Minima-effectrapportage gemeente Enschede De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens"

Transcriptie

1 Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015 De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

2

3 Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015 Effecten van minimabeleid op verschillende huishoudens Nibud, 2015

4

5 Voorwoord Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) is een onafhankelijke stichting. Het Nibud heeft tot doel particuliere huishoudens inzicht te laten verkrijgen in hun inkomsten en uitgaven, en vaardigheid aan te leren om planmatig met geld om te gaa n. Het Nibud probeert dit doel te bereiken door rechtstreeks voorlichting te geven, zowel via de massamedia als via eigen brochures over diverse budgetonderwerpen, zoals kostgeld en alimentatie. Daarnaast wil het Nibud hetzelfde doel bereiken via professionals die zich bezighouden met vormen van financiële advisering en voorlichting. Dit zijn functionarissen uit zowel de maatschappelijke hulp- en dienstverlening als het financieel bedrijfsleven, en sectoren van het onderwijs. Het Nibud ondersteunt deze groepen met eigen publicaties (Budgethandboek, Prijzengids, Rekenprogramma s) en door deskundigheidsbevordering in de vorm van opleidingen en trainingen. Bij dit alles gaat het Nibud uit van een standaardmethode van begroten. Dit resulteert in een reeks voorbeeldbegrotingen met referentiecijfers die zijn gebaseerd op empirisch wetenschappelijk onderzoek. Het Nibud stelt de keuzevrijheid en de eigen verantwoordelijkheid van de huishoudens voorop. Het Nibud geeft gemeenten meer inzicht in het effect van hun minimabeleid. Door middel van een minima-effectrapportage (MER) helpt het Nibud gemeenten het geld bestemd voor minimabeleid, optimaal te besteden. Deze rapportage is uitgevoerd door het Nibud, in opdracht van de gemeente Enschede. Oktober 2015

6

7 Inhoud VOORWOORD INLEIDING Centrale vraag Kern minima-effectrapportage Leeswijzer ONDERZOEKSMETHODE: BEGROTINGEN Inleiding Inkomsten Basispakket & restpakket Uitgavensoorten De begrotingen MINIMABELEID Landelijke inkomensondersteunende regelingen Lokaal minimabeleid RESULTATEN Huishoudsamenstelling Vóór invulling van het restpakket Na invulling van het restpakket Resultaten per huishoudtype Inkomensniveau Voor invulling van het restpakket Na invulling van het restpakket Individuele inkomenstoeslag Begrotingen zonder gemeentelijke regelingen Vóór invulling van het restpakket, met en zonder gemeentelijke regelingen Na invulling van het restpakket, met en zonder gemeentelijke regelingen AANDACHTSPUNTEN Algemeen Regelingen BIJLAGE 1: BEGROTINGEN BIJLAGE 2: INKOMSTEN BIJLAGE 3: VERANTWOORDING UITGAVEN BIJLAGE 4: LOKALE REGELINGEN... 40

8

9 1 Inleiding 1.1 Centrale vraag Iedere gemeente beschikt over mogelijkheden om invloed uit te oefenen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens. Dat kan bijvoorbeeld door het kwijtschelden van gemeentelijke heffingen en / of door toekennen van bijzondere bijstand. Het is echter niet direct zichtbaar wat in de praktijk de effecten van die maatre - gelen zijn op het budget van verschillende groepen huishoudens. Met dit onderzoek wordt de volgende onderzoeksvraag duidelijk. Wat is het effect van landelijke en lokale inkomensondersteunende regelingen op de financiële positie van huishoudens met een laag inkomen in gemeente Enschede? We bekijken welke groepen huishoudens in de gemeente goed profiteren van de verschillende inkomensondersteunende maatregelen en welke groepen minder goed. Ook maken we eventuele armoedevallen inzichtelijk. Het doel van een minima-effectrapportage is inzicht te geven in de koopkracht van de groepen inwoners met een laag inkomen in de gemeente en in de effecten van landelijke en gemeentelijke maatregelen daarop. De resultaten van de effectrapportage kunnen als basis dienen voor de verdere ontwikkeling van het minimabeleid van de gemeente Enschede. 1.2 Kern minima-effectrapportage In deze minima-effectrapportage maken we voor zes huishoudtypen de koopkracht inzichtelijk. Deze huishoudtypen zijn geselecteerd in overleg met de gemeente Enschede. Het gaat om de de volgende huishoudtypen: 1. Een alleenstaande onder de AOW-gerechtigde leeftijd; 2. Een eenoudergezin met twee kinderen van 3 en 5 jaar; 3. Een eenoudergezin met twee kinderen van 14 en 16 jaar; 4. Een paar onder de AOW-gerechtigde leeftijd zonder kinderen; 5. Een paar met twee kinderen van 3 en 5 jaar; 6. Een paar met twee kinderen van 14 en 16 jaar. De rapportage laat zien welke effecten de landelijke en gemeentelijke maatregelen Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015 / 9

10 hebben op de koopkracht van de huishoudtypen bij verschillende inkomensniveaus. Voor elk van de huishoudens maken we berekeningen bij drie inkomensniveaus: 100, 110 en 120 procent van de geldende bijstandsnorm. Onder 100 procent verstaan we het toepasselijk minimum inkomen (bijstandsnorm) voor een specifiek type huishouden. Daarnaast is apart voor het inkomen op 110 procent van de norm ook een berekening gemaakt als het huishouden geen recht heeft op gementelijke ondersteuning. Armoedeval Het kan vóórkomen dat een huishouden met een inkomen op 120 procent van het minimum hiervan minder overhoudt dan een huishouden op 110 procent van het minimum, omdat de eerste groep huishoudens buiten een aantal regelingen voor financiële ondersteuning valt. Dit rapport maakt dit effect, de armoedeval, inzichtelijk. 1.3 Leeswijzer Hoofdstuk 2: de onderzoeksmethode van de begrotingen. Hoofdstuk 3: inkomensondersteunende regelingen die worden doorberekend in deze effectrapportage. Hoofdstuk 4: de onderzoeksresultaten. Hoofdstuk 5: de aandachtspunten. De begrotingen met toelichting staan in bijlage 1. In de andere bijlagen wordt meer informatie gegeven over bronnen van de referentiecijfers, de inkomensgegevens en de lokale regelingen. 10 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015

11 2 Onderzoeksmethode: begrotingen 2.1 Inleiding Om het effect van inkomensondersteunende regelingen op de financiële positie van huishoudens te berekenen, maakt het Nibud gebruik van begrotingen. Uit deze begrotingen zijn de inkomsten en uitgaven van de huishoudens af te lezen. De begrotingen in deze rapportage zijn gemaakt voor zes verschillende huishoudtypen op drie verschillende inkomensniveaus. Hierbij gaan we ervan uit dat huishoudens in een huurwoning wonen. De begrotingen zijn voor groepen van huishoudens en weergegeven in bijlage 1. De bedragen in de begrotingen zijn gemiddelden; in werkelijkheid zal de financiële situatie van individuele huishoudens er anders uitzien. De begroting laat dus niet zien in hoeverre een individueel huishouden een sluitende begroting heeft. Wel wordt duidelijk in hoeverre een groep huishoudens een sluitende begroting heeft. Bij het opstellen van de begrotingen houden we geen rekening met schulden, omdat daarover niets algemeens te zeggen valt. Schulden komen echter regelmatig voor onder huishoudens met lage inkomens. Alle begrotingen zijn maandbegrotingen, waarbij de inkomsten en uitgaven zijn omgerekend naar gemiddelde maandbedragen. In de praktijk kunnen er flinke verschillen zijn tussen de maanden van het jaar. Vakantiegeld wordt bijvoor beeld jaarlijks uitgekeerd, maar wordt in deze rapportage uitgedrukt in een maandelijks bedrag. Het inkomen is in iedere begroting een vast gegeven. De uitgavenkant vullen we in volgens de methode van het basispakket en het restpakket. 2.2 Inkomsten In deze rapportage stellen we op drie inkomensniveaus begrotingen op voor de betreffende voorbeeldhuishoudens: het sociale minimum (bijstand); 110 procent van het minimum; 120 procent van het minimum. Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015 / 11

12 Uitgangspunt in deze rapportage is het totaal besteedbaar maandinkomen. In de begrotingen is geen rekening gehouden met eigen vermogen of eventuele inkomsten daaruit. In de rapportage veronderstellen we dat de huishoudens maximaal gebruik maken van alle regelingen die op hen van toepassing zijn. In bijlage 2 staat aanvullende informatie over de gekozen uitgangspunten bij de inkomens. Inkomensgrens alleenstaande ouders Vanaf 1 januari 2015 is de toeslag voor alleenstaande ouders in de bijstand van 20 procent komen te vervallen. Hiervoor in de plaats is een alleenstaande-ouderkop aan het kindgebonden budget toegevoegd. In bijlage 2 staat aangegeven op welke manier in dit onderzoek voor Enschede het inkomen van de alleenstaande ouder wordt berekend. 2.3 Basispakket & restpakket Het basispakket bevat alle uitgaven die als noodzakelijk kunnen worden beschouwd. Het restpakket is het bedrag dat overblijft nadat alle uitgaven uit het basispakket zijn gedaan, en is bestemd voor de meer vrije bestedingen. Het basispakket en het restpakket zijn op bepaalde punten verschillend voor de diverse huishoudtypen. Een alleenstaande staat immers voor andere kosten dan bijvoorbeeld een gezin met kinderen. In bijlage 3 beschrijven we de uitgangspunten en de samenstelling van het basis- en het restpakket voor de verschillende huishoudtypen. De voorbeelduitgaven in het restpakket splitsen we in twee delen: o de uitgaven voor sociale participatie; o de overige uitgaven van het restpakket. Sociale participatie wordt als noodzakelijk beschouwd en is in veel gemeenten op de een of andere manier onderdeel van het minimabeleid. Voor Enschede gaat het om een bijdrage voor sport of culturele activeiten van kinderen (zie voor een uitgebreide beschrijving bijlage 4). Deze vergoedingen worden verstrekt tot een inkomensniveau van 110 procent. Boven dit inkomensniveau vervalt de bijdrage, waardoor de kosten van participatie hoger zijn en het restpakket duurder is. De kosten van het restpakket nemen toe, naarmate het inkomen stijgt. In de eerste plaats komt dit door kosten in verband met werk. Voor huishoudens met een inkomen boven bijstandsniveau (en die dus een kleine baan hebben) specificeren we dit in de 12 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015

