Bedrijfssystemen met optimale mineralenbenutting

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bedrijfssystemen met optimale mineralenbenutting"

Transcriptie

1 Bedrijfssystemen met optimale mineralenbenutting Opdrachtgever: Provincie Utrecht, bureau LaMi, afd. UFL Tav Mevr. L. v.d. Weijden Postbus TH Utrecht Projectleider E. Finke Datum: 15 augustus 2013 D L V R u n d v e e A d v i e s B V W W W. D L V. N L Noord President Kennedylaan 35a Postbus AJ Heerenveen Tel Fax Oost Munsterstraat 18a Postbus AM Deventer Tel Fax Zuid Oostwijk 5 Postbus AM Uden Tel Fax West Lage Biezenweg 5a 4131 LV Vianen Tel Fax E X P E R T S I N A D V I E S

2 Inhoudsopgave 1. Vergelijkingen resultaten van bedrijfssystemen melkveehouderij provincie Utrecht Resultaten mineralen Bedrijfsniveau Voeding Maatregelen Bio Maatregelen Gangbaar Bemesting bodem Maatregelen gangbaar Maatregelen Bio Bodem in Balans Resultaten Economie (saldo) Conclusies Aanbevelingen Groepsbijeenkomst...16 DLV Rundvee Advies BV 2

3 1. Vergelijkingen resultaten van bedrijfssystemen melkveehouderij provincie Utrecht Voor de biologische melkveehouderij is het voor een goed rendement nodig om voldoende opbrengst en kwaliteit (energie en eiwit) van het grasland te halen. Het blijkt in de praktijk echter steeds lastiger om dit te realiseren. Voor de provincie is het noodzakelijk om de ammoniakemissie en stikstofemissie naar het grondwater te verminderen. Doel van dit project is om te kijken naar een win-win-situatie door maatregelen voor de praktijk aan te dragen die goed zijn voor milieu en bedrijf. De gangbare veehouderij loopt ook tegen bepaalde beperkingen aan. Kan het grasland nog wel voldoende bemest worden voor een goede grasland- en eiwitopbrengst. De provincie gaf aan dit graag van zowel biologische als gangbare bedrijven te willen bekijken. Door te kijken naar de verschillen en overeenkomsten tussen verschillende bedrijfssystemen geeft dit inzicht in elkaars problematiek en kunnen ondernemers van elkaar leren. Naast de biologische en gangbare bedrijfsvoering, is er ook gekeken naar een natuurgericht bedrijf. Achter de technische en economische cijfers van de verschillende bedrijfssystemen Bio, Natuur en Gangbaar, zitten werkelijk bestaande melkveebedrijven gelegen in de provincie Utrecht. Er is dus niet uitgegaan van modelberekeningen. Dit is gedaan om een optimale feeling met de praktijk te houden en om de maatregelen voor mineralenefficiëntie van de ondernemers concreet te houden. De bedrijven liggen in verschillende regio s en hebben verschillende grondsoorten: klei, veen, zand. In tabel 1 en 2 zijn de randvoorwaarden en de bedrijfsopzet van de 3 gekozen systemen te vinden. Het bedrijf wat voor het natuur-systeem is geanalyseerd, beheert een grote hoeveelheid natuurgrond. De keus voor een biologische bedrijfsvoering is mede gemaakt door het extensieve bedrijfssysteem. De gronden worden in gebruik gegeven door een grondbeherende instantie met natuurdoelstellingen. Op de grond wordt een natuurvergoeding verkregen en/of zijn lagere pachtprijzen van toepassing. Het bedrijf heeft nog meer grond in gebruik dan in tabel 1 staat aangegeven, maar deze grond is niet meegenomen in de berekeningen omdat op deze grond geen mest wordt gebruikt en geen vee wordt gehouden. De opbrengst van deze grond wordt, indien mogelijk, gebruikt als strooisel. Tabel 1 Randvoorwaarden Bio Natuur + Bio Gangbaar Gebruiksnorm dierlijke mest N-excretie per koe BEX Kunstmest Nee Nee Ja Krachtvoer Bio Bio Gangbaar Chemische bestrijdingsmiddelen Nee Nee Ja Droogzetters Nee Nee Ja DLV Rundvee Advies BV 3

4 Tabel 2 Bedrijfsopzet Bio Natuur + Bio Gangbaar Grondsoort Klei Kleiig veen Zand Aantal ha Aantal koeien Jongvee per 10 melkkoeien 4,4 6,9 7,2 Melkproductie per koe Veeras HF Dubbeldoel HF Melkproductie per ha Resultaten mineralen Voor het vergelijken van de bedrijfssystemen is gebruik gemaakt van de invoer van de bedrijfsgegevens 2012 in de kringloopwijzer melkvee (Koeien & Kansen). De vergelijking betreft slechts 1 jaar. Eén van de doelstellingen van het project is om na te gaan wat ondernemers van de verschillende systemen kunnen leren. Tabel 3 Bio Natuur en Bio Gangbaar Overschot stikstof bedrijf/ha Bedrijfsbenutting (%) 40,00% 27,40% 40,20% Excretie stikstof veestapel Benutting veestapel (%) 25,60% 18,70% 27,30% Overschot stikstof bodem Benutting bodem (%) 73,70% 78,80% 73,90% DLV Rundvee Advies BV 4

5 2. Bedrijfsniveau De overschotten stikstof/ha liggen op het biologisch bedrijf beduidend lager dan op het gangbare bedrijf. Het overschot op het natuurgerichte bedrijf is het laagst. Dit wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door het ontbreken van N-kunstmest in een biologische bedrijfsvoering. De stikstofbenutting daarentegen, ligt voor bio en gangbaar op een zelfde niveau. Bij het natuurgerichte bedrijf ligt dit beduidend lager. Dit komt omdat er heel veel hectares onder het bedrijf zitten en er relatief weinig mineralen met melk en vlees worden afgevoerd. Tabel 4 Stikstofbalans bedrijf in kg per ha Bio Natuur en Bio Gangbaar Aanvoer stikstof 1 Kunstmest Dierlijke mest Krachtvoer Ruwvoer Klaver Depositie Totaal aanvoer Afvoer stikstof 2 Melk Vee Totaal afvoer Overschot stikstof Bedrijfsbenutting (%) 40,00% 27,40% 40,20% DLV Rundvee Advies BV 5

6 Tabel 4a Stikstofbalans veestapel in kg per ha Bio Natuur en Bio Gangbaar Aanvoer stikstof Krachtvoer Kuilgras Snijmaïs Weidegras Bijproducten Totaal aanvoer Afvoer stikstof Melk Vlees Totaal afvoer Excretie stikstof Benutting veestapel (%) 25,60% 18,70% 27,30% 2.1. Voeding De N-benutting ligt voor het gangbare bedrijf hoger dan op bio en natuurbedrijven. Kracht is dat er op het gangbare bedrijf naast voldoende eiwit ook voldoende energie in het ruwvoer aanwezig is. Dit leidt tot een betere voerefficiëntie. In krachtvoerverbruik ontlopen de systemen elkaar niet zoveel. Het gemiddelde krachtvoerverbruik ligt op kg krachtvoer per 100 kg melk, alleen bio systeem 2 ligt lager namelijk op 16 kg. Op het gangbare bedrijf wordt per koe aanzienlijk meer gemolken als gevolg van een betere voerefficiëntie. Het aandeel jongvee is duidelijk verschillend tussen de bedrijfssystemen. Dit kan met het bedrijfssysteem te maken hebben (veel of weinig vervanging veestapel) maar ook met de bedrijfsstrategie (veestapel in opbouw, uitbreiding bedrijf). Het aandeel jongvee heeft effect op de mineralenbenutting van de veestapel. Hoe lager de jongveebezetting hoe hoger de mineralenbenutting Maatregelen Bio Een biologisch bedrijf is beperkt in aankoop van ruwvoer- en krachtvoervervangers. Biologische bostel of perspulp is nauwelijks te verkrijgen. Energie/eiwitverhouding van het eigen ruwvoer verbeteren door bijv. voorjaarsgras eerder te maaien en beter het herfstgras benutten. Meer energierijke bijproducten voeren (bijv. enkelvoudig geplette bio-gerst). Luzerne balen voeren voor structuur en eiwit. Beter kuilmanagement (maaisneden over het jaar beter benutten met bijv. lasagnekuilen of balen maken en apart inzetten). Verhouding ruwvoer- krachtvoer optimaliseren. Beweiding melkkoeien optimaliseren. Diergezondheid jongvee verbeteren (maagdarm-longwormen-leverbot). DLV Rundvee Advies BV 6

