Ambtelijke criminaliteit: In welke mate is het Vlaams klokkenluidersstatuut een efficiënte tool?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ambtelijke criminaliteit: In welke mate is het Vlaams klokkenluidersstatuut een efficiënte tool?"

Transcriptie

1 Faculteit Rechtsgeleerdheid Universiteit Gent Academiejaar Ambtelijke criminaliteit: In welke mate is het Vlaams klokkenluidersstatuut een efficiënte tool? Masterproef in de opleiding Master in de rechten Ingediend door Delphine Descheemaeker Studentennummer: Promotor: Prof. Dr. B. De Ruyver Commissaris: Prof. Dr. G. Vermeulen 1

2 Dankwoord Deze masterproef binnen de opleiding rechten kwam voor mijn omgeving niet onopgemerkt tot stand. Een paar woorden van dank zijn dus op zijn plaats. Vooreerst wil ik mijn ouders, zus en vrienden bedanken voor de steun en soms nodige woorden van moed die zij mij gaven. In het bijzonder wil ik mijn vader en Marie- Hélène bedanken om deze masterproef te lezen en te corrigeren waar nodig. Ook dank aan Bart Weekers, de Vlaamse ombudsman en Wim De Naeyer, manager- auditor bij de Interne Audit van de Vlaamse Administratie voor de ontvangst in hun diensten en het interessante gesprek dat ik met hen kon voeren. Tot slot wens ik ook mijn promotor Prof. Brice De Ruyver te bedanken, om het mogelijk te maken dit onderwerp te onderzoeken. I

3 1. Inleiding Het Begrip Klokkenluider Verschillende benaderingen Klokkenluidersregeling binnen een integriteitsbeleid Internationale initiatieven Verenigde Naties OESO Raad van Europa Elementen van een goede klokkenluidersregeling Het wetgevende kader Rapporteringskanalen Bescherming Inhoud van de bescherming Voorwaarden gekoppeld aan de bescherming a. Goede trouw b. Gegrond vermoeden van waarheid Naleving en afdwinging Evaluatie van de regeling Tussenbesluit Buitenlandse voorbeelden De Verenigde Staten Ontstaan De regeling in de praktijk a. Verboden handelingen b. Voorwaarden voor klokkenluiders c. Het verloop van de melding I. Office of Special Counsel II. Merit System Protection Board III. False Claims Act Het Verenigd Koninkrijk Ontstaan De regeling I. Interne meldingen Tussenbesluit Rechten en plichten van ambtenaren Vrijheid van meningsuiting Guja t. Moldavië Spreekrecht en spreekplicht Het Algemeen Principes- KB Het spreekrecht voor Vlaamse ambtenaren a. Het VPS b. Omzendbrief van 6 juli I. Verschillende uitgangspunten II. Beperkingen op het spreekrecht III. Spreekplicht Het spreekrecht voor Federale ambtenaren a. Omzendbrief nr II

4 De Raad van State : de zaak Peersmans Spreekplicht van art W.Sv De loyauteitsplicht Discretieplicht en plicht tot gereserveerdheid De zaak Rudy Aernoudt Eerste aanleg Hoger beroep Tussenbesluit Klokkenluidersbescherming in Vlaanderen Ontstaan van de Vlaamse klokkenluidersregeling De creatie van een Klokkenluidersdecreet De lijn- logica Toepassingsgebied van de klokkenluidersregeling Actoren De hiërarchisch meerdere Interne Audit Vlaamse Administratie a. Ontstaan b. Bevoegdheid inzake klokkenluiders I. Verloop van de procedure c. Autoriteit van de interne audit De Vlaamse Ombudsman a. Ontstaan b. Bevoegdheid inzake klokkenluiders I. Keuze voor de ombudsman II. Verloop van de procedure c. Autoriteit van de Vlaamse Ombudsman Samenwerking tussen IAVA en de Vlaamse ombudsdienst Andere rapporteringskanalen? Tussenbesluit Bescherming Voorwaarden aan de bescherming a. Begrip onregelmatigheden b. Voorwaarden De bescherming Tussenbesluit Spreekbuis Evaluatie Tussenbesluit Federale klokkenluidersbescherming Rapporteringskanalen en procedure Bescherming Tussenbesluit Conclusie Aanbevelingen Bibliografie Bijlage III

5 Bijlage IV

6 1. Inleiding 1. Klokkenluiders zijn de laatste tijd niet meer uit de actualiteit weg te denken, bij iedereen doen de namen van Edward Snowden, Bradley Manning of het korps van de politie- zone HaZoDi wel een belletje rinkelen. 2. Dat klokkenluiden een begrip van alle tijden is bewees Edward Douwes Dekker, die onder het pseudoniem Multatuli de wantoestanden in de kolonie Nederland- Indië aanklaagde in zijn boek Max Havelaar. In 1859 was Douwes Dekker dus al een klokkenluider avant la lettre. Ook Paul van Buitenen zal steeds geassocieerd worden met klokkenluiden. Hij was tot 1999 ambtenaar bij de Europese Commissie, toen hij de fraude van enkele commissieleden aanklaagde werd hij geschorst en later naar een andere functie overgeplaatst. Zijn onthullingen leidden uiteindelijk tot de aftreding van de toenmalige Commissie, maar Van Buitenen bleef men als een buitenstaander aanzien. Hierover zei hij in 1999: Als ik van tevoren had geweten wat er allemaal op mij af zou komen, dan had ik het niet gedaan. 3. Klokkenluiders moeten gehoord worden omwille van de kostbare informatie die zij kunnen bezitten, dit bewees Harry Markopolos. Sinds 2000 probeerde hij tevergeefs de klokken te luiden over het frauduleuze investeringsstelsel opgezet door Bernard Madoff, maar hij vond nergens gehoor. Pas 10 jaar later werd naar aanleiding van de kredietcrisis in de Verenigde Staten duidelijk wat Madoff had aangericht. De miljarden- fraude was waarschijnlijk nooit zo hoog geweest indien men in 1999 Markopolos had geloofd en de activiteiten van Madoff aan banden had gelegd. 4. Het belang van klokkenluiden mag dus niet onderschat worden, klokkenluiders verdienen respect voor hun moed om onregelmatigheden openbaar te maken, zij bewijzen het publiek belang en de democratie een grote dienst. Klokkenluiden is echter ook complex, omdat men tegelijk de overheid waar men is tewerkgesteld in een slecht daglicht plaatst 1. 1 J. MAESSCHALCK, Een ambtelijk integriteitsbeleid in de Vlaamse overheid, Leuven, Steunpunt Bestuurlijke Organisatie Vlaanderen,2005,

7 Door een kader te creëeren waarin onregelmatigheden kunnen gemeld worden en bescherming wordt geboden, voorkomt men dat meldingen zomaar in de openbaarheid komen en dat grote schade voor de betrokken overheid volgt. 5. In 2004 werd in Vlaanderen een bescherming voor klokkenluiders ingevoerd. Nu, 9 jaar later, is het tijd om dit klokkenluidersstatuut en de werking hiervan te evalueren. Deze masterproef tracht de efficiëntie van het Vlaams klokkenluidersstatuut van 2004 en de wijzigingen die hierop volgden, te onderzoeken. 6. De klokkenluidersregeling en de efficiëntie ervan zullen worden beoordeeld op basis van de kwaliteit van het wetgevend kader, de rapporteringskanalen, de bescherming die zij biedt en de periodieke evaluatie ervan. Om dit na te gaan werd een grondige literatuurstudie gedaan, werden er interviews afgenomen en buitenlandse regelingen vergeleken. In een eerste hoofdstuk zal het begrip klokkenluiden worden toegelicht en gekaderd worden binnen een integriteitsbeleid. Vervolgens volgt een overzicht van enkele internationale initiatieven omtrent klokkenluiden, waaronder de Verenigde Naties, de OESO en de Raad van Europa. In een volgend hoofdstuk zal aan de hand van een literatuurstudie getracht worden de belangrijkste elementen van een goede klokkenluidersregeling op te lijsten. Daarna zullen de klokkenluidersregelingen van de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk besproken worden. Er werd gekozen voor de Verenigde Staten omdat zij als een van de eerste landen wereldwijd een bescherming voor klokkenluiders invoerden. Deze wetgeving werd ondertussen ook al meerdere malen uitgebreid en aangepast, om die reden levert ze enkele interessante inzichten die kunnen toegepast worden op de Vlaamse regeling. Hetzelfde geldt voor het regeling uit het Verenigd Koninkrijk, die binnen het Europees continent als voorloper inzake bescherming van klokkenluiders wordt beschouwd. Nadat de rechten en plichten van ambtenaren worden besproken, volgt de besprekking van het decreet van 2004, de Vlaamse klokkenluidersregeling. Vervolgens komt nog een korte bespreking van het zeer recente wetsontwerp omtrent de bescherming van federale ambtenaren. Tot slot is er de conclusie, waarin het Vlaams statuut wordt geëvalueerd, op basis van de uitkomsten van de vorige hoofdstukken. 2

