De Effectiviteit van het Daltononderwijs

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De Effectiviteit van het Daltononderwijs"

Transcriptie

1 De Effectiviteit van het Daltononderwijs Patrick Sins & Symen van der Zee Pedagogiek & Onderwijs, Saxion Hogescholen, Postbus 501, 7400 AM Deventer { p.h.m.sins, Aanleiding en probleemstelling Met bijna vierhonderd scholen maakt het daltononderwijs substantieel deel uit van het Nederlandse basisonderwijs: ongeveer vijf procent van het totaal aantal basisscholen is een erkende daltonschool. Het kenmerkende doel van daltononderwijs is het onderwijs efficiënter in te richten door onder meer de kerndoelen met betrekking tot de leerinhoud van het onderwijs af te stemmen op de behoeften, interesses en kenmerken van leerlingen (Parkhurst, 1922; Van der Ploeg, 2010; Imelman & Meijer, 1986). Twee organisatorische hervormingen zouden de efficiëntie doorslaggevend moeten verhogen: vrijheid en socialiteit. Vrijheid houdt in dat leerlingen de gelegenheid krijgen het schoolwerk zelf te organiseren en ongestoord op eigen tempo te doen en socialiteit betekent dat leerlingen ongedwongen met elkaar mogen werken, communiceren en leren. Gezien de oorsprong en huidige omvang en populariteit van het daltononderwijs is het opmerkelijk dat er nog zo weinig onderzoek naar de effectiviteit van dit type onderwijs is gedaan. Doel van deze studie is het onderzoeken van de effectiviteit van het daltononderwijs ten opzichte van het reguliere basisonderwijs. Methode Op basis van een grootschalig Cohort-Onderzoek naar de Onderwijs-Loopbanen van leerlingen in het basisen voortgezet onderwijs (COOL 5-18) en gegevens van de Onderwijsinspectie betreffende schoolkwaliteit, is met behulp van multilevel-analyse (MLA) nagegaan in hoeverre daltononderwijs effectief is. De prestaties van leerlingen in de groepen 2, 5 en 8 op daltonscholen worden vergeleken met de prestaties van leerlingen op reguliere basisscholen. Er wordt gekeken naar de prestaties van leerlingen ten aanzien van rekenen en taal. Als achtergrondvariabelen zijn geslacht, etniciteit en opleidingsniveau van de ouders opgenomen in de analyses. Voor groep 2 werd een multivariate MLA uitgevoerd met scores voor ordenen en taal als afhankelijke variabelen. Voor groep 5 werd een univariate MLA uitgevoerd met rekenscore als afhankelijke variabele en een multivariate MLA met scores voor technisch lezen en woordenschat als afhankelijke variabelen. Voor groep 8 werd een multivariate MLA uitgevoerd met reken-, technisch lezen-, woordenschat-, en Cito toets scores als afhankelijke variabelen. Elk model heeft twee niveaus: leerling en school. Voor elke analyse, vergeleken we vier modellen. Het eerste model bevatte de dummy variabele voor schooltype (dalton versus regulier) en de afhankelijke variabele(n). Het tweede model voegde hier de controle variabele geslacht aan toe en het derde model opleidingsniveau van ouders. Tenslotte omvatte het vierde model de hiervoor genoemde variabelen met als toevoeging de afkomst van ouders. Resultaten De resultaten van de MLA laten zien groep 2 laten zien dat leerlingen op daltonscholen significant beter presteren op de gebieden ordenen en taal dan leerlingen in het reguliere onderwijs, ook nadat is gecontroleerd voor achtergrondkenmerken (zie Appendix A-D). Voor groepen 5 en 8 geldt dat leerlingen op daltonscholen significant slechter scoren op rekentoetsen. Verder scoren meisjes in groep 5 en in groep 8 significant lager in vergelijking met jongens op rekentoetsen. Leerlingen van autochtone ouders scoren significant hoger voor: (a) ordenen en taal in groep 2, (b) rekenen in groep 5 en (c) woordenschat in groepen 5 en 8. Ten slotte scoren kinderen van ouders met een HBO/ WO opleiding consistent significant hoger op alle maten in alle groepen, behalve voor wat betreft technisch lezen in groep 8.

2 Conclusie Op grond van de resultaten kan worden geconcludeerd dat leerlingen op daltonscholen beter scoren op taal en ordenen in groep 2, maar dat groepen 5 en 8 achter lijken te blijven voor wat betreft scores op rekentoetsen. Omzichtigheid is echter geboden bij de interpretatie van de bevindingen. Het is bijvoorbeeld onduidelijk wat precies de verschillen zijn tussen dalton- en reguliere scholen met betrekking tot hoe het onderwijs is vormgegeven. Bijgevolg is dat het onduidelijk is waardoor leerlingen op daltonscholen in groep 2 beter presteren op taal en ordenen en de prestaties in de groepen 5 en 8 voor rekenen achterblijven. Daar komt bij dat het daltononderwijs bijna principieel open is. Het daltononderwijs is niet gebonden aan specifieke regels, organisatievormen of didactiek (Van der Ploeg, 2010). Iedere daltonschool geeft naar eigen inzicht vorm en invulling aan het daltonconcept en veelal omarmen scholen naast dalton ook nog een ander pedagogischdidactisch concept (Berends, Polhuys, & Heijenga, 2011). Er dient dan ook meer nader onderzoek plaats te vinden naar de precieze verschillen tussen dalton- en reguliere scholen wat betreft de onderwijsinrichting en de wijze waarop dit zich verhoudt tot de prestaties van de leerlingen op scholen. Referenties Berends, R, Polhuys, L., & Heijenga, S. (2011). Dalton werkt! Deventer: Open Boek. Imelman, J.D. & Meijer, W.A.J. (1986). De nieuwe school, gisteren en vandaag. Amsterdam-Brussel: Elsevier. Parkhurst, H. (1922). Education on the daltonplan. New-York: E.P. Dutton & Company. Van der Ploeg, P. (2010). De identiteit van het daltononderwijs. Saxion Dalton University Press.