13 begroting als een bedrag voor de reiskosten woon-werkverkeer. Het is mogelijk dat de werkgever in een vergoeding voorziet of dat de betreffende persoon zo dicht bij het werk wonen dat er helemaal geen vervoerskosten gemaakt hoeven worden. Hier gaan we niet van uit in onze berekeningen. De overige uitgaven van het restpakket zijn andere uitgaven die niet in het basispakket en het pakket sociale participatie zitten. Dit zijn, naast de kosten in verband met arbeid, zakgeld voor de kinderen en de kosten van een klein huisdier. De bedragen daarvan zijn gebaseerd op regulier onderzoek van het Nibud. Naast de noodzakelijke uitgaven van de pakketten zijn er in individuele gevallen moeilijk of niet-vermijdbare uitgaven. Dit zijn uitgaven die voor een bepaald persoon onontkoombaar zijn. Bijvoorbeeld wanneer iemand een speciaal dieet moet volgen. Voor dit soort uitgaven is individuele bijzondere bijstand mogelijk. Individuele bijzondere bijstand is het vangnet voor dergelijke kostenposten, maar is niet in de begrotingen opgenomen, omdat dit afhankelijk is van de persoonlijke situatie. 2.4 Uitgavensoorten In alle begrotingen onderscheidt het Nibud drie soorten uitgaven: VASTE LASTEN Komen regelmatig terug. Meestal met een contract. Voorbeelden zijn de huur, energiekosten en verzekeringen. RESERVERINGSUITGAVEN Komen niet regelmatig voor. De hoogte is niet precies bekend. Voorbeelden hiervan zijn de kosten voor inventaris en kleding. HUISHOUDELIJKE UITGAVEN Steeds terugkerende uitgaven. Voorbeelden zijn voeding, reiniging, persoonlijke verzorging. In deze rapportage rekenen we met minimale bedragen die huishoudens nodig hebben om deze uitgaven te kunnen betalen. Voor de uitgaven is waar mogelijk uitgegaan van lokale tarieven. Voorbeelden hiervan zijn de tarieven voor gemeentelijke heffingen, de premie van de collectieve zorgverzekering en de kosten van de peuterspeelzaal. Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015 / 13

14 2.5 De begrotingen Volgens de methodiek die hierboven staat beschreven, worden de begrotingen (inkomsten en uitgaven) opgesteld. Deze begrotingen staan in bijlage / Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015

15 3 Minimabeleid In dit hoofdstuk noemen we diverse landelijke en gemeentelijke regelingen voor inkomensondersteuning van minima. Alleen de regelingen die in de berekeningen zijn meegenomen komen in dit hoofdstuk aan bod. De uitwerking van de regelingen is te vinden in bijlage 4: Lokale regelingen. 3.1 Landelijke inkomensondersteunende regelingen Bij het opstellen van de begrotingen nemen we als landelijke inkomstenbronnen mee: Heffingskortingen o algemene heffingskorting, o arbeidskorting, o inkomensafhankelijke combinatiekorting. Toeslagen o zorgtoeslag, o huurtoeslag, o kinderopvangtoeslag, o kindgebonden budget. Kinderbijslag 3.2 Lokaal minimabeleid Naast de landelijke inkomensondersteunende maatregelen heeft de gemeente Enschede voor huishoudens met een laag inkomen een lokaal minimabeleid. De volgende regelingen nemen we op in de berekeningen. In bijlage 4 worden alle lokale regelingen uitgebreid beschreven. 1. Kwijtscheldingsbeleid (zowel gemeente als het waterschap) 2. Collectieve Zorgverzekering 3. Vergoeding voor sporten en/of culturele activiteiten kinderen via Jeugdfondsen 4. Vergoeding voor onderwijs en/of welzijn kinderen via stichting Leergeld 5. Individuele inkomenstoeslag 6. Overige regelingen minima Individuele bijzondere bijstand wordt in dit onderzoek niet meegenomen in de berekeningen, omdat deze sterk afhankelijk is van de persoonlijke situatie. Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015 / 15

16 4 Resultaten Dit hoofdstuk bevat de resultaten van het onderzoek. Eerst belichten we de verschillen tussen de huishoudtypen in de gemeente Enschede. Vervolgens vergelijken we de verschillende inkomensniveaus met elkaar. Tabel 1 op de volgende pagina geeft dit schematisch weer. Deze tabel geeft een overzicht van de bestedingsruimte (saldo) die de onderzochte huishoudtypen hebben, nadat zij de uitgaven uit het basispakket en het restpakket hebben gedaan. In de laatste twee kolommen staat het saldo van huishoudens als het betreffende huishouden in aanmerking komt voor individuele inkomenstoeslag en deze ontvangt. Een negatief saldo op de maandbegroting is in rood weergegeven. Als het saldo bij een hoger inkomen minder hoog is bij het lagere inkomen (de zogenoemde armoedeval) dan is dit in de tabel weergegeven met een pijltje achter dat inkomen. 16 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015

17 Tabel 1. Overzicht saldo inkomsten min uitgaven a. alleenstaande inclusief inkomenstoeslag saldo na basispakket saldo na basisen restpakket saldo na basispakket saldo na basisen restpakket 100% % % b. eenouder, 2 kinderen 3 & 5 jaar inclusief inkomenstoeslag saldo na basispakket saldo na basisen restpakket saldo na basispakket saldo na basisen restpakket 100% % % c. eenouder, 2 kinderen 14 & 16 jaar inclusief inkomenstoeslag saldo na basispakket saldo na basisen restpakket saldo na basispakket saldo na basisen restpakket 100% % % d. paar zonder kinderen inclusief inkomenstoeslag saldo na basispakket saldo na basisen restpakket saldo na basispakket saldo na basisen restpakket 100% % % e. paar, 2 kinderen 3 & 5 jaar inclusief inkomenstoeslag saldo na basispakket saldo na basisen restpakket saldo na basispakket saldo na basisen restpakket 100% % % f. paar, 2 kinderen 14 & 16 jaar inclusief inkomenstoeslag saldo na basispakket saldo na basisen restpakket saldo na basispakket saldo na basisen restpakket 100% % % Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015 / 17

18 4.1 Huishoudsamenstelling Vóór invulling van het restpakket Uit de tweede kolom ( saldo na basispakket ) blijkt dat vrijwel alle onderzochte huishoudens voldoende inkomsten hebben om de noodzakelijke uitgaven uit het basispakket te bekostigen. Alleen het paar met twee oudere kinderen kan het basispakket niet bekostigen met een inkomen op 100 procent van de bijstandsnorm Na invulling van het restpakket Wanneer ook naar de bestedingen in het restpakket wordt gekeken, krijgen meer huishoudentypen met tekorten op hun maandbegroting te maken: De alleenstaande kan tot en met een inkomen van 120 procent van de norm het restpakket niet bekostigen. De alleenstaande met twee oudere kinderen kan dit ook bij geen enkel inkomen. Voor paren zonder kinderen, paren met jongere kinderen en paren met oudere kinderen is op geen van de onderzochte inkomensniveaus het restpakket betaalbaar Resultaten per huishoudtype In Enschede komt een alleenstaande met een bijstandsuitkering na invulling van het restpakket 65 euro per maand te kort. Op 110 procent van de norm komt dit tekort uit op 59 euro. Bij 120 procent wordt het saldo ook niet positief ( -18 euro). Alleenstaanden kunnen hun kosten niet delen met anderen en hebben dus niet de schaalvoordelen waar (eenouder)gezinnen wel van profiteren. Nadat alle noodzakelijke uitgaven uit het basispakket en het restpakket zijn bekostigd, houden alleenstaanden te weinig inkomen over voor sociale participatie. Het eenoudergezin met twee jonge kinderen kan op alle inkomensniveaus het restpakket bekostigen. Bij 120 procent van het minimum welliswaar net aan. Bij dat inkomen drukken de kosten van kinderopvang sterk op de begroting van dit huishouden. 18 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015

19 Het eenoudergezin met twee oudere kinderen kan het restpakket in zijn geheel niet bekostigen. De kosten die de oudere kinderen met zich meebrengen zijn hoger dan de extra tegemoetkomingen die deze huishoudens krijgen. Ook het paar zonder kinderen kan op geen enkel inkomensniveau het restpakket volledig bekostigen. Bij huishoudens op 100 procent en 110 procent is het saldo 137 respectievelijk 92 euro negatief. De kosten van een paar liggen hoger dan die voor een alleenstaande. Dit is bij alle inkomens te zien. Het verschil tussen het netto besteedbare inkomen van een stel ten opzichte van een eenoudergezin is minder groot dan het verschil in uitgaven van beide huishoudtypen. Met als gevolg dat de situatie voor het stel minder gunstig is dan voor het eenoudergezin. procent. Het paar met jongere kinderen kan op geen van de onderzochte inkomensniveaus het restpakket volledig bekostigen. De hoogte van de tekorten zijn groter dan bij het paar zonder kinderen op 100 en 120 Het paar met twee oudere kinderen kan evenmin op de onderzochte inkomensniveaus het volledige restpakket bekostigen. Op bijstandsniveau is er een tekort van 287 euro per maand. Dit tekort loopt iets terug bij 110 procent maar loopt fors op bij 120 procent (347 euro). Bij dit huishoudtype zijn de extra tegemoetkomingen te weinig om de bijkomende kosten van de oudere kinderen te dekken en wanneer er geen recht meer is op de meeste gemeentelijke inkomensondersteuning op 120 procent wordt he saldo fors groter. Het Nibud ziet bij meer gemeenten dat huishoudens met kinderen niet het volledige restpakket kunnen bekostigen. De landelijke tegemoetkomingen voor kinderen wegen niet op tegen de extra kosten die kinderen met zich meebrengen. Dit geldt met name voor oudere kinderen. 4.2 Inkomensniveau Voor elk huishoudtype zijn verschillende inkomensniveaus doorgerekend. Naast het sociaal minimum (bijstandsniveau) zijn inkomens op 110 en 120 procent van de bijstandsnorm gespecificeerd. Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015 / 19

20 Soms leidt een hoger inkomen tot een beperktere bestedingsmogelijkheid. Dit komt doordat landelijke en gemeentelijke inkomensondersteunende maatregelen, zoals huurtoeslag en kwijtschelding van gemeentelijke heffingen, er niet op voorhand toe leiden dat een huishouden meer te besteden heeft bij een hoger inkomen. In dat geval is sprake van een armoedeval. Deze situatie ontstaat vaak wanneer huishoudens vanuit een uitkering uitstromen naar betaald werk. Op dat moment nemen soms de kosten door werk toe en komen rechten op diverse inkomensondersteunende regelingen (gedeeltelijk) te vervallen Voor invulling van het restpakket Voor invulling van het restpakket hebben bijna alle onderzochte huishoudens meer bestedingsruimte naarmate hun inkomen toeneemt. Alleen de paren met kinderen hebben te maken met een (kleine) armoedeval op 120 procent van het sociaal minimum Na invulling van het restpakket Na invulling van het restpakket krijgen vier van de zes onderzochte huishoudtypen met een armoedeval te maken op 120 procent van de norm. Het gaat om de vier huishoudtypen met kinderen. De huishoudens met kinderen hebben bij het hoogste onderzochte inkomen geen recht meer op inkomensondersteuning bij sport/cultuur (Jeugdsportfonds en Jeugdcultuurfonds), naast dat ze geen recht meer hebben op de bedragen in de premie van de zorgverzekering en de kwijtschelding. Ook de tegemoetkomingen voor onderwijs en welzijn (voor de kinderen) vanuit de Stichting Leergeld komen te vervallen. De toename van het reguliere inkomen is voor hen niet voldoende om de derving van deze inkomsten uit de gemeentelijke regelingen op te vangen. Bij het inkomen van 110 procent van de norm zien we een armoedeval bij het eenoudergezin met jonge kinderen. De extra kosten van kinderopvang wegen niet op tegen de te ontvangen landelijke kinderopvangtoeslag bij dit inkomen. Deze netto extra kosten zijn met de andere extra kosten hoger dan de toename van het inkomen. We gaan er bij dit huishouden van uit dat er geen sprake is re-intergratie. De gemeentelijke ondersteuning die dan geldt wordt hier niet meegenomen. 20 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015

