Doorbraak zonne-energie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Doorbraak zonne-energie"

Transcriptie

1 Doorbraak zonne-energie in de bestaande bouw in Wageningen Eindrapportage IKS2 project Rogier Coenraads Stichting Zonne-energie Wageningen 5 december 2014

2 Inhoudsopgave 1. Achtergrond 3 2. Resultaten deelproject 1: 2 MWp zonnepanelen 4 3. Resultaten deelproject 2: energiebesparing en zonthermisch Resultaten deelproject 3: toepassing innovatieve technologieën Resultaten deelproject 4: afstemming vraag en aanbod elektriciteit Kennistraject en communicatie Financieel verslag Spin-off van het IKS2 project 25 Bijlagen 27 2

3 1. Achtergrond Op initiatief van de gemeente Wageningen is in 2011 Stichting Zonne-energie Wageningen opgericht voor de uitvoering van het IKS2 project. In Stichting Zonne-energie Wageningen werken Wageningse bedrijven, instellingen, burgers en overheden samenwerken om grootschalige realisatie van zonneenergie mogelijk te maken. In de Raad van Advies van de Stichting is een groot scala aan Wageningse partijen vertegenwoordigd. Bij aanvang van het IKS2 project waren 12 partijen vertegenwoordigd in de Raad van Advies. Gedurende het project hebben zich nog 3 partijen aangesloten. De volledige Raad van Advies bestaat uit de volgende organisaties: Wagenings Ondernemers Contact MARIN Meteo Consult NIOO-KNAW Wageningen UR Idealis de Woningstichting J. Bakker Vastgoedbeheer Albers Alligator Luvema Vada Graphic Transition Town Vallei coöperatie ValleiEnergie gemeente Wageningen provincie Gelderland In de volgende hoofdstukken wordt een overzicht gegeven van de belangrijkste resultaten van het IKS2 project aan de hand van de vier deelprojecten: 1. 2 MWp zonnepanelen 2. Energiebesparing en zonthermisch 3. Toepassing innovatieve PV-technologieën 4. Afstemming vraag en aanbod elektriciteit 3

4 2. Resultaten deelproject 1: 2 MWp zonnepanelen 2.1. Realisatie doelstelling 2 MWp Bij aanvang van het IKS2 project in 2011 is een inschatting gemaakt van op welke wijze de doelstelling van 2 MWp aan nieuw PV vermogen binnen Wageningen gerealiseerd zou kunnen worden, zie tabel 1. Tabel 1: Inschatting realisatie 2 MWp vermogen in Wageningen (2011) Categorie Voorbeeld Aantal projecten Gem. grootte Totaal (kwp) (kwp) (%) bedrijven - MKB % bedrijven - overig % kennisinstellingen Marin, WUR, NIOO % woningbouwcorporatie - woningen Woningstichting, Idealis % woningbouwcorporatie - appartementen Woningstichting, Idealis % VvE's % particuliere woningeigenaren % particuliere huurders % grondgebonden projecten stortplaats, NIEG % Totaal vermogen % Dit is een inschatting van het projectteam van Stichting Zonne-energie Wageningen, en was derhalve niet noodzakelijkerwijs bekrachtigd door individuele bedrijven, instellingen of woningeigenaren. Gerealiseerd vermogen In kader van het IKS2 project is de realisatie van nieuw PV vermogen in Wageningen bij burgers, bedrijven en instellingen bijgehouden. Vanaf de start van de activiteiten van Stichting Zonne-energie Wageningen (juni 2011) is het nieuw gerealiseerde vermogen bijgehouden. Tabel 2 geeft een overzicht van het sinds juni 2011 gerealiseerde vermogen per 1 november Sinds de start van het IKS2 project is ruim 2,6 MWp aan nieuw PV vermogen in Wageningen gerealiseerd. Het beoogde doel van 2 MWp is daarmee ruimschoots behaald. Naast de gerealiseerde projecten is momenteel een groot aantal projecten in voorbereiding met een totaalvermogen van 3 MWp. 4

5 Tabel 2: Streefvermogen, gerealiseerd vermogen en vermogen in de pijplijn (1 november 2014) Toelichting op totaal gerealiseerd: Bedrijven-MKB (<250 fte): VOF Breunissen (8 kwp), zzpers actie Zonnig Wageningen (18 kwp), Protestantse Gemeente Wageningen (6 kwp), Van Haren (7 kwp), Woudenberg (3 kwp), BSO t Klokhuis (3 kwp), Heerenstraat theater (2,5 kwp), Veerweg 131 (4,4 kwp), BSO Kievietsnest (4,5 kwp) Bedrijven-overig (>250 fte): Nieuwbouw Friesland Campina: 160 panelen van 250 Wp = 40 kwp Kennisinstellingen: NIOO (28 kwp), Marin (3 kwp), Marin (320 kwp) Woningcorporatie-woningen: dws-haverlanden (220 kwp), dws-zav (87 kwp), dws-drouwlaan, complex 82 (20 kwp), overig dws (45kWp) Woningcorporatie-app: dws-rooseveltweg (80 kwp) Particuliere verhuurders: Van Rennes, 2 panden (20 kwp + 18 kwp) VvE s: individueel systeem bewoners Plantsoen (2 systemen, 5 kwp), VvE De Volharding (6 kwp), VvE De Lawickse Poort (20 kwp) Particuliere eigenaren: 859 kwp, met o.a. actie Zonnig Wageningen 2012 (281 kwp), Zonnig Wageningen 2013 (181 kwp), Zonnig Wageningen 2014 en Nieuw Kortenoord (140 kwp) Verenigingen / energiecoöperaties: waterscouting Musinga-Rijn (6,8 kwp) Toelichting op de pijplijn: Bedrijven-overig: Albers Alligator (minimaal 15 kwp) (Kennis)instellingen: bblthk (minimaal 15 kwp), NIOO (minimaal 15 kwp), Pantarijn (90 kwp), stadhuis gemeente Wageningen (65 kwp) en Zideris (58 kwp) Woningbouwcorporatie-woningen: de Woningstichting groot onderhoud 2014: 250 kwp (complex 290: 163 kwp, complex 94: 24 kwp; complex 93: 24 kwp; complex 80: 39 kwp); de Woningstichting 99 woningen energieneutraal (232 kwp) Woningbouwcorporatie-app.: Idealis complex Haarweg (100 kwp) Categorie aantal projecten gem. grootte (kwp) Grondgebonden: stortplaats De Keijenberg (2000 kwp) Verenigingen / energiecoöperaties: Wageningen op Zon/Marin (200 kwp) totaal (kwp) totaal gerealiseerd (kwp) bedrijven-mkb totaal pijplijn (kwp) bedrijven-overig (kennis)instellingen woningbouwcorporatie-woningen woningbouwcorporatie-app particuliere verhuurders 38 VvE's particuliere woningeigenaren grondgebonden projecten verenigingen / energiecoöperaties Totaal vermogen (kwp) Wijze van monitoring De monitoring is grotendeels gebaseerd op eigen informatie en het netwerk van PV leveranciers. Sinds eind 2013 is het aantal verschillende PV leveranciers sterk toegenomen, waardoor het steeds lastiger en tijdrovender is om de monitoring via het eigen netwerk van PV leveranciers op orde te houden. Waar in 2011 nog slechts een handjevol, voor ons persoonlijk bekende, PV leveranciers in Wageningen actief was, zijn er nu tientallen, vaak ook landelijk opererende, PV leveranciers die PV systemen in Wageningen realiseren. Voor de monitoring is voor de groei van het vermogen vanaf 1 januari 2014 daarom ook gebruik gemaakt van de gegevens uit het Productie Installatie Register (PIR). In 2012 zijn de netbeheerders gestart met het opzetten en bijhouden van het PIR. Het register is de afgelopen jaren steeds bekender geworden, en ook de netbeheerders zijn steeds actiever in het vragen van het registeren van PV systemen (via Als kanttekening voor de monitoring geldt dat het een ondergrens aangeeft. Het daadwerkelijk gerealiseerde vermogen zal hoger zijn, omdat het niet mogelijk is om alle PV systemen daadwerkelijk in kaart te brengen. 5

6 2.2. Voorbeelden van gerealiseerde zonne-energieprojecten Er is ruim 2,6 MWp aan nieuw vermogen aan zonnestroomprojecten gerealiseerd in Wageningen. Onderstaand staat een selectie van een aantal gerealiseerde projecten. Grootschalige realisatie van PV op 124 huurwoningen in de wijk Haverlanden De 124 woningen van woningcorporatie de Woningstichting aan de Haverlanden hebben groot onderhoud gehad. Het dak en de muren zijn geïsoleerd en er is overal dubbel glas. Dat maakt de woningen al flink zuiniger in gasgebruik. Om ook te besparen op elektriciteitskosten hebben 99 huishoudens gekozen voor zonnepanelen. De Woningstichting biedt aan de helft van de investering in zonnepanelen voor haar rekening te nemen. De huurders betalen de andere helft via een huurverhoging. In maart 2013 zijn de eerste zonnepanelen op huurwoningen in de Haverlanden geplaatst. Totaal is er 220 kwp aan vermogen geïnstalleerd op de daken in de wijk Haverlanden. Links: Voorpagina van De Stad Wageningen met artikel "Zon levert lagere huur" over het Haverlanden project, juli 2012 Rechts: Krant De Stad Wageningen met het artikel Huurders Haverlanden kiezen voor zonnestroom, april