3 Appendix A Resultaten multivariate MLA groep 2 op ordenen en taal (n = 1653) Ordenen Taal Ordenen Taal Ordenen Taal Ordenen Taal Intercept Conditie (referentie = regulier) Geslacht ( referentie = jongen) Opleidingsniveau ouders (referentie = LBO) MBO HBO/ WO Afkomst ouders ( referentie = allochtoon) School Leerling fit Verbetering ten opzichte van vorig model df = 2 df = 2 df = 4 df = 2 p-waarde <.001 <.05 <.001 <.001

4 Appendix B Resultaten univariate MLA groep 5 op rekenen (n = 560) Rekenen Rekenen Rekenen Rekenen Intercept Conditie (referentie = regulier) Geslacht ( referentie = jongen) Opleidingsniveau ouders (referentie = LBO) MBO HBO/ WO Afkomst ouders ( referentie = allochtoon) School Leerling fit Verbetering ten opzichte van vorig model df = 1 df = 1 df = 2 df = 1 p-waarde p =.97 <.001 <.001 <.05

5 Appendix C Resultaten multivariate MLA groep 5 op woordenschat en technisch lezen (n = 1672) Woordenschat Technisch Woordenschat Technisch Woordenschat Technisch Woordenschat Technisch Intercept Conditie (referentie = regulier) Geslacht (referentie = jongen) Opleidingsniveau ouders MBO (referentie = LBO) HBO/ WO Afkomst ouders ( referentie = allochtoon) School Leerling fit Verbetering ten opzichte van vorig model df =2 df = 2 df = 4 df= 2 p-waarde <.05 <.05 <.001 <.001

6 Appendix D Resultaten multivariate MLA groep 8 op woordenschat, technisch lezen, rekenen en Cito toets (n = 3092) Woordenschat Technisch Rekenen CITO Woordenschat Technisch Rekenen CITO Woordenschat Technisch Rekenen CITO Woordenschat Technisch Rekenen CITO Intercept Conditie (referentie = regulier) Geslacht ( referentie = jongen) Opleidingsniveau MBO ouders (referentie = LBO) HBO/ WO Afkomst ouders ( referentie = allochtoon) School Leerling fit Verbetering ten opzichte van vorig model df = 4 df = 4 df = 8 df = 4 p-waarde p =.07 <.001 <.001 <.001

Schoolprestaties van oude en nieuwe gewichtenleerlingen

Schoolprestaties van oude en nieuwe gewichtenleerlingen Scolprestaties van oude en nieuwe gewichtenleerlingen Jaap Roeleveld Kohnstamm Instituut, Universiteit van Amsterdam (email: jroeleveld@kohnstamm.uva.nl) Abstract Sinds de laatste wijziging van de gewichtenregeling,

Nadere informatie

Samenvatting. 1 Inleiding. Begin twintigste eeuw maken tal van vernieuwingsinitiatieven

Samenvatting. 1 Inleiding. Begin twintigste eeuw maken tal van vernieuwingsinitiatieven De toegevoegde waarde van traditioneel vernieuwingsonderwijs: een studie naar de verschillen in cognitieve en niet-cognitieve opbrengsten tussen daltonscholen en traditionele scholen voor primair onderwijs

Nadere informatie

Begrijpend lezen van basisschool naar voortgezet onderwijs

Begrijpend lezen van basisschool naar voortgezet onderwijs Ronde 5 Hilde Hacquebord Rijksuniversiteit Groningen Contact: H.I.Hacquebord@rug.nl Begrijpend lezen van basisschool naar voortgezet onderwijs 1. Inleiding De onderwijsinspectie stelt in haar verslag van

Nadere informatie

Burgerschapscompetentie van leerlingen aan het eind van het basisonderwijs

Burgerschapscompetentie van leerlingen aan het eind van het basisonderwijs Burgerschapscompetentie van leerlingen aan het eind van het basisonderwijs Guuske Ledoux en Ineke van der Veen Kohnstamm Instituut, Universiteit van Amsterdam (e-mail: gledoux@kohnstamm.uva.nl; ivanderveen@kohnstamm.uva.nl)

Nadere informatie

Samenvatting, conclusies en discussie

Samenvatting, conclusies en discussie Hoofdstuk 6 Samenvatting, conclusies en discussie Inleiding Het doel van het onderzoek is vast te stellen hoe de kinderen (10 14 jaar) met coeliakie functioneren in het dagelijks leven en wat hun kwaliteit

Nadere informatie

Effecten van schoolsamenstelling op schoolprestaties in het Nederlandse basisonderwijs.

Effecten van schoolsamenstelling op schoolprestaties in het Nederlandse basisonderwijs. Effecten van schoolsamenstelling op schoolprestaties in het Nederlandse basisonderwijs. Merlijn Karssen Ineke van der Veen Jaap Roeleveld Kohnstamm Instituut Universiteit van Amsterdam Samenvatting In

Nadere informatie

Onder- en overadvisering in beeld 2006/ /2009 Gemeente Helmond

Onder- en overadvisering in beeld 2006/ /2009 Gemeente Helmond Onder- en overadvisering in beeld 6/7-8/9 Gemeente Helmond November 9 Mevrouw drs. Marian Calis OCGH Advies Samenvatting Een goede aansluiting tussen het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs is in

Nadere informatie

Vrijheid, vrijheid in gebondenheid of toch maar verantwoordelijkheid? Het begrip vrijheid in de praktijk van het Nederlandse daltononderwijs

Vrijheid, vrijheid in gebondenheid of toch maar verantwoordelijkheid? Het begrip vrijheid in de praktijk van het Nederlandse daltononderwijs Vrijheid, vrijheid in gebondenheid of toch maar verantwoordelijkheid? Het begrip vrijheid in de praktijk van het Nederlandse daltononderwijs Inleiding René Berends Versie 1, juli 2008 De Nederlandse Dalton

Nadere informatie

Onderzoek Meertalig primair onderwijs

Onderzoek Meertalig primair onderwijs Onderzoek Meertalig primair onderwijs Inspectie van het Onderwijs, april 2005 Naar aanleiding van vragen uit de Tweede Kamer heeft het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de Inspectie van het

Nadere informatie

FACTSHEET. Toptalenten VO in het vervolgonderwijs

FACTSHEET. Toptalenten VO in het vervolgonderwijs FACTSHEET Toptalenten VO in het vervolgonderwijs De onderwijsprestaties van Nederlandse leerlingen zijn gemiddeld genomen hoog, maar er blijft ruimte voor verbetering. Deze factsheet geeft inzicht in de

Nadere informatie

Stromen door het onderwijs

Stromen door het onderwijs Stromen door het onderwijs Vanuit het derde leerjaar van het vo 2003/2004 Erik Fleur DUO/IP Juni 2013 1. Inleiding In schooljaar 2003/2004 zaten bijna 200 duizend leerlingen in het derde leerjaar van het

Nadere informatie

Zie je ze ontwikkelen?