7 Maatregelen natuurgerichte bedrijfsvoering De voerefficiëntie was in 2012 zeer matig op bedrijf. Van een kuil die op papier wel redelijk was gaven de koeien slecht melk. Oorzaak werd gevonden in de aanwezigheid van giftige onkruiden in het land (heermoes en lidrus). Met name lidrus is voor koeien zeer giftig. Maatregel: De percelen waarop dit kruid groeit worden niet meer ingekuild voor de melkkoeien maar alleen voor jongvee. Beweiden kan wel want koeien weiden er om heen en laten de plant dus staan. Lidrus begint pas eind mei te groeien dus eerste snede voor eind mei kan wel in de kuil voor de melkkoeien Er worden lasagnekuilen gemaakt met goed ruwvoer voor melkkoeien. Het ruwvoer van mindere kwaliteit wordt apart gebaald en krijgt bestemming jongvee. Er zal meer hooi gewonnen gaan worden. Goed hooi past uitstekend als bijvoeding bij weidegang om melkproductie en diergezondheid (ureum) goed te houden. Er wordt geen hooi meer geperst zonder zon in verband met het vochtgehalte. De melkkoeien van dit bedrijfssysteem zijn afkomstig van dubbeldoelrassen waaronder fleckvieh, blaarkop. Er zijn afgelopen jaren veel dieren aangekocht waarvan een groot gedeelte het flink laat afweten op gebied van melkproductie. Dit is de reden dat gemiddelde melkproductie per koe slechts op 5000 kg melk/jaar ligt. Er zal een selektie binnen de veestapel plaatsvinden waardoor de voerefficiëntie ook verbeterd. Veehouder overweegt om eigen dubbeldoelkoeien die het matig doen te vervangen door meer melktypische koeien. Ook zal gekeken worden naar een optimale afstemming krachtvoer-ruwvoer in relatie tot melkproductie. Het zal kunnen betekenen dat er iets meer krachtvoer per koe gevoerd gaat worden ten gunste van de melkproductie per koe Maatregelen Gangbaar Zoeken naar optimale productie per koe. Een te hoge productie per koe heeft ook nadelen (bijv. hogere dierdagdosering en afnemende vruchtbaarheid van melkkoeien). Het gangbare systeem benut optimaal de mogelijkheden van aankoop van fosforarm krachtvoer. (bijv. industriële krachtvoervervangers als perspulp en aardappelpersvezels). Met aandeel maïs wordt ingespeeld op betere energiebalans. DLV Rundvee Advies BV 7

8 3. Bemesting bodem Tabel 5 Bemesting bodem Bio 1 Bio 2 Natuur Gangbaar Productiegrasland Drijfmest (m3/ha) N-kunstmest (kg/ha) P2O5-kunstmest (kg/ha) Tabel 6 Netto opbrengst grasland, incl. beheer (kg/ha) Bio 1 Bio 2 Natuur Gangbaar Drogestof kvem Stikstof Fosfaat Een input gangbaar van 100 kg N uit kunstmest en 20 m 3 drijfmest per ha extra levert ruim kg droge stof meer op, dit is veel. Het jaar 2012 is een groeizaam jaar geweest en kende geen extreme droogtes. Op het natuurgerichte bedrijf wordt een afwijking gevonden in de werkelijke ds-productie en de berekende ds-productie van 5500 kg ds/ha. De werkelijke productie wordt door de ondernemer, over alle hectares die beweid en gemaaid worden, ingeschat op 7500 kgds/ha. Op dit moment is de kringloopwijzer nog in ontwikkeling en zal er extra gekeken moeten worden naar interpretatie van natuurpercelen Maatregelen gangbaar Bedrijfssysteem gangbaar is vrij optimaal maar vraag is of dit bij de huidige input ook zo kan blijven. Voorkomen moet worden dat er ingeteerd gaat worden op bodemvruchtbaarheid (negatieve fosfaatbalans). Neem uitgebreide grondmonsters om zo een goed beeld te krijgen van de toestand van alle bodemmineralen (een derogatiemonster met alleen stikstof en fosfaat zegt te weinig over de toestand van de bodem). Benutting en bijhouden van cultuurklaver als eiwitvoorziening in grasland. Beschikbare mest (organische en kunstmest) nog beter benutten. Voorbeeld: maïsteelt in vruchtwisseling hoeft geen extra drijfmest meer te krijgen (door de stikstof nalevering van de oude grasmat). De mest die daardoor over is, benutten voor graslandproductie. Methode van aanwending van drijfmest sleepslang versus mesttank. Betere benutting stikstof met water en minder last van insporing. Mest uitrijden op het juiste tijdstip voor een betere benutting van alle mineralen Zorg voor voldoende mestopslagcapaciteit om op het optimale tijdstip de mest uit te kunnen rijden (en niet omdat de putten vol zitten). Voorkom verdichting ondergrond door gebruik van zware machines (sleepslang versus mesttank). DLV Rundvee Advies BV 8

9 3.2. Maatregelen Bio Optimaal gebruik maken van cultuurklaver in grasland. Veel bedrijven hebben tijdens omschakeling veel geïnvesteerd in klaverinzaai in grasland maar deze is in de loop der jaren teruggelopen zonder dat er weer inspanningen zijn geleverd. De stikstofkringloop op een bio-bedrijf is erg laag als gevolg van de lage totale input. In de drijfmest zit relatief weinig stikstof (gem. waarde 3,3 kg N, 1,6 kg P 2 O 5 en 6,27 kg K2O per ton mest, bron optimalisatie mineralenbenutting deel 1) waardoor het grasland ook laag bemest wordt. Hoe krijgt het bodemleven een extra boost (meer opbrengst met weinig input)? Welke middelen of werkwijzen kun je hiervoor inzetten? Bio-bedrijven moeten zeker meedoen aan BEX om inzicht te houden in mineralenkringlopen op hun bedrijf. Met BEX krijgt bedrijf mogelijkheid om meer mest op eigen bedrijf te houden en wordt voorkomen dat graslandproductie in neergaande spiraal terecht komt. Het is niet terecht dat er voor elke bio-koe een forfaitaire N-excretie wordt gehanteerd van 96 kg N. Bedrijven komen met de forfaitaire waarden van het nieuwe mestbeleid al onder de 96 kg N per koe uit. Voor jongvee zijn de N-excretiewaarden niet anders dan van gangbaar, terwijl de dieren minder eiwit gevoerd krijgen en ook iets later geïnsemineerd worden. Er worden weinig of geen grondanalyses genomen om toestand van de mineralen in de grond te volgen en om eventueel een onderhoudsbemesting te doen. Niet alleen de gehalten NPK zijn belangrijk maar ook het inzicht in andere mineralen (calcium, zwavel, magnesium, kali, natrium) en overige sporenelementen. Mogelijkheden nagaan om organische mest nog verder te laten rijpen in drijfmestkelder of rijping van vaste mest op mestopslag. Verdere aanpassingen in rantsoen/beweidingsysteem, ligboxbedekking en/of toevoegingen in mest. Zorg voor voldoende mestopslagcapaciteit om op het optimale tijdstip de mest uit te kunnen rijden (en niet omdat de putten vol zitten). Voorkom verdichting ondergrond door gebruik van zware machines (sleepslang versus giertank) Bodem in Balans Basis voor balans in de bodem is een uitgebreide bodemanalyse waarin we meer te weten willen komen van de fysische en chemische bodembiologie. Het is van belang inzicht te krijgen in hoe groot het klei-humuscomplex (CEC) in de bodem is zodat de potentie duidelijk wordt waarin de grond in staat is om mineralen vast te houden en te leveren aan de plant. Tevens is het belangrijk te weten wat de bezetting van de verschillende kationen aan het klei-humuscomplex is. Hieruit komen de verhoudingen naar voren tussen de verschillende kationen in de bodem. Binnen het project waren er geen mogelijkheden om nieuwe uitgebreide bodemanalyses te nemen. Ook kan er zonder langjarig onderzoek weinig gezegd worden over wat die analyses nu voor de ondernemer betekenen (kosten/baten). De ondernemers hebben vaak eenvoudige grondanalyses of een paar analyses. Wel hebben de ondernemers aangegeven hier in de toekomst meer aandacht aan te willen geven. Zij zien de noodzaak hiervan in. DLV Rundvee Advies BV 9

10 In het project zijn de huidige bestaande bodemanalyses besproken plus het gesprek over de kennis van bemesting en bodemvruchtbaarheid die voorhanden is. Onderstaand is een voorbeeld van de biologische ondernemer die wel uitgebreid bodemonderzoek heeft laten doen. Bodemanalyses 2012 (uitgebreid) kleigrond C/N L VL L VL L L L L L L NLV H VH H VH H VH VH VH H VH C/S VL G G VL G G G VL VL G SLV G VL VL VL VL VL VL VL G VL P-PAE H G VH VL VH VL VH VL VH VL PAL H G H VH H G H VH H VL K-PAE H H H H H H H H H VH K-getal H H H H H H H H VH G Ca-tot L G G G G G L L L L Mg-besch VH VH VH G VH G VL VL H VH K/Mg 20,8 12,6 16, ,5 11,2 17,2 11,9 7,2 5,9 Na-besch VL VL VL VL VL VL L VL G VL ph 6,4 6,5 6,5 6,5 6,5 6,6 6,3 6,7 6,1 6 Org. stof 12,2 9,5 11,2 9,4 10,6 8,4 9,2 7 12,4 7,7 CEC-bez G G G G G G G G G G Bodemleven H G H G VH G G VL VH G De kleigrond vraagt veel stikstof voor een goede groei. Op deze grond komt de stikstof uit de mest, de bodem en uit de klaver. Het aandeel klaver kan hoger. Dit heeft een direct verband met opbrengst grasland. Het klei-humuscomplex en bodemleven scoren op de meeste percelen goed. Kaligehalte grond is erg hoog. Hoog kali verstoort opname van andere kationen. Op percelen met een zwavel tekort kan goed Kieseriet worden gestrooid. Bijkomend voordeel hiervan is dat er ook magnesium wordt bemest. Op sommige percelen is de calciumbodemvoorraad laag bij een voldoende hoge ph. De grond heeft een matige structuur (deze wordt beoordeeld op basis van gemeten verhouding tussen calcium, magnesium en kali als bezetting aan het klei-humuscomplex). Hier is een jaarlijkse gift met zeeschelpenkalk op gips prima. Gips (calciumsulfaat) bevat bijvoorbeeld wel calcium, maar heeft geen invloed op de zuurgraad. DLV Rundvee Advies BV 10