8 2. Het Begrip Klokkenluider 2.1. Verschillende benaderingen 7. De Nederlandse hoogleraar bestuurskunde MARK BOVENS omschreef al in 1988 klokkenluiden als de gebeurtenis waarbij een (ex- ) lid van een organisatie, zonder daartoe opdracht of toestemming te hebben gekregen, informatie onthult of op een andere wijze in de openbaarheid treedt met de bedoeling de aandacht te vestigen op een misstand waarvan hij kennis heeft gekregen door zijn werk binnen de organisatie 2. BOVENS situeert klokkenluiden binnen het zogenoemde institutioneel burgerschap wat inhoudt dat een ambtenaar beseft dat hij burger blijft, ook binnen het verband van zijn functie in een organisatie. 8. Ook de Memorie van toelichting van het decreet 3 refereert naar deze definitie, en benadrukt dat vooral een communicatiekanaal ter bescherming van de klokkenluider en de garantie op een ernstig onderzoek van de aangedragen informatie van belang zijn. 9. Een andere benadering van klokkenluiden is het bekendmaken door (vroegere of huidige) werknemers van illegale, immorele of niet- legitieme praktijken die onder de controle vallen van hun werkgever, aan personen of organisaties die tegen de praktijken actie kunnen ondernemen 4 deze definitie is afkomstig van MAESSCHALCK EN ORNELIS. MAESSCHALCK EN ORNELIS wijzen erop dat het verschil in deze definities in het element van de openbaarheid ligt. Volgens hen is klokkenluiden niet enkel het extern, maar ook al het intern melden van een onregelmatigheid, in tegenstelling tot Bovens, die in zijn definitie het in openbaarheid treden benadrukt en dus het intern melden eerder ziet als een vorm van loyaliteit aan de organisatie 5. 2 M.A.P. BOVENS, Verantwoordelijkheid en organisatie: beschouwingen over aansprakelijkheid, institutioneel burgerschap en ambtelijke ongehoorzaamheid, Zwolle, Tjeenk Willink, 1990, Memorie van Toelichting, Parl.St. Vl.Parl , nr. 1658/1, 2. 4 J. MAESSCHALCK en F. ORNELIS, Een inderdisciplinaire analyse van de klokkenluidersproblematiek in de openbare sector, TBP 2003, J.MAESSCHALCK en F. ORNELIS, Een inderdisciplinaire analyse van de klokkenluidersproblematiek in de openbare sector, TBP 2003,

9 10. Hoewel de Memorie van toelichting verwijst naar de definitie van BOVENS als basis blijkt de regeling toch meer gebaseerd te zijn op de definitie van MAESSCHALCK EN ORNELIS 6, onder meer omdat de Vlaamse regeling zowel interne als externe elementen bevat. 11. Volgens VAN DALE is een klokkenluider iemand die op zijn werk heersende misstanden in de openbaarheid brengt Klokkenluidersregeling binnen een integriteitsbeleid 12. Integriteit is de tegenhanger van corruptie 8. In de bestrijding van corruptie is een goed integriteitbeleid dan ook van uiterst belang. 13. Integriteitsbeleid is het geheel van beleidsinstrumenten dat erop gericht is de integriteit van de overheid in haar totaliteit en het integere optreden van de individuele ambtenaren afzonderlijk te bevorderen Een integriteitsbeleid kan vanuit 2 standpunten bekeken worden. Enerzijds is er de controlerende benadering, die een integriteitsbeleid typeert waarin de nadruk wordt gelegd op sterke regelgeving om het gedrag van ambtenaren te controleren. Anderzijds is er de stimulerende benadering, die, in tegenstelling tot de controlerende benadering, ambtenaren wil helpen omgaan met de beslissingsvrijheid die zij hebben binnen hun opdracht door onder andere deontologische codes en trainingen in ethische besluitvorming in te voeren. 10 Voor een gevarieerd integriteitsbeleid is het belangrijk om beide benaderingen te combineren. Het is immers niet voldoende om enkel werkinstrumenten te creëren die louter het afstraffen of het voorkomen van corruptie beogen. Het is een uitdaging om 6 F. SCHRAM, Integriteitsbeleid en klokkenluiders in het Vlaamse gewest, Bb&b 2005, R. BURGGRAEVE, J. DE TAVENIER, D. POLLEFEYT en J. HANSSENS, Witboek over corruptie en integriteit, Leuven, Davidsfonds, 2008, 9. 9 J. MAESSCHALCK, Naar een integriteitsbeleid voor ambtenaren: tussen nieuwe politieke cultuur en beter bestuur, Samenleving en Politiek 2001, afl. 10, J. MAESSCHALCK, Een ambtelijk integriteitsbeleid in de Vlaamse overheid, Leuven, Steunpunt Bestuurlijke Organisatie Vlaanderen, 2005,

10 een integriteitsbeleid te integreren binnen een organisatie, met steun van de leiding, zodat er een cultuurverandering kan ontstaan 11. Om een ruim en veelzijdig integriteitsbeleid te kunnen voeren zijn verschillende instrumenten mogelijk: deontologische codes, vormingen in integriteit (bijvoorbeeld dilemmatrainingen), integreren van een integriteitsbeleid in de organisatie (door bijvoorbeeld een integriteitsverantwoordelijke aan te stellen) en een klokkenluidersregeling MAESSCHALCK benadrukt dat een klokkenluidersregeling niet de kern maar het sluitstuk van een integriteitsbeleid moet zijn, al is het uiteraard wel essentieel als vangnet voor meldingen. De reden hiervoor is volgens hem dat een goed integriteitsbeleid voornamelijk stimulerend moet zijn. Ambtenaren moeten aangezet worden om ethisch te handelen en moeten daarin begeleid worden, pas wanneer er toch iets fout loopt is er een klokkenluidersregeling nodig als ultieme oplossing. 11 J. MAESSCHALCK, Integere ambtenaren, het kan!, De Standaard 2003, 1; W. DE NAEYER, De klokkenluidersregeling in de Vlaamse administratie, Orde dag 2009, afl. 47, J. MAESSCHALCK, Ambtelijke integriteit: meer dan fraude en corruptie vermijden in R. BURGGRAEVE, J. DE TAVENIER, D. POLLEFEYT EN J. HANSSENS, Witboek over corruptie en integriteit, Leuven, Davidsfonds, 2008, 39-52; J. MAESSCHALCK, Een ambtelijk integriteitsbeleid in de Vlaamse overheid, Leuven, Steunpunt Bestuurlijke Organisatie Vlaanderen, 2005,

11 3. Internationale initiatieven 16. Op internationaal niveau hebben zo wat alle grote organisaties reeds initiatief genomen om hun leden aan te zetten een integriteitsbeleid, met daarbinnen een bescherming van klokkenluiders, te integreren in hun nationale wetgeving. Hierna volgt een overzicht van de ontwikkelingen binnen de Verenigde Naties, vervolgens de OESO en de Raad van Europa Verenigde Naties 17. De Algemene Vergadering van de VN besliste in 2000 een ad- hoc commissie op te richten die een verdrag moest opstellen tegen corruptie. Op 31 oktober 2003 werd op basis van het werk van die commissie in New York uiteindelijk het anti- corruptieverdrag aangenomen 13. Dit verdrag is het eerste wettelijk bindend instrument in de strijd tegen corruptie en geeft de ondertekende landen een middel om corruptie te voorkomen en bestrijden 14. Het verdrag bevat enerzijds preventieve maatregelen die corruptie kunnen bestrijden, zoals het invoeren van een anti- corruptiebeleid, opstellen van gedragscodes voor ambtenaren, oprichten van anti- corruptie autoriteiten e.d., anderzijds bevat het verplichtingen voor de ondertekenende landen. 18. In het kader van klokkenluiders legt het verdrag in artikel 33 de verplichting op om hen te beschermen; Each State Party shall consider incorporating into its domestic legal system appropriate measures to provide protection against any unjustified treatment for any person who reports in good faith and on reasonable grounds to the competent authorities any facts concerning offences established in accordance with this Convention. Ook getuigen, deskundigen, slachtoffers en hun familieleden dienen bescherming te krijgen volgens artikel 32 van het verdrag. Die bescherming is ruim, ze omvat onder andere lichamelijke bescherming en de mogelijkheid een nieuwe identiteit of woonplaats te verkrijgen. Deze ruime bescherming is een gevolg van het feit dat men 13 Verdrag van de Verenigde Naties tegen corruptie van 31 oktober 2003, United Nations Treaty Series, vol. 2349, Ontwerp van decreet houdende instemming met het verdrag van de Verenigde Naties tegen corruptie opgemaakt in New York op 31 oktober 2003, Parl.St. Vl.Parl , stuk 1296, nr.2, 4. 6

12 zich tijdens de besprekingen van het Verdrag baseerde op de Amerikaanse regeling omtrent klokkenluiders België ratificeerde het Verdrag met de wet van 8 mei Vlaanderen stemde vervolgens ook in met het Verdrag met het decreet van 23 november OESO 20. Reeds in 1998 creëerde de OESO een aanbeveling omtrent het ethisch beleid binnen de publieke sector. 18 Hierin worden de OESO- leden aangespoord om ervoor te zorgen dat goed ethisch gedrag wordt gehandhaafd binnen de overheid. Er werden 12 algemene aanbevelingen opgesteld waaraan de landen hun beleid kunnen toetsen. Met betrekking tot het melden van onregelmatigheden is er voornamelijk principe nr. 12 dat bepaalt dat er procedures en mechanismen nodig zijn binnen een ethisch beleid om de onregelmatigheden te kunnen opsporen en onderzoeken. Ook zijn er sancties nodig om ongepast gedrag te kunnen ontmoedigen. Een klokkenluidersregeling is ondermeer nodig om deze doelstelling te kunnen verwezenlijken. 21. In 2003 kwam er een aanbeveling omtrent het omgaan met belangenconflicten binnen de overheid 19. Dit rapport geeft een overzicht van de regelgeving m.b.t. ethisch beleid in de 30 OESO- landen en vergelijkt deze. Ook hier wordt het belang van een goede klokkenluidersregeling aangehaald om schendingen van regels te kunnen detecteren en om degene die aangeeft te kunnen beschermen. 22. Na de G20 top van Seoul in 2010 werd een nota opgesteld door de OESO, in opdracht van de Anti- corruption Working Group van de G20, in verband met de bescherming van klokkenluiders. Hieruit ontstond een studie met de belangrijkste punten van de 15 T. MESSIAAN, Klokkenluiders: overzicht van wetgeving, NJW 2007, afl. 173, Wet 8 mei 2007 houdende instemming met het Verdrag van de Verenigde Naties tegen corruptie gedaan te New York op 31 oktober 2003, BS 18 november Decreet 23 november 2007 houdende instemming met het Verdrag van de Verenigde Naties tegen corruptie gedaan te New York op 31 oktober 2003, BS 24 december OECD Recommendation on improving ethical conduct in the public service including principles for managing ethics in the public service, OECD Recommendation on guidelines for managing conflict of interest in the public service,