Zie je ze ontwikkelen? Zie je ze ontwikkelen? De meetbare kleuter?! 1 Lectoraat Early Childhood School of Education Derde Jaarcongres leve het jonge kind 4 november 2014 DE MEETBARE KLEUTER De voorspellende waarde van cito-scores

Nadere informatie

Leeswijzer Jeugdgezondheidszorg Utrecht tabellen

Leeswijzer Jeugdgezondheidszorg Utrecht tabellen Leeswijzer Jeugdgezondheidszorg Utrecht tabellen In de volgende werkblad(en) staan tabellen behorend bij een bepaald thema. De tabellen zijn toegespitst op de door u opgevraagde leeftijdscategorie. In

Nadere informatie

Prestaties, gedrag en houding van basisschoolleerlingen

Prestaties, gedrag en houding van basisschoolleerlingen Het ITS maakt deel uit van de Radboud Universiteit Nijmegen Prestaties, gedrag en houding van basisschoolleerlingen Stand van zaken in 2008 en ontwikkelingen sinds 2001 Geert Driessen Prestaties, gedrag

Nadere informatie

De effectiviteit van technologie op verbetering van de leesprestaties: een meta-analyse Samenvatting voor onderwijsgevenden

De effectiviteit van technologie op verbetering van de leesprestaties: een meta-analyse Samenvatting voor onderwijsgevenden De effectiviteit van technologie op verbetering van de leesprestaties: een meta-analyse Samenvatting voor onderwijsgevenden Mei 2011 Nederlandse samenvatting door TIER op 28 juni 2011 Dit overzicht beoordeelt

Nadere informatie

Opstap in Bos en Lommer

Opstap in Bos en Lommer Opstap in Bos en Lommer Samenvatting Ineke van der Veen (h.vanderveen@uva.nl) Annemiek Veen m.m.v. Pjotr Koopman SCO-Kohnstamm Instituut Eind jaren tachtig werd in Nederland het programma Opstap geïntroduceerd,

Nadere informatie

Competenties / bekwaamheden van een daltonleerkracht

Competenties / bekwaamheden van een daltonleerkracht Competenties / bekwaamheden van een daltonleerkracht Tijdens de DON bijeenkomst van 13 november 2013 hebben we in kleine groepen (daltoncoördinatoren en directeuren) een lijst met competenties/bekwaamheden

Nadere informatie

Het advies voortgezet onderwijs: is de overadvisering over?

Het advies voortgezet onderwijs: is de overadvisering over? Het advies voortgezet onderwijs: is de overadvisering over? Dr. Geert Driessen ITS Nijmegen www.geertdriessen.nl Paper Onderwijs Research Dagen ORD 2005 30 mei 1 juni 2005, Gent (BE) 1. Achtergronden Sleutelpositie

Nadere informatie

BIJLAGEN. Wel of niet aan het werk. Achtergronden van het onbenut arbeidspotentieel onder werkenden, werklozen en arbeidsongeschikten

BIJLAGEN. Wel of niet aan het werk. Achtergronden van het onbenut arbeidspotentieel onder werkenden, werklozen en arbeidsongeschikten BIJLAGEN Wel of niet aan het werk Achtergronden van het onbenut arbeidspotentieel onder werkenden, werklozen en arbeidsongeschikten Patricia van Echtelt Stella Hof Bijlage A Multivariate analyses... 2

Nadere informatie

University of Groningen. Vrije en reguliere scholen vergeleken Steenbergen, Hilligje

University of Groningen. Vrije en reguliere scholen vergeleken Steenbergen, Hilligje University of Groningen Vrije en reguliere scholen vergeleken Steenbergen, Hilligje IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please

Nadere informatie

Van Citotoets naar brugklas en door naar diploma

Van Citotoets naar brugklas en door naar diploma Van Citotoets naar brugklas en door naar diploma Annelie Hakkenes (CBS) en Anja de Wijs (Cito) Aan het eind van de basisschool maken leerlingen samen met hun ouders en leerkracht een keuze voor het soort

Nadere informatie

Bijlage bij hoofdstuk 5 Allochtone leerlingen in het onderwijs

Bijlage bij hoofdstuk 5 Allochtone leerlingen in het onderwijs Jaarrapport integratie 27 Jaco Dagevos en Mérove Gijsberts Sociaal en Cultureel Planbureau, november 27 Bijlage bij hoofdstuk 5 Allochtone leerlingen in het onderwijs Mérove Gijsberts en Lex Herweijer

Nadere informatie

6 Psychische problemen

6 Psychische problemen psychische problemen 6 Psychische problemen Gonneke Stevens In onderzoek naar de gezondheid en het welzijn van jongeren is het relevant aandacht te besteden aan psychische problematiek, waarbij vaak een

Nadere informatie

5. Onderwijs en schoolkleur

5. Onderwijs en schoolkleur 5. Onderwijs en schoolkleur Niet-westerse allochtonen verlaten het Nederlandse onderwijssysteem gemiddeld met een lager onderwijsniveau dan autochtone leerlingen. Al in het basisonderwijs lopen allochtone

Nadere informatie

Samenstelling van de klas en. cognitieve en sociaal emotionele uitkomsten

Samenstelling van de klas en. cognitieve en sociaal emotionele uitkomsten Samenstelling van de klas en cognitieve en sociaal emotionele uitkomsten Jaap Roeleveld Merlijn Karssen Guuske Ledoux Kohnstamm Instituut UvA augustus 2014 PROBO onderzoek in de onderzoekslijn Van voorschools

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies Inleiding In het kader van de Monitor en evaluatie Tweede Fase HAVO / VWO heeft het ITS voor het Ministerie van OCenW, directie voortgezet onderwijs, onderzoek gedaan in het

Nadere informatie

Samenvatting. De lat omhoog. 2012, 2013, 2014 en 2015. Taal voor Kleuters en Technisch lezen

