelijke en Europese subsidies die als doel hebben de economie in het Noorden te versterken. In SNN-verband stemmen de drie provincies hun ruimtelijk en economisch beleid op elkaar af. Daarbij werkt het SNN ook samen met de noordelijke werkgevers- en werknemersorganisaties, kennisinstellingen, de NOM, innovatienetwerk Syntens en de Kamer van Koophandel Noord-Nederland. Het SNN bevordert gemeenschappelijk optreden in de richting van het Rijk en de Europese Unie, om de gezamenlijke belangen van het Noorden te behartigen. 1.2 Bestuurlijke organisatie Dagelijks en Algemeen Bestuur Het SNN heeft een Dagelijks Bestuur, bestaande uit de drie Commissarissen van de Koningin (CdK) van de provincies Groningen, Fryslân en Drenthe, en zes gedeputeerden (twee per provincie). Het voorzitterschap van het Dagelijks Bestuur rouleert. Sinds 1 juli 2011 is de CdK van Drenthe, Jacques Tichelaar, voorzitter. Het Dagelijks Bestuur krijgt advies van de burgemeesters van de vier grote noordelijke steden en de directeur van het SNN. Het bestuur voert strategisch overleg, is aanspreekpunt voor Den Haag en Brussel, besluit over de invulling van programma s en projecten en bewaakt de voortgang daarvan. Het Algemeen Bestuur (AB) bestaat uit het Dagelijks Bestuur, aangevuld met negen leden uit de Provinciale Staten van Drenthe, Fryslân en Groningen (drie per provincie). Het Algemeen Bestuur beslist onder meer over de begroting, de jaarrekening en het jaarverslag van het SNN. Bestuurscommissies en portefeuillehoudersoverleggen Het SNN gaat over een breed scala van onderwerpen en aandachtsgebieden, die worden besproken in twee bestuurscommissies: Bestuurscommissie Economische Zaken (EZ) Bestuurscommissie Stedelijke Ontwikkeling en Mobiliteit (SOM) In 2011 zijn één bestuurscommissie en twee portefeuillehoudersoverleggen opgeheven: Bestuurscommissie Europa Portefeuillehoudersoverleg Landelijk Gebied Portefeuillehoudersoverleg Klimaat en Energie Deze onderwerpen zijn ondergebracht bij de bestuurscommissie EZ. De activiteiten van de bestuurscommissies en de portefeuillehoudersoverleggen worden hieronder toegelicht. 8

9 1.3 Programmaraad De Programmaraad is een nieuwe raad, die in 2012 van start gaat. De voorbereidende werkzaamheden zijn in 2011 begonnen. De Programmaraad bestaat uit het Dagelijks Bestuur van het SNN en vertegenwoordigers van kennisinstellingen, bedrijfsleven en clusterorganisaties, in totaal zo n 35 personen, onder het voorzitterschap van voorzitter SNN, Tichelaar. De Programmaraad komt 2 á 3 keer per jaar bijeen. De Programmaraad wil alle partijen actief betrekken bij de economische ontwikkeling van Noord-Nederland en samen één lijn trekken naar het Rijk en naar Europa. De inzet is om voor de nieuwe begrotingsperiode hetzelfde bedrag aan subsidies binnen te halen als in de vorige periode ( ). Mocht dat niet lukken, dan wordt de samenwerking binnen het Noorden nog belangrijker, omdat het Noorden het dan nog meer op eigen kracht moet doen. De Programmaraad heeft de taak om de in januari 2011 vastgestelde position paper met de strategische koers van Noord-Nederland te vertalen naar een uitvoeringsagenda. In januari en april 2011 zijn er twee werkconferenties geweest om hiervoor een aanzet te geven. De thema s van de uitvoeringsagenda worden door werkgroepen, samengesteld uit leden van de Programmaraad, uitgewerkt tot concrete projectvoorstellen of gezamenlijke acties. Daarnaast heeft het SNN de SER Noord-Nederland gevraagd een advies uit te brengen over een smart specialisation strategy (S3). Deze strategie, met name gericht op innovatie en research, is voor de Europese Commissie voorwaarde voor toekenning van fondsen aan de regio. Het doel is om tot een concept-programma Europese fondsen te komen, dat de basis wordt voor de onderhandelingen met het Rijk en de Europese Commissie. Het programma moet voldoen aan de doelstellingen van de Europese 2020-strategie, gericht op slimme groei, groene groei en inclusieve groei. Dat laatste wil zeggen: inzetten op kennis en innovatie, efficiënt omgaan met natuurlijke hulpbronnen en versterking van de werkgelegenheid en de gemeenschapszin in de regio s. Samen met de andere regio s wordt intussen gewerkt aan een gezamenlijke reactie op de concept-verordeningen die de Europese Commissie in oktober heeft gepresenteerd. Het Rijk moet een partnerschapscontract opstellen waarin staat hoe departementen en regio s met de Europese programma s en elkaar omgaan. Een belangrijke vraag is of de Europese budgetten centraal of decentraal worden verdeeld. Cruciaal is ook hoe zwaar het kabinet eigenlijk wil inzetten op het binnenhalen van Europese budgetten. De regio s, hoe actief ook, zijn daarin in eerste instantie afhankelijk van het Rijk. 1.4 I Bestuurscommissies Bestuurscommissie Economische Zaken (EZ) Doel en werkwijze De Bestuurscommissie Economische Zaken (BC EZ) gaat over een breed scala van economische onderwerpen. De commissie beslist over projectaanvragen voor de subsidieprogramma s Koers Noord en OP Noord. Daarnaast verricht de commissie veel voorbereidende werkzaamheden voor het Dagelijks Bestuur van het SNN, bijvoorbeeld rondom de lobby rijksdiensten, de verdeling van budgetten en de nieuwe insteek voor het regionaal economisch beleid. 9

10 Uitgesproken thema s in 2011 Minder bestuurlijke drukte Tijdens de gezamenlijke GS-conferentie van de net aangetreden Gedeputeerde Staten van Groningen, Fryslân en Drenthe (juni 2011) is besloten de Bestuurscommissie Europa en de Portefeuillehoudersoverleggen Energie en Klimaat en Landelijk Gebied op te heffen. De betreffende onderwerpen worden nu behandeld binnen de BC EZ. Sinds september stonden daarom ook onderwerpen als de Green Deal (energie) en Europa (samenwerking Niedersachsen en voorbereidingen nieuwe EFRO-programma) op de commissie-agenda. Aansluiting bij topsectorenbeleid Een belangrijk thema in 2011 was het topsectorenbeleid van het kabinet. In het voorjaar kwam dat onderwerp voor het eerst op de agenda. Sindsdien zijn de vertegenwoordigers van de clusterorganisaties een aantal keer aangeschoven tijdens de vergaderingen van de BC EZ. In juli heeft het SNN per brief een eerste reactie gegeven op het gepresenteerde rijksbeleid. Het Noorden ziet goede kansen in het nieuwe topsectorenbeleid. Het inmiddels afgeronde Pieken in de Delta-programma richtte zich al op vijf noordelijke topclusters: energie, watertechnologie, sensortechnologie, Healthy Ageing en agribusiness. Deze clusters sluiten goed aan bij de gekozen topsectoren. De vraag is echter wel hoe het midden- en kleinbedrijf daarbij optimaal kan aansluiten. Hierover is samen met MKB Noord en VNO NCW een lobbypaper opgesteld voor de Tweede Kamer. De BC EZ heeft het Dagelijks Bestuur van het SNN geadviseerd om de SER Noord-Nederland hierover advies te vragen. In 2011 is er ook geregeld lobby-overleg geweest met de clusterorganisaties, met als doel de clusters in Den Haag blijvend onder de aandacht te brengen. Tender voor packagedeal-middelen Het SNN heeft in 2011 besloten om voor de zogeheten packagedeal-middelen tenders uit te schrijven. Een koerswijziging, aangezien in de jaren daarvoor altijd het molenaarsprincipe gold: wie eerst komt, eerst maalt. De BC EZ heeft hiervoor een algemene tenderverordening en een set van ranking-criteria opgesteld. In 2011 zijn twee tenders gehouden. Voor de voorjaarstender zijn 33 projecten ingediend, dertien daarvan krijgen een subsidie. De resultaten van de najaarstender zijn pas later bekend. De BC EZ heeft in 2011 over in totaal 27 projecten een positief besluit genomen. Niet alleen over tenderprojecten, maar ook over de laatste EFRO-projecten (programma OP Noord ). Bovendien is er met het ministerie van EL&I gesproken over projecten voor het Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn, ter compensatie van het niet doorgaan van de Zuiderzeelijn. Dit gebeurt conform de afspraak dat deze projecten in samenspraak tussen regio en Rijk worden ingediend. Voorbeeldprojecten Duurzame energie bestaande woningen Het project duurzame energie voor bestaande woningen heeft als doel de 7 miljoen bestaande woningen in Nederland qua energieverbruik op een rendabele manier te verduurzamen. De doelgroep bestaat met name uit woningbouwcorporaties, maar ook uit particulieren. Doelstelling is om het concept integraal en grootschalig te introduceren in bouwprojecten van 10