11 Natrium huishouding van de grond verbeteren door bemesting met landbouwzout. Uit uitgebreide bodemanalyses op zandgrond van andere bedrijven die niet meedoen, als voorbeeld in het project, komt naar voren dat er naast de mineralen kalk, magnesium, natrium ook veel aanvullingen van spoorelementen nodig zijn op gras/klaver. Dit zijn o.a. koper, kobalt, molybdeen en borium. Het geeft aan de uitgebreide grondanalyses nodig zijn voor een goede bemesting en in stand houden van bodemvruchtbaarheid met als doel voldoende eiwit en opbrengst te blijven halen van het grasland. Natuurgerichte bedrijfsvoering Op een gras/klaverperceel van het natuurgerichte bedrijfssysteem laat bemestingsonderzoek extreem lage kaligetallen zien (K-getal van 4). De percelen kenmerken zich door een organische stof van 26% en ruime hoeveelheid fosfaat, magnesium en een ph van 5,6. Het zal onmogelijk zijn om cultuurklaver hier goed in het perceel te houden. Oplossingen moeten gevonden worden in een biologische reparatiebemesting met een enkelvoudig kalimeststof in de vorm van patentkali of vinasse. Chloorhoudende kalimeststoffen zijn niet toegestaan. Op een ander perceel met een matig bodemleven is de fosfaattoestand duidelijk onvoldoende (P-Al van 13) en ook de calciumbeschikbaarheid is laag (< 9). Hier zal een natuurfosfaat ingezet kunnen worden en een bekalking. Daardoor zal het bodemleven toenemen. Een natuurgericht bedrijf zal, als het de opbrengst en kwaliteit wil verbeteren, ook de mineralentoestand van de bodem op peil moeten houden. DLV Rundvee Advies BV 11

12 4. Resultaten Economie (saldo) Tabel 7 Bio Natuur Bio Gangbaar per 100 kg geleverde melk Jaar 2011 (exclusief BTW) Saldo melkveehouderij (excl. neventak) Opbrengsten Totaal (waarvan) Melkgeld (na aftrek superheffing) Omzet en aanwas Voerkosten totaal (waarvan) Opbrengst minus voerkosten Diergebonden kosten totaal (waarvan) Gewasgebonden kosten totaal (waarvan) Tabel 8 Bio Natuur Bio Gangbaar Kosten landwerk / ha v.gew. (waarvan) Zaaizaad, bestrijdingsmiddelen, overig Bemesting Werk door derden per ha Werk door derden per 100 kg geleverde melk Tot. opbr. niet-melkv. (waarvan) Toeslagen en subsidies Overige opbrengsten Bio ontvangt over 2011 een niet al te hoge melkprijs. Het verschil tussen bio en gangbaar is op deze praktijkvoorbeelden slechts 6,5 cent per kg melk. Op de melkgeldafrekening zijn gehalten, kwantumtoeslag en zomer/wintertoeslag van invloed maar niet zoveel dat dit 3 cent zou zijn. Bio heeft hoge voerkosten en bewerkingskosten als gevolg van meer grond. Kracht- en ruwvoer ligt ca 1,5 keer hoger dan gangbaar. Per kg melk is het bruto overschot gelijk maar door het afleveren van veel minder liters melk wordt er op bedrijfsniveau minder verdiend. Indirecte mineralenaanvoer van de externe hectares voor aanvoer van voeraankoop elders worden in de kringloopwijzer niet meegenomen. Weinig grond en veel loonwerk zijn gunstig voor het bedrijfsresultaat. DLV Rundvee Advies BV 12

13 Tabel 9 Vaste kosten Bio Natuur Bio Gangbaar per 100 kg geleverde melk Jaar 2011 (exclusief BTW) Tot. niet toegerekende kosten(waarvan) Betaalde arbeid Werk door derden Eigen mechanisatie onderhoud en kosten Eigen mechanisatie afschrijving Bewerkingskosten Grond en gebouwen Productierechten Lease Verlease Afschrijving Algemene kosten Productieresultaat Tabel 10 Bio Natuur Bio Gangbaar Rentekosten bedrijf (berekend) Resultaat Afschrijvingen totaal Kasstroom Rentekosten bedrijf (berekend) Pacht/huur (Ver-)lease melk Arbeid Bruto overschot Bruto overschot (excl. saldo neventak) DLV Rundvee Advies BV 13

14 5. Conclusies Hieronder staan de belangrijkste conclusies om de graslandproductie en -kwaliteit op peil te houden. Het komt neer op efficiënt omgaan met mineralen waardoor ook de ammoniakemissie en stikstofuitspoeling naar grondwater vermindert. Binnen het project is gekozen voor het vergelijken van bedrijfssystemen gangbaar, biologisch en een natuurgerichte bedrijfsvoering. Het vergelijken van verschillende systemen over 1 jaar is niet betrouwbaar omdat er veel jaarinvloeden en ruis aanwezig kan zijn. Met name op het natuurgerichte bedrijf waren de bedrijfsomstandigheden het afgelopen jaar niet stabiel i.v.m. opbouw bedrijf. Het vergelijken is bedoeld om hoofdlijnen te zien en om maatregelen voor de praktijk aan te dragen. Dat is met deze aanpak zeker gelukt. De drogestof-opbrengst van graslanden met slechts een gebruiksnorm van 170 kg N/ha kan verder omhoog door beter te bemesten. Met name de onderhoudsbemesting wordt vaak achterwege gelaten waardoor de bodem niet optimaal bediend wordt. Men kan alleen op maat bemesten met uitgebreide grondanalyses waarin naast mineralen voor grasgroei (stikstof, fosfaat, kali, magnesium) ook gekeken moet worden naar andere mineralen en sporenelementen. Het eiwitgehalte van het gras is afgelopen jaar extreem laag geweest van de eerste snede als gevolg van laat maaien. Als de omstandigheden het toelaten toch proberen eerder te maaien voor meer eiwit in eerste snede en het beter benutten van herfstgras. De biologische systemen zijn erg extensief en hebben veel grond en koeien nodig voor minder productie. De biologische systemen hebben de laagste stikstof-overschotten per hectare en veroorzaken op deze manier de minste millieubelasting. Het natuurgerichte bedrijf heeft het laagste stikstofoverschot per ha, de minste excretie per koe en het laagste overschot aan stikstof in de bodem. Een lage bemesting op grasland leidt ook tot een afwijkende botanische samenstelling en meer (on)kruiden. Met name giftige kruiden zijn een probleem voor de melkveehouderij en kunnen tot grote gevolgen leiden. Aanpassingen zoeken in het bedrijfssysteem is nodig. Te denken valt aan grasland maaien voor bepaalde datum dat het onkruid nog nauwelijks aanwezig is, beweiden i.p.v. maaien of afvoeren van maaisel. Productiemiddel grond is duur in aanschaf/gebruik (koop of pacht) en in bewerking. Zeker als het om grond op afstand gaat. Misschien moet het bio-systeem wat meer intensiveren om zo de economische haalbaarheid te vergroten. Ook de melkprijs zal structureel hoger moeten om alle kosten te dekken. Een gangbare bedrijfsvoering is gemakkelijker te sturen op mineralen met gerichte aankoop van grondstoffen. Het Bio-systeem lijkt gemakkelijker maar is moeilijker door minder input van mineralen en minder sturingsmogelijkheden. Met een minimale input een maximale output moeten alle zaken in balans zijn. Meer inzicht in de bodemkwaliteit en een optimale bemesting leidt tot hogere opbrengsten van het gras en tot een hogere milieuwinst. Op het natuurgerichte bedrijf lopen de bewerkingskosten hoog op omdat er veel hectares bewerkt moeten worden. Het bedrijf heeft hoge kosten. Deze kosten moeten gecompenseerd worden door lagere pachtkosten c.q. hogere opbrengsten natuur, zodat het bedrijfssysteem economisch mee kan blijven doen met de andere bedrijfssystemen. DLV Rundvee Advies BV 14

15 6. Aanbevelingen De gegevens van de 3 bedrijfsvoeringsystemen zijn gebaseerd op een jaar. Het is belangrijk dat van deze systemen een aantal jaren gevolgd worden om meer inzicht te krijgen in de verbanden. Biologisch heeft veel potentie. Het is belangrijk dat de bedrijven gevolgd blijven worden op hun technische en economische cijfers. Groepsbijeenkomsten zijn voor kennisuitwisseling zeer belangrijk. Op basis van de bedrijven en de ervaringen uit voorgaande projecten zijn aanbevelingen gedaan voor verbeteringen in de bedrijfssystemen. Daarbij zijn er overeenkomsten en verschillen, die te maken hebben met de uitgangspunten van de 3 beschreven systemen. Door de vergelijking zijn de verschillen beschreven. Door uniforme vergelijking met de kringloopwijzer, mineralenbalans en economische cijfers zijn resultaten vergelijkbaar en bespreekbaar. Met het inzicht in bodemcijfers is veel te analyseren en vervolgens te verbeteren. Hiervoor is een verdere verdieping nodig door het analyseren van hoe de verschillen ontstaan. Welke besluiten nemen de veehouders en waar zijn die op gebaseerd is een belangrijke vraag hierbij. Dit verdient meer aandacht. Niet alleen focussen op mineralen en economie, maar nog meer kengetallen meenemen voor ontwikkeling op integrale duurzame veehouderij. Hierin ook kijken naar antibioticagebruik (dierdagdoseringen), biodiversiteit, dierwelzijn, genetica vraagstukken en weidegang, maar ook CO 2, footprint e.d.. DLV Rundvee Advies BV 15