7 Plaatsing van de eerste zonnepanelen op huurwoningen in de wijk Haverlanden, maart 2013 Huurpand particuliere verhuurder Churchillweg De toepassing van de zonne-energie in de huursector loopt vaak tegen het probleem van de 'split incentive' aan. Wij zijn verheugd dat in Wageningen een particuliere verhuurder het goede voorbeeld geeft, en een PV installatie van 20 kwp op zijn gemengd huurpand heeft gerealiseerd. Dit is goed voor een elektriciteitsproductie van kwh per jaar, waarmee bijna het gehele jaarlijkse elektriciteitsverbruik van de twee winkels, vijf appartementen en twaalf studentenkamers tezamen wordt ingevuld met eigen zonnestroom. De zonnestroom wordt via de servicekosten verrekend met de huurders. Zeer innovatief PV systeem bij VvE De Volharding met 'Herman' de zonnestroomverdeler In Wageningen is in maart 2013 het eerste PV systeem in Nederland met 'Herman' de zonnestroomverdeler gerealiseerd. Op het dak van appartementencomplex De Volharding zijn zonnepanelen geplaatst die via de zonnestroomverdeler stroom leveren aan de individuele appartementen in het complex. Dit is een uniek project in Nederland (en de wereld). De Stad Wageningen met artikel over het innovatief project Herman de Zonnestroomverdeler, april

8 Maritiem Research Instituut Nederland (MARIN) Het MARIN heeft 1260 panelen laten plaatsen met een vermogen van 320 kwp, een van de grotere dakgebonden zonnestroominstallaties van Nederland. Daarnaast stelt MARIN een dak ter beschikking aan de coöperatie Wageningen op Zon voor de realisatie van een zogenaamd postcoderoos project. Op deze wijze kunnen omwonenden in coöperatief verband investeren in zonnepanelen op het dak van het MARIN. Dit project is nog in ontwikkeling 1260 zonnepanelen op het MARIN. Het geïnstalleerd vermogen is 320 kwp, de grootste zonnestroominstallatie van Wageningen Zonnepanelen FrieslandCampina Innovation Centre Het PV systeem op het gebouw van FrieslandCampina Innovation Centre op de campus van Wageningen UR levert een vermogen van 40 kwp. Dit beeldbepalende gebouw geeft ruimte aan ongeveer 400 medewerkers. Flats Rooseveltweg, de Woningstichting De Woningstichting heeft 7 flats voorzien van zonnepanelen die leveren op de collectieve meter van de gebouwen. De zonnestroominstallatie per flat levert de totale elektriciteitsbehoefte van de gezamenlijke ruimtes. Er zijn 312 zonnepanelen geplaatst met een totaalvermogen van 79 kwp. Zonnepanelen op een flat van de Woningstichting, februari

9 BSO t Klokhuis Op het dak van het BSO-gebouw aan de Piet Bakkerstraat zijn 12 zonnepanelen geïnstalleerd die naar verwachting kwh per jaar gaan opwekken. Hiermee was BSO t Klokhuis de eerste kinderopvanglocatie in de gemeente Wageningen die zonnepanelen op het dak heeft geplaatst. Ook binnen Nederland is Kinderopvang Wageningen één van de koplopers als het gaat om duurzame energie binnen de kinderopvang. De kinderen die op t Klokhuis komen krijgen hierdoor van jongs af aan te maken met zonne-energie. Voor hen zal deze vorm van energie opwekken de normaalste zaak van de wereld zijn. Opening zonnepanelen op BSO t Klokhuis, september

10 3. Resultaten deelproject 2: energiebesparing en zonthermisch 3.1. Project Zon&Energiescan Doel van het deelproject Zon&Energiescan van Stichting Zonne-energie Wageningen is om Wageningse bedrijven en instellingen met een voor zonne-energie geschikt dak te betrekken bij het realiseren van de (klimaat)ambitie van de gemeente. Het project is in februari 2012 gestart, de wervingstermijn sloot per 1 juni Medio juni 2013 zijn van alle 55 deelnemende bedrijven de rapportages afgerond. Qing (voorheen Wepro) heeft de Zon&Energiescans naar grote tevredenheid uitgevoerd, een forse bijdrage geleverd aan de werving van de deelnemers en zet zich actief in om deelnemers ook daadwerkelijk tot uitvoering van maatregelen te bewegen. Met de enthousiaste inzet van het Wagenings Ondernemers Contact en Qing is het gelukt om een breed palet aan Wageningse bedrijven en instellingen te werven voor de Zon&Energiescan. De doelstelling van 55 deelnemende bedrijven en instellingen is gerealiseerd. Een overzicht van de deelnemers aan de Zon&Energiescan staat in tabel 3. Tabel 3: Deelnemers Zon&Energiescan naar sector en spreidingsgebied Centrum Infinity Poolcafé Horeca Stadsbrink 12 bblthk Instelling Stationsstraat 2 Wageningen Universiteit, De Lawet Kennis Duivendaal 10 Junushoff horeca Plantsoen 3 Vof. 't Plantsoen (makelaar) Kennis Plantsoen B.F.W. Hoogstede (Plantsoenhuis) Instelling Plantsoen 5-33 Qana BV (kapper) Detail Junusstraat 4-6 Woudenberg, slijterij Detail Junusstraat 55/57 Mega Company (café XXL) Horeca Riemsdijkstraat 6 Novus Ventus Bv (De Windt) Detail Hoogstraat Castle Doorwerth BV (Winkelpand) Detail Hoogstraat 18 Welkon Vastgoed (café Penny Lane ) Horeca Markt 6 De Volharding (Factor30 en VVE) Detail Nieuwstraat 24 Ontwerpburo Roza Kennis Heerenstraat 32 Heerenstraat Theater horeca Molenstraat 1B Industrieweg/Nude De Vlinderstichting Kennis Mennonietenweg 10 EPS Printing industrie Kortestraat 6d Bouwbedrijf Van Swaay BV Industrie Lawickse Allee Albers Alligator (zeilmakerij) Industrie Nude 37b Woudenberg, groothandel Detail Industrieweg 17/19 JP s Garage industrie Industrieweg 12 Agruniek Rijnvallei Industrie Rijnhaven 14 Watersportvereniging VADA Instelling Jachthaven 1 Vada Graphic Industrie Nudepark 144 Van Rennes Bouw Industrie Nudepark 160 Wijnveen Aluminium bv Industrie Nudepark 179 Wijkcentrum de Nude Instelling Kortestraat 2 Pels Brandpreventie Kennis Nudepark 136 Agrobusinesspark/Binnenhaven Meteo Consult BV Kennis Agro Business Park

11 W. Malenstein Kennis Agro Businesspark 67 Westland Independent Laboratories Kennis Agro Business Park 96 AGRO BTC Kennis Agro Businesspark 60 Keygene N.V. Kennis Agro Business Park 90 Dierenkliniek Kortenoord Kennis Rietveldlaan 80 Alfa Accountants en Adviseurs Kennis agro business park Noldus Information Technology Kennis Nieuwe Kanaal 5 Schuurman & de Leeuw Accountants Kennis Nieuwe Kanaal 9-D Kadans Biopartner BV Kennis Nieuw kanaal 7 Blgg kennis Binnenhaven 5 Rijn IJssel, vakschool Wageningen Kennis Marijkeweg 5 Verspreid Barten Tiemessen ERA Makelaars Kennis Generaal Foulkesweg 9 Smit & Moormann notarissen kennis Generaal Foulkesweg 11 Kwadrant Mondzorg Kennis Generaal Foulkesweg 27 't Venster Instelling Gen. Foulkesweg 42a D'hoge Stee (bedrijfsverzamelgebouw) Kennis Hesselink van Suchtelenweg 6a Tuincentrum De Oude Tol Detail Grintweg 360 Zinzia Zorggroep (O&O) Instelling Kortenburg 4 Architectenbureau SWAA Kennis Marterlaan 7 Garage Ackermann industrie Churchillweg 144 Studentenverhuurder Emmen Instelling Witmondplein 2 Koffieshop De Bengel Detail Sportstraat 26 De Woningstichting Instelling Olympiaplein 26 Zinzia Zorggroep (Rumah Kita) instelling Plein 15 augustus 1 Voetbalvereniging WAVV Instelling Peppelsteeg 4 Tennisvereniging NVLTB Instelling Bornsesteeg 8 Legenda: deelnemers Ecoprofit Kennis Industrie en ambacht Horeca en detailhandel Instellingen Resultaten Zon&Energiescans Geïnspireerd door de Zon&Energiescan hebben reeds acht bedrijven en instellingen daadwerkelijk een aantal van de geïdentificeerde maatregelen uitgevoerd, waarvan twee bedrijven een zonnestroomsysteem hebben laten installeren (stand van zaken augustus 2013): Heerenstraat: heeft dakisolatie aangebracht en Led-verlichting in het horecadeel De Woningstichting: heeft de CV-installatie beter afgesteld in het kantoorpand WAVV: heeft warmwaterleidingen/verwarmingsbuizen in overwarmde ruimte geïsoleerd Modehuis De Windt: vervangt verlichting zodra deze kapot gaat door Led-lampen Keygene: heeft de oude CV ketels door HR gaswandketels vervangen VvE De Volharding: heeft zonnepanelen geïnstalleerd met Herman de zonnestroomverdeler Woudenberg, slijterij: heeft in het magazijn Led-verlichting aangebracht en op het dak een zonnestroomsysteem geïnstalleerd Woudenberg, opslagloods: heeft verlichting door Led-verlichting vervangen 11

