Opleiding CLP voor formulatoren

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Opleiding CLP voor formulatoren"

Transcriptie

1 Opleiding CLP voor formulatoren fysische gevaren + relatie met transport Frank Pelgroms BIG 26 mei 2015

2 Inhoud 1. Welke fysische gevaren zijn er in CLP? 2. Screeningsprocedures 3. Per fysisch gevaar wordt aangegeven: i. Criteria ii. Omzetting DSD naar CLP (indien mogelijk) iii. Mogelijke problemen iv. Relatie CLP-transport (ADR) 4. Welke andere CLP-gevaren zijn nog relevant voor transport (en vice versa)? 2

3 Inhoud 1. Ontplofbare stoffen 2. Ontvlambare gassen 3. Ontvlambare aërosolen 4. Oxiderende gassen 5. Gassen onder druk (*) 6. Ontvlambare vloeistoffen 7. Ontvlambare vaste stoffen 8. Zelfontledende stoffen (*) 9. Pyrofore vloeistoffen 10. Pyrofore vaste stoffen 11. Voor zelfverhitting vatbare stoffen (*) 12. In contact met water: ontvlambare gassen (*) 13. Oxiderende vloeistoffen 14. Oxiderende vaste stoffen 15. Organische peroxiden 16. Bijtend voor metalen (*) (*): nieuw in CLP 3

4 Inhoud 1. Er zijn veel meer fysische gevaren in CLP dan gedefinieerd binnen DSD. 2. Voor fysische gevaren van mengsels dient meestal het mengsel in z n geheel getest te worden. 3. De 1 op 1 omzetting van DSD naar CLP is dus zo goed als altijd bijna onmogelijk. 4. Tabel 1.1 van Bijlage VII (minimumclassificatie!): 4

5 luik fysische gevaren/transport 21/06/2011 5

6 4 de ATP CLP 4 de ATP: 1. Inhoudelijke aanpassingen 2. Deadlines: 1. Zuivere stoffen: 1/12/ Mengsels: 1/06/2015 6

7 Overzicht gevaarsklassen vervoer 13 Gevaarsklassen Klasse 1 Ontplofbare stoffen en voorwerpen gesloten klasse Klasse 2 Gassen open klasse Klasse 3 Brandbare vloeistoffen open klasse Klasse 4.1 Brandbare vaste stoffen, zelfontledende stoffen, vaste ontplofbare (niet expl) open klasse Klasse 4.2 Voor zelfontbranding vatbare stoffen open klasse Klasse 4.3 Stoffen die in contact met water brandbare gassen ontwikkelen open klasse Klasse 5.1 Brandbevorderende stoffen open klasse Klasse 5.2 Organische peroxiden open klasse Klasse 6.1 Giftige stoffen open klasse Klasse 6.2 Besmettelijke stoffen open klasse Klasse 7 Radioactieve stoffen gesloten klasse Klasse 8 Corrosieve stoffen open klasse Klasse 9 Diverse gevaarlijke stoffen en voorwerpen open klasse 7

8 UN-RTDG, MTC: Screening procedures United Nations Recommendations on the Transport of Dangerous Goods, Manual of Tests and Criteria Aanvulling op de Model Regulations (Orange Book) en GHS (Purple Book) waarin criteria, testmethodes en procedures opgesomd staan om gevaarlijke goederen in te delen 5 de editie (2009) Appendix 6: Screening procedures Deze voorspellen wanneer het niet nodig is een bepaalde test uit te voeren aangezien het resultaat toch negatief zou zijn 8

9 Voor welke gevaren: Screening procedures Explosieven Ontvlambare vloeistoffen Zelfontledende stoffen Spontaan ontvlambare stoffen Stoffen die in contact met water ontvlambare gassen ontwikkelen Oxiderende stoffen Organische peroxiden 9

10 Vast/vloeistof/gas? 10

11 1. Ontplofbare stoffen (Unst. Expl. en Expl.) 11

12 Criteria voor ontplofbare stoffen 2 gevarenklassen: Instabiele ontplofbare stoffen (Unst. Expl.) Niet instabiele ontplofbare stoffen (Expl.) Onderverdeeld in 6 subcategorieën (cfr RTDG) 12

13 Criteria voor ontplofbare stoffen Niet instabiele ontplofbare stoffen subklasse 1.1 gevaar voor massa-explosie subklasse 1.2 gevaar voor scherfwerking zonder massa-explosie subklasse 1.3 gevaar voor brand gering gevaar voor luchtdrukwerking of scherfwerking of beide zonder gevaar voor massa-explosie bij verbranding aanzienlijke warmtestraling of die één voor één uitbranden, waarbij gering luchtdruk of scherfwerking of beide optreden 13

14 Criteria voor ontplofbare stoffen Niet instabiele ontplofbare stoffen subklasse 1.4 gering gevaar bij ontsteking of inleiding gevolgen hoofdzakelijk beperkt tot de verpakking geen (omvangrijke) scherfwerking brand van buitenaf mag niet leiden tot directe ontploffing van de gehele inhoud van de verpakking subklasse 1.5 zeer weinig gevoelige stoffen met gevaar voor massa-explosie onder normale omstandigheden zeer geringe kans op inleiding of op de overgang van brand naar detonatie 14

15 Criteria voor ontplofbare stoffen Niet instabiele ontplofbare stoffen subklasse 1.6 extreem weinig gevoelige stoffen zonder gevaar voor massa-explosie of verwaarloosbare kans op een onbedoelde inleiding of voortplanting Opmerking: ongevoelig gemaakte (gedesensibiliseerd) ontplofbare stoffen (bv door menging met water of alcohol) kunnen voor de indeling anders worden behandeld en in andere gevarenklassen worden ingedeeld (bv. klasse 4.1: UN3380) 15

16 Etiketteringselementen voor ontplofbare stoffen Indeling Unst. Expl. Expl 1.1 Expl 1.2 Expl 1.3 Expl 1.4 GHS-pictogram Signaalwoord Gevaar Gevaar Gevaar Gevaar Waarschuwing Gevarenaanduiding H200: Instabiele ontplofbare stof H201: Ontplofbaar; gevaar voor massaexpl. H202: Ontplofbaar; ernstig gevaar voor scherfwerking H203: Ontplofbaar; gevaar voor brand, luchtdruk- of scherfwerking H204: Gevaar voor brand, of scherfwerking Voorzorgsmaatregelen i.v.m. preventie Voorzorgsmaatregelen i.v.m. reactie Voorzorgsmaatregelen i.v.m. opslag Voorz.maatregelen i.v.m. verwijdering P P P P P P P P P P P P401 P401 P401 P401 P401 P501 P501 P501 P501 P501 P P P

17 Etiketteringselementen voor ontplofbare stoffen Indeling Expl 1.5 Expl 1.6 GHS-pictogram Signaalwoord Gevaar geen Gevarenaanduiding H205: gevaar voor massa-explosie bij brand Voorzorgsmaatregelen i.v.m. preventie P geen Voorzorgsmaatregelen i.v.m. reactie Voorzorgsmaatregelen i.v.m. opslag Voorz.maatregelen i.v.m. verwijdering P P P401 P501 17

18 Omzetting DSD naar CLP + wijzigingen? DSD CLP Problemen? R2 R3 R1 Geen directe omzetting mogelijk EUH001 In droge toestand ontplofbaar Zelfde testcriteria ADR = zelfde indeling R4 en R5 vervallen H240? R6 R44 EUH006 Ontplofbaar met en zonder lucht (geschrapt in de 4 de ATP) EUH044 Ontploffingsgevaar door verwarming in afgesloten toestand Voor onstabiele gassen (Annex VI: acetyleen), zie verder bij ontvlambare gassen 18

19 Relatie CLP-ADR? CLP Instabiel ontplofbaar ADR Niet toegelaten tot vervoer Subklasse 1.1 Subklasse 1.1 Subklasse 1.2 Subklasse 1.2 Subklasse 1.3 Subklasse 1.3 Subklasse 1.4 Subklasse 1.4 Subklasse 1.5 Subklasse 1.5 Subklasse 1.6 Subklasse 1.6 (niet onderworpen) 19

20 Screeningprocedure Acceptatieprocedure voor explosieven niet uitvoeren als: Er geen chemische groepen voorkomen die gelinkt worden aan explosieve eigenschappen: 20

21 Screeningprocedure Acceptatieprocedure voor explosieven niet uitvoeren als: Er chemische groepen die zuurstof bevatten voorkomen die gelinkt worden aan explosieve eigenschappen maar de zuurstofbalans is kleiner dan -200: 21

22 Screeningprocedure Acceptatieprocedure voor explosieven niet uitvoeren als: Er chemische groepen voorkomen die gelinkt worden aan explosieve eigenschappen maar de exotherme decompositie-energie is lager dan 500 J/g en het begin van de exotherme decompositie is lager dan 500 C. Voor mengsels van anorganische oxidantia van klasse 5.1 met organische stoffen, als de concentratie van het anorganisch oxidantia: i. lager is dan 15 % (5.1 PG I of II) ii. lager is dan 30% (5.1 PG III) 22

23 2. Ontvlambare gassen (Flam. Gas) 23

24 Criteria voor ontvlambare gassen Categorie Criteria 1 Gassen die bij 20 C en een standaarddruk van 1013 hpa: i. ontvlambaar zijn wanneer zij 13 volumepercent of minder uitmaken van een mengsel met lucht of ii. een ontvlambaarheidsinterval met lucht hebben van ten minste 12 procentpunt ongeacht de ondergrens van het ontvlambaarheidsinterval 2 Gassen, met uitzondering van gassen van categorie 1, die bij 20 C en een standaarddruk van kpa een ontvlambaarheidsinterval hebben wanneer zij gemengd zijn met lucht 24

