3.1 Wanneer is een onderneming succesvol?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "3.1 Wanneer is een onderneming succesvol?"

Transcriptie

1 3.1 Wanneer is een onderneming succesvol? Wanneer maken we WINST? Info U Katleen studeerde twee jaar geleden af, in het 7de jaar BSO, opleiding banketbakker. Tijdens haar studies was ze al erg geïnteresseerd in alles wat met ijsjes te maken heeft. De voorbije twee jaar werkte ze in een groot ijssalon in Lier. Tegelijkertijd volgde ze ook nog een avondcursus in een vormingscentrum voor zelfstandigen. U Katleen wil haar eigen baas zijn en droomt ervan zelf met een ijsjeszaak te beginnen en daarmee een mooi inkomen te verdienen. Aan welke voorwaarde moet voldaan zijn zodat Katleen kan leven van haar ijsjeszaak? Verkennen U Katleen zal zelf elke dag vers roomijs maken. Om het te verkopen dacht ze eraan in de namiddag rond te rijden met een ijsjeskar (van begin april tot eind september) en s avonds in de winkel ijs te verkopen. Tijdens de winter zou ze alleen in de winkel haar ijs verkopen. Het vergt heel wat rekenwerk om de totale kosten voor één jaar te berekenen: EUR. Nog moeilijker is het voor Katleen om de verwachte opbrengsten te schatten, maar ze denkt dat het toch mogelijk moet zijn om een jaarlijkse omzet of verkoopcijfer van EUR te realiseren. 1. Maak een zo volledig mogelijke lijst van de kosten die Katleen zal moeten maken om haar zaak draaiende te houden. 2. Welke opbrengsten verwacht Katleen? 3. Is het bedrijf van Katleen volgens haar verwachtingen succesvol? Kun je dat berekenen? 193

2 3.1 Wanneer is een onderneming succesvol? Naar de kern U Een ondernemer moet heel wat middelen opofferen om goederen te kunnen produceren of diensten te kunnen verlenen. Dat zijn de kosten. U Die kosten zullen hopelijk leiden tot een product dat hij kan verkopen of een dienst die hij kan aanbieden. Een ander woord voor verkoop is ook omzet. Het verzamelwoord voor al die verkoopcijfers is opbrengsten. U Natuurlijk zouden de opbrengsten in een bedrijf groter moeten zijn dan de kosten. Alleen op die manier blijft er, op het einde van het jaar, een positief resultaat over. Een positief resultaat wordt winst genoemd. OPBRENGSTEN KOSTEN WINST U In de berekening van Katleen geeft dat:

3 Denken en doen 1 Zoek een recent krantenartikel waarbij in de titel het woord winst voorkomt. Probeer in de tekst zelf te achterhalen hoe groot de winst is in het betreffende bedrijf. Denken en doen 2 Wat kan Katleen proberen te doen om het winstcijfer van EUR te verbeteren? Denken en doen 3 Groepsopdracht In het deeltje over de motieven om te ondernemen, onderzocht je of je uit het juiste hout bent gesneden om zelf een zaak te beginnen. Droom even verder en werk net zoals Katleen een project uit. Beantwoord volgende vragen: 1. Welke zaak zou je starten? 2. Schets in grote lijnen hoe je dat zou aanpakken. 3. Welke zijn je kosten? In woorden, het is moeilijk om daar zomaar cijfers op te plakken. 195

4 3.1 Wanneer is een onderneming succesvol? Wat WENST de klant? Info 1 Meurisse laat de consument via televoting bepalen welke smaak de lekkerste is. De kok van Meurisse, een merk van Kraft, Jacobs Suchard, verscheen vorig jaar dikwijls op televisie. In commercials stelde hij drie nieuwe smaken voor van chocoladetabletten van Meurisse: viervruchten, cassis en peer. De kijker kon bellen naar een 0900-nummer om zijn of haar voorkeur door te geven. Het geprefereerde product lag de maand nadien in de winkel. Momenteel heeft Meurisse een aandeel van meer dan 15 % op de markt van tabletten en repen. Daarmee staat het op de tweede plaats, na Côte d Or en voor Callebaut. (naar Trends, 30/03/00) Info 2 Vragenlijst 100 ideeën, verspreid door Unilever Belgium. Vertel ons wie u bent door bijgaande vragenlijst in te vullen. Dan zullen wij u het hele jaar door die aanbiedingen en adviezen toesturen die precies aan uw wensen beantwoorden. Doe het meteen, want de eersten ontvangen 2 bioscooptickets. Enige voorwaarde is dat u de vragenlijst volledig invult. Uw vrijetijdsbesteding 1. Hoeveel keer per maand gaat u: >4 1. naar de bioscoop 2. naar theater of concert 3. op restaurant 4. sporten 5. naar een sociale activiteit (hulp) 196

5 Uw aankopen 2. Hoeveel keer per maand gebruikt u: 5 maal en meer 1 tot 4 maal nooit 1. uw wasmachine 2. uw vaatwasmachine 3. Gebruikt u met uw gezin volgende producten: om de 2 dagen of meer minder nooit 1. frisdanken 2. bakmargarine 4. Gebruikt u met uw gezin de volgende merken? meestal soms nooit 1. Deodorant 1. Axe 2. Dove 3. Nivea 4. Rexona 5. Secret 6. andere merken 2. Tandpasta 1. Colgate 2. Signal 3. andere merken Info 3 Nokia, het Finse mobiele-communicatiebedrijf heeft een team van zeven mensen in dienst, die ervoor betaald worden 10 jaar vooruit te denken en nieuwe ideeën te verzinnen. Ze moeten de toekomstige behoeften van de klanten voorzien voordat die er zich zelf van bewust zijn. Ze moeten ook de innovaties van hun rivalen voorspellen, zodat Nokia hen een stap voor kan zijn. Hoe doen ze dat? Het ideeënteam organiseert over de hele wereld discussiegroepen voor gewone gebruikers en vraagt hun dan wat ze van hun telefoons verwachten als ze onderweg zijn. De gebruikers krijgen een handvol nieuwe ideeën aangeboden en hun reacties daarop worden op video opgenomen. Het team let ook altijd goed op de wat vreemdere suggesties omdat er dikwijls veel waarheid inzit. 197

6 3.1 Wanneer is een onderneming succesvol? 1. Welke informatie verzamelen Unilever, Nokia en Meurisse en waarom? Als je meer wil weten over deze drie bedrijven, surf dan naar onder info, thema 3. Verkennen 1 1. Welke informatie wil Katleen krijgen van de mensen aan wie ze haar ijsjes wil verkopen? Maak daarvan eerst een lijstje. 2. Vergelijk jouw lijstje met dat van de anderen. 3. Stel dan een vragenlijst op die Katleen kan gebruiken. 4. Laat de andere groepjes van de klas die vragenlijst invullen. Tips bij het opstellen van vragenlijsten Bepaal precies waarover jouw vraag gaat. Gebruik duidelijke en ondubbelzinnige woorden. Vermijd veralgemeningen. 5. Waar zou Katleen nog informatie kunnen krijgen? 198

7 Verkennen 2 In totaal reageerden mensen op de televoting van Meurisse: voor de viervruchtensmaak, voor de perensmaak en voor de zwarte bes. Nadien mocht meneer Meurisse de uitverkoren smaak van de consument aankondigen in een tweede reclamespot. In mei lanceerde Meurisse de nieuwe viervruchtenreep. Meurisse ontwikkelde dit idee samen met Young en Rubicam. Zo werd de revolutionaire Nokia 9000 Communicator geboren. Dat was het eerste alles-in-één mobiele communicatiemiddel ter wereld: een fax, telefoon, digitale agenda, rekenmachine en digitale palmtopcomputer in één apparaat. Nokia beweert dat het apparaat op termijn zal uitgroeien tot een mobiel kantoor en multimediacommunicatiemiddel ter grootte van een visitekaartje. (Bron: Principes van marketing, Ph. Kotler) 1. Wat was het resultaat van het marktonderzoek van Meurisse? 2. Heeft Meurisse rekening gehouden met die informatie? 3. Wat verlangen de klanten van Nokia van hun gsm? 4. Formuleer het belang van marktonderzoek. 5. Kun je een concreet voorbeeld geven van andere bedrijven die deze informatie ook zouden kunnen gebruiken? 6. Welke actie(s) zou Unilever kunnen ondernemen als de resultaten van zijn vragenlijst verwerkt zijn? 1. Omschrijf de term marktonderzoek. 2. Op welke manier doen deze bedrijven aan marktonderzoek? 199

