Omgaan met een taalstoornis bij hersenbeschadiging

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Omgaan met een taalstoornis bij hersenbeschadiging"

Transcriptie

1 Logopedie Omgaan met een taalstoornis bij hersenbeschadiging

2 Patiëntenvoorlichting: LOG007 / Omgaan met een taalstoornis bij hersenbeschadiging /

3 Omgaan met een taalstoornis bij hersenbeschadiging Deze informatiefolder wordt u aangeboden omdat uw familielid op dit moment afasie heeft. In deze folder worden de kenmerken van afasie beschreven. In een voorlichtingsgesprek met de logopedist en de verpleegkundige krijgt u tips aangereikt hoe u het beste kunt omgaan met een afasiepatiënt. In deze folder kunt u de tips nog eens teruglezen. Wat is een afasie? Afasie is een taalstoornis die wordt veroorzaakt door een hersenbeschadiging. De ernst en omvang van de afasie zijn onder andere afhankelijk van de plaats en de ernst van het hersenletsel, het vroegere taalvermogen en iemands persoonlijkheid. 3

4 Hieronder staan vier onderdelen van taal schematisch beschreven. Bij elk onderdeel kan een probleem ontstaan. Mogelijk herstel van afasie Na het ontstaan van de afasie is er meestal enig spontaan herstel van het taalvermogen, maar zelden of nooit is dat herstel volledig. Behandeling van afasie wordt uitgevoerd door een logopedist. Met veel oefenen is vaak nog verbetering mogelijk. Als partner kunt u hierin een belangrijke rol spelen. Algemene tips: Neem de tijd voor het gesprek en ga in een rustige omgeving zitten. Maak oogcontact en gebruik mimiek of gebaren ter ondersteuning van de gesproken taal. Spreek rustig en gebruik korte zinnen. Wanneer herhaaldelijke pogingen mislukken, laat het gesprek dan even rusten. Dit geldt ook bij vermoeidheid of emoties. Stel vragen waarop de afasiepatiënt met "ja" of "nee" kan antwoorden. 4

5 Wat gebeurt er bij het begrijpen van woorden? We horen of zien een woord, bijvoorbeeld het woord 'appel'. We proberen de betekenis van het woord te vinden in een opslagplaats in onze hersenen. Deze opslagplaats is een soort intern woordenboek. Begrippen zijn opgeslagen in groepen, onder verschillende rubrieken. Bij het horen of zien van een woord, komen er allerlei associaties/eigenschappen in ons op. Dit is voor iedereen verschillend. Bij het horen/zien van het woord 'appel' denkt de één bijvoorbeeld aan voedsel of fruit, terwijl de ander denkt aan zoet/zuur of appeltaart. Wat kan er verkeerd gaan bij het begrijpen van woorden? Een afasiepatiënt die moeite heeft bij het begrijpen van woorden, loopt tegen één of meer van de volgende problemen aan: Een afasiepatiënt hoort of leest een woord, maar kan de goede rubriek in zijn hoofd niet vinden, waardoor hij het woord niet begrijpt. Hij kan de goede rubriek wel vinden, maar kan niet de precieze betekenis kiezen. Hij vindt wel de rubriek Fruit, niet het woord 'appel' maar wel het woord 'peer'. Het is mogelijk dat een afasiepatiënt een bekender woord, of een woord dat er op lijkt uitkiest. Hij begrijpt wel een beetje wat er is gezegd, maar kan het ook net verkeerd opvatten. Soms kan een afasiepatiënt wel de juiste betekenis vinden, maar heeft hij meer tijd nodig om iets te begrijpen. 5

6 Wat kunt u doen om te helpen bij het begrijpen van woorden? Afhankelijk van wat er precies verkeerd gaat, kunnen voor mensen met afasie één of meer van de volgende suggesties worden gebruikt: Breng structuur aan in uw gesprek (wie, wat, waar?). Gebruik korte, eenvoudige zinnen en geef niet te veel informatie in één keer. Laat zien waarover u aan het praten bent. Wijs het voorwerp aan of laat een afbeelding zien. Schrijf de boodschap op in kernwoorden. Benadruk belangrijke woorden. Schrijf woorden waartussen gekozen kan of moet worden naast elkaar op en stel dan een keuzevraag. Ga na of de afasiepatiënt u begrepen heeft. Let op mimiek en reacties. Herhaal uw boodschap nog een keer (of met andere woorden) als u denkt dat u niet begrepen wordt. Geef de afasiepatiënt tijd om de betekenis te laten doordringen. Verander niet te snel van onderwerp. Geef aan als u over iets anders begint. Bijvoorbeeld: "We kwamen Johan zondag tegen in de stad". - "Het was druk in de stad". - "Nu wil ik iets over de vakantie vertellen". - "We gaan naar Spanje op vakantie". En niet: "We kwamen Johan zondag tegen en het was druk in de stad. We gaan in juni op vakantie naar Spanje". Wat gebeurt er bij het uiten van woorden? We hebben een idee van wat we willen zeggen in beelden of betekenissen. We gebruiken deze beelden of betekenissen om het woord erbij te zoeken in ons interne woordenboek. Sommige woorden gebruiken we heel veel. Andere woorden gebruiken we weinig. Woorden die we veel gebruiken, kunnen we eenvoudig vinden. Woorden die we weinig gebruiken, zijn moeilijker te vinden. Als we het woord gevonden hebben, zoeken we de juiste klanken erbij en daarna kunnen we het woord uitspreken. 6