21 4.2.3 Individuele inkomenstoeslag In de twee kolommen rechts in tabel 1 is het saldo opgenomen inclusief de individuele inkomenstoeslag (IIT). Alle huishoudens op het sociale minimum (100 procent bijstandsnorm) hebben duidelijk wat meer te besteden. Een nieuwe armoedeval (ten opzichte van de situatie zonder recht op IIT) is alleen te zien bij de alleenstaande op 110 procent van het sociaal minimum. De armoedeval is echter zeer klein. De toeslag in niet zo hoog dat er van een grote nieuwe armoedeval sprake is. 4.3 Begrotingen zonder gemeentelijke regelingen In tabel 2 zijn de saldi van de begrotingen op 110 procent van de geldende norm weergegeven, zoals deze zouden zijn zonder gemeentelijke inkomensondersteuning. Deze staan onder het saldo zoals dit is in dezelfde situatie mét gemeentelijke inkomensondersteuning. We gaan er vanuit dat in beide situaties wel kwijtschelding voor gemeentelijke heffingen en waterschapsbelasting mogelijk is. Deze tabel geeft dus inzicht in het verschil in de financiële situatie van huishoudens die net wel en net niet recht hebben op de meeste gemeentelijke inkomensondersteuning. Het laat hiermee tegelijkertijd het effect van de gemeentelijke regelingen op de begroting zien van huishoudens die net wel of net niet recht hebben op deze regelingen (pagina 15 en bijlage 4). Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015 / 21

22 Tabel 2. Overzicht saldo inkomsten min uitgaven, met en zonder gemeentelijke regelingen a. alleenstaande saldo na basispakket saldo na basisen restpakket 110% % zonder gemeentelijke regelingen b. eenouder, 2 kinderen 3 & 5 jaar saldo na basispakket saldo na basisen restpakket 110% % zonder gemeentelijke regelingen c. eenouder, 2 kinderen 14 & 16 jaar saldo na basispakket saldo na basisen restpakket 110% % zonder gemeentelijke regelingen d. paar zonder kinderen saldo na basispakket saldo na basisen restpakket 110% % zonder gemeentelijke regelingen e. paar, 2 kinderen 3 & 5 jaar saldo na basispakket saldo na basisen restpakket 110% % zonder gemeentelijke regelingen f. paar, 2 kinderen 14 & 16 jaar saldo na basispakket saldo na basisen restpakket 110% % zonder gemeentelijke regelingen / Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015

23 4.3.1 Vóór invulling van het restpakket, met en zonder gemeentelijke regelingen Het wegvallen van gemeentelijke inkomensondersteuning zorgt voor een duidelijk lager saldo op de begroting. Voor minima, die een kleine begroting hebben, kan dit een groot verschil maken. In tabel 2 is te zien dat gezinnen met oudere kinderen op 110 procent zonder inkomensondersteuning het basispakket niet meer kunnen bekostigen Na invulling van het restpakket, met en zonder gemeentelijke regelingen Na invulling van het restpakket kan geen enkel huishouden zonder gemeentelijke ondersteuning het restpakket bekostigen meer. Ook het eenoudergezin met jonge kinderen krijgt nu met tekorten te maken. Het negatieve saldo voor het paar met oudere kinderen wordt fors groter op 110 procent bij afwezigheid van gemeentelijke ondersteuning. Het tekort loopt op tot 432 euro. De uitgangspositie van het paar met oudere kinderen is kwetsbaar zoals besproken in hoofdstuk 4.1. Voor dit huishouden is het bedrag aan gemeentelijke inkomensondersteuning relatief hoog. Dit komt met name door de tegemoetkomingen voor onderwijs en welzijn via de stichting Leergeld en de collectieve zorgverzekring waar twee volwassenen van profiteren. Deze ondersteuning helpt om in ieder geval het basispakket te kunnen bekostigen. Als dit gezin geen recht heeft op gemeentelijke inkomensondersteuning, krijgt dit huishouden met een fors tekort te maken op de begroting. Ook voor het paar met jonge kinderen en het eenoudergezin met oudere kinderen zien we een vergelijkbaar effect. Het paar met jonge kinderen heeft een tekort van 92 euro dat oploopt naar 232 euro bij het wegvallen van gemeentelijke ondersteuning op 110 procent. Het eenoudergezin met oudere kinderen heeft te maken met een tekort van 62 euro dat oploopt naar 211 euro bij het wegvalllen van ondersteuning. Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015 / 23

24 5 Aandachtspunten Dit hoofdstuk beschrijft, naar aanleiding van de resultaten in de vorige hoofdstukken, de conclusies. Daarbij geven we diverse adviezen voor aanpassingen in het minimabeleid van de gemeente Enschede. 5.1 Algemeen Rondkomen De pakketten waarop de basisbedragen zijn gebaseerd zijn sober maar voldoende. De inhoud en de prijzen worden jaarlijks zorgvuldig aangepast door het Nibud 1 en zijn ook gevalideerd door panels van consumenten 2. Dit wil echter niet zeggen dat ieder huishouden hieraan voldoende heeft of dat ieder huishouden rond kan komen. Om rond te kunnen komen van een minimuminkomen is een goed financieel beheer van het huishouden noodzakelijk. Men reserveert om zo nodig grote uitgaven te kunnen doen voor de vervanging van inventaris. We gaan ervan uit dat het huishouden niet leent, zodat er niet nog extra kosten van rente bijkomen. Veel huishoudens die van een minimum inkomen moeten rondkomen, voeren een goed financieel beheer, maar een deel ook niet. Advies 1 Voor huishoudens die moeten rondkomen van het minimum en moeite hebben met hu n financieel beheer, is het aan te bevelen cursussen en begeleiding op dit vlak aan te bieden. Bij de berekeningen gaan we ervan uit dat huishoudens alle landelijke en lokale regelingen aanvragen. Dat is echter niet voor ieder huishouden een vanzelfsprekendheid 3. 1 Zie Nibud Budgethandboek en Prijzengids, jaarlijkse uitgaven. 2 Stella Hoff et. al. Genoeg om van te leven, Focusgroepen in discussie over de minimale kosten van levensonderhoud, SCP/Nibud, Den Haag Te downloaden op de websites van het Nibud of SCP. 3 Zie bijvoorbeeld Caren Tempelman, Aenneli Houkes en Jurriaan Prins, Niet-gebruik inkomensondersteunende maatregelen, SEO, Amsterdam, Te downloaden op 24 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015

25 Advies 2 Het Nibud adviseert het gebruik van lokale en landelijke regelingen te stimuleren door hieraan publiciteit te geven en de toegang tot deze regelingen zo eenvoudig mogelijk te maken, bijvoorbeeld via berekenuwrecht.nl. Woonlasten De huur is een relatief groot deel van de uitgaven op de begroting. Sinds 2013 zijn de huren in Nederland relatief sterk gestegen (ongeveer 4,5 procent) ten opzichte van de jaren ervoor (rond de 2 procent) (CBS, 2015). De huur boven de kwaliteitskortingsgrens van 403 euro wordt voor 65 procent gecompenseerd via de huurtoeslag (tot 577 euro huur voor een- en tweepersoonshuishoudens en 618 euro voor drie- of meerpersoonshuishoudens). Tot 2012 werd de huur boven de kortingsgrens nog voor 75 procent gecompenseerd. Een steeds groter deel van de rekenhuur betaalt een huurder met een laag inkomen zelf. Advies 3 Maak met de woningbouwcorporaties (prestatie)afspraken over de betaalbaarheid van de woningvoorraad van de gemeente Enschede. Een hogere huur dan die in dit onderzoek leidt tot significant minder ruimte op de begroting voor individuele huishoudens met een laag inkomen. Een extra huurverhoging maakt de situatie er niet beter op. Vermogensgrens kwijtschelding Om voor kwijtschelding van lokale heffingen in aanmerking te komen geldt een erg lage vermogensgrens (lager dan die bij bijzondere bijstand). Hiervoor zijn de te hanteren normen landelijk bepaald 4. Gemeenten kunnen hier niet van afwijken. Wel is aan de Kamer toegezegd dat bezien zal worden of gemeenten de vrijheid moeten krijgen om de vermogensnormen voor de kwijtschelding te verruimen tot maximaal de vermogensnormen die in de Participatiewet worden gehanteerd. Advies 4 Het Nibud adviseert om, wanneer dit wettelijk mogelijk wordt, de vermogensnormen voor de kwijtschelding te verruimen. 4 In art.12 van de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990 (UR IW 1990) Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015 / 25

26 De achterliggende gedachte van dit advies is, dat ieder huishouden zou moeten beschikken over een financiële buffer. Deze buffer is bedoeld voor min of meer voorzienbare uitgaven op de korte en middellange termijn. Het Nibud heeft hier onderzoek naar gedaan en onderscheidt een referentiebuffer (wat hebben huishoudens in soortgelijke omstandigheden als buffer) en een minimumbuffer. Deze minimumbuffer varieert naar huishoudtype, van euro voor een alleenstaande tot euro voor een (echt)paar met vier kinderen. 5 De genoemde bedragen liggen hoger dan de vermogensgrens voor de kwijtschelding. Met andere woorden, beschikt een huishouden over een (door het Nibud geadviseerde) minimale buffer, dan zou geen recht op kwijtschelding meer bestaan. Dit is een ongewenste situatie, zowel voor de belanghebbende als voor de gemeente, omdat verschillende (wettelijk opgelegde) richtlijnen gehanteerd worden die elkaar tegenspreken. Het verhogen van de vermogensgrens voor de kwijtschelding, wanneer de wet daar de mogelijkheid toe biedt, is dus in het belang van alle partijen. 5.2 Regelingen De diverse vormen van inkomensondersteuning in de gemeente Enschede hebben een positief effect op de bestedingsruimte van de inwoners. Collectieve zorgverzekering De gemeente biedt inwoners met een inkomen tot 120 procent van de geldende bijstandsnorm een collectieve zorgverzekering aan en een bijdrage in de premie. De uitgebreide duurdere verzekering voor de inkomens tot 120 procent en de iets minder dure en uitgebreide voor huishoudens met een inkomen tot 110 procent van de bijstandsnorm. Voor de huishoudens daarboven tot 130 procent van de bijstandsnorm is er een mogelijkheid gebruik te maken van de collectieve zorgverzekering (zonder bijdrage in de premie en minder uitgebreid pakket, maar wel met korting op de basis- en aanvullende verzekering). Door het uitgebreidere pakket van de collectieve zorgverzekering zal het beroep op de bijzondere bijstand lager zijn, wat gunstig uitpakt voor de (uitvoerings)kosten van de gemeente. Ook deelnemers aan de collectieve verzekering zijn beter af: zij krijgen een uitgebreid pakket aan medische kosten vergoed via een voordelige zorgverzekering. En in geval van het GarantVerzorgd 3 pakket is ook het eigen risico herverzekerd. 5 Een referentiebuffer voor huishoudens. Onderzoek naar het vermogen en het spaargedrag van Nederlandse huishoudens, Nibud, / Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015