13 klokkenluidersregelingen van de G20 landen en een lijst met richtlijnen om de landen te helpen hun engagement m.b.t. de bescherming van klokkenluiders verder uit te breiden In 2012 tenslotte was er het rapport van CleanGovBiz. 21 Dit is een initiatief van de OESO om landen te helpen een anti- corruptiebeleid uit te bouwen aan de hand van studies en rapporten die bestaande regelingen bundelen en aanbevelingen geven. In hun rapport van 2012 creëerden ze een lijst van 7 punten waaraan klokkenluidersregelingen kunnen getoetst worden om hun kwaliteit te beoordelen Raad van Europa 24. De Raad van Europa keurde al in 1999 twee verdragen goed omtrent de bestrijding van corruptie, het Strafrechtelijk Verdrag over corruptie en het Burgerlijk Verdrag over corruptie, beide werden geratificeerd door België In het Strafrechtelijk Verdrag stelt artikel 22 dat elke partij wetgevende en andere maatregelen moet nemen die nodig zijn voor de bescherming van personen die informatie verschaffen en samenwerken met justitie en van getuigen die een verklaring afleggen. 26. Het Burgerlijk Verdrag waarborgt de bescherming van klokkenluiders in zijn artikel 9; Each party shall provide in its internal law for appropriate protection against any unjustified sanction for employees who have reasonable grounds to suspect corruption and who report in good faith their suspicion to responsible persons or authorities 27. De Raad van Europa aanziet een klokkenluiderswetgeving als een belangrijke tool in de strijd tegen corruptie en de versterking van verantwoordelijkheid op de werkvloer. 20 G20 Anti- corruption Action Plan, Action point 7: protection of whistleblowers CleanGovBiz/OESO report Whistleblower protection: encouraging reporting, Wet van 19 februari 2004 houdende instemming met het Verdrag inzake de strafrechtelijke bestrijding van corruptie gedaan te Straatsburg op 27 januari 1999, BS 10 mei 2004; wet van 15 februari 2007 houdende instemming met het Burgerlijk Verdrag inzake corruptie, BS 28 maart

14 In resolutie 1916 uit 2010 stellen ze tevens voor een Europese conferentie met betrekking tot de bescherming van klokkenluiders te organiseren 23. Samen met resolutie 1916 nam de Parlementaire vergadering van de Raad van Europa resolutie 1729 aan, eveneens betreffende de bescherming van klokkenluiders. Hiermee wou de Raad zijn leden uitnodigen hun klokkenluiderswetgeving te harmoniseren tot een samenhangend geheel. Ze formuleerden hiervoor enkele richtlijnen als basis, waarbij de nadruk werd gelegd op de noodzaak van een cultuurverandering, zodat klokkenluiden binnen een organisatie niet meer als verraad maar als loyaal wordt aanzien. 4. Elementen van een goede klokkenluidersregeling 23 Resolutie 1916 van de Raad van Europa (29 april 2010). 9

15 28. Klokkenluidersregelingen kunnen in vele vormen voorkomen; om de kwaliteit en de effectiviteit van een klokkenluidersregeling te kunnen garanderen moet deze echter wel aan een paar voorwaarden voldoen. Op grond van bijdragen van verschillende organisaties en auteurs kunnen enkele elementen worden gedistilleerd die onontbeerlijk zijn om van een goede regeling te kunnen spreken. Wat volgt is een overzicht van de delen van een klokkenluidersregeling met telkens de minimumvoorwaarden waaraan zij moeten voldoen Het wetgevende kader 29. Vooreerst is het belangrijk dat het juridische luik van een klokkenluidersregeling een duidelijk, samenhangend en gemakkelijk te gebruiken geheel van regels vormt om een veilig alternatief te kunnen bieden in de plaats van stilte 24. De OESO benadrukt dat een samenhangende wet meer opvalt en aanzet om te melden, bovendien is het de meest effectieve basis is om bescherming te kunnen bieden aan klokkenluiders 25. Van de OESO- landen wordt de klokkenluidersregeling van het Verenigd Koninkrijk aanzien als de meest ontwikkelde en samenhangende regeling Eveneens van belang is de bekendheid van een klokkenluidersregeling. Ambtenaren die weet hebben van een mistoestand kunnen immers overtuigd worden dit te melden als ze weten dat er een regeling hieromtrent bestaat. Het niet of weinig voorkomen van meldingen ligt echter niet altijd bij de onbekendheid van een regeling, vaak zwijgt men uit angst voor represailles, ondanks de aanwezigheid van een statuut voor klokkenluiders Transparancy International, Whistleblowing: an effective tool in the fight against corruption, 2010, CleanGovBiz/OESO report Whistleblower protection: encouraging reporting, 2012, Zie infra randnummer 81 e.v. 27 L. BERENDSEN, M. BOVENS e.a., Evaluatie klokkenluidersregelingen publieke sector eindrapport, Utrecht 2008, ERSREG.PUBL.SECTOR.pdf,

16 31. Wat het personeel toepassingsgebied van een regeling voor klokkenluiders betreft, hamert Transparancy International (TI) erop dat dit zowel op de publieke als op de private, de profit als de non- profit sector en personen buiten de normale werkgever- werknemer relatie, zoals aannemers, consultants, vrijwilligers, tijdelijke en ex- werknemers e.d. moet slaan 28. Het materieel toepassingsgebied moet bovendien zoveel mogelijk soorten meldingen omvatten. De OESO vermeldt onder andere een inbreuk op een wet of regel, zware gevallen van verspilling van middelen, zware gevallen van slecht management, machtsmisbruik, een substantieel en specifiek gevaar voor volksgezondheid of veiligheid en vormen van gedrag die onder de nationale wetten als corruptie worden omschreven 29. Voor de duidelijkheid en eenvoudige toepassing van een regeling is het zeer belangrijk dat de definities van zowel het materieel als het personeel toepassingsgebied zo nauwkeurig mogelijk worden omschreven. 32. Tenslotte dient het wetgevende kader ook het melden van onregelmatigheden aan te sporen. Dit kan vooreerst door het communiceren van de regeling aan de personen die eronder vallen, opdat zij hun rechten kennen wanneer ze een onregelmatigheid willen melden 30. Ook kan men, om melden aan te moedigen, benadrukken dat het belangrijk is om schade aan de organisatie of maatschappij te voorkomen 31. Indien dit besef zowel bij de personeelsleden als het management groeit, kan een cultuuromslag ontstaan die zal leiden tot vaker melden bij ontdekking van een mistoestand. 28 Transparancy International, Whistleblowing: an effective tool in the fight against corruption, 2010, 3-4; Transparancy International, Recommended draft principles for whistleblowing legislation, 2009, CleanGovBiz/OESO report Whistleblower protection: encouraging reporting, 2012, CleanGovBiz/OESO report Whistleblower protection: encouraging reporting, 2012, Transparancy International, Recommended draft principles for whistleblowing legislation, 2009, 1. 11

17 4.2. Rapporteringskanalen 33. Om onregelmatigheden te kunnen melden zijn er verschillende rapporteringskanalen nodig die klachten kunnen ontvangen en verwerken. Dergelijke kanalen kunnen intern (binnen de dienst of organisatie van de melder) of extern (ofwel een daartoe opgericht orgaan ofwel het grote publiek door het gebruik van de media) zijn. 34. In een goede klokkenluidersregeling moet intern melden als eerste stap worden aanzien 32. De organisatie heeft dan tijd om de melding te onderzoeken en op te lossen, vooraleer dit in de openbaarheid komt en er schade wordt aangericht aan de dienst of organisatie. In dat opzicht is een structuur van verscheidene rapporteringskanalen een managementinstrument om de werking van de overheid te verbeteren en dus geen zware juridische rapporteringsprocedure 33. De hiërarchisch meerdere is de eerste en meest logische keuze om intern een onregelmatigheid aan te klagen. Ook het management of de vertrouwenspersoon, moest die aanwezig zijn binnen de dienst, kunnen geraadpleegd worden. Indien intern geen gehoor wordt gegeven aan de klacht moeten er externe kanalen bestaan die gemaakt zijn om dergelijke klokkenluidersmeldingen kunnen ontvangen en onderzoeken. Een ombudsman kan deze taak bijvoorbeeld vervullen. 35. Deze vormen van interne en externe rapportering dienen ervoor te zorgen dat klokkenluiders zich niet genoodzaakt zien om in de media hun verhaal te vertellen. Dit mag slechts als allerlaatste optie worden aanzien omdat eens het publiek op de hoogte is een rustige afhandeling van het dossier meestal niet meer mogelijk is en bovendien is de kans groot dat de dienst in opspraak komt Transparancy International, Whistleblowing: an effective tool in the fight against corruption, J. MAESSCHALCK, Een ambtelijk integriteitsbeleid in de Vlaamse overheid, Leuven, Steunpunt Bestuurlijke Organisatie Vlaanderen,2005, Verslag namens de Commissie voor Institutionele en Bestuurlijke Hervorming en Ambtenarenzaken, Parl.St. Vl.Parl , nr. 1658/5, 4. 12