Samenvatting. De lat omhoog. 2012, 2013, 2014 en 2015. Taal voor Kleuters en Technisch lezen 1 Samenvatting De lat omhoog 2012, 2013, 2014 en 2015 Taal voor Kleuters en Technisch lezen 2015 Begrijpend luisteren, Begrijpend lezen, Woordenschat, Spelling en Rekenen 2 Inleiding Voor het vierde achtereenvolgende

Nadere informatie

Fort van de Democratie

Fort van de Democratie Fort van de Democratie Stichting Vredeseducatie / peace education projects Het Fort van de Democratie WERKT! Samenvatting van een onderzoek door de Universiteit van Amsterdam naar de effecten van de interactieve

Nadere informatie

Resultaten kim-versie van Veilig leren lezen blijven overtreffen

Resultaten kim-versie van Veilig leren lezen blijven overtreffen Resultaten kim-versie van Veilig leren lezen blijven overtreffen In het schooljaar 2014-2015 is de kim-versie van Veilig leren lezen op de markt gekomen. Inmiddels zijn veel scholen al aardig gewend aan

Nadere informatie

Daltonidentiteit. Leren is werken, zelfstandig en samen

Daltonidentiteit. Leren is werken, zelfstandig en samen Daltonidentiteit Leren is werken, zelfstandig en samen Inleiding Het daltononderwijs in Nederland kent 6 kernwaarden. Vanuit deze waarden geven daltonscholen vorm en inhoud aan het onderwijs. De kernwaarden

Nadere informatie

Verschillen tussen Vrije scholen en reguliere scholen in niet-cognitieve opbrengsten

Verschillen tussen Vrije scholen en reguliere scholen in niet-cognitieve opbrengsten Hoofdstuk zeven Verschillen tussen Vrije scholen en reguliere scholen in niet-cognitieve opbrengsten 7.1 Inleiding In hoofdstuk zes is ingegaan op de verschillen in effectiviteit tussen Vrije scholen en

Nadere informatie

Bijlage bij hoofdstuk 5 van het SCR 2014

Bijlage bij hoofdstuk 5 van het SCR 2014 Bijlage bij hoofdstuk 5 van het SCR 2014 Tabel B5.1 Investeren in persoonskapitaal (in procenten) Heeft u de afgelopen drie maanden het volgende gedaan om er beter uit te zien of u beter te voelen: sport

Nadere informatie

Rotterdam Lekker Fit! Gezinsaanpak draagt bij aan vermindering consumptie gezoete dranken door kinderen.

Rotterdam Lekker Fit! Gezinsaanpak draagt bij aan vermindering consumptie gezoete dranken door kinderen. Februari 2013 Rotterdam Lekker Fit! Gezinsaanpak draagt bij aan vermindering consumptie gezoete dranken door kinderen. In Rotterdam heeft een kwart van de basisschoolkinderen overgewicht, met alle gezondheidsrisico

Nadere informatie

CIJFERS PSYCHISCHE GEZONDHEID NAAR ACHTERGRONDKENMERKEN 19 JAAR EN OUDER

CIJFERS PSYCHISCHE GEZONDHEID NAAR ACHTERGRONDKENMERKEN 19 JAAR EN OUDER CIJFERS PSYCHISCHE GEZONDHEID NAAR ACHTERGRONDKENMERKEN 19 JAAR EN OUDER % % % % % % % Nederland 90 44 7 43 31 10 - Hollands Midden 90 50 6 42 29 9 6 Man 91 45 5 45 28 8 7 vrouw 89 55 7 39 30 10 6 gehuwd

Nadere informatie

Reflecteren met onderbouwleerlingen is zinvol! Maar waarom en hoe?

Reflecteren met onderbouwleerlingen is zinvol! Maar waarom en hoe? Reflecteren met onderbouwleerlingen is zinvol! Maar waarom en hoe? Figuur 1: Leerlingen reflecteren samen. Daltonschool de Bongerd in Oene Bernadette Palm Het belang van reflecteren Het vergroten van kennis;

Nadere informatie

Commitment aan school

Commitment aan school Commitment aan school Anna Verkade GION, december 2010 Het opbouwen of aangaan van commitments (bindingen) met betrekking tot diverse domeinen wordt in de ontwikkelingspsychologie als een van de belangrijkste

Nadere informatie

Analyse van de instroom van allochtone studenten op de pabo 1

Analyse van de instroom van allochtone studenten op de pabo 1 Analyse van de instroom van allochtone studenten op de pabo 1 Inleiding Hoeveel en welke studenten (autochtoon/allochtoon) schrijven zich in voor de pabo (lerarenopleiding basisonderwijs) en blijven na

Nadere informatie

Examen Statistische Modellen en Data-analyse. Derde Bachelor Wiskunde. 14 januari 2008

Examen Statistische Modellen en Data-analyse. Derde Bachelor Wiskunde. 14 januari 2008 Examen Statistische Modellen en Data-analyse Derde Bachelor Wiskunde 14 januari 2008 Vraag 1 1. Stel dat ɛ N 3 (0, σ 2 I 3 ) en dat Y 0 N(0, σ 2 0) onafhankelijk is van ɛ = (ɛ 1, ɛ 2, ɛ 3 ). Definieer

Nadere informatie

SAMENVATTING. Het onderzoek binnen deze thesis bespreekt twee onderwerpen. Het eerste onderwerp, dat

SAMENVATTING. Het onderzoek binnen deze thesis bespreekt twee onderwerpen. Het eerste onderwerp, dat SAMENVATTING Het onderzoek binnen deze thesis bespreekt twee onderwerpen. Het eerste onderwerp, dat beschreven wordt in de hoofdstukken 2 tot en met 6, heeft betrekking op de prestaties van leerlingen

Nadere informatie

Eigenaarschap, Meedenken en Opdenken. Rapportage evaluatief onderzoek naar het nieuwe visitatiekader in het primair en voortgezet daltononderwijs

Eigenaarschap, Meedenken en Opdenken. Rapportage evaluatief onderzoek naar het nieuwe visitatiekader in het primair en voortgezet daltononderwijs Eigenaarschap, Meedenken en Opdenken Rapportage evaluatief onderzoek naar het nieuwe visitatiekader in het primair en voortgezet daltononderwijs Eigenaarschap, Meedenken en Opdenken Rapportage evaluatief

