Technologiestichting STW. Jaarverslag

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Technologiestichting STW. Jaarverslag"

Transcriptie

1 Technologiestichting STW Jaarverslag 20 14

2 Technologiestichting STW Postadres Postbus GA Utrecht The Netherlands Bezoekadres Van Vollenhovenlaan JP Utrecht T +31 (0) F +31 (0) E Foto omslag Deze installatie in Wemmershoek, Zuid-Afrika, zuivert rioolwater met de Nereda-technologie. Royal HaskoningDHV gaat de energiezuiniger én goedkopere technologie nu ook leveren aan India en Zwitserland. Foto: Joana Doutor STW-nummer 2015/05508/STW ISBN-nummer NUR 950

3 Jaarverslag 2014 Technologiestichting STW april

4

5 Inhoud Voorwoord 06 Ontwikkelingen binnen STW 08 Inleiding 09 Jaarverslag 09 In Financieringsinstrumenten 17 Samenwerkingsverbanden 18 Overige 19 Prestatie-indicatoren 20 De financiële situatie 22 STW-jaarcongres Opvallende resultaten uit de kennisoverdracht 42 Inleiding 43 Cijfers kennisoverdracht 44 Open Technologieprogramma 48 Nanotechnologie 49 Partnership 50 Vernieuwingsimpuls 52 Onderzoeksprogramma Sport 54 STW in cijfers 56 Inleiding 57 Kengetallen en statistiek 65 Verkort financieel jaarbericht Opvallende resultaten uit het onderzoek 26 Overzicht programma s en activiteiten 28 Inleiding 29 Open Technologieprogramma 30 Perspectief 35 Demonstrator 36 Samenwerkingsprogramma s Jurykamers en commissies 72 Jurykamers 74 Commissies 82 Lijst van gebruikers 99 Lijst van afkortingen 3

6 Bestuur Prof.dr. P.M.G. Apers voorzitter, Universiteit Twente 1 Prof.dr.ir. A.F.W. van der Steen voorzitter, Erasmus MC 2 Dr. C.A. Linse Voorzitter Raad van Toezicht TNO Ir. A.H. Schaaf CEO Océ Technologies BV Prof.dr. I.W.C.E. Arends vice-voorzitter, 3 Bestuursraad Ir G.F.M. Beenker NXP 4 Dr.ir. J.P.H. Benschop ASML Netherlands BV Prof.dr. J.A. Bouwstra Universiteit Leiden Dr. H.P.C.E. Kuipers Shell Global Solutions Waarnemers Directie directeur Dr. E.E.W. Bruins Drs. J.H. de Groene NWO Dhr. Th. Grosfeld Vereniging VNO-NCW Ir. A.P. Couzy Ministerie van Economische Zaken 1 tot 01/09/ vanaf 01/09/ vanaf 01/01/2014 lid vanaf 01/09/2014 vice-voorzitter 4 tot 13/06/ Jaarverslag STW 2014

7 Over de schutting Je moet het maar durven: geen cent meer uitgeven aan bedrijven die jouw afval ophalen en verwerken, maar juist geld ervoor vragen. Toch is die brutaliteit niet meer dan logisch wanneer je bedenkt dat afval vaak vol waardevolle stoffen zit. Van kostbare metalen tot recyclebare plastics, in een doorsnee afvalstroom kun je het allemaal vinden, en daarna hergebruiken. Afval is geen afval, maar een tussenfase waarin grondstoffen zich kunnen bevinden. Met deze en vele andere inzichten verraste ondernemer Gunter Pauli de bezoekers van het STW-jaarcongres in Pauli was de keynote speaker op het congres, en hield een gloedvol betoog over de projecten die hij als duurzaam ondernemer van dichtbij meemaakt. Een van Pauli s gedurfde projecten draait om distels. Hoewel distels te boek staan als hardnekkig onkruid, en vaak roemloos op de composthoop belanden, zijn ze een waardevolle bron van grondstoffen voor bioplastics. In Italië is zelfs een oude petrochemische fabriek omgebouwd tot bioraffinaderij voor distels. In plaats van te betalen voor de verdelging, ontvangen Italiaanse boeren nu geld voor de distels op hun land. Een kwestie van durf? Nee, een kwestie van anders denken en daarna gewoon doen, aldus Pauli. Wetenschappers zijn bij uitstek geschikt om die stap te maken, omdat ze vaak over expertise beschikken die ook buitengewoon goed van pas kan komen buiten de kaders van hun eigen vakgebied. Met zijn aanstekelijke enthousiasme wist Pauli de congresbezoekers al snel voor dat idee voor te winnen. Het gevolg: de keynote was het gesprek van de dag, en de congresbezoekers dachten hardop na over hoe zij hun kennis konden inzetten voor een betere wereld. Dat uitgangpunt sluit naadloos aan op de visie van STW: technologische vooruitgang boek je niet alleen door bestaande technieken sneller, kleiner of slimmer te maken. De grootste sprongen maak je door over de schutting van je eigen onderzoekswereld te kijken, en samen te werken met andere wetenschappers, ondernemers of instellingen. Ook in 2014 heeft STW die missie vol overtuiging uitgevoerd. Dat leidde onder meer tot een uniek samenwerkingsproject met de Nierstichting. In het project dagen STW en de Nierstichting wetenschappers uit om materialen te ontwikkelen die cruciaal zijn voor de ontwikkeling van een draagbare kunstnier. De behoefte aan zo n apparaat is enorm. Wereldwijd zijn twee miljoen mensen afhankelijk van nierdialyse, die ze meerdere keren per week moeten ondergaan in een ziekenhuis of een dialysecentrum. Een eigen draagbaar dialyseapparaat kan de kwaliteit van leven voor hen dan ook flink verbeteren. De behoefte aan mensen die over de schutting durven te kijken is dus groot. Veel wetenschappers en ondernemers doen dat al, maar we hebben er meer nodig, aldus Pauli. Hopelijk wordt het straks dringen daar bij die schutting. Eppo Bruins directeur 5

8

9 01 Ontwikkelingen binnen STW 08 Inleiding 09 Jaarverslag 09 In Financieringsinstrumenten 13 Open Technologieprogramma 13 Perspectief 14 Valorisation Grant en Take-off 15 Demonstrator 15 Vernieuwingsimpuls 15 Topsector Calls 17 Samenwerkingsverbanden 18 Overige 19 Prestatie-indicatoren 20 De financiële situatie 20 Jaarrekening Begroting Ontwikkelingen 22 STW-jaarcongres

10 Inleiding STW heeft als doelstelling de haar toevertrouwde middelen optimaal in te zetten voor hoogwaardig technisch-wetenschappelijk onderzoek, en te bevorderen dat de resultaten uit dit onderzoek worden gebruikt door derden, de utilisatie. Zij doet dit door excellent technisch-wetenschappelijk onderzoek te financieren, gebruikers en onderzoekers bij elkaar te brengen en door al haar projecten te begeleiden naar optimale kansen voor kennisoverdracht. Om haar missie te realiseren voert STW proactief eigen beleid en reageert op externe ontwikkelingen. Dit hoofdstuk is een verslag van het beleid en de resultaten daarvan in In hoofdstuk 2 staan enkele opmerkelijke wetenschappelijke resultaten uit onderzoek in Hoofdstuk 3 geeft enkele voorbeelden van kennisoverdracht in Jaarverslag STW 2014