11 woningbouwcorporaties. Besloten is om voor dit project beschikbaar te stellen: een ton aan EFRO-middelen, de rest bestaat uit cofinanciering van het Rijk. Centrum duurzaam ROC Friese Poort Het ROC Friese Poort te Leeuwarden wil een centrum realiseren voor instructie, informatie en innovatie op het gebied van duurzaamheid. Het Centrum Duurzaam wordt gevestigd in een gebouw aan de Anne Wadmanwei in Leeuwarden. Het Centrum Duurzaam heeft vier focusgebieden, te weten: gebouwde omgeving, productietechnologie, duurzame mobiliteit en duurzame energie. Omdat het gebouw in zijn huidige vorm qua indeling, uitstraling en duurzaamheidsprestatie niet voldoet aan de ambities, is een verbouwing nodig. Besloten is om (onder bepaalde voorwaarden) voor dit project 1,8 miljoen beschikbaar te stellen, waarvan uit EFRO-middelen en 1,3 miljoen uit Rijkscofinancieringsmiddelen. II Bestuurscommissie Stedelijke Ontwikkeling en Mobiliteit (SOM) Doel en werkwijze De Bestuurscommissie Stedelijke Ontwikkeling en Mobiliteit gaat over de thema s ruimtelijke ordening, verkeer en vervoer. De bestuurscommissie geeft richting aan het mobiliteitsdeel van het Regiospecifiek Project Zuiderzeelijn (RSP). Het RSP is in 2008 tot stand gekomen ter compensatie van het niet doorgaan van de Zuiderzeelijn. Het richt zich op versterking van de ruimtelijk-economische structuur van Noord-Nederland en de verbetering van de bereikbaarheid van de regio, via openbaar vervoer en weg. De totale RSP-investering in Noord- Nederland bedraagt circa 3,2 miljard (prijspeil 2011). Voor het regionaal Mobiliteitsfonds van het RSP treedt het SNN op als fondsbeheerder. Deze rol houdt in dat het SNN als kassier en administratiekantoor optreedt. De bestuurscommissie SOM voert twee keer per jaar bestuurlijk overleg met het kabinet in het kader van het Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport (MIRT). Ook voert de commissie regelmatig overleg met NS, ProRail en het ministerie van Infrastructuur en Milieu over infrastructurele maatregelen voor frequentieverhoging, snelheidsverhoging en betere overstapmogelijkheden in het treinvervoer. Uitgesproken thema s in 2011 In de halfjaarlijkse overleggen met het kabinet, zijn in 2011 belangrijke afspraken gemaakt over infrastructuurprojecten in Noord-Nederland. Deze afspraken betroffen onder meer: Spoor: - Nieuw station Leeuwarden Werpsterhoek - Verbetering overwegveiligheid Zwolle Leeuwarden - Boogaanpassing Hoogeveen - Viersporig maken baanvak Groningen Groningen-Losplaats - Seinoptimalisatie baanvak Zwolle Meppel - Infrastructuuraanpassingen voor extra sneltrein Groningen Leeuwarden - Kwaliteitsverbetering grensoverschrijdende spoorverbinding Groningen Bremen 11

12 Weg: - Uitbouw/inpassing Zuidelijke Ringweg Groningen A7 - Aanleg klaverblad knooppunt Zuidbroek A7/N33 - Aquaduct Skarster Rien A6 Water: - Beheer en onderhoud van de noordelijke vaarwegen Veel van bovengenoemde projecten worden geheel of voor een deel gefinancierd uit het Regiospecifiek Project Zuiderzeelijn (zie de 4e Voortgangsrapportage RSP.) In het najaar van 2010 kondigde het kabinet-rutte een actualisatie van het ruimtelijk beleid aan. Deze actualisatie kreeg vorm in de zogeheten Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte, die als concept in juni 2011 verscheen. In het kader van de inspraak heeft het SNN een zienswijze ingezonden. Kritiekpunten waren dat de Structuurvisie te weinig erkenning heeft voor Noord-Nederland als energyport en dat het Rijk geen verantwoordelijkheid neemt voor de internationale verbindingen door Noord-Nederland. Ter onderbouwing van deze kritiek heeft het SNN een brochure uitgebracht: Energyport (Noord )Nederland. Geruggensteund door de Tweede Kamer is de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte door het kabinet op deze punten aangepast. III Bestuurscommissie Europa Doel en werkwijze De bestuurscommissie Europa hield zich bezig met Europa, lobby en internationale samenwerking (met name met Noordwest-Duitsland: Nedersaksen). Een ander onderwerp was de evaluatie van Nordconnect. Deze onderwerpen vielen vanaf de zomer van 2011 onder de Bestuurscommissie EZ. Indien nodig komen de portefeuillehouders Europa bijeen om de agenda voor de BC EZ of het bestuur van het Huis der Nederlandse Provinciën in Brussel voor te bereiden. Uitgesproken thema s in 2011 Europa 2020-strategie De voorbereiding op de nieuwe Europese programmaperiode ( ) heeft in 2011 veel aandacht gevraagd. Begin 2011 heeft het SNN de Noord-Nederlandse 2020-agenda gepresenteerd met de Position Paper Noord-Nederland en Europa De inhoud van de agenda is breed gedeeld met de noordelijke kennisinstellingen, de clusterorganisaties, het bedrijfsleven en vertegenwoordigers hiervan. Noord-Nederland wil op basis van eigen kracht bijdragen aan de Europa 2020-doelstellingen; centrale doelstelling is de transitie naar een kenniseconomie. In twee werkconferenties is het commitment uitgesproken voor een gezamenlijke inzet richting de nieuwe Europese programma s en de Europa 2020-agenda en is het voorstel gedaan voor het instellen van een Programmaraad Noord-Nederland. Deze Programmaraad wordt in 2012 operationeel. In 2011 hebben adviseurs Bernard Bot en Rudy Rabbinge adviezen uitgebracht over de te kiezen EU-strategie. Daarbij is de aandacht vooral uitgegaan naar het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). De veranderingen in het voorgestelde GLB bieden kansen, maar ook 12

13 bedreigingen, voor Noord-Nederland in het bijzonder. Er is een position paper opgesteld, als antwoord op de eerste voorstellen van de Europese Commissie. Samenwerking Noordwest-Duitsland De samenwerking met Noordwest-Duitsland (Nedersaksen) is in 2011 een nieuwe fase ingegaan. De Nieuwe Hanze Interregio (NHI) is opgeheven, maar de samenwerking wordt met kracht voortgezet. De standpunten ten opzichte van het nieuwe cohesiebeleid van de Europese Unie worden waar mogelijk onderling afgestemd; er zijn over en weer veel contacten. Zo nam staatssecretaris Josef Lange van Wetenschap en Cultuur actief deel aan de Noord-Nederlandse presentatie in Brussel in juni Eind oktober bracht minister Jörg Bode van Economische Zaken een bezoek aan Noord-Nederland in het kader van een handelsmissie. IV Portefeuillehoudersoverleg Energie en Klimaat Doel en werkwijze Noord-Nederland is op weg naar een energiehuishouding die grotendeels is gebaseerd op duurzame bronnen. Om focus en samenhang aan te brengen in de samenwerking in het Noorden (inclusief Noord-Holland) is begin 2011 de nota De kracht van Nederland opgesteld. Hierin zijn vijf onderwerpen (het energievizier) benoemd waarin het Noorden (inter)nationaal een onderscheidende rol speelt: 1 Power Production & Balancing 2 Decentrale energiesystemen 3 (Groene) gasrotonde 4 Biobased energy 5 Onderwijs & onderzoek/internationalisering Het Dagelijks Bestuur van het SNN heeft deze punten in mei onderschreven. Deze focus sluit goed aan bij het topsectorenbeleid van het kabinet. Het Portefeuillehoudersoverleg Energie en klimaat is in juli opgeheven. Deze onderwerpen worden voortaan behandeld in de Bestuurscommissie EZ. Daarnaast is er minimaal twee maar per jaar een apart bestuurlijk overleg over een aantal beleidsintensieve dossiers, zoals de Green Deal Noord-Nederland en Energy Valley. Uitgesproken thema s 2011 Green Deal Noord-Nederland Kort voor de zomer van 2011 gaf het Rijk aan met Noord-Nederland een Green Deal te willen sluiten, met als doel duurzame projecten te versnellen, bijvoorbeeld door barrières en/of belemmerende wetgeving weg te nemen. In zeer korte tijd is vervolgens in SNN- en Energy Valley-verband een deal opgesteld. De Green Deal Noord-Nederland is op 3 oktober ondertekend door de vier noordelijke provincies, de vier grote noordelijke steden en de Noord- Hollandse gemeenten Den Helder en Alkmaar, Energy Valley, de SER Noord-Nederland en het Rijk. De Green Deal is opgebouwd rond de onderwerpen uit het noordelijk energievizier en omvat een financiële impuls van 14,1 miljoen voor onder meer de Energy Academy Europe/ Energy College, Hansa Energy Corridor en het Handelsplatform Groen Gas. Daarnaast biedt het 13

14 een stevig kader voor de samenwerking met het Rijk, en ruimte voor belangrijke experimenten (met name op het gebied van alternatieve financieringsmodellen). Energy Valley fase 4 De derde fase van de Stichting Energy Valley is op 31 december 2011 afgesloten. Gezien de rol die Energy Valley de afgelopen jaren op het energiedossier heeft gespeeld, in publiek-private samenwerking, conceptontwikkeling op het gebied van de energietransitie en als aanjager van de noordelijke energie-economie, was er bij overheden, bedrijfsleven en de kennisinstellingen grote behoefte aan continuering van de Stichting Energy Valley, en is fase 4 ingegaan. V Portefeuillehoudersoverleg Landelijk gebied Doel en werkwijze Het portefeuillehoudersoverleg Landelijk Gebied ging over landbouw en natuur, plattelandsontwikkeling en de vitaliteit van het platteland. Een vitaal platteland is een essentiële voorwaarde voor een gezonde en evenwichtige ontwikkeling van het Noorden. Het portefeuillehoudersoverleg droeg daaraan bij door samen te werken aan een gezamenlijke visie op natuur, landschap, land en tuinbouw, recreatie, toerisme en plattelandsontwikkeling. Het zette zich in voor een integraal natuurbeleid in de noordelijke provincies. Per 1 juni 2011 is het portefeuillehoudersoverleg opgegaan in het noordelijk Overleg Landelijk Gebied (NOLG), dat formeel buiten de SNN-structuur valt. Beslissingen omtrent het landelijk gebied en de landbouw worden in SNN-verband in de Bestuurscommissie Economische Zaken besproken. Uitgesproken thema s in 2011 Gemeenschappelijk Landbouwbeleid Het jaar 2011 stond vooral in het teken van de herziening van het Europese Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. In juni is een bezoek gebracht aan het Huis der Nederlandse Provinciën in Brussel. Het portefeuillehoudersoverleg is daar geïnformeerd over de richting die de Europese Commissie op wil met het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid na Die informatie is van groot belang voor de Noord-Nederlandse lobbystrategie. Noordelijk Landbouwberaad In de bestuurlijke overleggen tussen de gedeputeerden Landelijk Gebied is vastgesteld dat het Noordelijk Landbouwberaad een belangrijke functie kan vervullen in de lobby voor de agrisector. Inzet is een noordelijke agro-deal. De leden van het portefeuillehoudersoverleg hebben in oktober 2011, in het bijzijn van staatssecretaris Bleker, de vergadering van het noordelijk Landbouwberaad bijgewoond. Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG) Het portefeuillehoudersoverleg diende in 2011 als bestuurlijk platform voor de noordelijke inzet bij het ILG. Het overleg zit momenteel in een impasse, waardoor de provincies en de staatssecretaris niet tot een herziene bestuursovereenkomst zijn gekomen. 14

