7.L Nederland in z'n eentje?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "7.L Nederland in z'n eentje?"

Transcriptie

1 Waar moet dat heen? 7 Een nieuwe spijkerroek 1 a Vaak staat dat op een laeltje aan de innenzijde van de kleding. Anders staat het vermeld op een van de kaartjes die in de winkel aan de kleding evestigd zit. Produtie van kleding is eenvoudig maar areidsintensief werk. Daarom vindt de produtie vaak plaats in landen waar de lonen laag zijn. Eerlijke kleding wordt steeds ekender. Kuyihi is een van de ekendste en is in heel Nederland te koop. Andere eerlijke kledingmerken: M'Braze, Threestyle Consious Clothing, Imps & Elfs, enzovoort. Ze zljnte herkennen aan het Made By- lael, een keurmerk voor duurzaam geprodueerde kleding. Winkels waar je eerlijke kleding kunt kopen zijn onder andere: Nuhukiva, FAIR2l, Sari. Andere produten die gemaakt zijn onder fatsoenlijke omstandigheden en tegen een redelijk loon vind je onder andere in de wereldwinkel, maar ook in de supermarkt zoals koffie, hoola, ananen met het Max Havelaarkeurmerk. 7.L Nederland in z'n eentje? 2 De areidskosten in China zljnlaag. 3 a Voedsel en dranken: wijn, ananen. Grondstoffen en minerale randstoffen: aardolie, ijzererts. Chemishe produten: kunstmest, verf. Industriële produten: kleding, gameoy. Mahines en transportmiddelen: auto's, drukpers. Voor wijn en ananen is ons klimaat niet zo geshikt. IJzererts zit niet in de Nederlandse odem, aardolie maar heel eperkt. Kleding en gameoys kunnen we wel maken, maar door de hoge loonkosten in ons land is het goedkoper om ze te importeren. Aardolie en ijzererts zijn vooreelden van grondstoffen. Auto's, kleding, een drukpers, een gameoy, verf en kunstmest zijn eindproduten. 4 De elangrijkste handelspartners van Nederland zljn: Duitsland, België, verenigd Koninkrij k, Frankrij k. Er zijn vershillende redenen voor: Het zijn landen die ehoren tot de EU. Zeliggen dihtij waardoor de transportkosten laagzijn. We importeren uit deze landen omdat de kwaliteit van de produten uit deze landen in het algemeen goed is. We kunnen veel naar deze landen exporteren omdat het welvarende landen zijn. 5B 6 Brj de industriële Wolters-Noordhoff v Pinode vmo kgt 4 Uitwerkingen 7 Waar moet dat heen? 79

2 7 u 280'8miljard x loooà:61.2,,/0 459 miljard 248'6 miljard x 100% :54.2yo 459 miljard 8 a De oppervlakte van de Verenigde Staten is veel groter dan van Nederland. Hierdoor is er veel meer kans dat daar veel vershillende delfstoffen gevonden worden. Ook heeft het land vershillende klimaatzones, waardoor er meer vershillende landouwproduten verouwd kunnen worden. Om dezelfde redenen als ij de VS is ook de Duitse eonomie minder open dan die van Nederland. 9 Een land met een open eonomie is sterk aíhankelijk van de import en export. Zonder de import van ijvooreeld olie loopt onze industrie vast. Als de export van kippen wordt stopgezet, heen de kippenoeren veel minder inkomsten. 10 A De dollars die DSM ontvangt, kan zij omwisselen voor meer euro's dan eerst doordat de dollarkoers gestegen is. B: De dollars die meneer De Groot moet kopen zijn duurder geworden. C: Paradigit moet nu duurdere dollars kopen om de omputers te etalen. D: Voor B. Gates maakt het niet uit. Hij laat zijn omputers in dollars etalen. 11 a Tuinouw moet in het Nederlandse klimaat voornamelijk in verwarmde kassen plaatsvinden. De energiekosten zijn voor de tuinders erg hoog. Om te kunnen onurreren met andere landen moeten de tuinders hun kosten zo laag mogelijk ziente houden. Dat kan door slimme uitvindingen waardoor de areidsprodutiviteit stij gt. Daarnaast zorgera de tuinders voor hoge kwaliteit, waardoor andere landen hun produten graag willen kopen. 12 a Ja,je moet telkens nieuwe produten verzinnen ofje produten van etere kwaliteit d maken dan in het uitenland. Ja, door effiiënt te werken en slimme uitvindingen eperk je je kosten zo veel mogelijk. Nee, een edrijf kan niet zelf epalen hoeveel de euro waard is. Aan de ene kant niet, want de uitenlandse vraag naaí onze produten hangt afvan de welvaart in dat land. Als het sleht gaat met de Duitse eonomie, zal onze export naar Duitsland afnemen. Aan de andere kant wel, want wij kunnen zorgen voor aantrekkelijke produten tegen zo laag mo gelijke pijzen. 7.2 Wat maakt de EU zo sterk? 13 a In Er is een handelstekort als er voor minder geld geëxporteerd is dan geimporteerd. L4 a uitenland goed goedkoper 8O pinode vmo kgt 4 Uitwerkingen 7 Waar moet dat Wolters-Noordhoff v