11 Jaarverslag Volgens Treacy en Wiersema (Harvard, 1993) zijn er drie verschillende waardestrategieën die organisaties kunnen hanteren om toegevoegde waarde en onderscheidend vermogen ten opzichte van hun concurrenten te creëren. Ze onderscheiden de volgende strategieën: - Operational Excellence - Product leadership / Productleiderschap - Customer Intimacy / Klantenpartnerschap Het is onmogelijk om overal de beste in te zijn en geen enkel bedrijf is in staat om alles te betekenen voor haar klanten. Marktleiders blinken uit in het leveren van één waarde aan gekozen klanten. Het is van belang om deze unieke waarde aan te bieden door in behoefte te voorzien en dat kan alleen door te focusseren op een bepaald gebied. Het equivalent voor een onderzoeksfinancier kan als volgt worden omschreven: - Uitmuntende operationele processen (lage productiekosten, logistiek just-in-time) - Wetenschappelijk leiderschap in nieuwsgierigheidsgedreven onderzoek. - Maatschappelijke relevantie: daarmee bedoelen we relevantie voor de uiteindelijke afnemer. Dat omvat dan people, planet én profit, dus zowel het oplossen van maatschappelijke problemen alsook het creëren van economische waarde. moment nog onduidelijk. Onder meer KNAW, VSNU en VNO-NCW hebben bij het ministerie en de Tweede Kamer gepleit voor behoud van best practices van de stichtingen FOM en STW, zoals sterke disciplines, programmering dichtbij en met het veld en organisatorische slagkracht. Een werkgroep binnen NWO zal nader uitwerken hoe NWO simpeler kan worden ingericht met behoud van het goede. STW hecht aan de sterktes van NWO en haar gebieden. Specifieke vakkennis, directe contacten met onderzoekers en gebruikers, en een slagvaardig opererend team zijn immers noodzakelijk voor innovatieve toepassingen met economische én maatschappelijke meerwaarde. In 2014 FEBRUARI Cofinancieringeis omlaag In de voorbereiding naar de topsector-calls 2014/2015 constateert STW dat de co-financieringseis bij de topsectorbrede HTSM en Water calls en bij Perspectief als hoog worden ervaren. Dit leidt met name bij de HTSM-call in eerdere jaren tot een onevenredig hoog honoreringspercentage ten opzichte van het aantal ingediende aanvragen. Als onderzoeksfinancier heeft STW een acceptabele overhead en het wetenschappelijk onderzoek is van hoge kwaliteit. In het model van Treacy en Wiersema heeft STW er in 2014 voor gekozen te willen uitblinken in Customer Intimacy: klantenpartnerschap. Dit betekent dat STW met name de brug naar de maatschappelijke relevantie wil slaan waarbij people, planet én profit niet los van elkaar kunnen worden gezien. Daar waar de Europese onderzoeksagenda Horizon 2020 en de in november gepresenteerde Wetenschapsvisie van het kabinet vooral lijken uit te stralen dat toepassingsgericht onderzoek óf economisch voordeel oplevert óf bijdraagt aan de oplossing van maatschappelijke uitdagingen, daar ziet STW in dat beide nodig zijn om technologie te ontwikkelen die daadwerkelijk impact gaat hebben. STW gaat hierop voortbouwen en zal een eigen visie ontwikkelen op deze gefocusseerde doelstelling. In de Wetenschapsvisie kondigde het kabinet ook een nieuwe structuur voor NWO aan. Welke gevolgen dat voor STW zal hebben, is op dit Wereldnieuws in 2014: Britse artsen transplanteren een lever die met STWtechnologie is gerevitaliseerd. Foto: Organ Assist BV, Groningen Ontwikkelingen binnen STW 9

12 Om zeker te stellen dat excellente technische wetenschap met een goede kans op toepassing, toegang houdt tot de STW-middelen, besluit het STW-bestuur de cofinancieringseis voor zogeheten PPS niveau 2 te verlagen. MAART Intellectueel Eigendom STW past haar Intellectueel Eigendom-beleid aan. Bedrijven krijgen nu vooraf zekerheid: hoe meer zij bijdragen, hoe meer rechten op gebruik van de onderzoeksresultaten. Omdat intellectueel eigendom vaak pas ontstaat tijdens een project, was voorheen pas laat duidelijk onder welke voorwaarden bedrijven rechten konden krijgen tot commerciële en/of meer exclusieve toegang tot de gegenereerde kennis. Die onzekerheid kon leiden tot vertraging of kon bedrijven er zelfs van weerhouden deel te nemen. Een bedrijf dat minimaal 30 procent cofinanciert, krijgt nu het optierecht op een gratis nietexclusieve licentie om de vinding/octrooi(aanvraag) te gebruiken. Daarnaast kan het bedrijf tegen een marktconforme vergoeding een exclusieve licentie verkrijgen. Bovendien mogen bedrijven in een consortium hun gezamenlijke bijdragen optellen, waardoor eerder het gunstige percentage van 30 procent wordt bereikt. Daarmee is de nieuwe regeling gunstiger voor het MKB. NWO-breed is dit IE-beleid overgenomen, dat bovendien aansluit op landelijke afspraken over intellectueel eigendom bij publiek-private samenwerking. Zandmotor werkt In Kijkduin laten onderzoekers van onder andere Wageningen Universiteit, Rijkswaterstaat en Deltares zien dat het innovatieve idee om 21,5 miljoen kubieke meter zand op te spuiten voor de kust van Ter Heijde, inderdaad leidt tot een kustbescherming. Ook volgens plan varen natuur en recreatie er wel bij. Voor het concept is al belangstelling uit Zuid-Afrika, Vietnam, Engeland, India en de VS. In Zuid-Zweden en Peru starten binnenkort proefprojecten. Om het concept van de Zandmotor te kunnen exporteren is het noodzakelijk om in detail te weten wat er gebeurt. STW financiert en begeleidt een grote meetcampagne, die eind 2014 plaats vindt. TEDx Binnenhof Twee STW-onderzoekers presenteren zich op TEDx Binnenhof, op 31 maart in de Ridderzaal. De Eindhovense STW-promovendus Jeoffrey van den Berg spreekt over turning the chemical industry upside down. Zijn spinning disc is een microreactor waarin grondstoffen op een draaiende schijf snel met elkaar kunnen reageren. Marjolein Helder van het Wageningse Plant-e laat ter plekke haar mobieltje opladen met elektriciteit uit planten. Als ze halverwege plots begint te zingen ( It s not easy being green ), kreeg ze als enige een staande ovatie. De Zandmotor bleek te werken. Om het concept te kunnen exporteren is het nog nodig om in detail te weten wat er gebeurt. In september startte een grootschalige meetcampagne. Foto: Sierd de Vries, TU Delft 10 Jaarverslag STW 2014

13 APRIL Poolse NWO op bezoek Van 2 tot en met 4 april krijgt STW bezoek van twaalf medewerkers van de Foundation for Polish Science (FNP). De Polen zijn geïnteresseerd in de werkwijze van STW. De Poolse delegatie bezoekt gebruikerscommissies (de halfjaarlijkse bijeenkomst van onderzoekers en betrokken bedrijven) in Wageningen, Delft en Eindhoven en zoekt samen met STW-ers naar geschikte referenten. De Polen zijn zeer onder de indruk van de betrokkenheid van bedrijven al voor dat een concreet product in het verschiet ligt: Dit is zeker iets dat wij ook moeten gaan doen, aldus het hoofd van de afvaardiging. MEI Nieuwe voorzitter Prof.dr.ir. Ton van der Steen, hoogleraar biomedische technologie aan het Erasmus MC te Rotterdam, wordt in mei benoemd tot lid van het STW-bestuur. In september volgt Van der Steen prof.dr. Peter Apers op als voorzitter. Apers was vanaf 2005 voorzitter van STW. De Delftse biochemicus prof.dr. Isabel Arends is per 1 september benoemd tot vice-voorzitter. JULI Designprijs voor paviljoen De Eindhovense bouwkundestudente Floor van Schie ontvangt de eerste STW-designprijs. Zij ontwierp een duurzaam paviljoen voor Summerlabb, dat technologische innovaties toont aan festival- bezoekers. In het herbruikbare paviljoen krijgen honderdtachtig deuren uit het hoofdgebouw van de TU/e een tweede leven. Het paviljoen staat op dance-event Extrema Outdoor, de Wereldhavendagen en het festival Eurosonic Noorderslag. SEPTEMBER Gunter Pauli inspireert Duurzaam ondernemer Gunter Pauli geeft een workshop op het STW-bureau waarbij STW-program officers een inkijk krijgen in elkaars portfolio en de verbindingen die kunnen ontstaan als je over grenzen heenkijkt. Op het STW-jaarcongres in oktober geeft Pauli vervolgens een inspirerende keynote lezing. Hij daagt de congresbezoekers uit om over de grenzen van hun vakgebied heen te kijken, en vanuit dat perspectief de wereld duurzamer te maken. Vervuiling betekent dat je veel materiaal beschikbaar hebt waar niemand wat mee doet. Hij vraagt om nieuwe financierings- en bedrijfsmodellen. De succesverhalen die Pauli uit eigen ervaring vertelt, bijvoorbeeld een nieuwe fabriek die distels verwerkt tot diervoeding en waardevolle enzymen, leveren veel gesprekstof op. OKTOBER Simon Stevin Meester Tijdens het STW-jaarcongres reikt staatssecretaris Sander Dekker de Simon Stevin Meesterprijs uit aan de Twentse chiparchitect Bram Nauta. Met een geldbedrag van euro is de Simon Stevin Meester-prijs de grootste prijs Links: De Rotterdamse biomedisch technoloog prof.dr.ir.ton van der Steen wordt in september de nieuwe voorzitter van STW. Rechts: Gunther Pauli daagde bezoekers van het jaarcongres uit de wereld duurzamer te maken door over de grenzen van hun vakgebied te kijken. Foto: Hans Hordijk Fotografie, Barendrecht Ontwikkelingen binnen STW 11