7 Wat kan er verkeerd gaan bij het uiten of vinden van woorden? Een afasiepatiënt die moeite heeft met het vinden van woorden, loopt tegen één of meer van de volgende problemen aan: Hij ziet geen beelden of betekenissen van het woord wat hij wil zeggen. Hij heeft geen enkel idee van het woord. Hij ziet wel een beeld of betekenis voor zich, maar daar blijft het bij. Hij kan alleen de eerste letter van het woord vinden. Het woord ligt op het puntje van zijn tong. Hij pakt het verkeerde woord uit zijn interne woordenboek. Hij kan het woord niet vinden, maar wel een omschrijving geven (bijvoorbeeld: "je kan er mee tekenen"). Hij kan veel gebruikte woorden vinden, maar de minder voorkomende woorden niet (bijvoorbeeld 'boek' en 'roman'). Wat kunt u doen om te helpen bij het uiten of vinden van woorden? Geef afasiepatiënten genoeg tijd om het woord te vinden Vraag of hij het woord op kan schrijven of er een tekening bij kan maken. Vraag een afasiepatiënt om een omschrijving van het woord te geven. Stel gerichte vragen om daarna het woord te kunnen raden. (bijvoorbeeld: "wat doe je er mee", "hoe ziet het er uit", "hoe groot is het?"). Moedig de afasiepatiënt aan gebaren te maken. Het kan frustrerend zijn als je iets niet goed duidelijk kunt maken. Toon hiervoor begrip. 7

8 Vragen Hebt u na het lezen van deze folder nog vragen? Neem dan op werkdagen tussen en uur contact op met de afdeling Logopedie, via het centrale telefoonnummer van het Catharina Ziekenhuis. Contactgegevens Catharina Ziekenhuis Afdeling Logopedie Telefoon Routenummer(s) en overige informatie over de afdeling Logopedie kunt u terugvinden opwww.catharinaziekenhuis.nl/logopedie. 8

9 9

10 10

11 11

12 Michelangelolaan EJ Eindhoven Postbus ZA Eindhoven

Afasie (taalstoornis)

Afasie (taalstoornis) Afasie (taalstoornis) Deze informatiefolder wordt u aangeboden, omdat u afasie heeft opgelopen als gevolg van een beschadiging in de hersenen. De informatie is behalve voor u ook bedoeld voor uw partner

Nadere informatie

Communicatieproblemen door een beschadiging in de rechter hersenhelft

Communicatieproblemen door een beschadiging in de rechter hersenhelft Logopedie Communicatieproblemen door een beschadiging in de rechter hersenhelft www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl LOG002 / Communicatieproblemen

Nadere informatie

Voor u ligt de informatiefolder over afasie. In deze folder vindt u meer informatie over de communicatieproblemen die u op dit moment ervaart.

Voor u ligt de informatiefolder over afasie. In deze folder vindt u meer informatie over de communicatieproblemen die u op dit moment ervaart. Afasie Voor u ligt de informatiefolder over afasie. In deze folder vindt u meer informatie over de communicatieproblemen die u op dit moment ervaart. Het is belangrijk om deze informatiefolder ook aan

Nadere informatie

Spraakstoornis door een hersenbeschadiging

Spraakstoornis door een hersenbeschadiging Logopedie Spraakstoornis door een hersenbeschadiging www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl LOG006 / Spraakstoornis door een hersenbeschadiging

Nadere informatie

Afasie. Logopedie. Beter voor elkaar

Afasie. Logopedie. Beter voor elkaar Afasie Logopedie Beter voor elkaar Afasie In deze folder leest u wat afasie is en krijgt u adviezen hoe u de communicatie met iemand met afasie kan verbeteren. Ook staat beschreven wat de logopedist kan

Nadere informatie

Afasie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Afasie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Afasie Afasie is een taalstoornis ontstaan door hersenletsel. Iemand met afasie heeft moeite met het uiten en het begrijpen van de taal. In deze brochure leest u wat afasie inhoudt en vindt u een aantal

Nadere informatie

Mensen met afasie hebben moeite met taal, maar zij zijn niet gek!