12 Een aantal bedrijven heeft het voornemen om maatregelen uit te voeren: ketelvervanging (garage Ackerman, Wijnveen, Woudenberg Wijnhandel), dakisolatie (SWAA Architectenbureau), PV (Van Rennes Bouw, De Oude Tol, Woudenberg-opslagloods, Modehuis De Windt en Heerenstraattheater), Led-verlichting (de meeste deelnemers zijn geïnteresseerd) Zon&Energiescans: mogelijkheden voor de realisatie van zonnestroomsystemen Een groot aantal deelnemende bedrijven (23) heeft een grootverbruikersaansluiting. Zij kunnen niet salderen waardoor de businesscase zeer onaantrekkelijk is. SDE+-subsidie biedt wel mogelijkheden om de businesscase te verbeteren, maar er is geen zekerheid dat de subsidie wordt verstrekt. Opvallend is dat een grootverbruikersaansluiting niet automatisch gekoppeld is aan een hoog elektriciteitsverbruik en soms aangetroffen wordt bij bedrijven waar een grootverbruikersaansluiting niet noodzakelijk is (Modehuis De Windt, kantoorpand Malenstein en AgroBTC). 32 van de 55 bedrijven heeft een kleinverbruikersaansluiting en kunnen salderen. Voor 9 van deze 32 bedrijven is de investering economisch (nog) niet interessant, omdat met een jaarverbruik van boven de kwh/jaar er in de onrendabelere 3de staffel van de energiebelasting moet worden gesaldeerd. Voor 23 bedrijven zijn zonnepanelen een rendabele investering. Slechts 2 hiervan hebben een zonnestroomsysteem laten installeren (samen goed voor 8 kwp). Als alle 55 deelnemende bedrijven het geïnventariseerde zonnestroomsysteem zouden laten plaatsen realiseert Wageningen 2,2 MWp aan zonnestroom. Het totale investeringsbedrag hiervoor bedraagt dan 3 miljoen euro. Bij een aantal bedrijven zal dan eerst het dak geïsoleerd/vervangen moeten worden Bij een 4-tal bedrijven (allen op het Nudepark) biedt het dak plaats voor een groter zonnestroomsysteem. Bij de berekeningen voor de PV-quickscan is uitgegaan van een systeem dat maximaal tot 80% van het eigen elektriciteitsverbruik opwekt. Deze bedrijven hebben allen belangstelling om hun dak te laten exploiteren door derden: Albers Alligator, Wijnveen, Vada Graphic en van Swaay. Vijf bedrijven zijn zich serieus aan het oriënteren op PV: Van Rennes, Woudenberg-opslag, Tuincentrum De Oude Tol, Modehuis De Windt en Heerenstraattheater. Zon&Energiescans: mogelijkheden voor de realisatie van zonthermische systemen Alleen bij bedrijven met een substantiële warmwatervraag is het plaatsen van zonnecollectoren zinvol. Een doorsnee kantoor of bedrijfspand heeft te weinig warmwaterverbruik. Bij zeven bedrijven was het interessant om zonnecollectoren te plaatsen voor een bijdrage aan de warm water voorziening: kapper Qana, Plantsoenhuis, watersportvereniging VADA, voetbalvereniging WAVV, studentenhuisvesting Witmondplein, Pels Brandbeveiliging en zorginstelling Rumah Kita. Stichting Zonne-energie Wageningen heeft de werkzaamheden rond de Zon&Energiescan in september 2013 afgerond. Afgesproken is dat de gemeente Wageningen en Qing de bedrijven zoveel mogelijk zal blijven volgen en prikkelen om duurzame maatregelen te nemen op weg naar klimaatneutraal Wageningen in Qing zal, zeker de komende 2 tot 3 jaar, de bedrijven blijven volgen en vooral tijdens natuurlijk vervangingsmoment duurzaamheid onder de aandacht brengen. Aan alle deelnemers is een afsluitende brief verzonden met een korte weergave van de resultaten. Er is een evaluatierapportage opgesteld en besproken met Qing en de gemeente Wageningen. 12

13 3.2. Zonthermisch 3.2a. Inventarisatie mogelijkheden realisatie zonthermische systemen Stichting Zonne-energie Wageningen heeft opdracht gegeven aan E4S Consult voor het uitvoeren van een onderzoek naar de mogelijkheden van realisatie van zonthermsiche systemen bij Wageningse bedrijven en instellingen. In de eerste fase is er onderzoek gedaan naar verschillende typen zonthermische systemen. De resultaten hiervan zijn weergegeven in een openbare rapportage en negen bondige informatieve factsheets over zonthermische systemen. Het tweede deel van het onderzoek richtte zich op de haalbaarheid van concrete zonthermische projecten in Wageningen. Hiervoor zijn gesprekken gevoerd met bedrijven in Wageningen met een substantiële warmtevraag. Van een viertal bedrijven zijn uitgewerkte cases gemaakt en een kosten/batenberekening: Idealis, Woningstichting, WUR en Vilente. Als resultaat daarvan heeft de directie van Vilente besloten de toepassing van een zonthermisch systeem voor Pieter Pauw verder te onderzoeken en heeft, met hulp van Stichting Zonne-energie Wageningen, een aanvraag voor SDE+ subsidie ingediend en gekregen. Vilente heeft echter het zonthermisch systeem uiteindelijk niet gerealiseerd vanwege bedrijfseconomische redenen. Uit het onderzoek blijkt dat (lokale) installateurs weinig kennis en ervaring hebben met zonthermische systemen en weinig marktkansen zien. Lindner Jansen heeft als enige interesse uitgesproken om zich als zonneboilerinstallateur te willen gaan profileren. Om ervaring op te doen gaat zij daarvoor een samenwerking aan met een zonneboilerbedrijf waarmee de Stichting al contacten had (Solesta). Zonneboilers in nieuwbouwproject Mouterijnoort, februari

14 3.2b. Pilot project met Solesta zonneboiler en Atag ketel met rookgaskoeler Samen met Stichting Zonne-energie Wageningen heeft het Wageningse E4S Consult het initiatief genomen voor de realisatie van een unieke pilot in Nederland: de slimme combinatie van een Solesta zonneboiler en een Atag CV-ketel met rookgaskoeler. Door extra koeling van de rookgassen van de CV-ketel heeft de zonneboiler in zomer én winter een hogere opbrengst. Dat leidt tot een lager gasverbruik voor de huishoudens. De Woningstichting en Idealis doen mee aan het pilot project. De woningcorporaties hebben 5 huishoudens bereid gevonden deel te nemen. Bij alle huishoudens is inmiddels de pilot opstelling geïnstalleerd en is gestart met de monitoring. De monitoring van de pilot loopt tot de zomer van Begin september 2014 is een nieuwsbericht over dit pilot project uitgestuurd: Meer informatie rapportage "Evaluatie deelproject Zon&Energiescan", Stichting Zonne-energie Wageningen, augustus 2013 rapportage "Onderzoek zonthermische systemen Wageningen", E4S Consult, juli

15 4. Deelproject 3: toepassing innovatieve PV-technologieën 4.1. Onderzoek en publicatie innovatieve PV-technologieën Samen met Wageningse partners NIOO en Qing heeft Stichting Zonne-energie Wageningen de mogelijkheden van nieuwe, innovatieve PV-technologieën in kaart gebracht. De rapportage 'Inventarisatie innovatieve PV-technologieën', een co-productie van Stichting Zonne-energie Wageningen, NIOO en Qing, is eind augustus gepubliceerd: Op basis van dit onderzoek is de HyEt zonnefolie geselecteerd voor de realisatie van een pilot project op het dak van het gebouw van het NIOO Ontwikkeling en realisatie pilot project HyEt folie Op dit moment zijn de voorbereidingen voor de realisatie van een pilot project met HyEt folie in een proefopstelling bij het NIOO in volle gang. HyEt is de opvolger van Helianthos uit Arnhem. De realisatie van dit innovatieve pilot project staat gepland voor begin SunCycle Sinds geruime tijd is er het plan om een pilot project met SunCycle te realiseren bij het NIOO. Wegens leveringsproblemen bij SunCycle, zijn de voorbereidingen voor dit pilot project gestagneerd en daarmee ook tot op heden het meedenken en ondersteunen door Stichting Zonne-energie Wageningen van deze pilot Plant-e Met Plant-e, de innovatieve start-up die zich toelegt op de productie van stroom uit de groei van planten, is overlegd en kennis gedeeld over de verschillende aspecten van zonne-energie. Plant-e is een veelbelovende technologie, die de potentie van opslag van elektriciteit in zich heeft. Op dit moment bevinden Plant-e enerzijds en reguliere zonne-energie als PV en zonthermisch anderzijds zich nog in verschillende fasen van ontwikkeling Meer informatie rapportage "Inventarisatie innovatieve PV-technologieën", Stichting Zonne-energie Wageningen, NIOO en QING, augustus