18 36. De toegang tot deze verschillende rapporteringskanalen kan op 2 manieren worden geregeld, enerzijds is er het open stelsel en anderzijds het gesloten stelsel 35. Bij een open stelsel kan de klokkenluider melden bij eender welke instantie of persoon die hij verkiest. Dit is bijvoorbeeld zo in het Britse en het Amerikaanse systeem 36. Een gesloten systeem daarentegen voorziet dat meldingen enkel bij een bepaalde persoon of instantie kunnen. Dit sluit echter wel niet uit dat de ambtenaar kan gaan melden bij een zelfgekozen persoon, maar hij zal dit dan doen op basis van zijn recht op vrije meningsuiting en geen bescherming kunnen verkrijgen. MAESSCHALCK EN ORNELIS waarschuwen dat het bij een gesloten stelsel weliswaar goed is om eerst intern te melden, maar dat hier niet te veel nadruk op mag gelegd worden door de toegang tot andere fora te beperken, want dat geeft de indruk dat men problemen niet naar buiten wil brengen 37. Een mengvorm waarbij enkele fora specifiek voorzien worden om meldingen te ontvangen, maar waarbij de klokkenluider uiteindelijk kan kiezen welke van die fora hij zijn melding zal doen lijkt de beste oplossing Bescherming 37. Gezien de negatieve connotatie die verbonden is aan klokkenluiden bestaat er een grote kans dat klokkenluiders aan represailles worden onderworpen. Dit kan gaan van nauwere supervisie, minder of net zwaarder werk krijgen tot zelfs pesterijen en ontslag. 35 J. MAESSCHALCK en F. ORNELIS, Een interdisciplinaire analyse van de klokkenluidersproblematiek in de openbare sector, TBP 2003, Zie infra randnummers 61 e.v. en 81 e.v. 37 J. MAESSCHALCK en F. ORNELIS, Een interdisciplinaire analyse van de klokkenluidersproblematiek in de openbare sector, TBP 2003,

19 Het is daarom zeer belangrijk dat een toekomstig klokkenluider er op kan vertrouwen dat hem gepaste en effectieve bescherming kan geboden worden Bovendien formuleert Bovens nog een aantal principiële redenen om bescherming te bieden aan klokkenluiders. Vooreerst is klokkenluiden een vorm van meningsuiting, en daarom alleen al verdient dit bescherming. Vervolgens moeten klokkenluiders ook beschermd worden omdat zij een civic culture in stand houden. Dit betekent dat ambtenaren zich realiseren dat zij burgers blijven, ook tijdens hun dienst en bijgevolg mogen zij niet gestraft worden voor hun ethisch hoogstaand gedrag, zijnde het melden van corruptie, wanbeheer of verspilling. Tenslotte stelt Bovens dat klokkenluiden een noodzakelijk onderdeel is van het zogenoemde model van persoonlijke en individuele verantwoordelijkheid dat de grondslag is van grote delen van de rechtssystemen in Westerse landen en waarbij functionarissen de gelegenheid moeten krijgen om zich verantwoordelijk te gedragen Inhoud van de bescherming 39. Ten eerste moet de wettelijke regeling kunnen garanderen dat een klokkenluider beschermd zal worden tegen elk mogelijk nadeel naar aanleiding van zijn melding. Dit moet ruim geïnterpreteerd worden, klokkenluiders dienen niet enkel beschermd te worden tegen sancties en ontslag, maar ook tegen overplaatsingen buiten hun wil en zelfs verlies van status of voordelen. 40 De regeling moet eveneens bescherming tegen represailles van derden kunnen bieden, bijvoorbeeld wanneer nieuwe werkgevers of collega s naar aanleiding van de melding een klokkenluider ongehoord of oneerlijk behandelen M.A.P. BOVENS, Verantwoordelijkheid en organisatie: beschouwingen over aansprakelijkheid, institutioneel burgerschap en ambtelijke ongehoorzaamheid, Zwolle, Tjeenk Willink, 1990, M.A.P. BOVENS, Bescherming van de klokkenluiders in T. ABMA en R. IN T VELD (ed.), Handboek beleidswetenschap. Perspectieven/thema s/ praktijkvoorbeelden, Amsterdam, Boom, 2001, Transparancy International, Recommended draft principles for whistleblowing legislation, 2009, J. MAESSCHALCK en F. ORNELIS, Een interdisciplinaire analyse van de klokkenluidersproblematiek in de openbare sector, TBP 2003,

20 Wanneer de klokkenluider in het kader van zijn melding ook geheime informatie onthult, dan moet het klokkenluidersstatuut voorzien in ontheffing van elke mogelijke aansprakelijkheid die hieraan kan verbonden zijn. 42 In bepaalde rechtssystemen is het immers zo dat sancties rusten op het onthullen van geheime informatie en de bescherming als klokkenluider in die gevallen wordt verhinderd. 40. Tevens een belangrijk element binnen de bescherming betreft de identiteit van de melder. Zoals Wim De Naeyer, van IAVA reeds aanhaalde De beste bescherming die je aan een klokkenluider kan geven is de bescherming van zijn identiteit. 43 Vooreerst moet er gewezen worden op het verschil tussen anonimiteit en vertrouwelijkheid. Anonimiteit betekent dat men bij het meldpunt niets weet over de identiteit van de melder, in tegenstelling tot vertrouwelijkheid, waar de persoon aan wie werd gemeld wel de identiteit kent van de melder, maar de verplichting heeft deze geheim te houden binnen de dienst en voor het grote publiek 44. In het geval van een anonieme melding stellen zich echter 2 problemen, enerzijds is de gegeven informatie beperkt en kan het meldpunt geen bijkomende vragen stellen aan de melder en anderzijds kan men de goede trouw van een melder niet nagaan. 45 Een klokkenluiderssysteem moet dus zeker voorzien in de mogelijkheid van vertrouwelijk melden en het dient zo georganiseerd te zijn dat de identiteit van de melder niet bekend geraakt binnen de rest van de organisatie. 46 Slechts wanneer de melder uitdrukkelijk toestemming geeft of indien de wet het zo voorziet, kan de identiteit bekend gemaakt worden Wat betreft de problematiek rond het bewijzen dat een maatregel genomen tegen de klokkenluider ook effectief ten gevolge van de melding is, kan een bijkomende 42 G20 Anti- corruption Action Plan, Action point 7: protection of whistleblowers 2010, Zie bijlage 2 voor het volledige interview met dhr. De Naeyer. 44 Transparancy International, Alternative to silence: whistleblower protection in 10 european countries, 2009, J. MAESSCHALCK en F. ORNELIS, Een interdisciplinaire analyse van de klokkenluidersproblematiek in de openbare sector, TBP 2003, W. DE NAEYER, De klokkenluidersregeling in de Vlaamse administratie, Orde dag 2009, afl. 47, Transparancy International, Whistleblowing: an effective tool in the fight against corruption, 2010, 6. 15

Klokkenluidersregeling Woonpartners Midden-Holland

Klokkenluidersregeling Woonpartners Midden-Holland Klokkenluidersregeling Woonpartners Midden-Holland Waddinxveen, 15 december 2014 Doc.nr.: 1412025 / # Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 1 Inleiding 3 1.1 Waarom een klokkenluidersregeling... 3 1.2 Definities...

Nadere informatie

KLOKKENLUIDERREGELING WONINGSTICHTING VOLKSBELANG

KLOKKENLUIDERREGELING WONINGSTICHTING VOLKSBELANG KLOKKENLUIDERREGELING WONINGSTICHTING VOLKSBELANG 1. Algemeen In de Governancecode Woningcorporaties d.d. november 2006 wordt gesteld dat de directeurbestuurder ervoor zorgt dat werknemers zonder gevaar

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling PThU

Klokkenluidersregeling PThU Klokkenluidersregeling PThU Hoofdstuk 1 Algemene Bepalingen Artikel 1 Begripsbepalingen In deze regeling wordt verstaan onder: a. een melder: degene die (het vermoeden) van een misstand meldt. b. bevoegd

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling Thús Wonen

Klokkenluidersregeling Thús Wonen Klokkenluidersregeling Thús Wonen Voorwoord Thús Wonen vindt het belangrijk dat werknemers op een adequate en veilige manier melding kunnen doen van eventuele vermoedens van misstanden binnen de organisatie.

Nadere informatie

Regeling inzake het omgaan met een vermoeden van een ernstige misstand (Klokkenluidersregeling Medelijk Dalton Lyceum)

Regeling inzake het omgaan met een vermoeden van een ernstige misstand (Klokkenluidersregeling Medelijk Dalton Lyceum) IVIPGD12012031408250212 GD1 14.03.2012 0212 Klokkenluidersregeling Stedelijk Dalton Lyceum Regeling Regeling inzake het omgaan met een vermoeden van een ernstige misstand (Klokkenluidersregeling Medelijk

Nadere informatie

KLOKKENLUIDERSREGELING GOED WONEN ZEDERIK

KLOKKENLUIDERSREGELING GOED WONEN ZEDERIK KLOKKENLUIDERSREGELING GOED WONEN ZEDERIK Vastgesteld door het MT op 14 oktober 2008 Inleiding Goed Wonen Zederik heeft een integriteitscode opgesteld waarin is uitgewerkt hoe integer wordt omgegaan met

Nadere informatie

Vragen en antwoorden

Vragen en antwoorden Vragen en antwoorden 1) Wat is de reikwijdte van de Ethics Open Talk-site van L ORÉAL? Afhankelijk van de vervulling van de voorwaarden zoals vermeld bij vraag 2 hieronder kun je op de Ethics Open Talk-site

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling High Five Intenz Groep B.V.