27 Het is positief dat huishoudens de keuze hebben tussen drie pakketten. Degenen met een redelijk goede gezondheid zijn daardoor niet verplicht om een hoge premie te betalen voor zaken waar ze geen gebruik van maken. Advies 5 Het Nibud adviseert de gemeente de collectieve zorgverzekering actief te promoten zodat iedereen die er recht op heeft van dit dekkingsvoordeel gebruik kan maken en minder aanspraak hoeft te maken op de bijzondere bijstand. Kosten bij werkaanvaarding Bij een inkomen boven het minimum wordt er in deze rapportage vanuit gegaan dat er sprake is van een (parttime) baan die extra (vervoers)kosten met zich meebrengt. In de praktijk kan het voorkomen dat deze kosten door de werkgever vergoed worden, of dat het huishouden deze kosten niet of minder heeft (als gevolg van bijvoorbeeld lagere reiskosten/werk in de buurt). Mocht een huishouden deze kosten hebben dan is een financiele ondersteuning van de gemeente een positieve prikkel voor werkaanvaarding. Op deze manier vallen de extra vervoerskosten voor de uitstromer naar werk weg, waarmee ook eventuele tekorten op de begroting verlaagd kunnen worden. Regelingen voor gezinnen met (oudere) kinderen Kinderen brengen altijd kosten met zich mee, die niet geheel gecompenseerd worden door kindgebonden regelingen. In de tabellen is te zien dat de saldo s van huishoudens met oudere kinderen het negatiefst zijn. Zo zijn er de extra schoolkosten zoals bijvoorbeeld de aanschaf van de computer, laptop of tablet. De gemeente Enschede kent een regeling met een tegemoetkoming voor kosten gerelateerd aan onderwijs of welzijn (Stichting Leergeld). Dit zorgt voor een minder negatief saldo op de begroting voor huishoudens met kinderen. Met Stichting Leergeld, het Jeugdsportfonds en het Jeugdcultuurfonds creëert de gemeente Enschede extra ruimte op de begroting voor deelname aan sportieve en sociaal-culturele activiteiten voor huishoudens met kinderen. Dit heeft een positief effect op de bestedingsruimte van huishoudens met een laag inkomen. Omdat de tegemoetkomingen worden verstrekt per persoon, en niet per huishouden, werkt dit ook gunstig door in de begroting van grotere gezinnen met twee of meer kinderen. Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015 / 27

28 Advies 6 Het Nibud raadt aan om de huidige afspraken met Stichting Leergeld, het Jeugdsportfonds en het Jeugdcultuurfonds in stand te houden. Advies 7 Het Nibud adviseert deze inkomensondersteunende regeling voor (gezinnen met) oudere kinderen goed onder de aandacht te brengen. Gezinnen die deze regeling (onterecht) mislopen kunnen met nog grotere tekorten te maken krijgen. Individuele inkomenstoeslag In de gemeente Enschede kunnen huishoudens (onder de AOW -leeftijd) met een inkomen op bijstandsniveau in aanmerking komen voor een individuele inkomenstoeslag. De regeling heeft een gunstig effect op de bestedingsruimte van huishoudens die langdurig van een laag inkomen moeten rondkomen. Voor dit soort huishoudens wordt het steeds lastiger om te reserveren voor grote aankopen. Dit geldt zeker voor paren met kinderen. Echter, ook met de inkomenstoeslag zullen huishoudens met een minimuminkomen op reserveringen, voor bijvoorbeeld inventaris besparen. De hoogte van de toeslag is niet toereikend om dit te voorkomen. Advies 8 Het Nibud adviseert de individuele inkomenstoeslag te handhaven en eventueel een extra categorie toe te voegen: een hoger bedrag voor het paar met kinderen. Armoedeval De gemeente Enschede heeft regelingen ter ondersteuning van huishoudens met een laag inkomen tot een inkomensniveau van 110 procent. Dat heeft tot gevolg dat huishoudens met een iets hoger inkomen dan 110 procent vaak te maken krijgen met een armoedeval (tussen 110 en 120 procent), vooral de huishoudens met oudere kinderen. Advies 9 Om de armoedevallen voor huishoudens met kinderen tussen 110 en 120 procent te verkleinen, adviseert het Nibud te onderzoeken of het mogelijk is de regelingen voor kinderen (Jeugdfondsen en/of Stichting Leergeld) uit te breiden tot 120 procent. 28 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015

29 Bijlage 1: Begrotingen In bijgevoegde tabellen zijn de begrotingen van de verschillende huishoudtypen opgenomen waarbij rekening is gehouden met werkgerelateerde kosten. Voor alle huishoudens wordt op een rij gezet hoe het budget er bij de verschillende inkomensniveaus uit ziet. De inkomensondersteunende regelingen van de gemeente Enschede zijn als volgt in de begrotingen verwerkt. Kwijtschelding van heffingen In de begrotingen is de kwijtschelding van de gemeentelijke- en waterschapsheffingen verwerkt bij de heffingsbedragen. Dit wordt aangegeven met achter het resterende bedrag. Collectieve zorgverzekering De gemeente Enschede biedt inwoners de mogelijkheid zich te verzekeren via een collectieve aanvullende zorgverzekering. Met een collectieve ziektekostenverzekering via de gemeente krijgt de inwoner recht op een lagere premie en een uitgebreid pakket van aanvullende voorzieningen en zorgvergoedingen. Bij de uitgavenpost Zorgverzekering hebben we deze regeling verrekend. Als het huishouden recht heeft op het Garantpakket is dit aangegeven met achter de betreffende bedragen. Minimaregelingen Het Jeugdsportfonds en het Jeugdcultuurfonds in de gemeente Enschede zijn bedoeld om financieel tegemoet te komen in de kosten van kinderen. Deze vergoedingen zijn opgenomen bij post Sociale participatie en aangegeven met achter het betreffende bedrag. Hiernaast zijn er vergoedingen mogelijk via de Stichting Leergeld. De vergoeding voor onderwijs is op de begroting verwerkt in de post Onderwijs en de vergoeding voor welzijn is verwerkt in de post Vergoeding restpakket. Eveneens aangegeven met achter het betreffende bedrag. Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015 / 29

30 a. alleenstaande 100% 110% 120% Inkomsten Netto inkomen (incl. kortingen) Zorgtoeslag Huurtoeslag Kinderbijslag Kindgebonden budget Kinderopvangtoeslag Forfaitaire vergoeding TOTAAL INKOMSTEN Vaste lasten Huur Energie Gas Elektriciteit Water Gemeentelijke heffingen Waterschapsheffingen Telefoon, televisie, internet Verzekeringen Zorgverzekering: Basis+AV+Tand Overige verzekeringen Onderw ijs Kinderopvang Contributies en abonnementen Vervoer TOTAAL VASTE LASTEN Reserveringsuitgaven Kleding en schoenen Inventaris Onderhoud huis en tuin Eigen risico Eigen bijdragen, zelfzorgmedicijnen Vrijetijdsuitgaven * * * TOTAAL RESERVERINGSUITGAVEN Huishoudelijke uitgaven Voeding Was- en schoonmaakmiddelen Persoonlijke verzorging Huishoudelijke dienstverlening Huisdieren * * * Roken * * * Diversen TOTAAL HUISHOUDELIJKE UITGAVEN TOTAAL UITGAVEN BESCHIKBAAR NA BASISPAKKET Restpakket Sociale participatie Overig restpakket Vergoeding restpakket TOTAAL RESTPAKKET BESCHIKBAAR NA RESTPAKKET * Deze posten vallen onder het restpakket Vet en cursief Afhankelijk van gemeentelijke tarieven Verminderd met de kw ijtschelding Lokale tegemoetkomingen en/of meerkosten 30 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015

31 b. eenouder, 2 kinderen 3 & 5 jaar 100% 110% 120% Inkomsten Netto inkomen (incl. kortingen) Zorgtoeslag Huurtoeslag Kinderbijslag Kindgebonden budget Kinderopvangtoeslag Forfaitaire vergoeding TOTAAL INKOMSTEN Vaste lasten Huur Energie Gas Elektriciteit Water Gemeentelijke heffingen Waterschapsheffingen Telefoon, televisie, internet Verzekeringen Zorgverzekering: Basis+AV+Tand Overige verzekeringen Onderw ijs Kinderopvang Contributies en abonnementen Vervoer TOTAAL VASTE LASTEN Reserveringsuitgaven Kleding en schoenen Inventaris Onderhoud huis en tuin Eigen risico Eigen bijdragen, zelfzorgmedicijnen Vrijetijdsuitgaven * * * TOTAAL RESERVERINGSUITGAVEN Huishoudelijke uitgaven Voeding Was- en schoonmaakmiddelen Persoonlijke verzorging Huishoudelijke dienstverlening Huisdieren * * * Roken * * * Diversen TOTAAL HUISHOUDELIJKE UITGAVEN TOTAAL UITGAVEN BESCHIKBAAR NA BASISPAKKET Restpakket Sociale participatie Overig restpakket Vergoeding restpakket TOTAAL RESTPAKKET BESCHIKBAAR NA RESTPAKKET * Deze posten vallen onder het restpakket Vet en cursief Afhankelijk van gemeentelijke tarieven Verminderd met de kw ijtschelding Lokale tegemoetkomingen en/of meerkosten Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015 / 31