3 15 L Contingentering. Kleding uit China wordt vooral gei'mporteerd vanwege de lage prijzen. Als er minder kleding uit China de EU innenkomt, zal ergens anders vandaan duurdere kleding gei'mporteerd worden. Volgens het eriht profiteren vooral Oost-Europese landen als Polen en Roemenië eryan. In deze landen wordt ook kleding geprodueerd.deze landen heen nu meer kans hun kleding te kunnen verkopen. 16 Onze totale uitvoer : 215,7 miljard + 65,1 miljard: 280,8 miljard. Naar EU-landen: 215,7 miljard x 100% :76,8Yo van alle uifvoer. 280,8 miljard Naar niet-eu-landen: 65,1 miljard x l00yo: 23,2o/o van alle uitvoer. 280,8 miljard Bestemming Nederlandse uitvoer El EU-landen tr niet-eulanden 1 Doordat de EU-landen dihtij liggen zijnde transportkosten niet zo hoog. 2 Doordat er innen de EU vrijhandel is kunnen we zonder last te heen van protetiemaatregelen onze produten ernaartoe exporteren. Door de export produeren Nederlandse edrijven meer. Dat levert geld op: winst voor de edrijven en inkomens voor de werknemers. Meer inkomsten etekent meer welvaart. L7 Een edrijf dat personeel nodig heeft en dat niet zo gemakkelijk in Nederland kan vinden, kan nu personeel uit andere EU-landen aannemen. Als dat niet mogelijk was, kon het edrijf niet meer produeren. De Nederlandse vakond en zljn ang dat transportedrijven liever goedkope hauffeurs uit Polen aannemen, zodat Nederlandse hauffeurs kans lopen werkloos te worden. Philips zal zijn produtie alleen naar Slowakije verplaatsen als dat (finaniële) voordelen oplevert: goedkopere areidskrahten. Ook kan het goedkoper zijn daar een fariek te laten ouwen of etaalt een ondememing er minder elasting. Daarnaast kan het zijn dat het edrijf zih aan minder regels op het geied van areidsomstandigheden en milieu moet houden. In Slowakije ontstaat er meer werkgelegenheid en ontvangt de overheid meer elastingoprengsten. 19 L 25 : 4:6,3 keer zo duur (of: ruim 6 keer zo duur). Door hoge invoerrehten wordt geï'mporteerde Braziliaanse suiker duurder. Tegelijk krijgen Nederlandse suikerietentelers (nu nog) susidie waardoor zij hun suikerieten voor een lagere prijs dan de kostprijs kunnen verkopen en Nederlandse ietsuiker goedkoper Wolters-Noordhoff v Pinode vmo kgt 4 Uitwerkingen 7 Waar moet dat heen? 8l

4 20 a Zonder susidie wordt de Nederlandse suiker duurder en kan niet meer onurreren tegen de Mozamikaanse suiker. Suikeroeren uit arme landen heen dan meer kans hun suiker aan landen als Nederland te verkopen. Als Nederlandse suikerietentelers nu al weten dat de susidie innen enkele jaren wordt stopgezet, kunnen zehet este gaan omshakelen naar de teelt van andere landouwproduten. 2LdDuitslandfFinlandBelgië i Ierland I Luxemurg i Italië n Nederland o Oostenrijk p Portugal g Griekenland f Frankrijk s Spanje a I Het wordt voor Turkse edrijven makkelijker hun produten naaí andere EUlanden te exporteren, want ze heen dan geen last meer van 2 protetiemaatregelen. Het wordt voor Turken makkelijker een aan te krijgen of te gaan studeren in een ander EU-land. Landen van de EU moeten zih houden aan epaalde regels op het geied van mensenrehten. In de EU-landen mag de doodstraf niet opgelegd worden. Inwoners van andere EU-landen mogen wel vrij in Nederland komen werken, maar ze mogen hier niet zomaar komen wonen als ze geen werk heen. 7.3 Welvaart wereldwijd? per maand is wel héél weinig. Vraag thuis maar eens wat jullie per maand in de supermarkt uitgeven. En tel daar dan nog eens de uitgaven voor kleding U op. Waarshijnlijk kom je dik oven de 200 uit! 25 a China: $ 8.158mld: l306mln:$ mln: 1306mln:$6.247 Burkina Faso: $ 16,9 mld : 13,9 mln: S mln : 13,9 mln: $ Ethiopië: S 59,9 mld:74 mln : $ mln:74 mln : $ 809 Ethiopië heeft de laagste welvaart, want daar is het nationaal inkomen per hoofd van de evolking het laagst. 26 a Na Nederland is dat Ethiopië; daar heeft de rijkste l0o/o van de evolking 1 1,3 keer zoveel te esteden als de armste L0oÀ. In Burkina Faso; daar heeft de rijkste llyo van de evolkin g 23,4 keer zoveel te esteden als de armste l0%o. 27 a Burkina Faso: de kindersterfte is er het hoogst en de levensverwahting het laagst. BurkinaFaso: 100% -27%:73oÀ analfaeten. A1s je kijkt naar verdeling van de welvaart, gezondheidszorg en analfeetisme, komt Burkina Faso het minst goed uit de vergelijking. Je kunt dan zeggen dat Burkina Faso nog minder welvaart heeft dan Ethiopië. 2Saananenveeleimporterengverslehterd aardolie d exporteren f vereterd 29D 82 Pinode vmo kgt 4 Uitwerkingen 7 Waar moet dat Wolters-Noordhoff v

5 30 a stijgen dalen stijgen d dalen 31 B 32 Bijvooreeld: zonder de Rotterdamse havens zou Nederland niet zo veel kunnen in- en uitvoeren als nu het geval is. Er zou dan minder werkgelegenheid zijn en eí zou minder verdiend worden. a 33 1 weinig sparen \ 4 lage produtieoprengst 2 geen geld om te investeren I \ 3 eenvoudig.,/ produtiemetnóoes {í 34 a De ene reden is dat ouders vaak geen geld heen om de shool te etalen. De andere reden is dat kinderen vaak mee moeten werken om het gezinsinkomen te verdienen. In ontwikkelingslanden gaan nu veel minder meisjes naar shool dan jongens. 35 Door aids overlijden veel mannen en vrouwen op een leeftijd dat ze juist zouden kunnen werken en een inkomen voor hun gezin verdienen. De kinderen lijven onverzorgd ahter en heen geen toegang tot onderwijs. Als zij later groot zijn, kunnen zij ook moeilijk een inkomen verdienen. 7.4 Toekomst voor de ontwikkelingslanden? 36 Eigen antwoord 37 Linkerfoto: Hulp in de vorm van leningen waarínee mensen een eigen edrijf kunnen opstarten, is struturele hulp. Rehterfoto: Opvang van vluhtelingen is een vooreeld van noodhulp. 38 a I Verenigde Staten ($ miljoen) 2 Japan ($ miljoen) 3 Frankrijk (S miljoen) Nee, ze geven geen van drieën 0,7o/o van hun p. 39 a Eigenkeuze. Je kunt op de internetsite informatie vinden over de stand van zaken van de millenniumdoelen. Je kunt de millenniumdoelen waarmaken door: Op politieke partijen te stemmen die vóór het geven van ontwikkelingshulp zijn. Organisaties te steunen die mensen in arme landen helpen met ijvooreeld het starten van een eigen edrijfie ofdoor het vereteren van de gezondheidszorg. Door kenaar te maken dat je de millenniumdoelen elangrijk vindt, ijvooreeld door het dragen van een witte polsand. Door fairtradeproduten te Wolters-Noordhoff v Pinode vmo kgt 4 Uitwerkingen 7 Waar moet dat heen? 83