14 voor technisch-wetenschappelijk onderzoek in Nederland. Het bestuur van STW prijst Bram Nauta om zijn baanbrekende ontwerpen van integrated circuits (chips). Dankzij de ontwerpen van Nauta gaan chips zuiniger met energie om, is het signaal beter en het datatransport groter. De naar hem vernoemde Nauta-schakeling kwam begin deze eeuw terecht in mobieltjes, televisies en andere elektronica. Recent heeft hij baanbrekend werk verricht in ruisonderdrukking bij mobiele antennes, wat zijn toepassing zal vinden in de volgende generatie mobieltjes (5G). NOVEMBER Icoonstatus kwantumtechnologie Het mede door STW gefinancierde onderzoeksproject QuTech heeft van minister Kamp de status van Nationaal Icoon gekregen. QuTech is een van de vier projecten die zijn aangewezen als Nationaal Icoon. De Nederlandse overheid geeft de status aan projecten waarvan zij een grote maatschappelijke en economische impact verwacht, en die daarom extra ondersteuning verdienen. Science with industry In de workshop-reeks with industry storten onderzoekers zich vijf dagen lang op grote uitdagingen die door bedrijven zijn geformuleerd. Aan het eind van de workshop presenteren de onderzoekers hun oplossingen. STW is mede-financier en organisator van Life Sciences with Industry, ICT with Industry en Physics with industry. Met interessante resultaten: een microscopie-bedrijf gaat een nieuwe voorbehandeling van monsters uitwerken en een chemische onderneming zal een patent aanvragen. Waterzuiveringstechniek naar buitenland Ingenieursbureau Royal HaskoningDHV en WABAG, een van s werelds meest toonaangevende watertechnologiebedrijven, tekenen een tienjarige samenwerkingsovereenkomst voor de levering van Nereda-technologie voor afvalwaterzuivering aan India en Zwitserland. Nereda zuivert afvalwater met bacteriën (aeroob korrelslib) en is daarmee een doorbraaktechnologie voor duurzame afvalwaterzuivering. Nereda-installaties zijn tot vier keer kleiner, energiezuiniger en goedkoper dan traditionele installaties. De Nereda-technologie is ontwikkeld binnen diverse STW-projecten. Agenda voor Smart Industry Op 11 november neemt minister Kamp de Actieagenda Smart Industry in ontvangst. In deze agenda staat wat er moet gebeuren om kansen te verzilveren nu productie en ICT steeds meer vervlecht raken. STW draagt bij aan de Kennistafel van het Smart Industry initiatief en is gevraagd een wetenschapsbrede Science Agenda for Smart Industry op te stellen, zodat dit onderwerp een plek kan krijgen in de nieuwe NWOpropositie voor topsectoren. Boven: Jan Douwe Kroeske bij de opening van Summer Labb, dat technologische innovaties toont aan bezoekers van festivals. STW maakte het duurzame paviljoen mogelijk. Foto: STW, Utrecht Onder: Ingenieursbureau Royal HaskoningDHV gaat de komende tien jaar de Nereda-technologie leveren aan India en Zwitserland. Deze energiezuinige vorm van afvalwaterzuivering is al geïntroduceerd in Brazilië, Australië, het Verenigd Koninkrijk en Ierland. Foto: Royal HaskoningDHV 12 Jaarverslag STW 2014

15 Financieringsinstrumenten Open Technologieprogramma Het OTP kenmerkt zich door het ontbreken van begrenzingen op basis van disciplines. STW koestert deze openheid omdat innovatie in bijna alle gevallen multidisciplinariteit verlangt. Het OTP, evenals de Holst-projecten en de projecten in het kader van Embedded Systems, bestaat uit relatief kleine technisch-wetenschappelijke projecten. van het ministerie van Economische Zaken). Daarnaast investeren ruim 80 bedrijven, waaronder Philips, DSM en Royal HaskoningDHV, 7,6 miljoen euro, waarvan 3,0 miljoen euro in cash bijdrage. De programma s hebben een looptijd van zes jaar, ze vormen een opleidingsplaats voor in totaal 46 promovendi, 18 postdocs en 19 technisch assistenten. In 2014 ontving STW 124 aanvragen, na beoordeling door onafhankelijke referenten en ranking door zeven jury s, heeft het bestuur 42 projecten gehonoreerd. Daar was in totaal een bedrag van 23 miljoen euro mee gemoeid, plus 1,5 miljoen euro aan cofinanciering door bedrijven. Voor Holst-projecten was een bedrag van 0,3 miljoen euro en voor Embedded Systems 1,8 miljoen euro gemoeid. Perspectief Kenmerkend voor Perspectief-programma s is dat onderzoekers en bedrijven zich verenigen tot consortia waarbinnen tientallen wetenschappers actief zijn. Omdat Perspectief een bottom-up aanpak heeft, is het instrument te kwalificeren als programmacompetitie binnen de topsectoren. STW ontving in totaal 41 onderzoeksinitiatieven. Zes voorstellen zijn gehonoreerd, waarbij STW 15 miljoen euro beschikbaar stelde (financiering Zes nieuwe perspectiefprogramma s Back to the Roots Dit Perspectief-programma gaat achterhalen welke micro-organismen een gunstige werking op gewassen hadden voordat de landbouw grootschalige veredeling en bemesting ging toepassen. Mogelijk kunnen die oude bekenden een cruciale rol spelen bij het verhogen van de landbouwproductie, zonder dat daarvoor meer kunstmest of pesticiden nodig zijn. Led it be 50% Het energieverbruik van de Nederlandse glastuinbouw kan mogelijk met 50 procent omlaag als op een slimme manier gebruik wordt gemaakt van ledverlichting. Door kennis op te bouwen over de effecten van ledverlichting op plantengroei kan die energiebesparing binnen handbereik komen. Links: Tijdens Life Sciences with Industry presenteren promovendi een betere voorbehandeling van biologische monsters. Nanomicroscopie-bedrijf FEI (de twee dames links) gaat het in huis testen. Foto: STW, Utrecht Rechts: STW-onderzoeker (en voormalig hacker!) Stephanie Wehner startte in Delft met onderzoek naar beveiliging van de kwantumcomputer. Foto: Sam Rentmeester Ontwikkelingen binnen STW 13

16 Smart Energy Systems in the Built Environment Gebouwen verbruiken ongeveer een derde van onze energie. Door die gebouwen slimmer te laten omgaan met de vraag naar energie en het aanbod daarvan, kan fors energie worden bespaard. Het onderzoeksprogramma wil nieuwe technologieën ontwikkelen zoals conversietechnieken en computersystemen die via datamining de energievraag en transport voorspellen. Excellence in Uncertainty Reduction of Offshore Wind Systems De hoge kosten die de bouw van windmolenparken met zich meebrengt, kunnen mogelijk flink omlaag als je het ontwerp van windmolens en de logistiek rondom de bouw en het onderhoud slimmer aanpakt. Dit Perspectiefprogramma zal onzekerheden verlagen die in het ontwerp en de installatie-aspecten van windmolenparken zitten, en die tot kostbare veiligheidsmarges leiden. Het programma brengt onder meer de lokale omstandigheden en eventuele slijtage en beschadigingen in kaart. Understanding Processes Using Operando Nanoscopy In het laatste decennium is een nieuwe benadering in de nanoscopie binnen handbereik gekomen: het onder realistische omstandigheden bestuderen van de samenhang tussen de eigenschappen en de nanostructuur van materialen en macromoleculaire biologische systemen. Dit Perspectiefprogramma gaat nieuwe nanoreactoren ontwikkelen die nanoscopische experimenten uitvoeren om relaties tussen de nanostructuur en de eigenschappen van materialen veel gecontroleerder, en dus veel efficiënter te bepalen. New Technology for Monitoring Cancer Therapy Through Extracellular Vesicle Identity Tumoren zijn mogelijk ongekend nauwkeurig op te sporen als je zoekt naar de minuscule blaasjes (ofwel extracellulaire vesicles) die ze uitscheiden. Allerlei soorten cellen, ook gezonde, produceren dergelijke blaasjes. Ze bevatten veel informatie over kanker, allergieën, vaataandoeningen en autoimmuunziekten. Met dit Perspectief-programma slaan bedrijven en onderzoekers de handen ineen om een technologie te vinden waarmee de vesicles van kankercellen zijn op te sporen en te analyseren. Dat kan leiden tot een effectievere en op maat gemaakte behandeling van kanker Valorisation Grant en Take-off Op verzoek van het ministerie van Economische Zaken hebben STW, NWO en ZonMw een instrument ontwikkeld voor vroege-fasefinanciering met een gedeeltelijk revolverend karakter. Het doel is het stimuleren en mogelijk maken van start-ups op basis van kennis uit academisch onderzoek. Dit nieuwe instrument volgde de succesvolle Valorisation Grant op, die tien jaar geleden door STW werd gestart met steun van de ministeries OCW en EZ. De Valorisation Grant heeft al geleid tot 47 succesvolle starters (bedrijven die gegroeid zijn en/of externe financiering hebben aangetrokken). In 2014 zijn in de laatste Valorisation Grant-ronde 14 haalbaarheidsstudies en 6 valorisatievoorstellen gehonoreerd, met een totale omvang van 1,5 miljoen euro. Net als de Valorisation Grant moet Take-off de zogeheten funding gap in de vroege fase van een onderneming overbruggen. In de idee- en planfase vinden private investeerders en banken het risico te groot om te investeren. Financiering om de kloof tussen het onderzoek en de markt te overbruggen kan voorkomen dat waardevolle onderzoeksresultaten onbenut blijven. Nieuw is dat Take-off voor een deel bestaat uit een rentedragende lening. Uit een studie in 2013 De Valorisation Grant bestond tien jaar. Het financierings-instrument heeft 47 succesvolle ondernemingen opgeleverd. Foto: Norbert Waalboer Fotografie, Utrecht 14 Jaarverslag STW 2014