Nadere informatie

TIMSS-2011: Nederland in TIMSS-2011: Rekenprestaties van leerlingen in groep 6 van het basisonderwijs in de afgelopen 16 jaar

TIMSS-2011: Nederland in TIMSS-2011: Rekenprestaties van leerlingen in groep 6 van het basisonderwijs in de afgelopen 16 jaar TIMSS-2011: Nederland in TIMSS-2011: Rekenprestaties van leerlingen in groep 6 van het basisonderwijs in de afgelopen 16 jaar Martina R.M. Meelissen Marjolein Drent Annemiek Punter Vakgroep Onderwijskunde

Nadere informatie

Eindtoets Basisonderwijs (Citotoets)

Eindtoets Basisonderwijs (Citotoets) Eindtoets Basisonderwijs (Citotoets) Marleen van der Lubbe Manager Leerling- en onderwijsvolgsysteem (LOVS) Cito, Arnhem Inhoud LOVS Ontstaan EB Functie EB Doelgroep EB Inhoud EB Rapportage EB Gebruik

Nadere informatie

Simone de Roos & Rob Gommans

Simone de Roos & Rob Gommans de relatie van jongeren met ouders en vrienden De relatie van jongeren met ouders en vrienden Simone de Roos & Rob Gommans In de tienertijd veranderen de relaties in het sociale netwerk van jongeren. In

Nadere informatie

De relatie tussen smalle en brede effectiviteit van Nederlandse basisscholen - voorlopige resultaten. J. Dronkers & K.

De relatie tussen smalle en brede effectiviteit van Nederlandse basisscholen - voorlopige resultaten. J. Dronkers & K. De relatie tussen smalle en brede effectiviteit van Nederlandse basisscholen - voorlopige resultaten J. Dronkers & K. Van der Wiel Niet voor de school, maar voor het leven leren wij Onderzoeksvragen: 1.

Nadere informatie

Symposiumvoorstel Onderwijs Research Dagen 2013

Symposiumvoorstel Onderwijs Research Dagen 2013 Symposiumvoorstel Onderwijs Research Dagen 2013 1. Auteurs Jaap Roeleveld, Kohnstamm Instituut, Universiteit van Amsterdam (jroeleveld@kohnstamm.uva.nl) Ed Smeets, ITS, Radboud Universiteit Nijmegen (e.smeets@its.ru.nl)

Nadere informatie

Aanvullende analyse Terugblik en resultaten 2013

Aanvullende analyse Terugblik en resultaten 2013 Primair en speciaal onderwijs Cito Volgsysteem Aanvullende analyse Terugblik en resultaten 2013 Oktober 2013 Eindtoets Basisonderwijs Groep 8 Lagere gemiddelde eindtoetsscore in 2013: onderzoek naar mogelijke

Nadere informatie

D U TC H S U M M A RY Samenvatting In zowel westerse als diverse niet-westerse samenlevingen wordt veel waarde gehecht aan schoolprestaties. Ouders en docenten stimuleren kinderen al op jonge leeftijd

Nadere informatie

Opleidingsniveau stijgt

Opleidingsniveau stijgt Opleidingsniveau stijgt Grote doorstroom naar hogere niveaus Meer leerlingen vanuit vmbo naar havo Grote groep mbo ers naar het hbo 10 Jongens groeien gedurende hun onderwijsloopbaan Jongens na een diploma

Nadere informatie

gevorderd voldoende minimum

gevorderd voldoende minimum Opbrengsten SO Het Mozaïek onderbouw Inleiding Iedere school heeft tot taak onderwijs te bieden waarbij de leerlingen kennis, vaardigheden en houdingen verwerven. Uitgangspunt voor dat aanbod zijn de kerndoelen

Nadere informatie

Een scherpere blik op Beter Presteren - Highlights uit het breedteonderzoek

Een scherpere blik op Beter Presteren - Highlights uit het breedteonderzoek Een scherpere blik op Beter Presteren - Highlights uit het breedteonderzoek Oberon, september 2013 1 Vooraf In opdracht van het programmabureau Beter Presteren onderzoekt Oberon welke ontwikkeling de se

Nadere informatie

Voortijdig schoolverlaters en Citotoets-gegevens,

Voortijdig schoolverlaters en Citotoets-gegevens, , Toelichting bij geleverde maatwerktabellen 2006/2007 en 2007/2008* Levering: 17 februari 2010 De maatwerktabel over voortijdig schoolverlaters 2006/2007 bevat gegevens over het voortgezet onderwijs (vo)

Nadere informatie

Ouders en scholen over samenwerking in basisonderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs

Ouders en scholen over samenwerking in basisonderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs BIJLAGEN Samen scholen Ouders en scholen over samenwerking in basisonderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs Lex Herweijer Ria Vogels Inhoud Bijlage bij hoofdstuk 2... 2 Bijlage bij

Nadere informatie

Coöperatieve werkvormen

Coöperatieve werkvormen Universiteit Utrecht Coöperatieve werkvormen Het effect van coöperatieve werkvormen op samenwerkingsvaardigheden van leerlingen in de middenbouw van het daltononderwijs Definitieve versie Datum: 16-05-2014

Nadere informatie

koopzondagen 2012 def KOOPZONDAGEN EN KOOPAVONDEN DE MENING VAN DE BURGER

koopzondagen 2012 def KOOPZONDAGEN EN KOOPAVONDEN DE MENING VAN DE BURGER koopzondagen 2012 def KOOPZONDAGEN EN KOOPAVONDEN DE MENING VAN DE BURGER Oktober 2012 2 Opdrachtnemer: Opdrachtgever: Team Financieel Advies, Onderzoek & Statistiek Camiel De Bruijn Ard Costongs Economie

Nadere informatie

Welke routes doorlopen leerlingen in het onderwijs?