8 3.1 Wanneer is een onderneming succesvol? Naar de kern U Bedrijven onderzoeken het vraaggedrag van hun klanten naar hun product. We noemen dat marktonderzoek. Bedrijven zoeken een antwoord op volgende vragen: Hoe groot is de vraag naar ons product? Wie zijn onze klanten? Welke producten spreken hen aan? Welke prijs willen de consumenten ervoor betalen? Waar bieden we onze producten aan? U De opbrengsten van het bedrijf hangen immers af van de vraag naar zijn producten. Een bedrijf gebruikt de verkregen informatie bij de ontwikkeling van nieuwe producten, bij het bepalen van de prijs, bij het voeren van een reclamecampagne en bij de beslissing waar het het product zal verkopen. Waar vindt een bedrijf informatie? Een onderneming kan een beroep doen op heel wat bronnen om informatie te verzamelen over de markt. In het bedrijf zelf bijvoorbeeld door het aandachtig lezen van de verslagen van de verkopers of de klachten van consumenten over bepaalde producten; Een bedrijf kan een beroep doen op bestaande gegevens via het NIS, internet; Een bedrijf kan zelf nieuwe gegevens verzamelen door te werken met consumentenpanels, proefpersonen, vragenlijsten. Hoe kent u uw klant? 1998 prognose 2003 input van de verkoopploeg 40 % 40 % studies 25 % 34 % internet 5 % 27 % 7 % 26 % callcenters 10 % 19 % telefonische hotlines 11 % 16 % Bron: Andersen Consulting en The Economist Intelligence Unit 200 U De meeste bedrijven doen voor hun marktonderzoek een beroep op een onderzoeksbureau. Sommigen zijn gespecialiseerd in een bepaald soort marktonderzoek of in een bepaalde sector of doelgroep.

9 3.1.3 Hoe brengen we onze producten succesvol OP DE MARKT? Info U Uit het voorgaande blijkt duidelijk dat elke ondernemer zich grondig moet bezinnen over de kosten en de opbrengsten. Ook Katleen heeft zich grondig voorbereid. Ze is begonnen met een enquête in Lier. Dit waren de resultaten van haar marktonderzoek : De mensen wensen een degelijk en eerlijk product, vers en ambachtelijk gemaakt, zonder toevoeging van te veel vreemd spul. Er is in heel wat wijken en buurten rond Lier vraag naar een rondrijdende ijsjeskar in de zomermaanden. Ook de schoolgaande jeugd is wel te vinden voor een likijsje na de lesuren. In de wintermaanden zijn de consumenten bereid even een ommetje te maken om vers ijs af te halen, zeker als het afhalen vlot kan gebeuren. Onder al de genoemde voorwaarden is de Lierse consument bereid een eerlijke (relatief hoge ) prijs te betalen voor een eerlijk en uniek product. U Katleen heeft veel ervaring opgedaan in het ijssalon waar zij twee jaar heeft gewerkt. Ze heeft bij de bediening van de klanten altijd goed geluisterd naar mogelijke opmerkingen. Ook in gespecialiseerde tijdschriften heeft ze heel wat nuttige tips opgestoken. Waarvoor kan Katleen al die informatie gebruiken? Verkennen Stilaan rijpt haar verkoopplan. Deze elementen schreef ze neer: Ik wil een vers, eerlijk product maken. Mijn ijs moet duidelijk verschillen van het schepijs, gemaakt in een grote fabriek. Die extra kwaliteit moet de ijsjeskoper écht proeven. Als basis gebruik ik melk van de biologische boer. Bij landbouwer Eerdens kan ik zowel koeien- als geitenmelk kopen, alles gecontroleerd biologisch. Perfecte hygiëne is één van de basisvoorwaarden. Alles moet altijd kraakzuiver zijn. De consument moet dat ook duidelijk kunnen merken. 201

10 3.1 Wanneer is een onderneming succesvol? Er is duidelijk belangstelling voor een ijsje uit het vuistje. Ook de verkoop van schepijs, enkele dagen in de diepvries te bewaren, is zeer populair. Ik mik dan ook op twee deelmarkten, beide (even) belangrijk, zeker in de startfase. Zowel de verkoop via mijn ijsmobiel als de verkoop bij mij thuis wordt uitgebouwd. De prijs van mijn kwaliteitsijs mag best wat hoger zijn dan het fabrieksijs, verkocht in de supermarkten. De mensen zijn bereid die hogere prijs te betalen. Ik bedenk ook een naam voor mijn ijs. Zo creëer ik een eigen identiteit. Waarom niet MILANO? Maak een schema van dit plan aan de hand van onderstaande tabel en bedenk zelf nog mogelijkheden voor Katleen om van haar ijsjeszaak een succes te maken: Welk Welke prijs? Waar? Hoe kenbaar product? maken? Wat jullie opmaakten voor Katleen, is de planning van de marketing-mix. 1. Welke 4 elementen maken deel uit van de marketing-mix? 2. Ontdek de samenhang tussen die vier elementen. 202

11 Naar de kern U Een onderneming kan alleen voortbestaan én succesvol zijn als er verkocht wordt, als er opbrengsten zijn die voortvloeien uit de verkoop en als er vraag is naar het product. U Na het onderzoeken van de markt vraagt de ondernemer zich af hoe hij de producten het best op die markt brengt; de ondernemer doet met andere woorden aan marketing. Hij beschikt daarvoor over een aantal instrumenten. Het product: elke onderneming moet voor zichzelf duidelijk uitmaken welk product ze wil aanbieden. Het geheel van producten dat men aanbiedt, wordt ook assortiment genoemd. Promotie: hoe zullen de mogelijke kopers de producten ontdekken? Hiervoor moeten er ook heel wat inspanningen gebeuren. marketingmix De plaats: het product moet ook, op de één of andere manier, bij de koper geraken. Het moet dus verdeeld worden. De verdeling wordt ook distributie genoemd. De prijs: elk product heeft uiteraard ook een prijs. U Als men die vier instrumenten (de 4 P s) op de juiste manier met elkaar mengt, bekomt men een uitstekende marketing-mix. 203

12 Wanneer is een onderneming succesvol? Denken en doen U Stel voor de volgende situaties een voorlopige marketing-mix op. Je kunt ook verder werken op je eigen droom van een bedrijf. (Denken en doen 3, Wanneer maken we winst?) 1 Bowling is in bij jong en oud. Een nieuwe bowlingclub opent haar deuren langs de Bredabaan in Brasschaat: de plaats is dus al bekend. Je wil zo veel mogelijk doelgroepen bereiken! 2 Mario heeft een entertainmentbedrijfje, een feestje organiseren kun je volledig aan hem overlaten. Ook Mario wil zo veel mogelijk doelgroepen bereiken. 3 Hassan is een zeer goede kok. Het restaurant waar hij werkte ging failliet. Hij heeft niet de financiële mogelijkheden om zelf een eethuis te beginnen, maar hoopt aan de slag te kunnen als traiteur. 4 Wim droomt al sinds zijn prille kinderjaren van het theater. Hij wil echt zijn eigen ding doen: acteren in soaps of in een groot theatergezelschap spreekt hem minder aan. Hij sticht zijn eigen theatergroep. Ze doen alles zelf: van het schrijven van het script tot het zoeken van een geschikte zaal. 5 Kirsten is gek op kinderen. Samen met Natasja opent ze een kinderhotel waar ouders overdag terechtkunnen met hun kroost (van 0 tot 12 jaar) voor een uurtje of voor een hele dag, maar waar de kinderen ook kunnen komen logeren voor één of meer nachtjes. 6 Michaël, Sigo en nog een aantal leerlingen van het zesde jaar, richtten een mini-onderneming op met als dienst: het organiseren van verjaardags- en andere kinderfeestjes. Hun (schoolse) bedrijfje kende zo n groot succes dat ze na hun studies de onderneming voortzetten. 7 Nele, Chris en Kristel zijn alledrie afgestudeerd aan de verpleegsterschool. Zij willen mensen die chronisch ziek zijn thuis helpen met hun verzorging. 204

13 3.1.4 Hoe passen we de vier P s toe? AWelk PRODUCT brengen we op de markt? Info Geen kat kent nu nog het product dat in 1995 door Minute Maid op de markt werd gebracht. Fruitopia was een drank/concept gericht op 18- tot 34-jarigen die iets nieuws wilden. Het was een zogenaamde actieve frisdrank, niet bruisend, op basis van vruchtensappen en natuurlijke aroma s. De fabrikant wilde het product laten evolueren naargelang de reacties van de consumenten. Het concept staat of valt met de consument. Het is ontstaan vanuit de consument en ontwikkeld op basis van wat de consument zegt. Vandaag is het fruit, morgen kan het fruit en thee zijn, zei Yves Wauters, toenmalig manager bij Coca-Cola Company (waarvan Minute Maid deel uitmaakt). Fruitopia kwam in de winkel met namen als Banana Vanilla Babylon (appel, banaan en sinaasappel), Citrus Dream (sinaasappel, limoen, pompelmoes en citroen) en Peace and Passion (appel, passievrucht, sinaasappel en zwarte bessen). Ronkende namen, maar die waren niet voldoende om de beoogde doelgroep massaal over de streep te trekken. Fruitopia stond in de winkel en bleef daar staan. Met stille trom verdween het merk een jaar later uit de winkelrekken. Coca-Cola verdiende er niets aan. Waarom verdween deze nieuwe drank van de markt? 205