16 5. Deelproject 4: afstemming vraag en aanbod elektriciteit 5.1. Onderzoek mogelijkheden lokale vraagsturing en lokale opslag In samenwerking met Alliander heeft Stichting Zonne-energie Wageningen een onderzoek laten uitvoeren door Wageningen UR naar de mogelijkheden van lokale vraagsturing en lokale opslag. Conclusies van het onderzoek naar mogelijkheden van lokale vraagsturing en lokale opslag zijn: "General conclusions on load and supply potential for the investigated cases: On average, the electricity consumption of the analyzed cases (Marin, Technotron, Haarweg, Haverlanden, Binnenveld, Vada Graphics) is lower during Spring and Summer due to less lighting required, increased outdoor activities or holiday sessions among other reasons. Seasonal differences, especially between Summer and Winter, in electricity demand are larger for the residential cases, i.e. Haarweg and Haverlanden. Non residential cases (e.g. Marin, Technotron) have less seasonal differences, yet show higher weekly differences in electricity demand and have a higher demand during working days than during the weekend... Occurrence of electricity surpluses is observed for all cases except Haarweg and Technotron in scenario I 1, thus either making a feed in necessary in the grid necessary or requiring storage or DSM in order to use the surplus on site. There is a strong positive correlation between annual coverage and the gross surplus: the higher the ratio of coverage via PV, the larger the relative amount of surpluses. Differences in the load pattern of a case appear to have relatively limited impact on the occurrence of surpluses compared to the impact of the annual production potential and coverage. From a financial perspective scenario I is considered more beneficial. Besides the fact that the relative system price is lower, less electricity surpluses and thus fewer losses without feed in compensation do occur. Residential electricity tariffs are higher than the tariffs for large consumers paid by the non residential cases. This causes payback periods for the residential cases to appr. five times shorter than for non residential cases. However, subsidies and financial benefits for either residents or companies are not assessed and therefore not taken into consideration in these calculations. " (p. 191, eindrapport "Wat krijg ik nou op mijn dak? Work package 4: Final report", Wageningen UR, juni 2013) Aanbevelingen van het onderzoek naar mogelijkheden van lokale vraagsturing en lokale opslag zijn: "Recommendations for next steps: It is recommended to approach Idealis as strategic partner for further implementation of PV, DSM and storage options in Wageningen. Idealis has next to the availability of large roof surfaces and comparably regular demand patterns also shown interest during personal contacts in continuing in scope of this project. Furthermore the option to combine several buildings of Idealis is considered as interesting for future projects. As combinations of buildings of their supply potential and their joint demand is considered as the next logical step to overcome the mismatch on building scale, efforts should be made to evaluate the current legislation in this regard and provide recommendations to governmental bodies how this legislation changed to allow the exchange of energy between different buildings and different users ( Gezamelijk salderen ). The options for DSM, especially the DLC programs, require a strong acceptance by the energy users and the willing to buy smart appliances in the near future. Storage on the other hand does not have this limitation. Although current storage technologies are not proven on local scale and do show not high efficiencies, the effort should nevertheless be made to apply these in first pilot studies in a real setting. Electricity production via PV automatically results in large daily and seasonal surpluses during midday. These surpluses have to be stored in order to increase the net coverage and to provide an independence from a central grid." (p. 198, eindrapport "Wat krijg ik nou op mijn dak? Work package 4: Final report", Wageningen UR, juni 2013) 1 Scenario I represents the current applied situation in Wageningen including a PV efficiency of 14.2% (polycrystalline (pc Si) panels), a module tilt of 20 degrees and costs of 1.49 /Wp including installation and taxes 16

17 Met dit onderzoek heeft Stichting Zonne-energie Wageningen een bijdrage willen leveren aan de verkenning van mogelijke oplossingen voor de uitdagingen op het gebied van vraagsturing en opslag van elektriciteit op de middellange termijn. Voor een praktische vertaalslag naar mogelijke (pilot) projecten in Wageningen, die qua schaalgrootte en tijdspanne passen binnen het IKS2-project, biedt het onderzoek echter weinig aanknopingspunten. Er is gekozen om binnen het IKS2-project de inspanningen verder te richten op de mogelijkheden van kleinschalige opslag van elektriciteit, zoals de huidige ontwikkelingen op het gebied van elektrisch vervoer die bieden (zie paragraaf 5.2) Onder de aandacht brengen van elektrisch vervoer bij Wageningse ondernemers De realisatie van grootschalige opslag van elektriciteit is zeer kostbaar en niet mogelijk in kader van het IKS2 project. Daarom is gekeken naar de mogelijkheden van kleinschalige opslag. Een zeer veelbelovende vorm van kleinschalige opslag vormt het groeiende park van elektrische auto's. Door slimme toepassingen kunnen de accu's van elektrische auto's dienen als tijdelijke opslag van zonnestroom. Vooral de toepassing in de zakelijke markt biedt veel mogelijkheden. Daarom heeft Stichting Zonne-energie Wageningen de mogelijkheden van de combinatie van zonne-energie en elektrische auto's in de periode september januari 2014 bij verschillende Wageningse ondernemers onder de aandacht gebracht. Hierbij is vooral gericht op ondernemers met auto's en scooters voor bezorging Meer informatie eindrapport "Wat krijg ik nou op mijn dak? Work package 4: Final report", Wageningen UR, juni 2013 factsheet "Elektrische auto en zonnepanelen - Kansen voor ondernemers", Stichting Zonneenergie Wageningen, december 2013 factsheet "Elektrische bezorgscooters - Bezorgen als de bliksem", Stichting Zonne-energie Wageningen, december

18 6. Kennistraject en communicatie Kennisdeling en communicatie is een essentiëel onderdeel van het IKS2 project. Hierna volgt een selectie van momenten van kennisdeling en communicatie van Stichting Zonne-energie Wageningen verdeeld in vier categorieën: 1. kennisdeling met gemeenten, RVO (AgentschapNL) en landelijke experts 2. kennisdeling en communicatie binnen Wageningen e.o. 3. kennisdeling en communicatie via onze website 4. publicaties 6.1. Kennisdeling met gemeenten, RVO (AgentschapNL) en landelijke experts presentatie zonne-energie op bijeenkomst Themateam Klimaatneutrale Steden (14 maart 2012) presentatie zonne-energie op bijeenkomst Themateam Duurzame Energie (20 maart 2012) clusterbijeenkomst woningbouwcorporaties - Wij Krijgen Kippen (5 april 2012) clusterbijeenkomst BedrijfZoektBuur - Wij Krijgen Kippen (17 april 2012) deelname landelijke workshop "Economische kansen voor PV" (ECN, 13 juni 2012) kennisdeling met regiogemeenten over actie Zonnig Wageningen: uitleg over plan van aanpak van de leveranciersselectie, toelichting van het aanbod Zonnig Wageningen (aanwezige/vertegenwoordigde gemeenten: Ede, Rhenen, Veenendaal, Renswoude en Wageningen, 26 juni 2012) afstemmingsoverleg met AgentschapNL (aanwezig: Lex Hoefsloot, Ine Botman, Rogier Coenraads, 2 juli 2012) deelname landelijke bijeenkomst "PV op braakliggende terreinen" (AgentschapNL en ACRESS, 4 juli 2012) geven workshop Salderen i.s.m. Wij Krijgen Kippen (Landelijk evenement Hier Opgewekt, 600 bezoekers, 15 november 2012). De workshop van Stichting Zonne-energie Wageningen/Wij Krijgen Kippen was de populairste workshop van alle 30 workshops van het evemenent en door de bezoekers als een van de beste workshops van het evenement beoordeeld. ondersteuning ontwikkeling en lancering van opstellen artikel over zonnepanelencalculator.nl voor accountant.nl, de landelijke nieuwsbrief voor accountants van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants: op+zonnepan.aspx HIER Opgewekt kennissessie Financiering (HIER Opgewekt - Zwolle, 22 januari 2013) rondetafelbijeenkomst gemeenten en lokale duurzame energie-initiatieven (AgentschapNL - Utrecht, 7 februari 2013) leiden deelsessie tijdens bijeenkomst visie overheid decentrale energie (e-decentraal - Leiden, 11 februari 2013) het geven van een workshop voor Platform Duurzame Regionale Energie (Provincie Gelderland, Zutphen, 6 maart 2013). deelname aan overleg e-decentraal over visie-ontwikkeling ten aanzien van "verruimde saldering" (uitwerking Regeerakkoord), Utrecht, 18 maart 2013 behalen van de titel van zonne-energiestad van Nederland: Solar City Tijdens het Nationaal Zonne-energie Debat op 13 mei 2013 werd de gemeente Wageningen uitgeroepen tot Solar City het geven van een workshop salderen op The Solar Future NL 13 (Eindhoven, 23 mei 2013) samen met de gemeente Wageningen is SZEW gastheer geweest voor het landelijke overleg van het Themateam Duurzame Energie (Wageningen, 30 mei 2013) deelname landelijke bijeenkomst over uitwerking van het SER Energieakkoord (Utrecht, 6 juni 2013) 18

19 op 19 juni 2013 vond een succesvolle Solar City Tour plaats in Wageningen (http://www.solartours2013.nl/route-4/ ). Er waren ruim 40 deelnemers uit heel Nederland. plaatsing nieuwsbericht "Met zonnethermie nog meer energiebesparing" over ons zonthermisch onderzoek in de Cobouw (6 augustus 2013), hét landelijk dagblad voor de bouwsector bijdrage aan special over zonnestroom van het tijdschrift "Leven op Daken" (editie juli 2013) plaatsing nieuwsbericht "MARIN geeft opdracht voor realisatie grootste zonnestroomsysteem Wageningen" op de website van vaktijdschrift Solar Magazine: presentaties tijdens het evenement Hier Opgewekt, 15 november 2013 te Amersfoort presentatie tijdens het evenement Sunday, 20 november 2013 te s-hertogenbosch deelname landelijk kenniscluster zonneparken, HIER opgewekt, Utrecht (21 januari 2014) het organiseren van een bustour voor de leden van Provinciale Staten langs verschillende zonne-energie projecten in Wageningen (12 februari 2014). presentatie over nieuwe regeling verlaagd tarief energiebelasting, Community of Practice Lokale Duurzame Energie Initiatieven Gelderland, Arnhem (13 februari 2014) geven van een workshop tijdens de kennissessie HIER Opgewekt, Zwolle (13 maart 2014) deelname bijeenkomst "verlaagd tarief energiebelasting", Community of Practice Lokale Duurzame Energie Initiatieven Gelderland, Arnhem (15 april en 19 mei 2014) op 15 mei 2014 vond het Nationaal Zonne-energie Debat in Wageningen plaats. Stichting Zonne-energie Wageningen was gastheer van het Nationaal Zonne-energie Debat. Wageningen was dit jaar weer genomineerd voor de titel van beste zonne-energie gemeente, Solar City Wageningen is tweede geworden, na Amsterdam/Nijmegen (gedeelde eerste plaats). De andere genomineerde was de gemeente Rheden (derde plaats). presentatie over PV systeem de Keijenberg i.s.m. Qing, Community of Practice Lokale Duurzame Energie Initiatieven Gelderland, Arnhem, 9 september 2014 Uitreiking van de titel Solar City 2013 aan Wageningen tijdens het Nationaal Zonne-energie Debat, 13 mei