25 Berekeningsmethode ontvlambaar gas 25

26 Berekeningsmethode ontvlambaar gas 26

27 Etiketteringselementen voor ontvlambare gassen Indeling Categorie 1 Categorie 2 GHS-pictogram Geen pictogram Signaalwoord Gevaar Waarschuwing Gevarenaanduiding Voorzorgsmaatregelen i.v.m. preventie Voorzorgsmaatregelen i.v.m. reactie Voorzorgsmaatregelen i.v.m. opslag Voorzorgsmaatregelen i.v.m. verwijdering H220; zeer licht ontvlambaar gas P210 P377 P381 P403 H221; ontvlambaar gas P210 P377 P381 P403 27

28 Omzetting DSD naar CLP + wijzigingen? DSD CLP Problemen? F+; R12 Geen directe omzetting mogelijk wegens geen onderverdeling in DSD 28

29 Relatie CLP-ADR? CLP ADR Cat 1 Cat 2 Alle gassen met F in classificatiecode klasse 2 Bestaat niet in ADR 29

30 4 de ATP Introductie chemisch instabiel gas : Een chemisch onstabiel gas is een ontvlambaar gas dat explosief kan reageren, zelfs zonder zuurstof of lucht. Testcriteria: UN RTDG, MTC (Deel III) Indien een gas(mengsel) niet ontvlambaar is dient de instabiliteit niet getest te worden! 30

31 4 de ATP Introductie chemisch instabiel gas : Een ontvlambaar gas dat ook chemisch onstabiel is moet bijkomend ingedeeld worden in één van onderstaande categorieën: 31

32 4 de ATP 32

33 3. Aërosolen (Aerosol) 33

34 Definitie aërosol Onder aerosolen, d.w.z. spuitbussen, worden verstaan nietnavulbare houders van metaal, glas of kunststof die een samengeperst, vloeibaar gemaakt of onder druk opgelost gas bevatten, al dan niet met een vloeistof, pasta of poeder, en voorzien zijn van een afgiftesysteem waarmee de inhoud als vaste of vloeibare deeltjes in suspensie in een gas dan wel als schuim, pasta, poeder, vloeistof of gas kan worden vrijgegeven. 34

35 Definitie aërosol Aërosolen komen in aanmerking voor indeling als ontvlambaar indien zij een bestanddeel bevatten dat overeenkomstig de criteria als ontvlambaar is ingedeeld, dat wil zeggen: vloeistoffen waarvan het vlampunt niet hoger is dan 93 C; ontvlambare gassen; ontvlambare vaste stoffen. Noot: Onder ontvlambare bestanddelen worden niet verstaan pyrofore, voor zelfverhitting vatbare of met water reagerende stoffen en mengsels, omdat dergelijke bestanddelen nooit in aërosolen worden gebruikt. 35

36 36

37 37

38 Sprayaërosol

39 4 de ATP 39

40 4 de ATP Introductie categorie 3 voor niet-ontvlambare aërosolen Introductie nieuwe H-zin (H229) voor alle aërosolen: Houder onder druk: kan openbarsten bij verhitting 40

41 Omzetting DSD naar CLP + wijzigingen? DSD CLP Problemen? Niet gedefinieerd Aerosol 1 tenzij anders bewezen volgens ontvlambaarheidsclassificatieprocedures 41

42 Relatie CLP-ADR? CLP ADR Cat 1 Cat 2 Komt overeen met F in classificatiecode UN1950 Geen onderscheid tussen schuimen sprayaerosol 42

43 4. Oxiderende gassen (Ox. Gas) 43

44 Categorie Criteria voor oxiderende gassen Criteria 1 Een gas dat, gewoonlijk door het afstaan van zuurstof, de verbranding van een ander materiaal in grotere mate veroorzaakt of bevordert dan lucht. = gassen met oxiderende kracht groter dan 23.5% 44

45 Berekenen Oxidising Power (OP) (ISO 10156) 45

46 Etiketteringselementen voor oxiderende gassen Indeling Categorie 1 GHS-pictogram Signaalwoord Gevarenaanduiding Voorzorgsmaatregelen i.v.m. preventie Voorzorgsmaatregelen i.v.m. reactie Gevaar H270; Kan brand veroorzaken of bevorderen; oxiderend P220 P244 P370 + P376 Voorzorgsmaatregelen i.v.m. opslag P403 Voorzorgsmaatregelen i.v.m. verwijdering 46

47 Omzetting DSD naar CLP + wijzigingen? DSD CLP O; R8 Ox. Gas cat 1; H270 47

48 Relatie CLP-ADR? CLP ADR Ox. Gas cat 1; H270 Klasse 2, subklasse 5.1 (classificatiecode bevat O) 48

49 5. Gassen onder druk (Press. Gas) 49

50 Definitie gas onder druk Onder gassen onder druk worden verstaan gassen die zich bij een druk van 200 kpa (overdruk) of meer in een houder bevinden, of die een vloeibaar of een vloeibaar en sterk gekoeld gas zijn. Hieronder vallen samengeperste, vloeibare, opgeloste en sterk gekoelde vloeibare gassen. 50

51 Indelingscriteria voor gassen onder druk Gassen worden op basis van hun fysische toestand in de verpakking in één van de vier groepen ingedeeld: Samengeperst gas Vloeibaar gemaakt gas (vloeibaar, onder druk) Sterk gekoeld vloeibaar gas Opgelost gas 51

52 Indelingscriteria voor gassen onder druk Groep Samengeperst gas Vloeibaar gemaakt gas Sterk gekoeld vloeibaar gas Opgelost gas Criteria Gas dat, wanneer onder druk verpakt, volledig gasvormig is bij -50 C (inclusief alle gassen met een kritische temperatuur van -50 C). Gas dat, wanneer onder druk verpakt, gedeeltelijk vloeibaar is bij temp. hoger dan -50 C. Verschil tussen: Bij hoge druk vloeibare gassen: kritische temperatuur tussen -50 C en +65 C Bij lage druk vloeibare gassen: kritische temperatuur van meer dan +65 C. Gas dat, wanneer het verpakt is, door z n lage temperatuur gedeeltelijk vloeibaar gemaakt wordt Gas dat, wanneer het onder druk verpakt is, opgelost is in een oplosmiddel in de vloeistoffase. 52

53 Etiketteringselementen voor gassen onder druk GHS-pictogram Indeling Samengeperst gas Vloeibaar gemaakt gas Sterk gekoeld vloeibaar gas Opgelost gas Signaalwoord Waarschuwing Waarschuwing Waarschuwing Waarschuwing Gevarenaanduiding H280; bevat gas onder druk. Kan ontploffen bij verwarming H280; bevat gas onder druk. Kan ontploffen bij verwarming. H281; bevat sterk gekoeld gas. Kan cryogene brandwonden of letsel veroorzaken H280; bevat gas onder druk. Kan ontploffen bij verwarming Voorzorgsmaatregelen i.v.m. preventie P282 Voorzorgsmaatregelen i.v.m. reactie P336 P315 Voorzorgsmaatregelen i.v.m. opslag P410 P403 P410 P403 P403 P410 P403 Voorzorgsmaatregelen i.v.m. verwijdering 53

54 Omzetting DSD naar CLP + wijzigingen? DSD CLP Problemen? Niet gedefinieerd Pres. Gas; H280 of H281 54

55 2 de ATP CLP Pictogram GHS04 (gasfles) is niet vereist voor gassen onder druk die voorzien zijn van pictogram GHS02 (vlam) of pictogram GHS06 (doodshoofd). Dus wél nog in alle andere gevallen! Overgangstermijn: Zuivere stoffen: 01/12/2012 Mengsels: 01/06/

56 Relatie CLP-ADR? CLP ADR Samengeperst gas 1 in classificatiecode klasse 2 Vloeibaar gemaakt gas 2 in classificatiecode klasse 2 Sterk gekoeld vloeibaar gas 3 in classificatiecode klasse 2 Opgelost gas 4 in classificatiecode klasse 2 ADR 2015: geadsorbeerd gas (heeft geen tegenhanger in CLP!) 56

57 6. Ontvlambare vloeistoffen (Flam. Liq.) 57

58 Indelingscriteria voor ontvlambare vloeistoffen 58

59 Etiketteringselementen voor ontvlambare vloeistoffen 59

60 Omzetting DSD naar CLP + wijzigingen? DSD CLP Problemen? F+; R12 Flam. Liq. 1; H224 Vlampunt wijzigt (0 C naar 23 C) F; R11 Flam. Liq. 2; H225 Vlampunt wijzigt (21 C naar 23 C) R10 Flam. Liq. 3; H226 Vlampunt wijzigt (21 C naar 23 C en 55 C naar 60 C) R18 EUH018 EUH209 EUH209A Weinig voorkomend + geen directe omzetting mogelijk 60