Mensen met afasie hebben moeite met taal, maar zij zijn niet gek! Afasie Logopedie Afasie is een taalstoornis die ontstaat door schade aan de hersenen, bijvoorbeeld na een beroerte of CVA (hersenbloeding, herseninfarct). In deze folder leest u hoe afasie ontstaat en

Nadere informatie

Afasie Informatie voor familieleden. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Afasie Informatie voor familieleden. Ziekenhuis Gelderse Vallei Afasie Informatie voor familieleden Ziekenhuis Gelderse Vallei Een van uw naasten is in de afgelopen periode opgenomen in Ziekenhuis Gelderse Vallei. Er is door de logopedist een afasie geconstateerd.

Nadere informatie

Communicatie bij afasie

Communicatie bij afasie Communicatie bij afasie Informatie voor patiënten en naasten F0802-3560 februari 2011 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

U ontvangt deze folder, omdat bij een familielid of bekende afasie is geconstateerd. Afasie is een taalstoornis die ontstaat door niet aangeboren

U ontvangt deze folder, omdat bij een familielid of bekende afasie is geconstateerd. Afasie is een taalstoornis die ontstaat door niet aangeboren Neurologie Afasie 1 U ontvangt deze folder, omdat bij een familielid of bekende afasie is geconstateerd. Afasie is een taalstoornis die ontstaat door niet aangeboren hersenletsel. Bijvoorbeeld door een

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Afasie. Informatie over een taalstoornis die ontstaat na hersenletsel

Patiënteninformatie. Afasie. Informatie over een taalstoornis die ontstaat na hersenletsel Patiënteninformatie Afasie Informatie over een taalstoornis die ontstaat na hersenletsel Afasie Informatie over een taalstoornis die ontstaat na hersenletsel Deze folder informeert u over afasie, hoe

Nadere informatie

Inleiding. Wat is afasie?

Inleiding. Wat is afasie? Afasie Inleiding De logopedist heeft bij u afasie geconstateerd. Afasie is een taalstoornis. In deze folder wordt u uitgelegd wat afasie is en hoe het ontstaat. Daarnaast kunt u lezen wat u, maar ook uw

Nadere informatie

Wat is afasie? Afasie is een taalstoornis ontstaan door hersenletsel.

Wat is afasie? Afasie is een taalstoornis ontstaan door hersenletsel. Afasie Wat is afasie? Afasie is een taalstoornis ontstaan door hersenletsel. Hoe ontstaat afasie? Afasie ontstaat door hersenletsel. Dit letsel ontstaat meestal ten gevolge van een CVA, soms wordt het

Nadere informatie

Afasie. Wat is afasie? Hoe ontstaat afasie?

Afasie. Wat is afasie? Hoe ontstaat afasie? LOGOPEDIE Afasie Afasie Afasie is een taalstoornis die ontstaat door schade aan de hersenen, bijvoorbeeld na een beroerte. In deze folder leest u hoe afasie ontstaat en wat de effecten ervan zijn op het

Nadere informatie

Afasie en logopedie informatie voor naasten/familie

Afasie en logopedie informatie voor naasten/familie Afasie en logopedie informatie voor naasten/familie Inhoud Afasie, wat is dat en hoe kunt u er mee om gaan? 5 Taalproblemen 6 Hoe ervaren afasiepatiënten de moeilijkheden zelf? 7 Hoe kunt u het beste omgaan

Nadere informatie

U kunt zich voorstellen dat plotseling wakker worden in Frankrijk iets minder grote problemen veroorzaakt voor het

U kunt zich voorstellen dat plotseling wakker worden in Frankrijk iets minder grote problemen veroorzaakt voor het Afasie Inleiding Als gevolg van een hersenbeschadiging kan een patiënt te maken krijgen met communicatieproblemen. Deze beperken hem/haar in het uitwisselen van gedachten, wensen en gevoelens. Op de afdeling

Nadere informatie

Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden

Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden Dysartrie Informatie voor patiënten F0804-3060 augustus 2010 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44 44

Nadere informatie

Kauw- en slikproblemen

Kauw- en slikproblemen Logopedie Kauw- en slikproblemen www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl LOG005 / Kauw- en slikproblemen / 07-07-2017 2 Kauw- en slikproblemen U

Nadere informatie

Psychologie, medische (volwassenen) Medische psychologie. www.catharinaziekenhuis.nl

Psychologie, medische (volwassenen) Medische psychologie. www.catharinaziekenhuis.nl Psychologie, medische (volwassenen) Medische psychologie www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl PSV003 / Medische psychologie / 16-10-2015 2 Medische

Nadere informatie

Logopedie. Mimetherapie.

Logopedie. Mimetherapie. Logopedie Mimetherapie www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl LOG004 / Mimetherapie / 02-09-2013 2 Mimetherapie Deze folder is voor mensen met een

Nadere informatie

Woordvindstoornissen. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Woordvindstoornissen. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Woordvindstoornissen In deze folder wordt beschreven wat woordvindstoornissen zijn. Ook krijgt u adviezen over het omgaan met woordvindstoornissen. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs

Nadere informatie

Informatie over een taalstoornis die ontstaat na hersenletsel

Informatie over een taalstoornis die ontstaat na hersenletsel Patiënteninformatie Afasie Informatie over een taalstoornis die ontstaat na hersenletsel 1234567890-terTER_ Inhoudsopgave Pagina Wat is afasie? 4 Onstaan van afasie 5 Gevolgen 6 Wat doet de logopedist?