20 6.2. Kennisdeling en communicatie binnen Wageningen e.o. publieke lancering Stichting Zonne-energie Wageningen (16 februari 2012) persmoment eerste rapportage Zon&Energiescan (overhandiging door wethouder Lex Hoefsloot, 14 juni 2012) voorlichtingsbijeenkomst Zonnig Wageningen (25 juni 2012) voorlichtingsavonden samen met De Woningstichting t.b.v. bewoners van 124 huurwoningen Haverlanden (2 en 3 juli 2012) persmoment Realisatie eerste zonnestroomsystemen Zonnig Wageningen (persmoment met wethouder Lex Hoefsloot, 20 juni 2012) persmoment Protestantse Gemeente (persmoment met wethouder Lex Hoefsloot, 27 oktober 2012) presentatie zonne-energie tijdens de informatiebijeenkomst Groen Licht te Nieuw Kortenoord, i.s.m. Bouwfonds (14 november 2012) opstellen nieuwsbericht over zonnepanelen op de website van Alfa accountants: aanleveren artikel over zonnepanelen voor de nieuwsbrief van Schuurman en de Leeuw Accountants (winter 2012) verzorgen lezing over zonne-energie bij Rotaryclub Wageningen-Bergpoort tijdens maandelijkse bijeenkomst (8 januari 2013) informatiebijeenkomsten Zonnig Wageningen op 11 en 15 april 2013, Bblthk Wageningen plaatsing nieuwsbericht over project De Haverlanden in de Gelderlander (4 april 2013) en de Stad Wageningen (17 april 2013) plaatsing nieuwsbericht over project "Herman de zonnestroomverdeler en VvE De Volharding" in de Stad Wageningen (17 april 2013) plaatsing In de race voor Solar City in de Veluwepost (3 mei 2013) plaatsing Wageningen Solar City 2013 op de gemeentepagina in De Stad Wageningen (8 en 15 mei 2013) plaatsing Wageningen is Solar City 2013 in de Veluwepost (17 mei 2013) plaatsing nieuwsbericht over Wageningen Solar City in De Stad Wageningen (22 mei 2013) bijdrage aan de promotie en lancering van de zonatlas van Wageningen: (14 juni 2013) plaatsing nieuwsberichten over ons zonthermisch onderzoek in de Veluwepost (21 juni 2013) en Stad Wageningen (26 juni 2013) presentatie en 'open space' sessie over voortgang zonne-energie tijdens de bijeenkomst "Wageningen klimaatneutraal" van Transition Town Vallei (8 oktober 2013) live radio-interview Omroep Gelderland op de Dag van de Duurzaamheid (10 oktober 2013) bijdrage nieuwsbrief Alfa Accountants, november 2013 : bijdrage nieuwsbrief S+DL accountants, november 2013: bijdrage nieuwsbrief Alfa Accountants, december 2013: advisering tijdens bijeenkomst actie zonne-energie wijk NoordWest, Wageningen (27 januari 2014) persmoment haalbaarheidsonderzoek De Keijenberg, i.s.m. Qing en Roseboom Ede (6 februari 2014) advisering mogelijkheden zonne-energie tijdens bestuursvergadering VvE De Arc Wageningen (6 februari 2014) 20

(Stoute) Saldering Zonnepanelen veroveren Nederland: BRAAFschiks en STOUTschiks! Rogier Coenraads en Anne Stijkel Evenement HIER Opgewekt

(Stoute) Saldering Zonnepanelen veroveren Nederland: BRAAFschiks en STOUTschiks! Rogier Coenraads en Anne Stijkel Evenement HIER Opgewekt (Stoute) Saldering Zonnepanelen veroveren Nederland: BRAAFschiks en STOUTschiks! Rogier Coenraads en Anne Stijkel Evenement HIER Opgewekt Amersfoort, 15 november 2012 BRAAF Direct verbruik De waarde van

Nadere informatie

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op?

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Door: Ronald Franken en Maarten Corpeleijn (r.franken@atrive.nl / m.corpeleijn@atrive.nl) 3 september 2013 Ten geleide Met het nieuwe energie-akkoord

Nadere informatie

Zonnestroomprojecten Gemeente Amsterdam. ProjectManagement Bureau Joost de Valk

Zonnestroomprojecten Gemeente Amsterdam. ProjectManagement Bureau Joost de Valk Zonnestroomprojecten Gemeente Amsterdam ProjectManagement Bureau Joost de Valk Noodzaak en ambitie Klimaatbeleid Amsterdam: forse CO 2 reductie 40% in 2025 en klimaatneutraal bouwen en gemeentegebouwen

Nadere informatie

CoP Gelderse lokale duurzame energiebedrijven. Rogier Coenraads

CoP Gelderse lokale duurzame energiebedrijven. Rogier Coenraads CoP Gelderse lokale duurzame energiebedrijven Rogier Coenraads Arnhem, 13 februari 2014 Regeling verlaagd tarief EB bron: www.belastingdienst.nl Regeling verlaagd tarief EB - Korting energiebelasting van

Nadere informatie

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Mogelijkheden voor energie coöperaties Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Inhoud Samen sterker Belang van gezamenlijke projecten Variant 1: alles achter de meter Variant 2: korting

Nadere informatie

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Raymond Roeffel Directeur Trineco Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Agenda Waarom zonnestroom? Wet en regelgeving rondom zonnesystemen Salderingstarieven De meest voorkomende situaties

Nadere informatie

Meer energie uit zon en wind

Meer energie uit zon en wind Meer energie uit zon en wind Programma Programma Thema Thema Workshops Workshops Lokatie Lokatie Gelders Gelders netwerk netwerk voor voor duurzame duurzame energie energie Uitnodiging Netwerkbijeenkomst

Nadere informatie

Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder?

Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder? Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder? Enexis: Wij brengen energie waar mensen licht en warmte nodig hebben. Enexis: Een rijke historie IJsselmij Frigem EGD Ruil verzorgingsgebied

Nadere informatie

Projectaanvraag regio FoodValley Energie uit zon REGIO FOODVALLEY

Projectaanvraag regio FoodValley Energie uit zon REGIO FOODVALLEY Projectaanvraag regio FoodValley Energie uit zon REGIO FOODVALLEY A. Projectgegevens A.1. Project Gegevens project Projectnaam: Speerpunt Strategische agenda : Thema (regiocontract): Energie uit zon Duurzame

Nadere informatie

Nieuws onder de zon. Onderwerpen. Handicom Solar. december 2013. Haal het zonnetje in huis

Nieuws onder de zon. Onderwerpen. Handicom Solar. december 2013. Haal het zonnetje in huis Contents 1 Chapter... 1.1 paragraph... 1.2 paragraph... 1.2.1 sub paragraph... 1.2.2 sub paragraph... 1.3 paragraph... Nieuws onder de zon Haal het zonnetje in huis december 2013 Onderwerpen 1. Energie

Nadere informatie

Harderwijk in de zon

Harderwijk in de zon Harderwijk in de zon Informatieavond zonne-energie Veluwe Duurzaam samen met Gemeente Harderwijk 17 juni 2014 ir. A.D. Hekstra Handicom Solar solar@handicom.nl 0341-412629 Vanavond Zonnestraling -> warmte

Nadere informatie

Jaarverslag 2013. Van pionieren naar realiseren

Jaarverslag 2013. Van pionieren naar realiseren Jaarverslag 2013 Van pionieren naar realiseren 1 1.1 1.2 1.2.1 1.2.2 2 2.1 2.2 2.3 Inhoudsopgave 1. Bestuur ECD Het bestuur van de ECD, in 2013 bestaande uit dhr. D.A. van Steensel (HVC) en dhr. H.P.A.

Nadere informatie

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1 Waarom zonnestroom? De zon is ruim voorradig. Je eigen stroom duurzaam zelf opwekken. Verwachte levensduur panelen ca. 30 jaar. Minder afhankelijk van de grote maatschappijen Minder invloed van wat ver

Nadere informatie

Stichting Monitoring Zonnestroom

Stichting Monitoring Zonnestroom Stichting Monitoring Zonnestroom HIER Opgewekt, Amersfoort, 15 november 2012 Stichting Monitoring Zonnestroom Stichting organiseert kennis over PV systemen in Nederland, om te ontsluiten aan gebruikers.