6 Door politieke partijen te steunen die vóór wijhandel zijn, waardoor de handelselemmeringen voor afine landen worden weggenomen. 40 Je kunt aan de regering van zo'n ontwikkelingsland voorwaarden stellen. Bijvooreeld: de shuld (of een deel ervan) wordt kwijtgesholden als de regering ervoor zorgt dat alle kinderen gratis onderwijs krijgen. 4l a Consumenten esparen geld als ze goedkope shoenen uit China kopen. Shoenfarikanten in de EU zullen hun shoenen moeilijker kunnen verkopen door de onurrentie uit China. 42 a areidsintensieve hoge wijwel niet d hoge 43 Geld geven ij een hulpatie is geriht op noodhulp: het helpt op de korte termijn. Het kopen van fairtradeproduten is struturele hulp. Dank zij jouw aankoop kunnen mensen in ontwikkelingslanden zelf geld verdienen en soms zelfs geld reserveren voor investeringen. Op de lange termijn heeft dit een positiever effet dan noodhulp Fairhadekatoen is milieuwiendelijk geprodueerd. 2 De katoenoeren ontvangen een gegarandeerde minimumprijs. Test 1B 2 Bijvooreeld: transport (zowel wegtransport als sheepvaart), aanleg van havens, ergingswerk, finaniële diensten (door anken en verzekeringsmaatshappijen). 3 a We kunnen zelf geen ananas verouwen vanwege ons klimaat. Bauxiet zitniet in de odem van ons land. Lagelonenlanden kunnen goedkoper shoenen produeren dan wij. 4 Doorvoerhandel of wederuitvoer. 5A 6D 7 Invoerrehten heffen. Contingentering (of: quotering). Exportsusidies geven. 8A 9D 10 Denemarken, Groot-Brittannië en Zweden. 11 A 84 Pinode vmo kgt 4 Uitwerkingen 7 Waar moet dat Wolters-Noordhoff v

7 L2D 13 meer t4 In de VN is afgesproken dat landen minstens 0,7%ovan hun nationaal inkomen aan ontwikkelingshulp esteden. Nederland zit daar net iets oven: 3,6 miljard x loooà:0,73o/o 495 miljard 15 a WTO : World Trade Organisation (Wereld Handels Organisatie) De WTO wil dat landen hun protetiemaatregelen afshaffen, zodat er over de hele wereld vrijhandel is. Herhalingsopgaven Paragraaf 7.1 H1 a H2 a Export België: l7oà van 1,7 miljard : l1%van miljoen : C 289 miljoen Export naar Duitsland: l6%ovan 1,7 miljard : 272 miljoen Import uit Duitsland: LBYovan 1,1 miljard: 198 miljoen - Er was een handelsovershot van 74 miljoen Als de export toeneemt, gaan edrijven in ons land meer produeren. Meer produtie zorgt voor meer werkgelegenheid. Bedrijven moeten ervoor zotgen dat hun produt gewild is in het uitenland, ijvooreeld door een aantrekkelijke prijs, door een goede kwaliteit of doordat het produt nergens anders te koop is. Door susidie te geven aan edrijven die willen exporteren. Deze edrijven kunnen met de susidie de verkoopprijs laag houden. H3 Rianne heeft gelijk. Als de koers van de euro daalt ten opzihte van de dollar worden Nederlandse produten voor inwoners van de Verenigde Staten goedkoper. Zij hoeven minder dollars te etalen om evenveel euro's te kunnen kopen. H4A H5C Paragraaf a onjuist onjuist juist d onjuist H7 a4 2 l Wolters-Noordhoff v Pinode vmo kgt 4 Uitwerkingen 7 Waar moet dat heen? 85

8 H8a H9L H1O à Een land is voor een edrijf aantrekkelijk om zih er te vestigen als: er voldoende goed geshoold personeel is; de loonkosten er niet te hoog zijn; er een goede infrastrutuur is; de overheid aaítzo'nedrijf susidie geeft; de wetgeving niet elemmerend werkt (ijvooreeld op milieugeied). Als de elastingtarieven (ongeveer) gelijk zijn, moeten landen op andere geieden proeren edrijven te lokken om zih er te vestigen (zie a). Inflatie etekent dat de prijzen stijgen. Dat tast de koopkraht van de onsumenten aan. Als er inflatie is, krijgt Stalo te maken met hogere kosten (zoals voor grondstof, energie, lonen). Stalo moet dan de prijs van zijn produten verhogen om nog winst te kunnen maken. Maar met hogere prijzen kan Stalo niet goed meer onurreren met uitenlandse staalproduenten. Als Turkije lid is van de EU kan het makkelijker produten naar andere EU-landen exporteren (vrij verkeer van goederen). Inwoners van Turkije kunnen makkelijker gaan werken of studeren in een ander EU-land (vnj verkeer van personen). Turkse edrijven kunnen hun diensten ook in andere EU-landen aanieden (vrij verkeer van diensten). De produten uit Turkije moeten voldoen aan de hoge EU-eisen, ijvooreeld op het geied van milieuwetgeving. Turkse produten kunnen alleen onurreren met produten uit andere EU-landen als ze van minstens dezelfrle kwaliteit zijn. Paragraaf 7.3 Hl1 I H12 B H13 D In deze ijfers is geen rekening gehouden met de informele produtie (ijvooreeld zelfuoorziening en zwart werk). Het prijsniveau zal in deze landen niet hetzelfde zijn. Je weet dus niet hoeveel iemand in India kan kopen en hoeveel iemand in Nederland kan kopen vanzijninkomen. Je welvaart wordt ook epaald door de voorzieningen die er zijnin het land, zoals gezondheids zor g en onderwij s. Het nationaal inkomen per hoofd van de evolking is een gemiddelde. Als er grote vershillen in inkomens zijn innen een land, zegt zo'ngemiddelde niet zo veel over wat 'de gewone man' in dat land verdient. HL4 a l lase inkomens 4 onvoldoende kennis om 2 kinderen moeten werken om goede produten te maken 1het gezinsinkomen aan te vullen \ H15 Als rijke landen een etere prijs voor produten uit ontwikkelingslanden zouden etalen, zouden de mensen daar genoeg verdienen om hun kinderen naar shool te laten gaan. Een andere mogelijkheid is dat rijke landen het onderwijs in ontwikkelingslanden etalen. 86 pinode vmo kgt 4 Uitwerkingen 7 Waar moet dat Wolters-Noordhoff v