Klokkenluidersregeling High Five Intenz Groep B.V. Klokkenluidersregeling High Five Intenz Groep B.V. Regeling procedure inzake het omgaan met een vermoeden van een misstand of onregelmatigheid, met instemming van de Ondernemingsraad van High Five Health

Nadere informatie

Hannah de Jong Transparency International Nederland. Nieuwe Wet Huis voor Klokkenluiders

Hannah de Jong Transparency International Nederland. Nieuwe Wet Huis voor Klokkenluiders Hannah de Jong Transparency International Nederland Nieuwe Wet Huis voor Klokkenluiders I. Inleiding Introductie Wie zijn klokkenluiders? Ontwikkelingen klokkenluiden Wet Huis voor Klokkenluiders Klokkenluidersregeling

Nadere informatie

KLOKKENLUIDERSREGLEMENT STICHTING TRIFOLIUM WOONDIENSTEN BOSKOOP

KLOKKENLUIDERSREGLEMENT STICHTING TRIFOLIUM WOONDIENSTEN BOSKOOP KLOKKENLUIDERSREGLEMENT STICHTING TRIFOLIUM WOONDIENSTEN BOSKOOP Inleiding/beleidslijn Trifolium verwacht dat haar medewerkers zich te allen tijde aan in- en externe regelgeving en afspraken zullen houden.

Nadere informatie

KLOKKENLUIDERSREGELING

KLOKKENLUIDERSREGELING KLOKKENLUIDERSREGELING Inleiding Velison Wonen acht het van belang dat medewerkers op adequate en veilige wijze melding kunnen doen van eventuele vermoedens van ernstige misstanden binnen de organisatie.

Nadere informatie

KLOKKENLUIDERSREGELING CIZ

KLOKKENLUIDERSREGELING CIZ KLOKKENLUIDERSREGELING CIZ Regeling inzake het omgaan met een vermoeden van een misstand of onregelmatigheid Klokkenluidersregeling vastgesteld 31 december 2014 1 INHOUDSOPGAVE INLEIDING 3 1. INTERNE MELDING

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling Domesta (vastgesteld door de bestuurder op 13-5-2014)

Klokkenluidersregeling Domesta (vastgesteld door de bestuurder op 13-5-2014) Klokkenluidersregeling Domesta (vastgesteld door de bestuurder op 13-5-2014) Domesta is een maatschappelijk ondernemer en heeft als corporatie de verantwoordelijkheid over vastgoed en (financiële) middelen

Nadere informatie

Klokkenluiderregeling Stichting Woontij

Klokkenluiderregeling Stichting Woontij Klokkenluiderregeling Stichting Woontij Klokkenluiderregeling Woontij, versie 1.2, 8 februari 2011 1 Woontij vindt het belangrijk dat werknemers op een adequate en veilige manier melding kunnen doen van

Nadere informatie

PostNL Business Principles

PostNL Business Principles 3 december 2014 PostNL N.V. PostNL Business Principles Raad van Bestuur Auteur Director Audit & Security Titel PostNL Business Principles Versie 1.1 Dit document is een vertaling van de Engelstalige versie.

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling

Klokkenluidersregeling REGELING INZAKE HET OMGAAN MET EEN VERMOEDEN VAN EEN MISSTAND HOOFDSTUK 1. DEFINITIES Artikel 1. Definities In deze regeling worden de volgende definities gebruikt: betrokkene: degene die al dan niet in

Nadere informatie

Klokkenluiderregeling. Beleid en regelingen Stadlander

Klokkenluiderregeling. Beleid en regelingen Stadlander Klokkenluiderregeling Beleid en regelingen Stadlander Stadlander Goedkeuring managementteam op 21 maart 2011 Postbus 203 Goedkeuring Raad van Commissarissen op 26 april 2011 4600 AE Bergen op Zoom Instemming

Nadere informatie

KLOKKENLUIDERSREGELING

KLOKKENLUIDERSREGELING KLOKKENLUIDERSREGELING Juli 2013 Klokkenluidersregeling Poort6 Inleiding Poort6 hecht er veel waarde aan dat werknemers op een adequate en veilige manier melding kunnen maken van eventuele vermoedens van

Nadere informatie

Regeling procedure en bescherming bij melding van een vermoeden van een misstand

Regeling procedure en bescherming bij melding van een vermoeden van een misstand Klokkenluidersregeling Kennemer Wonen Regeling procedure en bescherming bij melding van een vermoeden van een misstand Kennemer Wonen vindt het belangrijk dat werknemers op een goede maar vooral veilige

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling Stichting Voortgezet Onderwijs Kennemerland

Klokkenluidersregeling Stichting Voortgezet Onderwijs Kennemerland Klokkenluidersregeling Stichting Voortgezet Onderwijs Kennemerland N.B. Deze regeling is afgeleid van de regeling Klokkenluiden in het VO van september 2008 Preambule De regeling inzake het omgaan met

Nadere informatie

klokkenluidersregeling

klokkenluidersregeling klokkenluidersregeling Klokkenluidersregeling Woonvisie 1 Inleiding Woonvisie wil in al zijn activiteiten hoge normen naleven ten aanzien van openheid, fatsoen en integriteit. Om deze normen te handhaven

Nadere informatie

Commissie voor de toegang tot en het hergebruik van bestuursdocumenten

Commissie voor de toegang tot en het hergebruik van bestuursdocumenten Commissie voor de toegang tot en het hergebruik van bestuursdocumenten Afdeling openbaarheid van bestuur 13 februari 2012 ADVIES 2012-8 met betrekking tot de openbaarheid van voorbereidende documenten

Nadere informatie

Veelgestelde vragen (FAQ's) Staples EthicsLink

Veelgestelde vragen (FAQ's) Staples EthicsLink Veelgestelde vragen (FAQ's) Staples EthicsLink Inleiding Het doel van dit document is om medewerkers van Staples te informeren over de helpdeskvoor ethiek en de naleving daarvan (Ethics and Compliance

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling

Klokkenluidersregeling Meldingsregeling overtredingen of misstanden Group Compliance Document informatie Titel Klokkenluidersregeling Auteur Group Compliance Versie 2.0 Datum 1 januari 2014 Inhoud 1. Inleiding... 2 1.1 Doel

Nadere informatie

Procedure voor het melden van een veronderstelde integriteitsschending in de federale administratieve overheid door haar personeelsleden

Procedure voor het melden van een veronderstelde integriteitsschending in de federale administratieve overheid door haar personeelsleden Procedure voor het melden van een veronderstelde integriteitsschending in de federale administratieve overheid door haar personeelsleden Wie kan melden? - Elk statutair personeelslid, elke stagiair of

Nadere informatie

ZO DOEN WE DAT BIJ "WOONGENOOT" Klokkenluidersregeling voor de organisatie

ZO DOEN WE DAT BIJ WOONGENOOT Klokkenluidersregeling voor de organisatie ZO DOEN WE DAT BIJ "WOONGENOOT" Klokkenluidersregeling voor de organisatie KLOKKENLUIDEN BIJ WOONGENOOT Klokkenluidersregeling voor de organisatie AANLEIDING Deze regeling biedt iedere medewerker van WoonGenoot

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling Ymere 28 maart 2008

Klokkenluidersregeling Ymere 28 maart 2008 Klokkenluidersregeling Ymere 28 maart 2008 Inleiding Ymere vindt openheid, fatsoen en integer handelen erg belangrijk. Ymere wil dat medewerkers bij hun handelen hoge normen hanteren op dit gebied. Dit

Nadere informatie

Procedure voor de bescherming van klokkenluiders in KBC Asset Management NV

Procedure voor de bescherming van klokkenluiders in KBC Asset Management NV Procedure voor de bescherming van klokkenluiders in KBC Asset Management NV 1. Basisprincipes KBC Asset Management NV verwacht dat haar medewerkers de voorwaarden van hun arbeidscontracten te goeder trouw

Nadere informatie

AZL. Corporate Compliance POLICY. Klokkenluider Policy. Versie 1.0

AZL. Corporate Compliance POLICY. Klokkenluider Policy. Versie 1.0 AZL Corporate Compliance POLICY Klokkenluider Policy Versie 1.0 Klokkenluidersbeleid mei 2014 1 INFORMATIEBLAD Gepubliceerd door: AZL Deze Policy geeft uitvoering aan de eisen van, en is afgestemd op,

Nadere informatie

Regeling melding misstanden Heliomare (Klokkenluidersregeling)

Regeling melding misstanden Heliomare (Klokkenluidersregeling) Werkingsgebied Vastgesteld In werking op Geldig tot Documenteigenaar Auteur Heliomare 14-12-2010 01-01-2011 01-01-2015 Raad van Bestuur Bestuurssecretaris Regeling melding misstanden Heliomare (Klokkenluidersregeling)

Nadere informatie

Regeling inzake het omgaan met een vermoeden van een misstand (Klokkenluidersregeling) Amsterdam, 1 juli 2007

Regeling inzake het omgaan met een vermoeden van een misstand (Klokkenluidersregeling) Amsterdam, 1 juli 2007 Regeling inzake het omgaan met een vermoeden van een misstand (Klokkenluidersregeling) Amsterdam, 1 juli 2007 Klokkenluidersregeling De Key 1 Inhoudsopgave 1 Definities...3 2 Interne procedure...3 3 Melding

Nadere informatie

3 De nieuwe Wet Huis voor klokkenluiders en de rol van de ondernemingsraad

3 De nieuwe Wet Huis voor klokkenluiders en de rol van de ondernemingsraad Klokkenluiders en ondernemingsraad 3 De nieuwe Wet Huis voor klokkenluiders en de rol van de ondernemingsraad Alexander Briejer & Miranda Koevoets 1. Inleiding De klokkenluidersproblematiek heeft in literatuur

Nadere informatie

Deontologische Code. Deze Deontologische Code is zowel op individuen als op entiteiten die interne auditdiensten verlenen van toepassing.