Nadere informatie

C2 Saldering en zelflevering van zonnestroom Sunday 2013, Wido van Heemstra Agentschap NL. 20 november 2013

C2 Saldering en zelflevering van zonnestroom Sunday 2013, Wido van Heemstra Agentschap NL. 20 november 2013 C2 Saldering en zelflevering van zonnestroom Sunday 2013, Wido van Heemstra Agentschap NL 20 november 2013 Overzicht 1.Saldering 2.Zelflevering 3.Verlaagd tarief bij collectieve opwek Nb. Disclaimer: hoe

Nadere informatie

Ontwikkelingen Zonne-energie

Ontwikkelingen Zonne-energie Ontwikkelingen Zonne-energie : Energieke Samenleving onderweg naar morgen Bert Bakker NIEUW: Bezuidenhoutseweg 50 2594 AW Den Haag 070 3040114 De oorsprong van (duurzame) energie De zon als energieleverancier

Nadere informatie

Onderw erp Beschikbaar stellen daken maatschappelijk vastgoed aan energiecoöperaties voor zonnepanelen

Onderw erp Beschikbaar stellen daken maatschappelijk vastgoed aan energiecoöperaties voor zonnepanelen Collegevoorstel Sector : SOB Opsteller : P.M. Sparenburg Telefoon : (033) 469 50 43 User-id : SPAP Onderw erp Beschikbaar stellen daken maatschappelijk vastgoed aan energiecoöperaties voor zonnepanelen

Nadere informatie

Saldering. Wido van Heemstra Agentschap NL

Saldering. Wido van Heemstra Agentschap NL Saldering Wido van Heemstra Agentschap NL De wetgeving nu 2 Wat verstaan we onder salderen? In de wet wordt dit woord nergens gebruikt, dus verschillende interpretaties en misverstanden mogelijk Belangrijkste

Nadere informatie

Benut alle kansen van zonnepanelen

Benut alle kansen van zonnepanelen 1 Benut alle kansen van zonnepanelen 2 5 voorbeelden: Pitch 1 3 Vabi Assets dag 2015 Klik om een thema te maken Vabi Assets dag 2015 Goed Wonen Joris Wismans 2650 woningen Toekomst Duurzaam woningbezit

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

Mening inwoners over energiebesparing en duurzame energie Omnibusonderzoek 2011. Gemeente s-hertogenbosch

Mening inwoners over energiebesparing en duurzame energie Omnibusonderzoek 2011. Gemeente s-hertogenbosch Mening inwoners over energiebesparing en duurzame energie Omnibusonderzoek 2011 Gemeente s-hertogenbosch Afdeling Onderzoek&Statistiek Januari 2012 Samenvatting In het Omnibusonderzoek van 2011 onder bewoners

Nadere informatie

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Energiek Alphen aan den Rijn AGENDA 1. Opening 2. Wie en wat is Energiek Alphen aan den Rijn 3. Gemeente

Nadere informatie

VERHUUR JE DAK AAN GREENCROWD

VERHUUR JE DAK AAN GREENCROWD VERHUUR JE DAK AAN GREENCROWD Over Greencrowd Greencrowd structureert en financiert duurzame-energie-projecten. Greencrowd richt zich hierbij op projecten waarbij lokale, duurzame energieproductie wordt

Nadere informatie

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE 1 PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE BIJEENKOMST 3 DECEMBER 2015 Programma Duurzaam Landgraaf TON ANCION WETHOUDER GEMEENTE LANDGRAAF RONALD BOUWERS PROJECTLEIDER DUURZAAMHEID WIE ZIJN WIJ? PROJECTTEAM

Nadere informatie

Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat

Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat Australiëlaan 5 3526 AB Utrecht T: 030 693 60 00 KvK nr. 31042832 E: info@atrive.nl I: www.atrive.nl Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat dr. Ronald Franken maart 2015 B l a d 1 Inhoudsopgave 1

Nadere informatie

Wido van Heemstra. Adviseur Agentschap NL. Saldering, de stand van zaken

Wido van Heemstra. Adviseur Agentschap NL. Saldering, de stand van zaken Wido van Heemstra Adviseur Agentschap NL Saldering, de stand van zaken Saldering: de stand van zaken Wido van Heemstra Agentschap NL Nationaal Zonne-energiedebat Universiteit Utrecht 13 mei 2013 Overzicht

Nadere informatie

ZONNEPANELEN PROJECT. RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen

ZONNEPANELEN PROJECT. RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen ZONNEPANELEN PROJECT RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen Waarom dit project? De ambitie van de gemeente Groningen is om in 2035 energieneutraal te zijn. De Gemeente Groningen ondersteund dit project met

Nadere informatie

SEMINAR Zonne-energie voor woningbouwcorporaties

SEMINAR Zonne-energie voor woningbouwcorporaties SEMINAR Zonne-energie voor woningbouwcorporaties Gastheer: Bart Jansen, Atrivé i.s.m. Aedes vereniging van woningcorporaties Programma: 15.30-15.45 Energietrends voor corporaties Bart Jansen, Atrivé 15.45-16.00

Nadere informatie

Informatieavond Zonnepanelen. Hans Pulles in samenwerking met: Wilko Kistemaker (Groen Zonnig) Pieter Biewenga (NewSolar)

Informatieavond Zonnepanelen. Hans Pulles in samenwerking met: Wilko Kistemaker (Groen Zonnig) Pieter Biewenga (NewSolar) Informatieavond Zonnepanelen Hans Pulles in samenwerking met: Wilko Kistemaker (Groen Zonnig) Pieter Biewenga (NewSolar) 16 mei 2013 Agenda Informatieavond 19:30 Welkom Aanleiding Energiepunt Wonen (Gem.

Nadere informatie

Markt functioneert nu mondjesmaat, er is meer potentieel dan nu wordt gerealiseerd, want:

Markt functioneert nu mondjesmaat, er is meer potentieel dan nu wordt gerealiseerd, want: Marktanalyse Markt functioneert nu mondjesmaat, er is meer potentieel dan nu wordt gerealiseerd, want: Onbekendheid gebouweigenaren & gebruikers met de mogelijkheden en winst die te behalen valt Ondoorzichtige

Nadere informatie

Energy Service Company: een kans voor u?

Energy Service Company: een kans voor u? 1 Energy Service Company: een kans voor u? Stand van zaken provinciale pilot & Kansen voor de installatiebranche Hans van der Heide Pilot provincie Friesland (1) Doel: Ervaring opdoen met het opzetten

Nadere informatie

Opgewekt in Lochem. Kennissessie HIER Opgewekt Paul Stolte 14 april 2016

Opgewekt in Lochem. Kennissessie HIER Opgewekt Paul Stolte 14 april 2016 Opgewekt in Lochem Kennissessie HIER Opgewekt Paul Stolte 14 april 2016 LOCHEM ENERGIE ONTWIKKELT DOOR Lochem Energie heeft reeds verschillende zonneenergieprojecten gerealiseerd. Paul Stolte deelt graag

Nadere informatie

2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014

2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014 2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014 Inleiding Het doel van het project Energie Besparen Gooi en Vecht is om in drie jaar tijd 2.500 tot 4.000 woningen te verduurzamen.

Nadere informatie

Jason Young Projectmanager, Alliander Energiebesparing Tjalle Weekenborg Consultant, Alliander IT Energietransitie

Jason Young Projectmanager, Alliander Energiebesparing Tjalle Weekenborg Consultant, Alliander IT Energietransitie Jason Young Projectmanager, Alliander Energiebesparing Tjalle Weekenborg Consultant, Alliander IT Energietransitie 12 november 2012 Agenda Intro Energieaandeel Zoektocht naar klantbehoefte nav Energieakkoord

Nadere informatie

Verlaagd tarief bij collectieve opwek

Verlaagd tarief bij collectieve opwek Verlaagd tarief bij collectieve opwek Wido van Heemstra Netwerkbijeenkomst Servicepunt Lokale Energie Voorwaarts Ten Boer, 23 januari 2014 Verlaagd tarief bij collectieve opwek De regeling: leden van een

Nadere informatie

Salderingsoverzicht 2012 Inventarisatie van het beleid omtrent salderen en terugleveren van zonnestroom in de Nederlandse energiemarkt

Salderingsoverzicht 2012 Inventarisatie van het beleid omtrent salderen en terugleveren van zonnestroom in de Nederlandse energiemarkt Salderingsoverzicht 2012 Inventarisatie van het beleid omtrent salderen en terugleveren van zonnestroom in de Nederlandse energiemarkt Stichting Zonne-energie Wageningen Rogier Coenraads Frank Zegers Juli

Nadere informatie

ECO Oostermoer in oprichting

ECO Oostermoer in oprichting Samen sterk voor een leefbaar en duurzaam platteland ECO Oostermoer in oprichting Nieuwsbrief 18 juni 2012 Voor u ligt de eerste nieuwsbrief van ECO Oostermoer, waarin wij u nader informeren over de stand

Nadere informatie

Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015

Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015 Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015 Een beter klimaat begint bij jezelf! Erik de Ruijter, Coöperatie EnergiekAlphen SAMEN, LOKAAL EN DUURZAAM

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Kees den Blanken Cogen Nederland Driebergen, Dinsdag 3 juni 2014 Kees.denblanken@cogen.nl Renewables genereren alle stroom (in Nederland in

Nadere informatie

UITVOERINGSPROGRAMMA 2015-2020

UITVOERINGSPROGRAMMA 2015-2020 UITVOERINGSPROGRAMMA Het Uitvoeringsprogramma van het Milieubeleidsplan omvat negentien projecten waarin de verschillende milieurelevante thema s en de vier benoemde doelgroepen (inwoners, bedrijven, samenkomen.

Nadere informatie

Flexibele & Rendabele Zonne-energie

Flexibele & Rendabele Zonne-energie Flexibele & Rendabele Zonne-energie Voor Verenigingen van Eigenaren Herman is een product van LENS Inleiding Zonne-energie is duurzaam én winstgevend. Wij geloven in een wereld waar mensen hier samen de

Nadere informatie

Inhoud. Aanleiding. 1. VSU Energie. 2. Klimaatscan. 3. Isolatiemaatregelen. 4. Zonnepanelen en SDE+ 5. LED-verlichting. 6. Financiering.