Nadere informatie

Lotgenotencontact na een buismaagoperatie

Lotgenotencontact na een buismaagoperatie Chirurgie Lotgenotencontact na een buismaagoperatie www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl CHI019 / Lotgenotencontact na een buismaagoperatie /

Nadere informatie

Dysartrie. Logopedie

Dysartrie. Logopedie Dysartrie Logopedie Inhoudsopgave 1 Wat is dysartrie?... 2 2 Gevolgen van dysartrie... 3 3 Behandeling van dysartrie... 4 Onderzoek... 4 Behandeling... 4 4 Richtlijnen voor een betere communicatie... 5

Nadere informatie

Cognitieve communicatieproblemen

Cognitieve communicatieproblemen Cognitieve communicatieproblemen Iemand in uw omgeving heeft niet-aangeboren hersenletsel, waardoor verschillende communicatieve problemen kunnen optreden. In deze folder leest u wat deze communicatieve

Nadere informatie

Dysartrie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Dysartrie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Dysartrie Dysartrie is een spraakstoornis ten gevolge van een neurologische aandoening. Iemand met een dysartrie heeft moeite om verstaanbaar te spreken. In deze folder leest u wat dysartrie inhoudt en

Nadere informatie

www.azstlucas.be > Afasie Dienst logopedie/afasiologie

www.azstlucas.be > Afasie Dienst logopedie/afasiologie www.azstlucas.be > Dienst logopedie/afasiologie Inhoudstafel 1. Wat is afasie 3 2. Tips voor het omgaan met afasiepatiënten 6 3. Invloed op de omgeving en de persoon 7 Heeft u na het lezen van deze brochure

Nadere informatie

Neuropsychologisch onderzoek

Neuropsychologisch onderzoek Psychologie, medische (volwassenen) Neuropsychologisch onderzoek www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is een klinisch neuropsycholoog?... 3 Voor wie kan een klinisch neuropsycholoog iets betekenen?...

Nadere informatie

Informatie over delier

Informatie over delier Algemeen Informatie over delier www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl ALG017 / Informatie over delier / 18-10-2013 2 Informatie over delier Uw

Nadere informatie

van delen tot het geheel. Hij kan bijvoorbeeld zijn kleding binnenstebuiten aantrekken, of zijn kopje naast de tafel zetten.

van delen tot het geheel. Hij kan bijvoorbeeld zijn kleding binnenstebuiten aantrekken, of zijn kopje naast de tafel zetten. Afasie Als iemand een beroerte krijgt gebeurt dat bijna altijd plotseling. De schok is groot. Men heeft zich niet kunnen voorbereiden en men weet niet wat hen overkomt. Het dagelijkse leven wordt verstoord.

Nadere informatie

Chirurgie. Mamma Care. www.catharinaziekenhuis.nl

Chirurgie. Mamma Care. www.catharinaziekenhuis.nl Chirurgie Mamma Care www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl CHI043 / Mamma Care / 17-07-2014 2 Mamma Care Uw specialist heeft met u besproken dat

Nadere informatie

Verpleegkundige gynaecologische oncologie

Verpleegkundige gynaecologische oncologie Gynaecologie Verpleegkundige gynaecologische oncologie www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl GYN024 / Verpleegkundige gynaecologische oncologie

Nadere informatie

Verpleegkundig specialist urologie

Verpleegkundig specialist urologie Urologie Verpleegkundig specialist urologie www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl URO035 / Verpleegkundig Specialist Urologie / 17-07-2014 2 Verpleegkundig

Nadere informatie

Licht traumatisch schedelhersenletsel

Licht traumatisch schedelhersenletsel Spoedeisende Hulp / Spoedpost Licht traumatisch schedelhersenletsel www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl SEH015 / Licht traumatisch schedelhersenletsel

Nadere informatie

Afasie. Logopedie. Beter voor elkaar

Afasie. Logopedie. Beter voor elkaar Afasie Logopedie Beter voor elkaar Afasie In deze folder leest u wat afasie is en krijgt u adviezen hoe u de communicatie met iemand met afasie kan verbeteren. Ook staat beschreven wat de logopedist kan

Nadere informatie

Informatiebrochure Dysartrie. [Geef tekst op] Pagina 1

Informatiebrochure Dysartrie. [Geef tekst op] Pagina 1 Informatiebrochure Dysartrie [Geef tekst op] Pagina 1 UZ Leuven 2 Beste familie, deze informatiebrochure bieden wij u aan naar aanleiding van de spraak-, taal - en/of slikproblemen die uw familielid momenteel

Nadere informatie

Chirurgie. Stomazorg.

