Lesbrief: gewasbevordering

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Lesbrief: gewasbevordering"

Transcriptie

1 Bloembollen Als we in de Bollenstreek komen vinden we de bloeiende bollenvelden heel mooi. Ook op de Keukenhof kijken ieder jaar weer duizenden toeristen naar de mooie bolbloemen. De bollenkweker zal de bloemen ook wel mooi vinden, maar hij vindt het nog veel belangrijker dat hij mooie sterke bloembollen krijgt. Voor een goede opbrengst van bollen zijn heel veel zaken belangrijk. Zo moet de grond goed zijn. Het klimaat moet geschikt zijn en er moet grondwater op een juiste diepte zijn. Bovendien kan een goede opbrengst door heel veel factoren bedreigd worden. Denk maar eens aan ziekten die kunnen optreden. En bij vorst kunnen bollen bevriezen. We zullen eens bekijken wat de bollenkwekers zo al doen om een heel goede opbrengst te krijgen. Dit is een oud plaatje. Je ziet mannen met kruiwagens op het veld. Ze gooien gier over het veld uit. Gier is verdunde koemest. Door het uitstrooien van gier wordt voorkomen dat de grond verstuift. Vraag 1. Om de wind te breken en zo verstuiving tegen te gaan plantten ze in de bollenstreek haagjes tussen de velden. Een heel enkele keer zie je nog wel zo n haag om een veld staan. Waarom zouden ze die hagen verwijderd hebben? Vraag 2. Het uitstrooien van gier voorkomt het verstuiven van de grond. Maar wat doet het uitstrooien van gier nog meer? De grond In de aarde zitten voedingsstoffen. Iedere plant heeft om te groeien deze stoffen nodig. Maar de ene plant heeft meer van dit en de andere plant heeft meer van dat nodig. Om een tekort aan voedingsstoffen te voorkomen moet je deze toevoegen. Vroeger deed men dat door mest, bijvoorbeeld van de koeien, op de velden uit te strooien. In vroeger eeuwen werd ook huisvuil, waarin etens- en stookresten zaten, gebruikt. Ook lieten de boeren hun akkers wel een periode braak liggen. (braak liggen betekent dat er niets op geteeld wordt). Ook paste men vaak wisselteelt toe, dus bijvoorbeeld slechts om de drie jaar eenzelfde teelt op een bepaalde akker. Zo raakt de grond niet uitgeput. Er ontstaat niet zo Pag.1 van 5, Afgedrukt

2 gauw een tekort aan voedingsstoffen. En ziektes krijgen ook niet zo snel een kans. Dat braak liggen en wisselteelt toepassen doen ze tegenwoordig in de bollenteelt trouwens nog steeds. Je had vroeger altijd vee nodig voor de mest om je land geschikt te houden voor het telen van akkerbouwproducten. In de Middeleeuwen had je in de Bollenstreek gemengde bedrijven met veeteelt en akkerbouw. Vanuit steden als Leiden en Haarlem werden stadsbeer (beer is een ander woord voor mest) en paardenmest met speciale schuiten naar de Bollenstreek vervoerd. In de tijd dat de bollenteelt opkwam werd er ook vanuit Friesland mest aangevoerd, Aan het vervoer van deze mest vanuit Friesland hebben we nog een aardige traditie overgehouden. Elk najaar is er nog de strontrace. Dan brengt men (gedroogde) koemest met zeilboten vanuit Friesland naar Warmond. Daarna zeilen ze weer terug. Een motor mag je niet gebruiken. Ze moeten door Haarlem en Amsterdam varen en wie het eerst in Friesland terug is heeft gewonnen. Tegenwoordig heb je naast natuurlijke mest ook kunstmest. Je kunt je grond laten onderzoeken op de stoffen die er in zitten. (Dat kun je zelfs al laten doen voor je kleine stadstuintje). Zo kun je te weten komen voor welke stoffen er een tekort bestaat. Die stoffen kun je dan toevoegen. Het is belangrijk voor de bollenteelt dat de bollen in verse aarde komen te staan. Daarvoor wordt de aarde omgespit of omgeploegd. Tot ongeveer 1960 was het in de Bollenstreek gebruikelijk om het land diep te delven. Dat betekent dat de aarde die bovenop ligt naar onderen gespit wordt, heel diep in de grond en de onderliggende aarde bovenop komt te liggen. Die onderste laag was praktisch onkruidvrij en bezat bovendien een heleboel Vraag 3. Enig idee wat deze voedingsstoffen. Dat delven werd met de hand gedaan. Je man aan het doen is? snapt dat er heel wat grondwerkers mee bezig waren. Later vonden ze het diepploegen uit. De ploeg werd dan aan een kabel via een katrol over het veld getrokken. Een motor zorgde voor de aandrijving. Ook werden wel paarden gebruikt om de ploeg voort te trekken. Paarden werden zo langzamerhand vervangen door tractoren. Wat ook wel gedaan werd was het omspuiten. Met een zandzuiger halen ze dan een onderliggende laag aarde naar boven. Er werd heel wat verzonnen om goede teelaarde te verkrijgen! Vraag 4 Beschrijf eens hoe een boer met een gemengd bedrijf vroeger kon zorgen dat zijn akkers niet uitgeput raakten.? Pag.2 van 5, Afgedrukt

3 Vraag 5 Wat heeft een landbouwer tegenwoordig nog meer tot zijn beschikking om zijn akkers goed vruchtbaar te houden? Het water Iedere plant heeft water nodig om te groeien. Maar alleen waterplanten willen met de voetjes (= de wortels) in het water staan. Voor de bollenteelt is de grondwaterstand dus heel belangrijk. Het (regen)water moet ook goed door de aarde weg kunnen zakken. In de Bollenstreek hebben we zandgrond en zandgrond heeft goede waterdoorlatende eigenschappen. Dus dat is prima voor de bollenteelt. Voor een constante grondwaterstand zorgen de waterschappen. Valt er te veel regen dan wordt het overtollige water afgevoerd. Via de drainage (soort buizensysteem in de grond) wordt water afgevoerd naar de sloten. Van de sloten wordt water weggepompt en komt uiteindelijk in de zee terecht. Bij droogte kan water ook naar de velden gepompt worden. Vraag 6. De waterschappen zorgen o.a. voor de grondwaterstand. Kun je nagaan bij welk waterschap ( of waterschappen) we in deze omgeving horen?. Hiernaast zie je mensen bezig een kanaal te graven. Zo n kanaal was belangrijk voor het vervoer, maar ook voor een goede waterhuishouding. Dit is een plaatje uit het begin van de 20 e eeuw. Je ziet dat het toen nog handwerk was om een kanaal te graven! Vraag 7. Behalve het graven van een kanaal werden ook hele duinterreinen afgegraven voor de bollenteelt. Waarvoor zouden ze het overtollige zand gebruikt hebben? hebben? Onkruid- en ziektenbestrijding We hebben al gezien dat in de grond voedingsstoffen voor de planten zitten. Maar er kunnen ook ziektekiemen in de grond zitten. En natuurlijk ook de zaden van allerlei onkruiden. Om onkruiden te voorkomen kun je natuurlijk wieden. Net zoals je bij mensen allerlei ziektes hebt komen er bij planten ook diverse ziektes voor die zo n plant bedreigen. Ze kunnen ziek Oude plaat van een mooi gevlamde tulp. Vraag 8 Waardoor was de tulp waarschijnlijk aangetast? Pag.3 van 5, Afgedrukt