32 c. eenouder, 2 kinderen 14 & 16 jaar 100% 110% 120% Inkomsten Netto inkomen (incl. kortingen) Zorgtoeslag Huurtoeslag Kinderbijslag Kindgebonden budget Kinderopvangtoeslag Forfaitaire vergoeding TOTAAL INKOMSTEN Vaste lasten Huur Energie Gas Elektriciteit Water Gemeentelijke heffingen Waterschapsheffingen Telefoon, televisie, internet Verzekeringen Zorgverzekering: Basis+AV+Tand Overige verzekeringen Onderw ijs Kinderopvang Contributies en abonnementen Vervoer TOTAAL VASTE LASTEN Reserveringsuitgaven Kleding en schoenen Inventaris Onderhoud huis en tuin Eigen risico Eigen bijdragen, zelfzorgmedicijnen Vrijetijdsuitgaven * * * TOTAAL RESERVERINGSUITGAVEN Huishoudelijke uitgaven Voeding Was- en schoonmaakmiddelen Persoonlijke verzorging Huishoudelijke dienstverlening Huisdieren * * * Roken * * * Diversen TOTAAL HUISHOUDELIJKE UITGAVEN TOTAAL UITGAVEN BESCHIKBAAR NA BASISPAKKET Restpakket Sociale participatie Overig restpakket Vergoeding restpakket TOTAAL RESTPAKKET BESCHIKBAAR NA RESTPAKKET * Deze posten vallen onder het restpakket Vet en cursief Afhankelijk van gemeentelijke tarieven Verminderd met de kw ijtschelding Lokale tegemoetkomingen en/of meerkosten 32 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015

33 d. paar zonder kinderen 100% 110% 120% Inkomsten Netto inkomen (incl. kortingen) Zorgtoeslag Huurtoeslag Kinderbijslag Kindgebonden budget Kinderopvangtoeslag Forfaitaire vergoeding TOTAAL INKOMSTEN Vaste lasten Huur Energie Gas Elektriciteit Water Gemeentelijke heffingen Waterschapsheffingen Telefoon, televisie, internet Verzekeringen Zorgverzekering: Basis+AV+Tand Overige verzekeringen Onderw ijs Kinderopvang Contributies en abonnementen Vervoer TOTAAL VASTE LASTEN Reserveringsuitgaven Kleding en schoenen Inventaris Onderhoud huis en tuin Eigen risico Eigen bijdragen, zelfzorgmedicijnen Vrijetijdsuitgaven * * * TOTAAL RESERVERINGSUITGAVEN Huishoudelijke uitgaven Voeding Was- en schoonmaakmiddelen Persoonlijke verzorging Huishoudelijke dienstverlening Huisdieren * * * Roken * * * Diversen TOTAAL HUISHOUDELIJKE UITGAVEN TOTAAL UITGAVEN BESCHIKBAAR NA BASISPAKKET Restpakket Sociale participatie Overig restpakket Vergoeding restpakket TOTAAL RESTPAKKET BESCHIKBAAR NA RESTPAKKET * Deze posten vallen onder het restpakket Vet en cursief Afhankelijk van gemeentelijke tarieven Verminderd met de kw ijtschelding Lokale tegemoetkomingen en/of meerkosten Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015 / 33

34 e. paar, 2 kinderen 3 & 5 jaar 100% 110% 120% Inkomsten Netto inkomen (incl. kortingen) Zorgtoeslag Huurtoeslag Kinderbijslag Kindgebonden budget Kinderopvangtoeslag Forfaitaire vergoeding TOTAAL INKOMSTEN Vaste lasten Huur Energie Gas Elektriciteit Water Gemeentelijke heffingen Waterschapsheffingen Telefoon, televisie, internet Verzekeringen Zorgverzekering: Basis+AV+Tand Overige verzekeringen Onderw ijs Kinderopvang Contributies en abonnementen Vervoer TOTAAL VASTE LASTEN Reserveringsuitgaven Kleding en schoenen Inventaris Onderhoud huis en tuin Eigen risico Eigen bijdragen, zelfzorgmedicijnen Vrijetijdsuitgaven * * * TOTAAL RESERVERINGSUITGAVEN Huishoudelijke uitgaven Voeding Was- en schoonmaakmiddelen Persoonlijke verzorging Huishoudelijke dienstverlening Huisdieren * * * Roken * * * Diversen TOTAAL HUISHOUDELIJKE UITGAVEN TOTAAL UITGAVEN BESCHIKBAAR NA BASISPAKKET Restpakket Sociale participatie Overig restpakket Vergoeding restpakket TOTAAL RESTPAKKET BESCHIKBAAR NA RESTPAKKET * Deze posten vallen onder het restpakket Vet en cursief Afhankelijk van gemeentelijke tarieven Verminderd met de kw ijtschelding Lokale tegemoetkomingen en/of meerkosten 34 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015

35 f. paar, 2 kinderen 14 & 16 jaar 100% 110% 120% Inkomsten Netto inkomen (incl. kortingen) Zorgtoeslag Huurtoeslag Kinderbijslag Kindgebonden budget Kinderopvangtoeslag Forfaitaire vergoeding TOTAAL INKOMSTEN Vaste lasten Huur Energie Gas Elektriciteit Water Gemeentelijke heffingen Waterschapsheffingen Telefoon, televisie, internet Verzekeringen Zorgverzekering: Basis+AV+Tand Overige verzekeringen Onderw ijs Kinderopvang Contributies en abonnementen Vervoer TOTAAL VASTE LASTEN Reserveringsuitgaven Kleding en schoenen Inventaris Onderhoud huis en tuin Eigen risico Eigen bijdragen, zelfzorgmedicijnen Vrijetijdsuitgaven * * * TOTAAL RESERVERINGSUITGAVEN Huishoudelijke uitgaven Voeding Was- en schoonmaakmiddelen Persoonlijke verzorging Huishoudelijke dienstverlening Huisdieren * * * Roken * * * Diversen TOTAAL HUISHOUDELIJKE UITGAVEN TOTAAL UITGAVEN BESCHIKBAAR NA BASISPAKKET Restpakket Sociale participatie Overig restpakket Vergoeding restpakket TOTAAL RESTPAKKET BESCHIKBAAR NA RESTPAKKET * Deze posten vallen onder het restpakket Vet en cursief Afhankelijk van gemeentelijke tarieven Verminderd met de kw ijtschelding Lokale tegemoetkomingen en/of meerkosten Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015 / 35

36 Bijlage 2: Inkomsten Inkomsten Het inkomen in de begrotingen is inclusief vakantietoeslag en heffingskortingen (bijvoorbeeld de algemene heffingskorting, de arbeidskorting en de combinatiekorting). Het uitgangspunt is dat huishoudens alle kortingen en landelijke toeslagen waar ze recht op hebben ook daadwerkelijk aanvragen. Zoals de zorgtoeslag, de huurtoeslag, de kinderbijslag, het kindgebonden budget en de eventuele kinderopvangtoeslag. Individuele inkomenstoeslag De individuele inkomenstoeslag is bedoeld voor huishoudens jonger dan AOW -leeftijd, die gedurende een periode van vijf jaar over een inkomen beschikken dat niet hoger is dan 100 procent van de geldende bijstandsnorm. De hoogte van de toeslag bedraagt in Enschede 114 euro voor alleenstaanden, 145 euro voor alleenstaande ouders en 162 euro voor paren. Alleenstaande ouder norm Vanaf 1 januari 2015 is de toeslag voor alleenstaande ouders in de bijstand van 20 procent komen te vervallen. Hiervoor in de plaats is een alleenstaande-ouderkop aan het kindgebonden budget toegevoegd van maximaal euro per jaar. Dit heeft gevolgen voor de inkomensgrens van 110 procent. De gemeente Enschede telt bij het vaststellen van de inkomensgrens voor alleenstaande ouders de alleenstaande-ouderkop niet op bij het inkomen. Dat heeft tot gevolg dat het aantal alleenstaande ouders dat voor de gemeentelijke regelingen in aanmerking komt, in 2015 lager ligt dan in Dat komt door het volgende: in 2014 was de bijstandsnorm voor een alleenstaande ouder (100 procent) euro per maand, inclusief vakantiegeld. Een alleenstaande ouder die euro verdiende, viel daarmee nog binnen de grens van de 110 procent en kon aanspraak maken op de gemeentelijke regelingen. In 2015 hanteert Enschede als 100-procentgrens de nieuwe bijstandsnorm voor alleenstaande ouders van 961 euro. Een alleenstaande ouder die nu zelf euro verdient, valt in 2015 buiten de 110-procentgrens, en heeft geen aanspraak meer op de gemeentelijke regelingen. 36 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015

Minima-effectrapportage gemeente Den Haag 2015

Minima-effectrapportage gemeente Den Haag 2015 Minima-effectrapportage gemeente Den Haag 2015 De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens. Minima-effectrapportage gemeente Den Haag

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Utrecht De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Minima-effectrapportage gemeente Utrecht De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Utrecht 2013 De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Utrecht 2013 De invloed

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2017

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2017 Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2017 De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Enschede

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Hilversum 2012. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Minima-effectrapportage gemeente Hilversum 2012. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Hilversum 2012 De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Hilversum 2012 De invloed

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Utrecht 2010. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Minima-effectrapportage gemeente Utrecht 2010. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Utrecht 2010 De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Utrecht 2010 De invloed van

Nadere informatie

Nibud minimumvoorbeeldbegrotingen

Nibud minimumvoorbeeldbegrotingen Nibud minimumvoorbeeldbegrotingen 2017 Het Nibud stelt elk jaar begrotingen op voor huishoudens met een minimum inkomen. We gaan uit van een inkomen op het niveau van het sociaal minimum. Dit is de bijstandsuitkering.

Nadere informatie

Minima-effectrapportage Gemeente Maastricht. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Minima-effectrapportage Gemeente Maastricht. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage Gemeente Maastricht De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage Gemeente Maastricht De invloed van gemeentelijke

Nadere informatie

EEffecten minimabeleid. Nibud Corinne van Gaalen

EEffecten minimabeleid. Nibud Corinne van Gaalen EEffecten minimabeleid Nibud Corinne van Gaalen Wat is het Nibud? Voorlichting Consumenten Professionals Onderzoek Opleiding Consumenten Professionals Nibud en onderzoek Minimum voorbeeldbegrotingen Onderzoek

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente X. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Minima-effectrapportage gemeente X. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente X De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente X De invloed van gemeentelijke maatregelen

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Venlo. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Minima-effectrapportage gemeente Venlo. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Venlo De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Venlo 2009 De invloed van gemeentelijke

Nadere informatie

Nibud minimum-voorbeeldbegrotingen 2015 / 1

Nibud minimum-voorbeeldbegrotingen 2015 / 1 Nibud minimumvoorbeeldbegrotingen 2015 Het Nibud stelt elk jaar begrotingen op voor huishoudens met een minimum inkomen. We gaan uit van een inkomen op het niveau van het sociaal minimum. Dit is de uitkering

Nadere informatie

Minima-effectrapportage Bijlage I / 1

Minima-effectrapportage Bijlage I / 1 Tabel 1a Alleenstaande onder de 65 jaar (huur 357) WWB-uitkering 110% 120% 130% Inkomsten Netto inkomen (incl. kortingen) 920 1012 1104 1196 Kinderbijslag 0 0 0 0 Tegemoetkoming schoolkosten 0 0 0 0 Categoriale

Nadere informatie

Rapportages Nibud ten behoeve Onderzoek Armoedebeleid gemeente Roosendaal. Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting

Rapportages Nibud ten behoeve Onderzoek Armoedebeleid gemeente Roosendaal. Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting Rapportages Nibud ten behoeve Onderzoek Armoedebeleid gemeente Roosendaal Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting 2 / Minima-effectrapportage gemeente Roosendaal Minima-effectrapportage gemeente

Nadere informatie

Minima-effectrapportage Sociale Dienst Veluwerand 2015

Minima-effectrapportage Sociale Dienst Veluwerand 2015 Minima-effectrapportage Sociale Dienst Veluwerand 2015 De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens. Minima-effectrapportage Sociale Dienst

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Ede 2016

Minima-effectrapportage gemeente Ede 2016 Minima-effectrapportage gemeente Ede 2016 De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Ede 2016 De invloed

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Leidschendam- Voorburg 2013

Minima-effectrapportage gemeente Leidschendam- Voorburg 2013 Minima-effectrapportage gemeente Leidschendam- Voorburg 2013 De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Leidschendam-

Nadere informatie

Rapportages Nibud ten behoeve Onderzoek Armoedebeleid gemeente Drimmelen

Rapportages Nibud ten behoeve Onderzoek Armoedebeleid gemeente Drimmelen Rapportages Nibud ten behoeve Onderzoek Armoedebeleid gemeente Drimmelen Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting 2 / Minima-effectrapportage gemeente Drimmelen Inhoud 1. INLEIDING... 5 1.1 Centrale

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Wassenaar 2013. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Minima-effectrapportage gemeente Wassenaar 2013. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Wassenaar 2013 De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Wassenaar 2013 De invloed

Nadere informatie

BIJLAGE 5 INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE NOORDWIJK 2015

BIJLAGE 5 INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE NOORDWIJK 2015 BIJLAGE 5 INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE NOORDWIJK 2015 Inkomens Effect Rapportage gemeente Noordwijk 2015 Een onderzoek naar de effecten van het armoedebeleid op de inkomenspositie van minimahuishoudens

Nadere informatie

Minima Effect Rapportage Gemeente Apeldoorn Robin Stoof & Sanne Lamers Nibud

Minima Effect Rapportage Gemeente Apeldoorn Robin Stoof & Sanne Lamers Nibud Minima Effect Rapportage Gemeente Apeldoorn 2016 Robin Stoof & Sanne Lamers Nibud Wat doet het Nibud? Onderzoek Voorlichting Consumenten Professionals Opleidingen Consumenten Professionals Minima-effectrapportage

Nadere informatie

Minima-effectrapportage Regionale Sociale Dienst Pentasz Mergelland

Minima-effectrapportage Regionale Sociale Dienst Pentasz Mergelland Minima-effectrapportage Regionale Sociale Dienst Pentasz Mergelland De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage Regionale Sociale

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Voorschoten 2013. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Minima-effectrapportage gemeente Voorschoten 2013. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Voorschoten 2013 De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Voorschoten 2013 De

Nadere informatie

Rapportages Nibud ten behoeve Onderzoek Armoedebeleid gemeente Moerdijk. Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting

Rapportages Nibud ten behoeve Onderzoek Armoedebeleid gemeente Moerdijk. Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting Rapportages Nibud ten behoeve Onderzoek Armoedebeleid gemeente Moerdijk Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting Inhoud 1. INLEIDING... 4 1.1 Centrale vraag... 4 1.2 Kern minima-effectrapportage...

Nadere informatie

Onderzoek Armoedeval 2016 Zeist

Onderzoek Armoedeval 2016 Zeist Onderzoek Armoedeval 2016 Zeist 2 Onderzoek Armoedeval 2016 Zeist Sociaal Raadslieden Zeist Bergweg 1 3701 JJ Zeist T 030-6923857 M sora.zeist@planet.nl I www.sociaalraadsliedenzeist.nl 3 4 Inhoudsopgave

Nadere informatie

BIJLAGE 5 INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE NOORDWIJK 2015

BIJLAGE 5 INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE NOORDWIJK 2015 BIJLAGE 5 INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE NOORDWIJK 2015 Inkomens Effect Rapportage gemeente Noordwijk 2015 Een onderzoek naar de effecten van het armoedebeleid op de inkomenspositie van minimahuishoudens

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Tiel 2015

Minima-effectrapportage gemeente Tiel 2015 Minima-effectrapportage gemeente Tiel 2015 De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens. Minima-effectrapportage Gemeente Tiel / 0 Minima-effectrapportage

Nadere informatie

Minima-effectrapportage Gemeente Waalwijk. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Minima-effectrapportage Gemeente Waalwijk. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage Gemeente Waalwijk De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage Gemeente Waalwijk De invloed van gemeentelijke

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Gouda 2015

Minima-effectrapportage gemeente Gouda 2015 Minima-effectrapportage gemeente Gouda 2015 De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens. Minima-effectrapportage gemeente Gouda 2015

Nadere informatie

Geachte leden van de Raad,

Geachte leden van de Raad, POSTADRES Postbus 20 7500 AA Enschede BEZOEKADRES Langestraat 24 Aan de Gemeenteraad TELEFOON DATUM ONS KENMERK BEHANDELD DOOR 15 december 2015 1500125409 J.E.M. Bannenberg UW BRIEF VAN UW KENMERK DOORKIESNUMMER

Nadere informatie

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE HATTEM

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE HATTEM INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE HATTEM Inkomens Effect Rapportage gemeente Hattem Een onderzoek naar de effecten van het armoedebeleid op de inkomenspositie van minimahuishoudens en werkenden met lage

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Ede 2014

Minima-effectrapportage gemeente Ede 2014 Minima-effectrapportage gemeente Ede 2014 De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Ede 2014 De invloed

Nadere informatie

Nibud Minima-effectrapportage Begrotingen 1 / 9

Nibud Minima-effectrapportage Begrotingen 1 / 9 Nibud Minima-effectrapportage Begrotingen 1 / 9 a. Alleenstaande Netto inkomen (incl. kortingen) 948 1043 1138 Zorgtoeslag 72 72 72 Huurtoeslag 156 156 130 Kinderbijslag 0 0 0 Kindgebonden budget 0 0 0

Nadere informatie

Nibud Minima-effectrapportage Begrotingen 1 / 8

Nibud Minima-effectrapportage Begrotingen 1 / 8 Nibud Minima-effectrapportage Begrotingen 1 / 8 a. Alleenstaande onder de 65 jaar Netto inkomen (incl. kortingen) 926 1019 1112 Categoriale bijstand 0 0 0 Huurtoeslag 185 185 157 Zorgtoeslag 88 88 88 TOTAAL

Nadere informatie

Rapportages Nibud ten behoeve Onderzoek Armoedebeleid gemeente Etten-Leur

Rapportages Nibud ten behoeve Onderzoek Armoedebeleid gemeente Etten-Leur Rapportages Nibud ten behoeve Onderzoek Armoedebeleid gemeente Etten-Leur Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting 2 / Minima-effectrapportage gemeente Etten-Leur Inhoud 1. INLEIDING... 6 1.1

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeenten Tilburg en Goirle 2011

Minima-effectrapportage gemeenten Tilburg en Goirle 2011 Minima-effectrapportage gemeenten Tilburg en Goirle 2011 De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeenten Tilburg en Goirle

Nadere informatie

Nibud Minima-effectrapportage Begrotingen 1 / 7

Nibud Minima-effectrapportage Begrotingen 1 / 7 Nibud Minima-effectrapportage Begrotingen 1 / 7 a. Alleenstaande onder de 65 jaar Netto inkomen (incl. kortingen) 926 1019 1112 Huurtoeslag 201 201 173 TOTAAL INKOMSTEN 1216 1309 1373 Gas 60 60 60 Elektriciteit

Nadere informatie

Nibud Minima-effectrapportage Begrotingen 1 / 10

Nibud Minima-effectrapportage Begrotingen 1 / 10 Nibud Minima-effectrapportage Begrotingen 1 / 10 a. Alleenstaande Netto inkomen (incl. kortingen) 948 1043 1138 Zorgtoeslag 72 72 72 Huurtoeslag 146 146 120 Kinderbijslag 0 0 0 Kindgebonden budget 0 0

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Veenendaal 2014

Minima-effectrapportage gemeente Veenendaal 2014 Minima-effectrapportage gemeente Veenendaal 2014 De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Veenendaal

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Deurne De invloed van gemeentelijke ondersteuning op de financiële positie van inwoners met een laag inkomen

Minima-effectrapportage gemeente Deurne De invloed van gemeentelijke ondersteuning op de financiële positie van inwoners met een laag inkomen Minima-effectrapportage gemeente Deurne 2016 De invloed van gemeentelijke ondersteuning op de financiële positie van inwoners met een laag inkomen Minima-effectrapportage gemeente Deurne 2016 De invloed

Nadere informatie

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE ARMOEDE BESTRIJDING GEMEENTE DOETINCHEM

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE ARMOEDE BESTRIJDING GEMEENTE DOETINCHEM INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE ARMOEDE BESTRIJDING GEMEENTE DOETINCHEM Een onderzoek naar de effecten van gemeentelijke inkomensondersteuning op de inkomenspositie van minimahuishoudens en werkenden met lage

Nadere informatie

Minimum-voorbeeld begrotingen en kostendelersnorm. Nibud, 2013

Minimum-voorbeeld begrotingen en kostendelersnorm. Nibud, 2013 Minimum-voorbeeld begrotingen en kostendelersnorm Nibud, 2013 Inhoud 1 INLEIDING... 3 2 INKOMSTEN... 4 3 MINIMALE UITGAVEN... 8 3.1 Minimum-voorbeeldbegrotingen... 8 3.2 Persoonlijk onvermijdbare uitgaven...