Chirurgie. Stomazorg. Chirurgie Stomazorg www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl CHI031 / Stomazorg / 15-07-2014 2 Stomazorg Uw specialist heeft met u besproken dat u

Nadere informatie

Informatie over afasie. Afdeling logopedie

Informatie over afasie. Afdeling logopedie Informatie over afasie Afdeling logopedie Wat is afasie? Vooraf Uw partner of familielid heeft afasie. In deze folder kunt u lezen wat afasie inhoudt en hoe u hiermee kunt omgaan. Wat is afasie Afasie

Nadere informatie

Logopedie na een beroerte

Logopedie na een beroerte Logopedie na een beroerte Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2011 pavo 0473 Inleiding Veel mensen hebben na een beroerte problemen met praten of slikken. De neuroloog regelt dat u hiervoor naar de logopedist

Nadere informatie

AFASIE. afasiepatiënten. persoon. verstoord. gespreksomgeving. persoon. 03 Wat is afasie? 04 Het begrijpen van gesproken taal is

AFASIE. afasiepatiënten. persoon. verstoord. gespreksomgeving. persoon. 03 Wat is afasie? 04 Het begrijpen van gesproken taal is AFASIE AFASIE 03 Wat is afasie? 04 Het begrijpen van gesproken taal is verstoord 06 Het spreken is verstoord 08 Lezen en schrijven zijn verstoord 08 Tips voor het omgaan met afasiepatiënten 09 Zorg voor

Nadere informatie

Informatiebrochure Afasie

Informatiebrochure Afasie Informatiebrochure Afasie UZ Leuven 2 Beste familie, deze informatiebrochure bieden wij u aan naar aanleiding van de spraak-, taal - en/of slikproblemen die uw familielid momenteel ondervindt. In deze

Nadere informatie

Verbale en bucco-faciale apraxie

Verbale en bucco-faciale apraxie Verbale en bucco-faciale apraxie Inleiding De logopedist heeft bij u een verbale- of bucco-faciale apraxie geconstateerd (spraakstoornis). Spreken is bij gezonde mensen een activiteit die automatisch verloopt:

Nadere informatie

Informatiebrochure Apraxie

Informatiebrochure Apraxie Informatiebrochure Apraxie UZ Leuven 2 Beste familie, deze informatiebrochure bieden wij u aan naar aanleiding van de spraak-, taal - en/of slikproblemen die uw familielid momenteel ondervindt. In deze

Nadere informatie

Stemproblemen bij volwassenen

Stemproblemen bij volwassenen Keel-, Neus- en Oorheelkunde Stemproblemen bij volwassenen www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Hoe maakt u geluid?... 3 Stemstoornissen... 3 Oorzaken... 3 Ontsteking van de stembanden... 3 Irritatie van

Nadere informatie

Fysiotherapie bij hartrevalidatie

Fysiotherapie bij hartrevalidatie Fysiotherapie Fysiotherapie bij hartrevalidatie www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Waarom fysiotherapie?... 3 Verschillende groepen... 3 De training... 4 Duur van het beweegprogramma... 5 Waar?... 6 Kledingadvies...

Nadere informatie

Stress echocardiogram met Dobutrex

Stress echocardiogram met Dobutrex Cardiologie Stress echocardiogram met Dobutrex www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl CAR027 / Stress echocardiogram met Dobutrex / 21-10-20145

Nadere informatie

Behandelende logopedisten 02/

Behandelende logopedisten 02/ Afasie is een communicatiestoornis met ingrijpende gevolgen, niet alleen voor de patiënt maar ook voor de familie, vrienden en kennissen. Wie de stoornis begrijpt, kan gemakkelijker omgaan met de gevolgen.

Nadere informatie

Een dierbare verliezen

Een dierbare verliezen Algemeen Een dierbare verliezen www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl ALG042 / Een dierbare verliezen / 14-07-2015 2 Een dierbare verliezen U heeft

Nadere informatie

Voedselprovocatietest: Pinda, kippeneiwit, open koemelk en overige

Voedselprovocatietest: Pinda, kippeneiwit, open koemelk en overige Kindergeneeskunde Voedselprovocatietest: Pinda, kippeneiwit, open koemelk en overige www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl KIN037 / Voedselprovocatietest:

Nadere informatie

Ademhalingsoefeningen voor thuis

Ademhalingsoefeningen voor thuis Fysiotherapie Ademhalingsoefeningen voor thuis www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl FYS016 / Ademhalingsoefeningen voor thuis / 22-05-2014 2 Ademhalingsoefeningen

Nadere informatie

Histamine-provocatietest

Histamine-provocatietest Longgeneeskunde Histamine-provocatietest www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl LON007 / Histamine-provocatietest / 21-07-2014 2 Histamine-provocatietest

Nadere informatie

Dubbelblinde koemelkprovocatietest

Dubbelblinde koemelkprovocatietest Kindergeneeskunde Dubbelblinde koemelkprovocatietest www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl KIN023 / Dubbelblinde koemelk-provocatietest / 24-10-2017

Nadere informatie

Leren lopen met krukken onbelast

Leren lopen met krukken onbelast Fysiotherapie Leren lopen met krukken onbelast www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Het lopen... 3 Instructies... 3 Traplopen... 4 Traplopen met krukken, instructies... 5 Trap op... 5 Trap af... 5 Hulpmiddelen...