61 Omzetting DSD naar CLP + wijzigingen? 61

62 Omzetting DSD naar CLP + wijzigingen? 62

63 Relatie CLP-ADR? CLP ADR Flam. Liq. 1 Flam. Liq. 2 Flam. Liq. 3 Klasse 3, PG I Klasse 3, PG II Klasse 3, PG III 63

64 Screeningprocedure Bij mengsels die bekende ontvlambare vloeistoffen bevatten in vastgestelde concentraties (hoewel zij ook niet-vluchtige bestanddelen, zoals polymeren of additieven kunnen bevatten) behoeft het vlampunt niet proefondervindelijk te worden bepaald als het volgens de methode in punt berekende vlampunt van het mengsel ten minste 5 C hoger ligt dan dat van het desbetreffende indelingscriterium (23 C respectievelijk 60 C), en mits: 64

65 Screeningprocedure a) de precieze samenstelling van het mengsel bekend is (als het materiaal een gespecificeerd samenstellingsbereik heeft, wordt de samenstelling met het laagste berekende vlampunt voor de beoordeling gebruikt); b) de onderste ontploffingsgrens van elk bestanddeel bekend is (wanneer deze gegevens worden geëxtrapoleerd naar andere temperaturen dan de testomstandigheden, vindt passende correlatie plaats) alsmede een methode voor de berekening van de onderste ontploffingsgrens van het mengsel; c) de temperatuursafhankelijkheid van de verzadigde dampspanning en van de activiteitscoëfficiënt voor elk bestanddeel van het mengsel bekend is; d) de vloeistoffase homogeen is. 65

66 Screeningprocedure : één geschikte methode staat beschreven in Gmehling and Rasmussen (Ind. Eng. Fundament, 21, 186, (1982)). Voor een mengsel dat niet-vluchtige bestanddelen bevat, wordt het vlampunt berekend op grond van de vluchtige bestanddelen. Niet-vluchtige bestanddelen worden geacht de partiële druk van de oplosmiddelen slechts licht te verlagen, en het berekende vlampunt ligt dan ook slechts iets onder de gemeten waarde. 66

67 7. Ontvlambare vaste stoffen (Flam. Sol.) 67

68 Definities Ontvlambare vaste stoffen: gemakkelijk brandbaar door wrijving brand kunnen veroorzaken of bevorderen Gemakkelijk brandbare vaste stoffen: poeders, korrels of pasta s die gemakkelijk ontsteken door kortstondig contact met een ontstekingsbron. 68

69 Indelingscriteria voor ontvlambare vaste stoffen Indeling in 2 categorieën Criteria volgens testen UN transport 69

70 Indelingscriteria voor ontvlambare vaste stoffen Belangrijk: de test uitvoeren op de stof zoals ze gebruikt/vervoerd wordt (deeltjesgrootte!!!) 70

71 Etiketteringselementen ontvlambare vaste stoffen 71

72 Omzetting DSD naar CLP + wijzigingen? DSD CLP Problemen? F; R11 Flam. Sol. 1 of 2 Zijn de vroegere R-zinnen ivm brandbaarheid (R10/R11) wel correct? Met andere woorden: is de stof niet reactief/explosief/? 72

73 Relatie CLP-ADR? CLP ADR Flam. Sol. 1 Flam. Sol. 2 Klasse 4.1, PG II Klasse 4.1, PG III 73

74 8. Zelfontledende stoffen en mengsels (Self-react.) 74

75 Definities Thermisch instabiele stoffen die, ook zonder aanwezigheid van zuurstof (lucht), sterk exotherm kunnen ontleden Vallen niet onder deze gevarencategorie: ontplofbare stoffen organische peroxiden of oxiderende stoffen Zelfontledende stoffen die bij proeven detoneren, snel explosief ontbranden of bij verwarming onder opsluiting een heftige reactie vertonen, worden ingedeeld als ontplofbare stoffen 75

76 Indeling van zelfontledende stoffen Onderverdeeld in 7 categorieën: Van A tot en met G A gevaarlijkste - G minst gevaarlijke Volgens testen cfr RTDG 76

77 Indelingscriteria voor zelfontledende stoffen Type A kunnen in de verpakking snel detoneren of snel explosief verbranden Type B hebben explosieve eigenschappen maar niet detoneren of snel explosief verbranden IN de verpakking maar wel o.i.v warmte kunnen ontploffen IN de verpakking Type C met explosieve eigenschappen die NIET voldoen aan de criteria voor type B Type D gedeeltelijk detoneren, niet snel explosief verbranden en bij verwarming onder opsluiting geen heftige reactie vertonen of niet detoneren, langzaam explosief verbranden en bij verwarming onder opsluiting geen heftige reactie vertonen of niet detoneren en niet explosief verbranden en bij verwarming onder opsluiting een matige reactie vertonen 77

78 Indelingscriteria voor zelfontledende stoffen Type E die helemaal niet detoneren of explosief verbranden en bij verwarming onder opsluiting een geringe of geen reactie vertonen Type F die niet onder invloed van cavitatie detoneren, helemaal niet explosief verbranden en bij verwarming onder opsluiting een geringe of geen reactie vertonen en een gering of geen explosief vermogen bezitten. Thermisch instabiele mengsels of wanneer een verdunningsmiddel met kookpunt < 150 C wordt gebruikt Type G die niet voldoen aan de criteria van type F en geen explosieve eigenschappen bezitten en die thermisch stabiel zijn d.w.z. SADT tussen 60/75 C (verpakking 50 kg) en voor vloeibare mengsels een verdunningsmiddel met kookpunt >=150 C wordt gebruikt voor desensibilisatie 78

79 Etiketteringselementen voor zelfontledende stoffen Indeling Type A Type B Type C + D Type E + F Type G GHS-pictogram Signaalwoord Gevaar Gevaar Gevaar Waarschuwing Gevarenaanduiding H240: Ontploffingsgevaar bij verwarming Voorzorgsmaatregelen i.v.m. preventie Voorzorgsmaatregelen i.v.m. reactie Voorzorgsmaatregelen i.v.m. opslag Voorzorgsmaatregelen i.v.m. verwijdering P P P P P H241: Brand- of ontploffings-gevaar bij verwarming P P P P P H242: Brandgevaar bij verwarming P H242: Brandgevaar bij verwarming P P P P P P501 P501 P501 P501 P P

80 Bepaling SADT SADT = Self-Accelerating Decomposition Temperature (laagste temperatuur waarbij de zichzelf versnellende ontbinding plaatsvindt in de verpakking zoals ze vervoerd, gebruikt en gestockeerd wordt). Zelfontledende stoffen worden aan temperatuurregeling onderworpen als hun SADT 55 C of lager is. Deel II, afdeling 28, van de UN RTDG-MTC bevat testmethoden voor het bepalen van de SADT en het afleiden van de controletemperatuur en de kritieke temperatuur. Er is geen relatie tussen de SADT en de indeling in categorieën A- G. 80

81 Bepaling SADT 81

82 Omzetting DSD naar CLP + wijzigingen? DSD CLP Problemen? Niet gedefinieerd Self-react. A/B/C/D/E/F/G Eventueel R2/3/10/11/17/... 82

83 Relatie CLP-ADR? CLP Self-react. A Self-react. B Self-react. C Self-react. D Self-react. E Self-react. F ADR Klasse 4.1, SR, type A (mag niet vervoerd worden in de verpakking waarin het getest werd) Klasse 4.1, SR, type B Klasse 4.1, SR, type C Klasse 4.1, SR, type D Klasse 4.1, SR, type E Klasse 4.1, SR, type F Self-react. G Klasse 4.1, SR, type G (niet onderworpen aan 4.1) 83

84 Screeningprocedure Classificatieprocedure voor zelfontledende stoffen niet uitvoeren als: * Er geen chemische groepen voorkomen die gelinkt worden aan explosieve en/of zelfontledende eigenschappen: 84

85 Screeningprocedure Classificatieprocedure voor zelfontledende stoffen niet uitvoeren als: De geschatte SADT hoger is dan 75 C of de exotherme decompositieenergie is lager dan 300 J/g. 85

86 9. Pyrofore vloeistoffen (Pyr. Liq.) 86

87 Definitie + indelingscriteria pyrofore vloeistof Definitie: pyrofore vloeistof = vloeibare stof die bij blootstelling aan de lucht, zelfs in kleine hoeveelheden, binnen vijf minuten ontbrandt. Indelingscriteria: 1 categorie (volgens UN-MTC) 87

88 Etiketteringsgegevens voor pyrofore vloeistoffen 88

89 Omzetting DSD naar CLP + wijzigingen? DSD CLP R17 Pyr. Liq. 1 89

90 Relatie CLP-ADR? CLP ADR Pyr. Liq. 1 Klasse 4.2, PG I 90

91 Screeningprocedure Classificatieprocedure niet uitvoeren als uit ervaring (productie en/of omgang) blijkt dat de stof niet spontaan ontvlamt bij contact met de lucht bij normale omgevingstemperatuur (lees: stof is stabiel bij kamertemperatuur en dat gedurende verschillende dagen) 91

92 10. Pyrofore vaste stoffen (Pyr. Sol.) 92

93 Definitie + indelingscriteria pyrofore vaste stof Definitie: pyrofore vaste stoffen zijn vaste stoffen die bij blootstelling aan de lucht, zelfs in kleine hoeveelheden, binnen vijf minuten ontbranden. Indelingscriteria: 1 categorie (volgens UN-MTC) Belangrijk: De test uitvoeren op de stof zoals ze gebruikt/vervoerd wordt (deeltjesgrootte!!!) Testen valt weg indien uit ervaring blijkt dat stof bij kamertemperatuur verschillende dagen stabiel is. 93