15 Start Koers Noord Op 8 oktober 2007 ging het nieuwe economische stimuleringsprogramma voor Noord-Nederland van start; Koers Noord, op weg naar Pieken. Het is een gezwaluwstaart programma dat bestaat uit elementen uit het landelijke Pieken in de Delta-programma van het Ministerie van Economische Zaken en het Operationeel Programma Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling. Bij de aftrap in Hotel Tjaarda te Oranjewoud was ook de minister van Economische Zaken, Maria van der Hoeven aanwezig. Samen met minister Cramer van Ruimte en Milieu en de drie noordelijke Commissarissen van de Koningin, tekenden zij het convenant voor de samenwerking tussen Noord-Nederland, het Rijk en Brussel. Koers Noord is in de periode van 2007 tot en met 2010 uitgevoerd. Een programma dat zich richt op vier sectoren die voor Noord-Nederland van nationaal belang zijn: agribusiness, sensortechnologie, watertechnologie en energie. Daarnaast richt het programma zich op het bewerkstelligen van een transitie naar een meer kennisintensief en innovatief bedrijfsleven in de regionale sectoren Life Science en Toerisme plus het stimuleren van het innoverende vermogen van het midden- en kleinbedrijf. Vanaf 2008 is een grote hoeveelheid aan projectinitiatieven bij het SNN ingediend. In 2010 was het budget ruim overvraagd. Het subsidieprogramma Koers Noord is een voedingsbodem geweest voor de vorming van de vijf economische clusters in Noord-Nederland. 8 oktober 2007

16 2 Subsidies 2.1 Inleiding Twee uitvoeringsafdelingen voor programma s en regelingen Het SNN heeft twee afdelingen die de subsidieprogramma s uitvoeren: de afdeling programma s en de afdeling Regelingen. De afdeling Programma s (ca. 15 mensen) houdt zich bezig met grote projecten gericht op de vijf kennisclusters: energie, watertechnologie, sensortechnologie, agribusiness en healthy ageing. De afdeling behandelt zo n 250 projecten over de gehele programmaperiode. De afdeling Regelingen (ca. 20 mensen) gaat over de stimuleringsregelingen voor innovatie en human resource management, met name bedoeld voor het midden- en kleinbedrijf. Deze stimuleringsregelingen worden grotendeels vanuit OP Noord gefinancierd. De afdeling voert daarnaast ook provinciale subsidieregelingen uit voor energiebesparende maatregelen en toerisme. Jaarlijks zijn er zo n 1000 bedrijven die van de regelingen profiteren. 2.2 Programma s Koers Noord en Operationeel Programma Noord Het SNN voert als managementautoriteit verschillende subsidieprogramma s uit. Daar is het grootste deel van de organisatie mee bezig. De belangrijkste twee programma s zijn: het Rijksprogramma Koers Noord Op weg naar Pieken en het Europese Operationeel Programma Noord, dat wordt gefinancierd uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). Het nationale fonds Koers Noord Op weg naar pieken, loopt van en beschikt over een budget van 120 miljoen ( 80 miljoen Pieken in de Delta en 40 miljoen Transitie). Het Europese programma OP Noord loopt van , en is goed voor 169 miljoen, aangevuld met 80 miljoen cofinanciering van het Rijk. Samen in totaal 370 miljoen. Daarnaast loopt er nog een programma uit eerdere jaren; dit wordt in 2012 afgerekend. Het Europese Operationeel Programma Noord (OP Noord) richt zich op drie prioriteiten: innovatie, attractieve regio s en attractieve steden. De Europese geldstroom wordt samen met het Koers Noord-programma in één pot gestopt. Subsidieaanvragen worden aan de criteria van beide fondsen getoetst. Dat noemt het SNN zwaluwstaarten. Dit betekent dat een subsidieaanvrager slechts één aanvraag hoeft in te dienen, die vervolgens aan de criteria van beide fondsen wordt getoetst. Voor beide fondsen geldt namelijk een co-financieringseis. Er wordt alleen subsidie verstrekt als Europa, een provincie, gemeente, semipublieke overheid of private partij meefinanciert. Injectie voor Koers Noord Het Rijksprogramma Koers Noord heeft als doel innovatie. Het loket voor dit programma is in 2009 wegens uitputting van het budget gesloten. Het SNN en het ministerie van EL&I hebben in oktober 2010 een packagedeal gesloten. Hierbij werd een aantal oude programma s definitief afgesloten waarbij een deel van de niet uitgekeerde subsidies moest worden terugbetaald en dat het andere deel mocht worden toegevoegd aan de middelen voor Koers Noord. Dit ging om een bedrag van 21,6 miljoen. Met dit geld kon het SNN in 2011 twee tenders uitschrijven. In het voorjaar een tender van 7,5 miljoen (tweederde innovatie, een derde toerisme), en in december een tweede tender van 5 miljoen voor innovatie. De belangstelling voor die tenders was groot. 16

17 De ingediende aanvragen worden allemaal beoordeeld, de beste worden met een subsidie beloond. De subsidie bedraagt maximaal 30 procent. Aanvragen waarbij de subsidie minder dan 25 procent van het projectvoorstel bedraagt, krijgen daarvoor in de beoordeling extra punten. Gesubsidieerde projecten hebben een gemiddelde looptijd van drie tot vijf jaar. De fondsen worden voor 100 procent benut Het SNN is zeer succesvol in het benutten van de beschikbare subsidies. De ervaring leert dat het aantal aanvragen voor subsidies altijd iets hoger is dan de gedeclareerde bedragen. Soms omdat projecten niet doorgaan, vaak omdat de kosten van een project of innovatietraject lager uitvallen dan begroot. Om onderuitputting van de budgetten te voorkomen, besluit het bestuur om 10 tot 20 procent meer toe te zeggen dan er aan budget beschikbaar is. Door deze overcommittering probeert het SNN zo dicht mogelijk bij 100 procent benutting van de fondsen uit te komen. Met controles op rechtmatigheid en doelmatigheid probeert het SNN te voorkomen dat subsidies later moeten worden terugbetaald. Het SNN scoort hoog als het gaat om interne controle en verantwoording. Zowel de accountant (PwC) als de Algemene Rekenkamer bevestigen in 2011 dat het SNN qua bedrijfsvoering uitstekend scoort. De Nationale Auditautoriteit van het ministerie van Financiën beoordeelde het SNN met een 2 (de op een na hoogste score op een schaal van 1 tot en met 4). Tot nu toe heeft geen enkele organisatie in Nederland een 1 gescoord, maar het SNN wil alles op alles zetten om in 2012 de hoogste score te behalen. De toekomst van de fondsen is onzeker De toekomst van de twee uitvoeringsclusters van het SNN hangt af van de toewijzing van nieuwe Europese en/of nationale fondsen in de komende programmaperiode. In de afgelopen twee perioden ging het om budgetten van 800 miljoen ( ) en 370 miljoen ( ). Eind 2012, begin 2013 worden de beslissingen voor de komende periode ( ) genomen. De uitdaging is om te laten zien dat de innovatieagenda s van zowel Den Haag als Brussel zeer gebaat zijn bij de ontwikkeling en versterking van de noordelijke kennisclusters. Juist omdat deze kunnen bijdragen aan de oplossing van de grote maatschappelijke vraagstukken waar Europa voor staat. Website 123subsidie.nl wijst ondernemers de weg Het paradepaardje van de afdeling Regelingen is de website met zo n 70 beschikbare subsidiemogelijkheden (dus niet alleen van het SNN) voor het midden- en kleinbedrijf. Door een eenvoudig vragenlijstje af te werken, komen aanvragers bij de voor hen meest geschikte subsidievorm uit en kunnen ze ook meteen de subsidieaanvraag regelen. De website trekt jaarlijks bezoekers. Steeds meer overheden en instellingen verwijzen naar de website. In de volgende twee paragrafen worden de uitgevoerde programma s en regelingen op hoofdlijnen en met kengetallen toegelicht. 17

18 Koers Noord Op weg naar pieken en OP Noord [Tabel 1:] Indicatoren per prioriteit / opgave Plus toelichting Kengetallen Koers Noord Op weg naar pieken 2011 Financiering van innovatieprojecten onder meer op het gebied van energie, watertechnologie, sensortechnologie, agribusiness en healthy ageing Financieringsbron Pieken in de Delta Transitie Tender Totaal budget Totaal toegekend bedrag in Gemiddeld toegekend bedrag in Totaal toegekend bedrag cumulatief Kengetallen Operationeel Programma Noord 2011 financiering van projecten op het gebied van innovatie, attractieve regio s en attractieve steden Financieringsbron EFRO Rijkscofinanciering Totaal budget Totaal toegekend bedrag in Gemiddeld toegekend bedrag in Totaal toegekend bedrag cumulatief Kompas voor het Noorden Dit subsidieprogramma, dat liep van 2000 tot en met 2006, met een uitloop voor de uitvoering tot en met 2011, is gericht op verkleining van de achterstand die het Noorden had ten opzichte van de rest van Nederland. De economische groei moet hand in hand gaan met behoud en versterking van de natuurlijke en landschappelijke waarden en het milieu. De thematiek van het door het Rijk gefinancierde Kompas voor het Noorden was bijna gelijk aan het EFRO-programma Daarom werden bepaalde projecten deels gesubsidieerd vanuit het Kompas en deels vanuit EFRO. Het Kompasprogramma is belangrijk geweest voor Noord-Nederland. De schatting is dat projecten in dit programma zal voldoen aan de oorspronkelijke doelstelling: additionele arbeidsplaatsen. Eind 2010 waren van de verwachte arbeidsplaatsen gerealiseerd. Hoewel een aantal grote projecten nog niet is afgerond en nog niet alle effecten zijn gerealiseerd, is nu al aan de belangrijkste doelstellingen voldaan. 18