Inhoud. Aanleiding. 1. VSU Energie. 2. Klimaatscan. 3. Isolatiemaatregelen. 4. Zonnepanelen en SDE+ 5. LED-verlichting. 6. Financiering. VSU Energie Inhoud Aanleiding 1. VSU Energie 2. Klimaatscan 3. Isolatiemaatregelen 4. Zonnepanelen en SDE+ 5. LED-verlichting 6. Financiering Tot slot Praktijkvoorbeelden door At Risk, Elinkwijk en STVU

Nadere informatie

Informatieavond 25 januari

Informatieavond 25 januari Informatieavond 25 januari Waarom is BoeN opgericht? Doelstellingen: lokaal Duurzaam Bewustwording Betaalbaar Onafhankelijk Wat wil BoeN? Werkgroepen: 1. Marketing en communicatie 2. Zonne energieprojecten

Nadere informatie

Masterclass Energie op bedrijventerreinen. Provincie Zuid Holland

Masterclass Energie op bedrijventerreinen. Provincie Zuid Holland Masterclass Energie op bedrijventerreinen Provincie Zuid Holland 2 Consortium 3 STEM regeling De STEM (Samenwerken Topsector Energie en Maatschappij) regeling is een subsidie van de topsector Energie.

Nadere informatie

Jaarplan 2014. Met doorkijk naar 2015-2017. Presentatie op hoofdlijnen voor raads- en collegeleden 15 april 2014, Achterhoek 2020

Jaarplan 2014. Met doorkijk naar 2015-2017. Presentatie op hoofdlijnen voor raads- en collegeleden 15 april 2014, Achterhoek 2020 Jaarplan 2014 Met doorkijk naar 2015-2017 Presentatie op hoofdlijnen voor raads- en collegeleden 15 april 2014, Achterhoek 2020 Waarom AGEM? Energieke Achterhoek: bedrijvigheid De energietransitie: een

Nadere informatie

Herman de Zonnestroomverdeler

Herman de Zonnestroomverdeler Herman de Zonnestroomverdeler is een product van LENS BV Rendabele & flexibele zonnestroom voor VvE s met Herman de Zonnestroomverdeler Een eigen zonnesysteem is duurzaam én winstgevend. Wij zijn dan ook

Nadere informatie

Zonnestroom Achter de Hoven. 15 oktober, Achter de Hoven Jadranka Cace, aanjager zonnestroom

Zonnestroom Achter de Hoven. 15 oktober, Achter de Hoven Jadranka Cace, aanjager zonnestroom Zonnestroom Achter de Hoven 15 oktober, Achter de Hoven Jadranka Cace, aanjager zonnestroom Zonnestroom systeem: Zonnepanelen Draagconstructie Omvormer Kabels en leidingen Beveiliging Meting J. Cace, 26

Nadere informatie

Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR

Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR Deze Monitor gaat over productie-installaties: windturbines, windparken collectieve zonprojecten andere productie-installaties alle productie-projecten waar jullie

Nadere informatie

Programma. start eind 1 18:00 18:05 2 18:05 19:00

Programma. start eind 1 18:00 18:05 2 18:05 19:00 Programma start eind 1 18:00 18:05 2 18:05 19:00 3 19:00 19:20 4 19:20 19:40 5 19:40 20:00 6 20:00 20:55 7 20:55 21:00 Welkom,:mededelingen,:toelichting:programma Stand:van:zaken:initiatieven:/:projecten

Nadere informatie

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Trends:: Stijgende prijzen? foto: epa Duitse zon drukt dagprijs Nederlandse stroom 31-01-2012

Nadere informatie

Hoe gaan we het in Groningen doen? De Energiekoepel van de Provincie Groningen

Hoe gaan we het in Groningen doen? De Energiekoepel van de Provincie Groningen Hoe gaan we het in Groningen doen? De Energiekoepel van de Provincie Groningen Froombosch Frans N. Stokman frans.stokman@grunnegerpower.nl 28 mei 2013 Hoe realiseren wij duurzaamheid? Decentrale duurzame

Nadere informatie

Slotbijeenkomst Deelnemers. IPIN Proeftuin Slim Net Lochem Paul Stolte, 12 juni 2015

Slotbijeenkomst Deelnemers. IPIN Proeftuin Slim Net Lochem Paul Stolte, 12 juni 2015 Slotbijeenkomst Deelnemers IPIN Proeftuin Slim Net Lochem Paul Stolte, 12 juni 2015 IPIN Project Proeftuin Innovatieprogramma Intelligente Netten (Min. van EZ) 2011-2014 IN4 energy Heel even mee terug

Nadere informatie

ENERGIE IN EIGEN HAND

ENERGIE IN EIGEN HAND Zonne-energie voor bedrijven? ENERGIE IN EIGEN HAND De Stichting Beheer Bedrijvenpark Merm, heeft een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor bedrijven om d.m.v. aanbrengen van zonnepanelen op het

Nadere informatie

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam Context Klimaatprobleem Er is sprake van een wereldwijd klimaatprobleem, waarbij de temperatuur over de afgelopen decennia structureel is opgelopen. Deze trend wordt veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgas,

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Energizing the city: Almere energy axis

Energizing the city: Almere energy axis Inhoud Energizing the city: Almere energy axis... 3 Van Noord/West naar Zuid/Ooost... 4 Energie die stroomt door de as... 5 Focus on knowledge & education... 6 Focus on innovation & experiments... 7 Focus

Nadere informatie

Regeling verlaagd tarief bij collectieve opwekking

Regeling verlaagd tarief bij collectieve opwekking Regeling verlaagd tarief bij collectieve opwekking Energiecafé 12 december 2013 Johan de Kanter Salderen Het kunnen verrekenen van afname van en levering aan het net en de consequenties daarvan voor Energiebelasting

Nadere informatie

Titel: The impact of net metering regulations on the Dutch solar PV market

Titel: The impact of net metering regulations on the Dutch solar PV market Scriptie Titel: The impact of net metering regulations on the Dutch solar PV market Begeleiders: prof. dr. ir. G.P.J. Verbong J.J.C.M. Huijben MSc Inhoud: 1. Historische reconstructie ontwikkelingen 2004-2013

Nadere informatie

28 december 2011. Subsidieaanvraag Stadsinitiatief Rotterdam. Solar Green Point

28 december 2011. Subsidieaanvraag Stadsinitiatief Rotterdam. Solar Green Point 28december2011 SubsidieaanvraagStadsinitiatiefRotterdam SolarGreenPoint Inhoudsopgave Voorwoord...1 1. Introductie Solar Green Point.......2 2. Salderingsregeling Electriciteitswet..........2 3. Activiteiten....3

Nadere informatie

Greenspread. realising sustainable connections

Greenspread. realising sustainable connections Greenspread realising sustainable connections Greenspread, het Energieakkoord en CoopDeZon Inleiding Inleiding Greenspread richt zich op het ontwikkelen van lokale duurzame-energieproductiemiddelen. Greenspread

Nadere informatie

Zon op VVE. Wormerveer Eric de Lange 19 mei 2016

Zon op VVE. Wormerveer Eric de Lange 19 mei 2016 Zon op VVE Wormerveer Eric de Lange 19 mei 2016 Waarom doen we dit? Wereldwijde klimaatcrisis Klimaat top Parijs Energie Akkoord Nederland Klimaatzaak Urgenda Maar er gebeurt nog steeds te weinig en te

Nadere informatie

INITIATIEFVOORSTEL CONFORM ARTIKEL 4:2 REGLEMENT VAN ORDE

INITIATIEFVOORSTEL CONFORM ARTIKEL 4:2 REGLEMENT VAN ORDE INITIATIEFVOORSTEL CONFORM ARTIKEL 4:2 REGLEMENT VAN ORDE 1. Rol van de gemeente bij het opzetten en ondersteunen van lokale duurzame energie initiatieven. 2. Onderzoek naar de mogelijkheden plaatsing

Nadere informatie

Agenda Informatieavond Zonnepanelen

Agenda Informatieavond Zonnepanelen Informatieavond Hans Pulles in samenwerking met: Wilko Kistemaker (Groen Zonnig) Pieter Biewenga (NewSolar) 16 mei 2013 19:30 21:45 Agenda Informatieavond Welkom Aanleiding Energiepunt Wonen (Gem. Utrecht)

Nadere informatie

Zonnepanelen interessant voor huurders

Zonnepanelen interessant voor huurders Regelingen en voorzieningen CODE 4.1.6.95 Zonnepanelen interessant voor huurders Bronnen Woonbond.nl, Zonnepanelen interessant voor huurders, d.d. 1.2.2016 Woonbond.nl, Brochure zonnepanelen voor huurders,

Nadere informatie

Nationaal Actieplan Zonnestroom

Nationaal Actieplan Zonnestroom Nationaal Actieplan Zonnestroom De weg naar 4000 MWp zonnestroom Met bijna 100 MWp aan geïnstalleerd fotovoltaïsch (PV) vermogen in 2011 blijft Nederland achter bij andere Europese landen. Een van de oorzaken

Nadere informatie

Vondelparc Energiepositief

Vondelparc Energiepositief Vondelparc Energiepositief Comité Vondelparc Energiepositief Maart 2012 Jochem Baselmans, Jacob Westerbaenstraat 32 Marcel Coerver, Pieter Bernagiestraat 71 Sven Maltha, Pieter Bernagiestraat 75 Benno

Nadere informatie

FHI dag 3 april 2013 Wiep Folkerts, directeur SEAC

FHI dag 3 april 2013 Wiep Folkerts, directeur SEAC FHI dag 3 april 2013 Wiep Folkerts, directeur SEAC Innovaties in Zonne-energie ~~~~ een bloeiend stukje Nederlandse kenniseconomie Waarom zonne-energie? Prijsdaling PV modules Average module spot price