9 H16 13q--3'60 x 100% : - 3,60 63,90.De prijs is dus 63,97o gedaald. Hl7 Landen met een monoultuur heen te weinig andere produten waaímee ze een lagere oprengst van koffte goed kunnen maken. H18 B ParagraaÍ 7.4 H19 a 2,40 dollar 2,40 dollar 2,60 dollar H2O Struturele hulp, want het zorgt ervoor dat oeren hun eigen estaan op kunnen ouwen en dat heeft dus gevolgen op de lange termijn. H21 F H22 A Examenopgaven El Er werden x : I rozen:1 500 miljoen rozen geteeld. De kostprijs van één roos is dan: 405 miljoen : miljoen :,0,27. E2 I De loonkosten zijn in Kenia veel lager dan in Nederland. 2 In Kenia he je niet zulke hoge energiekosten omdat je de rozen niet in verwarmde kassen hoeft te kweken. 3 De grond is in Kenia goedkoper dan in Nederland. 4 In Kenia gelden minder strenge eisen voor het geruik van estrijdingsmiddelen. E3 De werkgelegenheid in Nederland wordt minder. É4 De rozen die de onsument koopt, worden goedkoper. E5 De ligging en de infrastrutuur van Nederland zijn gunstig om handel te drijven. E6 Elektrotehnishe produten. De waarde van de wederuitvoer van deze goederensoort is veel groter dan de waarde van de uitvoer van in Nederland geprodueerde elektrotehnishe goederen. Ét A De totale uitvoer is 134,0 mld + 92,5 mld : e 226,5 miljard. E8 I Het aandeel van de wederuitvo", 1, f22'l -h x l00yo: 40,8o/o e226,5 mld Nederland en Duitsland heffen geen invoerrehten op produten die ze aan elkaar verkopen. 2 Nederland en Duitsland passen hetzelfde tarief aan invoerrehten toe op produten uit Wolters-Noordhoff v Pinode vmo kgt 4 Uitwerkingen 7 Waar moet dat heen? 87

10 E9 E10 E11 C D C É12 Als de koers van de euro stijgt, wordt het voor Crystal goedkoper om grondstoffen uit nieteurolanden te kopen. E13 C E14 Het kan voor de Europese katoentelers moeilijker zijn om aan de katoenteelt te verdienen doordat ze ijvooreeld hogere kosten heen oflagere oprengsten. Els x $ 0,60 : $ Et x l0o%o: ,5Yo.De prijs is dus met 6l,So/ogedaald. EL7 Als er een produtieovershot is, kan het teveel opgeslagen worden in uffervoonaden. Bij tekorten kan die voorraad weer verkoht worden. Hierdoor kan het aanod op de wereldmarkt in evenwiht gehouden worden met de vraag naar katoen, *aaràoor de prijs ongeveer gelijk zal lijven. E18 Het gaat de rijke landen niet zozeer om de oprengst van de invoerrehten. Veel elangrijker voor hen is dat ze hiermee de produtie en werkgelegenheid in hun land eshermen tegen onurrentie van uitenaf. 88 Pinode vmo kgt 4 Uitwerkingen 7 Waar moet dat Wolters-Noordhoff v

Samenvatting Economie Hoofdstuk 8 Over de grens?

Samenvatting Economie Hoofdstuk 8 Over de grens? Samenvatting Economie Hoofdstuk 8 Over de grens? 8.1 Waarom handel met het buitenland? Importeren = het kopen van goederen en diensten uit het buitenland. Waarom? -Goedkoper of van betere kwaliteit -Bepaalde

Nadere informatie

4.t Wie is toch die overheid?

4.t Wie is toch die overheid? Doet de overheid eonomishe zaken? 4 Laat het maar aan 'de markt' over! 1 a Vorig jaar heeft zij een nieuwe verzekering afgesloten. Zij wil nu niet weer alle verzekeringsvoorwaarden vergelij ken. De ouders

Nadere informatie

1.1 Hoe betaal jij? Inkomsten of uitgaven? Een dagje Parijs. 1 a Bijvoorbeeld: Zeheeft er het geld niet voor ofze heeft dat bedrag er niet voor over.

1.1 Hoe betaal jij? Inkomsten of uitgaven? Een dagje Parijs. 1 a Bijvoorbeeld: Zeheeft er het geld niet voor ofze heeft dat bedrag er niet voor over. Inkomsten of uitgaven? I Een dagje Parijs 1 a Bijvooreeld: Zeheeft er het geld niet voor ofze heeft dat edrag er niet voor over. ZeWijgt van haar ouders geen toestemming om mee te gaan. Eigen antwoord,

Nadere informatie

Valutamarkt. De euro op koers. Havo Economie 2010-2011 VERS

Valutamarkt. De euro op koers. Havo Economie 2010-2011 VERS Valutamarkt De euro op koers Havo Economie 2010-2011 VERS 2 Hoofdstuk 1 : Inleiding Opdracht 1 a. Dirham b. Internet c. Duitsland - Ierland - Nederland - Griekenland - Finland - Luxemburg - Oostenrijk

Nadere informatie

6.1 Krijg jij wat je verdient?

6.1 Krijg jij wat je verdient? Wat komt allemaal ij werken kijken? 6 In één klap rijk? 1 a Meestal is een 16-jarige minder produtief dan iemand van23jaar of ouder. Een 16- jarige heeft minder ervaring en nog geen vakdiploma. Ook speelt

Nadere informatie

Vl.1 Heeft de overheid schulden?

Vl.1 Heeft de overheid schulden? Van wie is dat geld? V1 Valt het mee of tegen? Als de olie- en gasprijs hoog is, krijgen de urgers hoge energierekeningen te etalen. Bovendien stij gen de enzineprljzen. Bijvooreeld: Als edrijven meer

Nadere informatie

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan?

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan? Internationale handel H7 1 Waar komt het vandaan? Economie voor het vmbo (tot 8,35 m.) Internationale handel Importeren = invoeren (betalen) Exporteren = uitvoeren (verdienen) Waarom importeren: Meer keuze

Nadere informatie

1 De onderneming in de wereldeconomie

1 De onderneming in de wereldeconomie 1 De onderneming in de wereldeonomie Meerkeuzevragen 1.1 1.1 Globalisering is een proes a van wereldwijde eonomishe integratie door een sterke toename van de internationale handel en investeringen. b waarbij

Nadere informatie

2.L Laat jij je verleiden?