14 3.1 Wanneer is een onderneming succesvol? Verkennen 1 1 De zowat tien Europese lagekostenluchtvaartmaatschappijen waren vorig jaar goed voor zo'n 19 procent van de markt. De twee voornaamste Europese spelers, Ryanair en easyjet zijn sinds 1995 jaarlijks gegroeid aan een ritme van vijftig procent. Luchtvaartspecialisten gaan ervan uit dat de lagekostenmaatschappijen in 2005 zo n dertig procent van de Europese luchtvaartmarkt zullen bezetten. Het succes van de lagekostenmaatschappijen werkt aanstekelijk. Sinds Ryanair het Amerikaanse concept in Europa introduceerde, werden in Europa zowat tien lagekostenmaatschappijen boven de doopvont gehouden. De belangrijkste is easyjet, in 1995 opgericht door zakenman Stelios Haji-Ioannou. easyjet bezet samen met Ryanair zowat zeventig procent van de markt van goedkope vliegtuigtickets. Virgin Express is de nummer drie. Daarnaast zijn er op het Europese vasteland enkele kleinere spelers op de markt zoals het Britse Bmibaby en de Duitse maatschappijen Germanwings, Air Berlin City Shuttle en Hapag Lloyd. In totaal gaat het om tien luchtvaartmaatschappijen. Ze gaan er prat op dat ze een nieuwe markt gecreëerd hebben. Vele reizigers, vooral voor citytrips, zijn immers niet ongevoelig zijn voor de lage prijzen van de lagekostenmaatschappijen. Ook zakenreizigers hoeven niet per se een maaltijd op het vliegtuig tijdens een vlucht die maar een paar uur duurt. (De Standaard, 24/12/03) 2 Een toffe start voor je dag Van een lichte hap tot een stevig ontbijt Het ontbijt wordt geserveerd in de volgende restaurants: Nieuwstraat, Beurs, Elsene, Bascule, Waterloo, Overijse, Anderlecht, Antwerpen Keyserlei en Verviers. Reuzehonger? Kies dan voor het Biiiiig Breakfast! 2 roereieren, een Muffin broodje, Sausage, Hash Brown (aardappelkoekje), een kopje koffie of thee en een sinaasappel- of appelsap. 206

15 3 Dit jaar is de markt voor digitale camera's in omvang verdubbeld. Voor het eerst werden er meer digitale dan analoge camera's verkocht. Het klassieke fototoestel is met uitsterven bedreigd. Een bedreiging voor de camerafabrikanten is dan weer de opkomst van camerafoons, gsm-toestellen waarmee je ook foto s kunt maken en doorsturen. Voorlopig zijn die nog geen echte concurrenten omdat de kwaliteit van hun foto s niet zo goed is. Maar dat zal ongetwijfeld veranderen. Het succes van de gsm-metcamera blijft momenteel beperkt tot Japan, maar daar zijn ze dan ook een razend succes: het Britse bureau Strategy Analytics meldde onlangs dat er in de eerste jaarhelft meer van werden verkocht dan van gewone digitale camera s. De grote spelers zijn hier NEC, Matsushita Electric Industrial en, uiteraard, de Finse gsm-gigant Nokia. (De Standaard, 23/12/03) 4 Geen tijd (of zin) om uitgebreid te koken, maar thuis toch gezond willen eten: het is een dilemma waar veel mensen zich voor geplaatst zien in deze drukke tijden. Iglo bedacht een oplossing: stoomzakjes die recht van de diepvries in de microgolfoven kunnen. Eerst alleen met verse groenten, nu ook met vis. En meteen een marketingsucces. Het vernieuwende van de stoomzakjes van Iglo zit m in de bereidingswijze: stomen. Iglo speelt hiermee handig in op de moderne trend naar gezonde voeding. Bij het stomen van voedsel worden niet alleen de vitamines, maar ook de kleur, de smaak en de textuur van de voedingsproducten maximaal behouden. Hoe werkt het en wat is het? Het stoomzakje van Iglo is een mix van groenten, of inmiddels ook van vis en groenten, die vers worden ingevroren, lichtjes worden gekruid, en verpakt in een zakje dat met een ventielsysteem is uitgerust. Daardoor kunnen de groenten in hun eigen stoom garen. In de microgolfoven gebeurt dat in minder dan 7 minuten. De groenten stomen als het ware in hun eigen vocht: de stoom die uit de groenten vrijkomt bij het verwarmen in de microgolfoven blijft vastgehouden in het zakje. Dankzij het ventielsysteem kan het teveel aan stoom geleidelijk ontsnappen. Marketingmanager Verhaeren wijst erop dat ook de kruiden volledig natuurlijk zijn, en ook worden diepgevroren, in kleine blokjes. Het is dus pas tijdens het stoomkookproces dat de kruiden zich vermengen met de groentenmix, onderstreept hij. Gebruiksgemak en bereidingssnelheid stonden voorop bij de ontwikkeling van de stoomzakjes, zegt Verhaeren. We wilden een compromisloos product bieden. Onze consumenten (vooral stedelijk, jonge koppels en alleenstaanden) leiden een actief leven, maar ze zijn niet bereid compromissen te aanvaarden op het gebied van voeding. Ze zoeken eenvoudige en praktische oplossingen, maar willen zich goed blijven voelen met wat ze eten. Kortom: een snelle en gezonde oplossing voor wie niet veel tijd in de keuken kan (of wil) doorbrengen. (De Standaard, 27/12/03) 207

16 3.1 Wanneer is een onderneming succesvol? Groepsopdracht De klas wordt verdeeld in groepjes van 2 tot 3 leerlingen. 1. Lees aandachtig de tekst(en) en zoek de begrippen die jullie niet begrijpen op of vraag uitleg aan jullie leerkracht. 2. Op welke manieren proberen deze bedrijven in te spelen op de (veranderende) vraag van de consument? Brengen ze een nieuw product, proberen ze nieuwe consumenten te bereiken of is het een technologische vooruitgang van een bestaand product? Zoek meer informatie over de bedrijven in het vet gedrukt. Welke groep consumenten wil elk bedrijf bereiken met dit nieuwe product? Omschrijf het begrip: doelgroep. Hoe weten deze bedrijven wat de doelgroep wenst? 3. Organiseer een persconferentie: a. Schrijf een uitnodiging voor de journalisten van de andere groepen. b. Twee verslaggevers: één iemand vertelt de klas, die de rol spelen van journalisten, over welk bedrijf hun tekst handelde. Een andere verslaggever van de groep kruipt in de huid van de marketing manager en brengt verslag uit over het nieuwe product. c. De andere groep(en) kruipen in de rol van de journalisten, nemen nota s en stellen na het verslag (kritische) vragen. d. Daarna komt de volgende groep aan de beurt. e. Als besluit maakt eenieder een krantenartikel over de bijgewoonde persconferentie. Gebruik zeker het bord tijdens de voorstelling (eventueel PowerPoint)! 208

17 Verkennen 2 1. Bekijk aandachtig de foto s van de mogelijke klanten. 2. Op basis van welke kenmerken verschillen deze mensen op de foto s van elkaar? 3. Beschrijf elke groep op basis van leeftijd geslacht sociale klasse manier waarop ze hun vrije tijd doorbrengen. 209

18 3.1 Wanneer is een onderneming succesvol? 4. Welke vakantie zal elke groep vermoedelijk kiezen en waarom? Verkennen 3 1. Zoek zelf voorbeelden (namen, tekens, logo s) van bekende merken. Breng dat materiaal mee naar de klas en laat je klasgenoten raden over welk product het gaat. 2. De merken die je hier ziet zijn de hoogst gewaardeerde wereldmerken. Welke producten vertegenwoordigen deze merken? U Sommige bedrijven zijn er zo goed in geslaagd hun product en merk een bepaald imago te geven dat je als consument automatisch de associatie maakt. Dat zijn de sterke merken. 3. a. Waaraan doen volgende merken jou spontaan denken? Volvo Pampers Mercedes 210 Rolex Nivea Tommy Hilfiger Gap Gazelle Timberland