Nadere informatie

Inzoomen op het ouderschap

Inzoomen op het ouderschap Psychiatrie Inzoomen op het ouderschap www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl PSY011 / Inzoomen op het ouderschap / 14-10-2013 2 Inzoomen op het

Nadere informatie

Welkom in het Catharina Kanker Instituut

Welkom in het Catharina Kanker Instituut Catharina Kanker Instituut Welkom in het Catharina Kanker Instituut www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl CKI012 / Welkom in het Catharina Kanker

Nadere informatie

Geestelijke verzorging &

Geestelijke verzorging & Geestelijke verzorging & Ethiek Geestelijke verzorging & Ethiek www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl GVE003 / Geestelijke verzorging en Ethiek

Nadere informatie

Bescherming van de nieren

Bescherming van de nieren Radiologie Bescherming van de nieren www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl RAD005 / Bescherming van de nieren / 07-12-2015 2 Bescherming van de

Nadere informatie

Urologie. Rigi-scan.

Urologie. Rigi-scan. Urologie Rigi-scan www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl URO026 / Rigi-scan / 17-07-2014 2 Rigi-scan Tijdens uw bezoek aan de polikliniek Urologie

Nadere informatie

Thuiszorg na een buismaagoperatie

Thuiszorg na een buismaagoperatie Chirurgie Thuiszorg na een buismaagoperatie www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl CHI047 / Thuiszorg na een buismaagoperatie / 17-07-2014 2 Thuiszorg

Nadere informatie

Welke moeilijkheden kunnen optreden bij mensen met afasie?

Welke moeilijkheden kunnen optreden bij mensen met afasie? Wegwijs in afasie Inleiding Uw naaste is opgenomen in Gelre ziekenhuizen omdat hij/zij getroffen is door een beschadiging in de hersenen waardoor zijn/haar communicatie is aangetast. Dit heet afasie.

Nadere informatie

Keel-, Neus- en Oorheelkunde. Evenwichtsonderzoek. www.catharinaziekenhuis.nl

Keel-, Neus- en Oorheelkunde. Evenwichtsonderzoek. www.catharinaziekenhuis.nl Keel-, Neus- en Oorheelkunde Evenwichtsonderzoek www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl KNO006 / Evenwichtsonderzoek / 09-10-2013 2 Evenwichtsonderzoek

Nadere informatie

Stemproblemen bij volwassenen

Stemproblemen bij volwassenen Keel-, Neus- en Oorheelkunde Stemproblemen bij volwassenen www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Hoe maakt u geluid?... 3 Stemstoornissen... 3 Oorzaken... 3 Ontsteking van de stembanden... 3 Irritatie van

Nadere informatie

Hersenscintigrafie DAT-scan of IBZM-scan

Hersenscintigrafie DAT-scan of IBZM-scan Nucleaire geneeskunde Hersenscintigrafie DAT-scan of IBZM-scan www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl NUC001 / Hersenscintigrafie DAT-scan of IBZM-scan

Nadere informatie

NIPPV Non Invasive Positive Pressure Ventilation

NIPPV Non Invasive Positive Pressure Ventilation Longgeneeskunde NIPPV Non Invasive Positive Pressure Ventilation www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud De ademhaling... 3 Oorzaken van respiratoire insufficiëntie... 3 Behandeling... 4 Waar vindt NIPPV plaats?...

Nadere informatie

DYSARTRIE & SPRAAKAPRAXIE

DYSARTRIE & SPRAAKAPRAXIE DYSARTRIE & SPRAAKAPRAXIE DYSARTRIE & SPRAAKAPRAXIE Wat is dysartrie? Dysartrie betekent letterlijk moeilijk kunnen articuleren. Dysartrie kan als symptoom optreden bij bepaalde neurologische aandoeningen

Nadere informatie

Gynaecologie. Ovulatietesten. www.catharinaziekenhuis.nl

Gynaecologie. Ovulatietesten. www.catharinaziekenhuis.nl Gynaecologie Ovulatietesten www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl GYN020 / Ovulatietesten / 26-03-2015 2 Ovulatietesten U hebt met uw arts of verpleegkundige

Nadere informatie

Ademweerstand-training

Ademweerstand-training Fysiotherapie Ademweerstand-training www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl FYS010 / Ademweerstand-training / 10-07-2014 2 Ademweerstand-training

Nadere informatie

De behandeling van een aangezichtsverlamming

De behandeling van een aangezichtsverlamming Logopedie De behandeling van een aangezichtsverlamming www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl LOG003 / De behandeling van een aangezichtsverlamming

Nadere informatie

Inleiding. Wat is afasie?