17 bleek dat het merendeel van de starters met een Valorisation Grant financieel sterk genoeg is om de ontvangen subsidie op termijn terug te betalen. Take-off bestaat uit twee onderdelen: haalbaarheidsstudies en vroegefasetrajecten. Het vroegefasetraject doorloopt de stappen die nodig zijn om een kennisinnovatie commercieel levensvatbaar te maken, zoals een productieproces, marktonderzoek, marketing- en financieringsplan. Voor dit traject kunnen innovatieve starters een lening aanvragen. Doel is dat aan het einde van dit traject anderen zoals private partijen investeren in het vervolg. Take-off staat ook open voor aanvragen uit alle wetenschapsgebieden (techniek/bèta, life sciences en alfa/gamma). STW is penvoerder van het programma en beoordeelt de bèta- en technische voorstellen. ZonMw is betrokken voor de life sciences en andere NWO-gebieden beoordelen de voorstellen van alfa- en gammawetenschappen. In de eerste ronde is in januari miljoen euro voor acht projecten toegekend door staatssecretaris Sander Dekker. Demonstrator Doel van het in 2013 gestarte instrument Demonstrator is het bevorderen van toepassing van verworven kennis op zowel universiteiten als hogescholen. Onderzoeksprojecten in de technische wetenschappen leiden nu soms niet verder dan tot het aantonen dat het principe van een nieuwe technologie werkt (zogeheten proof-ofprinciple), maar voor bedrijven is het risico vaak nog te groot om kennis op te pakken. Met Demonstrator wil STW één stap verder gaan: de ontwikkeling van een praktisch demonstratiemodel dat de commerciële mogelijkheden van de technologie laat zien (zogeheten proof-ofconcept). Voor een Demonstrator-project kan maximaal euro worden aangevraagd. In 2014 zijn de indieningsvoorwaarden voor het financieringsinstrument Demonstrator aangepast. Ook hogeschool-onderzoekers kunnen nu aanvragen. Wel geldt dat Demonstrator gekoppeld is aan SIA RAAK-onderzoek (hogeschool) of STWonderzoek (universiteit). In het verslagjaar zijn zeven van de 17 aanvragen gehonoreerd, met een gezamenlijk bedrag van 1,1 miljoen euro. Vernieuwingsimpuls De Vernieuwingsimpuls is een door NWO uitgevoerd instrument van persoonsgebonden financiering voor onderzoekers in diverse fasen van hun wetenschappelijke carrière, van netgepromoveerden (Veni) via onderzoekers die al hun eerste prestaties als onderzoeker hebben geleverd (Vidi) tot gerenommeerde onderzoekers die een eigen groep opbouwen (Vici). In 2014 werden binnen het werkterrein van STW twaalf Veni- en acht Vidi-beurzen toegekend. Topsector Calls Water De Nederlandse watertechnologie is al decennia wereldleidend via technologieën als actiefslib-waterzuivering, de UASB-technologie of biologische fosfaatverwijdering. Het Watertech- Multinational Merck nam de Eindhovense starter Peer+ over, dat glas ontwikkelt dat kan schakelen tussen lichtdoorlatend en verduisterend. Foto: Peer+, Eindhoven Ontwikkelingen binnen STW 15

18 programma (topsector Water) wil die positie uitbouwen. Daartoe werken universitaire onderzoekers nauw samenwerken met de bedrijven om nieuwe kennis te ontwikkelen en toe te passen op het gebied van afvalwaterzuivering, drinkwaterzuivering, en transport, opslag en het terugwinnen van grondstoffen. In 2014 zijn acht van de 26 voorstellen gehonoreerd, waarbij STW 4,2 miljoen euro financiert en bedrijven 1,5 miljoen euro in cash bijdragen. HTSM Het STW-programma High Tech Systemen en Materialen financiert onderzoek dat onder meer de machine- en auto-industrie, de luchten ruimtevaart en de staalindustrie verder zal helpen. Dat levert eindproducten, halffabricaten, componenten, materialen en diensten met toepassingen in alle andere topsectoren. Jaarlijks stelt STW een call open voor projectvoorstellen binnen de topsector HTSM. In het verslagjaar heeft het bestuur 23 van de 44 aanvragen gehonoreerd. Het totale budget bedroeg 9,5 miljoen euro en 2,5 miljoen euro in cash bijdrage van bedrijven. Materiaaltechnologie Uitdagingen in de energieconsumptie, milieu, klimaatverandering, gezondheidszorg vergen nieuwe, intelligent gemaakte materialen met verbeterde of nieuwe eigenschappen. Doel van het programma High Tech Materialen is om doorbraken te forceren in materiaaltechnologie. Dit moet nieuwe materialen opleveren die sterker, veiliger, sneller, slijtvaster of milieuvriendelijker zijn. Hightech materialen kwam tot stand in nauwe samenwerking met de stichting Materials innovation institute (M2i) en past binnen de topsector HTSM. In 2014 heeft STW 1,1 miljoen euro toegekend aan vijf voorstellen, daarnaast ontvingen de aanvragers 1,1 miljoen euro aan cofinanciering van M2i en DSM Dyneema. Plasma Conversion of CO 2 STW en energienetwerkbedrijf Alliander financieren een programma voor onderzoek naar plasma-conversie van CO 2. Dit moet leiden tot nieuwe plasma- en procestechnologie voor het splitsen van CO 2 in CO en O 2. Met CO als uitgangsmolecuul kunnen in vervolg-processtappen gasvormige en/of vloeibare brandstoffen gemaakt worden zoals methaan. Op deze manier is het mogelijk om met zon en wind opgewekte elektriciteit om te zetten in CO 2 -neutrale brandstoffen wanneer de vraag naar elektriciteit laag is. Het afgelopen jaar zijn drie projecten gehonoreerd voor een bedrag van 2,2 miljoen euro. Ontwerpwetenschappen De topsector Creatieve Industrie verbindt kennis met innovatie. Het programma Research Through Design stimuleert onderzoek voor de ontwerpende disciplines en versterkt zo deze beweging. Het programma richt zich exclusief op ontwerpend onderzoek binnen de disciplines Architectuur, Design en Fashion. STW is verheugd over de (nieuwe) samenwerking hierbij met NWO Geesteswetenschappen. Ook het nationaal Regieorgaan Praktijkgericht onderzoek SIA is betrokken. Tijdens de Dutch Design week in oktober is een call geopend. Xeltis haalde 27 miljoen euro op bij private investeerders. Het bedrijf brengt een vervangende hartklep voor kinderen op de markt. Foto: Shutterstock 16 Jaarverslag STW 2014