4 worden door bacteriën, door virussen of door schimmels. Tot het begin van de vorige eeuw had men nog nooit van virussen gehoord. In het begin van de bollenteelt in Nederland was men gek op gevlamde tulpen. Waarschijnlijk was dit mooie gevlamde het gevolg van virusziekte. Maar daar had men toen geen idee van. Toen eenmaal bekend werd dat virusziekte in bollen voorkwam heeft men geprobeerd om het pootmateriaal virusvrij te krijgen. Dat was ook erg belangrijk voor de handel, want vrijwel alle landen eisen virusvrije bollen. Maar bollen kunnen bijvoorbeeld ook aangevreten worden door allerlei beesten. Door aaltjes bijvoorbeeld. De bollenkwekers hebben voor de diverse plagen verscheidene oplossingen gevonden. Zo werden in de periode veel bestrijdingsmiddelen gebruikt. Toen wist men nog niet dat daarmee niet alleen de plaag bestreden werd, maar dat een teveel aan bestrijdingsmiddelen ook een gevaar voor (andere) dieren en voor de mens kan betekenen. Door onwetendheid ging men ook wel eens slordig met de middelen om. Zo was het heel gewoon om je gereedschap schoon te spoelen in de sloot. Ook de restanten van sproeimiddelen verdwenen wel eens in de sloten. Bollen werden ook wel gedompeld in een gewasbeschermingsmiddel. Ze gebruikten een grote bak waarin een (verdund) middel zat en tilden er zo twee grote bollenmanden in. Voor narcissen gebruikten ze een kookmethode. Niet dat de narcissen echt gekookt werden. Ze hadden onderzocht dat bij 42 C een zeer goede bescherming ontstond. Tegenwoordig wordt er veel beter met deze middelen omgegaan. Je spreekt nu ook niet meer van bestrijdingsmiddelen, maar van gewasbeschermingsmiddelen. Sommige chemische stoffen zijn zelfs helemaal verboden. Er wordt veel onderzoek gedaan naar gewasbescherming, zodat er nu minder gebruikt hoeft te worden voor een beter resultaat. Telers gebruiken gewasbeschermingsmiddelen voor: - de gewassen die op de velden staan. Er wordt dan gespoten met een middel dat bijvoorbeeld afgestemd is op het doden van bepaalde insecten. - het ontsmetten van de bollen die voor productie de grond in gaan. - het ontsmetten van de grond. Dus om ziekteverwekkers en onkruid kwijt te raken. Een aanvullende natuurvriendelijke methode hiervoor is het toepassen van wisselteelt. Je kunt in het eerste jaar hyacinten telen, het volgende jaar tulpen en het jaar daarna narcissen. Ook het onder water zetten van een akker voor een periode heeft een ontsmettend effect op de aarde. Deze meneer is aan het ziekzoeken. Vraag 9 Waarom heeft hij een kruiwagen bij zich denk je? Pag.4 van 5, Afgedrukt

5 Vraag 10 Probeer eens te verzinnen waarom wisselteelt goed kan werken in de strijd tegen ziektes bij de bolgewassen. Vraag 11 Kun je nog andere dingen verzinnen om te zorgen dat de hoeveelheid gewasbeschermingsmiddelen die gebruikt wordt kleiner wordt. Tegenwoordig is er veel aandacht voor het milieuvriendelijk telen van bloembollen. Ook is er een goede controle op het gebruik van de gewasbeschermingsmiddelen. De waterschappen die al genoemd zijn bij de handhaving van de grondwaterstand nemen regelmatig watermonsters en controleren dan of er niet teveel verontreiniging is geweest. Vraag 12 Kun je een paar redenen vinden waarom milieuvriendelijk telen niet altijd een succes wordt? Vraag 13. De bollenkwekers hebben allerlei dingen bedacht om hun opbrengsten te verbeteren. Hieronder staan een aantal woorden. Geef bij ieder woord aan waarom dat belangrijk is bij de bolbloemproductie: 1. grondwaterstand 2. koken 3. waterschap Deze man dekt riet over de velden. Zo moeten de pas geplante bollen beschermd worden. Vraag 14. Waartegen worden ze beschermd? Tegenwoordig worden de bollen niet meer afgedekt met riet. Maar bescherming is nog wel nodig! Vraag 15. Wat gebruikt men nu als beschermingsmateriaal? En waarom zou men riet niet meer gebruiken? Pag.5 van 5, Afgedrukt

BOLLEN EN KNOLLEN. Lesbrief: bloembollen kweken

BOLLEN EN KNOLLEN. Lesbrief: bloembollen kweken BOLLN N KNOLLN Je hebt bollen en knollen. Ze lijken veel op elkaar. Toch is er een duidelijk verschil. Bollen en knollen worden droog verkocht om ze in de tuin uit te planten. n allebei zijn ze gevuld

Nadere informatie

Lesbrief: bolbloem geschiedenis GESCHIEDENIS VAN DE BLOEMBOL. Bloembollenteelt in Nederland

Lesbrief: bolbloem geschiedenis GESCHIEDENIS VAN DE BLOEMBOL. Bloembollenteelt in Nederland GESCHIEDENIS VAN DE BLOEMBOL Bloembollenteelt in Nederland In ons land groeiden oorspronkelijk niet veel bloembollen. En zeker onze bekendste Nederlandse bloem, de tulp, kwam hier niet voor. Bloembollen

Nadere informatie

BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE

BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE 1 e GRAAD 1 LESUUR FICHES VOOR DE LEERLINGEN FICHE 1 - A WORTELEN Biowortelen van een bioboer die kiest voor natuur en milieu. Bio kiest voor natuur en milieu! De biowortelboer(in)