19 b. Soms is de merknaam zelfs zo ingeburgerd dat hij een soortnaam geworden is: je schrijft met een bic, iedereen spreekt over pampers en niet meer over luiers... Ken je nog voorbeelden? U Soms werkt het imago ook negatief. Het automerk Skoda bijvoorbeeld zal niemand automatisch met topkwaliteit in verband brengen, hoewel het door Volkswagen is overgenomen. Verkennen 4 U Ik ben onweerstaanbaar, zeg ik, als ik mijn dure geurtje opdoe. Ik ben een vermogend bankier, zeg ik, als ik uit mijn BMW stap. Ik ben een jonge, stoere bink als ik een glas extra sterk bier leegdrink en een mooie jongen als ik mijn Levi s aantrek. (John Kay) U De merknaam Coca-Cola is nog altijd nummer één op de merknamenhitlijst! Per dag worden er meer dan 50 miljoen glazen cola verkocht en in 1998 ging het bedrijf er prat op dat het de kaap van 1 miljard frisdrankconsumpties (van alle merken die het bedrijf verkoopt) per dag overschreed. Om dat te bereiken is Coca-Cola voortdurend bezig met zijn merkimago. Ze benadrukken de basiskwaliteiten van hun product: smaak en verfrissing. Ze ontwerpen voortdurend nieuwe verpakkingen én brengen nieuwe smaken op de markt, zoals Diet Coke. 1. Wat denk je van deze uitspraak van Charles Revlon: In de fabriek maken we cosmeticaproducten, in de winkel verkopen we hoop? 2. Als een klant een product koopt, koopt hij niet alleen het fysieke product maar ook het beeld dat hij of zij heeft van dat product; men noemt dat het uitgebreide product. Welk uitgebreid product probeert bijvoorbeeld BMW te verkopen? 211

20 3.1 Wanneer is een onderneming succesvol? 3. Welk uitgebreid product koopt de klant in de volgende gevallen? een fles Chaudfontaine een flesje parfum van Tommy een T-shirt van RiverWoods een Vespa een cd van Limp Bizkit een toegangskaartje voor Werchter 4. Geef enkele voorbeelden van producten waarvoor de producent géén inspanning doet om een uitgebreid product te creëren. 1. Op welke manieren proberen deze bedrijven in te spelen op de (veranderende) vraag van de consument? 2. Maak een samenvatting van de beslissingen die een bedrijf moet nemen bij het op de markt brengen van een product. 212

21 Naar de kern U Wanneer consumenten een product kopen, wisselen ze iets van waarde (de prijs) in tegen iets van waarde (het nut dat zij van het product verwachten). Zij baseren hun keuze op hun beoordeling van: de kwaliteit van het product (wat niet altijd gemakkelijk vast te stellen is!); de waarde die consumenten aan een product hechten. Dat is voor ieder van ons verschillend. De ene wil altijd verse bloemen in huis, de ander vindt een boeket absolute geldverspilling, een vegetariër mijdt de uitgestalde vleeswaren...; de service: als je een fiets koopt bij een fietsenhandelaar kun je nadien altijd bij hem terecht. De consument is tevreden als aan zijn verwachtingen werd voldaan. Een tevreden klant komt zeker terug en stapt niet naar een concurrent. U Sommige producenten proberen door verpakking, merknaam, reclame en service een imago te creëren. Volvo heeft bv. als imago veiligheid, Pampers droge en blije baby s, Mercedes degelijkheid, Becel gezond voor hart- en bloedvaten... U Omdat er voor de consument zoveel keuzemogelijkheden zijn, willen bedrijven hun product in het oog laten springen. Daarom geven ze het een merknaam. Een merk kan een naam, een teken, een symbool zijn. Een merkproduct kent een stabiele kwaliteit. Op die manier krijgt een klant vertrouwen in het product en zal hij altijd teruggrijpen naar hetzelfde merk. U Bedrijven kunnen zich specifiek richten tot bepaalde groepen van klanten (bijvoorbeeld 55-plussers) en op dat deel van de markt of marktsegment proberen iets aan te bieden dat de concurrenten niet hebben. Zij richten zich tot één enkele doelgroep of bieden per doelgroep een ander assortiment aan. U Een bedrijf moet altijd rekening houden met de concurrentie en met de werkelijke en mogelijke klanten. Zij proberen dat te doen door: productvernieuwing post-it notes (gele plakbriefjes) van 3M, dvd, auto op waterstof productverbetering vloeibare margarine hun assortiment aan te passen aan de (veranderende) behoeften van de klant grootwarenhuizen bieden bioproducten aan 213

22 3.1 Wanneer is een onderneming succesvol? nieuwe marktsegmenten aan te boren internetcursus voor 55-plussers speciale verpakking sportdrinkdop voor bronwater een imago op te bouwen Benetton Denken en doen 1 31 oktober 1953 Vanavond kunnen de nog niet zo talrijke bezitters van een televisietoestel naar de eerste Belgische televisieuitzending kijken. Hoewel de verwachtingen hooggespannen zijn, moet men zich niet al te veel voorstellen van het niet zo best uitgeruste omroepinstituut. De technici en de regisseurs zijn wel getraind door de Engelse BBC, maar ze beschikken nog niet bepaald over de grootse middelen van de BBC. 1 januari 1971 Onze buurlanden experimenteren al langer met kleurentelevisie. Vanaf vandaag zendt ook de Vlaamse televisie uit in kleur, net zoals de Franstalige RTB. Slechts een van de 1 miljoen tv-bezitters beschikken over een kleurentelevisie... Vanavond zal omroepster Emmy Cassiman in zwart-wit het eerste kleurenprogramma van Jan Theys aankondigen. (naar de Kroniek van België) 1. Kun je net zoals de zwart-wit-tv nog producten bedenken die stilaan uit ons straatbeeld verdwijnen of verdwenen zijn? 214

23 2. Geef de levenscyclus van de zwart-wit-tv op de volgende grafiek schematisch weer. Op de verticale as plaats je het aantal tv s, op de horizontale as geef je de tijd weer. Houd rekening met de data in de tekst (Het gaat om de schematische weergave, exacte cijfers zijn niet gegeven.) 3. Op de vorige grafiek kun je een aantal fasen onderscheiden. Probeer de volgende fasen terug te vinden: introductiefase, groeifase, verzadigingsfase, neergaande fase. 4. Vul aan: Omschrijving van de fase Voorbeelden van producten Introductiefase Groeifase Verzadigingsfase Neergaande fase 5. Bedenk een titel voor deze denken en doen-opdracht. 215

24 3.1 Wanneer is een onderneming succesvol? Denken en doen 2 Verzamel drie advertenties waaruit blijkt dat aan marktsegmentatie wordt gedaan. Toon ze aan de rest van de klas en geef antwoord op volgende vragen: 1. Waaruit blijkt dat er aan marktsegmentatie werd gedaan? 2. Naar welk marktsegment richt het product zich? 216

25 B Hoe maken we onze producten BEKEND bij de consument? Info 1 Douwe Egberts lanceerde een nieuw merk: Caldi ; speciaal gericht op jongeren. Het bedrijf brengt het product op de markt door een agressieve lanceringscampagne, die bestaat uit: een megafuif bij de lancering van de koffie; tv-commercials met jeugdfiguranten en sponsoring van programma s naar jongeren gericht; spaaracties voor: bioscooptickets, concerttickets; surprises, o.a.: condooms, pennetjes; wedstrijden voor: cd s, weekendtrips, ontmoetingen met bekende personen. Douwe Egberts probeert zijn prijs zo laag mogelijk te houden door de productiekosten te beperken. Daarom gebruiken ze een eenvoudige verpakking. 2 Hallo? Welk waspoeder? Zaktelefoons zijn erg geschikt voor gerichte reclame. Of de bezitters daarmee altijd gelukkig zullen zijn, is een andere zaak. In elk geval heeft een Amerikaans bedrijf een systeem ontwikkeld waardoor reclame via gsm mogelijk wordt voor de adverteerder. Er wordt wel rekening gehouden met het feit of de gebruiker al dan niet reclameboodschappen wil ontvangen. 3 Sony verdubbelt zijn uitgaven om Playstation te ondersteunen met persen televisiecampagnes. In die reclame komen mensen op een komische manier vertellen hoe hun leven veranderd is door Playstation te spelen. 217

Les 1 woordenschat 2F. de markt de uitvinding favoriet waarde hechten aan waar voor je geld krijgen de consumptie de trend de claim

Les 1 woordenschat 2F. de markt de uitvinding favoriet waarde hechten aan waar voor je geld krijgen de consumptie de trend de claim Fris innoveert Woorden van deze les de markt de uitvinding favoriet waarde hechten aan waar voor je geld krijgen de consumptie de trend de claim de omzet innoveren Wat weet je al? Lees het woord. Kun jij

Nadere informatie

Ook getest op kinderen

Ook getest op kinderen Lesvoorbereiding Ook getest op kinderen Reclame graad 1 Print 1 keer het verhaal 'Het papieren kamertje'. Toon de logo's op het smartboard. Kies een recept uit het document kinderrecepten en zorg voor

Nadere informatie

Aan de slag met excel

Aan de slag met excel Aan de slag met excel Start een eigen bedrijf in één van de volgende producten: Brommers Computerspelletjes Fietsen Frisdrank Luxe koek Mobiele telefoons Scooters Sportschoenen Sporttassen P R O D U C

Nadere informatie

De veranderende markt

De veranderende markt De veranderende markt 1 De veranderende markt Vanaf 2000 is de detailhandel sterk veranderd door de opkomst van de computer. Als verkoper kun je de kennis over de geschiedenis en de toekomst van de detailhandel

Nadere informatie

Wat is marketing. Hoe wordt marketing gebruikt in de praktijk. Product. Prijs

Wat is marketing. Hoe wordt marketing gebruikt in de praktijk. Product. Prijs Wat is marketing Marketing is het proces die je moet doorgaan om de behoeften van uw klanten te bevredigen. Eerst werd marketing gezien als het geheel van activiteiten die de ruil van producten of diensten

Nadere informatie

1. Marktonderzoek L E E R D O E L S T E L L I N G E N O P D R A C H T. Je kan. - een marktonderzoek uitvoeren (LPD 2.5.1).