2.L Laat jij je verleiden? He jij nog wat te koop? 2 Wat is het jou waard? L t Eigen antwoord Bijvooreeld: Muziek is voor Joanne elangrijk, daarom heeft. ze er veel geld voor over. Voor Daan is dat niet het geval, hij heeft andere

Nadere informatie

5.1 Zetje dat zomaar in elkaar?

5.1 Zetje dat zomaar in elkaar? Hoe kunnen ze het maken? 5 Een eigen d 1 a Een tekstshrijver moet een aantal nummers shrijven. De tekst moet op muziek gezet worden. De nummers moeten door muzikanten worden opgenomen in een studio. De

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2004

Examenopgaven VMBO-BB 2004 Examenopgaven VMBO-BB 2004 tijdvak 2 dinsdag 22 juni 11.30 13.00 uur ECONOMIE CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit

Nadere informatie

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Door: F. De Smyter en P. Holvoet 1. Geef een correcte omschrijving van de volgende economische begrippen: a) Globalisering:.

Nadere informatie

V2.1 Eerlijk verdeeld?

V2.1 Eerlijk verdeeld? Wie verdient wt? v2 Mkt geld gelukkig? L Voor je sisehoeften zols eten, woonruimte en kleding en je l guw dit edrg kwijt. Bedenk mr eens wt de mndhuur is. En hoeveel etl je voor vste lsten 1s gs, liht

Nadere informatie

Hoofdstuk 5 - Tabellen, grafieken, formules

Hoofdstuk 5 - Tabellen, grafieken, formules Hoofdstuk 5 - Taellen, grafieken, formules ladzijde 130 V-1a d De grafieken van de grond en de luht vertonen veel grotere temperatuurshommelingen dan de grafiek van het water. De grafiek van de grond omdat

Nadere informatie

Antwoorden oefeningen

Antwoorden oefeningen Auteurs: Marijs, Hulleman isn: 978-90-01-81695-7 www.internationaleeonomisheontwikkelingen.noordhoff.nl 2013 Noordhoff Uitgevers v Antwoorden oefeningen Antwoorden meerkeuzevragen Hoofdstuk 1 1.1 a 1.6

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2014

De agrarische handel van Nederland in 2014 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale Nederlandse handelsoverschot is in gelijk gebleven aan het niveau van ( 47,6 mld.); handelsoverschot agrarische producten komt

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. 3.1 De grens over. www.jooplengkeek.nl. Wat is export? Wat is import? Vraag1

Hoofdstuk 3. 3.1 De grens over. www.jooplengkeek.nl. Wat is export? Wat is import? Vraag1 www.jooplengkeek.nl 3.1 De grens over Hoofdstuk 3 Wat is export? Wat is import? Vraag1 1 Vraag 2 a) 1) (Meer) personeel in het hotel. 2) Meer werk bij leveranciers, bijvoorbeeld bij een bakker die brood

Nadere informatie

Hoofdstuk 5 - Hypothese toetsen

Hoofdstuk 5 - Hypothese toetsen V-1a 98 ladzijde 114 Niet iedereen heeft dezelfde kans om in deze steekproef te komen. Het zijn klanten van de winkel. Het zijn alleen vrouwen. Het zijn klanten die allemaal op hetzelfde tijdstip oodshappen

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

Antwoorden stencils OPGAVE 1 11.313 pond. (36,41%) 1,48 miljard als het BNP in procenten harder is gestegen dan het bedrag in ponden in procenten

Antwoorden stencils OPGAVE 1 11.313 pond. (36,41%) 1,48 miljard als het BNP in procenten harder is gestegen dan het bedrag in ponden in procenten Antwoorden stencils OPGAVE 1 1. Nominaal Inkomen 1996 = 25,34 miljard pond x 1,536 = 38,92224 miljard pond Bevolkingsomvang 1996 = 3.340.000 x 1,03 = 3.440.200 Nominaal Inkomen per hoofd = 38,92224 miljard

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL-COMPEX 2005

Examen VMBO-GL en TL-COMPEX 2005 Examen VMBO-GL en TL-COMPEX 2005 tijdvak 1 dinsdag 31 mei totale examentijd 2 uur ECONOMIE CSE GL EN TL Vragen 1 tot en met 23 In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer niet wordt

Nadere informatie

Crisis in de EU docentenhandleiding

Crisis in de EU docentenhandleiding Crisis in de EU docentenhandleiding In deze les vergelijken leerlingen de economische situatie van verschillende EU-leden met elkaar. Daarbij maken zij gebruik van de interactieve kaart en grafiek Economische

Nadere informatie

5 West-Europese thuismarkt

5 West-Europese thuismarkt 5 West-Europese thuismarkt Meerkeuzevragen 5.1 5.1 De Europese Eonomishe Ruimte estaat uit de EU en a de EFTA. Noorwegen en Zwitserland. Noorwegen, IJsland, Liehtenstein en Zwitserland. d Noorwegen, IJsland

Nadere informatie

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering.

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering. Top 100 vragen. De antwoorden! 1 Als de lonen stijgen, stijgen de productiekosten. De producent rekent de hogere productiekosten door in de eindprijs. Daardoor daalt de vraag naar producten. De productie

Nadere informatie

Internationale handel in goederen van Nederland 2012

Internationale handel in goederen van Nederland 2012 Webartikel 2013 Internationale handel in goederen van Nederland 2012 Wiel Packbier 11-11-2013 gepubliceerd op cbs.nl Samenvatting De internationale handel in goederen is in 2012 wederom minder hard gegroeid.

Nadere informatie

Onderzoek gunstige prijsligging.

Onderzoek gunstige prijsligging. Onderzoek gunstige prijsligging. BMW 3 Serie Model 320D. 22 Eu-Lidstaten. Jordy Reijers Marketing/Onderzoek P van. Prijs 1 Inhoud Opgave Onderzoek informatie over Eu landen Welke landen hanteren de euro?

Nadere informatie

Eindexamen vmbo gl/tl economie 2011 - II

Eindexamen vmbo gl/tl economie 2011 - II Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 scorepunt toegekend. MINpunten 1 maximumscore 1 2 / 6 x 100 % = 33,3% 2 maximumscore 1 Voorbeeld van een juiste reden: Klantenbinding:

Nadere informatie

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen.