Deontologische Code. Deze Deontologische Code is zowel op individuen als op entiteiten die interne auditdiensten verlenen van toepassing. Deontologische Code INLEIDING Het doel van de Deontologische Code van het Instituut is het stimuleren van een ethische cultuur binnen het geheel van de professionele uitoefening van interne audit. Interne

Nadere informatie

Procedure. Versie 3.3

Procedure. Versie 3.3 ROC MN Klokkenluiderregeling Toelichting op de regeling inzake het omgaan met een vermoeden van een misstand. Alleen het officiële reglement is rechtsgeldig. Vooraf Voor ondernemingen en instellingen zijn

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling

Klokkenluidersregeling Klokkenluidersregeling Voorwoord Sinds 1 januari 2010 is er voor de brancheorganisaties in de zorg een vernieuwde Zorgbrede Governancecode van kracht. Deze code regelt dat Stichting Humanitas aanspreekbaar

Nadere informatie

Scalda. Klokkenluidersregeling Scalda Regeling inzake het omgaan met een vermoeden van een ernstige misstand binnen Scalda. Versie: 5 november 2012

Scalda. Klokkenluidersregeling Scalda Regeling inzake het omgaan met een vermoeden van een ernstige misstand binnen Scalda. Versie: 5 november 2012 Scalda Klokkenluidersregeling Scalda Regeling inzake het omgaan met een vermoeden van een ernstige misstand binnen Scalda Versie: 5 november 2012 Voorgenomen Besluit College van Bestuur d.d. 13 november

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling Area

Klokkenluidersregeling Area Area Juli 2015 Klokkenluidersregeling Inleiding In de Governancecode Woningcorporaties van Aedes is in artikel II.1.6 gesteld dat de directeur-bestuurder ervoor zorgt dat werknemers zonder gevaar voor

Nadere informatie

Wereldwijd Klokkenluidersbeleid. ABN AMRO Bank N.V.

Wereldwijd Klokkenluidersbeleid. ABN AMRO Bank N.V. Wereldwijd Klokkenluidersbeleid ABN AMRO Bank N.V. Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Achtergrond 3 1.2 Onregelmatigheden van algemene, operationele en financiële aard 4 1.3 Lokale wet prevaleert 5 1.4 Persoonlijke

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling ZVH

Klokkenluidersregeling ZVH Klokkenluidersregeling ZVH Inleiding ZVH biedt kwaliteitshuisvesting aan mensen met een laag inkomen. Dat is onze missie die we eind 2008 hebben geformuleerd. Na bijna 100 jaar zijn we daarmee nog steeds

Nadere informatie

www.afier.com Klachtenregeling Inhoud

www.afier.com Klachtenregeling Inhoud 7 Klachtenregeling Inhoud 1. Doelstellingen en uitgangspunten 2. Contactpersonen 3. Klachtenprocedure 4. Evaluatie klachtenafhandeling 5. Geheimhouding 6. Privacy en rechtbescherming 1. Doelstellingen

Nadere informatie

K l o k k e n l u i d e r s r e g e l i n g. Stichting Pensioenfonds PostN L

K l o k k e n l u i d e r s r e g e l i n g. Stichting Pensioenfonds PostN L K l o k k e n l u i d e r s r e g e l i n g Stichting Pensioenfonds PostN L Versie december 2015 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Regelgeving 3 3 Samenhang interne regelingen 3 4 Inhoud Klokkenluidersregeling

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling

Klokkenluidersregeling Klokkenluidersregeling Gedragsregels in verband met een Vermoeden van een misstand Policy Eigenaar Director GRC Policy Goedkeurder Board of Management Ingangsdatum 15 November 2013 Uitgifte datum Versie

Nadere informatie

KLACHTENREGELING. Preventie en aanpak ongewenst gedrag, intimidatie en discriminatie

KLACHTENREGELING. Preventie en aanpak ongewenst gedrag, intimidatie en discriminatie KLACHTENREGELING Preventie en aanpak ongewenst gedrag, intimidatie en discriminatie 1. Klachtenregeling 1.1 Begripsbepalingen en definities. Discriminatie: Het ongelijk behandelen van mensen in gelijke

Nadere informatie

Klokkenluiderregeling Oosterpoort. Regeling inzake het omgaan met een vermoeden van een misstand

Klokkenluiderregeling Oosterpoort. Regeling inzake het omgaan met een vermoeden van een misstand Klokkenluiderregeling Oosterpoort Regeling inzake het omgaan met een vermoeden van een misstand Groesbeek Juni 2008 1 Inhoudsopgave Bladzijde 1. Inleiding 3 2. Definities 4 3. Het melden van een (vermoeden

Nadere informatie

Klokkenluiderregeling

Klokkenluiderregeling Klokkenluiderregeling Artikel 1 Doel DeltaWonen vindt het belangrijk dat werknemers op een adequate en veilige manier melding kunnen doen van vermoedens van misstanden binnen de organisatie. Daarom is

Nadere informatie

Klachtenregeling Wetenschappelijke Integriteit NWO - subsidieverlening

Klachtenregeling Wetenschappelijke Integriteit NWO - subsidieverlening Klachtenregeling Wetenschappelijke Integriteit NWO - subsidieverlening Preambule NWO beschouwt het als haar taak om te waken over de kwaliteit van het door NWO gefinancierde wetenschappelijk onderzoek.

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie begrotingscontrole

EUROPEES PARLEMENT. Commissie begrotingscontrole EUROPEES PARLEMENT 1999 Commissie begrotingscontrole 2004 29 juni 2001 PE 305.601/6-20 AMENDEMENTEN 6-20 ONTWERPADVIES - Theato aan de Commissie constitutionele zaken (PE 305.601) ALGEMENE HERZIENING VAN

Nadere informatie

Beleid tegen mensenhandel en slavernij

Beleid tegen mensenhandel en slavernij Beleid tegen mensenhandel en slavernij Inhoud Doel Bereik Beleidsverklaring onderzoek en naleving auditbeleid Verwante documenten en processen 2 B e l e i d t e g e n m e n s e n h a n d e l en s l a v

Nadere informatie

De (herziene) Europese Overeenkomst inzake adoptie van kinderen

De (herziene) Europese Overeenkomst inzake adoptie van kinderen De (herziene) Europese Overeenkomst inzake adoptie van kinderen SARiV Advies 2013/19 SAR WGG Advies 11 juli 2013 Strategische Adviesraad internationaal Vlaanderen Boudewijnlaan 30 bus 81 1000 Brussel T.

Nadere informatie

Deze vertaling van het Engelstalige document is gemakshalve voor u bedoeld. De originele tekst in het Engels is in alle gevallen van toepassing op uw

Deze vertaling van het Engelstalige document is gemakshalve voor u bedoeld. De originele tekst in het Engels is in alle gevallen van toepassing op uw Deze vertaling van het Engelstalige document is gemakshalve voor u bedoeld. De originele tekst in het Engels is in alle gevallen van toepassing op uw rechten en verplichtingen. U kunt het originele document

Nadere informatie

INHOUD. VOORWOORD... v HOOFDSTUK 1. DISCRIMINATIE OP DE WERKVLOER EN DE WETTEN VAN 10 MEI 2007... 1

INHOUD. VOORWOORD... v HOOFDSTUK 1. DISCRIMINATIE OP DE WERKVLOER EN DE WETTEN VAN 10 MEI 2007... 1 INHOUD VOORWOORD....................................................... v HOOFDSTUK 1. DISCRIMINATIE OP DE WERKVLOER EN DE WETTEN VAN 10 MEI 2007........................................ 1 I. Inleiding

Nadere informatie

Transparantie Public Affairs is een vak dat volgens de beroepsvereniging in alle openheid bedreven wordt.

Transparantie Public Affairs is een vak dat volgens de beroepsvereniging in alle openheid bedreven wordt. HANDVEST 1. Inleiding Wat kunnen en mogen politici, ambtenaren en journalisten verwachten van leden van de Beroepsvereniging voor Public Affairs (BVPA) die het vak van Public Affairs uitoefenen? En waarop

Nadere informatie

kader klokkenluiden in een notendop

kader klokkenluiden in een notendop kader klokkenluiden in een notendop Klokkenluiders en ondernemingsraad 1 Juridisch kader klokkenluiden in een notendop Juridisch Hannah de Jong 1. Inleiding De ontwikkelingen op het gebied van klokkenluiden

Nadere informatie

(voor de wetgevende macht) en om corruptiezaken voor de rechter te brengen (voor de wethandhavingsorganen).