1. Marktonderzoek L E E R D O E L S T E L L I N G E N O P D R A C H T. Je kan. - een marktonderzoek uitvoeren (LPD 2.5.1). 1. Marktonderzoek L E E R D O E L S T E L L I N G E N Je kan - een marktonderzoek uitvoeren (LPD 2.5.1). Of een ondernemer nu net een zaak heeft gestart, of hij een nieuw product wil lanceren, het voeren

Nadere informatie

Kun jij slim shoppen?

Kun jij slim shoppen? Kun jij slim shoppen? Wie heeft er al iets gehoord over de Week van het geld? Als ik later groot ben Omgaan met geld is leuk, zeker als je hebt geleerd hoe je dit kunt doen. Als jullie groot zijn, krijgen

Nadere informatie

HANDLEIDING VOOR TREKKERSGROEPEN

HANDLEIDING VOOR TREKKERSGROEPEN HANDLEIDING VOOR TREKKERSGROEPEN 2 Euro of meer, zoveel denkt een Belg te moeten betalen voor 1 kilogram bananen in de supermarkt. De realiteit toont echter iets anders. Je hoeft niet veel moeite te doen

Nadere informatie

VERSCHILLENDE TARIEVEN VOOR MEER WINST

VERSCHILLENDE TARIEVEN VOOR MEER WINST VERSCHILLENDE TARIEVEN VOOR MEER WINST - LEERLING SuccesformulesVoorkant_Opmaak 1 06-10-14 10:08 Pagina 1 VERSCHILLENDE TARIEVEN VOOR MEER WINST 1 anigap 80:01 41-01-60 1 kaampo_tnakroovselumrofseccus

Nadere informatie

HANDLEIDING VOOR TREKKERSGROEPEN

HANDLEIDING VOOR TREKKERSGROEPEN HANDLEIDING VOOR TREKKERSGROEPEN 2,34 Euro of meer, zoveel denkt een Belg te moeten betalen voor 1 kilogram bananen in de supermarkt 1. De realiteit toont echter iets anders. Je hoeft niet veel moeite

Nadere informatie

VOORBEELDEN FUNCTIONELE TAKEN

VOORBEELDEN FUNCTIONELE TAKEN VOORBEELDEN FUNCTIONELE TAKEN LEZEN OM EEN KEUZE TE MAKEN VOEDING De juiste melk kiezen Je hebt magere, halvolle en volle melk. Maar er zijn nog meer verschillen in de melk die je in de supermarkt vindt.

Nadere informatie

Dat is een koopje! HOOFDSTUK 8 WOORDEN. Kies het goede woord. Ik ga even naar de... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager

Dat is een koopje! HOOFDSTUK 8 WOORDEN. Kies het goede woord. Ik ga even naar de... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager 119 119 HOOFDSTUK 8 Dat is een koopje! WOORDEN 1 2 3 1 Ik ga even naar de.... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager 2 Wil je wat drinken? Ja graag, een... koffie alsjeblieft. a fles b beker

Nadere informatie

Eetgewoonten van schoolkinderen Vragenlijst voor kinderen

Eetgewoonten van schoolkinderen Vragenlijst voor kinderen september 2003 Eetgewoonten van schoolkinderen Vragenlijst voor kinderen 630101 Hoe vul je de vragenlijst in? Beste leerling, Deze vragenlijst gaat over voeding. We willen graag weten hoe je daarover denkt.

Nadere informatie

Eerlijk is eerlijk. Reclame maken. Proeven en ruiken

Eerlijk is eerlijk. Reclame maken. Proeven en ruiken Eerlijk is eerlijk Reclame maken Bedenk in groepjes van drie of vier een reclame van twintig seconden voor volkorenbrood. Denk aan kleurgebruik, tekst en welke emoties je wilt laten overkomen. Presenteer

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

Toekomst van uw biologische boerderijwinkel.

Toekomst van uw biologische boerderijwinkel. Toekomst van uw biologische boerderijwinkel. Naam: William Ton (1604410) Docent: Rob van den Idsert Specialisatie: Concept Periode: 2015-D Datum: 27-05-2015 Toekomst van uw biologische boerderijwinkel.

Nadere informatie

IK BEN GEEN DOELGROEP

IK BEN GEEN DOELGROEP Het Artikel IK BEN GEEN DOELGROEP Doelgroepen en individualisering Door: Jan Heij 481248 29 november 2012 Voor: Arthur Bennis en Job Vogel Hogeschool Arnhem en Nijmegen DMEC ODC-DT Inleiding De presentatie

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Word jij Bakker Bart?

Word jij Bakker Bart? Word jij Bakker Bart? Welkom bij Bakker Bart Je kent Bakker Bart. Net als tienduizenden andere mensen, die dagelijks bij één van de Bakker Bartwinkels komen voor heerlijk vers brood, zo n beroemde supersaucijs

Nadere informatie

KIEZEN VOOR KEUZE. Een les over assor timentstypes. Inhoud

KIEZEN VOOR KEUZE. Een les over assor timentstypes. Inhoud Een les over assor timentstypes Inhoud Doelgroep Vakgebied Duur Doelen Om inzicht te krijgen in de verschillende assortimentstypes gaan de leerlingen op zoek naar een over te nemen zaak voor drie ondernemers.

Nadere informatie

37. Imago van je vakantiewerking

37. Imago van je vakantiewerking 37. Imago van je vakantiewerking BEGRIPPENKADER De term imago staat voor het beeld dat er over je organisatie bestaat bij je doelgroepen en stakeholders. Identiteit is de verzameling kenmerken die door

Nadere informatie

De voorraad De aanhanger Het industrieterrein

De voorraad De aanhanger Het industrieterrein 1.1 de industrie De fabriekshal Aantreffen Allergrootst De voorraad De aanhanger Het industrieterrein Afleveren Overnemen De delfstof Industrieterrein Een industrieterrein is een plaats waar veel fabrieken

Nadere informatie

Ga naar www.nibud.nl klik bij Test en spel op: Alle tests en spellen Doe de test: Wat voor geldtype ben jij? Uitslag: je bent een

Ga naar www.nibud.nl klik bij Test en spel op: Alle tests en spellen Doe de test: Wat voor geldtype ben jij? Uitslag: je bent een kritisch consument Geld genoeg? In deze opdracht ga je je eigen inkomsten vergelijken met leeftijdgenoten, je maakt een overzicht van je inkomsten en uitgaven. Daarna laat je zien hoe belangrijk reclame

Nadere informatie

Proeve van bekwaamheid Groen Ondernemen

Proeve van bekwaamheid Groen Ondernemen Proeve van bekwaamheid Groen Ondernemen Een product produceren Verslag uitwerking deelopdracht Doel Je kunt samen met anderen: een ontwerp kiezen voor een vogelnestkastje; een bestellijst maken; materialen

Nadere informatie

Wat eten we vanavond?

Wat eten we vanavond? 35 35 HOOFDSTUK 3 Wat eten we vanavond? WOORDEN 1 Kies uit: jam school slager boodschappen vegetariër 1 Dorien eet geen vlees. Ze is. 2 Moniek houdt van zoet. Ze eet graag op brood. 3 Johan, ik ga naar

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk

Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk Reclame maken, doe je zo! Groep 6 Les 1 De wereld van reclames Les 1 De wereld van reclames Samenvatting van de les In deze eerste les gaat het om het herkennen van reclamebeelden

Nadere informatie

Opening van het thema op vrijdag 5 november.