94 Etiketteringsgegevens voor pyrofore vaste stoffen 94

95 Omzetting DSD naar CLP + wijzigingen? DSD CLP R17 Pyr. Sol. 1 95

96 Relatie CLP-ADR? CLP ADR Pyr. Sol. 1 Klasse 4.2, PG I 96

97 11. Voor zelfverhitting vatbare stoffen en mengsels (Self-heat.) 97

98 Definitie Stoffen die bij blootstelling aan de lucht, zonder toevoer van energie, voor zelfverhitting vatbaar zijn (uitgezonderd pyrofore stoffen). Verschil met pyrofore stoffen: deze zelfverhittende stoffen ontbranden slechts in grote hoeveelheden (verschillende kg) en na langdurige tijdsduur (uren of dagen) De zelfverhitting wordt veroorzaakt door de warmte die ontstaat bij de reactie met zuurstof (in de lucht), waarbij de ontwikkelde warmte niet snel genoeg kan afgevoerd worden naar de omgeving (m.a.w. snelheid van warmteproductie > snelheid van warmteafvoer) en de zelfontbrandingstemperatuur wordt bereikt. 98

99 Indelingscriteria voor zelfverhitting vatbare stoffen/mengsels Indeling in 2 subcategorieën volgens testen cfr RTDG: Categorie 1 Een positief resultaat wordt bekomen met een kubusvormig monster met een ribbe van 25 mm bij 140 C Categorie 2 Een positief resultaat wordt bekomen met een kubusvormig monster met een ribbe van 100 mm bij 140 C (= cat 1) én Een negatief resultaat wordt bekomen met een kubusvormig monster met een ribbe van 25 mm bij 140 C én De stof wordt verpakt in verpakkingen van meer dan 3m³ 99

100 Indelingscriteria voor zelfverhitting vatbare stoffen/mengsels OF Een positief resultaat wordt bekomen met een kubusvormig monster met een ribbe van 100 mm bij 140 C én Een negatief resultaat wordt bekomen met een kubusvormig monster met een ribbe van 25 mm bij 140 C én Een positief resultaat wordt bekomen met een kubusvormig monster met een ribbe van 100 mm bij 120 C én De stof zal worden verpakt in verpakkingen van meer dan 450 liter 100

101 Indelingscriteria voor zelfverhitting vatbare stoffen/mengsels OF Een positief resultaat wordt bekomen met een kubusvormig monster met een ribbe van 100 mm bij 140 C én Een negatief resultaat wordt bekomen met een kubusvormig monster met een ribbe van 25 mm bij 140 C én Een positief resultaat wordt bekomen met een kubusvormig monster met een ribbe van 100 mm bij 100 C Wanneer de stof bij levering of transport in een andere fysische vorm wordt aangeboden dan deze waarin getest is, moeten de testen opnieuw gebeuren als geoordeeld wordt dat deze wijziging een gevolg heeft voor de uitkomst van de test. 101

102 Etiketteringselementen voor zelfverhitting vatbare stoffen en mengsels Indeling Categorie 1 Categorie 2 GHS-pictogrammen Signaalwoord Gevaar Waarschuwing Gevarenaanduiding Voorzorgsmaatregelen i.v.m. preventie Voorzorgsmaatregelen i.v.m. reactie Voorzorgsmaatregelen i.v.m. opslag Voorzorgsmaatregelen i.v.m. verwijdering H251; Vatbaar voor zelfverhitting; kan vlam vatten P235 + P410 P280 P407 P413 P420 H252: In grote hoeveelheden vatbaar voor zelfverhitting; kan vlam vatten P235 + P410 P280 P407 P413 P

103 Omzetting DSD naar CLP + wijzigingen? DSD CLP Problemen? Niet gedefinieerd Self-heat. 1 of 2 In DSD bestaan geen aparte R-zinnen voor zelfverhitting vatbare stoffen. Mogelijk kregen deze R-zin over ontvlambaarheid. 103

104 Relatie CLP-ADR? CLP ADR Self-heat. 1 Self-heat. 2 Klasse 4.2, PG II Klasse 4.2, PG III 104

105 Indelingscriteria voor zelfverhitting vatbare stoffen/mengsels Classificatieprocedure wordt niet uitgevoerd als volgende screeningtesten negatief uitvallen: i. Grewer Oven Test ii. Bulk Powder screening Test Worden niet ingedeeld als voor zelfverhitting vatbaar: stoffen waarvan de zelfontbrandingstemperatuur hoger is dan 50 C voor een volume van 27 m³ Worden niet ingedeeld in cat. 1 van deze klasse: stoffen waarvan de zelfontbrandingstemperatuur hoger is dan 50 C voor een volume van 450 liter 105

106 12. In contact met water: ontvlambare gassen (Water-react.) 106

107 Definitie + indelingscriteria Definitie: vaste of vloeibare stoffen die door interactie met water spontaan kunnen ontvlammen of ontvlambare gassen kunnen ontwikkelen in gevaarlijke hoeveelheden. Indeling in 3 categorieën (criteria volgens testen UN MTC) Testen worden uitgevoerd op de stof in de aangeboden fysische vorm. 107

108 Indelingscriteria Categorie Criteria Stoffen en mengsels, die bij kamertemperatuur heftig met water reageren waarbij het geproduceerde gas gewoonlijk spontaan ontbrandt, of die bij kamertemperatuur gemakkelijk met water reageren waarbij de gasontwikkeling per minuut ten minste 10 liter ontvlambaar gas per kilo stof bedraagt. Stoffen en mengsels, die bij kamertemperatuur gemakkelijk met water reageren waarbij de maximale gasontwikkeling per uur ten minste 20 liter ontvlambaar gas per kilo stof bedraagt, en die niet aan de criteria voor categorie 1 voldoen. Stoffen en mengsels, die bij kamertemperatuur langzaam met water reageren waarbij de maximale gasontwikkeling per uur ten minste 1 liter ontvlambaar gas per kilo stof bedraagt, en die niet aan de criteria voor de categorieën 1 en 2 voldoen. 108

109 Etiketteringselementen voor stoffen die in contact met water ontvlambare gassen ontwikkelen Indeling Categorie 1 Categorie 2 Categorie 3 GHS-pictogram Signaalwoord Gevaar Gevaar Waarschuwing Gevarenaanduiding H260 - In contact met water komen ontvlambare gassen vrij die spontaan kunnen ontbranden H261 - In contact met water komen ontvlambare gassen vrij H261 - In contact met water komen ontvlambare gassen vrij Voorzorgsmaatregelen i.v.m. preventie Voorzorgsmaatregelen i.v.m. reactie Voorzorgsmaatregelen i.v.m. opslag P223 P P280 P335 + P334 P370 + P378 P223 P P280 P335 + P334 P370 + P378 P P280 P370 + P378 P402 + P404 P402 + P404 P402 + P404 Voorzorgsmaatregelen i.v.m. verwijdering P501 P501 P

110 Screeningsprocedure De indelingsprocedure voor deze klasse hoeft niet te worden toegepast als: de chemische structuur van de stof of het mengsel geen metalen of metalloïden bevat; of de ervaring met de vervaardiging of verwerking uitwijst dat de stof of het mengsel niet met water reageert (de stof is bijvoorbeeld met water vervaardigd of gereinigd); of bekend is dat de stof of het mengsel in water oplosbaar is en dan een stabiel mengsel vormt. 110

111 Omzetting DSD naar CLP + wijzigingen? DSD CLP Problemen? F; R15 én spontane ontbranding Water-react. 1 Wat met categorie 2 en 3? 111

112 Omzetting DSD naar CLP + wijzigingen? 112

113 Relatie CLP-ADR? CLP ADR Water-react. 1 Water-react. 2 Water-react. 3 Klasse 4.3, PG I Klasse 4.3, PG II Klasse 4.3, PG III 113

114 13. Oxiderende vloeistoffen (Ox. Liq.) 114

115 Definitie Vloeistoffen die de verbranding van ander materiaal kunnen veroorzaken of bevorderen Meestal door het afstaan van zuurstof Hoeven zelf niet brandbaar te zijn Andere stof hoeft niet ontvlambaar te zijn Indien wel: kans op explosief reageren kans op zelfreagerend (spont. ontbranden, instabiel ) m.a.w. andere indeling mogelijk 115

116 Indelingscriteria voor oxiderende vloeistoffen Indeling in 3 categorieën Criteria volgens testen RTDG transport Testen Menging met cellulose in verhouding 1/1 Ontbranding? Tijdsduur nodig voor drukverhoging Die tijd vergelijken met tijd nodig bij referentiemengsel Referentie mengsel =» Voor cat 1: 50% perchloorzuur + cellulose (1:1)» Voor cat 2: 40% Na-chloraat in water + cellulose (1:1)» Voor cat 3: 65% salpeterzuuroplossing in water + cellulose (1:1) 116

117 Indelingscriteria voor oxiderende vloeistoffen Indeling in 3 categorieën Criteria volgens testen UN-MTC Testen Menging met cellulose in verhouding 1/1 Ontbranding? JA? Dan Cat 1 Tijdsduur nodig voor drukverhoging Die tijd vergelijken met tijd nodig bij referentiemengsel Referentie mengsel =» Voor cat 1: 50% perchloorzuur + cellulose (1:1)» Voor cat 2: 40% Na-chloraat in water + cellulose (1:1)» Voor cat 3: 65% Salpeterzuuropl. in water + cellulose (1:1) Resultaat» Voor cat 1: tijdsduur drukopbouw kleiner dan referentie» Voor cat 2: tijdsduur kleiner of gelijk en niet cat 1» Voor cat 3: tijdsduur kleiner of gelijk en niet cat 1of 2 117