Inleiding. Wat is afasie? Afasie Inleiding. Afasie is een taalstoornis, ontstaan door hersenletsel. Meestal is de oorzaak hiervan een bloedvataandoening in de hersenen (herseninfarct, hersenbloeding), een hersenverwonding door

Nadere informatie

RICHTLIJN DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING VAN AFASIE

RICHTLIJN DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING VAN AFASIE RICHTLIJN DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING VAN AFASIE Samenvatting versie voor mensen met afasie en naasten Afasie is een taalstoornis, geen intelligentiestoornis Juli 2017 1 van 23 Inhoud Inleiding... 3 H1:

Nadere informatie

Plak- en allergietest

Plak- en allergietest Dermatologie Plak- en allergietest www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl DER007 / Plak- en allergietest / 18-07-2014 2 Plak- en allergietest U

Nadere informatie

Schildklierscintigrafie

Schildklierscintigrafie Nucleaire geneeskunde Schildklierscintigrafie www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl NUC009 / Schildklierscintigrafie / 24-06-2016 2 Schildklierscintigrafie

Nadere informatie

Wegwijs in afasie voor beginnend personeel bij neurologie Inhoudelijke aspecten van afasie

Wegwijs in afasie voor beginnend personeel bij neurologie Inhoudelijke aspecten van afasie Wegwijs in afasie voor beginnend personeel bij neurologie Inhoudelijke aspecten van afasie 1 Wat ik zeggen wil Eigenlijk wil ik zeggen, wat de bloemen mij zeiden, die ik kreeg, toen ik weer een dagje thuis

Nadere informatie

Neurologie en Neurochirurgie. Een solumedrolkuur. www.catharinaziekenhuis.nl

Neurologie en Neurochirurgie. Een solumedrolkuur. www.catharinaziekenhuis.nl Neurologie en Neurochirurgie Een solumedrolkuur www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl NEU015 / Een solumedrolkuur / 24-06-2014 2 Een solumedrolkuur

Nadere informatie

Een buismaagoperatie, naar huis en dan.

Een buismaagoperatie, naar huis en dan. Chirurgie Een buismaagoperatie, naar huis en dan. www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl CHI016 / Een buismaagoperatie, naar huis en dan. / 15-07-2014

Nadere informatie

Sterilisatie van de man

Sterilisatie van de man Urologie Sterilisatie van de man www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Sterilisatie van de man... 3 Voorbereiding... 3 De dag vóór de ingreep... 3 Op de dag van de ingreep... 3 De ingreep... 4 Belangrijk!...

Nadere informatie

Communiceren met een zorgvrager met de ziekte van Parkinson

Communiceren met een zorgvrager met de ziekte van Parkinson OPDRACHTFORMULIER Communiceren met een zorgvrager met de ziekte van Parkinson Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met

Nadere informatie

Lichamelijke klachten door alcoholgebruik

Lichamelijke klachten door alcoholgebruik Maag-, Darm- en Leverziekten Lichamelijke klachten door alcoholgebruik www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl MDL013 / Lichamelijke klachten door

Nadere informatie

na een verworven hersenletsel

na een verworven hersenletsel hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten en familie Afasie na een verworven hersenletsel UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Afasie na een verworven hersenletsel Afasie is een taalstoornis

Nadere informatie

Op de Spoedpost en dan?

Op de Spoedpost en dan? Spoedeisende Hulp / Spoedpost Op de Spoedpost en dan? www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Samenwerking huisartsen en ziekenhuis... 3 Gang van zaken op de Spoedpost... 3 Aanmelding... 3 Eerste inschatting

Nadere informatie

In gesprek over chemotherapie

In gesprek over chemotherapie Catharina Kanker Instituut In gesprek over chemotherapie Bekijk de video over chemotherapie op www.catharinaziekenhuis.nl/folder-chemotherapie www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Verloop voorlichtingsgesprek...

Nadere informatie

Spreekuur voor baby's met een scheef hoofd

Spreekuur voor baby's met een scheef hoofd Kindergeneeskunde Spreekuur voor baby's met een scheef hoofd www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl KIN040 / Spreekuur voor baby s met een scheef

Nadere informatie

Gynaecologie. zwangerschap.

Gynaecologie. zwangerschap. Gynaecologie Structureel echoonderzoek tijdens de zwangerschap www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl GYN087 / Structureel echo-onderzoek tijdens

Nadere informatie

Dubbelblinde koemelkprovocatietest

Dubbelblinde koemelkprovocatietest Kindergeneeskunde Dubbelblinde koemelkprovocatietest www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl KIN023 / Dubbelblinde koemelk-provocatietest / 08-07-2013

Nadere informatie

Scleroseren van spataderen

Scleroseren van spataderen Dermatologie Scleroseren van spataderen www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl DER008 / Scleroseren van spataderen / 18-07-2014 2 Scleroseren van

Nadere informatie

Oogheelkunde. De orthoptist.