16 7. Groepsbijeenkomst De groepsbijeenkomst is gehouden voor biologische en gangbare melkveehouders op 18 juni De bijeenkomst bestond uit een theoriegedeelte en een veldgedeelte. Op de bijeenkomst waren ca. 25 deelnemers, waarvan 20% gangbaar afkomstig van de studiegroepen Duurzaam Bodembeheer. Het theoriegedeelte ging over de resultaten van de mineralenefficiëntie van de verschillende bedrijfssystemen. Kernboodschap hierin was dat er op de bedrijven voor elk systeem nog veel mineralenwinst te halen is in de bodem. Nick van Eekeren van het LBI gaf een aftrap met een korte inleiding over de grote en kleine kringloop op het melkveebedrijf. De grote kringloop betreft de mineralen van de bodem gewas koe mest bodem. De kleine kringloop heeft betrekking op gewas en beworteling organische stof bodemleven bodemchemie waterhuishouding bodemstructuur gewas en beworteling. Daarna zijn we het veld ingegaan om de bodem te beoordelen van een perceel grasland (biologisch). Het perceel was een nat perceel waar ook veel kruipende boterbloemen aanwezig waren. Het advies in het veld: Ontwatering en afwatering verbeteren door bijv. het graven van een greppel. Doorlatendheid van bodem verbeteren door uitrijden van vaste mest i.p.v. drijfmest. Beheer van perceel veranderen van kort weiden/maaien naar langer gras. Maaisnede wat laten uitgroeien. Bekalken (kleine giften /ieder jaar). Doorzaai van gras en klaver. Eventueel frezen en opnieuw inzaaien van gras/klaver. Kruiden zoals paardenbloem en chichorei zijn ondergewaardeerd. Bevatten veel mineralen en veel VEM en kunnen gezondheid melkvee verbeteren. Daarnaast hebben ze met hun penwortel positief effect op de bodemstructuur. Hoe wordt een hogere ds-opbrengst verkregen binnen de bedrijfssystemen: Zoeken naar optimaal beweidingsysteem; niet te kort weiden. Meer kijken naar bodemchemie aan de hand van actuele bodemanalyses. Verbeteren van het organische stofgehalte en humus in grond, want deze houden nutriënten vast en maken nutriënten vrij. Klavers zijn nodig voor goede opbrengsten (bedrijfseigen onkruid). De spagaat van de biologische landbouw, is er voldoende organische stofopbouw dan maakt de klaver zich overbodig en verdwijnt. Bekalken, goed voor klavers en bodemstructuur. Herfstgras beter benutten. Hoe kunnen we het voorjaar vervroegen? Laatste snede najaar laten staan of vroeg weiden. Overzicht maatregelen ter verbetering duurzaam bodembeheer is uitgedeeld/nag d. DLV Rundvee Advies BV 16

Ammoniakreductie, een zaak van het gehele bedrijf

Ammoniakreductie, een zaak van het gehele bedrijf Ammoniakreductie, een zaak van het gehele bedrijf Pilotveehouder Henk van Dijk Proeftuinadviseur Gerrit de Lange Countus Accountants Proeftuin Natura 2000 Overijssel wordt mede mogelijk gemaakt door: 8

Nadere informatie

www.boerenverstand.nl/blog/projecten/praktijknetwerk-loonwerker-maakt-de-kringloop-wijzer/ 27 januari 2015

www.boerenverstand.nl/blog/projecten/praktijknetwerk-loonwerker-maakt-de-kringloop-wijzer/ 27 januari 2015 Loonwerker maakt melkveehouder kringloopwijzer! www.boerenverstand.nl/blog/projecten/praktijknetwerk-loonwerker-maakt-de-kringloop-wijzer/ 27 januari 2015 http://www.boerenverstand.nl/blog/projecten/praktijknetwerk-loonwerker-maakt-de-kringloop-wijzer/

Nadere informatie

2.2 Grasland met klaver

2.2 Grasland met klaver 2.2 Grasland met klaver Tot grasland met klaver wordt gerekend grasland met gemiddeld op jaarbasis meer dan 10 15 procent klaver. 2.2-1 2.2.1 Grasland met klaver: Kalk In deze paragraaf wordt alleen de

Nadere informatie

Bemestingsonderzoek Grasland voor paarden voor de sloot

Bemestingsonderzoek Grasland voor paarden voor de sloot Bemestingsonderzoek Grasland voor paarden voor de sloot Uw klantnummer: 5001382 Postbus 170 NL- 6700 AD Wageningen T +31 (0)88 876 1010 E klantenservice@blgg.agroxpertus.com I blgg.agroxpertus.nl T monstername:

Nadere informatie

Uitslag KringloopWijzer

Uitslag KringloopWijzer Uitslag KringloopWijzer Bedrijfspecifieke excretie melkvee Bedrijfs-kringloopscore Jaaropgave : 2014 Omschrijving : plomp 2014 feb15 Naam veehouder : Plomp Agro Vof Straat + huisnummer : Geerkade 10 Postcode

Nadere informatie

Bemestingsonderzoek Grasland voor paarden voorste deel Postbus 115

Bemestingsonderzoek Grasland voor paarden voorste deel Postbus 115 voorste deel Onderzoek Onderzoek-/ordernr: Datum monstername: Datum verslag: 110027/001746286 07-10-2010 22-10-2010 Monster genomen bij: A. Dierhouder 8822 XX ARUM Grondsoort: Bemonsterde laag: Monster

Nadere informatie

Hoe haal ik voordeel uit de KringloopWijzer?

Hoe haal ik voordeel uit de KringloopWijzer? Hoe haal ik voordeel uit de KringloopWijzer? NISCOO Heerenveen Zwier van der Vegte, Bedrijfsleider KTC De Marke Het belang van lage verliezen Mineralenverliezen belasten het milieu: Overheid wil dit beperken

Nadere informatie

Weiden met kringloop wijzer? Blij met een koe in de wei?

Weiden met kringloop wijzer? Blij met een koe in de wei? Weiden met kringloop wijzer? Blij met een koe in de wei? VKNN Bert Philipsen, zomer 2017 De KringloopWijzer Beoordeling van kengetallen II De KLW en Weidegang projecten: Wat is een goed KringloopWijzer

Nadere informatie

Kansen voor mestscheiding

Kansen voor mestscheiding Kansen voor mestscheiding Studiemiddag Inagro 29 maart 2012 Gerjan Hilhorst Livestock Research De Marke Koeien & Kansen is een samenwerkingsverband van 16 melkveehouders, proefbedrijf De Marke, Wageningen

Nadere informatie

De bodem onder de kringloop Hou rekening met organische stof

De bodem onder de kringloop Hou rekening met organische stof Nutriënten Management Instituut B.V. Postbus 250, 6700 AG Wageningen T: 088 8761280 E: nmi@nmi-agro.nl I: www.nmi-agro.nl De bodem onder de kringloop Hou rekening met organische stof Marjoleine Hanegraaf

Nadere informatie

KLW KLW. Meer ruwvoer lucratiever dan meer melk? Jaap Gielen, Specialist melkveehouderij 15/22 februari Ruwvoerproductie en economie!

KLW KLW. Meer ruwvoer lucratiever dan meer melk? Jaap Gielen, Specialist melkveehouderij 15/22 februari Ruwvoerproductie en economie! Meer ruwvoer lucratiever dan meer melk!? Jaap Gielen, Specialist melkveehouderij 15/22 februari 2017 Meer ruwvoer lucratiever dan meer melk? Ruwvoerproductie en economie! KLW Actualiteit: Managementinstrument

Nadere informatie

Graslandvernieuwing is investeren in hoogwaardig ruwvoer. Edward Ensing

Graslandvernieuwing is investeren in hoogwaardig ruwvoer. Edward Ensing Graslandvernieuwing is investeren in hoogwaardig ruwvoer Edward Ensing Graslandvernieuwing nodig? Nee, waarom graslandvernieuwing? Voer genoeg? Geen vooruitgang rassen? Gras is groen en groeit vanzelf?