Welke routes doorlopen leerlingen in het onderwijs? Welke routes doorlopen leerlingen in het onderwijs? Wendy Jenje-Heijdel Na het examen in het voortgezet onderwijs staan leerlingen voor de keuze voor vervolgonderwijs. De meest gangbare routes lopen van

Nadere informatie

Leeswijzer Jeugdgezondheidszorg Utrecht tabellen

Leeswijzer Jeugdgezondheidszorg Utrecht tabellen Leeswijzer Jeugdgezondheidszorg Utrecht tabellen In de volgende werkblad(en) staan tabellen behorend bij een bepaald thema. De tabellen zijn toegespitst op de door u opgevraagde leeftijdscategorie. In

Nadere informatie

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Naam: School: Daltoncursus voor leerkrachten Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Inleiding: De verantwoordelijkheden van de leerkracht zijn samen te vatten door vier beroepsrollen te

Nadere informatie

Onderadvisering in de provincie Friesland

Onderadvisering in de provincie Friesland Onderadvisering in de provincie Friesland H. de Boer, M. P. C. van der Werf, R. J. Bosker en G. G. H. Jansen 452 2006 (83) 452-468 Samenvatting In dit artikel wordt op basis van het gegevensbestand VOCL

Nadere informatie

Bijlagen bij hoofdstuk 5 Minderheden in het onderwijs Mérove Gijsberts (SCP) en Marijke Hartgers (CBS)

Bijlagen bij hoofdstuk 5 Minderheden in het onderwijs Mérove Gijsberts (SCP) en Marijke Hartgers (CBS) Jaarrapport Integratie Sociaal en Cultureel Planbureau / Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum / Centraal Bureau voor de Statistiek september, 2005 Bijlagen bij hoofdstuk 5 Minderheden in

Nadere informatie

Hans Wolthuis, Ger Wisselink, Luuck Sanders, René Berends DaltonDeventer, Saxion Hogeschool IJselland

Hans Wolthuis, Ger Wisselink, Luuck Sanders, René Berends DaltonDeventer, Saxion Hogeschool IJselland Een aanzet voor een instrument voor ontwikkelingslijnen binnen Daltononderwijs Hans Wolthuis, Ger Wisselink, Luuck Sanders, René Berends DaltonDeventer, Saxion Hogeschool IJselland Wanneer ben je een goede

Nadere informatie

Samenstelling van de klas en cognitieve en sociaal-emotionele uitkomsten

Samenstelling van de klas en cognitieve en sociaal-emotionele uitkomsten Samenstelling van de klas en cognitieve en sociaal-emotionele uitkomsten JAAP ROELEVELD MERLIJN KARSSEN GUUSKE LEDOUX Samenstelling van de klas en cognitieve en sociaal-emotionele uitkomsten PROBO-onderzoek

Nadere informatie

Fact sheet. dat de segregatie in het voortgezet onderwijs

Fact sheet. dat de segregatie in het voortgezet onderwijs Fact sheet nummer 4 juni 2010 Segregatie in het voortgezet onderwijs In Amsterdam worden de zwarte middelbare scholen steeds zwarter en de witte steeds witter. Hoe komt dat? Niet alleen doordat allochtone

Nadere informatie

De overgang po vo. Hoe bepalen wat een leerling kan? Trudie Schils Universiteit Maastricht

De overgang po vo. Hoe bepalen wat een leerling kan? Trudie Schils Universiteit Maastricht De overgang po vo Hoe bepalen wat een leerling kan? Trudie Schils Universiteit Maastricht Kansenongelijkheid bij overgang po vo % 60 50 40 30 20 Laag opgeleide ouders (geen startkwalificatie) Gemiddeld

Nadere informatie

Kiezen na de basisschool

Kiezen na de basisschool Kiezen na de basisschool Kiezen na de basisschool Wat staat je dan te wachten, waar kun je uit kiezen, waar kun je terecht??? In onderstaand schema is te zien hoe de leerroutes er uit zien op de middelbare

Nadere informatie

Leeswijzer Jeugdgezondheidszorg Utrecht tabellen

Leeswijzer Jeugdgezondheidszorg Utrecht tabellen Leeswijzer Jeugdgezondheidszorg Utrecht tabellen In de volgende werkblad(en) staan tabellen behorend bij een bepaald thema. De tabellen zijn toegespitst op de door u opgevraagde leeftijdscategorie. In

Nadere informatie

/ aant. % aant. % aant. % aant. % aant. % aant. % ,3 5 3,3 8 5, , ,7 153

/ aant. % aant. % aant. % aant. % aant. % aant. % ,3 5 3,3 8 5, , ,7 153 Inhoudsopgave 1 Leerlingpopulatie... 3 1.1 Gewogen gewichten... 3 1.2 Land van herkomst... 4 2 Schoolresultaten... 5 2.1 Instroom in de kleuterbouw... 5 2.1.1 Uitstroom naar het Speciaal basisonderwijs

Nadere informatie

verklaringen voor het effect van opleiding op de arbeidsmarktpositie

verklaringen voor het effect van opleiding op de arbeidsmarktpositie Een verklaring voor het effect van opleiding op de arbeidsmarktpositie van schoolverlaters Tanja Traag*, Johan van der Valk*, Rolf van der Velden**, Robert de Vries** en Maarten Wolbers** Het succes op

Nadere informatie

evaluatie, monitoring, tevr effectonderzoek en datave

evaluatie, monitoring, tevr effectonderzoek en datave ijs arbeid data zorg onderwijs zekerheid etenschap rg welzijn mobiliteit jn beleids- Het ITS maakt deel uit van de Radboud Universiteit Nijmegen evaluatie, monitoring, tevr effectonderzoek en datave Ouderlijk

Nadere informatie

Datum 12 september 2013 Betreft Verstrekking databestand inzake eindtoetsresultaten van leerlingen in groep 8 op basisscholen

Datum 12 september 2013 Betreft Verstrekking databestand inzake eindtoetsresultaten van leerlingen in groep 8 op basisscholen >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag RTL Nederland Nederland de heer F. Tieskens Postbus 15016 1200 TV..HILVERSUM Primair Onderwijs IPC 2400 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Nadere informatie

Technische nota. Tevredenheid van zelfstandige ondernemers en werkbaar werk. Ria Bourdeaud hui Stephan Vanderhaeghe

Technische nota. Tevredenheid van zelfstandige ondernemers en werkbaar werk. Ria Bourdeaud hui Stephan Vanderhaeghe Brussel, februari 2009 Technische nota Tevredenheid van zelfstandige ondernemers en werkbaar werk Ria Bourdeaud hui Stephan Vanderhaeghe Brussel, SERV - STV Innovatie & Arbeid, februari 2009 Technische