Nadere informatie

Begrotingen TOTAAL UITGAVEN 890 904 904

Begrotingen TOTAAL UITGAVEN 890 904 904 Tabel 1a HUUR in 366 HUISHOUDTYPE Alleenstaande jonger dan 65 jaar WWB-uitkering 112% 120% Inkomsten Netto inkomen 808 905 969 Heffingskortingen via VT 0 0 0 Kinderbijslag 0 0 0 Tegemoetkoming schoolkosten

Nadere informatie

Minima-effectrapportage Sociale Dienst Drechtsteden 2016

Minima-effectrapportage Sociale Dienst Drechtsteden 2016 Minima-effectrapportage Sociale Dienst Drechtsteden 2016 De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage Sociale

Nadere informatie

Begrotingen na landelijke en lokale wijzigingen 1 / 10

Begrotingen na landelijke en lokale wijzigingen 1 / 10 Begrotingen na landelijke en lokale wijzigingen 1 / 10 a. Alleenstaande Netto inkomen (incl. kortingen) 948 1043 1138 Zorgtoeslag 72 72 72 Huurtoeslag 146 146 120 Kinderbijslag 0 0 0 Kindgebonden budget

Nadere informatie

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE WAALWIJK 2014

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE WAALWIJK 2014 INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE WAALWIJK 2014 Inkomens Effect Rapportage gemeente Waalwijk 2014 Een onderzoek naar de effecten van het armoedebeleid op de inkomenspositie van minimahuishoudens in de

Nadere informatie

Effecten van zorgmaatregelen uit het regeerakkoord

Effecten van zorgmaatregelen uit het regeerakkoord Effecten van zorgmaatregelen uit het regeerakkoord Een doorrekening van voorgenomen bezuinigingen op de bestedingsruimte van een aantal voorbeeldhuishoudens Effecten van zorgmaatregelen uit het regeerakkoord

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Utrecht 2016

Minima-effectrapportage gemeente Utrecht 2016 Minima-effectrapportage gemeente Utrecht 2016 De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Utrecht 2016

Nadere informatie

INKOMENSEFFECTEN LANDELIJKE EN GEMEENTELIJKE MINIMAREGELINGEN

INKOMENSEFFECTEN LANDELIJKE EN GEMEENTELIJKE MINIMAREGELINGEN INKOMENSEFFECTEN LANDELIJKE EN GEMEENTELIJKE MINIMAREGELINGEN Versie 1.2 15 maart 2015 Inkomenseffecten landelijke en gemeentelijke minimaregelingen Onderzoek naar de effecten van de landelijke en gemeentelijke

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Breda 2012

Minima-effectrapportage gemeente Breda 2012 Minima-effectrapportage gemeente Breda 2012 De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Breda 2012 4 Minima-effectrapportage

Nadere informatie

Minima-effectrapportage Bijlage I - hoge huur/ 1

Minima-effectrapportage Bijlage I - hoge huur/ 1 Tabel 2a Alleenstaande onder de 65 jaar (huur 537) Netto inkomen (incl. kortingen) 914 1005 1097 1188 Kinderbijslag 0 0 0 0 Huurtoeslag 276 276 242 202 Woonlastenfonds 59 0 0 0 Kindgebonden budget 0 0

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Apeldoorn 2016

Minima-effectrapportage gemeente Apeldoorn 2016 Minima-effectrapportage gemeente Apeldoorn 2016 De invloed van landelijke en gemeentelijke ondersteuning op de financiële positie van inwoners met een laag inkomen Minima-effectrapportage gemeente Apeldoorn

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Zaanstad 2012. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Minima-effectrapportage gemeente Zaanstad 2012. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Zaanstad 2012 De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Zaanstad 2011-2012 De invloed

Nadere informatie

Koopkracht bijstandsgerechtigden omhoog

Koopkracht bijstandsgerechtigden omhoog Koopkracht bijstandsgerechtigden omhoog Maar gemeentelijke ondersteuning blijft noodzakelijk Marcel Warnaar, Corinne van Gaalen Van alleen een bijstandsinkomen kun je niet rondkomen. Maar dat is ook niet

Nadere informatie

Benchmark Minimaeffectrapportages. Een vergelijking van de financiële positie van inwoners met lage inkomens in diverse gemeenten

Benchmark Minimaeffectrapportages. Een vergelijking van de financiële positie van inwoners met lage inkomens in diverse gemeenten Benchmark Minimaeffectrapportages 2012 Een vergelijking van de financiële positie van inwoners met lage inkomens in diverse gemeenten Benchmark Minimaeffectrapportages 2012 Een vergelijking van de financiële

Nadere informatie

- 1 - RAADSVOOASTEL ------- J

- 1 - RAADSVOOASTEL ------- J - 1 - N,'0 (}11) I ~~ gemeente Barneveld Is 3 0 MEI 2013 Aan het college van burgemeester IAFD.I en wethouders RAADSVOOASTEL ------- J l I Onderwerp: Evaluatie minimaregelingen Ing(iKoman stukken Raad

Nadere informatie

De begroting als uitgangspunt

De begroting als uitgangspunt De begroting als uitgangspunt Onder begroting verstaan we zowel de jaarbegroting als de gemiddelde maandbegroting. In de jaarbegroting worden per maand de te verwachten inkomsten en uitgaven genoteerd.

Nadere informatie

Aan de leden van de raad, raadscommissies, het college, genodigden en belangstellenden

Aan de leden van de raad, raadscommissies, het college, genodigden en belangstellenden Concept agenda Aan de leden van de raad, raadscommissies, het college, genodigden en belangstellenden Namens het Presidium nodig ik u uit voor de beeldvormende avond die wordt georganiseerd op: 30 september

Nadere informatie

*U * *U *

*U * *U * *U15.17519* *U15.17519* Raadscommissie Samenleving Postbus 1 2650 AA BERKEL EN RODENRIJS Verzenddatum 16 december 2015 Ons kenmerk U15.17519 Uw brief van Afdeling Economische & Maatschappelijke Ontwikkeling

Nadere informatie

Onderwerp Vaststellen Minima-effectrapportage en besluit besteding middelen

Onderwerp Vaststellen Minima-effectrapportage en besluit besteding middelen Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Vaststellen Minima-effectrapportage en besluit besteding middelen Programma / Programmanummer Werk & Inkomen / 1061 BW-nummer BW-01119 Portefeuillehouder T. Tankir Samenvatting

Nadere informatie

Minima-effectrapportage Bijlage I / 1

Minima-effectrapportage Bijlage I / 1 Tabel 2a Alleenstaande onder de 65 jaar (huur 548) WWB-uitkering 110% 120% 130% Netto inkomen (incl. kortingen) 920 1012 1104 1196 Kinderbijslag 0 0 0 0 Heffingskortingen niet-werkgever 0 0 0 0 Huurtoeslag

Nadere informatie

Vergeleken met gemiddeld in Nederland

Vergeleken met gemiddeld in Nederland Tabel 5a Alleenstaande onder de 65 jaar Netto inkomen (incl. kortingen) 899 899 899 Huurtoeslag 164 263 186 TOTAAL INKOMSTEN 1120 1220 1143 Gas 51 51 52 Elektriciteit (-/- REB vermindering) 31 31 32 Water

Nadere informatie

begrotingsformulier hypotheekadvies

begrotingsformulier hypotheekadvies Begrotingsformulier hypotheekadvies 1. Gegevens huishouden en woning Bestemd voor Naam: Postcode: Adres: Woonplaats: Huishoudsamenstelling Naam leeftijd 1 m / v jaar 2 m / v jaar 3 m / v jaar 4 m / v jaar

Nadere informatie

begrotingsformulier hypotheekadvies

begrotingsformulier hypotheekadvies Begrotingsformulier hypotheekadvies 1. GEGEVENS HUISHOUDEN EN WONING Bestemd voor Naam: Postcode: Adres: Woonplaats: Huishoudsamenstelling Naam leeftijd 1 m / v jaar 2 m / v jaar 3 m / v jaar 4 m / v jaar

Nadere informatie

Budgetteringsrapport. J. van Dalen L. van Dalen- Stok

Budgetteringsrapport. J. van Dalen L. van Dalen- Stok 2015 Budgetteringsrapport J. van Dalen L. van Dalen- Stok Naw gegevens Naam J. van Dalen Burgerservicenummer Naam L. van Dalen- Stok Burgerservicenummer Adres gegevens Adres Teststraat 14 Postcode en woonplaats

Nadere informatie

Interne Memo nr. commissie MO G.E. Oude Kotte Datum: december 2014 Onderwerp: BOT-overleg armoedebeleid 2015 Afschrift aan: vul in

Interne Memo nr. commissie MO G.E. Oude Kotte Datum: december 2014 Onderwerp: BOT-overleg armoedebeleid 2015 Afschrift aan: vul in Interne Memo nr. Aan: commissie MO Van: G.E. Oude Kotte Datum: december 2014 Onderwerp: BOT-overleg armoedebeleid 2015 Afschrift aan: vul in Inleiding Per 1 januari 2015 wijzigen een aantal zaken binnen

Nadere informatie

Vergeleken met gemiddeld in Nederland

Vergeleken met gemiddeld in Nederland Tabel 5a Alleenstaande onder de 65 jaar Netto inkomen (incl. kortingen) 872 872 872 Kinderbijslag 0 0 0 Heffingskortingen niet-werkgever 0 0 0 Belastingteruggaaf ziektekosten/tbu 6 6 4 TOTAAL INKOMSTEN

Nadere informatie

begrotingsformulier Bestemd voor Samenstelling huishouden Aantal volwassenen: Type woning rijwoning (hoek/tussen) maisonnette flat anders, nl.

begrotingsformulier Bestemd voor Samenstelling huishouden Aantal volwassenen: Type woning rijwoning (hoek/tussen) maisonnette flat anders, nl. Begrotingsformulier Bestemd voor Naam: Postcode: Adres: Woonplaats: Samenstelling huishouden Aantal volwassenen: Aantal kinderen: Geboorte data: Type woning vrijstaand huis twee onder een kap rijwoning

Nadere informatie

Berekening voor een eenoudergezin

Berekening voor een eenoudergezin Berekeningen NIBUD Op verzoek van de NOS heeft het Nibud doorgerekend wat een eenouderhuishouden en oma hadden aan totale inkomsten en uitgaven toen zij allebei apart woonden, en wat zij overhouden als

Nadere informatie

Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015

Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Berekeningen Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014 Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Berekeningen Prinsjesdag 2013 Nibud, september 2014 In opdracht

Nadere informatie

Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015

Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Berekeningen Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014 Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Berekeningen Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014 In opdracht

Nadere informatie

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE WIJK BIJ DUURSTEDE 2015

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE WIJK BIJ DUURSTEDE 2015 INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE WIJK BIJ DUURSTEDE 2015 Inkomens Effect Rapportage gemeente Wijk bij Duurstede 2015 Een onderzoek naar de effecten van het armoedebeleid op de inkomenspositie van minimahuishoudens

Nadere informatie

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE RIDDERKERK 2014

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE RIDDERKERK 2014 INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE RIDDERKERK 2014 Inkomens Effect Rapportage gemeente Ridderkerk 2014 Een onderzoek naar de effecten van het armoedebeleid op de inkomenspositie van minimahuishoudens

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Eindhoven

Minima-effectrapportage gemeente Eindhoven Minima-effectrapportage gemeente Eindhoven Onderzoek naar de stapeling van inkomenseffecten van landelijke beleidswijzigingen en de impact daarvan op de koopkracht van huishoudens met een laag inkomen

Nadere informatie

Waar heeft u recht op?