19 Kengetallen EZ-Kompas ultimo 2011 (inclusief EFRO ) Totaal budget Totaal aantal toekenningen 362 Totaal aantal eindafrekeningen 357 Totaal toegekend bedrag Gemiddeld toegekend bedrag Totaal vastgesteld en afgerekend UILN-N Het Uitvoeringsprogramma Innovatie Landbouw Noord-Nederland (UILN-N) komt voort uit een samenwerking met het (toenmalige) ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (LNV). De uitvoering van dat programma liep van 2001 tot 1 maart De doelstelling was: vernieuwing en versterking van een maatschappelijk verantwoorde, markt- en ketengerichte landbouw en voedselproductie in Noord-Nederland, met behoud of toename van de werkgelegenheid. Het budget is opgebouwd uit subsidiebeschikkingen van het ministerie van LNV aan het SNN. In 2011 is het UILNN-programma afgerekend. Er zijn in ruim negen jaar 115 projecten ondersteund. Dit heeft bijgedragen aan het behoud van ongeveer arbeidsplaatsen in de noordelijke landbouwsector. Het programma heeft daarnaast bijgedragen aan de invoering van kwaliteitsnormen, ketenvorming, nieuwe productievormen en de verdere ontwikkeling van de biologische landbouw. In algemene zin heeft het UILN-N de agribusiness in Noord-Nederland versterkt en de basis gelegd voor de prominente rol van agribusiness in het programma Koers Noord: op weg naar Pieken. [Tabel 3:] Kengetallen UILN-N ultimo 2011 Totaal budget Totaal aantal toekenningen 115 Totaal aantal eindafrekeningen 115 Totaal toegekend bedrag Gemiddeld toegekend bedrag Totaal vastgesteld en afgerekend (= 99,3 % van het beschikbare bedrag) 19

20 2.3 Regelingen De afdeling Regelingen voert verschillende subsidieregelingen uit. Deze worden hieronder toegelicht. Kompas-regelingen In de Kompas-periode ( ) bestonden er vijf regelingen voor individuele bedrijven (voor investeren, innoveren, exporteren en human resource management): Noordelijke innovatie ondersteuningsfaciliteit (NIOF) Human resource management (HRM) Investeringsregeling (IPR) Kwaliteitsinvesteringen in de Toeristische Sector 2000 (KITS) Loonkostenpremieregeling Noord-Nederland 2002 (LPR) Voor het EFRO-deel van de financiering is in juni 2010 de eindafrekening ingediend. Voor het EZ-Kompas-deel zijn, op een paar IPR-projecten na, alle projecten afgerond. De HRM en LPR zijn in 2011 definitief afgesloten. De NIOF, KITS en IPR (vestiging en uitbreiding) worden begin 2012 afgesloten. De gecommitteerde bedragen voor alle regelingen zijn nagenoeg volledig benut. In een periode van zeven jaar is een bedrag van ruim 220 miljoen aan Europese gelden uitgekeerd aan bedrijven in Noord-Nederland; 90 procent daarvan ging naar het midden- en kleinbedrijf. Koers Noord-regelingen In 2008 is begonnen met de Koers Noord-regelingen: IPR, NIOF en HRM. In 2011 voerde het SNN ook regelingen en werkzaamheden voor provincies en gemeenten uit, zoals toeristische en energiebesparende regelingen. Noordelijke Innovatie Ondersteuningsfaciliteit (NIOF) De NIOF is al jaren een succesnummer, ook in Noord-Nederlandse bedrijven doen veel aan innovatie. In 2011 deden 980 bedrijven een aanvraag. In 2011 werd bijna 14 miljoen aan subsidie betaald voor projecten die in 2008, 2009 en 2010 een toekenning hadden gekregen. Het succes en belang van de NIOF worden door het Dagelijks Bestuur van het SNN onderschreven. Door budgetten vanuit IPR en HRM over te hevelen (zie hieronder), is in ieder geval voor 2011 weer budget toegewezen voor de NIOF. Investeringspremieregeling (IPR) Bij de IPR was het in 2011 niet meer mogelijk aanvragen in te dienen. Het grootste gedeelte van de aanvragen is in 2011 beoordeeld. Er zijn in totaal 55 projecten beschikt voor een bedrag van meer dan 23 miljoen. In 2012 worden de laatste projecten beschikt. Human Resource Management 2011 was het laatste jaar om aanvragen voor de HRM-regeling in te dienen. Dit leidde tot bijna een verdubbeling van het aantal aanvragen: 230 in 2011 ten opzichte van 124 in Het gehele budget is beschikt. 20

21 Toeristische regelingen De afdeling Regelingen voert voor de provincies afzonderlijke toeristische investeringsregelingen uit, zoals de Subsidieregeling Toerisme Natuurlijk Fryslân/Groningen/Drenthe (STINAF/STINAG/STINAT). De investeringsdrang is met name in Fryslân en Drenthe groot. Bij beide regelingen is het budget uitgeput. Binnen de STINAG is nog wel budgetruimte. Energiebesparingsregelingen (SEBB en SIEBB en gemeente De Wolden): De noordelijke provincies kennen alle drie een Subsidieregeling energiebesparing bestaande bouw (SEBB). De budgetten waren in 2010 al overtekend. In totaal is er zo n 2,7 miljoen aan subsidies toegekend aan ongeveer 2000 woningbezitters. De totale investering, inclusief de eigen bijdragen van deze particulieren, bedraagt zeker 13,5 miljoen. In 2011 is het grootste gedeelte van de projecten vastgesteld. In 2012 wordt de SEBB afgerond. De SIEBB-regeling subsidieert innovatie, energiebesparende maatregelen voor clusters van woningen. Twaalf corporaties hebben daar gebruik van gemaakt, waardoor zo n duizend woningen energiezuiniger worden. Sinds half november 2010 voert SNN voor de gemeente De Wolden een energiebesparingsmaatregel uit. Vanwege het succes van de regeling wordt in de toekomst nieuw budget beschikbaar gesteld; zowel in 2012 als Kengetallen subsidieregelingen SNN 2011 Regeling Aanvragen Verleningen Vaststellingen HRM+2009/ NIOF 2008/ IPR2008/ Kengetallen subsidieregelingen 2011 die SNN uitvoert voor derden SEBB Drenthe SEBB Groningen SEBB Friesland STINAF STINAG STINAT SIEBB Groningen SIEBB Friesland SIEBB Drenthe SEG De Wolden

22 Hier trekken we de lijn De drie toenmalige Commissarissen van de Koningin, Hans Alders (Groningen), wijlen Relus ter Beek (Drenthe) en Ed Nijpels (Fryslân) schouder aan schouder op het Plein in Den Haag. Met de campagne Hier trekken we de lijn verzette het Noorden zich tegen het kabinetsvoornemen om geen (snelle) openbaar vervoer verbinding aan te leggen tussen Noord-Nederland en de Randstad, de Zuiderzeelijn. Met bussen en treinen trok Noord- Nederland samen met de provincie Flevoland naar Den Haag om de Tweede Kamer een petitie aan te bieden. In 2007 valt het besluit dat de Zuiderzeelijn niet doorgaat. Als compensatie krijgt Noord-Nederland 2,16 miljard. Dit bedrag is bestemd voor de ontwikkeling van de economie en de bereikbaarheid van het Noorden. Projecten die met dit geld worden gefinancierd staan op 23 mei 2006

23 3 Lobby en advies 3.1 Haagse en Brusselse lobby Het SNN voert een permanente lobby in Brussel en Den Haag. Het SNN heeft drie vaste lobbyisten: één in Den Haag en twee in Brussel. De Europese lobby wordt sinds 2010 ondersteund door Bernard Bot, oud-minister van Buitenlandse Zaken en oud-permanent Vertegenwoordiger van Nederland bij de Europese Unie. De lobbyisten dragen de kracht en de mogelijkheden van Noord-Nederland uit en laten zien wat er in Noord-Nederland met de subsidies gebeurt. De Brusselse lobbyisten leggen ook contacten met buitenlandse overheden en bedrijven om deuren te openen voor bedrijven uit Noord-Nederland. De lobbyisten signaleren ontwikkelingen die van belang zijn voor Noord-Nederland en oefenen daar waar mogelijk en zo nodig invloed op uit. Brussel De Europese lobby richt zich met name op het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid (GLB) en op het Regionaal beleid, met de Europese Fondsen ESF en EFRO, ESV en Interreg. Het eerste fonds is gericht op sociale innovatie en werkgelegenheid, het tweede op regionale ontwikkeling, het derde op visserij en het vierde op grensoverschrijdende samenwerking. De landbouwbegroting en de structuurfondsen omvatten samen twee derde van de Europese begroting. De lobbyisten houden de voorstellen, consultatierondes en commissievergaderingen rond het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de Structuurfondsen scherp in de gaten. Zo nodig komen zij in actie, met position papers, inbreng in consultaties en persoonlijke contacten. Ook seinen zij bestuurders en ambtenaren in om waar mogelijk hun inbreng te leveren. Een van de hoogtepunten in 2011 was het zomerevent in Brussel, op 21 juni. Doel was de Europese relaties te laten zien op welke wijze Noord-Nederland kan bijdragen aan de Europese centers of excellence: energie, watertechnologie, sensortechnologie, agribusiness en healthy ageing, juist ook door de interactie tussen deze clusters. De bijeenkomst is drukbezocht door Europarlementariërs, medewerkers van de Europese Commissie en de Europese Raad, en vertegenwoordigers van brancheorganisaties en sociale partners. De concurrentie is groot Het Europese geld wordt opgebracht door en verdeeld over 27 lidstaten. Omdat de concurrentie groot is, is het van cruciaal belang om als Rijk en regio s een eensgezind verhaal te presenteren. Dat is een lastige opgave. Vanwege voorgestelde bezuinigingen in het Regeerakkoord ziet het kabinet de eigen bijdrage aan Europa liever omlaag gaan. Daarnaast speelt er een discussie of de Europese Fondsen voor de regio s niet centraal zouden moeten worden beheerd. Voor Noord-Nederland komt het er daarom op aan om zijn belangen zelf actief onder de aandacht te brengen van de Tweede Kamer, het Europarlement en de Europese Commissie. Daar is het SNN in 2011 dan ook druk mee bezig, samen met provinciale bestuurders, ambtenaren en lobbyisten en met de vijf innovatieclusters watertechnologie, energie, sensortechnologie, agribusiness en healthy ageing. Het SNN werkt waar mogelijk ook samen met de andere Nederlandse regio s. De regio s zijn gezamenlijk gehuisvest in het Huis van de Nederlandse Provincies in Brussel. De samenwerking is intensief, omdat de regio s in de aanloop naar de nieuwe begrotingsperiode het gemeenschappelijk belang hebben om zoveel mogelijk Europese middelen naar Nederland te halen. 23