Nadere informatie

Benchmark de benchmarks Een vergelijkend onderzoek naar benchmarks over bureaucratie in het onderwijs

Benchmark de benchmarks Een vergelijkend onderzoek naar benchmarks over bureaucratie in het onderwijs de benchmarks Een vergelijkend onderzoek naar benchmarks over bureaucratie in het onderwijs Institute for Public Sector Efficiency Studies, Delft University of Technology (Netherlands) Jos L.T. Blank Oktober

Nadere informatie

olen vorm Leeswijzer Deze

olen vorm Leeswijzer Deze Daltonidentiteitt Leren is werken, zelfstandig en samen Inleiding daltononderwijs in Nederland kent 6 kernwaarden. Vanuit deze waarden geven daltonscho olen vorm en inhoud aan het onderwijs. De kernwaarden

Nadere informatie

Invloed vroege selectie op bovenkant vaardigheidsverdeling

Invloed vroege selectie op bovenkant vaardigheidsverdeling Invloed vroege selectie op bovenkant vaardigheidsverdeling Marc van der Steeg Achtergronddocument bij CPB Policy brief 05, 2011, Nederlandse onderwijsprestaties in perspectief, M. van der Steeg, N. Vermeer

Nadere informatie

Innovatieve dienstverlening. Een scenario-onderzoek onder de gebruikers van Loket.nl.

Innovatieve dienstverlening. Een scenario-onderzoek onder de gebruikers van Loket.nl. Innovatieve dienstverlening. Een scenario-onderzoek onder de gebruikers van Loket.nl. In het kader van het project Innovatieve Dienstverlening doet kenniscentrum ICOON onderzoek naar de omstandigheden

Nadere informatie

Leeswijzer Jeugdgezondheidszorg Utrecht tabellen

Leeswijzer Jeugdgezondheidszorg Utrecht tabellen Leeswijzer Jeugdgezondheidszorg Utrecht tabellen In de volgende werkblad(en) staan tabellen behorend bij een bepaald thema. De tabellen zijn toegespitst op de door u opgevraagde leeftijdscategorie. In

Nadere informatie

Handscoring Eindtoets Basisonderwijs 2009

Handscoring Eindtoets Basisonderwijs 2009 Cito Primair onderwijs Handscoring Eindtoets Basisonderwijs 2009 Aanwijzingen voor de omzetting van ruwe scores naar standaardscores Toelichting Met behulp van onderstaande aanwijzingen kunt u zelf de

Nadere informatie

Het LOVS rekenen-wiskunde van het Cito

Het LOVS rekenen-wiskunde van het Cito Het LOVS rekenen-wiskunde van het Cito - de invloed van contexten in groep 3, 4 en 5 - Marian Hickendorff & Jan Janssen Universiteit Leiden / Cito Arnhem 1 inleiding en methode De LOVS-toetsen rekenen-wiskunde

Nadere informatie

toetsresultaten vmbo en mbo in de regio Den Haag oktober 2011

toetsresultaten vmbo en mbo in de regio Den Haag oktober 2011 TAAL EN REKENEN VAN BELANG toetsresultaten vmbo en mbo in de regio Den Haag oktober 2011 INHOUD Inleiding... 5 Hoofdstuk 1 Resultaten VMBO in de regio Den Haag... 7 1.1 Totaal overzicht van de afgenomen

Nadere informatie

Resultaten van het eerste gebruikersjaar met Veilig leren lezen-kim overtreffen landelijk gemiddelde en de 2 e maanversie

Resultaten van het eerste gebruikersjaar met Veilig leren lezen-kim overtreffen landelijk gemiddelde en de 2 e maanversie Resultaten van het eerste gebruikersjaar met Veilig leren lezen-kim overtreffen landelijk gemiddelde en de 2 e maanversie In het schooljaar 2014-2015 is de vernieuwde versie van Veilig leren lezen de kimversie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.minocw.nl 112303 Betreft Antwoorden

Nadere informatie

Meer of minder uren werken

Meer of minder uren werken Meer of minder uren werken Jannes de Vries Een op de zes mensen die minstens twaalf uur per week werken (de werkzame beroeps bevolking) wil meer of juist minder uur werken. Van hen heeft minder dan de

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL ALBERT SCHWEITZER

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL ALBERT SCHWEITZER RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL ALBERT SCHWEITZER School : basisschool Albert Schweitzer Plaats : Emmeloord BRIN-nummer : 08JS Onderzoeksnummer : 94651 Datum schoolbezoek : 4 juni 2007 Datum

Nadere informatie

ONDERWIJSPRESTATIES EN SCHOOLLOOPBANEN NA DE SCHAKELKLAS

ONDERWIJSPRESTATIES EN SCHOOLLOOPBANEN NA DE SCHAKELKLAS ONDERWIJSPRESTATIES EN SCHOOLLOOPBANEN NA DE SCHAKELKLAS ii Onderwijsprestaties en schoolloopbanen na de schakelklas Een vervolgonderzoek bij leerlingen die in 2006/07 of 2007/08 in een schakelklas hebben

Nadere informatie

Leeswijzer Jeugdgezondheidszorg Utrecht tabellen

Leeswijzer Jeugdgezondheidszorg Utrecht tabellen Leeswijzer Jeugdgezondheidszorg Utrecht tabellen In de volgende werkblad(en) staan tabellen behorend bij een bepaald thema. De tabellen zijn toegespitst op de door u opgevraagde leeftijdscategorie. In

Nadere informatie

Langdurige werkloosheid in Nederland

Langdurige werkloosheid in Nederland Langdurige werkloosheid in Nederland Robert de Vries In 25 waren er 483 duizend werklozen. Hiervan waren er 23 duizend 42 procent langdurig werkloos. Langdurige werkloosheid komt vooral voor bij ouderen.