Nadere informatie

Kaart 15 Bollen en knollen

Kaart 15 Bollen en knollen Kaart 15 Bollen en knollen Informatiekaart Werkblad Onderzoek: o Bollen en knollen o Narcissen op water Quiz: o http://natuur.ariena.com Voor de leerkracht: De kinderen leren de volgende begrippen: Bollenstreek

Nadere informatie

Aardoliealarm in het bos

Aardoliealarm in het bos de graad > Landbouw > lesmateriaal > spelkaarten Aardoliealarm in het bos BIOBOER Om goed te kunnen zaaien, moet de aarde los. Daarvoor gebruik je een tractor. Dat gaat vlot. Neem reuzenpassen en ga 5

Nadere informatie

Naam: Werken voor geld

Naam: Werken voor geld Naam: Werken voor geld Dat niet alle Nederlanders koeien melken en kaas maken voor hun werk wist je waarschijnlijk al. Maar wat doen Nederlanders nog meer en wat maakt Nederland zo bijzonder om in te werken?

Nadere informatie

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Watersysteem Droge voeten en schoon water www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Droge voeten en schoon water Waterschappen zorgen ervoor dat jij en ik droge

Nadere informatie

Nederland Waterland Basisonderwijs

Nederland Waterland Basisonderwijs Nederland Waterland Basisonderwijs Introductie Nederland is een land vol met water. Water in rivieren en meren. De zee klotst tegen onze duinen. En de zachte bodem van Nederland zit ook vol met water.

Nadere informatie

Wat weet jij over biologisch en over de bodem?

Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Met leuke vragen, opdrachten en experimenten voor thuis! Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Biologisch, lekker natuurlijk! Heb je er wel eens over nagedacht dat alles wat je eet, van een plant

Nadere informatie

Geschiedenis van de duinen

Geschiedenis van de duinen Geschiedenis van de duinen Bijna de hele Nederlandse kust bestaat uit duinen. We weten hier niet beter, dan dat dat heel normaal is. Toch is dat niet zo. De kust van Frankrijk, Spanje en Portugal bijvoorbeeld

Nadere informatie

Zand en klei 1. Van veen tot weiland 2. Blad 1. Heide Een lage plant met paarse bloemen.

Zand en klei 1. Van veen tot weiland 2. Blad 1. Heide Een lage plant met paarse bloemen. 5 Lastige woorden Blad Zand en klei Heide Een lage plant met paarse bloemen. Voedingsstoffen Voedsel dat planten nodig hebben om te groeien. Boomgaard Een stuk land met fruitbomen. Greppel Een kleine droge

Nadere informatie

Groenten onder glas 1. Op het land 2. Blad 1. Verbouwen (van groente) Iets laten groeien. Insect Een klein diertje met zes poten.

Groenten onder glas 1. Op het land 2. Blad 1. Verbouwen (van groente) Iets laten groeien. Insect Een klein diertje met zes poten. 5 Lastige woorden Blad Groenten onder glas Verbouwen (van groente) Iets laten groeien. Insect Een klein diertje met zes poten. Ziektekiem Een bacterie of virus waar je ziek van kunt worden. Stapelbed Bedden

Nadere informatie

4.4 Opdracht: de boer

4.4 Opdracht: de boer 4.4 Opdracht: de boer Deze opdracht is verdeeld in vier delen. Namelijk de volgende: opdracht 1: milieubelasting opdracht 2: de appel opdracht 3: ziektes bij de appel opdracht 4: Beleid, boeren, bedrijven

Nadere informatie

Braziliaanse regenwoud. Jesse Klever. Groep 7

Braziliaanse regenwoud. Jesse Klever. Groep 7 Braziliaanse regenwoud Jesse Klever Groep 7 Voorwoord Ik heb dit onderwerp gekozen omdat ik dit een heel interessant onderwerp vind. We hebben er al op school over gesproken en het leek mij wel een leuk

Nadere informatie

Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit

Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit We leven in een land vol water. Daar genieten we van. We zwemmen, vissen, besproeien de tuin, varen in bootjes en waarderen

Nadere informatie

De lessen LESBRIEF VOOR DE LEERKRACHT - GROEP 3/4

De lessen LESBRIEF VOOR DE LEERKRACHT - GROEP 3/4 LESBRIEF VOOR DE LEERKRACHT - GROEP 3/4 In deze lesbrief staan vier lessen die u kunt gebruiken binnen het thema de boerderij, zuivel, koeien of de lente. De lessen duren ongeveer 35 minuten. Les 1: Het

Nadere informatie

Soorten water en waterkwaliteit. Beschikbaarheid. Kwaliteit. Kosten

Soorten water en waterkwaliteit. Beschikbaarheid. Kwaliteit. Kosten Soorten water en waterkwaliteit Het ene water is het andere niet. Proef maar eens het verschil in kraanwater in Rotterdam of Breda. Of vergelijk het water uit een flesje Spa maar eens met een flesje Sourcis.

Nadere informatie

Woordenschat les 8.1. Vervuilde grond?

Woordenschat les 8.1. Vervuilde grond? Woordenschat les 8.1 Vervuilde grond? Afgraven en de afgraving Afgraven is de grond of aarde weghalen door te graven. De afgraving is de plaats waar de grond wordt weggenomen. Boren We boren een gat in

Nadere informatie

Geral Overbeek. Onkruid de baas. Overbeek - Gardendesign Maasoord 17 0348-424305 [Geef het faxnummer op] 25 Tips voor duurzaam onderhoud (onkruid)

Geral Overbeek. Onkruid de baas. Overbeek - Gardendesign Maasoord 17 0348-424305 [Geef het faxnummer op] 25 Tips voor duurzaam onderhoud (onkruid) Onkruid de baas Geral Overbeek 2011 Overbeek - Gardendesign Maasoord 17 0348-424305 [Geef het faxnummer op] 25 Tips voor duurzaam onderhoud (onkruid) 25 TUINTIPS ONKRUID DE BAAS Wil jij ook een tuin zonder

Nadere informatie

Biologische bestrijding in bloembolgewassen

Biologische bestrijding in bloembolgewassen Praktijkonderzoek Plant & Omgeving Bollen, Bomen & Fruit Biologische bestrijding in bloembolgewassen Cor Conijn Onderzoeker insecten en aaltjes Bloembollen Biologische bestrijding in bloembolgewassen Detectie,

Nadere informatie

Onderdeel invloed van de mens of sporen van mensen

Onderdeel invloed van de mens of sporen van mensen Onderdeel invloed van de mens of sporen van mensen Onderbouw: Voetsporen Mensen lopen meestal over straten en paden die hard zijn. Ze maken dan geen voetafdrukken. Als je door het zand loopt, gebeurt dat

Nadere informatie

Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs

Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs Inhoud Inhoud... 2 1. De Melkveehouderij in onze streek... 3 1.1 Onze streek... 3 1.2 Wat is veen?... 3 1.3 Boeren vanaf het begin... 3 1.4 Koeien melken...