19 Samenwerkingsverbanden Smart energy systems Samen met de NWO-gebieden Maatschappijen Gedragswetenschappen en Exacte Wetenschappen draagt STW bij (voor 1 miljoen euro) aan het Programma Uncertainty Reduction in Smart Energy Systems. Het programma moet bijdragen aan het verminderen van onzekerheid voor actoren in het energiesysteem. Chemische innovatie Samen met het NWO-gebied Chemische Wetenschappen levert STW 0,5 miljoen euro voor het programma biobased materialen (TA-BPM) en 0,5 miljoen euro voor het programma polymerenonderzoek (TA-NEWPOL). Maps4Society Het programma Maps4Society wil allerhande Nederlandse geo-informatie toegankelijk maken. Maps4Society is ontwikkeld door Rijkswaterstaat, Kadaster, Netherlands Space Office, de Nederlandse Commissie voor Geodesie (NCG) en STW. Het programma loopt van 2014 tot en met 2020, heeft een omvang van 2,7 miljoen euro en is onderdeel van de topsector ICT. In 2014 heeft STW de eerste aanvragen gehonoreerd: zes normale projecten en vijf zogeheten kleine innovatieve projecten met een totale omvang van 2,3 miljoen euro. IWT Eind 2014 is STW een pilot gestart met haar Vlaamse tegenhanger: het agentschap voor Innovatie door Wetenschap en Technologie (IWT). Nederlandse en Vlaamse wetenschappers die samen een onderzoek willen opzetten, kunnen een projectvoorstel indienen. Zo willen STW en IWT de samenwerking tussen Nederlandse en Vlaamse wetenschappers aanmoedigen. STW beoordeelt voorstellen op het gebied van High Tech Systemen en Materialen inclusief nanotechnologie en ICT, IWT neemt voorstellen in ontvangst op het gebied van farma en chemie, inclusief biotechnologie en biobased economy. Plantum Plantum, de branchevereniging voor plantenveredelingsbedrijven en STW zijn het onderzoeksprogramma Green Genetics gestart. Het programma richt zich op de vraag hoe genetische factoren en omgevingsfactoren de ontwikkeling van planten sturen. Die kennis moet uiteindelijk uitmonden in nieuwe veredelingsmethoden. Telers kunnen daarmee efficiënter kweken en beter inspelen op veranderingen in de omgeving en de behoeften van consumenten. Het ministerie van Economische Zaken stelde een subsidiebedrag van 3 miljoen euro beschikbaar voor het programma. De deelnemende bedrijven dienen dat bedrag aan te vullen tot 6 miljoen euro. Programmabureau NanoNextNL STW voert het programmabureau van het innovatieprogramma NanoNextNL. Dat is een consortium van meer dan honderd bedrijven, universiteiten, kennisinstituten en universitair medische centra die onderzoek doen naar micro- en nanotechnologie. Het gehele NanoNextNL-programma omvat een totaalbedrag van 250 miljoen euro. Nederlandse roeiers trainen gerichter met een Google Glass-applicatie, waarmee ze real time slagtempo en snelheid zien. Foto: Fred van Diem Ontwikkelingen binnen STW 17

20 Hoogtepunt in 2014 was het tweedaags congres NanoCity, op 27 en 28 oktober in De Fabrique in Utrecht. Het congres over nanowetenschap en -technologie werd bezocht door 534 onderzoekers, ondernemers, sprekers en sponsoren. Het congres krijgt een vervolg in 2015 en In juni is begonnen met een nieuw valorisatieprogramma: geen traditionele Call for proposals maar de mogelijkheid om gericht het valorisatiepotentieel en ondernemersperspectief te onderzoeken en te verbeteren. Dit gebeurt met het zogeheten Lean Business Model Canvas en de Golden Egg Check. Het afgelopen jaar zijn actieplannen die voortvloeien uit de Midterm Review geïmplementeerd. Er is gestart met de cursussen Storytelling en Entrepeneurship. Veel waardering was er voor de tweedaagse cursus Risk Analysis and Technology Assessment. Programmabureau NanoLabNL NanoLabNL en STW hebben een uitvoeringsovereenkomst getekend voor het programmabureau NanoLabNL Quantum Electrical Engineering. Op 1 juli ontving NanoLabNL van Staatssecretaris Sander Dekker van OCW en voorzitter Jos Engelen van NWO 17 miljoen euro voor het QuEEnprogramma. Het geld is bestemd voor de fabricage van nieuwe materialen, sensoren en apparaten met unieke nanostructuren zoals complexe detectoren die minieme krachten kunnen meten. STW zal het programma-management van NanoLabNL QuEEn uitvoeren. Overige Klanttevredenheidsonderzoek STW laat toetsen in hoeverre projectleiders en gebruikers na afloop tevreden zijn over de uitkomsten van een project en de rol van STW daarbij. Naar aanleiding van de toenemende verscheidenheid aan financieringsinstrumenten zijn in 2014 de vragen in dit klanttevredenheidsonderzoek aangepast. Tegelijkertijd is ervoor gekozen om de KTO via een telefonische enquête af nemen. Dit biedt de mogelijkheid om na te gaan of de vraag helder is en het resulteert doorgaans in een hoger aantal respondenten dan bij een schriftelijke procedure. Naast open vragen bevat de enquête vragen waarvoor respondenten een gedefinieerde score kunnen geven. Die scores worden gebruikt voor statistische analyses, de antwoorden op de open vragen voor verbeteracties in het kader van de ISO-9001-certificering. In 2014 is contact gelegd met 306 projectleiders en gebruikers. De respons bedroeg 96 procent. Zij werden bevraagd naar de rol van STW in ondersteuning, relatie en communicatie en kennisoverdracht en utilisatie. De gemiddelde klanttevredenheid scoorde een 7,7. Uit de analyse bleek dat de projectbegeleiding door de STWprogram officer een belangrijke succesfactor is. Met name gebruikers verwachten van STW een proactieve en sturende houding in het stimuleren van kennisoverdracht en valorisatie. Die verwachting wil STW waarmaken. Ook heeft STW de aanbeveling overgenomen om doelstellingen en rol van STW in valorisatie duidelijker te maken bij de start van een project. ISO9001-certificering In 2014 is het ISO9001-certificaat verlengd. Dit betekent dat alle processen binnen STW eenduidig beschreven zijn en een aanpak van voortdurende kwaliteitsverbetering is ingevoerd. STW is een met publieke middelen gefinancierde organisatie en hecht daarom groot belang aan transparant en eenduidig handelen. Ruim 500 bezoekers uit onderzoek en bedrijfsleven bezochten het tweedaags congres NanoCity 2014 om geïnformeerd te worden over innovatie in nanowetenschap en -technologie. Foto: Bram Saeys 18 Jaarverslag STW 2014

Jaarverslag. Technologiestichting STW

Jaarverslag. Technologiestichting STW Jaarverslag Technologiestichting STW 20 12 Technologiestichting STW Postadres Postbus 3021 3502 GA Utrecht The Netherlands Bezoekadres Van Vollenhovenlaan 661 3527 JP Utrecht T +31 (0)30 600 12 11 F +31

Nadere informatie

Partners in research, for better and for worse

Partners in research, for better and for worse Partners in research, for better and for worse AWT symposium Quadruple Helix en Innovatiebeleid 20 juni 2012 Public R&D funding system 2011 (simplified) coordination Missie STW het realiseren van kennisoverdracht

Nadere informatie

Technologiestichting STW. Jaarverslag

Technologiestichting STW. Jaarverslag Technologiestichting STW Jaarverslag 20 13 Technologiestichting STW Postadres Postbus 3021 3502 GA Utrecht The Netherlands Bezoekadres Van Vollenhovenlaan 661 3527 JP Utrecht T +31 (0)30 600 12 11 F +31

Nadere informatie

Financieel Jaarbericht 2013. Technologiestichting STW

Financieel Jaarbericht 2013. Technologiestichting STW Financieel Jaarbericht 2013 Technologiestichting STW Technologiestichting STW Postadres Postbus 3021 3502 GA Utrecht The Netherlands Bezoekadres Van Vollenhovenlaan 661 3527 JP Utrecht T +31 (0)30 600

Nadere informatie

Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie. Samen naar de top!

Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie. Samen naar de top! Ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie Samen naar de top! Drs. G.M. Landheer Directeur Topsectoren en Industriebeleid

Nadere informatie

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Amandus Lundqvist Voorzitter Topteam HTSM 21 maart 2014 Topteam HTSM advies toename private én publieke

Nadere informatie

Take-off: een introductie

Take-off: een introductie Take-off: een introductie Valorisation Grant vs Take-off Voorheen: VG fase I max. 25.000,- euro subsidie haalbaarheidsstudie/marktverkenning aanvrager universiteit VG fase II max. 200.000,- euro subsidie

Nadere informatie

Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s

Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s Martin Bakker, 18 februari 2014 Eind 2014 gaan twee nieuwe Europese samenwerkingsverbanden van start. Verspreid over Europa zullen universiteiten, kennisinstellingen,

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

DE GOUDEN KIEM Prijs voor de beste chemische start-up 2014. Oproep voor het nomineren van kandidaten voor

DE GOUDEN KIEM Prijs voor de beste chemische start-up 2014. Oproep voor het nomineren van kandidaten voor 1 Chemische Wetenschappen TKI Nieuwe Chemische Innovaties 14 NCI 45A Oproep voor nominaties Gouden KIEM-competitie versie 13-6-20 Oproep voor het nomineren van kandidaten voor DE GOUDEN KIEM Prijs voor

Nadere informatie

Matchmaking Event Cyber Security Research 22 May 2012 Jan Piet Barthel

Matchmaking Event Cyber Security Research 22 May 2012 Jan Piet Barthel Matchmaking Event Cyber Security Research 22 May 2012 Jan Piet Barthel Uitvoering lange termijn onderzoek call for proposals cyber security research NWO 2012 Jan Piet Barthel (NWO) Programma coördinator

Nadere informatie

Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020. Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten

Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020. Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020 Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten Overzicht succesvolle waterprojecten Vanaf 2000 wordt in Fryslân gewerkt aan de ontwikkeling van het watertechnologiecluster