24 SNN Jaarverslag 2010 Den Haag Een krachtige profilering van Noord-Nederland in Den Haag is van groot belang; zowel met het oog op mogelijke beleidsbeïnvloeding als om financiële mogelijkheden te creëren. De inzet is er op gericht de mogelijkheden van het Rijksbeleid proactief te benutten. Daarbij is het van belang dat de vijf noordelijke innovatieclusters nauw aansluiten op het topsectorenbeleid van het kabinet. De lobbyisten hebben regelmatig contact met Kamerleden en met bewindslieden. De lobby wordt per onderwerp ondersteund met factsheets en position papers. In 2011 waren onder meer de volgende onderwerpen aan de orde: regionaal economische beleid met specifieke aandacht voor noordelijke topsectoren; toerisme en recreatie (internationale promotie watersport); bevolkingsdaling /- krimp; Waddenfonds (waaronder decentralisatie Waddenfonds); Waterwet en Waterschapswet; Hoogwaterbescherming (de Deltawet, Bestuursakkoord Water en de Afsluitdijk); Mijnbouwwet (zoutwinning); afslanking bij Rijksdiensten en ZBO s; infrastructuur, OV (waaronder concessie hoofdrailnet) en gebiedsontwikkeling; zeehavens (waaronder energie Eemshaven en het loodswezen); natuurbeleid (waaronder decentralisatie natuurbeleid, PAS en Natura 2000) gemeentelijke herindelingen (waaronder het beleidskader); de actualisering van het ruimtelijk beleid en de erkenning van het Rijk van Noord-Nederland als nationale energieregio (Energyport); Noord-Nederland als proeftuin voor decentralisatie rijksdiensten. Een deel van deze onderwerpen wordt ook periodiek besproken met het Convent van Noordelijke Tweede Kamerleden. Dit convent heeft enkele keren per jaar bestuurlijk overleg in Den Haag of in Noord-Nederland, in combinatie met werkbezoeken. In 2011 zijn er ook twee werkbezoeken geweest voor de leden van de vaste Tweede Kamercommissies EL&I en I&M. Daarbij stonden het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid en de ontwikkelingen rond het IJsselmeer, de Afsluitdijk en de Waddeneilanden centraal. In 2011 is de noordelijke lobby verder geprofessionaliseerd. Een bestuurlijke commissie onder leiding van John Jorritsma, CdK van Fryslân, heeft een aantal suggesties gedaan om de lobby namens Noord-Nederland verder te professionaliseren. Er is een taakverdeling gemaakt onder de verschillende bestuurders en er is focus aangebracht in de gezamenlijke thema s. Dit zijn: behoud van rijksdiensten in Noord-Nederland; cohesiebeleid en gemeenschappelijk landbouwbeleid, zowel nationaal als Europees (topsectoren, Energyport); ruimtelijke en economische structuur. In december heeft het DB besloten de noordelijke lobbycapaciteit uit te breiden. Er is voor twee jaar een extra lobbyist in Den Haag aangesteld. Daarnaast komt er een stafmedewerker die de vier lobbyisten gaat ondersteunen bij hun werkzaamheden. 24

SAMENWERKINGSVERBAND NOORD-NEDERLAND (SNN) IS EEN SAMENWERKING VAN DE DRIE NOORDELIJKE PROVINCIES FRYSLÂN, GRONINGEN EN DRENTHE. DEZE SAMENWERKING IS

SAMENWERKINGSVERBAND NOORD-NEDERLAND (SNN) IS EEN SAMENWERKING VAN DE DRIE NOORDELIJKE PROVINCIES FRYSLÂN, GRONINGEN EN DRENTHE. DEZE SAMENWERKING IS 14 SAMENWERKINGSVERBAND NOORD-NEDERLAND (SNN) IS EEN SAMENWERKING VAN DE DRIE NOORDELIJKE PROVINCIES FRYSLÂN, GRONINGEN EN DRENTHE. DEZE SAMENWERKING IS VASTGELEGD IN EEN GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING IN

Nadere informatie

AL IN JANUARI 2007 BEREIKTEN WE MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN (EZ) VOLLEDIGE INSTEMMING OVER DE INHOUD VAN HET NIEUWE PROGRAMMA VOOR

AL IN JANUARI 2007 BEREIKTEN WE MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN (EZ) VOLLEDIGE INSTEMMING OVER DE INHOUD VAN HET NIEUWE PROGRAMMA VOOR 20 AL IN JANUARI 2007 BEREIKTEN WE MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN (EZ) VOLLEDIGE INSTEMMING OVER DE INHOUD VAN HET NIEUWE PROGRAMMA VOOR ECONOMISCHE STRUCTUURVERSTERKING KOERS NOORD: OP WEG NAAR

Nadere informatie

Samenwerkingsverband Noord-Nederland. De kracht van het Noorden

Samenwerkingsverband Noord-Nederland. De kracht van het Noorden Samenwerkingsverband Noord-Nederland De kracht van het Noorden 2 3 De kracht van het SNN Drie provincies, één doel Het Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) is al meer dan twintig jaar de stem van

Nadere informatie

Publiekssamenvatting Jaarverslag 2012 Operationeel Programma Noord-Nederland Versnelling is nodig

Publiekssamenvatting Jaarverslag 2012 Operationeel Programma Noord-Nederland Versnelling is nodig Publiekssamenvatting Jaarverslag 2012 Operationeel Programma Noord-Nederland 2007-2013 Versnelling is nodig Operationeel Programma Noord-Nederland 2012 Crisis zorgt voor tegenwind Noord-Nederland heeft

Nadere informatie

Noord-Nederland en OP EFRO

Noord-Nederland en OP EFRO N o o r d - N e d e r l a n d Noord-Nederland en OP EFRO versterking van de noordelijke economie O P E F R O De afgelopen jaren heeft Noord-Nederland hard gewerkt aan de versterking van haar sociaal economische

Nadere informatie

Publiekssamenvatting Jaarverslag 2014 Operationeel Programma Noord-Nederland 2007-2013. Finish in zicht

Publiekssamenvatting Jaarverslag 2014 Operationeel Programma Noord-Nederland 2007-2013. Finish in zicht Publiekssamenvatting Jaarverslag 2014 Operationeel Programma Noord-Nederland 2007-2013 Finish in zicht 1 Finish in zicht Noord-Nederland heeft voor de periode 2007-2013 ruim 169 miljoen uit het Europees

Nadere informatie

SAMENWERKINGSVERBAND NOORD-NEDERLAND JAARVERSLAG 2007 OP WEG NAAR PIEKEN

SAMENWERKINGSVERBAND NOORD-NEDERLAND JAARVERSLAG 2007 OP WEG NAAR PIEKEN SAMENWERKINGSVERBAND NOORD-NEDERLAND OP WEG NAAR PIEKEN SAMENWERKINGSVERBAND NOORD-NEDERLAND 5 SAMENWERKINGSVERBAND NOORD-NEDERLAND Voorwoord 2007 STOND VOOR ONS IN HET TEKEN VAN TRANSITIE. WE HEBBEN HET

Nadere informatie

Europa wil slim, duurzaam en inclusief

Europa wil slim, duurzaam en inclusief Europa wil slim, duurzaam en inclusief Noord-Nederland bereidt zich intensief voor op de Europese programma s in de periode 2014 2020. Het SNN biedt u met dit bericht inzicht in voortgang en verwachtingen.

Nadere informatie

Besluitvorming. Plafond/streefbedrag 10.000.000. Minimumbedrag 0

Besluitvorming. Plafond/streefbedrag 10.000.000. Minimumbedrag 0 Criteria Naam en nummer Soort Instellingsdatum Besluitvorming Nut en noodzaak Functie Doel Ambtelijk beheerder Voeding Toelichting B0442003 Reserve Cofinancieringsfonds Kennis en innovatie Bestemmingsreserve

Nadere informatie

EU subsidies voor KRW opgaven

EU subsidies voor KRW opgaven EU subsidies voor KRW opgaven Themabijeenkomst op 26 november 2015 Govert Kamperman en Wimjan van der Heijden Waar staan we bij stil Kerndoelstellingen Europa Europa 2020-strategie EU subsidies, waar begint

Nadere informatie

Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe. Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942

Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe. Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942 Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942 E-mail bestuur@snn.eu Briefnummer UP-15-15096 Bijlage

Nadere informatie

Subsidies in de regio

Subsidies in de regio Subsidies in de regio Noord Nederland Subsidies in de regio -- Noord-Nederland Om bepaalde regio s binnen Nederland direct of indirect te versterken zijn er verschillende regionale, nationale en Europese

Nadere informatie

Provinciehuis Westerbrink 1 Assen Assen, 3 oktober 2011 Nummer: 11-089 Postbus 122

Provinciehuis Westerbrink 1 Assen Assen, 3 oktober 2011 Nummer: 11-089 Postbus 122 Provinciehuis Westerbrink 1 Assen Assen, 3 oktober 2011 Nummer: 11-089 Postbus 122 9400 AC Assen Dit is een gezamenlijk persbericht van de provincies Groningen, Fryslân, Drenthe en Noord- Holland, de gemeenten

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020. SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt

Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020. SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020 SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt Noordelijke specialisatie in beeld Samengestelde behoeften Samengestelde oplossingen Achtertuin als proeftuin/

Nadere informatie

Nieuwjaarsspeech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Groningen, januari 2010