Opening van het thema op vrijdag 5 november. Grote Klus Thema : Lekker Fit Als je 5 opdrachten maakt en laat aftekenen, mag je meedoen met een leuke en gezonde activiteit in het restaurant. Als je de grote klus met een groepje maakt, moet je meer

Nadere informatie

Reclamecampagne. De taakverdeling

Reclamecampagne. De taakverdeling Reclamecampagne De taakverdeling Het ontwikkelen van een Reclamecampagne voor de buurtsuper was een examen opdracht in 2012 en is geheel aangepast bewerkt voor het schoolonderzoek van het Trivium College

Nadere informatie

De Islam en de omgeving

De Islam en de omgeving De Islam en de omgeving POSE-2 ISLAM HAV0/VWO 4 - CSG CALVIJN GODSDIENST Presenteer een actueel onderwerp aan de klas dat te maken heeft met de islam in de Nederlandse samenleving, en leg vervolgens een

Nadere informatie

SPEL VAN DE GOUDEN EEUW - LESMATERIAAL

SPEL VAN DE GOUDEN EEUW - LESMATERIAAL Amsterdam in 1594, aan het begin van de Gouden Eeuw. De Nederlandse kunst, wetenschap en vooral de economie bloeien op. Ondernemers krijgen nieuwe kansen en kunnen steeds grotere investeringen doen. De

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Leiden is een typische studentenstad en heeft dus veel kamerbewoners.

Leiden is een typische studentenstad en heeft dus veel kamerbewoners. EC 01. EEN KAMER HUREN IN LEIDEN. Leiden is een typische studentenstad en heeft dus veel kamerbewoners. Vermoedelijk blijft het aanbod van kamers achter bij de vraag, waardoor er gemakkelijk prijsopdrijving

Nadere informatie

Marktonderzoek over melkchocolade

Marktonderzoek over melkchocolade 2016 Marktonderzoek over melkchocolade 3 economie 1.1 Inleiding Tijdens de opendeurdag van het Maria Assumptalyceum te Laken op zaterdag 30 januari 2016 werd er een marktonderzoek uitgevoerd door de leerlingen

Nadere informatie

EINDWERK. Voor de leerlingen van 4 Restaurant & Keuken. TV & PV Hotel

EINDWERK. Voor de leerlingen van 4 Restaurant & Keuken. TV & PV Hotel EINDWERK Voor de leerlingen van 4 Restaurant & Keuken TV & PV Hotel INHOUD Doelstelling, kennis, vaardigheden, attitudes 3 Opdracht, puntenverdeling 4 Een verzorgt uiterlijk 5 Menu 9 Overzicht producten

Nadere informatie

Advies en verkoop versproducten

Advies en verkoop versproducten Advies en verkoop versproducten Een gastvrije en vriendelijke verkoper draagt veel bij aan de omzet in een winkel. Vriendelijk zijn kost geen cent. Een deskundige verkoper(ster), een vakspecialist, die

Nadere informatie

Doe meer met de stagegids Werken in de keuken!

Doe meer met de stagegids Werken in de keuken! Lesbrief Doe meer met de stagegids Werken in de keuken! Bij elke Werken in-stagegids ontvangt u een gratis lesbrief. In deze lesbrief staan tips, ideeën, opdrachten en suggesties om de gids in de klas

Nadere informatie

Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang

Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang Waarom is kinderopvang goed voor mijn kindje. Foto Je bent zwanger. Het is goed om dan al na te denken over kinderopvang van je kindje.. Foto In de kinderopvang zorgt

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2004

Examenopgaven VMBO-KB 2004 Examenopgaven VMBO-KB 2004 tijdvak 1 dinsdag 25 mei 13.30 15.30 uur NEDERLANDS LEESVAARDIGHEID-SCHRIJFVAARDIGHEID CSE KB Bij dit examen horen een uitwerkbijlage en een tekstboekje. Beantwoord alle vragen

Nadere informatie

Films kijken op internet: verboden of niet?

Films kijken op internet: verboden of niet? Les over auteursrecht tekst niveau A Films kijken op internet: verboden of niet? Veel mensen kijken graag naar films. Jij ook? Als je zin hebt om een film te zien, kun je natuurlijk naar de bioscoop gaan.

Nadere informatie

GASTVROUWEN EN HEREN OP DE MELKVEEHOUDERIJ Tips voor het ontvangen en rondleiden van bezoekers

GASTVROUWEN EN HEREN OP DE MELKVEEHOUDERIJ Tips voor het ontvangen en rondleiden van bezoekers GASTVROUWEN EN HEREN OP DE MELKVEEHOUDERIJ Tips voor het ontvangen en rondleiden van bezoekers Gastheer/vrouw zijn is ook een vak Goed boeren is een vak, een goede gastvrouw of heer zijn is ook een vak.

Nadere informatie

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand Antwoordenmodel Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1 Oefening 1 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009 255 euro per maand 272 euro per maand 182.000 studenten 200.000 studenten 5.800 Nederlandse

Nadere informatie

Doel Leerlingen kunnen in eigen woorden formuleren waarvoor en wanneer de berekeningen nodig zijn en deze op een correcte manier uitrekenen.

Doel Leerlingen kunnen in eigen woorden formuleren waarvoor en wanneer de berekeningen nodig zijn en deze op een correcte manier uitrekenen. Algemene informatie: De aankomende 2 lessen ga je in groepjes van drie personen je bezig houden met het berekenen van procenten. Er zijn drie vormen en iedereen behandeld alle vormen. Jullie wisselen om

Nadere informatie

Uitdager van de maand. Natuur & Techniek, groep 7/8. Algemeen. Titel. Lang leve je lijf. Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen

Uitdager van de maand. Natuur & Techniek, groep 7/8. Algemeen. Titel. Lang leve je lijf. Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Uitdager van de maand Lang leve je lijf Natuur & Techniek, groep 7/8 Algemeen Titel Lang leve je lijf Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Inzicht in gezonde eetgewoontes en voedingsmiddelen

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin.

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 61 61 REGELS 1 Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 1 Ik woon met mijn gezin in een rijtjeshuis met vier slaapkamers. 2 De vijf appartementen in deze flat zijn heel klein. 3 Hij heeft een groot huis

Nadere informatie

Bewust en gezond winkelen

Bewust en gezond winkelen Het werkblad sluit aan bij de infofiches waarin je ook meer informatie vindt bij de verschillende opdrachten. Gebruik de infofiches en het werkblad naast elkaar. Opdracht 1 (aansluitend bij infofiche 1)

Nadere informatie

CSPE GL 2009. administratie - handel en administratie - handel en verkoop - mode en commercie. minitoets bij opdracht 6 A B X C D

CSPE GL 2009. administratie - handel en administratie - handel en verkoop - mode en commercie. minitoets bij opdracht 6 A B X C D CSPE GL 2009 administratie - handel en administratie - handel en verkoop - mode en commercie minitoets bij opdracht 6 variant d Naam kandidaat Kandidaatnummer Meerkeuzevragen Omcirkel het goede antwoord

Nadere informatie

Vakantieland of crisisland

Vakantieland of crisisland Vakantieland of crisisland Crisis graad 1 Lesvoorbereiding Projecteer de foto's van Zuid-Europa. Print de 4 tekeningen van kinderen: Dora uit Griekenland, Carlos uit Spanje, Sofia uit Italië, Thomas uit

Nadere informatie

van aanpak Noa & Annika

van aanpak Noa & Annika Plan van aanpak Noa & Annika MM2A inhoudsopgave Concept pagina 3 Logo s pagina 4 Achtergronden pagina 5 Projectresultaat pagina 6 Projectactiviteiten pagina 7 Projectgrenzen pagina 8 Tussenresultaten pagina

Nadere informatie

IJS FABRIEK IJSSALON

IJS FABRIEK IJSSALON IJS FABRIEK IJSSALON Rekenen voor vmbo-groen en mbo-groen Colofon RekenGroen. Rekenen voor vmbo- groen en mbo- groen Module IJsfabriek IJssalon Leerlingtekst Versie 1.0. November 2012 Auteurs: Monica Wijers,

Nadere informatie

De slimme verbruiker G A S T

De slimme verbruiker G A S T De slimme verbruiker G A S T Geïntegreerd werken aan algemene en sociale vakken (GASV - PAV - ASPV) werkbladen voor de leerlingen Te downloaden via http://www.cteno.be/gast ACTIVITEIT 1 OLÉ LEO: JONGEREN

Nadere informatie

Projectgroep 11: Concurentieanalyse. bakkerij-tearoom Verelst. Sophie Hendrickx & Silke Lauwers

Projectgroep 11: Concurentieanalyse. bakkerij-tearoom Verelst. Sophie Hendrickx & Silke Lauwers Projectgroep 11: Concurentieanalyse bakkerij-tearoom Verelst Sophie Hendrickx & Silke Lauwers Grafische en digitale media - 2012-2013 1. Panos www.panos.be Panos, de bekendste concurrent opende zijn eerste