Oogheelkunde. De orthoptist. Oogheelkunde De orthoptist www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl OOG025 / De orthoptist / 28-03-2017 2 De orthoptist U bent door uw arts verwezen

Nadere informatie

Obesitascentrum. Dumping.

Obesitascentrum. Dumping. Obesitascentrum Dumping www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl OBC001 / Dumping / 24-03-2015 2 Dumping U wordt behandeld in het Catharina Obesitascentrum

Nadere informatie

Longgeneeskunde. Open tuberculose. www.catharinaziekenhuis.nl

Longgeneeskunde. Open tuberculose. www.catharinaziekenhuis.nl Longgeneeskunde Open tuberculose www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl LON023 / Open tuberculose / 21-07-2014 2 Open tuberculose Deze informatiefolder

Nadere informatie

Infectiepreventie. Noro-virus. www.catharinaziekenhuis.nl

Infectiepreventie. Noro-virus. www.catharinaziekenhuis.nl Infectiepreventie Noro-virus www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl INF004 / Noro-virus / 27-03-2014 2 Noro-virus U bent opgenomen in het Catharina

Nadere informatie

Screening BRMO na opname in een buitenlands ziekenhuis

Screening BRMO na opname in een buitenlands ziekenhuis Infectiepreventie Screening BRMO na opname in een buitenlands ziekenhuis www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl INF006 / Screening BRMO na opname

Nadere informatie

Kindergeneeskunde. Koortsstuipen. www.catharinaziekenhuis.nl

Kindergeneeskunde. Koortsstuipen. www.catharinaziekenhuis.nl Kindergeneeskunde Koortsstuipen www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl KIN031 / Koortsstuipen / 11-07-2013 2 Koortsstuipen Uw kind heeft een koortsstuip

Nadere informatie

AFASIE. informatieve folder voor personeel binnen de gezondheidszorg

AFASIE. informatieve folder voor personeel binnen de gezondheidszorg AFASIE informatieve folder voor personeel binnen de gezondheidszorg Stichting Afasie Nederland Postbus 221 6930 AE Westervoort Tel. 026-3512512 (werkdagen van 10.00-14.00 uur) Fax 026-3513613 E-mail: san@afasie.nl

Nadere informatie

Laboratorium, Algemeen Klinisch. Bloedprikken.

Laboratorium, Algemeen Klinisch. Bloedprikken. Laboratorium, Algemeen Klinisch Bloedprikken www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud De voorbereiding/ nuchter zijn... 3 Wat neemt u mee?... 4 Wanneer bent u aan de beurt?... 4 Zoveel buisjes... 4 Het onderzoek

Nadere informatie

Cardiologie. Hartrevalidatie.

Cardiologie. Hartrevalidatie. Cardiologie Hartrevalidatie www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Hartrevalidatie, voor wie?... 3 Wat kan het hartrevalidatieprogramma voor u betekenen... 3 Intakegesprek... 4 Informatiebijeenkomsten... 4

Nadere informatie

Bewegen na een bariatrische ingreep

Bewegen na een bariatrische ingreep Fysiotherapie Bewegen na een bariatrische ingreep www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl FYS003 / Bewegen na een bariatrische ingreep / 26-03-2014

Nadere informatie

Kindergeneeskunde. Hyperbilirubinemie.

Kindergeneeskunde. Hyperbilirubinemie. Kindergeneeskunde Hyperbilirubinemie www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl KIN010 / Hyperbilirubinemie / 11-07-2013 2 Hyperbilirubinemie Uw kind

Nadere informatie

Er zijn enkele dingen waar u als ouder al op kunt letten in de uitspraak van uw kind:

Er zijn enkele dingen waar u als ouder al op kunt letten in de uitspraak van uw kind: Er zijn enkele dingen waar u als ouder al op kunt letten in de uitspraak van uw kind: Luister naar wát uw kind zegt en niet naar hóe het gezegd wordt. Als u steeds verbetert wat uw kind zegt, zal het plezier

Nadere informatie

Verwijdering van tanden of kiezen onder narcose

Verwijdering van tanden of kiezen onder narcose Mondziekten, Kaak- en Aangezichtschirurgie Verwijdering van tanden of kiezen onder narcose www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl MKA005 / Verwijdering

Nadere informatie

Suikerziekte en het oog

Suikerziekte en het oog Oogheelkunde Suikerziekte en het oog www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl OOG020 / Suikerziekte en het oog / 16-12-2015 2 Suikerziekte en het

Nadere informatie

Praten leer je niet vanzelf

Praten leer je niet vanzelf jeugdgezondheidszorg Praten leer je niet vanzelf... hier ben ik www.icare.nl Over de spraak-taalontwikkeling van kinderen van 0-4 jaar Praten gaat niet vanzelf, praten moet je leren. Een kind leert praten

Nadere informatie