Nadere informatie

Van Gangbaar naar Biologisch. Drijfveren en uitdagingen van een omschakelingsproces

Van Gangbaar naar Biologisch. Drijfveren en uitdagingen van een omschakelingsproces Van Gangbaar naar Biologisch Drijfveren en uitdagingen van een omschakelingsproces Even voorstellen Boerderij De Bonte Parels Rutger en Christianne Hennipman Thijs (4) en Tobias (2) Boerderij De Bonte

Nadere informatie

Gezonde koeien en vruchtbare bodems met stro in de box

Gezonde koeien en vruchtbare bodems met stro in de box Gezonde koeien en vruchtbare bodems met stro in de box Stro is een perfect materiaal als strooisel voor in de ligboxen van onze koeien. Het is zacht en droog voor het melkvee, het zorgt voor een toename

Nadere informatie

CRV Mineraal Bedrijfsspecifieke excretie

CRV Mineraal Bedrijfsspecifieke excretie Bedrijfsspecifieke excretie In samenwerking met: Verwerkingsdatum 27/05/14 blad 1/3 Voergegevens Voorraad begin Hoeveelheid VEM Re (g) N (g) P (g) 425960 Graskuil 160 pakken 140* 39810 890 187.5 30.0 4.1

Nadere informatie

Kringloopdenken. centraal. op elk melkveebedrijf! ir. Frank Verhoeven

Kringloopdenken. centraal. op elk melkveebedrijf! ir. Frank Verhoeven Kringloopdenken centraal op elk melkveebedrijf! ir. Frank Verhoeven Inhoud - Introductie - Duurzame melk en de kringloopwijzer - Wetgeving geeft weinig andere opties - Van kringloopwijzer naar kringloopboer!

Nadere informatie

Rapportage Toekomstvisie bedrijf

Rapportage Toekomstvisie bedrijf Rapportage Toekomstvisie bedrijf Dhr. G. Evers Groeneveld 5 3744 ML Baarn D L V R u n d v e e A d v i e s BV W W W. D L V. N L Noord President Kennedylaan 35a Postbus 354 8440 AJ Heerenveen Tel. 0513 65

Nadere informatie

De rol van loonwerkers in de mineralenkringloop

De rol van loonwerkers in de mineralenkringloop De rol van loonwerkers in de mineralenkringloop en precisielandbouw Praktijknetwerk loonwerker maar melkveehouder kringloopwijzer Stappenplan naar maximaal ruwvoer van eigen grond Technische uitvoering

Nadere informatie

Feiten en fabels KringloopWijzer. een onderbouwing met gegevens van 700 KringloopWijzers

Feiten en fabels KringloopWijzer. een onderbouwing met gegevens van 700 KringloopWijzers Feiten en fabels KringloopWijzer een onderbouwing met gegevens van 700 KringloopWijzers De KringloopWijzer vergroot het inzicht in de mineralenkringloop op je bedrijf. levert bruikbare managementinformatie,

Nadere informatie

Financiële Analyse. Frank de Boer. Aston Martinnlaan NB. Oud-Beijerland :56. Versie: Check FM 2_0 2016_09_05

Financiële Analyse. Frank de Boer. Aston Martinnlaan NB. Oud-Beijerland :56. Versie: Check FM 2_0 2016_09_05 Financiële Analyse Frank de Boer Aston Martinnlaan 70 3261 NB Oud-Beijerland 31-10-2016-15:56 Versie: Check FM 2_0 2016_09_05 Inhoud 1 Structuur van het bedrijf 2 Totaal bedrijfsresultaat 3 Beschikbare

Nadere informatie

Meer zicht op de cijfers

Meer zicht op de cijfers Meer zicht op de cijfers Analyse technische en economische resultaten K&K bedrijven in vergelijking met andere praktijkbedrijven November 2001 Rapport 8 Koeien & Kansen; Pioniers duurzame melkveehouderij

Nadere informatie

2015: Kans(en) en/of bedreiging voor de melkveehouder?!

2015: Kans(en) en/of bedreiging voor de melkveehouder?! 2015: Kans(en) en/of bedreiging voor de melkveehouder?! Vic Boeren (06 53407806) Eric Bouwman (06 26544114) november 2014 DLV Dier Groep BV Onafhankelijk, toonaangevend en landelijk werkend adviesbedrijf

Nadere informatie

Eiwitgewassen. Voordelen luzerne. Nadelen luzerne 1/14/2016. Luzerne Rode klaver Lupine Veldbonen Soja. Eiwitrijke gewassen

Eiwitgewassen. Voordelen luzerne. Nadelen luzerne 1/14/2016. Luzerne Rode klaver Lupine Veldbonen Soja. Eiwitrijke gewassen Eiwitgewassen Eiwitrijke gewassen Luzerne Rode klaver Lupine Veldbonen Soja Voordelen luzerne Nadelen luzerne Positief effect op bodemstructuur Droogteresistent door diepe beworteling Nalevering N: 60

Nadere informatie

meststoffen voor meesterlijk grasland! groei door kennis

meststoffen voor meesterlijk grasland! groei door kennis meststoffen voor meesterlijk grasland! groei door kennis Grasmaster De productie van ruwvoer op het eigen melkveehouderijbedrijf bepaalt in belangrijke mate het bedrijfsresultaat. Talloze onderzoeken bevestigen

Nadere informatie

Kringloopmanagement KRINGLOOPMANAGEMENT. Waarom Kringloopmanagement Ontwikkelingsperspectief melkveehouders

Kringloopmanagement KRINGLOOPMANAGEMENT. Waarom Kringloopmanagement Ontwikkelingsperspectief melkveehouders Kringloopmanagement Waarom! KRINGLOOPMANAGEMENT VAB-expeditie: Aan de slag met de 16 oktober 2014 Jaap Gielen Management informatie - Benchmark Rekenmodel Balansen Achtergronden Kabinetsreactie op toekomstig

Nadere informatie

Stap 1. Ga naar www.koeienenkansen.nl en klik onder het kopje Producten en Tools op Kringloopwijzer.

Stap 1. Ga naar www.koeienenkansen.nl en klik onder het kopje Producten en Tools op Kringloopwijzer. De KringloopWijzer De KringloopWijzer brengt voor een specifiek bedrijf eenvoudig de mineralenkringlopen in beeld. Uit de kringlopen volgen dan weer kringloopscores als excreties van stikstof en fosfaat,

Nadere informatie

2.1.6 Grasland zonder klaver: Natrium

2.1.6 Grasland zonder klaver: Natrium 2.1.6 Grasland zonder klaver: Natrium Het natriumadvies voor grasland is niet gericht op verhoging van de opbrengst, maar wordt uitsluitend gegeven met het oog op de gezondheidstoestand van het rundvee

Nadere informatie

Bemesting. Fosfaatgebruiksnormen. Mestwetgeving Wettelijk op maisland: 112 kg N/ha/jaar en bij hoge PW 50 kg P205/ha/jaar 1-2-2016.

Bemesting. Fosfaatgebruiksnormen. Mestwetgeving Wettelijk op maisland: 112 kg N/ha/jaar en bij hoge PW 50 kg P205/ha/jaar 1-2-2016. Even Voorstellen Pascal Kleeven Akkerbouw/vollegrondgroentebedrijf Sinds1999 in dienst bij Vitelia-Agrocultuur Bemesting Wie teelt er maïs? Vragen Wie heeft er een mestmonster? Wie heeft er actuele grondmonsters?

Nadere informatie

Bemesting Gras Hogere ruwvoeropbrengst

Bemesting Gras Hogere ruwvoeropbrengst Bemesting Gras 2017 Hogere ruwvoeropbrengst oktober 2016 Top Flow entec fl voor in drijfmest Top Flow entec fl: hogere benutting stikstof uit drijfmest Plant N 2 O lachgas Organische stikstof Mineralisatie

Nadere informatie

Van optimale bodem naar optimaal voer!

Van optimale bodem naar optimaal voer! Van optimale bodem naar optimaal voer! Veehouderij en loonwerker informatiebijeenkomst 2016 www.tenbrinkebv.nl Van optimale bodem naar optimaal voer. Inleiding De beste wensen voor een gezond en gelukking

Nadere informatie

Samenvatting duurzaamheidscans bedrijven Amelisweerd

Samenvatting duurzaamheidscans bedrijven Amelisweerd Samenvatting duurzaamheidscans bedrijven Amelisweerd De gemeente Utrecht verpacht gronden aan drie agrarische bedrijven op het landgoed Amelisweerd. Dit betreft de gangbare melkveebedrijven van Van Dijk

Nadere informatie

Ontzorgen van de Rundveehouder. Loonbedrijf V.O.F. de Schalm Kennes Balans B.V.

Ontzorgen van de Rundveehouder. Loonbedrijf V.O.F. de Schalm Kennes Balans B.V. Ontzorgen van de Rundveehouder Loonbedrijf V.O.F. de Schalm Kennes Balans B.V. Aanleiding ontwikkelen van nieuwe dienst Groei van melkveebedrijven; Melkveebedrijven ervaren knelpunten op gebied van arbeid,

Nadere informatie

Meer eigen ruwvoer = betere kringloopwijzer. John Baars

Meer eigen ruwvoer = betere kringloopwijzer. John Baars Meer eigen ruwvoer = betere kringloopwijzer John Baars Dirksen Management Support Hans Dirksen eigenaar/oprichter Vanaf 1986 melkveehouder (parbme) en DMS (parbme) Vanaf 2000; Begeleiden en ondersteunen

Nadere informatie

De ondernemende mens centraal

De ondernemende mens centraal De ondernemende mens centraal Overzicht 1: Ontwikkeling van de bedrijfsstructuur GRONDGEBRUIK (HA) Grasland 40,15 40,94 42,38 Maïsland 7,21 7,31 7,15 Overig 0,44 0,34 0,26 Totaal 47,80 48,60 49,79 MELKQUOTUM

Nadere informatie

Voorbeeld Melkvee 2014 Q4

Voorbeeld Melkvee 2014 Q4 Voorbeeld Melkvee Q4 BAS kwartaal 4 Inhoudsopgave Begeleidende brief Opbrengsten melkvee en veemanagement Voersaldo melkvee en voermanagement Saldo melkvee en toegerekende kosten Beschikbaar voor HARR

Nadere informatie

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Naam: Milieu Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Slootrandenbeheer Baggeren Krabbescheer bevorderen

Nadere informatie

Nutriëntenbalans (N & P) in BRP. Wetenschappelijke onderbouwing. CLM Onderzoek en Advies BV

Nutriëntenbalans (N & P) in BRP. Wetenschappelijke onderbouwing. CLM Onderzoek en Advies BV Nutriëntenbalans (N & P) in BRP Wetenschappelijke onderbouwing CLM Onderzoek en Advies BV Culemborg, Juli 2012 Inleiding De nutriëntenbalans brengt de nutriëntenkringloop op een melkveebedrijf in beeld.