(voor de wetgevende macht) en om corruptiezaken voor de rechter te brengen (voor de wethandhavingsorganen). POLICY PAPER #1 STANDPUNT VAN DE KANDIDATEN VOOR DE GEMEENTERAADS - VERKIEZINGEN VAN 2012 OVER DE NIS -AANBEVELINGEN INZAKE DE HERINVOERING VAN EEN ADMINISTRATIEVE ONDERZOEKS - DIENST EN DE WETGEVING OVER

Nadere informatie

KLOKKENLUIDERSREGELING EUREKO GROEP

KLOKKENLUIDERSREGELING EUREKO GROEP KLOKKENLUIDERSREGELING EUREKO GROEP Artikel 1. Definities In deze regeling wordt verstaan onder: Eureko: Raad van Bestuur: De medewerker: Externe Vertrouwenspersoon: Interne Vertrouwenspersoon: Vertrouwenscommissie:

Nadere informatie

Regeling integriteitmeldingen gemeente Waalwijk, P&O/cfw, 11/0007253 Vastgesteld door het college van de gemeente Waalwijk d.d. 16 augustus 2011 1

Regeling integriteitmeldingen gemeente Waalwijk, P&O/cfw, 11/0007253 Vastgesteld door het college van de gemeente Waalwijk d.d. 16 augustus 2011 1 Regeling integriteitmeldingen Gemeente Waalwijk respectvol, open en eerlijk samenwerken Vastgesteld door het college van de gemeente Waalwijk d.d. 16 augustus 2011 1 Inleiding Een goede regeling voor het

Nadere informatie

Integriteit en integriteitsbeleid in de politie Studiedag Politieonderzoek 8 december 2009 Kim Loyens Annelies De Schrijver Overzicht Inleiding Stimulerend en controlerend integriteitsbeleid Integrity

Nadere informatie

AFASIE VERENIGING NEDERLAND - KLACHTENPROTOCOL geldend per december 2011

AFASIE VERENIGING NEDERLAND - KLACHTENPROTOCOL geldend per december 2011 Vooraf De vereniging met rechtspersoonlijkheid: Afasie Vereniging Nederland, hierna te noemen: AVN, wenst hierbij een protocol voor het indienen en de afhandeling van klachten over onder meer handelingen,

Nadere informatie

INTERN REGLEMENT VAN HET AUDITCOMITÉ

INTERN REGLEMENT VAN HET AUDITCOMITÉ BIJLAGE 2. INTERN REGLEMENT VAN HET AUDITCOMITÉ Dit intern reglement maakt integraal deel uit van het Corporate Governance Charter van de Vennootschap. Deze bijlage is een aanvulling op de toepasselijke

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling

Klokkenluidersregeling Stichting Standvast Wonen Klokkenluidersregeling Vastgesteld door Raad van Bestuur d.d. 18 september 2014 Goedgekeurd door Raad van Commissarissen d.d. 26 september 2014 Henri van Hees Controller d.d.

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling Stichting MeerWonen

Klokkenluidersregeling Stichting MeerWonen Klokkenluidersregeling Stichting MeerWonen 1.1 Inleiding Bij Stichting MeerWonen geldt een zogenaamde klokkenluidersregeling die de procedure inhoudt op welke wijze een medewerker (een vermoeden van) een

Nadere informatie

DE SOCIALE VERKIEZINGEN IN 12 VRAGEN

DE SOCIALE VERKIEZINGEN IN 12 VRAGEN DE SOCIALE VERKIEZINGEN IN 12 VRAGEN Versie december 2015 Content Inleiding... 1 Wanneer vallen de verkiezingen? Wat is een verkiezingskalender?... 2 In welke bedrijven worden verkiezingen gehouden? Wanneer

Nadere informatie

Informatie over EthicsPoint

Informatie over EthicsPoint Informatie over EthicsPoint Melden algemeen Beveiliging en vertrouwelijkheid van meldingen Tips en beste praktijken Informatie over EthicsPoint Wat is EthicsPoint? EthicsPoint is een uitgebreid en vertrouwelijk

Nadere informatie

De regeling zal periodiek worden geëvalueerd om deze op effectiviteit te toetsen en voor mogelijke verbetering zorg te dragen.

De regeling zal periodiek worden geëvalueerd om deze op effectiviteit te toetsen en voor mogelijke verbetering zorg te dragen. Preambule Deze regeling is vastgesteld door het bestuur van Deloitte Holding B.V. (hierna: het Bestuur ) en geldt voor Deloitte Holding B.V. en al haar (directe of indirecte) volledige dochtermaatschappijen

Nadere informatie

KLOKKENLUIDERSREGELING EUREKO GROEP (Bijlage van Eureko Achmea Incidentenbeleid)

KLOKKENLUIDERSREGELING EUREKO GROEP (Bijlage van Eureko Achmea Incidentenbeleid) KLOKKENLUIDERSREGELING EUREKO GROEP (Bijlage van Eureko Achmea Incidentenbeleid) Artikel 1. Definities In deze regeling wordt verstaan onder: Eureko: Raad van Bestuur: De medewerker: Externe Vertrouwenspersoon:

Nadere informatie

Over de Generali Group Compliance hulplijn (EthicsPoint) Rapportering - Algemeen Beveiliging rapportering Vertrouwelijkheid en gegevensbescherming

Over de Generali Group Compliance hulplijn (EthicsPoint) Rapportering - Algemeen Beveiliging rapportering Vertrouwelijkheid en gegevensbescherming Over de Generali Group Compliance hulplijn (EthicsPoint) Rapportering - Algemeen Beveiliging rapportering Vertrouwelijkheid en gegevensbescherming Over de Generali Group Compliance hulplijn (EthicsPoint)

Nadere informatie

NATIONALE KAMER VAN NOTARISSEN

NATIONALE KAMER VAN NOTARISSEN NATIONALE KAMER VAN NOTARISSEN Deontologische Code inzake notariële bemiddeling Aangenomen door de algemene vergadering op 7 oktober 2003 Gewijzigd door de algemene vergadering op 24 oktober 2006) Art.

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling

Klokkenluidersregeling Klokkenluidersregeling Als je werkt, breng je vaak meer tijd door met je collega s dan met je familie en vrienden. Alle reden dus om extra aandacht te besteden aan goede onderlinge verhoudingen en gedragingen

Nadere informatie

Deontologische code - Commissie Projectsourcing

Deontologische code - Commissie Projectsourcing Deontologische code - Commissie Projectsourcing 1. Algemene bepalingen 1.1. Doel van deze gedragscode is het bepalen van de regels waartoe de leden zich verbinden ze na te leven. Ze moet bijdragen tot

Nadere informatie

1. Aanleiding beleid bij ongewenste omgangsvormen

1. Aanleiding beleid bij ongewenste omgangsvormen Beleid ongewenste omgangsvormen en de vertrouwenspersoon 1. Aanleiding beleid bij ongewenste omgangsvormen Helaas vinden er soms ongewenste situaties op of rondom het voetbalveld plaats die betiteld kunnen

Nadere informatie

ethisch handvest Voorwoord door Jean-Louis Bouchard, Voorzitter van de Groep Presentatie en engagement van het Comex Ethisch Handvest Econocom Groep

ethisch handvest Voorwoord door Jean-Louis Bouchard, Voorzitter van de Groep Presentatie en engagement van het Comex Ethisch Handvest Econocom Groep ethisch handvest Voorwoord door Jean-Louis Bouchard, Voorzitter van de Groep Presentatie en engagement van het Comex Ethisch Handvest Econocom Groep Bijlagen WOORD VOORAF DOOR JEAN-LOUIS BOUCHARD, VOORZITTER

Nadere informatie

KLACHTENREGELING VERSIE 2.2. Een goede afhandeling van klachten is een middel is om de tevredenheid van klanten te vergroten.

KLACHTENREGELING VERSIE 2.2. Een goede afhandeling van klachten is een middel is om de tevredenheid van klanten te vergroten. VERSIE 2.2 Een goede afhandeling van klachten is een middel is om de tevredenheid van klanten te vergroten. 1. Inhoudsopgave 1. Inhoudsopgave 1 2. Doelstellingen en Uitgangspunten 2 Algemene Doelstelling

Nadere informatie

Regeling melden vermoeden van een misstand in de sector VO

Regeling melden vermoeden van een misstand in de sector VO Regeling melden vermoeden van een misstand in de sector VO Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen Artikel 1 1. In deze regeling wordt verstaan onder: a. bestuur: de natuurlijke persoon/personen of het orgaan

Nadere informatie

VGZ verantwoord beleggingsbeleid in vergelijking met Code Duurzaam Beleggen VVV. geen. geen

VGZ verantwoord beleggingsbeleid in vergelijking met Code Duurzaam Beleggen VVV. geen. geen VGZ verantwoord beleggingsbeleid in vergelijking met Code Duurzaam Beleggen VVV Code Duurzaam Beleggen VvV onderdeel inhoud verschil artikel 1 De Code Duurzaam Beleggen opgesteld door het Verbond van Verzekeraars

Nadere informatie

Klokkenluiderregeling. Stichting Wonen Wierden Enter.

Klokkenluiderregeling. Stichting Wonen Wierden Enter. Klokkenluiderregeling Stichting Wonen Wierden Enter Artikel 1 Definities In deze regeling wordt verstaan onder: De werknemer: Degene die in dienstverband, of anderszins gedurende langere periode, werkzaam

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Recht en Criminaliteit in cyberspace

EUROPEES PARLEMENT. Recht en Criminaliteit in cyberspace EUROPEES PARLEMENT TIJDELIJKE COMMISSIE ECHELON-INTERCEPTIESYSTEEM SECRETARIAAT MEDEDELING TEN BEHOEVE VAN DE LEDEN De leden treffen als aanhangsel een document aan met de titel Recht en Criminaliteit

Nadere informatie

INTERN REGLEMENT VAN HET AUDITCOMITÉ

INTERN REGLEMENT VAN HET AUDITCOMITÉ BIJLAGE 2 BIJ HET CORPORATE GOVERNANCE CHARTER INTERN REGLEMENT VAN HET AUDITCOMITÉ OPGESTELD DOOR DE RAAD VAN BESTUUR INHOUDSOPGAVE Algemeen... 3 1. Samenstelling... 3 2. Verantwoordelijkheden... 3 3.