Nadere informatie

Grond of aarde weghalen door te graven. Graven is een gat in de grond maken. De plaats waar de grond wordt weggenomen.

Grond of aarde weghalen door te graven. Graven is een gat in de grond maken. De plaats waar de grond wordt weggenomen. Les 1 De bodemverontreiniging. afgraven Grond of aarde weghalen door te graven. Graven is een gat in de grond maken. De afgraving De plaats waar de grond wordt weggenomen. De bodemverontreiniging De grond

Nadere informatie

Gedragscode met betrekking tot het gebruik van pesticiden op volkstuinenpark Slotenkouter.

Gedragscode met betrekking tot het gebruik van pesticiden op volkstuinenpark Slotenkouter. vzw Volkstuin Werk van den Akker Sint-Amandsberg Koninklijke Vereniging Maatschappelijke zetel: Sint-Dorotheastraat 80 B-9040 Gent Gedragscode met betrekking tot het gebruik van pesticiden op volkstuinenpark

Nadere informatie

Naam: WATER. pagina 1 van 8

Naam: WATER. pagina 1 van 8 Naam: WATER Geen leven zonder water Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te

Nadere informatie

Ik ben de Klomp. Europees landbouwbeleid groep 5-6. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent.

Ik ben de Klomp. Europees landbouwbeleid groep 5-6. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent Zo! Goedemorgen of goedemiddag, wat is t? Ik moet zo de koeien weer melken, dus... Excuus, dat ik wat stink. Ik heb het zo

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 5. Inhoud

Inhoud. Voorwoord 5. Inhoud Inhoud Voorwoord 5 1 Handel in duurzame producten 11 1.1 Duurzame of traditionele productie? 11 1.2 Logo s en keurmerken 13 1.3 Kosten van duurzame teelt 18 1.4 Relatie prijs - kwaliteit - afzet 19 1.5

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2009 tijdvak 2 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie. 945-0191-a-GT-2-b Informatie - Aardappels Lees eerst informatie 1 tot en met 8 en beantwoord dan vraag 37 tot en

Nadere informatie

Smakelijke biologische kazen. Van drie bijzonder eigenwijze boeren

Smakelijke biologische kazen. Van drie bijzonder eigenwijze boeren Smakelijke biologische kazen Van drie bijzonder eigenwijze boeren Eén jaar onkruid laten staan, is 7 jaren wieden gaan Geachte kaasliefhebber, Ondanks waarschuwingen boeren we biologisch zoals onze opa

Nadere informatie

Organisch (rest)materiaal als Bodemverbeteraar

Organisch (rest)materiaal als Bodemverbeteraar 17-1- Organisch (rest)materiaal als Bodemverbeteraar BODEM De Bodem Van Groot naar Klein tot zeer klein 2 1 17-1- Bodemprofiel Opbouw van de bodem Onaangeroerd = C Kleinste delen = 0 en A Poriënvolume

Nadere informatie

Voortgezet diagnostisch onderzoek Peter Vink

Voortgezet diagnostisch onderzoek Peter Vink Voortgezet diagnostisch onderzoek naar een betere beheersing van een aantasting door de schimmel Colletotrichum acutatum bij de bollenteelt van tulpen cv. Giuseppe Verdi Voortgezet diagnostisch onderzoek

Nadere informatie

Bodemmonster Bodemmonster

Bodemmonster Bodemmonster Evenwicht in de volkstuin? Evenwichtige bemesting Bodemmonster Bodemmonster Belangrijk om te weten: Fosfaat laag: voldoende bemesten Kali laag: voldoende bemesten of bijsturen Magnesium laag: bijsturen

Nadere informatie

De bodemverontreiniging

De bodemverontreiniging Les 8.1 Vervuilde grond? 1.Graven : een gat in de grond maken. 5. Boren: met een boor ergens een gat in maken. Dat kan in de grond, maar ook in metaal, hout of gesteente. 2. Afgraven: grond of aarde weghalen

Nadere informatie

Bestrijding exotische waterplanten

Bestrijding exotische waterplanten Bestrijding exotische waterplanten Exotische waterplanten komen sinds circa 2000 steeds meer voor in sloten en vaarten. Door de sterke, woekerende groei belemmeren ze de doorstroming van de watergangen.

Nadere informatie

1 Ziekten, plagen en onkruiden 9 1.1 Afwijkingen en oorzaken 9 1.2 Ziekten en plagen 12 1.3 Onkruiden 34 1.4 Afsluiting 38

1 Ziekten, plagen en onkruiden 9 1.1 Afwijkingen en oorzaken 9 1.2 Ziekten en plagen 12 1.3 Onkruiden 34 1.4 Afsluiting 38 Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1 Ziekten, plagen en onkruiden 9 1.1 Afwijkingen en oorzaken 9 1.2 Ziekten en plagen 12 1.3 Onkruiden 34 1.4 Afsluiting 38 2 Geïntegreerde gewasbescherming 40 2.1 Convenant

Nadere informatie

Water en drinkwater (waterhardheid en ontkalken)

Water en drinkwater (waterhardheid en ontkalken) Water en drinkwater (waterhardheid en ontkalken) Ik vertel jullie in mijn spreekbeurt meer over water en drinkwater. Eerst vertel ik wat water is, waarom water het allerbelangrijkste is voor leven, en

Nadere informatie

Je kunt nu de heesters snoeien die al zijn uitgebloeid. Ook buxushaagjes kun je alvast knippen. Geef ze daarna extra mest voor goede hergroei.

Je kunt nu de heesters snoeien die al zijn uitgebloeid. Ook buxushaagjes kun je alvast knippen. Geef ze daarna extra mest voor goede hergroei. Lentetips April Vroegbloeiende struiken kan u na de bloei snoeien. Vanaf april ziet onkruid vaak zijn kans. Onbeplante oppervlaktes zijn snel bedekt met ongewenst groen. Schoffelen is dus de boodschap!