Nadere informatie

Onkruidbestrijding in weiland. in nazomer en herfst

Onkruidbestrijding in weiland. in nazomer en herfst Onkruidbestrijding in weiland in nazomer en herfst Inhoud Veel en goed ruwvoer Pag. 3 Pag. 10 Pag. 14 Pag. 15 Veel en goed ruwvoer Onkruidbestrijding in nazomer en najaar Middelen voor onkruidbestrijding

Nadere informatie

Lessen en Uitdagingen uit Duurzaam Bodembeheer Utrecht West.

Lessen en Uitdagingen uit Duurzaam Bodembeheer Utrecht West. Lessen en Uitdagingen uit Duurzaam Bodembeheer Utrecht West. Wim Honkoop Begeleiding 35 individuele melkveehouders. Al ruim 3 jaar actief in het opstellen en optimaliseren van Kringloopwijzer resultaten.

Nadere informatie

Structuur tot de bodem uitgezocht. Gjalt Jan Feersma Hoekstra Christiaan Bondt

Structuur tot de bodem uitgezocht. Gjalt Jan Feersma Hoekstra Christiaan Bondt Structuur tot de bodem uitgezocht Gjalt Jan Feersma Hoekstra Christiaan Bondt Betere Benutting Bodem Mineralisatie NLV Temperatuursom Betere Benutting Bodem Fosfaat (P2O5) Koude grond= traag bodemleven.

Nadere informatie

Fosfaatklasse. Grondmonster

Fosfaatklasse. Grondmonster Bijlage 1: Bedrijf & percelen 1.1. BEDRIJFSGEGEVENS Bedrijfsgegevens Opteren voor derogatie Derogatie toegestaan Biologisch Ja Ja Nee 1.2. PERCELEN Perceelsnummer & naam Opp. (ha) Topoperceel Grondsoort

Nadere informatie

De positieve kant van onkruid Boomkwekerij Hans Puijk - Vlamings

De positieve kant van onkruid Boomkwekerij Hans Puijk - Vlamings De positieve kant van onkruid Boomkwekerij 13-02-2016 Hans Puijk - Vlamings Inhoud Bodem, balans en elementen (herh) Bewerkingen en bodem management Wat zeggen onkruiden op het perceel Uitbreiding, nieuw

Nadere informatie

DairyGrass mengsels. Hoge grasopbrengst

DairyGrass mengsels. Hoge grasopbrengst DairyGrass mengsels Hoge grasopbrengst oktober 2016 DairyGrass : de beste rassen in een mengsel De top van de CSAR-lijst van meerdere kwekers, gemengd in één zak. Dát is DairyGrass. Op basis van onderzoek

Nadere informatie

2 Landbouwbedrijf LANDBOUWBEDRIJF. BOEREN VOOR NATUUR Polder van Biesland

2 Landbouwbedrijf LANDBOUWBEDRIJF. BOEREN VOOR NATUUR Polder van Biesland 2 Landbouwbedrijf BOERE VOOR ATUUR Polder van Biesland 23 BOERE VOOR ATUUR Polder van Biesland 24 Hoeve Duijndam in de avondzon HUIDIGE SITUATIE Het gaat in de Polder van Biesland om een groot modern melkveebedrijf

Nadere informatie

Bijeenkomst PN DA. Hans Smeets. Adviseur DLV plant BV

Bijeenkomst PN DA. Hans Smeets. Adviseur DLV plant BV Bijeenkomst PN DA Jongenelen oktober 2013 Hans Smeets. Adviseur DLV plant BV Waarom een grondanalyse? Inzicht krijgen in de beschikbare voeding voor de plant; Hoofdelementen; Sporenelementen; ph van de

Nadere informatie

KringloopWijzer. BEC de koolstofkringloop bedrijfsspecifiek in beeld Michel de Haan & Roselinde Goselink

KringloopWijzer. BEC de koolstofkringloop bedrijfsspecifiek in beeld Michel de Haan & Roselinde Goselink KringloopWijzer BEC de koolstofkringloop bedrijfsspecifiek in beeld Michel de Haan & Roselinde Goselink de KringloopWijzer Overeenkomst KringloopWijzer: bedrijf scoren 1. - voeding/excretie N, P 2. -

Nadere informatie

Topkoers 2009/2010. Voorbeeld bedrijf. Accon AVM

Topkoers 2009/2010. Voorbeeld bedrijf. Accon AVM Topkoers 29/21 Voorbeeld bedrijf Accon AVM fgdfgdf INHOUDSOPGAVE VERANTWOORDING 1. STRUCTUUR VAN HET BEDRIJF 2. BESTEDING VAN EN BEHOEFTE AAN FINANCIELE RESULTATEN 3. PLANNING 1 2 4 6 4. FINANCIELE KENGETALLEN

Nadere informatie

Bodemoverschot 9% lager dan de norm

Bodemoverschot 9% lager dan de norm Bodemoverschot 9% lager dan de norm Resultaten KringloopWijzers Vruchtbare Kringloop Achterhoek/Liemers 2013-2015 Gerjan Hilhorst (WUR De Marke) Samenvatting In het project Vruchtbare Kringloop Achterhoek/Liemers

Nadere informatie

Kan stimuleren van agrobiodiversiteit zonder externe gelden?

Kan stimuleren van agrobiodiversiteit zonder externe gelden? Resultaten met functionele agrobiodiversiteitsmaatregelen vanuit project Boeren en Agrobiodiversiteit.. Kan stimuleren van agrobiodiversiteit zonder externe gelden? Jan de Wit Louis Bolk Instituut 1 Biodiversiteit?

Nadere informatie

Resultaten Melkveehouderij Bedrijfsanalyse 2013

Resultaten Melkveehouderij Bedrijfsanalyse 2013 Resultaten Melkveehouderij Bedrijfsanalyse 2013 Inleiding Dit is een tussentijds overzicht van de bedrijfsresultaten van melkveehouders van PPP-Agro Advies over het boekjaar 2013. Achtereenvolgens zijn

Nadere informatie

Begeleidingscommissie Bodem Vredepeel. 15 december 2015 Janjo de Haan, Harry Verstegen, Marc Kroonen

Begeleidingscommissie Bodem Vredepeel. 15 december 2015 Janjo de Haan, Harry Verstegen, Marc Kroonen Begeleidingscommissie Bodem Vredepeel 15 december 2015 Janjo de Haan, Harry Verstegen, Marc Kroonen Programma Mededelingen Eerste resultaten 2015 Teeltseizoen 2015 Opbrengsten Eerste resultaten uitspoelingsmetingen

Nadere informatie

Compleet weiden Combi weiden Compact weiden. WeideKompas

Compleet weiden Combi weiden Compact weiden. WeideKompas WeideKompas Compleet weiden Compact weiden Kompas WeideKompas Beweiden is een keuze die u als veehouder zelf maakt. Wilt u starten met beweiden of wilt u meer rendement uit weidegang halen? WeideKompas

Nadere informatie

Bemesting en uitbating gras(klaver)

Bemesting en uitbating gras(klaver) Bemesting en uitbating gras(klaver) Alex De Vliegher ILVO-Plant T&O Melle, 10 november 2011 Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek Eenheid Plant www.ilvo.vlaanderen.be Beleidsdomein Landbouw en

Nadere informatie

Achtergronden Koeien & Kansen - KringloopWijzer

Achtergronden Koeien & Kansen - KringloopWijzer Achtergronden Koeien & Kansen - KringloopWijzer Achtergrond BEX (Koeien &Kansen) Samenwerking binnen K&K Voorgesteld mestbeleid NL- EU Samen inspelen op ontwikkelingen uit markt en maatschappij Kringloop

Nadere informatie

RE-gras. Bedrijfsspecifiek advies voor het sturen op ruw eiwit, grasopbrengst en stikstofbenutting

RE-gras. Bedrijfsspecifiek advies voor het sturen op ruw eiwit, grasopbrengst en stikstofbenutting Soil for life RE-gras Bedrijfsspecifiek advies voor het sturen op ruw eiwit, grasopbrengst en stikstofbenutting Een project van het Nutriënten Management Instituut NMI in opdracht van het Productschap

Nadere informatie

Ruwvoeravond. Passen alternatieve gewassen bij u?