Nadere informatie

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst Optimale zorg tegen lagere kosten Het ziekenhuis van de toekomst 1 KIVI NIRIA Jaarcongres Onze visie en waarden Onze visie: Pioniersrol Siemens Energiezuinigheid Onze waarden: Innovatief Innovatief denken

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 De Nationale Studenten Enquête (NSE) is een grootschalig landelijk onderzoek waarin jaarlijks alle Bachelor en Master studenten in het hoger onderwijs gevraagd

Nadere informatie

Valorisatie Technosprong. Paul Althuis, 10-10-2011

Valorisatie Technosprong. Paul Althuis, 10-10-2011 Valorisatie Technosprong Paul Althuis, 10-10-2011 Visie Op regionaal niveau heeft Technosprong over 2010-2016 bijgedragen aan de realisatie van een optimaal starterklimaat in een regio vol open innovatie

Nadere informatie

ICT binnen de topsectoren. NWO-bijdrage 2016-2017. Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek

ICT binnen de topsectoren. NWO-bijdrage 2016-2017. Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek ICT binnen de topsectoren NWO-bijdrage 2016-2017 Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek Inhoudsopgave Inleiding 1 Kennis- en Innovatieagenda 1 Aanpak en totstandkoming NWO-bijdrage 1 Voorgestelde

Nadere informatie

Symposium Groene chemie in de delta

Symposium Groene chemie in de delta DPI Value Centre als onderdeel van TKI SPM en het valorisatienetwerk 2.0 Symposium Groene chemie in de delta A. Brouwer, 12 November 2012 TKI Smart Polymeric Materials Topresearch in polymeren 5-10 jaar

Nadere informatie

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils Visie op Valorisatie van onderzoeken naar ondernemen InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011 Maarten van Gils Agenda Persoonlijke introductie Het onderzoeken bij MICORD De overgang in

Nadere informatie

Kenmerkend voor ruimtevaart is de succesvolle samenwerking van bedrijfsleven, universiteiten & kennisinstituten en overheid: de gouden driehoek.

Kenmerkend voor ruimtevaart is de succesvolle samenwerking van bedrijfsleven, universiteiten & kennisinstituten en overheid: de gouden driehoek. 00 Ruimtevaart in Nederland en in Europa - Kort resume van de Nederlandse positie. Aandacht voor de komende Ministersconferentie van de European Space Agency (ESA) In december 2014 vindt de ESA Ministersconferentie

Nadere informatie

Life Sciences & Health TKI 2015

Life Sciences & Health TKI 2015 Life Sciences & Health TKI 2015 TKI LSH Match regeling voor publiek-private samenwerking Oproep tot het indienen van aanvragen voor de TKI- regeling voor de Topsector Life Sciences & Health 1. Regeling

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Datum: 22 april 2013 Betreft: Beleidsreactie op het advies "De

Nadere informatie

Wiskunde, NWO & de clusters

Wiskunde, NWO & de clusters Wiskunde, NWO & de clusters Arjen Doelman, Leiden Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek NWO & NWO Exacte Wetenschappen -- EW beslaat de gebieden informatica, sterrenkunde, wiskunde. --

Nadere informatie

Business Cluster Semiconductors East Netherlands

Business Cluster Semiconductors East Netherlands Business Cluster Semiconductors East Netherlands Ledenbijeenkomst 2 november 2010 Roel Fonville Supported by Roel Fonville Ruim 30 jaar Philips: 20 jaar Philips Components & Semiconductors Ontwikkelaar

Nadere informatie

Uw business case voor energiebesparing TKI-ISPT. RvT maart 2013

Uw business case voor energiebesparing TKI-ISPT. RvT maart 2013 Uw business case voor energiebesparing TKI-ISPT RvT maart 2013 Het topsectorenbeleid Overheid, Rijksdient voor ondernemend Nederland Tenders voor Demo, pilot en Early adapter projecten Topcluster voor

Nadere informatie

Innoveren in de topsectoren chemie en energie. InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning

Innoveren in de topsectoren chemie en energie. InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning Innoveren in de topsectoren chemie en energie InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning Om innovaties in de topsectoren chemie en energie kansrijker te maken helpt InnovatieLink

Nadere informatie

Horizon 2020. MKB instrument & Fast track to Innovation. Martijn Lammers. Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020.

Horizon 2020. MKB instrument & Fast track to Innovation. Martijn Lammers. Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020. Horizon 2020 MKB instrument & Fast track to Innovation 10 juni 2015 Martijn Lammers Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020 2 1 Boodschap 3 MKB instrument: wat is het? Financiering voor High

Nadere informatie

Technologiestichting STW / Jaarverslag 2015. Technologiestichting STW. Jaarverslag. www.stw.nl

Technologiestichting STW / Jaarverslag 2015. Technologiestichting STW. Jaarverslag. www.stw.nl Technologiestichting STW / Jaarverslag 2015 www.stw.nl Technologiestichting STW Jaarverslag 20 15 Technologiestichting STW Postadres Postbus 3021 3502 GA Utrecht The Netherlands Bezoekadres Van Vollenhovenlaan

Nadere informatie

Duurzaamheid: speerpunt voor industrie en onderwijs

Duurzaamheid: speerpunt voor industrie en onderwijs Duurzaamheid: speerpunt voor industrie en onderwijs Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie Nelo Emerencia, Speerpuntmanager Onderwijs & Innovatie Utrecht, 9 februari 2012 DAS Docentenconferentie

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

Voorstel inrichting TKI HTSM. Fred van Roosmalen Roadmapdag Eindhoven 25 juni 2012 Executive Council Utrecht 26 juni 2012

Voorstel inrichting TKI HTSM. Fred van Roosmalen Roadmapdag Eindhoven 25 juni 2012 Executive Council Utrecht 26 juni 2012 Voorstel inrichting TKI HTSM Fred van Roosmalen Roadmapdag Eindhoven 25 juni 2012 Executive Council Utrecht 26 juni 2012 Agenda Uitgangspunten Structuur TKI HTSM Uitvoering TKI toeslag (onder voorbehoud)

Nadere informatie

KvK dienstverlening topsectoren

KvK dienstverlening topsectoren MIT regeling 2014 KvK dienstverlening topsectoren Bon Uijting senior adviseur KvK 15 mei 2014 KvK verzorgt vele MKB loketten topsectoren Telnr MKB Loket MKB loketten topsectoren MKB loket Agro Food 088-585

Nadere informatie

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot:

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: Jac. Gofers 16 april 2015 1 Smart Industry Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: de productvraag (specificaties,

Nadere informatie

Ik hoop dus dat dit congres nieuwe ideeën gaat opleveren.

Ik hoop dus dat dit congres nieuwe ideeën gaat opleveren. Alleen de uitgesproken tekst geldt. Toespraak bij de opening van het Innoversum Innovatiecongres door Commissaris van de Koningin, drs. Ank Bijleveld-Schouten, op woensdag 25 mei 2011 om 9:20 te Enschede.

Nadere informatie

DELPHI CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek

DELPHI CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek Voor universiteiten zijn er een aantal interessante mogelijkheden om een prominente rol te spelen in het innovatieproces.

Nadere informatie

Topsector HTSM. Innovatie Contract LRN Subthema (Aero)space

Topsector HTSM. Innovatie Contract LRN Subthema (Aero)space Topsector HTSM Innovatie Contract LRN Subthema (Aero)space Netwerkmeeting NSO 28-10-2011 1 Inhoud HTSM en LRN Wat is een innovatiecontract? Hoe ziet de organisatie eruit? Hoe gaat de werking in de Gouden

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Met subsidie en ontvangen stagevergoedingen financiert de SBOH sinds 1989 de huisartsopleiding en

Met subsidie en ontvangen stagevergoedingen financiert de SBOH sinds 1989 de huisartsopleiding en BOH in Beeld 2013 waar de sboh voor staat Met subsidie en ontvangen stagevergoedingen financiert de SBOH sinds 1989 de huisartsopleiding en sinds 2007 de opleiding tot specialist ouderen geneeskunde. De

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

Centre for Biobased Economy Innoveren van kennisoverdracht. Gerlinde van Vilsteren, 23 juni 2015

Centre for Biobased Economy Innoveren van kennisoverdracht. Gerlinde van Vilsteren, 23 juni 2015 Centre for Biobased Economy Innoveren van kennisoverdracht Gerlinde van Vilsteren, 23 juni 2015 Onderzoeksagenda Biobased Economy 2015-2027 B4B: biobased voor bedrijven, burgers en beleid - ONDERWIJS Kansen

Nadere informatie

NWO-propositie voor de Topsector Agro & Food

NWO-propositie voor de Topsector Agro & Food NWO-propositie voor de Topsector Agro & Food Concrete acties voor 2012-2013 Innovatiecontract Binnen de topsector Agro & Food zijn drie strategische speerpunten geformuleerd, te weten Meer met minder door

Nadere informatie

Hoe ontwikkel je een regionale economy?