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. Verhoging tabaksaccijnzen : meer inkomsten en minder rokers PERSBERICHT Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. In België werden er in 2009 11.617 miljoen sigaretten

Nadere informatie

Taak 1 en 2 De Balans deel 1

Taak 1 en 2 De Balans deel 1 Taak 1 en 2 De Balans deel 1 Naam leerling Klas Datum Voor welk edrijf ga je werken? Shop4@11 is een groothandel in Utreht. De eigenaar, meneer Bos, is direteur van het edrijf. De groothandel verkoopt

Nadere informatie

wisselkoers Euro in Amerikaanse dollar 1,3644 Hoeveel dollar is 590?

wisselkoers Euro in Amerikaanse dollar 1,3644 Hoeveel dollar is 590? wisselkoers Euro in Amerikaanse dollar 1,3644 Hoeveel dollar is 590? 1,3644 * 590 = $805 2300 is dan 1,3644 * 2300 =$3138,12 Hoeveel euro is $789? 1,3644 dollar = 1 euro $789 / 1,3644 =578,28 euro Bereken

Nadere informatie

Examen VMBO-KB. economie CSE KB. tijdvak 1 vrijdag 20 mei 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VMBO-KB. economie CSE KB. tijdvak 1 vrijdag 20 mei 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VMBO-KB 2016 tijdvak 1 vrijdag 20 mei 13.30-15.30 uur economie CSE KB Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 45 punten te behalen. Voor

Nadere informatie

Instructie: Wat weet je van de landen van de EU?

Instructie: Wat weet je van de landen van de EU? Instructie: Wat weet je van de landen van de EU? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen gaan in tweetallen aan de slag en krijgen een werkblad. Welk land hoort bij de omschrijving? Elke lidstaat van

Nadere informatie

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten Arm en Rijk Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten 2.1 Rijk en arm in de Verenigde Staten De rijke Verenigde Staten Je kunt op verschillende manieren aantonen dat de VS een rijk land is. Het BNP

Nadere informatie

Lesbrief Verdienen en uitgeven 2 e druk

Lesbrief Verdienen en uitgeven 2 e druk Hoofdstuk 1. Inkomen verdienen 1.22 1.23 1.24 1.25 1.26 1.27 1.28 1.29 1.30 1.31 1.32 1.33 1.34 D A C C A D B A D D B C D 1.35 a. 1.000.000 425.000 350.000 40.000 10.000 30.000 = 145.000. b. 1.000.000

Nadere informatie

De internationale handel in goederen van Nederland in 2011

De internationale handel in goederen van Nederland in 2011 121 De internationale handel in goederen van Nederland in 2011 Wiel Packbier Publicatiedatum CBS-website: 18-12-2012 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. gegevens ontbreken * voorlopig cijfer ** nader

Nadere informatie

Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010

Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010 Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010 Studentenhuisvesting - Feiten en trends 2010-1- Studenten Aantal ingeschreven voltijd studenten in bekostigde HBO- en WO-instellingen in Nederland 2009-2010 2008-2009

Nadere informatie

H1: Economie gaat over..

H1: Economie gaat over.. H1: Economie gaat over.. 1: Belangen Geld is voor de economie een smeermiddel, door het gebruik van geld kunnen we handelen, sparen en goederen prijzen. Belangengroep Belang = Ze komen op voor belangen

Nadere informatie

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 DEEL 3.4 DE EURO Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 3.4. DE EURO DOEL - De leerlingen/cursisten ontdekken de voordelen van het gebruik van de eenheidsmunt: wisselen van geld is niet meer nodig, je spaart

Nadere informatie

Hoofdstuk 10 - Lineair programmeren Meer dan twee variabelen

Hoofdstuk 10 - Lineair programmeren Meer dan twee variabelen Hoofdstuk 0 - Lineair programmeren Meer dan twee variaelen ladzijde 90 a 8 anken, 8 stoelen en 7 tafels nemen evenveel plaats in als 8 + 8 + 7 = 6+ 8+ = 78 stoelen. Dat is meer dan de maximale opslagcapaciteit

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2004

Examenopgaven VMBO-KB 2004 Examenopgaven VMBO-KB 2004 tijdvak 1 maandag 24 mei tijdsduur voor het gehele examen 09:00-11:00 uur LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING AGRARISCHE BEDRIJFSECONOMIE CSE KB Het examen landbouw en natuurlijke

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in opnieuw

Nadere informatie

Examen VMBO-BB 2005 ECONOMIE CSE BB. tijdvak 12 30-11-2004. 11.30 13.00 uur. Naam kandidaat Kandidaatnummer

Examen VMBO-BB 2005 ECONOMIE CSE BB. tijdvak 12 30-11-2004. 11.30 13.00 uur. Naam kandidaat Kandidaatnummer Examen VMBO-BB 2005 30-11-2004 tijdvak 12 dinsdag dinsdag 21 juni 11.30 13.00 uur ECONOMIE CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 36 vragen.

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2007-I

Eindexamen economie 1 vwo 2007-I Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 1 Een antwoord waaruit

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2000-I

Eindexamen economie 1 havo 2000-I Opgave 1 Meer mensen aan de slag Het terugdringen van de werkloosheid is in veel landen een belangrijke doelstelling van de overheid. Om dat doel te bereiken, streeft de overheid meestal naar groei van

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz)

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Lees ter voorbereiding de volgende teksten en bekijk de vragen en antwoorden van de quiz. De juiste antwoorden zijn vetgedrukt. Wat wil en doet

Nadere informatie

Eindexamen economie vmbo gl/tl 2005 - I

Eindexamen economie vmbo gl/tl 2005 - I BEOORDELINGSMODEL Vraag Antwoord Scores Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. GEEN ROZEN ZONDER DOORNEN 1 B 2 maximumscore 2 totaal aantal rozen per jaar: 15.000 250 400

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores. Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend.

Vraag Antwoord Scores. Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. Bankzaken 1 maximumscore 1 Voorbeeld van een juiste verklaring: De inflatie van 1,6% is een gemiddelde waarin de

Nadere informatie

*280200201* Opgaaf Startende onderneming. Belastingdienst. Waarom dit formulier?

*280200201* Opgaaf Startende onderneming. Belastingdienst. Waarom dit formulier? Belastingdienst Opgaaf Startende onderneming Waarom dit formulier? Dit formulier is alleen bedoeld voor ondernemingen die niet verplicht zijn zich in te schrijven in het Handelsregister van de Kamer van

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Voorbeelden van een juist antwoord zijn: kosten van politie-inzet

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II Politiek en Ruimte bron 10 Aandeel van de lidstaten in de handel van de Europese Unie in procenten, 1998 30 % 25 20 22 25 Legenda: invoer uitvoer 15 10 8 8 15 15 10 11 9 9 15 12 5 0 6 5 2 2 1 0 België

Nadere informatie

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo werkvel - 1 De Europese Unie (EU). Je hebt er dagelijks mee te maken. Al is het alleen al omdat je niet alleen Nederlander bent, maar ook Europeaan. Of dat er bijvoorbeeld euro s in je portemonnee zitten.