Nieuwjaarsspeech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Groningen, januari 2010 Nieuwjaarsspeech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Groningen, januari 2010 Dames en heren, geëerde gasten, [Inleiding] Zuinig over de drempel! Zo heette de eerste oudejaarsconference van

Nadere informatie

Aan de leden van Provinciale Staten

Aan de leden van Provinciale Staten Aan de leden van Provinciale Staten Datum : 10 februari 2009 Briefnummer : 2009-04825/7/A.8, EZ Zaaknummer : 145014 Behandeld door : Westerink A.J. Telefoonnummer : (050) 316 4078 Antwoord op : Bijlage

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

EFRO 2014 2020. Ed Meijerink

EFRO 2014 2020. Ed Meijerink EFRO 2014 2020 Ed Meijerink EFRO 2014-2020: waar staan we? OP EFRO RIS3 Noord-Nederland (4 maatschappelijke opgaven, living lab, geïntegreerde projecten) Focus op inzet MKB Innovatie Koolstofarm Beschikbare

Nadere informatie

SNN namens SNN Verzonden: donderdag 21 mei 2015 15:17 Aan:

SNN <communicatie=snn.eu@mail203.atl81.rsgsv.net> namens SNN <communicatie@snn.eu> Verzonden: donderdag 21 mei 2015 15:17 Aan: Rienks, Diane Van: SNN namens SNN Verzonden: donderdag 21 mei 2015 15:17 Aan: Statengriffie provinsje Fryslân Onderwerp: Waar verdient

Nadere informatie

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 -

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 - PS2008MME13-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 6 mei 2008 Nummer PS : PS2008MME13 Afdeling : ECV Commissie : MME Registratienummer : 2008int221948 Portefeuillehouder : Ekkers Titel

Nadere informatie

Organisatie onderzoek Samenwerkingsverband Noord-Nederland

Organisatie onderzoek Samenwerkingsverband Noord-Nederland C Organisatie onderzoek Samenwerkingsverband Noord-Nederland Uitgebracht aan het Dagelijks Bestuur van het Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) BIJLAGEN Utrecht, 31 december 2010 Organisatie onderzoek

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

Samenwerkingsverband Noord-Nederland. Begroting 2013

Samenwerkingsverband Noord-Nederland. Begroting 2013 Samenwerkingsverband Noord-Nederland Begroting 2013 Aan het Algemeen Bestuur van het Samenwerkingsverband Noord-Nederland Postbus 779 9700 AT GRONINGEN Geacht Algemeen Bestuur, Hierbij bieden wij u de

Nadere informatie

Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en

Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en Beleidsregel MKB-Regeling Het dagelijks bestuur van het Samenwerkingsverband Noord-Nederland zijnde Management Autoriteit Noord-Nederland; gelet op de Verordening (EU) nr. 1301/2013 van het Europees Parlement

Nadere informatie

5 -minuten versie voor Provinciale Staten

5 -minuten versie voor Provinciale Staten 5 -minuten versie voor Provinciale Staten Directie DLB Afdeling Water en Groen Registratienummer PZH-2016-553033657 (DOS-2016-0003510) Datum vergadering Gedeputeerde Staten Verzenddatum Geheim 24 mei 2016

Nadere informatie

Voorwoord. Max van den Berg, voorzitter Samenwerkingsverband Noord-Nederland

Voorwoord. Max van den Berg, voorzitter Samenwerkingsverband Noord-Nederland Samenwerkingsverband Noord-Nederland Jaarverslag 2009 Voorwoord Medio 2009 werd ik voorzitter van het Samenwerkingsverband Noord-Nederland (de provincies Drenthe, Fryslân en Groningen en de vier grote

Nadere informatie

Voorwoord. Mevrouw T.Schokker-Strampel, voorzitter van het Bestuur van het Waddenfonds. A.F. van de Klundert, directeur van het Waddenfonds

Voorwoord. Mevrouw T.Schokker-Strampel, voorzitter van het Bestuur van het Waddenfonds. A.F. van de Klundert, directeur van het Waddenfonds Jaarverslag 2012 Voorwoord We zijn er trots op u het eerste jaarverslag van het gedecentraliseerde Waddenfonds aan te kunnen bieden. Op woensdag 14 september 2011 werd in Harlingen het bestuursakkoord

Nadere informatie

Jaarverslag 2012 Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) Vertrouwen in eigen kracht

Jaarverslag 2012 Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) Vertrouwen in eigen kracht Jaarverslag 2012 Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) Vertrouwen in eigen kracht Jaarverslag Inhoudsopgave 2011 I Van de voorzitter 3 II Terugblik 5 III Vier rollen, één doel 8 IV Subsidies 12 V

Nadere informatie

Toespraak van commissaris van de koningin en SNNvoorzitter Max van den Berg, feestelijke start CCC2- programma, Groningen, 25 maart 2011

Toespraak van commissaris van de koningin en SNNvoorzitter Max van den Berg, feestelijke start CCC2- programma, Groningen, 25 maart 2011 Toespraak van commissaris van de koningin en SNNvoorzitter Max van den Berg, feestelijke start CCC2- programma, Groningen, 25 maart 2011 Dames en heren, Degenen, die hier te lande na 1820 verbetering van

Nadere informatie

Investeren in het waddengebied is de moeite meer dan waard!

Investeren in het waddengebied is de moeite meer dan waard! > www.vrom.nl Investeren in het waddengebied is de moeite meer dan waard! 2e Tender Waddenfonds 8 september tot en met 17 oktober 2008 Investeren in het waddengebied is de moeite meer dan waard! 2e Tender

Nadere informatie

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland BIObased logistiek maintenance hightech systems agrofood overheden RIS3 innovatiebevordering duurzaamheid schone energie welzijn samenwerking gezondheid

Nadere informatie

Jaarverslag 2010 Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) Gefocust op innovatie

Jaarverslag 2010 Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) Gefocust op innovatie Jaarverslag 21 Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) Gefocust op innovatie Jaarverslag Jaarverslag 21 21 Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) Gefocust op innovatie Van de voorzitter 3 1 Het

Nadere informatie

gesprekken te voeren van ondernemer tot ondernemer en verbindingen te leggen.

gesprekken te voeren van ondernemer tot ondernemer en verbindingen te leggen. Toespraak commissaris van de koningin Max van den Berg t.g.v. bezoek Duitse handelsdelegatie onder leiding van Minister Bode op 31 oktober 2011, Gasunie Groningen. Dames en heren, Vandaag en morgen wijzen

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

2 1 OKT. 20U. 2014-43.160/43/A.7, EZP 542347 Otten J.A. (050)316 4292 n.v.t.

2 1 OKT. 20U. 2014-43.160/43/A.7, EZP 542347 Otten J.A. (050)316 4292 n.v.t. provincie groningen Martinikerkhof 12 Aan Provinciale Staten Datum Briefnummer Zaaknummer Behandeld door Telefoonnummer E-mail Antwoord op Bijlage nderwerp 2 1 KT. 20U 2014-43.160/43/A.7, EZP 542347 tten

Nadere informatie

SNN in alle Staten 7

SNN in alle Staten 7 SNN in alle Staten SNN in alle Staten 7 Nieuwsbrief voor Statenleden November 2011 nummer 7 Voorwoord Hoe gaan we de toekomst van Noord- Nederland en de noordelijke samenwerking op een goede manier invulling

Nadere informatie

Beoogd resultaat De gemeente blijft een gerespecteerde en professionele speler in subsidieland

Beoogd resultaat De gemeente blijft een gerespecteerde en professionele speler in subsidieland Onderwerp Doorontwikkeling werkwijze met betrekking tot subsidies Voorgesteld besluit 1. Subsidienetwerk inrichten 2. Trojka bestuurt voor aanjaagfunctie 3. Drie jaar deelnemen aan het Europaservicepunt

Nadere informatie

Wat is INTERREG?

Wat is INTERREG? Wat is INTERREG? www.vrom.nl 0 INTERREG is een Europese subsidieregeling, waarbinnen partijen uit meerdere landen samenwerken in projecten op het terrein van de ruimtelijke en regionale ontwikkeling. Projecten

Nadere informatie

Bestuurlijke programmaopdrachten 2009-2010 Regio Groningen-Assen

Bestuurlijke programmaopdrachten 2009-2010 Regio Groningen-Assen Bestuurlijke programmaopdrachten - Regio Groningen-Assen stuurgroep 22 juni Bijlage 3 Bestuurlijke programmaopdrachten.doc Bestuurlijke programmaopdracht bereikbaarheid Verbetering en waarborging bereikbaarheid

Nadere informatie

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving 16 september 2014-15:25 Het ministerie van Infrastructuur en Milieu besteedt in 2015 9,2 miljard euro aan een gezond, duurzaam

Nadere informatie

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid LEEUWARDEN SÚDWEST-FRYSLÂN SMALLINGERLAND HEERENVEEN Versterk Economie en Werkgelegenheid Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord SAMEN WERKEN AAN EEN SLAGVAARDIG FRYSLÂN 2 3

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Inzet op innovatie en een koolstofarme economie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Inzet op innovatie en een koolstofarme economie Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie oktober 2014 In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren

Nadere informatie

Onderwerp: Lokale Ontwikkelingsstrategie voor de regio Holland Rijnland Besluitvormend

Onderwerp: Lokale Ontwikkelingsstrategie voor de regio Holland Rijnland Besluitvormend VOORSTEL OPSCHRIFT Vergadering van 9 juni 2015 Besluit nummer: 2015_BW_00466 Onderwerp: Lokale Ontwikkelingsstrategie voor de regio Holland Rijnland 2015-2020 - Besluitvormend Beknopte samenvatting: LEADER

Nadere informatie

2004-171. Voorgestelde behandeling: - provinciale staten op 15 december 2004 - fatale beslisdatum: 31 december 2004. Voorgestelde status: A-stuk

2004-171. Voorgestelde behandeling: - provinciale staten op 15 december 2004 - fatale beslisdatum: 31 december 2004. Voorgestelde status: A-stuk 2004-171 Wijziging Subsidieregelingen Human Resource Management 2001, kwaliteitsinvesteringen in de toeristische sector 2000 en Noordelijke Innovatie Ondersteuningsfaciliteit 2000 Voorgestelde behandeling:

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg XE Steenwijk Steenwijk, 16 juni 2009 Nummer voorstel: 2009/81

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg XE Steenwijk Steenwijk, 16 juni 2009 Nummer voorstel: 2009/81 Voorstel aan de raad Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 16 juni 2009 Nummer voorstel: 2009/81 Voor raadsvergadering d.d.: 30-06-2009 Agendapunt: 16 Onderwerp:

Nadere informatie

Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies

Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies Vincent Ketelaars ERAC B.V. Binnenlands Bestuur Europa-debat Houten, 21 november 2013 Inhoud van presentatie Indeling 1 Uw ervaringen in eerdere projecten?