Nadere informatie

Factsheet biologische bloembollenteelt voor professionals

Factsheet biologische bloembollenteelt voor professionals Factsheet biologische bloembollenteelt voor professionals Studiedag biologische bloembollenteelt 1 december 2016 Inleiding Het areaal biologische bloembollenteelt in Nederland is nog zeer beperkt, ongeveer

Nadere informatie

LESBLAD WATERKRINGLOOP GROEP 5-6

LESBLAD WATERKRINGLOOP GROEP 5-6 1 NAAM GROEP De reis van een waterdruppel Het water op aarde maakt verre reizen. De reizen van het water verlopen altijd in een rondje: de waterkringloop. Het begint met de zon De zon verwarmt het zeewater

Nadere informatie

Bodem. Bodemleven. Bodemverzorging. Gevorderdencursus dl 1 TT Boxtel Volkstuinvereniging Ceres 2013-2014

Bodem. Bodemleven. Bodemverzorging. Gevorderdencursus dl 1 TT Boxtel Volkstuinvereniging Ceres 2013-2014 Bodem Bodemleven Composteren Bodemverzorging Gevorderdencursus dl 1 TT Boxtel Volkstuinvereniging Ceres 2013-2014 Vanavond. Bodem: leer je bodem kennen Bodemvoedselweb Composteren Bodem verbeteren en voeden

Nadere informatie

Biologische bloembollen. Pionieren in een kleurrijke teelt

Biologische bloembollen. Pionieren in een kleurrijke teelt Biologische bloembollen Pionieren in een kleurrijke teelt Nederland bollenland Ruim zeventig procent van de wereldproductie van bloembollen vindt plaats in Nederland, bollenland. Op ruim 22.000 hectare

Nadere informatie

Aquarium-/vijverplant over? Gooi ze in de GFT-bak!

Aquarium-/vijverplant over? Gooi ze in de GFT-bak! Aquarium-/vijverplant over? Gooi ze in de GFT-bak! Gooi overtollige aquariumen vijverplanten niet in de sloot, maar in de GFT-bak. De veelal exotische planten kunnen in de sloot en ander buitenwater zorgen

Nadere informatie

Michichi, Alba, Canada, 24 december 1921. Vader en Broeders,

Michichi, Alba, Canada, 24 december 1921. Vader en Broeders, Michichi, Alba, Canada, 24 december 1921 Vader en Broeders, Uw brief ontvangen en ik dacht al eerder te schrijven, maar het is er altijd overheen gegaan totdat het nieuwjaar werd en nu volgens oud gebruik

Nadere informatie

Gewasbescherming A open teelt Antwoorden Uitvoeren gewasbescherming. P. Admiraal W. Hendrix

Gewasbescherming A open teelt Antwoorden Uitvoeren gewasbescherming. P. Admiraal W. Hendrix Gewasbescherming A open teelt Antwoorden Uitvoeren gewasbescherming P. Admiraal W. Hendrix eerste druk, 2002 Artikelcode: 27089.2 & 27089.1 2002 Ontwikkelcentrum, Ede, Nederland Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Afval vroeger en nu. Naam: Vroeger was alles anders. De mensen leefden heel primitief. Dat heb je gezien in het filmpje van Schooltv.

Afval vroeger en nu. Naam: Vroeger was alles anders. De mensen leefden heel primitief. Dat heb je gezien in het filmpje van Schooltv. Afval vroeger en nu Naam: Vroeger was alles anders. De mensen leefden heel primitief. Dat heb je gezien in het filmpje van Schooltv. 1. Wat betekent primitief? 3 antwoorden zijn goed. eenvoudig simpel

Nadere informatie

EEN TEELT OP DRIFT. 7 jaar milieubelastende lelieteelt in Westerveld. Stichting

EEN TEELT OP DRIFT. 7 jaar milieubelastende lelieteelt in Westerveld. Stichting EEN TEELT OP DRIFT 7 jaar milieubelastende lelieteelt in Westerveld Stichting Stichting De Stichting Bollenboos is een initiatief van burgers uit de gemeente Westerveld. Zij zet zich in om de schadelijke

Nadere informatie

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Naam: Milieu Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Slootrandenbeheer Baggeren Krabbescheer bevorderen

Nadere informatie

Kan een plant direct alle voedingszouten gebruiken die in dierlijke mest zit? Licht je antwoord toe.

Kan een plant direct alle voedingszouten gebruiken die in dierlijke mest zit? Licht je antwoord toe. Opdrachten Mestsoorten Puzzel Doel Je kunt: via een tabel verschillende mestsoorten met elkaar vergelijken; vormen van drollen bekijken en vaststellen van welke diersoort ze afkomstig zijn. Benodigheden

Nadere informatie

oork omen v an ziekten en pl agen

oork omen v an ziekten en pl agen Inhoud 3 1. Over deze brochure 4 2. Eerst wat geschiedenis 4 - Vroeger 4 - Het eerste bestrijdingsmiddel 4 - Meer middelen 4 - Bestrijdingsmiddelenwet 5 - Gevolgen voor het milieu 5 - Andere soorten bestrijdingsmiddelen

Nadere informatie

DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT, In overeenstemming met de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer;

DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT, In overeenstemming met de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer; Besluit van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit van 22 september 2009, nr. 52726 houdende tijdelijke vrijstelling op grond van artikel 38 Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden ter

Nadere informatie

Werkboekje. Natuur en milieu educatie. Groep 7. Naam: Fruit in de mix. Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna

Werkboekje. Natuur en milieu educatie. Groep 7. Naam: Fruit in de mix. Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Werkboekje Natuur en milieu educatie Naam: Groep 7 Fruit in de mix Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Werkblad 1 Waar komt ons fruit vandaan? Vul 1. Teken het klassikale woordenweb die

Nadere informatie

Gewasbeschermingsmonitor

Gewasbeschermingsmonitor Gewasbeschermingsmonitor Algemene informatie Gewasbeschermingsmonitor vervangt gewasbeschermingsplan Bij de gewasbeschermingsmonitor gaat het om diverse teeltmaatregelen. Denk hierbij aan teeltfrequentie

Nadere informatie

Extra: Waarom hebben mensen paarden

Extra: Waarom hebben mensen paarden Extra: Waarom hebben mensen paarden In dit extra hoofdstuk leer je: Dat mensen paarden houden met een bepaald doel. Met welk doel mensen vroeger paarden hielden. Waarom mensen nu paarden hebben. Inleiding

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. biologie CSE KB. tijdvak 2. Deze bijlage bevat informatie. 945-0191-a-KB-2-b