Hoe ontwikkel je een regionale economy? 1 Hoe ontwikkel je een regionale economy? Model van 5 elementen Excellent Science World leading and accessible positions in sciences People make the difference Attracting world class scientists and talented

Nadere informatie

Het Bedrijfslevenbeleid

Het Bedrijfslevenbeleid Het Bedrijfslevenbeleid NAAR DE TOP! Sjoerd Visser Programmadirectie Topsectoren i.o. Inhoud Regeerakkoord Bedrijfslevenbeleid - ambitie - topsectoren - ruimtelijke aspecten - financiering - Proces fasering

Nadere informatie

KALENDER 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY

KALENDER 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY ACADEMY KALENDER 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY 2014 Nieuw in 2014: RF6: Software Reliability Yellow Belt Design for Six Sigma Advanced Statistics Course ACADEMY 2014 is toonaangevend wanneer het gaat

Nadere informatie

Zonnecellen 2.0. Oktober 2013 Beurs Elektrotechniek 2013

Zonnecellen 2.0. Oktober 2013 Beurs Elektrotechniek 2013 Zonnecellen 2.0 Oktober 2013 Beurs Elektrotechniek 2013 Innovatiereis 0-energieomgeving De toekomst van zonne-energie Oktober 2013 3 Inhoud Commerciële haalbaarheid Zonne-cellen 2.0 Smart grid Rexel Nederland

Nadere informatie

Minicongres Finishing

Minicongres Finishing Minicongres Finishing Aluminium Centrum Houten 29 september 2010 Erik van Westing Program Manager 2 M2i Introductie Innovatie Programma Marktbehoeftes en maatschappelijke vragen Benodigde Technologische

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

5 jaar in beeld. www.lifesciencesatwork.nl

5 jaar in beeld. www.lifesciencesatwork.nl 5 jaar in beeld www.lifesciencesatwork.nl Het LifeSciences@work programma Innovaties in de Life Sciences kunnen grote impact hebben voor de samenleving. Het LifeSciences@work programma helpt startende

Nadere informatie

TNO-instrumentarium Creatieve Industrie

TNO-instrumentarium Creatieve Industrie TNO-instrumentarium Creatieve Industrie Instrumenten TNO voor Innovatie Vraagarticulatie Kennisoverdracht Kennisontwikkeling Technologisch consult in samenwerking met Syntens Branche Innovatie Agenda Challenge

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG.. Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

The green team. Imtech ICT CS. Imtech ICT Communication Solutions ICT Office Smart Buildings / Grids

The green team. Imtech ICT CS. Imtech ICT Communication Solutions ICT Office Smart Buildings / Grids The green team Imtech ICT CS Imtech ICT Communication Solutions ICT Office Smart Buildings / Grids Agenda presentatie 1. Corporate Social Responsibility drijfveer voor Smart X: Wat betekent CSR voor organisaties?

Nadere informatie

Green Deal Elektrisch vervoer

Green Deal Elektrisch vervoer Green Deal Elektrisch vervoer Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, ieder handelende in haar of zijn hoedanigheid

Nadere informatie

Internetpanel Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Resultaten peiling 29: Topsector Energie December 2014

Internetpanel Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Resultaten peiling 29: Topsector Energie December 2014 Internetpanel Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Resultaten peiling 29: Topsector Energie December 2014 1. Inleiding Deze nieuwsbrief beschrijft de resultaten van de peiling over subsidieregelingen

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

MKB-innovatiestimuleringsplan 2016 voor de topsector HTSM (en ICT) Utrecht, 5 februari 2016

MKB-innovatiestimuleringsplan 2016 voor de topsector HTSM (en ICT) Utrecht, 5 februari 2016 MKB-innovatiestimuleringsplan 2016 voor de topsector HTSM (en ICT) Utrecht, 5 februari 2016 MKB-Innovatiestimuleringsplan voor de topsector HTSM - 1 - Inleiding: De topsector High Tech Systemen en Materialen

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Japans-Nederlandse wetenschappelijke publicaties. Paul op den Brouw, 3 juli 2014, meer informatie: www.ianetwerk.nl

Japans-Nederlandse wetenschappelijke publicaties. Paul op den Brouw, 3 juli 2014, meer informatie: www.ianetwerk.nl Japans-Nederlandse wetenschappelijke publicaties Paul op den Brouw, 3 juli 2014, meer informatie: www.ianetwerk.nl Samenvatting Elf Japanse top-onderzoeksuniversiteiten spraken tijdens zijn bezoek aan

Nadere informatie

BCS in 2011 een bewogen jaar..!

BCS in 2011 een bewogen jaar..! BCS in 2011 een bewogen jaar..! Roel Fonville Eindhoven, 19 December 2011 Supported by Business Cluster Semiconductors Totaal Ecosysteem - Circa 150 bedrijven - Circa 15.000 werknemers - R&D omzet 10 miljard

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

E V E R B I N D I N G, N I E

E V E R B I N D I N G, N I E innovatie Syntens N I E U W E V E R B I N D I N G, N I E U W E B U S I N E S S Het veld waarin bedrijven opereren is voortdurend in beweging. Om een bedrijf gezond en succesvol te houden, is het belangrijk

Nadere informatie

CVO Groningen. Annemieke Galema en Jan Sikkema 18 september 2012

CVO Groningen. Annemieke Galema en Jan Sikkema 18 september 2012 CVO Groningen Annemieke Galema en Jan Sikkema 18 september 2012 Centrum voor Valorisatie en Ondernemerschap Stimuleren van kennisintensief ondernemerschap Drijvende krachten Valorisatie en Ondernemerschap

Nadere informatie

VALORISATIE in het HBO/bij de HAN. Christiaan Holland

VALORISATIE in het HBO/bij de HAN. Christiaan Holland VALORISATIE in het HBO/bij de HAN Christiaan Holland TTP vereniging 16 december 2013 Mijn bijdrage in 5 onderdelen: I. Mijn achtergrond II. III. IV. Visie en inleidende beschietingen Valorisatie in het

Nadere informatie

De Communicerende Universiteit (20%)

De Communicerende Universiteit (20%) De valorisatieranking is opgebouwd uit 3 componenten: De communicerende universiteit (20%), de samenwerkende universiteit (40%) en de ondernemende universiteit (40%). Iedere component is opgebouwd uit

Nadere informatie

Enorme hallen moeten natuurlijk ook verwarmd of gekoeld worden. Een dergelijke machine zou je wellicht in een boot verwachten

Enorme hallen moeten natuurlijk ook verwarmd of gekoeld worden. Een dergelijke machine zou je wellicht in een boot verwachten Dank dat ik op de eindejaarsbijeenkomst van het Orange Sports Forum mag spreken. Een unieke bijeenkomst waar de sportwereld en het bedrijfsleven samenkomt. Vorige week maandag is bij het IOC-congres in

Nadere informatie

TNO Early morning Toast Biogas trends and technology development. Leon Stille Leon.stille@tno.nl +31652779011

TNO Early morning Toast Biogas trends and technology development. Leon Stille Leon.stille@tno.nl +31652779011 TNO Early morning Toast Biogas trends and technology development Leon Stille Leon.stille@tno.nl +31652779011 TNO Partners TNO is een onafhankelijk kennis instituut met meer dan 80 jaar ervaring in technologie

Nadere informatie

De Overheidsvisie op de bio-based economy in de energietransitie

De Overheidsvisie op de bio-based economy in de energietransitie De Overheidsvisie op de bio-based economy in de energietransitie Irene Mouthaan, themaleider Bio-based Economy, directie Industrie & Handel, ministerie van LNV en IPE 0 Opbouw Presentatie Bio-based Economy

Nadere informatie

32673 Voordracht ter vervulling van twee vacatures in de Hoge Raad

32673 Voordracht ter vervulling van twee vacatures in de Hoge Raad 28753 Publiek-private samenwerking 32673 Voordracht ter vervulling van twee vacatures in de Hoge Raad Nr. 30 Brief van de minister van Economische Zaken en de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en

Nadere informatie

Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres

Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres Toespraak 26-03-2015 Toespraak van de staatssecretaris Dijksma (EZ) bij het Groentecongres op 26 maart 2015 in het World Trade Centrum in Rotterdam.