118 Indelingscriteria voor oxiderende vloeistoffen 118

119 Etiketteringselementen voor oxiderende vloeistoffen Indeling Categorie 1 Categorie 2 Categorie 3 GHS-pictogram Signaalwoord Gevaar Gevaar Waarschuwing Gevarenaanduiding Voorzorgsmaatregelen i.v.m. preventie Voorzorgsmaatregelen i.v.m. reactie Voorz.maatregelen i.v.m. verwijdering H271; kan brand of ontploffing veroorzaken; sterk oxiderend H272; kan brand bevorderen; oxiderend H272; kan brand bevorderen; oxiderend P P P P P P P P P501 P501 P

120 Omzetting DSD naar CLP + wijzigingen? DSD CLP Problemen? O; R9 Ox. Liq. 1 O; R8 R7 Geen directe omzetting mogelijk 120

121 Relatie CLP-ADR? CLP ADR Ox. Liq. 1 Ox. Liq. 2 Ox. Liq. 3 Klasse 5.1, PG I Klasse 5.1, PG II Klasse 5.1, PG III 121

122 Screeningsprocedure Classificatieprocedure niet uitvoeren als: 1. Organisch: i. De stof geen zuurstof, fluor of chloor bevat ii. De stof wel zuurstof, fluor of chloor bevat, maar deze slechts gebonden zijn aan koolstof of waterstof 2. Anorganisch: i. De stof geen zuurstof of halogenen bevat 122

123 14. Oxiderende vaste stoffen (Ox. Sol.) 123

124 Definitie Vaste stoffen die de verbranding van ander materiaal kunnen veroorzaken of bevorderen: meestal door het afstaan van zuurstof hoeven zelf niet brandbaar te zijn andere stof hoeft niet ontvlambaar te zijn Indien wel: kans op explosief reageren kans op zelfreagerend (spontaan ontbranden, instabiel ) met andere woorden: andere indeling mogelijk 124

125 Indelingscriteria voor oxiderende vaste stoffen Indeling in 3 categorieën Criteria volgens testen RTDG transport Testen Menging met cellulose in verhouding 4:1 of 1:1 Brandduur Die tijd vergelijken brandduur van referentiemengsel Referentie mengsel =» Voor cat 1: kaliumbromaat + cellulose (3:1)» Voor cat 2: kaliumbromaat + cellulose (2:3)» Voor cat 3: kaliumbromaat + cellulose (3:7) 125

126 Indelingscriteria voor oxiderende vaste stoffen Indeling in 3 categorieën Criteria volgens testen UN transport Testen Menging met cellulose in verhouding 4:1 of 1:1 Brandduur Die tijd vergelijken brandduur van referentiemengsel Referentie mengsel =» Voor cat 1: kaliumbromaat + cellulose (3:1)» Voor cat 2: kaliumbromaat + cellulose (2:3)» Voor cat 3: kaliumbromaat + cellulose (3:7) Resultaat» Voor cat 1: lagere brandduur dan referentie mengsel» Voor cat 2: gelijke of lagere brandduur en niet cat 1» Voor cat 3: gelijke of lagere brandduur en niet cat 1of 2 126

127 Indelingscriteria voor oxiderende vaste stoffen 127

128 Etiketteringselementen voor oxiderende vaste stoffen Indeling Categorie 1 Categorie 2 Categorie 3 GHS-pictogram Signaalwoord Gevaar Gevaar Waarschuwing Gevarenaanduiding Voorzorgsmaatregelen i.v.m. preventie Voorzorgsmaatregelen i.v.m. reactie Voorzorgsmaatregelen i.v.m. verwijdering H271; kan brand of ontploffing veroorzaken; sterk oxiderend H272; kan brand bevorderen; oxiderend H272; kan brand bevorderen; oxiderend P P P P P P P P P501 P501 P

129 Omzetting DSD naar CLP + wijzigingen? DSD CLP O; R9 Ox. Sol. 1 O; R8 R7 Geen directe omzetting mogelijk 129

130 Relatie CLP-ADR? CLP ADR Ox. Sol. 1 Ox. Sol. 2 Ox. Sol. 3 Klasse 5.1, PG I Klasse 5.1, PG II Klasse 5.1, PG III 130

131 15. Organische peroxiden (Org. Perox.) 131

132 Definitie Organische peroxiden zijn organische stoffen die de bivalente verbinding O-O- bevatten en als derivaten van H 2 O 2 kunnen beschouwd worden, waarin één of beide H-atomen vervangen zijn door organische radicalen. Eigenschappen: Thermisch instabiel Vatbaar voor exotherme, zelfversnellende ontbinding 132

133 Definitie Ze bezitten één of meer van volgende eigenschappen: vatbaar voor explosieve ontbinding snel verbranden schok- of wrijvingsgevoelig gevaarlijk reageren met andere stoffen Explosieve eigenschappen indien: de stof kan detoneren snel explosief kan verbranden bij verwarming onder opsluiting heftig kan reageren 133

134 Indelingscriteria voor organische peroxiden Indeling gebeurt voor alle organische peroxiden (mengsels) tenzij zij: < 1% beschikbare zuurstof afkomstig van de organische peroxiden, wanneer zij <1% H 2 O 2 bevatten < 0.5% beschikbare zuurstof afkomstig van de organische peroxiden, wanneer zij 1% < H 2 O 2 < 7% bevatten 134

135 Indelingscriteria voor organische peroxiden Beschikbare zuurstofgehalte (%): n i = aantal peroxy-groepen per molecuul organisch peroxide (OP) i c i = conc (%) van organisch peroxide i m i = de molecuulmasse van OP i 135

136 Indeling Indeling in gevarenklasse Org. Perox. met 7 gevarencategorieën Als laboratoriumproeven uitwijzen dat de stof in de verpakking: Type Detonatie Explosief verbranden therm explosie under confinement A x x B Niet Niet x x C Niet Niet Niet x D Gedeeltelijk Niet snel Geen heftige reactie x Niet Langzaam Geen heftige reactie Explosieve eigenschappen Niet Niet Matige reactie E Niet Niet Geringe of geen x F Niet Niet Geringe of geen Gering of geen G Niet Niet Geringe of geen Geen en thermisch stabiel (*) 136

137 Indeling (*) Thermisch stabiel = SADT =>60 C voor verpakking van 50 kg en voor vloeibare mengsels een verdunningsmiddel met een kookpunt >=150 C wordt gebruikt voor desensibilisatie Indien niet thermische stabiel (indien niet aan bovenstaande voorwaarde voldaan) dan type F Wanneer de verpakking wijzigt, moet een nieuwe test worden uitgevoerd. 137

138 Criteria voor temperatuurregeling (controle) Deze wordt per type afgeleid uit de SADT (Self Accelerating Decomposition Temperature) De laagste temperatuur waarbij de ontbinding begint en die zichzelf in stand houdt, gemeten in de verpakking waarin het transport, opslag en omgang gebeurt. Er is geen verband tussen de SADT en de indeling van Org. Perox. SADT geeft wel belangrijke info i.v.m. veilig omgaan, opslaan, transport- en emergency-temperaturen. Voor volgende organische peroxides geldt temperatuurcontrole voor vervoer en opslag: 138

139 Criteria voor temperatuurregeling (controle) Type peroxide SADT Verwarming onder opsluiting B en C < of = 50 C D < of = 50 C Matige reactie < of = 45 C Geringe of geen reactie E en F < of = 45 C 139

140 Etiketteringselementen voor organische peroxiden Indeling Type A Type B Type C & D Type E & F Type G GHS-pictogrammen Signaalwoord Gevaar Gevaar Gevaar Waarschuwing Gevarenaanduiding H240: Ontploffingsgevaar bij verwarming Voorzorgsmaatregelen i.v.m. preventie Voorzorgsmaatregelen i.v.m. reactie Voorzorgsmaatregelen i.v.m. opslag Voorzorgsmaatregelen i.v.m. verwijdering P210 P220 P234 P280 P411 + P235 P410 P420 H241: Brand- of ontploffingsgevaar bij verwarming P210 P220 P234 P280 P411 + P235 P410 P420 H242: Brandgevaar bij verwarming P210 P220 P234 P280 P411 + P235 P410 P420 H242: Brandgevaar bij verwarming P210 P220 P234 P280 P501 P501 P501 P501 P411 + P235 P410 P420 Aan deze gevarencategorie zijn geen etikettingeringselementen toegewezen 140

141 Etiketteringselementen voor organische peroxiden Alhoewel CLP geen P-zinnen voor reactie geeft wordt het in de guidance aangeraden dezelfde P-zinnen te nemen als die bij zelfontledende stoffen: Indeling Org. Perox. Type A Type B Type C & D Type E & F Type G Voorzorgsmaatregelen i.v.m. reactie P P P P P P

142 Omzetting DSD naar CLP + wijzigingen? DSD CLP Problemen? Geen directe omzetting mogelijk. Dit wordt in Annex VI weergegeven door **** (dwz testen nodig). 142

143 Relatie CLP-ADR? CLP Org. Perox. A Org. Perox. B Org. Perox. C + D Org. Perox. E + F Org. Perox. G ADR Klasse 5.2, type A (mag niet vervoerd worden in de verpakking waarin het werd getest) Klasse 5.2, type B Klasse 5.2, type C + D Klasse 5.2, type E + F Klasse 5.2, type G (niet onderworpen aan de voorschriften van klasse 5.2) 143