Bijlage VMBO-KB. biologie CSE KB. tijdvak 2. Deze bijlage bevat informatie. 945-0191-a-KB-2-b Bijlage VMBO-KB 2009 tijdvak 2 biologie CSE KB Deze bijlage bevat informatie. 945-0191-a-KB-2-b Informatie - Aardappels Lees eerst informatie 1 tot en met 8 en beantwoord dan vraag 39 tot en met 48. Bij

Nadere informatie

Opdrachten. Organische bemesting opdrachten 1

Opdrachten. Organische bemesting opdrachten 1 Opdrachten Organische bemesting opdrachten 1 Inleiding Je weet dat je melk moet drinken om voldoende calcium binnen te krijgen voor de opbouw van je botten. Calcium is dus een belangrijk element voor de

Nadere informatie

Afwijkingen bestrijden

Afwijkingen bestrijden Afwijkingen bestrijden De ziekte- of schadeveroorzaker is al aanwezig en je bent tot de conclusie gekomen dat er bestreden moet worden. Welke methode ga je dan hanteren? Er zijn verschillende methoden

Nadere informatie

De IJzertijd (van 800 tot 12 voor Christus).

De IJzertijd (van 800 tot 12 voor Christus). De IJzertijd (van 800 tot 12 voor Christus). 1 En toen was er IJzer! Dat moeten de boeren aan het eind van de Bronstijd 2 hebben gezegd. Er is een metaal gevonden dat iedereen kan gebruiken. Brons 3 was

Nadere informatie

Bestrijding Duizendknoop

Bestrijding Duizendknoop Bestrijding Duizendknoop (Japanse) duizendknoop: een invasieve soort Invasieve soorten zijn soorten die niet van nature in Nederland voorkomen en vormen een bedreiging voor de Nederlandse planten en dieren.

Nadere informatie

Water kan ook veranderen is waterdamp. Het wordt dan een gas. Maar heter als 100 graden kan water niet worden. Dit is het kookpunt van water.

Water kan ook veranderen is waterdamp. Het wordt dan een gas. Maar heter als 100 graden kan water niet worden. Dit is het kookpunt van water. Water Zonder water kun niet Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te plassen

Nadere informatie

De Dennen. Wandelen. Paardrijden. Fietsen. Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel

De Dennen. Wandelen. Paardrijden. Fietsen. Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel Staatsbosbeheer Nationaal Park Duinen van Texel Ruijslaan 92, 1796 AZ De Koog T 0222-317741 www.staatsbosbeheer.nl Wandelen Fietsen Paardrijden De Dennen Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel

Nadere informatie

Thema 4 Platteland. Samenvatting. Meander Samenvatting groep 5

Thema 4 Platteland. Samenvatting. Meander Samenvatting groep 5 Meander Samenvatting groep 5 Thema 4 Platteland Samenvatting Landbouw Bijna alles wat je eet, komt van de landbouw. De akkerbouwer verbouwt bijvoorbeeld aardappelen, tarwe of mais. Hij strooit eerst mest

Nadere informatie

Inleiding. Afvalwater. Afvalwaterzuivering

Inleiding. Afvalwater. Afvalwaterzuivering Inleiding Je poetst je tanden en spoelt je mond. Hup, doorspoelen! Vieze handen? Flink wat zeep en de kraan open: hup, ook maar doorspoelen! Elke dag spoel jij vele liters schoon drinkwater door de wastafel,

Nadere informatie

Oerboeren in de Friese Wouden.

Oerboeren in de Friese Wouden. Stichting IJstijdenmuseum Buitenpost. www.ijstijdenmuseum.nl. Oerboeren in de Friese Wouden. Het grootste deel van de geschiedenis van ons mensen ligt in de prehistorie. Met prehistorie duiden we een tijd

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 5. Trefwoordenlijst 67. Inhoud

Inhoud. Voorwoord 5. Trefwoordenlijst 67. Inhoud Inhoud Voorwoord 5 1 Schatten en meten 9 1.1 Meten is weten 10 1.2 Hulpmiddelen bij het schatten 15 1.3 Afstanden meten 19 1.4 Oppervlakten berekenen 21 1.5 Afsluiting 25 2 Natuur om je te amuseren 27

Nadere informatie

In dit document zijn de belangrijkste ziekten en plagen opgenomen, die een risico kunnen vormen voor de productie van bollen van goede kwaliteit

In dit document zijn de belangrijkste ziekten en plagen opgenomen, die een risico kunnen vormen voor de productie van bollen van goede kwaliteit Risico s in de productie In dit document zijn de belangrijkste ziekten en plagen opgenomen, die een risico kunnen vormen voor de productie van bollen van goede kwaliteit Schimmels Bewaarrot (Penicillium)

Nadere informatie

Ik ben de Klomp. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent. EUROPEES LANDBOUWBELEID GROEP 5 6

Ik ben de Klomp. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent. EUROPEES LANDBOUWBELEID GROEP 5 6 Ik ben de Klomp De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent. Aangeboden door Dit verhaal is onderdeel van de Europese Verhalenkoffer. www.eu.nl -> onderwijs Europese

Nadere informatie

2. Landbouwlandschap

2. Landbouwlandschap 2. Landbouwlandschap 2.1 Landbouwlandschap omgeving koeien akkers gezaaid in rijen koeien akkers Aangezien ik in de Kempen woon, wordt er vooral aan akkerbouw en veeteelt gedaan in mijn leefomgeving. De

Nadere informatie

4 Bezoek aan een tuinbouwbedrijf

4 Bezoek aan een tuinbouwbedrijf 4 Bezoek aan een tuinbouwbedrijf 1 Op interview We zijn te gast op het sierteeltbedrijf van Rik D Haese in Oosteeklo. Het bedrijf ligt vlak bij Ertvelde, in Oost-Vlaanderen. Hoe groot is je bedrijf? Ik

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Suriname Voorwoord Ik houd mijn werkstuk over het land Suriname. Ik heb het onderwerp gekozen omdat mijn oom uit Suriname komt en ik het daarom ook een heel interessant land vind waar ik graag meer over

Nadere informatie

Minister Schippers neemt zorgen omwonenden zeer serieus

Minister Schippers neemt zorgen omwonenden zeer serieus HOE GIFTIG IS DE BOLLENTEELT? RIVM doet onderzoek Minister Schippers neemt zorgen omwonenden zeer serieus Nederland is s werelds grootste exporteur van bloembollen. Het levert de sector jaarlijks 1,4 miljard

Nadere informatie

Vergroening van de landbouw: hoe maken we stappen/ hoe maken we sprongen? Jolanda Wijsmuller, BCS