Nadere informatie

ACADEMY NAJAAR HOLLAND ACADEMY KALENDER NAJAAR 2014 INNOVATIVE. Nieuw in 2014: Beïnvloedingsvaardigheden voor. One Day Workshop QRM

ACADEMY NAJAAR HOLLAND ACADEMY KALENDER NAJAAR 2014 INNOVATIVE. Nieuw in 2014: Beïnvloedingsvaardigheden voor. One Day Workshop QRM ACADEMY KALENDER NAJAAR 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY NAJAAR 2014 Nieuw in 2014: RF9: Physics of Failure One Day Workshop QRM Beïnvloedingsvaardigheden voor specialisten ACADEMY NAJAAR 2014 is toonaangevend

Nadere informatie

Innovatie support gids

Innovatie support gids Innovatie support gids Uw gids naar resultaat 1 Uw gids naar resultaat Innovatief duurzaam drukwerk Het drukwerk van deze gids is uitgevoerd in waterloos offset met inkt op plantaardige basis, dit resulteert

Nadere informatie

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Dutch industry fit for the future?! onze wereld verandert en dus ook onze industrie. met impact op economie en samenleving smart industry agenda

Nadere informatie

Onderwijs en Kennisoverdracht

Onderwijs en Kennisoverdracht Onderwijs en Kennisoverdracht Ontwikkelingen in de duurzame landbouw in Suriname Prof. Tiny van Boekel, Decaan voor Onderwijs/Vice-rector, Wageningen University & Research Centre, NL Inhoud lezing Ontwikkelingen

Nadere informatie

Een Groene Generatie met Energie voor de Toekomst. René Wijffels

Een Groene Generatie met Energie voor de Toekomst. René Wijffels Een Groene Generatie met Energie voor de Toekomst René Wijffels Inhoud Wat is Biobased Economy? De bio-economy in de VS Behoefte aan professionals in bio-based economy Een groene generatie met energie

Nadere informatie

Xeltis en de kunst van meegroeiende hartkleppen. We zoeken naar een goeie verhouding tussen risk en benefit

Xeltis en de kunst van meegroeiende hartkleppen. We zoeken naar een goeie verhouding tussen risk en benefit Xeltis en de kunst van meegroeiende hartkleppen We zoeken naar een goeie verhouding tussen risk en benefit Augustus 2013, dankzij de vakantie zijn er op het terrein voor het Catalyst-gebouw plotseling

Nadere informatie

Trainingen - Onderzoeksprojecten opzetten, indienen en uitvoeren

Trainingen - Onderzoeksprojecten opzetten, indienen en uitvoeren Trainingen - Onderzoeksprojecten opzetten, indienen en uitvoeren Trainingen onderzoeksprojecten Bent u van plan om een project in te dienen onder KP7, maar heeft u daar geen of weinig ervaring mee? Wilt

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 16 september 2014 Betreft Toekomstfonds

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 16 september 2014 Betreft Toekomstfonds > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directie Algemene Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag Postadres

Nadere informatie

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. knowledge comes is our standard...

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. knowledge comes is our standard... Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Delivering An expert open mind knowledge comes is our standard... Burdock biedt project management, recruitment en consultancy in

Nadere informatie

Brochure Green IT Citizen

Brochure Green IT Citizen Brochure Green IT Citizen Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de Technische Universiteit

Nadere informatie

Aspasia. Call for proposals. Rondes Vidi en Vici met besluitvorming in 2016

Aspasia. Call for proposals. Rondes Vidi en Vici met besluitvorming in 2016 Call for proposals Aspasia Rondes Vidi en Vici met besluitvorming in 2016 Den Haag, april 2016 Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek Inhoud 1 Inleiding 1 1.1 Achtergrond 1 1.2 Beschikbaar

Nadere informatie

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011 PERSBERICHT World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 20-2011 Nederland zakt naar de 11e plaats op ranglijst van WEF Global Information Technology Report, en de opkomende economieën

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting 9

Samenvatting. Samenvatting 9 Samenvatting Sinds de introductie in 2001 van lectoraten in het Nederlandse hoger beroepsonderwijs wordt aan hogescholen steeds meer gezondheidsonderzoek uitgevoerd. De verwachting is dat dit niet alleen

Nadere informatie

ScaleUp Dashboard 2015

ScaleUp Dashboard 2015 Rapportage ScaleUp Dashboard 2015 ScaleUp Dashboard 2015 Prof. dr. Justin Jansen Lotte de Vos Rotterdam School of Management Erasmus Centre for Entrepreneurship Conclusies Nederland staat aan de Europese

Nadere informatie

Kennisbundeling brengt micro- en nanotechnologie sneller op de markt

Kennisbundeling brengt micro- en nanotechnologie sneller op de markt Kennisbundeling brengt micro- en nanotechnologie sneller op de markt I2I: Innovation to Industrialisation for advanced Micro- and Nanosystems R&D I2I, bestaand uit zes R&D deelprojecten en één clusterontwikkeling

Nadere informatie

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business Masterclass Value of Information Waarde creëren voor de business Informatie en informatietechnologie maken het verschil bij de ontwikkeling van nieuwe business ideeën. Met informatie kunnen nieuwe innovatieve

Nadere informatie

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. Continuous effort is our standard

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. Continuous effort is our standard Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Continuous effort is our standard Burdock lost kennis- en capaciteitsvraagstukken op bij opdrachtgevers in de civiele techniek, infrastructuur,

Nadere informatie

Deze perskit bevat informatie over Ecofys, de geschiedenis van het bedrijf, de kenmerken, enkele feiten en cijfers en de belangrijkste activiteiten.

Deze perskit bevat informatie over Ecofys, de geschiedenis van het bedrijf, de kenmerken, enkele feiten en cijfers en de belangrijkste activiteiten. Ecofys Perskit Ecofys Experts in Energy Inleiding Ecofys is al meer dan 25 jaar een toonaangevend internationaal consultancybedrijf in energie en klimaatbeleid. De visie van Ecofys is "sustainable energy

Nadere informatie

Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming Continu veiliger

Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming Continu veiliger Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming Continu veiliger Continu veiliger De Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) ziet er op toe dat de nucleaire veiligheid en

Nadere informatie

Nieuwsbrief Energie april 2013

Nieuwsbrief Energie april 2013 b6agina 1 van 6 Nieuwsbrief Energie april 2013 Inhoud Nieuws Duurzame energieveiling van start Nieuwe visie ontwikkeling biogas Algen en zeewier: hoe duurzaam is de productie? Kwaliteitsborging helpt bij

Nadere informatie

IIT Kanpur Ornella Geboers Maarten Leys

IIT Kanpur Ornella Geboers Maarten Leys IIT Kanpur Ornella Geboers Maarten Leys Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Voorstelling bedrijf... 3 Producten... 4 Reden in India... 5 Gerichte vragen... 6 Voorstelling bedrijf Het Indiaas Instituut voor

Nadere informatie

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Internationaal Ondernemen Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner In opdracht van het ministerie van Buitenlandse Zaken Partners for International Business Internationaal ondernemen

Nadere informatie

De ontwikkeling en toepassing van games voor gezondheid. Een verkenning van de Nederlandse situatie in internationaal perspectief

De ontwikkeling en toepassing van games voor gezondheid. Een verkenning van de Nederlandse situatie in internationaal perspectief De ontwikkeling en toepassing van games voor gezondheid Een verkenning van de Nederlandse situatie in internationaal perspectief HKU, Applied Games R&D programma Lector Jeroen van Mastrigt In opdracht

Nadere informatie

LED & de integratie in slimme netwerken met diverse sensoren, bieden nieuwe kansen voor openbare verlichting,

LED & de integratie in slimme netwerken met diverse sensoren, bieden nieuwe kansen voor openbare verlichting, / solution partner of the at TU/e De vraag Samenhangende vraagstellingen mbt openbare verlichting: Mogelijke vervanging van 21.000 lichtmasten in de stad Strategie die breder kijkt dan energiebesparing

Nadere informatie

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten INFORMATIE OVER HET INNOVATIEF ACTIEPROGRAMMA GRONINGEN

Nadere informatie

TU Delft: Joint Research Centres aanwezig waar het er toe doet

TU Delft: Joint Research Centres aanwezig waar het er toe doet TU Delft: Joint Research Centres aanwezig waar het er toe doet 5 March 2009 Delft University of Technology Challenge the future Grootste technische universiteit van NL TU engineers & technology utilized

Nadere informatie

s-hertogenbosch, juni 2013 Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis

s-hertogenbosch, juni 2013 Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis INHOUD 1. Inleiding 2. Pilot laadinfrastructuur Brabant 3. Overwegingen 4. Doelstellingen 5. Gefaseerde

Nadere informatie

Het creëren van een innovatieklimaat

Het creëren van een innovatieklimaat Het creëren van een innovatieklimaat Bertholt Leeftink Directeur- Generaal Bedrijfsleven & Innovatie Inhoud 1. Waarom bedrijven- en topsectorenbeleid? 2. Verdienvermogen en oplossingen voor maatschappelijke

Nadere informatie

IBM Cognos Performance 2010

IBM Cognos Performance 2010 IBM Cognos Performance 2010 Smart Decisions. Better Results. De Meervaart, Amsterdam Woensdag 10 november 2010 09.30-18.15 uur Kom naar IBM Cognos Performance 2010 op 10 november in Amsterdam 33% meer

Nadere informatie