144 16. Bijtend voor metalen (Met. Corr.) 144

145 Definitie + indelingscriteria Stoffen en mengsels die door hun chemische werking metalen aantasten of zelfs vernietigen. Indeling in 1 categorie (criteria volgens testen UN-MTC) * Enkel getest op staal en/of aluminium Categorie Criteria 1 Corrosiesnelheid op oppervlakken van staal of aluminium overschrijdt 6,25 mm per jaar bij een testtemperatuur van 55 C wanneer beide metalen worden getest. 145

146 Etiketteringselementen voor stoffen die bijtend zijn voor metalen 146

147 Omzetting DSD naar CLP + wijzigingen? DSD CLP Niet gedefinieerd Met. Corr. 1; H

148 Relatie CLP-ADR? CLP ADR Met. Corr. 1 Klasse 8, PG III 148

149 Paragraaf in Bijlage I 4 de ATP Stoffen en mengsels die corrosief voor metalen zijn maar niet corrosief voor ogen/huid en die verpakt zijn voor eindgebruik moeten niet het pictogram van corrosief krijgen. 149

150 Overzicht vergelijking CLP - ADR CLP ADR Ontplofbare stoffen Klasse 1 Ontvlambare gassen Klasse 2 Ontvlambare aërosolen Klasse 2 Oxiderende gassen Klasse 2 Gassen onder druk Klasse 2 Ontvlambare vloeistoffen + vaste stoffen Klasse 3 + Klasse 4.1, PG II en III Zelfontledende stoffen Klasse 4.1, SR Pyrofore vloeistoffen + vaste stoffen Klasse 4.2, PG I Voor zelfverhitting vatbare stoffen Klasse 4.2, PG II en III In contact met water: ontvlambare gassen Klasse 4.3 Oxiderende vloeistoffen + vaste stoffen Klasse 5.1 Organische peroxiden Klasse 5.2 Bijtend voor metalen Klasse 8, PG III 150

151 Acute toxiciteit: relatie ADR - CLP CLP (oraal/dermaal, inhal.tox is anders) Acute Tox 1 Acute Tox 2 Acute Tox 3 Acute Tox 4 Acute Tox 5 (GHS) ADR Klasse 6.1, PG I Klasse 6.1, PG II Klasse 6.1, PG III Niet onderworpen Niet onderworpen 151

152 Corrosiviteit: relatie ADR - CLP CLP ADR Skin Corr, 1A Skin Corr, 1B Skin Corr, 1C Klasse 8, PG I Klasse 8, PG II Klasse 8, PG III 152

153 Milieu CLP ADR Aquatic Acute 1 (H400) Klasse 9, PG III Aquatic Chronic 1 (H410) Klasse 9, PG III Aquatic Chronic 2 (H411) Klasse 9, PG III 153

154 Hemelsbreed verschil tussen: Wat is gevaarlijk? 1. Vervoer van gevaarlijke stoffen: Verschillende wetgevingen ivm verschillende vervoersmogelijkheden (vb. ADR) Richt zich vooral op acute gevaren 2. Gebruik/stockage van gevaarlijke stoffen: Verschillende EG-wetgevingen over indeling, etikettering, verpakking Aandacht voor alle gevaarsaspecten (ook chronisch) 154

155 Verschil ADR - CLP Klasse 8: de oude R41 (Xi; veroorzaakt ernstig oogletsel) die in CLP H318 wordt (en daar een corrosief pictogram krijgt: ) is vrij voor ADR!!! De (ogenschijnlijke) paradox van klasse 8: ADR EG Reden? Vóór 2011 Klasse 8 Niet gevaarlijk Corrosief voor metalen Vanaf 2011 Niet gevaarlijk Corrosief Gevaar voor ernstig oogletsel 155

156 Onderworpen aan ADR = ook gevaarlijk voor CLP? Nee! Verwarmde stoffen (klasse 9) Besmettelijke stoffen (klasse 6.2) Radioactieve stoffen (klasse 7) 156

157 Gevaarlijk volgens CLP = ook voor ADR? Nee! Chronische gevaren (CMR) Irriterend/schadelijk Sensibiliserend STOT

158 Gevaren CLP = gevaren ADR? Nee! CLP Kwik: Acute Tox 1 (H330) NaOH: Skin Corr 1A ADR Kwik: klasse 8 (geen subklasse)!!! Is veranderd in ADR 2013 (subklasse 6.1)!!! NaOH: Klasse 8, PG II 158

159 Nuttige links 159

160 CLP Afkortingen Verordening nr. 1272/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2008 betreffende de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels DSD UNECE DPD ADR RTDG UN-MTC Dangerous Substances Directive (67/548/EEC) United Nations Economic Commission for Europe Dangerous Preparations Directive (1999/45/EC) Accord Européen relatif au transport international des marchandises Dangereuses par Route Recommendations on the Transport of Dangerous Goods UN Manual of Tests and Criteria 160

161 Vragen? 161

20.1.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 16/1

20.1.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 16/1 20.1.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 16/1 RECTIFICATIES Rectificatie van Verordening (EG) nr. 1272/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2008 betreffende de indeling, etikettering

Nadere informatie

DEEL 1: GEVARENAANDUIDINGEN ; H-zinnen

DEEL 1: GEVARENAANDUIDINGEN ; H-zinnen DEEL 1: GEVARENAANDUIDINGEN ; H-zinnen Materiële gevaren Klasse 2.1 Ontplofbare stoffen, instabiele ontplofbare stoffen H200 Instabiele ontplofbare stof. Subklasse 1.1 H201 Ontplofbare stof; gevaar voor

Nadere informatie

Overzichtstabel gevaarlijke producten volgens de CLP-verordening Versie 21/04/2015

Overzichtstabel gevaarlijke producten volgens de CLP-verordening Versie 21/04/2015 Vlaamse overheid Afdeling Milieuvergunningen Koning Albert II-laan 20 bus 8 1000 Brussel T 02 553 79 97 F 02 553 79 95 milieuvergunningen@lne.vlaanderen.be Overzichtstabel gevaarlijke producten volgens

Nadere informatie

Betekenis H-zinnen. Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren

Betekenis H-zinnen. Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren Betekenis H-zinnen Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren 00 Ontplofbare stoffen, instabiel Instabiele ontplofbare stof H0 Ontplofbare stoffen, subklasse. H0 Ontplofbare stoffen, subklasse. H03 Ontplofbare

Nadere informatie

(Voor de EER relevante tekst) (1) Bijlage III bij Richtlijn 2008/98/EG bevat een lijst van gevaarlijke eigenschappen van afvalstoffen.

(Voor de EER relevante tekst) (1) Bijlage III bij Richtlijn 2008/98/EG bevat een lijst van gevaarlijke eigenschappen van afvalstoffen. 19.12.2014 NL L 365/89 VERORDENING (EU) Nr. 1357/2014 VAN DE COMMISSIE van 18 december 2014 ter vervanging van bijlage III bij Richtlijn 2008/98/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende afvalstoffen

Nadere informatie

De indeling van gevaarlijke stoffen volgens CLP bekeken vanuit SEVESO

De indeling van gevaarlijke stoffen volgens CLP bekeken vanuit SEVESO De indeling van gevaarlijke stoffen volgens CLP bekeken vanuit SEVESO Steven Van de Broeck svb@essenscia.be De nieuwe SEVESO III-richtlijn 25/09/2012 Voka Inhoud Inleiding CLP-gevarenklassen in relatie

Nadere informatie

CLP-gevarenklassen in relatie met SEVESO

CLP-gevarenklassen in relatie met SEVESO CLP-gevarenklassen in relatie met 1 CLP-gevarenklassen : fysische gevaren Gevarenklassen Ontplofbare stoffen Categorieën instabiele explosieven cat.1.1 Ontvlambare gassen Cat. 1 Cat. 2 Ontvlambare aerosolen

Nadere informatie

LIJST VAN GEVARENAANDUIDINGEN, AANVULLENDE GEVARENAANDUIDINGEN EN AANVULLENDE ETIKETTERINGSELEMENTEN VOLGENS BIJLAGE III VAN DE CLP-VERORDENING

LIJST VAN GEVARENAANDUIDINGEN, AANVULLENDE GEVARENAANDUIDINGEN EN AANVULLENDE ETIKETTERINGSELEMENTEN VOLGENS BIJLAGE III VAN DE CLP-VERORDENING LIJST VAN GEVARENAANDUIDINGEN, AANVULLENDE GEVARENAANDUIDINGEN EN AANVULLENDE ETIKETTERINGSELEMENTEN VOLGENS BIJLAGE III VAN DE CLP-VERORDENING DEEL 1: GEVARENAANDUIDINGEN Gevarenaanduidingen voor materiële

Nadere informatie

Gevarenaanduidingen (H)

Gevarenaanduidingen (H) Gevarenaanduidingen (H) H200 H201 H202 H203 H204 H205 H220 H221 H222 H223 H224 H225 H226 H228 H240 H241 H242 H250 H251 H252 Instabiele ontplofbare stof. Ontplofbare stof; gevaar voor massa-explosie. Ontplofbare

Nadere informatie

Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren.

Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren. Overzicht H-zinnen (Hazard) H-zin Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren. H200 Instabiele ontplofbare stof. H201 Ontplofbare stof: gevaar voor massa-explosie. H202 Ontplofbare stof, ernstig gevaar

Nadere informatie

3.1 Indeling en etikettering volgens de CLP-verordening

3.1 Indeling en etikettering volgens de CLP-verordening 3. ETIKETTERING Algemeen Vanaf 1 juni 2015 kunnen stoffen én mengsels enkel nog worden ingedeeld en geëtiketteerd conform de CLP-criteria, de voorschriften van de REACH-regelgeving. 3.1 Indeling en etikettering

Nadere informatie

De nieuwe etikettering CLP

De nieuwe etikettering CLP De nieuwe etikettering CLP PREBES Open forum 11 dec 2009 Christel Swinnen Preventieadviseur Arbeidshygiëne Ford Genk GHS - CLP GHS: Globally Harmonized System wereldwijd systeem voor indeling en etikettering

Nadere informatie

Code Voorzorgsmaatregelen Gevarenklasse Gevarencategorie

Code Voorzorgsmaatregelen Gevarenklasse Gevarencategorie Lijst van voorzorgsmaatregelen (P-zinnen) Algemeen Code Voorzorgsmaatregelen Gevarenklasse Gevarencategorie P101 P102 P103 Bij het inwinnen van medisch advies, de verpakking of het etiket ter beschikking

Nadere informatie

SCHRIFTELIJKE INSTRUCTIES VOLGENS HET ADN. Maatregelen in het geval van een ongeval of noodgeval

SCHRIFTELIJKE INSTRUCTIES VOLGENS HET ADN. Maatregelen in het geval van een ongeval of noodgeval SCHRIFTELIJKE INSTRUCTIES VOLGENS HET ADN Maatregelen in het geval van een ongeval of noodgeval In het geval van een ongeval of noodgeval dat tijdens het vervoer kan voorkomen of optreden, moeten de leden

Nadere informatie

Het Rebo GHS handboek. Hulp bij de etikettering van chemische stoffen (EU-GHS/CLP) (EG) Nr. 1272/2008.

Het Rebo GHS handboek. Hulp bij de etikettering van chemische stoffen (EU-GHS/CLP) (EG) Nr. 1272/2008. Het Rebo GHS handboek Hulp bij de etikettering van chemische stoffen (EU-GHS/CLP) (EG) Nr. 1272/2008 EU-GHS/CLP in het kort Het Globally Harmonised System van de Verenigde Naties (VN-GHS) is in 2002 door

Nadere informatie

Transport gevaarlijke stoffen

Transport gevaarlijke stoffen min. 30 cm Identificatienummer gevaar Identificatienummer stof 40 cm Afmeting mag ongeveer 10% afwijken Herkenningsbord Blanco Lijst van stoffen en identificatienummers Betekenis van gevaarsidentificatienummers

Nadere informatie

CLP-GHS. Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals

CLP-GHS. Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals CLP-GHS Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals P I C T O G R A M M E N GHS01 GHS02 Instabiele ontplofbare stoffen Ontplofbaar - subklasse 1.1, 1.2, 1.3 en 1.4 Zelfontledende

Nadere informatie

H228 Ontvlambare vaste stoffen, gevarencategorie 1 en 2

H228 Ontvlambare vaste stoffen, gevarencategorie 1 en 2 Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren Code Van toepassing op H00 Ontplofbare stoffen, instabiel H01 Ontplofbare stoffen, subklasse 1.1 H0 Ontplofbare stoffen, subklasse 1. H03 Ontplofbare stoffen,

Nadere informatie

Identificatie gevaarlijke stoffen

Identificatie gevaarlijke stoffen Identificatie gevaarlijke stoffen 2 Gas 3 Brandbare vloeistof 4 Brandbare vaste stof 5 Oxiderende werkende stof of Organische peroxide 6 Giftige stof 7 Radioactieve stof 8 Bijtende stof 9 Diverse gevaarlijke

Nadere informatie

Zo werkt het EU-GHS - etiketteringssysteem. : deze geven duidelijk aan dat er bepaalde gevaren aan de verwerking van het product zijn verbonden.

Zo werkt het EU-GHS - etiketteringssysteem. : deze geven duidelijk aan dat er bepaalde gevaren aan de verwerking van het product zijn verbonden. Etikettering A1 Binnen de EU zijn voorschriften van kracht voor het etiketteren van gevaarlijke stoffen. Ook de Nederlandse verfindustrie is hieraan gebonden. De wijze waarop deze informatie gegeven dient

Nadere informatie

Impact CLP op SEVESO en VLAREM

Impact CLP op SEVESO en VLAREM Steven Van de Broeck svb@essenscia.be VLARIP2 slotevent 24/01/2013 Ter Elst Edegem Inhoud Impact CLP op SEVESO Impact CLP op VLAREM I + II Conclusies 2 CLP? Regulation (EC) No 1272/2008 on the Classification,

Nadere informatie

Aftellen tot Brzo 2015

Aftellen tot Brzo 2015 Aftellen tot Brzo 2015 Wat te doen? Yvette van Duijn (DCMR) Mirjam van der Plas (Royal HaskoningDHV) Inhoud Nu: Brzo 1999 Wms-classificatie / Stoffen- en Preparatenrichtlijn Per 1 juni 2015: Brzo 2015

Nadere informatie

EUROPESE U IE HET EUROPEES PARLEME T

EUROPESE U IE HET EUROPEES PARLEME T EUROPESE U IE HET EUROPEES PARLEME T DE RAAD Straatsburg, 16 december 2008 (OR. en) 2007/0121 (COD) LEX 958 PE-CO S 3671/08 ADD 6 REV 2 COMPET 306 E V 538 CHIMIE 49 MI 293 E T 213 CODEC 1079 VERORDE I

Nadere informatie

GHS-CLP. Veiligheid & Milieu

GHS-CLP. Veiligheid & Milieu GHS-CLP Veiligheid & Milieu GHS-CLP Beste klant, Würth levert ruim 1.000 chemieproducten in een grote variëteit en vindt het daarom belangrijk om u te informeren over veranderende wetgeving omtrent deze

Nadere informatie

RISICOZINNEN (R-ZINNEN)

RISICOZINNEN (R-ZINNEN) RISICOZINNEN (R-ZINNEN) R-code R-zin 1 In droge toestand ontplofbaar. 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. 3 Ernstig ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur

Nadere informatie

H-zinnen en S-zinnen. Inhoud

H-zinnen en S-zinnen. Inhoud H-zinnen en S-zinnen Lijst van gevarenaanduidingen (H-zinnen, met de H van hazard) en voorzorgsmaatregelen (P-zinnen, met de P van precaution) volgens de EU-GHS/CLP-verordening. Inhoud 1 Lijst van gevarenaanduidingen

Nadere informatie

31.12.2008 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 353/141

31.12.2008 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 353/141 31.12.2008 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 353/141 BIJLAGE II SPECIALE VOORSCHRIFTEN VOOR DE ETIKETTERING EN VERPAKKING VAN BEPAALDE STOFFEN EN MENGSELS De bijlage bestaat uit vijf delen. deel

Nadere informatie

De klassieke oranje HSID-symbolen vervallen en worden vervangen door de nieuwe GHS/CLP-pictogrammen.

De klassieke oranje HSID-symbolen vervallen en worden vervangen door de nieuwe GHS/CLP-pictogrammen. GEMEENSCHAPPELIJKE PREVENTIEDIENST Gevaarlijke stoffen - etikettering De klassieke oranje HSID-symbolen vervallen en worden vervangen door de nieuwe GHS/CLP-pictogrammen. Op 31 december 2008 is de Verordening

Nadere informatie

Lijst van gevarenaanduidingen (H - zinnen) Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren

Lijst van gevarenaanduidingen (H - zinnen) Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren Lijst van gevarenaanduidingen (H - zinnen) Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren Van toepassing op H200 Ontplofbare stoffen, instabiel H201 Ontplofbare stoffen, subklasse 1.1 H202 Ontplofbare stoffen,

Nadere informatie

H(azard)- en P(recautionnary)-zinnen

H(azard)- en P(recautionnary)-zinnen H(azard)- en P(recautionnary)-zinnen Met het invoeren van het GHS vervallen de R(isk)- en S(afety)-zinnen. Daarvoor in de plaats komen de H(azard)- en P(recautionnary)-zinnen. H-zinnen geven informatie

Nadere informatie

H en P zinnen. Lijst van gevarenaanduidingen (H-zinnen)

H en P zinnen. Lijst van gevarenaanduidingen (H-zinnen) Lijst van gevarenaanduidingen (H-zinnen) Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren H200 Ontplofbare stoffen, instabiel H201 Ontplofbare stoffen, subklasse 1.1 H202 Ontplofbare stoffen, subklasse 1.2 H203

Nadere informatie

Zelfontledende stoffen en mengsels, type A Organische peroxiden, type A H241

Zelfontledende stoffen en mengsels, type A Organische peroxiden, type A H241 Lijst van gevarenaanduidingen (H-zinnen) Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren H200 Ontplofbare stoffen, instabiel H201 Ontplofbare stoffen, subklasse 1.1 H202 Ontplofbare stoffen, subklasse 1.2 H203

Nadere informatie

CLP verordening 1272/2008: de gevolgen. Andy D hollander Local Product Expert Benelux

CLP verordening 1272/2008: de gevolgen. Andy D hollander Local Product Expert Benelux CLP verordening 1272/2008: de gevolgen Andy D hollander Local Product Expert Benelux Chemische stoffen wereldwijd: huidige situatie Chemische stoffen wereldwijd: Ideale situatie GHS - CLP GHS UN Verenigde