Vergroening van de landbouw: hoe maken we stappen/ hoe maken we sprongen? Jolanda Wijsmuller, BCS Vergroening van de landbouw: hoe maken we stappen/ hoe maken we sprongen? Jolanda Wijsmuller, BCS Markt trends Vraag naar veilig en duurzaam geteeld voedsel Sterkere focus op voedselkwaliteit en gezonde

Nadere informatie

Bodemgeschiktheidseisen stedelijk gebied

Bodemgeschiktheidseisen stedelijk gebied Bodemgeschiktheidseisen stedelijk gebied uit: Riet Moens / Bouwrijp maken http://team.bk.tudelft.nl/publications/2003/earth.htm Uit: Standaardgidsen (1999) 1.7.3 Uitwerking voor stedelijke functies De

Nadere informatie

Lesbrief: Landschap. De IJstijd. Oude duinen. Jonge duinen

Lesbrief: Landschap. De IJstijd. Oude duinen. Jonge duinen De IJstijd Tijdens de laatste ijstijd, zo n 75.000 tot 10.000 jaar geleden lag heel Noord-Europa onder een dikke ijslaag. Tot in Denemarken en Noord-Duitsland lag deze ijslaag. Het niveau van de Bollenstreek

Nadere informatie

10 VERSTANDIGE EN SNELLE TIPS OM ONKRUID, PLANTENZIEKTEN EN ONGEDIERTE TEGEN TE GAAN. Tips die je nog niet wist, maar eigenlijk zou moeten weten!

10 VERSTANDIGE EN SNELLE TIPS OM ONKRUID, PLANTENZIEKTEN EN ONGEDIERTE TEGEN TE GAAN. Tips die je nog niet wist, maar eigenlijk zou moeten weten! 10 VERSTANDIGE EN SNELLE TIPS OM ONKRUID, PLANTENZIEKTEN EN ONGEDIERTE TEGEN TE GAAN. Tips die je nog niet wist, maar eigenlijk zou moeten weten! Iedereen met een tuin herkent het probleem: Onkruid, ongedierte

Nadere informatie

:DDURPJLQJHQJURHQWHNZHNHUVZHORYHUWRWGHWHHOWYDQEORHPEROOHQ"

:DDURPJLQJHQJURHQWHNZHNHUVZHORYHUWRWGHWHHOWYDQEORHPEROOHQ '(%2//(1.:(.(5,QGH%ROOHQVWUHHNWXVVHQ+DDUOHPHQ/HLGHQZDUHQRRUVSURQNHOLMNJHPHQJGH ODQGERXZEHGULMYHQPHWYHHWHHOWDNNHUERXZHQZDWJURHQWHWHHOW 'HNZHNHULMHQZDUHQRRNQLHW]RJURRW1DDVWGHEDDVZHUNWHQHUHHQDDQWDO NQHFKWHQ

Nadere informatie

Inspiratie uit Engeland

Inspiratie uit Engeland Bijzondere tuinen: De Kooihof in Ankeveen Eindeloze tuinpaden, formele Buxus-patronen, bijzondere plantencollecties, perfecte gazons en borders op kleur. In privétuin De Kooihof in Ankeveen vind je het

Nadere informatie

Ik ben de Klomp. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent. EUROPEES LANDBOUWBELEID GROEP 7 8

Ik ben de Klomp. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent. EUROPEES LANDBOUWBELEID GROEP 7 8 Ik ben de Klomp De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent. Aangeboden door Dit verhaal is onderdeel van de Europese Verhalenkoffer. www.eu.nl -> onderwijs Europese

Nadere informatie

Aantasting van Alliumbollen door Fusarium

Aantasting van Alliumbollen door Fusarium Aantasting van Alliumbollen door Fusarium Voortgezet diagnostisch onderzoek 2006/2007 Peter Vink, Trees Hollinger, Paul van Leeuwen en Khanh Pham Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Bloembollen Augustus

Nadere informatie

Onkruid de baas. Geral Overbeek. Overbeek - Gardendesign Maasoord

Onkruid de baas. Geral Overbeek. Overbeek - Gardendesign Maasoord Onkruid de baas Geral Overbeek 2011 Overbeek - Gardendesign Maasoord 17 0348-424305 www.mijntuingeheim.nl 25 + 1 TUINTIPS ONKRUID DE BAAS Wil jij ook een tuin zonder onkruid met zo min mogelijk werk? Mag

Nadere informatie

De Dennen. Wandelen. Paardrijden. Fietsen. Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel

De Dennen. Wandelen. Paardrijden. Fietsen. Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel Staatsbosbeheer Nationaal Park Duinen van Texel Ruijslaan 92, 1796 AZ De Koog T 0222-317741 www.staatsbosbeheer.nl Wandelen Fietsen Paardrijden De Dennen Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel

Nadere informatie

Vragen 1. Welke soorten afval zijn er? Noem bij elk een voorbeeld...

Vragen 1. Welke soorten afval zijn er? Noem bij elk een voorbeeld... 1 2 Vragen 1. Welke soorten afval zijn er? Noem bij elk een voorbeeld....... 2. Goed of fout? Omcirkel. a De strooisellaag bestaat uit natuurlijk afval. b De strooisellaag wordt steeds dikker. c Bodemdieren

Nadere informatie

Belang maar ook bedreiging van de diversiteit aan rassen en gewassen. De noodzaak van Agrobiodiversiteit. Michel Haring Hoogleraar Plantenfysiologie

Belang maar ook bedreiging van de diversiteit aan rassen en gewassen. De noodzaak van Agrobiodiversiteit. Michel Haring Hoogleraar Plantenfysiologie Een deel van de biodiversiteit van de Aardappel Belang maar ook bedreiging van de diversiteit aan rassen en gewassen De noodzaak van Agrobiodiversiteit Michel Haring Hoogleraar Plantenfysiologie Agro-biodiversiteit:

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2004

Examenopgaven VMBO-KB 2004 Examenopgaven VMBO-KB 2004 tijdvak 1 maandag 24 mei tijdsduur voor het gehele examen 09:00 11:00 uur LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING PLANTENTEELT CSE KB Het examen Landbouw en natuurlijke omgeving CSE

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. biologie CSE KB. tijdvak 2. Deze bijlage bevat informatie a-KB-2-b

Bijlage VMBO-KB. biologie CSE KB. tijdvak 2. Deze bijlage bevat informatie a-KB-2-b Bijlage VMBO-KB 2009 tijdvak 2 biologie CSE KB Deze bijlage bevat informatie. 945-0191-a-KB-2-b Informatie - Aardappels Lees eerst informatie 1 tot en met 8 en beantwoord dan vraag 39 tot en met 48. Bij

Nadere informatie

landbouw-breed CSPE KB 2011 minitoets bij opdracht 15

landbouw-breed CSPE KB 2011 minitoets bij opdracht 15 landbouw-breed CSPE KB 2011 minitoets bij opdracht 15 variant a Naam kandidaat Kandidaatnummer Meerkeuzevragen Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3.