Nadere informatie

Samenvatting. De lat omhoog. 2012 tot en met 2016: Taal voor Kleuters en Technisch lezen

Samenvatting. De lat omhoog. 2012 tot en met 2016: Taal voor Kleuters en Technisch lezen 1 Samenvatting De lat omhoog 2012 tot en met 2016: Taal voor Kleuters en Technisch lezen 2015 en 2016: Begrijpend luisteren, Begrijpend lezen, Woordenschat, Spelling en Rekenen 2 Inleiding Voor het vijfde

Nadere informatie

Tabak, cannabis en harddrugs

Tabak, cannabis en harddrugs JONGERENPEILING 0 ZUID-HOLLAND NOORD De jongerenpeiling heeft als doel om periodiek op systematische wijze ontwikkelingen in gezondheid en gewoonten van jongeren in kaart te brengen. Dit is het eerste

Nadere informatie

Gestruikeld voor de start

Gestruikeld voor de start Bijlagen Gestruikeld voor de start De school verlaten zonder startkwalificatie Lex Herweijer Bijlage A... 2 Bijlage bij hoofdstuk 4... 3 Bijlage bij hoofdstuk 5... 4 Sociaal en Cultureel Planbureau Den

Nadere informatie

Jongeren & hun financiële verwachtingen

Jongeren & hun financiële verwachtingen Nibud, februari Jongeren & hun financiële verwachtingen Anna van der Schors Daisy van der Burg Nibud in samenwerking met het 1V Jongerenpanel van EenVandaag Inhoudsopgave 1 Onderzoeksopzet Het Nibud doet

Nadere informatie

Leeswijzer Jeugdgezondheidszorg Utrecht tabellen

Leeswijzer Jeugdgezondheidszorg Utrecht tabellen Leeswijzer Jeugdgezondheidszorg Utrecht tabellen In de volgende werkblad(en) staan tabellen behorend bij een bepaald thema. De tabellen zijn toegespitst op de door u opgevraagde leeftijdscategorie. In

Nadere informatie

RAPPORT CIJFERREEKSENTEST (MIDDELBAAR NIVEAU)

RAPPORT CIJFERREEKSENTEST (MIDDELBAAR NIVEAU) RAPPORT CIJFERREEKSENTEST (MIDDELBAAR NIVEAU) Respondent: Jill van Reem ( voorbeeld) E- mailadres: voorbeeld@testing talents.nl Geslacht: vrouw Leef tijd: 30 Opleiding sniveau: wo Verg elijking sg roep:

Nadere informatie

Onderwijskansen. 2.1 Opleidingsniveau ouders

Onderwijskansen. 2.1 Opleidingsniveau ouders de staat van het onderwijs 2 Onderwijskansen Een aantal ontwikkelingen veroorzaakt grotere verschillen tussen leerlingen in kansen voor goed onderwijs. Allereerst is het opleidingsniveau van ouders steeds

Nadere informatie

RTL Nieuws en de Cito-scores

RTL Nieuws en de Cito-scores Wat zien wij en wat vinden wij er van? Colofon datum 28 oktober 2013 auteur Jan Vermeulen status Definitief pagina 2 van 8 Inhoudsopgave pagina 1 Inleiding en vraagstelling 3 2 RTL en de rangordelijstjes

Nadere informatie

Verkenning leerwinst als indicator voor onderwijskwaliteit. Jaap Roeleveld Ineke van der Veen Guuske Ledoux

Verkenning leerwinst als indicator voor onderwijskwaliteit. Jaap Roeleveld Ineke van der Veen Guuske Ledoux Verkenning leerwinst als indicator voor onderwijskwaliteit Jaap Roeleveld Ineke van der Veen Guuske Ledoux CIP-GEGEVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK, DEN HAAG Roeleveld, J., Veen I. van der, Ledoux, G. Verkenning

Nadere informatie

TEVREDEN WERKEN IN HET PRIMAIR ONDERWIJS. Onderzoek naar de tevredenheid en werkbeleving van personeel in het primair onderwijs.

TEVREDEN WERKEN IN HET PRIMAIR ONDERWIJS. Onderzoek naar de tevredenheid en werkbeleving van personeel in het primair onderwijs. ARBEIDSMARKTPLATFORM PO. Van en voor werkgevers en werknemers TEVREDEN WERKEN IN HET PRIMAIR ONDERWIJS Onderzoek naar de tevredenheid en werkbeleving van personeel in het primair onderwijs april 2016 1

Nadere informatie

De relatie tussen prestaties en advies

De relatie tussen prestaties en advies onderadvisering in beeld Bijlage I - Analyse onderzoeksinstituut ITS De relatie tussen prestaties en advies Onder- of overadvisering bij de overgang van basis- naar voortgezet onderwijs? Dr. Geert Driessen

Nadere informatie

V erschenen in: ESB, 83e jaargang, nr. 4162, pagina 596, 31 juli 1998 (datum)

V erschenen in: ESB, 83e jaargang, nr. 4162, pagina 596, 31 juli 1998 (datum) Emancipatie en opleidingskeuze A uteur(s): Grip, A. de (auteur) Vlasblom, J.D. (auteur) Werkzaam bij het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) van de Universiteit Maastricht. (auteur) Een

Nadere informatie

Enkele rekenexperts, docenten en andere betrokkenen. Rekentoetswijzercommissie voortgezet onderwijs. Expertmeeting rekentoetsen vo

Enkele rekenexperts, docenten en andere betrokkenen. Rekentoetswijzercommissie voortgezet onderwijs. Expertmeeting rekentoetsen vo Uitnodiging Aan Enkele rekenexperts, docenten en andere betrokkenen Van Rekentoetswijzercommissie voortgezet onderwijs Datum 16 maart 2011 Agenda Expertmeeting rekentoetsen vo Datum overleg 12 april 2011

Nadere informatie

Figuur 1: Totaal aantal deelnemers groen mbo

Figuur 1: Totaal aantal deelnemers groen mbo Onderwijscijfers groen mbo-onderwijs Het deelnemersaantal voor het groene mbo-onderwijs is nog altijd stijgend. Met 27.134 deelnemers maakt het groene mbo-onderwijs ruim 5% uit van het totale mbo-onderwijs

Nadere informatie

Speciale doelgroepen in het basisonderwijs

Speciale doelgroepen in het basisonderwijs Speciale doelgroepen in het basisonderwijs in schooljaar 2007/08 Hanneke Polman Lia Mulder SPECIALE DOELGROEPEN IN HET BASISONDERWIJS ii Speciale doelgroepen in het basisonderwijs Speciale doelgroepen

Nadere informatie