Nadere informatie

KLOKKENLUIDERSREGELING HOGESCHOOL IPABO AMSTERDAM/ALKMAAR

KLOKKENLUIDERSREGELING HOGESCHOOL IPABO AMSTERDAM/ALKMAAR KLOKKENLUIDERSREGELING HOGESCHOOL IPABO AMSTERDAM/ALKMAAR Hoofdstuk 1: Inleidende bepalingen Hoofdstuk 2: Interne procedure Hoofdstuk 3: Melding aan de Commissie Klokkenluiders Hoofdstuk 4: Rechtsbescherming

Nadere informatie

TYPES INSTRUMENTEN OVERZICHT

TYPES INSTRUMENTEN OVERZICHT TYPES INSTRUMENTEN OVERZICHT Aanbeveling... 2 Advies... 2 Algemeen commentaar... 2 Beleidsdocument... 3 Besluit... 3 Decreet... 3 Europees besluit... 3 Grondwet... 3 Koninklijk besluit... 3 Mededeling...

Nadere informatie

Gewijzigde Voorbeeldregeling Melding Vermoeden Misstand 2013

Gewijzigde Voorbeeldregeling Melding Vermoeden Misstand 2013 Gewijzigde Voorbeeldregeling Melding Vermoeden Misstand 2013 Het bevoegd gezag van [GEMEENTE OF ORGANISATIE INVULLEN]; gelet op het bepaalde in artikel 15:2 van de Collectieve Arbeidsvoorwaardenregeling

Nadere informatie

Richtsnoeren voor de behandeling. van klachten door. verzekeringsondernemingen

Richtsnoeren voor de behandeling. van klachten door. verzekeringsondernemingen EIOPA-BoS-12/069 NL Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringsondernemingen 1/8 1. Richtsnoeren Inleiding 1. Artikel 16 van de Eiopa-verordening 1 (European Insurance and Occupational

Nadere informatie

Advies uit eigen beweging betreffende identificatiebadges waarop naam en/of foto van de houder van de badge vermeld staan.

Advies uit eigen beweging betreffende identificatiebadges waarop naam en/of foto van de houder van de badge vermeld staan. KONINKRIJK BELGIE Brussel, Adres : Hallepoortlaan 5-8, B-1060 Brussel Tel. : +32(0)2/542.72.00 Email : commission@privacy.fgov.be Fax.: : +32(0)2/542.72.12 http://www.privacy.fgov.be/ COMMISSIE VOOR DE

Nadere informatie

Gelezen het voorstel van de wethouder van Middelen en Sport van 4 juni 2003, P&O nr. 03/2314;

Gelezen het voorstel van de wethouder van Middelen en Sport van 4 juni 2003, P&O nr. 03/2314; Regeling melden Integriteitschendingen Burgemeester en Wethouders van Rotterdam, Gelezen het voorstel van de wethouder van Middelen en Sport van 4 juni 2003, P&O nr. 03/2314; Gelet op artikel 125, derde

Nadere informatie

Klokkenluiderregeling. Stichting Woonconcept Woonconcept Holding en daaraan gelieerde ondernemingen

Klokkenluiderregeling. Stichting Woonconcept Woonconcept Holding en daaraan gelieerde ondernemingen Klokkenluiderregeling Stichting Woonconcept Woonconcept Holding en daaraan gelieerde ondernemingen Augustus 2008 Hoofdstuk Pagina Inleiding 3 1. Definities 4 2. Algemene bepalingen 5 3. Interne procedure

Nadere informatie

Protocol Ongewenste Omgangsvormen. Van. De Banketgroep. en haar dochtervennootschappen

Protocol Ongewenste Omgangsvormen. Van. De Banketgroep. en haar dochtervennootschappen Protocol Ongewenste Omgangsvormen Van De Banketgroep en haar dochtervennootschappen van toepassing vanaf 1 december 2013 Inleiding De Banketgroep wil ongewenste omgangsvormen zoals seksuele intimidatie,

Nadere informatie

KLOKKENLUIDERSREGELING

KLOKKENLUIDERSREGELING KLOKKENLUIDERSREGELING Velserbroek december 2007, Colofon In opdracht van: directie Auteurs: Martin West Pré Wonen Postbus 2008 2002 CA Haarlem 1.1. Inleiding Pré Wonen acht het van belang dat medewerkers

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018. 2500 EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018. 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag DG Bestuur en Koninkrijksrelaties Directie Arbeidszaken Publieke Sector

Nadere informatie

REACTIEPLAN LOKAAL NIVEAU. groen geel rood zwart Inschatten mate van ernst bij vermoeden, onthulling of vaststelling

REACTIEPLAN LOKAAL NIVEAU. groen geel rood zwart Inschatten mate van ernst bij vermoeden, onthulling of vaststelling WAT? Dit plan beschrijft de stappen die een lokale groep kan zetten bij een vermoeden, onthulling of vaststelling van seksueel (grensoverschrijdend) gedrag of seksueel misbruik t.a.v. de leden. Het is

Nadere informatie

Dertien nr 44. Personeel. Ik bied een extra kans om uw zaak te herbekijken. Vlaams ombudsman is er ook voor ons. door Filip De Maesschalck

Dertien nr 44. Personeel. Ik bied een extra kans om uw zaak te herbekijken. Vlaams ombudsman is er ook voor ons. door Filip De Maesschalck Dertien nr 44 Personeel Vlaams ombudsman is er ook voor ons Ik bied een extra kans om uw zaak te herbekijken door Filip De Maesschalck Ik ben niet de opperklachtenbehandelaar, de ultieme beschermheer tegen

Nadere informatie

Wijziging Barp en Brvp 10 maart 2006

Wijziging Barp en Brvp 10 maart 2006 Onderdeel DGV/POL/OenL Inlichtingen A. Schukken T 070-426 7435 F 070-426 7440 1 van 5 Aan de korpsbeheerders van de regionale politiekorpsen de korpsbeheerder van het Klpd de voorzitter van het college

Nadere informatie

Klokkenluidersbeleid. Klokkenluidersbeleid

Klokkenluidersbeleid. Klokkenluidersbeleid Klokkenluidersbeleid Pagina 1 van 6 Inleiding en documentcontrole Dit document is bedoeld om informatie te verstrekken met betrekking tot het beleid, de procedures, normen of richtsnoeren van G4S Group

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over de gemeente Hilversum. Datum: 28 augustus 2012. Rapportnummer: 2012/134

Rapport. Rapport over een klacht over de gemeente Hilversum. Datum: 28 augustus 2012. Rapportnummer: 2012/134 Rapport Rapport over een klacht over de gemeente Hilversum. Datum: 28 augustus 2012 Rapportnummer: 2012/134 2 Klacht 1. Verzoeker klaagt erover dat de gemeente Hilversum geen inzage heeft gegeven in het

Nadere informatie

IV 22 Klokkenluidersregeling

IV 22 Klokkenluidersregeling IV 22 Klokkenluidersregeling Inleiding Sinds 1 juli 2016 is het wettelijk verplicht dat alle werkgevers een zogeheten klokkenluidersregeling hebben in het bedrijf. Deze regeling maakt dat de werkgever

Nadere informatie

Concept Ministeriële regeling

Concept Ministeriële regeling Concept Ministeriële regeling Regeling van de minister van Financiën met betrekking tot het stellen van regels over de eed of belofte die personen werkzaam bij financiële ondernemingen moeten afleggen

Nadere informatie

GEDRAGSCODE COOP HOLDING BV

GEDRAGSCODE COOP HOLDING BV GEDRAGSCODE COOP HOLDING BV Deze Gedragscode is vastgesteld door de Directie van Coop Holding B.V. en goedgekeurd door de Raad van Commissarissen van Coop Holding B.V. op 19 april 2006. De bepalingen van

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg

Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg En op welke wijze wij onze klanten verder willen brengen. Inhoud Onze Visie 4 Onze Missie 6 Onze kernwaarden 8 Onze gedragscode 10 Algemeen 11 Naleving van de wet 11 Medewerkers

Nadere informatie

Klokkenluidersregelingen in het MBO. Inleiding

Klokkenluidersregelingen in het MBO. Inleiding Klokkenluidersregelingen in het MBO Inleiding 1. Het Adviespunt Klokkenluiders (hierna: Adviespunt ) is een onafhankelijke instelling die in oktober 2012 door de overheid is opgericht om advies en ondersteuning

Nadere informatie

Wet van 20 december 2002 betreffende de bescherming van de preventieadviseurs (B.S. 20.1.2003)

Wet van 20 december 2002 betreffende de bescherming van de preventieadviseurs (B.S. 20.1.2003) Wet van 20 december 2002 betreffende de bescherming van de preventieadviseurs (B.S. 20.1.2003) Artikel 1.- Deze wet regelt een aangelegenheid als bedoeld in artikel 78 van de Grondwet. Hoofdstuk 1.- Toepassingsgebied,

Nadere informatie

Wet van 22 april 1999 betreffende de beroepstucht voor accountants en belastingconsulenten

Wet van 22 april 1999 betreffende de beroepstucht voor accountants en belastingconsulenten Wet van 22 april 1999 betreffende de beroepstucht voor accountants en belastingconsulenten Bron : Wet van 22 april 1999 betreffende de beroepstucht voor accountants en belastingconsulenten (Belgisch Staatsblad,

Nadere informatie

Het Belgisch una via-model in fiscale strafzaken

Het Belgisch una via-model in fiscale strafzaken Het Belgisch una via-model in fiscale strafzaken Een vervolging en een beteugeling langs één weg? Ragheno Business Park, Motstraat 30, 2800 Mechelen tel. 0800 40 300 fax 0800 17 529 www.kluwer.be info@kluwer.be

Nadere informatie