Nadere informatie

taalkaart 1 Ik ga op reis en Ik ga op reis en Wat ga je doen? Je leert wat een reisverhaal is. Je schrijft er zelf een.

taalkaart 1 Ik ga op reis en Ik ga op reis en Wat ga je doen? Je leert wat een reisverhaal is. Je schrijft er zelf een. Ik ga op reis en Wat ga je doen? Je leert wat een reisverhaal is. Je schrijft er zelf een. Op verkenning tk taalkaart Ik ga op reis en Lees het verhaal van Aymen. 8 augustus 007 - In het vliegtuig Wat

Nadere informatie

Is jouw eurocent al gevallen

Is jouw eurocent al gevallen Crisis graad 3 Is jouw eurocent al gevallen Lesvoorbereiding Projecteer de krantenkoppen of verzamel zelf krantenkoppen over de economische crisis. Knip het verhaal van de crisis in 6 stukken (1 deel voor

Nadere informatie

RESEARCH & DESIGN. keuzeonderzoeken. Verwondering: het begin van wetenschap. klas 1 havo/atheneum 2013-2014, periodeboek 1A:

RESEARCH & DESIGN. keuzeonderzoeken. Verwondering: het begin van wetenschap. klas 1 havo/atheneum 2013-2014, periodeboek 1A: RESEARCH & DESIGN klas 1 havo/atheneum 2013-2014, periodeboek 1A: Verwondering: het begin van wetenschap keuzeonderzoeken locatie Mariënburg, Leeuwarden Research & Design Project: Verwondering: het begin

Nadere informatie

12 REDENEN NOG TE STARTEN MET NETWERK

12 REDENEN NOG TE STARTEN MET NETWERK 12 REDENEN OM VANDAAG NOG TE STARTEN MET NETWERK MARKETING LETSPLAYBUSINESS.BE Enkele jaren geleden maakte mijn vrouw kennis met netwerk marketing. Ze leerde de Aloé Vera producten van Forever Living Products

Nadere informatie

Opdrachten bij cahier Foodtopia Het voedsel van de toekomst

Opdrachten bij cahier Foodtopia Het voedsel van de toekomst Opdrachten bij cahier Foodtopia Het voedsel van de toekomst BEWAREN EN BEHOUDEN Wij vinden het heel normaal dat de supermarkt vol eten ligt. Vandaag, morgen, volgende week en daarna. Dat is mogelijk doordat

Nadere informatie

Vliegen in de toekomst. Door Thomas Rugers, Sven Bouwmeester, Steijn Strikkers en Jelmer Egberts.

Vliegen in de toekomst. Door Thomas Rugers, Sven Bouwmeester, Steijn Strikkers en Jelmer Egberts. Vliegen in de toekomst Door Thomas Rugers, Sven Bouwmeester, Steijn Strikkers en Jelmer Egberts. 1 Hoofdstuk indeling 1. Inleiding Blz. 3 2. Hoe zien de vliegtuigen er in de toekomst uit? Blz. 4 3. Gaan

Nadere informatie

Business Ondernemingsplan opstellen en uitvoeren. Inleiding

Business Ondernemingsplan opstellen en uitvoeren. Inleiding Inleiding Nederland heeft meer ondernemers nodig, zeker nu met de economische crises. Jongeren worden in Nederland vooral opgeleid om te werken voor een baas, maar in werkelijkheid wordt 1 op de 8 jongeren

Nadere informatie

Thema Op zoek naar werk. Lesbrief 8. Praten en bellen over een baantje

Thema Op zoek naar werk. Lesbrief 8. Praten en bellen over een baantje Thema Op zoek naar werk Lesbrief 8. Praten en bellen over een baantje Inleiding Deze les gaat verder over het zoeken naar werk. De vrouw,, gaat weer naar de winkel om over werk te praten. Ze wil de manager

Nadere informatie

LESBRIEF. Laat uw leerlingen 10 minuten lezen in 7Days. Uw leerlingen mogen zelf weten welke artikelen ze deze 10 minuten lezen.

LESBRIEF. Laat uw leerlingen 10 minuten lezen in 7Days. Uw leerlingen mogen zelf weten welke artikelen ze deze 10 minuten lezen. Vrijdag 15 januari 016 Artikelen: Alle artikelen - 7Days week Inhoud: De leerlingen leren om kritisch te kijken naar de verschillende artikelen uit 7Days. De leerlingen leren strategieën toe te passen

Nadere informatie

INTERVIEW. HOLLANDCASINO, versie 1.0 - testversie interview STUDENTEN. Lisa Winters Seline Noteboom Sjoerd van Hal René Marcusse Rob Maillé

INTERVIEW. HOLLANDCASINO, versie 1.0 - testversie interview STUDENTEN. Lisa Winters Seline Noteboom Sjoerd van Hal René Marcusse Rob Maillé INTERVIEW HOLLANDCASINO, versie 1.0 - testversie interview STUDENTEN Lisa Winters Seline Noteboom Sjoerd van Hal René Marcusse Rob Maillé DATUM 26 september 2013 MINOR Digital communication for businesses

Nadere informatie

Voortgezet onderwijs. Junior company 1. starten

Voortgezet onderwijs. Junior company 1. starten Voortgezet onderwijs Junior company 1. starten Stichting Stichting Jong Jong Ondernemen: Ondernemen: Postbus Postbus 93002 93002 2509 2509 AA AA Den Den Haag Haag Bezuidenhoutseweg Bezuidenhoutseweg1212

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

BACK TO SCHOOL ONDERZOEK 2015. Een onderzoek uitgevoerd door MWM² in opdracht van Spotta

BACK TO SCHOOL ONDERZOEK 2015. Een onderzoek uitgevoerd door MWM² in opdracht van Spotta BACK TO SCHOOL ONDERZOEK 2015 Een onderzoek uitgevoerd door MWM² in opdracht van Spotta Inhoudsopgave Management Summary Resultaten Achtergrond 2 3 Management summary Management summary (1/3) De zomerperiode

Nadere informatie

Het verkoop-adviesgesprek. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Verkopen

Het verkoop-adviesgesprek. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Verkopen Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over verkopen aan en adviseren van gasten in horecabedrijven. Oftewel: het verkoopadviesgeprek. Wat wordt er van je verwacht? Na het bestuderen van deze kaart

Nadere informatie

Het eigen adviesbureau De eigen winkel (vaardigheidstoets voor de opleidingen Mode en Interieuradviseur)

Het eigen adviesbureau De eigen winkel (vaardigheidstoets voor de opleidingen Mode en Interieuradviseur) Het eigen adviesbureau De eigen winkel (vaardigheidstoets voor de opleidingen Mode en Interieuradviseur) MODULE 5: HET MARKETINGPLAN Inhoud: SWOT-analyse concurrentie-onderzoek conclusies marktonderzoeken

Nadere informatie

Country factsheet - Mei 2015. Polen

Country factsheet - Mei 2015. Polen Country factsheet - Mei 2015 Polen Polen, dat in het hart van Centraal-Europa ligt, heeft de voorbije jaren een sterk economisch parcours afgelegd. Met positieve gevolgen voor de e-commerce. Dat bewijzen

Nadere informatie

Les 4. Eten en drinken, boodschappen doen

Les 4. Eten en drinken, boodschappen doen www.edusom.nl Opstartlessen Les 4. Eten en drinken, boodschappen doen Wat leert u in deze les? Wat u kunt zeggen als u iets lekker vindt of ergens van houdt. Praten over eten en drinken. Praten over boodschappen

Nadere informatie

LES 3 Ik leer Nederlands. TESTEN TEST 1

LES 3 Ik leer Nederlands. TESTEN TEST 1 12/11/14 1 LES 3 Ik leer Nederlands. TESTEN TEST 1 1. (lezen) Ik.... een lange tekst. 2 Hij.... een moeilijk boek. 3. Zij.... een gemakkelijk tekstje. 4..... jullie veel? Ja, wij.... graag kinderboeken.

Nadere informatie

Stel: je wordt op een ochtend wakker en je merkt dat je onzichtbaar bent geworden. Wat ga je doen? Hoe voel je je? Schrijf er een verhaaltje over.

Stel: je wordt op een ochtend wakker en je merkt dat je onzichtbaar bent geworden. Wat ga je doen? Hoe voel je je? Schrijf er een verhaaltje over. Stel: je komt een fee tegen en je mag één wens doen. Wat zou je wensen? Wat zou er daarna gebeuren? Hoe zou je je voelen? Schrijf hier een kort verhaaltje over. Stel: je wordt op een ochtend wakker en

Nadere informatie

ONTBIJT OP SCHOOL. Voorbereiding van het ontbijt. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

ONTBIJT OP SCHOOL. Voorbereiding van het ontbijt. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS ONTBIJT OP SCHOOL De jongeren organiseren zelf een ontbijt op school. Ze bepalen hoe het ontbijt er zal uitzien en staan ook in voor de praktische organisatie. Hiervoor moeten ze een heel aantal zaken

Nadere informatie

JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935

JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935 JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935 1 Wat moet je doen? 1. Maak een presentatie over hoe jouw buurt er omstreeks 1935 uitzag of over de mensen die in die tijd in jouw buurt leefden. Wat kun je te weten komen

Nadere informatie

Over Smaak. Willen we datgene veranderen wat we willen veranderen, dan moet het hele systeem van producent tot consument op de schop.