Nadere informatie

Jaarverslag 2012 Waddenfonds

Jaarverslag 2012 Waddenfonds Jaarverslag 2012 Waddenfonds De decentralisatie van het Waddenfonds. Tot 2011 viel het Waddenfonds onder de verantwoordelijkheid van het Rijk. De minister van Infrastructuur en Milieu was beslissingsbevoegd

Nadere informatie

Commissie Economie, Mobiliteit en Grote Stedenbeleid

Commissie Economie, Mobiliteit en Grote Stedenbeleid Griffie Commissie Economie, Mobiliteit en Grote Stedenbeleid Datum commissievergadering : - DIS-stuknummer : 1521160 Behandelend ambtenaar : Hans Zwepink Directie/bureau : Griffie / PE Nummer commissiestuk

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Dames en heren, [Inleiding] Ik vind het wel leuk, maar ook een beetje spannend. Maar moet

Nadere informatie

Gerard Meijers Provincie Drenthe Strategie LEADER

Gerard Meijers Provincie Drenthe Strategie LEADER Welkom in Drenthe Gerard Meijers Provincie Drenthe Strategie LEADER Plattelandsontwikkeling in Zuidoost Drenthe 12 maart 2015 Westhoek Inhoud presentatie LEADER Zuidoost-Drenthe Toekomst: Omgevingsvisie

Nadere informatie

Versterken van de topsectoren: Life Science and Health, Ruimtevaarttechnologie, Biobased Economie

Versterken van de topsectoren: Life Science and Health, Ruimtevaarttechnologie, Biobased Economie Economische Zaken Doel Stimuleren van de regionale economie. Versterken van de topsectoren: Life Science and Health, Ruimtevaarttechnologie, Biobased Economie en de Greenports Duin- en Bollenstreek, Boskoop

Nadere informatie

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten voor financiering van duurzame energie 4 Voorwoord Euro s zijn vaak de sleutel om projecten voor de opwekking van duurzame

Nadere informatie

Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Holland Rijnland;

Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Holland Rijnland; ONTWERP Beheersverordening Fonds Cofinanciering Samenwerkingsorgaan Holland Rijnland ( versie SP71, SE JZ, JWE : 04-08-2016 ) Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Holland Rijnland; besluit

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie oktober 2014 In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren

Nadere informatie

Europese programma s in Nederland

Europese programma s in Nederland Het cohesiebeleid van de Europese Commissie Europese programma s 2014-2020 in Nederland Vincent Ketelaars ERAC B.V. 28 mei 2013 Neth-ER 01 Inhoud van presentatie Indeling 01 Inhoud van presentatie 02 Introductie

Nadere informatie

hoe wij het best op die uitdagingen kunnen inspelen, wat daarvoor nodig is en hoe wij daar samen aan kunnen werken.

hoe wij het best op die uitdagingen kunnen inspelen, wat daarvoor nodig is en hoe wij daar samen aan kunnen werken. Toespraak van SNN-voorzitter Max van den Berg, bijeenkomst EFMI Business School (Academisch kennisinstituut voor de foodsector), Groningen op 18 november 2010 [Inleiding] Sommige mensen verdienen hun geld

Nadere informatie

Toespraak commissaris van de koningin Max van den Berg, Statenexcursie 17/18 november 2011 naar Hannover

Toespraak commissaris van de koningin Max van den Berg, Statenexcursie 17/18 november 2011 naar Hannover Toespraak commissaris van de koningin Max van den Berg, Statenexcursie 17/18 november 2011 naar Hannover Geachte aanwezigen, Noord-Nederland zet stevig in op sterke economische clusters rond agrofood,

Nadere informatie

Ik ben als bestuurder in deze provincie bijzonder geïnteresseerd in de kansen van nieuwe energie voor onze kenniseconomie.

Ik ben als bestuurder in deze provincie bijzonder geïnteresseerd in de kansen van nieuwe energie voor onze kenniseconomie. Welkomstwoord van Jan Franssen, Commissaris van de Koningin in Zuid-Holland, bij het Lustrumcongres 'Geothermal Heat is Cool' van het Platform Geothermie, Den Haag, 24 oktober 2012 ---------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Oan Provinsjale Steaten

Oan Provinsjale Steaten Oan Provinsjale Steaten Gearkomste : Wurklistnûmer : Beliedsprogramma : Economie, recreatie en toerisme Ôfdieling : Kennis en Ekonomy/Regel en Beheer Behanneljend amtner : R.Zijlstra-Ytsma Tastel : 5599

Nadere informatie

Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo

Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo DE EUROPESE STRUCTUUR- EN INVESTERINGSFONDSEN (ESI-FONDSEN) EN HET EUROPEES FONDS VOOR STRATEGISCHE INVESTERINGEN (EFSI) HET VERZEKEREN VAN COÖRDINATIE, SYNERGIEËN

Nadere informatie

nummer 46 van 2012 Vaststelling subsidieplafonds 2013

nummer 46 van 2012 Vaststelling subsidieplafonds 2013 nummer 46 van 2012 Vaststelling subsidieplafonds 2013 Besluit namens gedeputeerde staten van Drenthe van 20 december 2012, kenmerk 51/MO/2012008753, afdeling Management Ondersteuning 1 Nummer 46 van 2012

Nadere informatie

BIJLAGE EXPO 2025 COMMITMENT

BIJLAGE EXPO 2025 COMMITMENT LETTER OF COMMITMENT BIJLAGE EXPO 2025 COMMITMENT Vrijdag 2 oktober 2015, 2 e concept Leeswijzer en de relatie van dit document tot andere documenten 1. De afzender van een Letter of Commitment wordt aangeduid

Nadere informatie

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE. van

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE. van EUROPESE COMMISSIE Brussel, 11.3.2014 C(2014) 1410 final GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE van 11.3.2014 tot aanvulling van Verordening (EU) nr. 1301/2013 van het Europees Parlement

Nadere informatie

nummer 23 van 2005 Vaststelling Beleidsregels bij het Kader voor projectontwikkeling kijk

nummer 23 van 2005 Vaststelling Beleidsregels bij het Kader voor projectontwikkeling kijk nummer 23 van 2005 Vaststelling Beleidsregels bij het Kader voor projectontwikkeling ICT in Drenthe: een economische kijk Besluit van gedeputeerde staten van Drenthe van 22 februari 2005, kenmerk 5.3/2005001126,

Nadere informatie

combining scientific excellence with commercial relevance Knipselkrant aanvulling

combining scientific excellence with commercial relevance Knipselkrant aanvulling combining scientific excellence with commercial relevance Knipselkrant aanvulling INHOUDSOPGAVE KNIPSELKRANT SEPTEMBER 2009 Titel Bron Die heilenden Geheimnisse des Wassers Natürlich gesund+munter 6 juli

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koning Max van den Berg, debatavond Europese Commissie 'Energievoorziening in de toekomst', 30 januari 2014

Speech van commissaris van de koning Max van den Berg, debatavond Europese Commissie 'Energievoorziening in de toekomst', 30 januari 2014 Speech van commissaris van de koning Max van den Berg, debatavond Europese Commissie 'Energievoorziening in de toekomst', 30 januari 2014 Dames en heren, [Intro] Europa begint in Groningen. Zéker als het

Nadere informatie

Voorwoord. Max van den Berg, voorzitter Samenwerkingsverband Noord-Nederland

Voorwoord. Max van den Berg, voorzitter Samenwerkingsverband Noord-Nederland Samenwerkingsverband Noord-Nederland Jaarverslag 2009 Voorwoord Medio 2009 werd ik voorzitter van het Samenwerkingsverband Noord-Nederland (de provincies Drenthe, Fryslân en Groningen en de vier grote

Nadere informatie

Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue)

Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue) Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue) Nota Ruimte budget 75 miljoen euro voor Brainport Eindhoven en 6,8 miljoen voor ontwikkeling A2-zone Planoppervlak 3250 hectare (Brainport Eindhoven) Trekker

Nadere informatie

Aan: Provinciale Staten van Fryslân en Groningen. Assen, 6 augustus 2012. Geachte leden van Provinciale Staten. 1. Aanleiding. De Algemene Rekenkamer

Aan: Provinciale Staten van Fryslân en Groningen. Assen, 6 augustus 2012. Geachte leden van Provinciale Staten. 1. Aanleiding. De Algemene Rekenkamer Aan: Provinciale Staten van Fryslân en Groningen Betreft: Decentralisatieie Waddenfonds Assen, 6 augustus 2012 Geachte leden van Provinciale Staten 1. Aanleiding De Algemene Rekenkamer (AR) heeft in haar

Nadere informatie

Ontwerpbesluit pag. 3. Toelichting pag. 5. Binnen het evenementenbeleid worden drie categorieën evenementen onderscheiden.