Nadere informatie

Bewonersavond Zonnecentrale NH Kerk

Bewonersavond Zonnecentrale NH Kerk Bewonersavond Zonnecentrale NH Kerk 20 Juni 2013 That's one small step for a man, one giant leap for mankind." Inhoud 1. Intro 2. Uw stroomprijs 3. Kabinetsbeleid & effect 4. Het project 5. De organisatie

Nadere informatie

Almere. Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2015

Almere. Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2015 Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2015 Natuur en Milieufederatie Flevoland heeft ook dit jaar weer een verkenning gedaan naar het klimaatneutrale gehalte van de

Nadere informatie

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT De overheid wil duurzame energie stimu leren en innovatie van duurzame energietechnieken bevor deren: meer duurzame energie in de toekomst. Doel is 16% duur

Nadere informatie

Advocaten en notarissen

Advocaten en notarissen Advocaten en notarissen JURIDISCHE ASPECTEN BIJ DUURZAME ENERGIE PROJECTEN 30 juni 2015 Maarten Kole Drie stimuleringsregels 1.Salderingsregeling 2.Postcoderoosregeling 3. SDE+ Salderingsregeling Salderingsregeling

Nadere informatie

Energiek Alphen aan den Rijn

Energiek Alphen aan den Rijn Nieuwsbrief Maart 2014 Energiek Alphen aan den Rijn Nieuwsbrief maart 2014 De items in deze Nieuwsbrief: Derde Repaircafe op 27 maart 2014! Huiskamersessie ODWH en Energiek Reactie E-Decentraal op STROOM

Nadere informatie

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Fons Claessen sr.adviseur klimaat, energie & duurzaamheid Gemeente Nijmegen Waarom moeten we iets doen?? 1: Klimaatverandering 2: Energie en grondstoffen 3.

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Potentieel zon corporatiesector 25-11-2013 1. Zonnig huren: Ronald Franken r.franken@atrive.nl

Potentieel zon corporatiesector 25-11-2013 1. Zonnig huren: Ronald Franken r.franken@atrive.nl Zonnig huren: Ronald Franken r.franken@atrive.nl ODE Voorzitter zon-sectie zon@duurzameenergie.org 06-31685246 25-11-2013 1 Potentieel zon corporatiesector 1,2 Miljoen eengezinswoningen 0.6 Miljoen goed

Nadere informatie

Informatieavond Zon op ons dak VVE JULIANAPARK 22 JANUARI 2013

Informatieavond Zon op ons dak VVE JULIANAPARK 22 JANUARI 2013 Informatieavond Zon op ons dak VVE JULIANAPARK 22 JANUARI 2013 Wie zijn werkgroep dak Christina Rozendaal Bert Bakker Ruud Verschoof Alex van den Boogaard Informatieavond 'Zon op ons dak' versie 5 2 Agenda

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Eemstroom ZonneBerg - Licht op het dak

Eemstroom ZonneBerg - Licht op het dak Eemstroom ZonneBerg - Licht op het dak Globaal denken, lokaal handelen Zonlicht voorziet de aarde van enorm veel energie: duurzame energie. De hoeveelheid zoninstraling en de daaruit te halen energie is

Nadere informatie

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Verplicht aandeel hernieuwbare energie in nieuwbouw Vanaf 1 januari 2014 moet elke nieuwe woning, kantoor

Nadere informatie

Bedrijfsplan Coöperatie Lingewaard Energie U.A.

Bedrijfsplan Coöperatie Lingewaard Energie U.A. Bedrijfsplan Coöperatie Lingewaard Energie U.A. juni 2014 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Samenvatting... 2 1. Missie, visie, context en doelstellingen... 4 2. Activiteiten... 7 2.1. Energiebesparing

Nadere informatie

Mogelijkheden collectieven

Mogelijkheden collectieven Mogelijkheden collectieven Welke mogelijkheden zijn er 23 januari 2914 Roelof Dijkstra Sectorstrategie Inhoud Over Enexis Trias Energetica Standaard situatie Zon-PV op eigen woning Collectieve opwek Waarom

Nadere informatie

RVO.NL-regelingen voor zon-pv en zonthermisch:

RVO.NL-regelingen voor zon-pv en zonthermisch: RVO.NL-regelingen voor zon-pv en zonthermisch: SDE+, TKI en experimenten E-wet 15 april 2015 16 april 2015 Wido van Heemstra Karin Keijzer Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Wat doen wij: (RVO.nl)

Nadere informatie

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam Plan van Aanpak Huurderskoepels Het grote voordeel van collectieve opwek door huurders is dat het laagdrempelig, schaalbaar, betaalbaar en snel uit te voeren is. De aanpak bestaat uit de volgende stappen:

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Energieakkoord voor duurzame groei

Energieakkoord voor duurzame groei Energieakkoord voor duurzame groei Netwerkbijeenkomst Duurzame regionale energie Gelderland 15 januari 2014 Lodewijk de Waal Energieakkoord Wie zaten aan tafel? Inhoud presentatie Hoofdlijnen Energieakkoord

Nadere informatie

Dan op een ander dak!

Dan op een ander dak! Geen zonnepanelen op eigen dak? Dan op een ander dak! Een initiatief van Zon op Nederland Wat is Zon op Nederland In het kort: Zon op is burgerinitiatief Buurtbewoners kopen gezamenlijk zonnepanelen Op

Nadere informatie

Informatiebrochure. Besparen met zonnepanelen. Quality solar solutions

Informatiebrochure. Besparen met zonnepanelen. Quality solar solutions Informatiebrochure Besparen met zonnepanelen Quality solar solutions Er is steeds meer vraag naar zonnepanelen. Zonnepanelen hebben veel voordelen. Een zonnepanelen-installatie levert duurzame elektrische

Nadere informatie

Strengthening Energy Efficiency Awareness Among Residential Homes for Elderly People SAVE AGE

Strengthening Energy Efficiency Awareness Among Residential Homes for Elderly People SAVE AGE Strengthening Energy Efficiency Awareness Among Residential Homes for Elderly People SAVE AGE 6. Oktober 2011 Contract N o IEE/09/676/SI2.558233 Duration: 17th May 2010-16th May 2013 Project profiel Doel:

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Zonnecoöperatie West-Friesland Burgerinitiatief. 1 september 2014

Zonnecoöperatie West-Friesland Burgerinitiatief. 1 september 2014 Zonnecoöperatie West-Friesland Burgerinitiatief 1 september 2014 Programma: Welkom! Wethouders Wijnne en Nootebos aan het woord Werkgroepleden Presentatie plannen Vragen? Afsluiting: circa 21.30 uur Wethouder

Nadere informatie

Terugblik Doorbraakstrategieën voor zonne-energie

Terugblik Doorbraakstrategieën voor zonne-energie Terugblik Doorbraakstrategieën voor zonne-energie Terugblik op de expert-brainstorm Doorbraakstrategieën voor zonne-energie, 24 november 2011 te Wageningen Doel: vernieuwende (financiële) strategieën en

Nadere informatie

PRESENTATIE ZONNEPARK-BREDA AGENTSCHAPNL D.D. 4 JULI 2012. - Derk Hueting - Barbet Hendriks - Edwin Waelput - Frits Raaphorst

PRESENTATIE ZONNEPARK-BREDA AGENTSCHAPNL D.D. 4 JULI 2012. - Derk Hueting - Barbet Hendriks - Edwin Waelput - Frits Raaphorst PRESENTATIE ZONNEPARK-BREDA AGENTSCHAPNL D.D. 4 JULI 2012 1 Breda DuurSaam: Gemeente Breda: - Derk Hueting - Barbet Hendriks - Edwin Waelput - Frits Raaphorst - 2 Beschrijving businesscase Zonnepark Tijdelijke,

Nadere informatie

Hartelijk Welkom! Gemeentehuis Capelle aan den IJssel 26 november 2013

Hartelijk Welkom! Gemeentehuis Capelle aan den IJssel 26 november 2013 Hartelijk Welkom! Gemeentehuis Capelle aan den IJssel 26 november 2013 Agenda 20.00 uur Opening door wethouder (introductie zonatlas) Jouke van Winden 20.20 uur Introductie Energie Collectief Capelle (ECC)

Nadere informatie

Prijsontwikkelingen ZonPV

Prijsontwikkelingen ZonPV Geosciences Copernicus Institute of Sustainable Development Energy & Resources Prijsontwikkelingen ZonPV Wilfried van Sark Universiteit Utrecht Stichting Monitoring Zonnestroom Solar Solutions Haarlemmermeer

Nadere informatie

Zonne-energie financieel

Zonne-energie financieel Zijtak OZ 39 7833 AN Nieuw Amsterdam Tel: 0591 532347 E mail: info@zon-panelen.nl Zonne-energie financieel Deze handleiding geeft een overzicht van het financiële plaatje van zonnestroom voor particulieren,

Nadere informatie

Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie. Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen

Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie. Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen Hoofdlijnen Besparing finale energieverbruik van 1,5% per jaar 100 Petajoule* aan energiebesparing in het finale

Nadere informatie

Regels Collectieve Zonne-Energiecentrale

Regels Collectieve Zonne-Energiecentrale Regels Collectieve Zonne-Energiecentrale 10 mei 2014 Mogelijkheden zonnepanelen Zelfopwekking op eigen dak met eigen panelen => zelf investeren => salderen + btw teruggave Zelfopwekking op eigen dak met

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Alles over salderen en subsidies

Alles over salderen en subsidies Alles over salderen en subsidies Wido van Heemstra Agentschap NL Congres Solar Solutions Expo Haarlemmermeer 17 april 2013 Overzicht te behandelen onderwerpen 1. Salderen: -wat houdt het in, welke tariefcomponenten

Nadere informatie