Over Smaak. Willen we datgene veranderen wat we willen veranderen, dan moet het hele systeem van producent tot consument op de schop. Over Smaak Willen we datgene veranderen wat we willen veranderen, dan moet het hele systeem van producent tot consument op de schop. Frank van Oirschot Oprichter online supermarkt Smaak Wat is het? Smaak

Nadere informatie

Streekproducten en eten uit de buurt

Streekproducten en eten uit de buurt Spreekbeurt of werkstuk Streekproducten en eten uit de buurt Inhoud Stap 1. Ga zelf op onderzoek uit Stap 2. Streekproducten of gewoon producten uit de buurt Stap 3. Waarom zijn streekproducten zo bijzonder?

Nadere informatie

Teken een architect. Lees het volgende verhaal:

Teken een architect. Lees het volgende verhaal: Teken een architect Lees het volgende verhaal: Een architect heeft een hele dag nagedacht over een nieuwe brug die gebouwd moet worden. Via de brug moet het verkeer, ook zware vrachtwagens, over een brede

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

Lesbrief Kopen en Werken 2 e druk Hoofdstuk 4 Kopen is kiezen 4.1 Contant betalen, betalen met pinpas en betalen met chipknip.

Lesbrief Kopen en Werken 2 e druk Hoofdstuk 4 Kopen is kiezen 4.1 Contant betalen, betalen met pinpas en betalen met chipknip. Hoofdstuk 4 Kopen is kiezen 4.1 Contant betalen, betalen met pinpas en betalen met chipknip. 4.2 a. 1 cent, 2 cent, 5 cent, 10 cent, 20 cent, 50 cent, 1 euro en 2 euro. b. 5 euro, 10 euro, 20 euro, 50

Nadere informatie

Oogcontact is zeer goed. Eens knikken ook. Men moet de klant laten merken dat men voor hem beschikbaar is.

Oogcontact is zeer goed. Eens knikken ook. Men moet de klant laten merken dat men voor hem beschikbaar is. 43. VERKOOPSTECHNIEKEN 43.1.Verloop van een verkoop ----------------------------------- 1.Begroeting van de klant Oogcontact is zeer goed. Eens knikken ook. Men moet de klant laten merken dat men voor

Nadere informatie

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade Wat is Fairtrade EERLIJKE HANDEL STAAT VOOROP KEURMERK INTERNATIONALE SAMENWERKING HANDEL GEMEENTE DUURZAAMHEID Een beter leven Veel boeren en arbeiders in arme landen (ook wel ontwikkelingslanden ) hebben

Nadere informatie

Creatie-bordspel. Deze zichtversie geeft een indruk van het totale boekje dat uit 15 pagina s bestaat.

Creatie-bordspel. Deze zichtversie geeft een indruk van het totale boekje dat uit 15 pagina s bestaat. Creatie-bordspel Deze zichtversie geeft een indruk van het totale boekje dat uit 15 pagina s bestaat. 2 Wat is de Tzolkin Het is één van de kalenders uit de Mayacultuur. De Tzolkin is een creatiekalender.

Nadere informatie

MARKETING, ook in jouw bakkerij

MARKETING, ook in jouw bakkerij MARKETING, ook in jouw bakkerij dvd en praktische handleiding Interesse in advies op maat van uw bakkerij Interesse in marketing- en verkoopsadvies op maat van jouw bakkerij? In een begrijpelijke taal

Nadere informatie

Voorblad Wat is geld?

Voorblad Wat is geld? Voorblad Wat is geld? Je hebt de test op de website van Nibud gedaan: http://service.nibud.nl/geldtypetest/ Welk geldtype ben je? Vind je dit zelf ook? Motiveer je antwoord. Beantwoord de volgende vragen

Nadere informatie

Lesbrief voor het basisonderwijs Bovenbouw

Lesbrief voor het basisonderwijs Bovenbouw Lesbrief voor het basisonderwijs INFORMATIE VOOR LEERKRACHTEN Deze lesbrief hoort bij de Dorcas Voedselactie. Tijdens de Dorcas Voedselactie zamelt Dorcas in heel Nederland producten in voor de allerarmsten

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Een gezonde lunch. Een gezonde lunch. Ontbijt en energie

Een gezonde lunch. Een gezonde lunch. Ontbijt en energie Een gezonde lunch Een gezonde lunch Ga met folders van het Voorlichtingsbureau voor de Voeding een gezonde lunch voor jezelf maken. Zoek daarvoor eerst uit wat er precies in een gezonde lunch moet zitten.

Nadere informatie

ordening in de supermarkt door Joshua Kemman

ordening in de supermarkt door Joshua Kemman ordening in de supermarkt door Joshua Kemman inleiding Ordening is op heel veel plekken. In scholen, bibliotheken of in supermarkten. Ik ga het daar over hebben. Ordening in de supermarkt. Bijna elke supermarkt

Nadere informatie

Hoe maak je een werkstuk?

Hoe maak je een werkstuk? Hoe maak je een werkstuk? Je gaat een werkstuk maken. Maar hoe zit een werkstuk nou eigenlijk in elkaar? Hoe moet je beginnen? En hoe kies je nou een onderwerp? Op deze vragen en nog vele anderen krijg

Nadere informatie

Thema In en om het huis

Thema In en om het huis http://www.edusom.nl Thema In en om het huis Les 24. Boodschappen doen in de supermarkt Wat leert u in deze les? Welke zinnen en woorden u kunt gebruiken tijdens het boodschappen doen. Welke producten

Nadere informatie

Milieuopdrachten Sarahs Wereld

Milieuopdrachten Sarahs Wereld Milieuopdrachten Sarahs Wereld Om de wereld milieuvriendelijker te maken, heeft Sarah zeven milieutips. 1. De ruil je rijk! tip 2. De koop tweedehands! tip 3. De kijk uit wat je koopt! tip 4. De haal het

Nadere informatie

6 In Beeld. Bieke Depoorter

6 In Beeld. Bieke Depoorter 6 In Beeld Bieke Depoorter De 25-jarige fotografe Bieke Depoorter uit Ingooigem besloot pas in het laatste jaar middelbaar, tot verrassing van velen, om fotografie te gaan studeren. Ze trok naar het Kask

Nadere informatie

TRAVEL! CAMPAGNEPRESENTATIE! Rick Bolding Martijn van den Heuvel Ruby Verhoeveı

TRAVEL! CAMPAGNEPRESENTATIE! Rick Bolding Martijn van den Heuvel Ruby Verhoeveı TRAVEL! CAMPAGNEPRESENTATIE! Rick Bolding Martijn van den Heuvel Ruby Verhoeveı INTRO! WIE ZIJN WIJ?! WIE:! Bijenkorf Travel DOELGROEP:! 25 65 jaar met bovenmodaal inkomen! WAT:! Chique Zakelijk Kwaliteit

Nadere informatie

25 Ideeën voor (zakelijke) blogposts

25 Ideeën voor (zakelijke) blogposts 25 Ideeën voor (zakelijke) blogposts Als ondernemer heb je vanzelfsprekend al veel kennis en expertise op jouw vakgebied. En meer dan je wellicht zou denken. Waarschijnlijk kun je tot in de lengte der

Nadere informatie

GEEF JE OUDERRAAD EEN GEZICHT

GEEF JE OUDERRAAD EEN GEZICHT Analyse ouderraad GEEF JE OUDERRAAD EEN GEZICHT 1. Wat Elke ouder vereniging heeft een bepaald imago. Het beeld dat de buitenwereld van je ouderraad heeft, kan verschillen van het beeld dat je van jezelf

Nadere informatie

HUIZEN SURFEN. Een woning zoeken op internet. Doelgroep. Vakgebied. Lesbeschrijving STERKE SCHAKELS. 3 de graad BSO Deeltijds Onderwijs

HUIZEN SURFEN. Een woning zoeken op internet. Doelgroep. Vakgebied. Lesbeschrijving STERKE SCHAKELS. 3 de graad BSO Deeltijds Onderwijs HUIZEN SURFEN Een woning zoeken op internet Doelgroep Vakgebied 3 de graad BSO Deeltijds Onderwijs Project Algemene Vakken Lesbeschrijving Fase 1 Vraag de jongeren in wat voor woning ze wonen. Wonen jullie

Nadere informatie