Ruwvoeravond. Passen alternatieve gewassen bij u? Ruwvoeravond Passen alternatieve gewassen bij u? Hoornaar, 16 feb 2017 Akkerbouwmatige Ruwvoerteelt Planmatig werken aan een optimale(ruwvoer)opbrengst door te sturen op bodem en gewas +2.000 kg ds Wat

Nadere informatie

13 Economie. Snijmaïs is een belangrijk gewas voor de melkveehouderij

13 Economie. Snijmaïs is een belangrijk gewas voor de melkveehouderij 13 Economie 13.1 Teeltkosten en opbrengsten... 188 13.2 Snijmaïs in bedrijfsverband... 190 13.3 Nieuw mestbeleid... 193 13.4 Aankoop en verkoop snijmaïs in melkveehouderij... 194 186 13 Economie Snijmaïs

Nadere informatie

Informa(emiddag bodem & kringlooplandbouw

Informa(emiddag bodem & kringlooplandbouw Informa(emiddag bodem & kringlooplandbouw 13:30 Ontvangst met koffie 13:50 Welkomstwoord Jan van der Staak, vakgroep Rundveehouderij 14:00 Kringloopwijzer en doorkijk Frank Verhoeven, Boerenverstand 14:30

Nadere informatie

Passen kruidenrijke weiden in de moderne melkveehouderij?

Passen kruidenrijke weiden in de moderne melkveehouderij? Duurzame landbouw Gezond voedsel - Vitaal platteland Passen kruidenrijke weiden in de moderne melkveehouderij? Weidetop - 11 juni 2014 Gijs Kuneman Directeur CLM Onderzoek en Advies Over CLM Onafhankelijk

Nadere informatie

Afvoer mest ter compensatie van aanvoer graan en stro

Afvoer mest ter compensatie van aanvoer graan en stro Afvoer mest ter compensatie van aanvoer graan en stro notitie voor Boeren voor Natuur, polder van Biesland Marleen Plomp, augustus 2011 1 Inleiding Boeren voor Natuur is gebaseerd op het principe van nul-aanvoer,

Nadere informatie

klaver melkveebedrijf Groene van motor De groene motor van het melkveebedrijf

klaver melkveebedrijf Groene van motor De groene motor van het melkveebedrijf De groene motor van het melkveebedrijf Door Minas neemt het gebruik van kunstmeststikstof af en komt het gebruik van klaver als groene motor achter de Gras & graslandproductie steeds meer in beeld. Deze

Nadere informatie

AgroFinancieel Melkvee

AgroFinancieel Melkvee AgroFinancieel Melkvee Mts. Veehouder Koestraat 8 9999 AA Darp Bedrijfsgegevens Klantnummer: Telefoon: Adviseur: BTW boekhouding Periode: 123456 0570 664111 Dhr A.D. Viseur Alle financiële cijfers zijn

Nadere informatie

Maiszaden. Samen naar een optimaal rendement. www.cavdenham.nl

Maiszaden. Samen naar een optimaal rendement. www.cavdenham.nl Samen naar een optimaal rendement www.cavdenham.nl Maisteelt 2015 Ook voor het maisjaar 2015 hebben de rundveespecialisten van CAV Den Ham weer een keus gemaakt uit het grote aanbod van maisrassen in Nederland.

Nadere informatie

Optimaal bemesten Voor minder verliezen en hogere opbrengsten

Optimaal bemesten Voor minder verliezen en hogere opbrengsten Mestbeleid: drie gebruiksnormen Optimaal bemesten Voor minder verliezen en hogere opbrengsten Studiegroep VEDEL 15 februari 2013 Zwier van der Vegte KTC De Marke Wageningen-UR Koeien & Kansen is een samenwerkingsverband

Nadere informatie

30-11-2015 PROGRAMMA VOERWINST VERGELIJKING ZEUGEN ONTWIKKELINGEN EN TRENDS. 2015 is prognose bedragen exclusief btw

30-11-2015 PROGRAMMA VOERWINST VERGELIJKING ZEUGEN ONTWIKKELINGEN EN TRENDS. 2015 is prognose bedragen exclusief btw PROGRAMMA DE ROL VAN DE ADVISEUR Woensdag 2 december 2015 Ontwikkelingen en trends Uitbreiden zin of onzin? Toekomst bedrijven Risicomanagement / prijsfluctuaties De succesvolle melkveehouders De rol van

Nadere informatie

Via uitvoer CRV Mineraal kringloopwijzer invullen

Via uitvoer CRV Mineraal kringloopwijzer invullen Handleiding: Via uitvoer CRV Mineraal kringloopwijzer invullen Auteurs: Aart Evers, Michel de Haan, Gerjan Hilhorst, Barend Meerkerk, Jan Voets, Jouke Oenema; Wageningen UR ism PPP agro advies Voor meer

Nadere informatie

Samenvatting duurzaamheidscans bedrijven Amelisweerd

Samenvatting duurzaamheidscans bedrijven Amelisweerd Samenvatting duurzaamheidscans bedrijven Amelisweerd De gemeente Utrecht verpacht gronden aan drie agrarische bedrijven op het landgoed Amelisweerd. Dit betreft de gangbare melkveebedrijven van Van Dijk

Nadere informatie

Meten van voerefficiëntie voor betere benutting eigen ruwvoer. Meten van voerefficiëntie voor betere benutting eigen ruwvoer

Meten van voerefficiëntie voor betere benutting eigen ruwvoer. Meten van voerefficiëntie voor betere benutting eigen ruwvoer Meten van voerefficiëntie voor betere benutting eigen ruwvoer Januari 2013 Meten van voerefficiëntie voor betere benutting eigen ruwvoer Herman van Schooten (WUR-LR) Hans Dirksen (DMS) Januari 2013 Inleiding

Nadere informatie

/ GES dag STERKER WORDEN, DWARS DOOR ALLE VERANDERINGEN HEEN

/ GES dag STERKER WORDEN, DWARS DOOR ALLE VERANDERINGEN HEEN l.vandellen@acconavm.nl / 058-2887887 GES dag 14-11-2013 STERKER WORDEN, DWARS DOOR ALLE VERANDERINGEN HEEN Wat telt na 2015? Durk hat in stal bout Dierplaatsen? Mest Of toch grond? Gewoon dóórgaan is

Nadere informatie

DE KRINGLOOPWIJZER en Grassa!Raffinage

DE KRINGLOOPWIJZER en Grassa!Raffinage DE KRINGLOOPWIJZER en Grassa!Raffinage Kansen voor Gras Bas Aarts (Melkveehouderij Aarts vof) Martijn Wagener (Grassa) 1 Indeling Aanleiding Is er een positief effect van Grassa!raffinage aan te tonen

Nadere informatie

Bemestingsonderzoek Grasland kavelblok 2

Bemestingsonderzoek Grasland kavelblok 2 Bemestingsonderzoek Grasland kavelblok 2 Uw klantnummer: 5001382 Postbus 170 NL - 6700 AD Wageningen T monstername: Klantenservice: 0888761010 T klantenservice: +31 (0)88 876 1010 E klantenservice@blgg.agroxpertus.nl

Nadere informatie

Frank Weersink 26-2-2015

Frank Weersink 26-2-2015 Voorstellen Frank Weersink Inhoud Aanleiding Kosten Voorbereidingen voor weiden Voor-& nadelen Dagelijks omweiden Beweidingsplan Materialen Tools - Farmwalk- Platemeter Grasbehoefte Financieel Verliezen

Nadere informatie

Waarde van kruidenrijk gras en inpassing in de bedrijfsvoering

Waarde van kruidenrijk gras en inpassing in de bedrijfsvoering Waarde van kruidenrijk gras en inpassing in de bedrijfsvoering Hein Korevaar Slotbijeenkomst Praktijknetwerk Natuurlijk kruidenrijk gras voor de veehouderij; Wageningen 12 maart 2014 Inhoud van presentatie

Nadere informatie

Uitslag KringloopWijzer

Uitslag KringloopWijzer Uitslag KringloopWijzer Bedrijfspecifieke excretie melkvee Bedrijfs-kringloopscore Jaaropgave : 2015 Omschrijving : Kringloopwijzer 2015 - Plomp Agro VOF Naam veehouder : Plomp Agro VOF Straat + huisnummer

Nadere informatie

Weidemengsels 2016 Informatie en productenoverzicht

Weidemengsels 2016 Informatie en productenoverzicht Weidemengsels 2016 Informatie en productenoverzicht Weidemengsels Mengselwijzer Kies het juiste weidemengsel Na de afschaffing van het melkquotum is het voor de veehouder nog belangrijker geworden om goed

Nadere informatie

ir. L. Delanote, ir. A. Beeckman PCBT vzw Kruishoutem, 16 maart 2011

ir. L. Delanote, ir. A. Beeckman PCBT vzw Kruishoutem, 16 maart 2011 ir. L. Delanote, ir. A. Beeckman PCBT vzw Kruishoutem, 16 maart 2011 De vruchtbaarheid en de biologische activiteit van de bodem worden behouden en verbeterd - Door de teelt van vlinderbloemigen, groenbemesters

Nadere informatie

20-4-2012. Afwegingskader Opstallen - Weiden. Stichting Weidegang (missie) Programma

20-4-2012. Afwegingskader Opstallen - Weiden. Stichting Weidegang (missie) Programma Afwegingskader Opstallen - Weiden Symposium Lekker Buiten: Outdoor Animal Husbandry De kracht en uitdagingen van het buiten houden van vee 19 april Wageningen Ir. Q.G.W. (René) van den Oord sr. adviseur

Nadere informatie

Studiegroep 90% grasdieet

Studiegroep 90% grasdieet Eindrapportage Stichting Ontwikkeling de Venen Studiegroep 90% grasdieet Opgesteld door: PPP-Agro Advies Ing. L. Brouwer Lepelblad 7 1452 VN Ilpendam Tel: 06-53351736 mail: l.brouwer@ppp-agro.nl Uitgevoerd

Nadere informatie

Ruwvoerkost in kostprijs melk. Diane Schoonhoven

Ruwvoerkost in kostprijs melk. Diane Schoonhoven Ruwvoerkost in kostprijs melk Diane Schoonhoven Overzicht Evolutie kostprijs melkveebedrijf De verschillen tussen bedrijven zijn groot Ruwvoermelk maakt het verschil Voorbeelden impact op voerkosten 2

Nadere informatie

Met de grondmonsters die we u adviseren, wordt de chemische en biologische toestand van de grond geanalyseerd.