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2001-I

Eindexamen economie 1 havo 2001-I Eindexamen economie havo 2-I 4 Antwoordmodel Opgave Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Maximumscore centrale

Nadere informatie

Boek: 4 Hoofdstuk 3: kies je voor zeker?

Boek: 4 Hoofdstuk 3: kies je voor zeker? Pincode 5 de editie, GT 4 antwoorden leeroek Boek: 4 Hoofdstuk 3: kies je voor zeker? De verzekering dekt de schade. a De reisverzekering dekt de schade. pinpas -, contant geld 200, moiele telefoon 100

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE DUITSLAND

LANDEN ANALYSE DUITSLAND LANDEN ANALYSE DUITSLAND Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee7 de sector (cijferma@g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms@ge (2018) waarde van de consump@e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 2013 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in 2013

Nadere informatie

Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen

Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen Valt het mee of tegen? a Als Yara een appartement koopt moet ze een hypotheek afsluiten. Hiervoor betaalt ze iedere maand een bepaald bedrag. Dit zijn haar

Nadere informatie

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade Wat is Fairtrade EERLIJKE HANDEL STAAT VOOROP KEURMERK INTERNATIONALE SAMENWERKING HANDEL GEMEENTE DUURZAAMHEID Een beter leven Veel boeren en arbeiders in arme landen (ook wel ontwikkelingslanden ) hebben

Nadere informatie

FACT SHEET ECONOMIE DEMOCRATISCHE REPUBLIEK CONGO

FACT SHEET ECONOMIE DEMOCRATISCHE REPUBLIEK CONGO Samenvatting De DRC kent hoge economische groei, een staiele macro-economische omgeving met dalende inflatie en is o.m. rijk aan grondstoffen en landouwpotentieel. De DRC is recent lid geworden van OHADA,

Nadere informatie

= de ruilverhouding tussen 2 munten De wisselkoers is de prijs van een buitenlandse valuta uitgedrukt in de valuta van het eigen land.

= de ruilverhouding tussen 2 munten De wisselkoers is de prijs van een buitenlandse valuta uitgedrukt in de valuta van het eigen land. 1 De wisselmarkt 1.1 Begrip Wisselkoers = de ruilverhouding tussen 2 munten De wisselkoers is de prijs van een buitenlandse valuta uitgedrukt in de valuta van het eigen land. bv: prijs van 1 USD = 0,7

Nadere informatie

Handel (tastbare goederen) 61 35 + 26 Diensten (transport, toerisme, ) 5 4 + 1 Primaire inkomens (rente, dividend, ) 11 3 + 8

Handel (tastbare goederen) 61 35 + 26 Diensten (transport, toerisme, ) 5 4 + 1 Primaire inkomens (rente, dividend, ) 11 3 + 8 betalingsbalans Zweden behoort tot de EU maar (nog) niet tot de EMU. Dat maakt Zweden een leuk land voor opgaven over wisselkoersen, waarbij een vrij zwevende kroon overgaat naar een kroon met een vaste

Nadere informatie

De Geo 2 bk Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden hoofdstuk 1

De Geo 2 bk Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden hoofdstuk 1 De Geo 2 k Aardrijkskunde voor de onderouw Antwoorden hoofdstuk 1 www.degeo-online.nl 1ste druk 1 Azië! Deel van de wereld Start 1 Azie is een land / een werelddeel / een grote stad. Oost- en Zuidoost-Azië

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores. Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend.

Vraag Antwoord Scores. Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. Klein bedrag? Pinnen mag! 1 C 2 maximumscore 1 Voorbeelden van een juist voordeel (één van de volgende): geld staat

Nadere informatie

Examen VMBO-BB 2005 ECONOMIE CSE BB. tijdvak 1 donderdag 2 juni 9.00 10.30 uur. 12-10-2004 Versie vaststelling. Naam kandidaat Kandidaatnummer

Examen VMBO-BB 2005 ECONOMIE CSE BB. tijdvak 1 donderdag 2 juni 9.00 10.30 uur. 12-10-2004 Versie vaststelling. Naam kandidaat Kandidaatnummer Examen VMBO-BB 2005 12-10-2004 Versie vaststelling tijdvak 1 donderdag 2 juni 9.00 10.30 uur ECONOMIE CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat

Nadere informatie

Potplanten en jonge planten 2007

Potplanten en jonge planten 2007 Importnota Potplanten en jonge planten 2007 HBAG Bloemen en Planten Aalsmeer, oktober 2008 Jan Lanning Monique Sassen Inleiding Het HBAG Bloemen en Planten heeft op basis van het meest recente AIPH-Union

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

.22. Hoe ziet een centrum eruit?

.22. Hoe ziet een centrum eruit? Hoe ziet een centrum eruit? Hoofdstuk 2 les 1 Wat ga je leren? In deze les leer je hoe een centrum eruitziet. Je leert ook hoe het komt dat sommige steden of plekken een centrum zijn geworden. Begrippen

Nadere informatie

gespecialiseerde bedrijven overige bedrijven aantal varkens per bedrijf

gespecialiseerde bedrijven overige bedrijven aantal varkens per bedrijf De markt voor de varkenshouderij in Nederland Structuur In Nederland worden op ongeveer 1. bedrijven varkens gehouden. Het aantal bedrijven met varkens is de afgelopen jaren duidelijk afgenomen (figuur

Nadere informatie

Noordhoff Uitgevers bv

Noordhoff Uitgevers bv Voorkennis V-a Het edrijf rekent 35 euro voorrijkosten. 3t+ 35 = k Als de monteur 7 uur ezig is kost het 3 7 + 35 = 75 euro. d 3t + 35 = 7 3t = 3 t = 5, De monteur is,5 uur of uur en kwartier ezig geweest.