Ontwerpbesluit pag. 3. Toelichting pag. 5. Binnen het evenementenbeleid worden drie categorieën evenementen onderscheiden. S T A T E N V O O R S T E L Datum : 4 maart 2008 Nummer PS : PS2008MME10 Afdeling : Economie, Cultuur en Vrije Tijd Commissie : MME Registratienummer : 2008int218775 Portefeuillehouder : J.H. Ekkers Titel

Nadere informatie

Toekomst Europese programma s. Ivka Orbon Commissie Europa 13 oktober 2006

Toekomst Europese programma s. Ivka Orbon Commissie Europa 13 oktober 2006 Toekomst Europese programma s Ivka Orbon Commissie Europa 13 oktober 2006 Inhoud - Operationeel Programma Zuid (doelstelling 2, EFRO) - Stand van zaken andere Europese programma s: - Doelstelling 3, grensoverschrijdende

Nadere informatie

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij 2004-98 Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Bestuur, Financiën

Nadere informatie

Uitwerking aanbevelingen rapport Berenschot Evaluatie van de interne en externe Governance van de Stichting Energy Valley

Uitwerking aanbevelingen rapport Berenschot Evaluatie van de interne en externe Governance van de Stichting Energy Valley Bijlage Uitwerking aanbevelingen rapport Berenschot Evaluatie van de interne en externe Governance van de Stichting Energy Valley Bestuurlijk Overleg Noord-Nederland (BONN) 23 mei 2014 Aanleiding In 2013

Nadere informatie

Provinciale Staten van Noord-Holland

Provinciale Staten van Noord-Holland Provinciale Staten van Noord-Holland ` Voordracht Haarlem, Onderwerp: Kaderstelling Europabeleid door Provinciale Staten Inleiding Op 11 juni 2007 jl. is door de commissie FEPO de werkgroep Europa ingesteld.

Nadere informatie

Position Paper. Noord-Nederland en EU 2020

Position Paper. Noord-Nederland en EU 2020 versie 11-1 Position Paper Noord-Nederland en EU 2020 Samenwerkingsverband Noord-Nederland, Rijksuniversiteit Groningen, Hoger en Middelbare Beroepsonderwijsinstellingen, Universitair Medisch Centrum Groningen,

Nadere informatie

Statenmededeling aan Provinciale Staten

Statenmededeling aan Provinciale Staten Statenmededeling aan Provinciale Staten Onderwerp Beleidsevaluatie art. 217a Provinciewet van het programma Leefbaarheid@Brabant 2012-2015 Aan Provinciale Staten van Noord-Brabant, Kennisnemen van de beleidsevaluatie

Nadere informatie

Zeeuws Subsidie Team

Zeeuws Subsidie Team Zeeuws Subsidie Team intro Intro: Zeeland periferie? Intro: Zeeland periferie? 1:30 Intro: Zeeland periferie? 1:30 2:00 Intro: Zeeland periferie? 1:30 2:00 4:00 Intro: Zeeland periferie? 2:30 tot 3:00

Nadere informatie

4. PRAKTIJKGERICHT ONDERZOEK

4. PRAKTIJKGERICHT ONDERZOEK 4. PRAKTIJKGERICHT ONDERZOEK Resultaten praktijkgericht onderzoek Kennisvalorisatie Jaarverslag 2010 Hanzehogeschool Groningen, University of Applied Sciences 66 4 Praktijkgericht onderzoek De Hanzehogeschool

Nadere informatie

Allereerst natuurlijk de beste wensen voor 2013.

Allereerst natuurlijk de beste wensen voor 2013. Speech van Commissaris van de Koningin en voorzitter Raad van Toezicht Energy Valley Max van den Berg, nieuwjaarsreceptie Energy Valley, Groningen, 8 januari 2013 Dames en heren, Allereerst natuurlijk

Nadere informatie

Het college van Gedeputeerde Staten verzoekt de leden van Provinciale Staten om:

Het college van Gedeputeerde Staten verzoekt de leden van Provinciale Staten om: STATENBRIEF Eindverslag EFRO-programma GO 2007-2013 Portefeuillehouder: M. Scheffer Kerntaak/plandoel: Economie Doel van deze brief: Het college van Gedeputeerde Staten verzoekt de leden van Provinciale

Nadere informatie

25-3-2013. 01 Inhoud van presentatie. Het subsidiebeleid van de toekomst Europese programma s 2014 2020 in Nederland. Vincent Ketelaars ERAC B.V.

25-3-2013. 01 Inhoud van presentatie. Het subsidiebeleid van de toekomst Europese programma s 2014 2020 in Nederland. Vincent Ketelaars ERAC B.V. Het subsidiebeleid van de toekomst se programma s 2014 2020 in Nederland Vincent Ketelaars ERAC B.V. 11 april 2013 Elsevier subsidiecongres 01 Inhoud van presentatie Indeling 01 Inhoud van presentatie

Nadere informatie

GEMEENTE BOEKEL. Onderwerp : Regionaal arbeidsmarktprogramma AgriFood Capital Werkt! en Werkbedrijf Noordoost Brabant

GEMEENTE BOEKEL. Onderwerp : Regionaal arbeidsmarktprogramma AgriFood Capital Werkt! en Werkbedrijf Noordoost Brabant GEMEENTE BOEKEL VOORSTEL AAN DE RAAD Datum : 5 april 2016 Voorstel van : college van burgemeester en wethouders Onderwerp : Regionaal arbeidsmarktprogramma AgriFood Capital Werkt! 2016-2020 en Werkbedrijf

Nadere informatie

Europastrategie van Velsen EU-strategie die als leidraad geldt voor alle activiteiten en investeringen van Velsen op dit vlak

Europastrategie van Velsen EU-strategie die als leidraad geldt voor alle activiteiten en investeringen van Velsen op dit vlak Europastrategie van Velsen EU-strategie die als leidraad geldt voor alle activiteiten en investeringen van Velsen op dit vlak 1. Wat willen wij: Visie op Velsen Met het vaststellen van de Visie op Velsen

Nadere informatie

3. Beoogd effect Versterken van de regionale economie en de concurrentiekracht van het Flevolandse

3. Beoogd effect Versterken van de regionale economie en de concurrentiekracht van het Flevolandse ** Aan Provinciale Staten Onderwerp Financieringsinstrumenten MKB: nieuwe TMI-regeling en Kredietfaciliteit Besluitvormingsronde Statendag 18 december 2013 (ov) / 15 januari 2014 Agendapunt 1. Beslispunten

Nadere informatie

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Agribusiness Economie & Logistiek Recreatie & Toerisme maandag 15 juni 2015, bijeenkomst voor raadsleden Naar een nieuw Programma Jaar 2011-2014 2015 2015 2015

Nadere informatie

SNN in alle Staten 10

SNN in alle Staten 10 SNN in alle Staten SNN in alle Staten 10 Nieuwsbrief voor Statenleden Zomer 2013 nummer 10 Voorwoord Vanaf 1 juli heb ik met genoegen de voorzittershamer van het SNN over genomen van mijn collega Jacques

Nadere informatie

5 minuten versie voor Provinciale Staten

5 minuten versie voor Provinciale Staten 5 minuten versie voor Provinciale Staten Directie DLB Afdeling Water en Groen Registratienummer PZH-2016-543213868 (DOS-2013-0010135) Datum vergadering Gedeputeerde Staten Verzenddatum Geheim 16 februari

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

ontwikkeling en beheer van natuur in Nederland (verder: Natuurpact), geven ons

ontwikkeling en beheer van natuur in Nederland (verder: Natuurpact), geven ons Algemene Rekenkamer Algemene Rekenkamer Lange Voorhout 8 Voorzitter van de Tweede Kamer Postbus 20015 der Staten-Generaal 2500 EA Den Haag Binnenhof 4 T 070-3424344 Den Haag E voorlichting@rekenkamer.nl

Nadere informatie

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Om in aanmerking te komen voor een subsidie tussen 25.000 en 65.000 euro moet een project aan de volgende criteria voldoen: 1. het project

Nadere informatie

Optimaliseren slagingskans Zeeuwse innovatieve projecten. DOK 41 Vlissingen 14 oktober 2016

Optimaliseren slagingskans Zeeuwse innovatieve projecten. DOK 41 Vlissingen 14 oktober 2016 Optimaliseren slagingskans Zeeuwse innovatieve projecten DOK 41 Vlissingen 14 oktober 2016 Economische Agenda voor Zeeland 2017-2021 Digitale versie: http://voor.zeeland.nl/economischeagenda 1. Prioritaire

Nadere informatie

Gemeenschappelijke Regeling Samenwerkingsverband Noord- Nederland

Gemeenschappelijke Regeling Samenwerkingsverband Noord- Nederland Gemeenschappelijke Regeling Samenwerkingsverband Noord- Nederland HOOFDSTUK I. INLEIDENDE EN ALGEMENE BEPALINGEN Artikel 1. In deze regeling wordt verstaan onder: - deelnemende provincies: de provincies

Nadere informatie

2 november 2004 Nr. 2004-24.549, ABJ Nummer 44/2004

2 november 2004 Nr. 2004-24.549, ABJ Nummer 44/2004 2 november 2004 Nr. 2004-24.549, ABJ Nummer 44/2004 Voordracht van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten van Groningen inzake de wijzigingen van de SNN-subsidieregelingen HRM 2001, de NIOF 2000 en

Nadere informatie

BELEIDSREGEL DUURZAME STRUCTUURVERSTERKING LAND- EN TUINBOUW (VOLLEDIGE KETEN)

BELEIDSREGEL DUURZAME STRUCTUURVERSTERKING LAND- EN TUINBOUW (VOLLEDIGE KETEN) BELEIDSREGEL DUURZAME STRUCTUURVERSTERKING LAND- EN TUINBOUW (VOLLEDIGE KETEN) Behorende bij Budget 4, Kennis Werkt P-4.2 Landbouw, 440179 Landbouw structuurversterking 1, Inleiding De primaire agrarische

Nadere informatie

OP Zuid. Programmaperiode 2014-2020

OP Zuid. Programmaperiode 2014-2020 OP Zuid Programmaperiode 2014-2020 1 Europees kader Europees Programma 2014-2020 Cohesiebeleid EFRO OP -zuid 2 Programmagebied 3 Vertrekpunten voor het nieuwe programma Houtskoolschets OP-Zuid Schatgraven

Nadere informatie

Strategische Agenda. Concept strategische agenda Regio Midden-Holland Vast te stellen in: AB Regio Midden-Holland 6 juli 2016

Strategische Agenda. Concept strategische agenda Regio Midden-Holland Vast te stellen in: AB Regio Midden-Holland 6 juli 2016 Strategische Agenda Concept strategische agenda Regio Midden-Holland Vast te stellen in: AB Regio Midden-Holland 6 juli 2016 Versie 14 juni 2016 Kernboodschap Vitaal, duurzaam en innovatief Versterken

Nadere informatie

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten INFORMATIE OVER HET INNOVATIEF ACTIEPROGRAMMA GRONINGEN

Nadere informatie