Met de grondmonsters die we u adviseren, wordt de chemische en biologische toestand van de grond geanalyseerd. Bodemanalyses Met de grondmonsters die we u adviseren, wordt de chemische en biologische toestand van de grond geanalyseerd. De kosten voor deze monsters bedragen 307,50 excl. BTW. Er zal dan een 1.)Bodembalansanalyse,

Nadere informatie

Duurzaamheid van melkveebedrijven in Noord-Nederland

Duurzaamheid van melkveebedrijven in Noord-Nederland Duurzaamheid van melkveebedrijven in Noord-Nederland Variatie in milieu-indicatoren tussen bedrijven in opdracht van Greenlincs Juni 2015, Co Daatselaar, Henri Prins en Tanja de Koeijer LEI Report 2015-087

Nadere informatie

NutriNorm.nl. Op NutriNorm vindt u praktische en onafhankelijke informatie over bemesting, meststoffen, bodem en strooien.

NutriNorm.nl. Op NutriNorm vindt u praktische en onafhankelijke informatie over bemesting, meststoffen, bodem en strooien. NutriNorm.nl Op NutriNorm vindt u praktische en onafhankelijke informatie over bemesting, meststoffen, bodem en strooien. Wij werken samen met onze kennispartners: Eurofins Agro, WageningenUR, Louis Bolk

Nadere informatie

AgroFinancieel Melkvee

AgroFinancieel Melkvee Dhr. Veehouder Koestraat 1 9999 AA DARP Bedrijfsgegevens Klantnummer: Telefoon: 123456 0570-664111 Adviseur: A.D. Viseur BTW-boekhouding Alle financiële cijfers zijn weergegeven exclusief BTW De financiële

Nadere informatie

Groeien: extra grond of verwerken

Groeien: extra grond of verwerken Agrifirm Exlan Jacob v Veldhuisen Specialist ruwvoedermanagement Groeien: extra grond of verwerken Fosfaatproductie melkveebedrijf referentiejaar 2013 Groei alleen mogelijk door: Extra grond om de fosfaatproductie

Nadere informatie

Groeimogelijkheden verkend bij AMvB grondgebonden melkveehouderij

Groeimogelijkheden verkend bij AMvB grondgebonden melkveehouderij Groeimogelijkheden verkend bij AMvB grondgebonden melkveehouderij Eventuele Aart Evers Michel de Haan subtitel Op 29 maart heeft staatsecretaris Sharon Dijksma voorstellen voor de Algemene Maatregel van

Nadere informatie

2013 Maatregelen Eigen Eiwit Eerst

2013 Maatregelen Eigen Eiwit Eerst 2013 Maatregelen Eigen Eiwit Eerst Bart van der Hoog Praktijknetwerk Eigen Eiwit Eerst 1-2-2013 Inleiding De volgende rapportage is een product van het praktijknetwerk Eigen Eiwit Eerst. Dit netwerk van

Nadere informatie

RUWVOER+ Optimaliseer uw ruwvoerproces

RUWVOER+ Optimaliseer uw ruwvoerproces Grasgroen meststoffen 2016 RUWVOER Optimaliseer uw ruwvoerproces We nemen het dier als uitgangspunt, want zij maakt ruwvoer tot waarde. Onze Ruwvoer aanpak biedt betere handvatten ter optimalisatie van

Nadere informatie

B i j l a g e 6. N a d e r e o n d e r b o u w i n g g r o n d g e b o n d e n b e d r i j f

B i j l a g e 6. N a d e r e o n d e r b o u w i n g g r o n d g e b o n d e n b e d r i j f B i j l a g e 6. N a d e r e o n d e r b o u w i n g g r o n d g e b o n d e n b e d r i j f Datum: maart 2017 Van: mr. drs. D. Harmsen Aan: dhr. G.J. Klont (gemeente Achtkarspelen) CC: dhr. B. van Dellen

Nadere informatie

Handleiding Centrale Database Kringloopwijzer. Januari 2017

Handleiding Centrale Database Kringloopwijzer. Januari 2017 Handleiding Centrale Database Kringloopwijzer Januari 2017 1 Deze handleiding is bedoeld om de KringloopWijzer in te vullen in de Centrale Database. Inhoudsopgave 1. Inloggen... 3 1.1 Machtigingen... 4

Nadere informatie

Uitslag Kringloopwijzer

Uitslag Kringloopwijzer Uitslag Kringloopwijzer Bedrijfspecifieke excretie melkvee Bedrijfs-kringloopscore Jaaropgave : 2012 Omschrijving : De Marke KW 2012 Naam veehouder : Melkveeproefbedrijf De Marke Straat + huisnummer :

Nadere informatie

Goede bemesting geeft gezonde planten

Goede bemesting geeft gezonde planten Goede bemesting geeft gezonde planten Door: HortiNova Opbouw van presentatie: Doel van gezonde bodem & plant Hoe groeit een plant? Hoe kan een plant ziek worden? Waarom moeten we bladgroen en wortels promoten

Nadere informatie

Peeters Financieel Advies Groenestraat PT Dorst Tel:

Peeters Financieel Advies Groenestraat PT Dorst Tel: Peeters Financieel Advies Groenestraat 18 4849 PT Dorst Tel: 0161-416770 www.peetersadvies.com Over Peeters Financieel Advies Peeters Financieel Advies is opgericht in 2007 door Pascal Peeters. Peeters

Nadere informatie

Bedrijfskaart. Biodiverse Melkveehouderij

Bedrijfskaart. Biodiverse Melkveehouderij 1 Biodiverse Melkveehouderij DOEL De productie en gezondheid van uw melkveebedrijf hangen zowel af van techniek als van natuurlijk evenwicht. U werkt immers met levend materiaal. In de praktijk gaat het

Nadere informatie

Iets minder voordeel BEX in 2014 op Koeien & Kansenbedrijven

Iets minder voordeel BEX in 2014 op Koeien & Kansenbedrijven Iets minder voordeel BEX in 2014 op Koeien & Kansenbedrijven Aart Evers, Michel de Haan en Gerjan Hilhorst In 2014 is het mestbeleid behoorlijk gewijzigd. Dit leidt in het algemeen tot meer mestafvoer

Nadere informatie

Resultaten Koeien & Kansen en De Marke

Resultaten Koeien & Kansen en De Marke Grasland, bouwland en bodemkwaliteit Resultaten Koeien & Kansen en De Marke Koeien & Kansen is een samenwerkingsverband van 16 melkveehouders, proefbedrijf De Marke, Wageningen UR en adviesdiensten. De

Nadere informatie

ORGANISCHE STOF BEHEER

ORGANISCHE STOF BEHEER ORGANISCHE STOF BEHEER Weet wat je bodem eet! Anna Zwijnenburg van A tot Z landbouwadvies EVEN VOORSTELLEN Zelfstandig landbouwadviseur voor de akkerbouw/groenvoeder gewassen voor de thema s bodem, vruchtwisseling

Nadere informatie

wat is de kwaliteit van het weidegras

wat is de kwaliteit van het weidegras 8 Veevoeding en beweiding VERTEERBAARHEID NDF / ADF / ADL Hemicellulose gemakkelijk verteerbaar Cellulose Lignine Wat moet ik weten van veevoeding en vers gras? moeilijk verteerbaar niet verteerbaar 3

Nadere informatie

Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC

Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC LEI Wageningen UR: Co Daatselaar Aanleiding en doelstellingen onderzoek Veel mest elders af te zetten tegen hoge kosten, druk verlichten

Nadere informatie

Verslag van themadag Ruwvoer en een lage melkprijs die gehouden is op 1 juni 2016 in Megchelen (GLD)

Verslag van themadag Ruwvoer en een lage melkprijs die gehouden is op 1 juni 2016 in Megchelen (GLD) De Nederlandse Vereniging voor Weide- en Voederbouw (NVWV) Verslag van themadag Ruwvoer en een lage melkprijs die gehouden is op 1 juni 2016 in Megchelen (GLD) Anno 2016 ziet de melkveehouderij in Nederland

Nadere informatie

Bedrijfseconomische analyse

Bedrijfseconomische analyse 0,78125 Bedrijfseconomische analyse Melkveehouder Straatnaam 1234 AB Plaats Bedrijfseconomische analyse 2013 Uitgebracht aan: Melkveehouder Straatnaam 1234 AB Plaats klantnummer: 1234 Alle bedragen in

Nadere informatie