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE VOOR DE ONDERBOUW 1 VMBO-KGT. werkboek

AARDRIJKSKUNDE VOOR DE ONDERBOUW 1 VMBO-KGT. werkboek AARDRIJKSKUNDE VOOR DE ONDERBOUW 1 VMBO-KGT werkoek Inhoud 1 Kaart en atlas 3 Basis 1 Werken met de atlas 4 2 Werken met kaarten 6 3 Soorten kaarten en coördinaten 8 Samenvatting 10 2 Bevolking en cultuur

Nadere informatie

Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. De economische kringloop Voor de beantwoording van de vragen 1 tot en met 6 moet je soms gebruikmaken van informatiebron 1 in de

Nadere informatie

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 EXAMEN: 2002-I

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 EXAMEN: 2002-I TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 NIVEAU: HAVO EXAMEN: 2002-I De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen

Nadere informatie

Eindexamen economie vmbo gl/tl 2004 - II

Eindexamen economie vmbo gl/tl 2004 - II BEOORDELINGSMODEL s an het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 punt toegekend. EEN NIEUWE WSMHINE 1 maximumscore 2 Voorbeelden van een juist antwoord (twee van de volgende): productbeleid: er

Nadere informatie

Correctievoorschrift VMBO-KB 2012

Correctievoorschrift VMBO-KB 2012 Correctievoorschrift VMBO-KB 2012 tijdvak 2 economie CSE KB Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden scores

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2004

Examenopgaven VMBO-BB 2004 Examenopgaven VMBO-BB 2004 tijdvak 1 vrijdag 28 mei 9.00-10.30 uur ECONOMIE CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit

Nadere informatie

Examen VMBO-KB. economie CSE KB. tijdvak 1 woensdag 27 mei 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VMBO-KB. economie CSE KB. tijdvak 1 woensdag 27 mei 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VMBO-KB 2009 tijdvak 1 woensdag 27 mei 13.30-15.30 uur economie CSE KB Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 38 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 49 punten te behalen. Voor

Nadere informatie

Eindexamen economie havo II

Eindexamen economie havo II Opgave 1 Buitenland en overheid in de kringloop In de economische wetenschap wordt gebruikgemaakt van modellen. Een kringloopschema is een model waarmee een vereenvoudigd beeld van de economie van een

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE SPANJE

LANDEN ANALYSE SPANJE LANDEN ANALYSE SPANJE Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee6 de sector (cijferma?g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms?ge (2018) waarde van de consump?e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

3 Mondiale economische ontwikkelingen

3 Mondiale economische ontwikkelingen 3 Mondiale economische ontwikkelingen Meerkeuzevragen 3.1 Tot de Triade ehoren a Azië, Latijns-Amerika en Centraal- en Oost-Europa. West-, Centraal- en Oost-Europa. c de Verenigde Staten, de Europese Unie

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2005

Examen VMBO-GL en TL 2005 Examen VMBO-GL en TL 2005 11-10-2004 versie 2 tijdvak 1 dinsdag #dag 31 # mei 13.30 #tijd 15.30 - #tijd uur ECONOMIE CSE GL EN TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 41 vragen. Voor

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN:

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN: UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN: VAK: NIVEAU: Economie Mavo D EXAMEN: 2001-I De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen

Nadere informatie

Je gaat een tekst lezen over insecten eten. Lees de uitleg hierna en lees de tekst. Maak dan de vragen.

Je gaat een tekst lezen over insecten eten. Lees de uitleg hierna en lees de tekst. Maak dan de vragen. 2015 lok 2, week 7, les 1 Groep 5-6 Hoe vat ik samen? Wat ga je leren? Je kunt straks: vertellen wat de hoofdgedachte is de hoofdgedachte in de tekst vinden uitleggen hoe je de hoofdgedachte kunt geruiken

Nadere informatie

Moedige overheden. Stille kampioenen = ondernemingen. Gewone helden = burgers

Moedige overheden. Stille kampioenen = ondernemingen. Gewone helden = burgers Moedige overheden Stille kampioenen = ondernemingen Gewone helden = burgers Vaststellingen Onze welvaart kalft af Welvaartscreatie Arbeidsparticipatie Werktijd Productiviteit BBP Capita 15-65 Bevolking

Nadere informatie

De buitenlandse handel van België - 2009 -

De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België in 2009 (Bron: NBB communautair concept*) Analyse van de cijfers van 2009 Zoals lang gevreesd, werden in 2009 de gevolgen van

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2004-I

Eindexamen economie 1-2 havo 2004-I 4 Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Een voorbeeld van een juist antwoord

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL - COMPEX

Examen VMBO-GL en TL - COMPEX Examen VMBO-GL en TL - COMPEX 2009 tijdvak 1 woensdag 27 mei totale examentijd 2 uur economie CSE GL en TL COMPEX Vragen 1 tot en met 24 In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer niet

Nadere informatie

Exportprestaties van het industriële MKB in 2003

Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 M200410 Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 Exportthermometer Jolanda Hessels Kees Bakker Zoetermeer, november 2004 Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 In 2003 laat de export

Nadere informatie

Handelsmerken 0 - DEELNAME

Handelsmerken 0 - DEELNAME Handelsmerken 29/10/2008-31/12/2008 391 antwoorden 0 - DEELNAME Land DE - Duitsland 72 (18.4%) PL - Polen 48 (12.3%) NL - Nederland 31 (7.9%) UK - Verenigd Koninkrijk 23 (5.9%) DA - Denemarken 22 (5.6%)

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores. Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend.

Vraag Antwoord Scores. Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. Snoepen op het Christiaan Hagen College 1 A 2 maximumscore 2 Voorbeelden van juiste eigenschappen (twee van de

Nadere informatie

Stijging van export en exportkansen in industrie, diensten en groothandel

Stijging van export en exportkansen in industrie, diensten en groothandel M200515 Stijging van export en exportkansen in industrie, diensten en groothandel Exportthermometer drs. S.C. Oudmaijer Zoetermeer, januari 2006 Exportprestaties en exportpotentieel van de industrie, de

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2008-I

Eindexamen economie 1-2 havo 2008-I Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 ja De prijselasticiteit

Nadere informatie

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade Wat is Fairtrade EERLIJKE HANDEL STAAT VOOROP KEURMERK INTERNATIONALE SAMENWERKING HANDEL GEMEENTE DUURZAAMHEID Een beter leven Met Fairtrade krijgen boeren en arbeiders in ontwikkelingslanden een eerlijke

Nadere informatie

Welkom in de wereld van DHL. Inhoud

Welkom in de wereld van DHL. Inhoud Transittijden en tarieven Day Definite-services 2014 DHL Express 2 Welkom in de wereld van DHL DHL Express geeft u direct inzicht in de standaardtarieven en doorlooptijden die van toepassing zijn op uw

Nadere informatie