Nadere informatie

BOSATLAS VRAGENSET ANTWOORDMODEL VAN HET VOEDSEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES

BOSATLAS VRAGENSET ANTWOORDMODEL VAN HET VOEDSEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES DE BOSATLAS VAN HET VOEDSEL VRAGENSET ANTWOORDMODEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES I. Voeding en welvaart 1. De Human Development Index (HDI) geeft aan hoe welvarend een land is. Vergelijk de HDI met de andere

Nadere informatie

Champignon teelt. afrekenen met bacteriën, virussen + schimmels

Champignon teelt. afrekenen met bacteriën, virussen + schimmels Champignon teelt Champignonteelt Hoewel champignons zelf schimmels zijn stimuleert het gebruik van Vires5 Food de groei en de ontwikkeling van de champignons. Vires5 Food staat garant voor een constante

Nadere informatie

Onderzoek naar de gebruikswaarde van door bollenmijten beschadigde gladiolenknollen in de bloementeelt

Onderzoek naar de gebruikswaarde van door bollenmijten beschadigde gladiolenknollen in de bloementeelt Onderzoek naar de gebruikswaarde van door bollenmijten beschadigde gladiolenknollen in de bloementeelt Voortgezet diagnostisch onderzoek in 2006 Peter Vink Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Bloembollen

Nadere informatie

Het kweken met de Zosterops palpebrosus

Het kweken met de Zosterops palpebrosus Het kweken met de Zosterops palpebrosus De naam Zosterops palpebrosus heb ik zelf niet verzonnen het is de latijnse naam voor Indische brilvogel of Gangesbrilvogel, waarbij Zosterops staat voor brilvogel.

Nadere informatie

Anders denken, anders doen!!

Anders denken, anders doen!! Schrijvers: Julia van der Ploeg & Jannie Verloop Sector: economie Vakken: economie & biologie Begeleider: Meneer Boonstra Inleverdatum: 18-12-2014 Inhoudsopgave Inleiding blz 3 De hoofdvraag blz 4 Deelvraag

Nadere informatie

Hergebruik van recirculatiewater in de aardbei stellingteelt

Hergebruik van recirculatiewater in de aardbei stellingteelt Hergebruik van recirculatiewater in de aardbei stellingteelt Bij de teelt van aardbeien op stellingen is het mogelijk om water en mineralen optimaler te gebruiken. Van de bemesting (stikstof en fosfaat)

Nadere informatie

1 Het einde van de teelt... en nu oogsten! Processen rondom de oogst Oogsttijdstip in de open teelten 12 1.

1 Het einde van de teelt... en nu oogsten! Processen rondom de oogst Oogsttijdstip in de open teelten 12 1. Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1 Het einde van de teelt... en nu oogsten! 9 1.1 Processen rondom de oogst 9 1.2 Oogsttijdstip in de open teelten 12 1.3 Afsluiting 22 2 Met de hand of met de machine? 23

Nadere informatie

Introductieles. Tim eet op Texel. Brief - groepstekening - reactiespel

Introductieles. Tim eet op Texel. Brief - groepstekening - reactiespel Tim eet op Texel 3 en 4 Tim eet op Texel 3 en 4 1 Introductieles Tim eet op Texel Brief - groepstekening - reactiespel Doelen Begrippen Materialen Duur De leerlingen: worden enthousiast voor het thema

Nadere informatie

De Leemvallei, ga je mee op onderzoek?

De Leemvallei, ga je mee op onderzoek? De Leemvallei, ga je mee op onderzoek? Hallo allemaal, welkom in dit waanzinnige park voor jong en oud! Vandaag krijgen jullie de kans om dit park in het echt te openen met elkaar. Dit gaan we doen op

Nadere informatie

WAT IS GENETISCHE MODIFICATIE?

WAT IS GENETISCHE MODIFICATIE? SPREEKBEURT OF WERKSTUK WAT IS GENETISCHE MODIFICATIE? Hier vind je informatie voor een spreekbeurt of werkstuk over genetische modificatie. De informatie is ingedeeld in stappen. Dit zijn de verschillende

Nadere informatie

1. Discussie loopt vast: partijen wijzen naar elkaar, de argumenten naar zichzelf

1. Discussie loopt vast: partijen wijzen naar elkaar, de argumenten naar zichzelf Hoe trek je een discussie vlot? van zorgen naar veranderbare situaties in de Phytophthora case Wat doe je als partijen met elkaar in gesprek proberen te komen maar het lukt niet echt, of er komt niets

Nadere informatie

Speluitleg: Gebruik bij de speluitleg het bestand Hoe wordt het spel gespeeld op www.groenewiel.nl/biodiversiteit.

Speluitleg: Gebruik bij de speluitleg het bestand Hoe wordt het spel gespeeld op www.groenewiel.nl/biodiversiteit. 1 IN HET KORT Doel van de les: De kinderen worden zich bewust van de verbanden tussen soorten. Dit gebeurt doordat ze beseffen dat de roofvogel niet alleen een boom en een merel of lijster nodig heeft,

Nadere informatie

Gewasbescherming en omwonenden

Gewasbescherming en omwonenden Gewasbescherming en omwonenden Grondontsmetting Grondontsmetting op land- en tuinbouwpercelen Informatie voor omwonenden Waarom ontvangt u deze folder? Binnenkort wordt er in uw omgeving een grondontsmetting

Nadere informatie

Dit boek is van: Naam: Klas: Adres: Tel nummer:

Dit boek is van: Naam: Klas: Adres: Tel nummer: Dit boek is van: Naam: Klas: Adres: Tel nummer: Inhoudsopgave: Hoofdstuk pagina Inleiding 4 Welkom 6 Historie van bloembollen 8 Herfst 10 - Uitleg herfst 12 - Opdracht 14 + 15 - Het planten van bloembollen

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info De Chinese Muur 1. Voorwoord. 2. Wat is de Chinese Muur? 3. Waar ligt de Chinese Muur? 4. Waarom bouwden de Chinezen de Chinese Muur? 5. Hoe bouwden de Chinezen de Chinese Muur? 6. Hoe lang en hoe groot

Nadere informatie