Waar heeft u recht op? KLIËNTËN RAAD ALMËLO Waar heeft u recht op? Minimawijzer 2015 01-01-2015 Kliënten Raad Almelo Grotestraat Zuid 174 7607 CZ Almelo www. klientenraadalmelo.nl Inhoudsopgave Korte inleiding p.3 Bijzondere

Nadere informatie

MEMO. Lokaal. Geachte raad,

MEMO. Lokaal. Geachte raad, MEMO Aan: De gemeenteraad Van: Het college van B&W Onderwerp: Overzicht van minimaregelingen 3 november 2015 Bijlage: bijstandsnormen hoogbijstand Afschrift aan: snor Geachte raad, Op uw verzoek, gedaan

Nadere informatie

Betaalbaarheid Haaglanden

Betaalbaarheid Haaglanden Betaalbaarheid Haaglanden De betaalbaarheid van sociale huurwoningen krijgt de laatste tijd steeds meer aandacht. De huurprijzen van sociale huurwoningen stijgen, terwijl het (besteedbare) inkomen van

Nadere informatie

Vergeleken met gemiddeld in Nederland

Vergeleken met gemiddeld in Nederland Tabel 5a Alleenstaande onder de 65 jaar Netto inkomen (incl. kortingen) 920 920 920 Huurtoeslag 145 282 282 TOTAAL INKOMSTEN 1134 1271 1271 Gas 57 57 57 Elektriciteit (-/- REB vermindering) 30 30 29 Water

Nadere informatie

Meedoen in Deurne. Armoedepreventie en minimaregelingen Deurne Datum : 8 maart Versie : versie 2.3

Meedoen in Deurne. Armoedepreventie en minimaregelingen Deurne Datum : 8 maart Versie : versie 2.3 Meedoen in Deurne Armoedepreventie en minimaregelingen Deurne 2017 Datum : 8 maart 2017 Versie : versie 2.3 1 1.1 Inleiding Minimabeleid gericht op armoedepreventie, meedoen in de maatschappij en stimuleren

Nadere informatie

Koopkrachtverandering van chronisch zieken en gehandicapten 2014-2015. Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014

Koopkrachtverandering van chronisch zieken en gehandicapten 2014-2015. Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014 Koopkrachtverandering van chronisch zieken en gehandicapten 2014-2015 Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014 Koopkrachtverandering van chronisch zieken en gehandicapten 2014-2015 Prinsjesdag 2014 Nibud,

Nadere informatie

Koopkracht van ouderen 2013-2014. Berekeningen Prinsjesdag 2013 Nibud, september 2013

Koopkracht van ouderen 2013-2014. Berekeningen Prinsjesdag 2013 Nibud, september 2013 Koopkracht van ouderen 2013-2014 Berekeningen Prinsjesdag 2013 Nibud, september 2013 Koopkracht van ouderen 2013-2014 Berekeningen Prinsjesdag 2013 Nibud, september 2013 In opdracht van de CSO, koepel

Nadere informatie

Verandering van de koopkracht van chronisch zieken en gehandicapten in 2014. Nibud, september 2013

Verandering van de koopkracht van chronisch zieken en gehandicapten in 2014. Nibud, september 2013 Verandering van de koopkracht van chronisch zieken en gehandicapten in 2014 Nibud, september 2013 Verandering van de koopkracht van chronisch zieken en gehandicapten in 2014 Nibud, september 2013 In opdracht

Nadere informatie

Gemeentelijke heffingen 2015. Kwijtschelding. Regel kwijtschelding op rotterdam.nl/mijnloket

Gemeentelijke heffingen 2015. Kwijtschelding. Regel kwijtschelding op rotterdam.nl/mijnloket Gemeentelijke heffingen 2015 Kwijtschelding Regel kwijtschelding op rotterdam.nl/mijnloket Januari 2015 Mensen die weinig te besteden hebben, zoals veel mensen met een (bijstands)uitkering of alleen AOW,

Nadere informatie

KLIËNTEN RAAD ALMELO 01-07-2014. Kliënten Raad Almelo Grotestraat Zuid 176 7607 CZ Almelo www.klientenraadalmelo.nl

KLIËNTEN RAAD ALMELO 01-07-2014. Kliënten Raad Almelo Grotestraat Zuid 176 7607 CZ Almelo www.klientenraadalmelo.nl KLIËNTEN RAAD ALMELO 01-07-2014 Kliënten Raad Almelo Grotestraat Zuid 176 7607 CZ Almelo www.klientenraadalmelo.nl Inhoudsopgave Korte inleiding p.3 Bijzondere bijstand p.4 Langdurigheidstoeslag p.5 Minimaregeling/Almelo

Nadere informatie

begrotingsformulier financieel advies

begrotingsformulier financieel advies Begrotingsformulier financieel advies Gegevens huishouden en woning Bestemd voor Naam + Voorletters M/V Adres Postcode + Woonplaats Huishoudensamenstelling 1 Voornaam Leeftijd M/V 2 Voornaam Leeftijd M/V

Nadere informatie

Waar heeft u recht op?

Waar heeft u recht op? KLIËNTEN RAAD ALMELO Waar heeft u recht op? Minimawijzer 2016 uitgave 1 januari 2016 Kliënten Raad Almelo Grotestraat Zuid 174 7607 CZ Almelo www.klientenraadalmelo.nl info@almelosociaal.nl 0546-45 69

Nadere informatie

Uitgewerkte voorbeelden koopkracht 2012-2013. Prinsjesdag 2012

Uitgewerkte voorbeelden koopkracht 2012-2013. Prinsjesdag 2012 Uitgewerkte voorbeelden koopkracht 2012-2013 Prinsjesdag 2012 Koopkrachtontwikkelingen 2012-2013 Voorbeeldberekeningen Prinsjesdag 2012 2012-2013 koopkrachtontwikkeling (bedragen netto per maand) Alle

Nadere informatie

Koopkrachtberekeningen Uitgewerkte voorbeelden januari 2017

Koopkrachtberekeningen Uitgewerkte voorbeelden januari 2017 Koopkrachtberekeningen 2016-2017 Uitgewerkte voorbeelden januari 2017 Op Prinsjesdag 2016 heeft het Nibud de koopkrachteffecten voor 100 verschillende huishoudens berekend. In januari 2017 zijn ze opnieuw

Nadere informatie

Koopkrachtberekeningen voor huishoudens met extra zorgkosten naar aanleiding van de Miljoenennota 2012

Koopkrachtberekeningen voor huishoudens met extra zorgkosten naar aanleiding van de Miljoenennota 2012 Koopkrachtberekeningen voor huishoudens met extra zorgkosten naar aanleiding van de Miljoenennota 2012 Nibud, 16 september 2011 Koopkrachtberekeningen voor huishoudens met extra zorgkosten naar aanleiding

Nadere informatie

Overzicht huidige minimaregelingen

Overzicht huidige minimaregelingen Datum 10 juni 2014 1 (7) Overzicht huidige minimaregelingen Auteur Eveline Bal, Beleidsadviseur Werk & Inkomen Het huidige minimabeleid van de gemeente Nieuwegein kent verschillende instrumenten ter bestrijding

Nadere informatie

Minimaregelingen. en bijzondere bijstand. Minimaregelingen. en bijzondere bijstand

Minimaregelingen. en bijzondere bijstand. Minimaregelingen. en bijzondere bijstand Minimaregelingen en bijzondere bijstand Minimaregelingen en bijzondere bijstand Iedereen doet mee! De gemeente Peel en Maas vindt het belangrijk dat iedereen mee kan doen in de samenleving. Daarom zijn

Nadere informatie

Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017

Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017 Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017 Berekeningen op basis van Regeerakkoord van het kabinet Rutte-II Nibud, 2012 Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017 Berekeningen op

Nadere informatie

Uitwerking bijzondere bijstand inrichtingskosten en herziening beleidsregels Inkomensondersteuning

Uitwerking bijzondere bijstand inrichtingskosten en herziening beleidsregels Inkomensondersteuning Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Uitwerking bijzondere bijstand inrichtingskosten en herziening beleidsregels Inkomensondersteuning Programma Inkomen & Armoedebestrijding BW-nummer Portefeuillehouder

Nadere informatie

rapport Tussenrapportage onderzoek minimabeleid Leidschendam-Voorburg Rekenkamer Leidschendam-Voorburg Rijswijk Utrecht, 16 mei 2011

rapport Tussenrapportage onderzoek minimabeleid Leidschendam-Voorburg Rekenkamer Leidschendam-Voorburg Rijswijk Utrecht, 16 mei 2011 rapport Tussenrapportage onderzoek minimabeleid Leidschendam-Voorburg Rekenkamer Leidschendam-Voorburg Rijswijk Utrecht, 16 mei 2011 Hiemstra & De Vries B.V. is gevestigd te Utrecht en ingeschreven bij

Nadere informatie

Koopkrachtveranderingen voor mensen met een beperking 2015-2016. Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015

Koopkrachtveranderingen voor mensen met een beperking 2015-2016. Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015 Koopkrachtveranderingen voor mensen met een beperking 2015-2016 Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015 Koopkrachtveranderingen voor mensen met een beperking 2015-2016 Prinsjesdag 2015 Nibud, september

Nadere informatie

Koopkrachteffecten en de nieuwe compensatieregeling chronisch zieken en gehandicapten. Nibud, juni 2008

Koopkrachteffecten en de nieuwe compensatieregeling chronisch zieken en gehandicapten. Nibud, juni 2008 Koopkrachteffecten en de nieuwe compensatieregeling chronisch zieken en gehandicapten Nibud, juni 2008 Koopkrachteffecten en de nieuwe compensatieregeling chronisch zieken en gehandicapten Nibud, juni

Nadere informatie

Koopkracht van 65-plussers 2012-2013

Koopkracht van 65-plussers 2012-2013 Koopkracht van 65-plussers 2012-2013 Berekeningen Prinsjesdag 2012 In opdracht van de ouderenbonden Unie KBO, PCOB en NVOG Nibud, september 2012 Koopkracht van 65-plussers in 2013 / 1 Koopkracht van 65-plussers

Nadere informatie

Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016

Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016 Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016 Berekeningen Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015 Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016 Berekeningen Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015 In opdracht

Nadere informatie

Toekenningscriteria voor een aanvraag voor deelname aan Stichting De Vakantiebank

Toekenningscriteria voor een aanvraag voor deelname aan Stichting De Vakantiebank Toekenningscriteria voor een aanvraag voor deelname aan Stichting De Vakantiebank 1. Inleiding/Algemeen Kom ik in aanmerking voor een vakantie? Misschien heeft u net als veel andere inwoners van Nederland

Nadere informatie

Iedereen kan meedoen. Financieel steuntje in de rug voor inwoners met een minimaal inkomen

Iedereen kan meedoen. Financieel steuntje in de rug voor inwoners met een minimaal inkomen Iedereen kan meedoen Financieel steuntje in de rug voor inwoners met een minimaal inkomen Voor mensen met een laag inkomen en weinig vermogen is het niet altijd gemakkelijk om rond te komen. Een keer een

Nadere informatie

Gemeentelijke heffingen 2015. Kwijtschelding. Regel kwijtschelding op rotterdam.nl/mijnloket

Gemeentelijke heffingen 2015. Kwijtschelding. Regel kwijtschelding op rotterdam.nl/mijnloket Gemeentelijke heffingen 2015 Kwijtschelding Regel kwijtschelding op rotterdam.nl/mijnloket Juli 2015 Als u weinig te besteden heeft, bijvoorbeeld omdat u een uitkering ontvangt of alleen AOW, dan krijgt

Nadere informatie