Nadere informatie

Fysieke gevaren Waarschuwing Ontvlambaar. Gevaarklasse en - categorie. Oude gevaarpictogram men. Gevaaraanduiding (H-zinnen)

Fysieke gevaren Waarschuwing Ontvlambaar. Gevaarklasse en - categorie. Oude gevaarpictogram men. Gevaaraanduiding (H-zinnen) e m Pictogram gevaaraanduidin g van de CLP klasse - aanduiding Fysieke gevar Springstoff Springstof R2 Risico op explosie door schok, wrijving, brand of andere Onstabiele ontplofbare stoff Afdeling 1.1

Nadere informatie

Toepassing CLP-GHS in het onderwijs. Programma

Toepassing CLP-GHS in het onderwijs. Programma Toepassing in het onderwijs Welzijnsdag voor het onderwijs 12 november 2012 Programma CLP (wettelijke achtergrond en toepassing) Databank gevaarlijke stoffen Voorstelling Pauze Databank gevaarlijke stoffen

Nadere informatie

SCHRIFTELIJKE RICHTLIJNEN VOLGENS HET ADR. Te nemen maatregelen in geval van een ongeval of een noodsituatie

SCHRIFTELIJKE RICHTLIJNEN VOLGENS HET ADR. Te nemen maatregelen in geval van een ongeval of een noodsituatie SCHRIFTELIJKE RICHTLIJNEN VOLGENS HET ADR Te nemen maatregelen in geval van een ongeval of een noodsituatie Bij een ongeval of een noodsituatie die tijdens het vervoer kan optreden moeten de bemanningsleden

Nadere informatie

VLAREM-trein 2013 een toelichting

VLAREM-trein 2013 een toelichting VLAREM-trein 2013 een toelichting 18/05/2015 Gert Boschmans Business Manager Erkend Milieudeskundige gert.boschmans@be.bureauveritas.com INHOUD Inleiding: Totstandkoming Belangrijkste wijzigingen CLP en

Nadere informatie

Vervoer gevaarlijke stoffen en tunnels

Vervoer gevaarlijke stoffen en tunnels Vervoer gevaarlijke stoffen en tunnels Vervoer gevaarlijke stoffen en tunnels Dit is een geheugensteun voor chauffeurs die gevaarlijke stoffen vervoeren. In deze brochure staan onderwerpen die belangrijk

Nadere informatie

Veelgestelde vragen Versie 21/04/2015

Veelgestelde vragen Versie 21/04/2015 Vlaamse overheid Afdeling Milieuvergunningen Koning Albert II-laan 20 bus 8 1000 Brussel T 02 553 79 97 F 02 553 79 95 milieuvergunningen@lne.vlaanderen.be Veelgestelde vragen Versie 21/04/2015 21/04/2015

Nadere informatie

Van indeling naar etiket. Mengseldag. 10 april 2015. Workshop Etiketteren

Van indeling naar etiket. Mengseldag. 10 april 2015. Workshop Etiketteren Mengseldag Workshop Etiketteren RWS Leefomgeving CLP Helpdesk Mohamed El-Allouchi Van indeling naar etiket Presentatie 1. Voorschriften 2. Samenstellen van het etiket 3. Uitzonderingen 4. Verpakkingseisen

Nadere informatie

> < Gevaarlijke stoffen. Wat zijn gevaarlijke stoffen?

> < Gevaarlijke stoffen. Wat zijn gevaarlijke stoffen? Wat zijn gevaarlijke stoffen? Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die een gevaar vormen voor de gezondheid, de veiligheid of het milieu. De wet milieugevaarlijke stoffen (WMS) verdeelt de gevaarlijke stoffen

Nadere informatie

2.2 : Niet brandbaar, niet giftig gas.

2.2 : Niet brandbaar, niet giftig gas. bladzijde : 1 ón 2.2 : Niet brandbaar, niet giftig gas. Waarschuwing M«1 Identificatie van de stof of het mengsel en van de vennootschap/onderneming Productidentificatie Handelsnaam VIB nr Registratie

Nadere informatie

Chemische producten In 2010 verandert de etikettering! Synthesedossier

Chemische producten In 2010 verandert de etikettering! Synthesedossier Chemische producten In 2010 verandert de etikettering! Synthesedossier Philippe Vigneron Studiedienst Algemene Centrale Inleiding Chemische producten zijn alomtegenwoordig en we komen er allemaal mee in

Nadere informatie

Algemene informatie over CLP

Algemene informatie over CLP Algemene informatie over CLP Webinar voor hoofdregistranten 9 april 2010 Gabriele Schöning Unit indeling Europees Agentschap voor chemische stoffen Structuur EU-wetgeving chemische stoffen en GHS of: waarom

Nadere informatie

Hoofdstuk Algemene voorschriften

Hoofdstuk Algemene voorschriften 2.1.1 Inleiding Hoofdstuk 2.1 - Algemene voorschriften 2.1.1.1 De klassen gevaarlijke goederen volgens het RID zijn de volgende: Klasse 1 Klasse 2 Klasse 3 Ontplofbare stoffen en voorwerpen. Gassen. Brandbare

Nadere informatie

cursus meetploegen Herkennen van gevaarlijke stoffen O/Lt Koen Maes Lt Koen Vanderzwalm

cursus meetploegen Herkennen van gevaarlijke stoffen O/Lt Koen Maes Lt Koen Vanderzwalm cursus meetploegen Herkennen van gevaarlijke stoffen O/Lt Koen Maes Lt Koen Vanderzwalm Wat als dit voorvalt??? Algemene aandachtspunten bij ongevallen Bij elk ongeval met gevaarlijke stoffen: over welke

Nadere informatie

Indelen van gevaarlijke (afval)stoffen. EURAL versus ADR

Indelen van gevaarlijke (afval)stoffen. EURAL versus ADR Indelen van gevaarlijke (afval)stoffen EURAL versus ADR Wie ben ik? Pascal Smetsers Wat doe ik? Bedrijfsadviseur gevaarlijke (afval)stoffen Opslag: PGS Vervoer: Alle vervoersmodaliteiten Gebruik: (EU-)GHS,

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Geconsolideerd wetgevingsdocument EP-PE_TC1-COD(2007)0121(PAR14) ***I STANDPUNT VAN HET EUROPEES PARLEMENT

EUROPEES PARLEMENT. Geconsolideerd wetgevingsdocument EP-PE_TC1-COD(2007)0121(PAR14) ***I STANDPUNT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EUROPEES PARLEMENT 2004 2009 Geconsolideerd wetgevingsdocument 3.9.2008 EP-PE_TC1-COD(2007)0121(PAR14) ***I STANDPUNT VAN HET EUROPEES PARLEMENT in eerste lezing vastgesteld op 3 september 2008 met het

Nadere informatie

Veilig werken met gevaarlijke stoffen: H-, P- en EUH-zinnen op veiligheidsinformatiebladen en etiketten

Veilig werken met gevaarlijke stoffen: H-, P- en EUH-zinnen op veiligheidsinformatiebladen en etiketten Veilig werken met gevaarlijke stoffen: H-, P- en EUH-zinnen op veiligheidsinformatiebladen en etiketten Sinds 1 juli 2015 is de nieuwe EU-GHS/CLP (Globally Harmonized System / Classification, Labelling

Nadere informatie

Hoofdstuk 8: Identificatie van gevaarlijke stoffen

Hoofdstuk 8: Identificatie van gevaarlijke stoffen Hoofdstuk 8: Identificatie van gevaarlijke stoffen Olt. Bart Noyens - Brandweer Kasterlee Provinciaal Instituut voor brandweer en ambulanciersopleiding Oostmalsesteenweg 75 2520 Ranst Vervoer over de weg

Nadere informatie

Klasse 9: Diverse gevaarlijke stoffen en voorwerpen

Klasse 9: Diverse gevaarlijke stoffen en voorwerpen Klasse 9: Diverse gevaarlijke stoffen en voorwerpen Voorbeeldstoffen uit deze klasse zijn: asbest en asbestbevattende mengsels, PCB s, lithiumbatterijen, reddingsmiddelen en verwarmde stoffen. 1.1 Transport

Nadere informatie

Klasse 8: Bijtende stoffen

Klasse 8: Bijtende stoffen Klasse 8: Bijtende stoffen De bijtende stoffen (zuren en basen) kunnen afhankelijk van hun oorsprong (organisch of anorganisch) worden onderverdeeld in de volgende groepen: - anorganische zuren, zoals

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 15 december 2015 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 15 december 2015 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 15 december 2015 (OR. en) 15350/15 ADD 1 BEGELEIDENDE NOTA van: de Europese Commissie ingekomen: 14 december 2015 aan: het secretariaat-generaal van de Raad Nr. Comdoc.:

Nadere informatie

Gevaarlijke stoffen Etikettering

Gevaarlijke stoffen Etikettering Gevaarlijke stoffen Etikettering Info nieuwe pictogrammen.doc. EtiketteringInfo 01/08/2012 Pagina 1 van 8 1. Algemene informatie Vanaf 1 december 2010 moeten stoffen worden ingedeeld, geëtiketteerd en

Nadere informatie

EU-GHS Verordening in vogelvlucht

EU-GHS Verordening in vogelvlucht EU-GHS Verordening in vogelvlucht Kennisdag EU-GHS voor MKB Annet Sluer EU-GHS Helpdesk 6 december 2012 Inhoud EU-GHS en VN-GHS Verplichtingen Wat moet u doen? Relatie met REACH Inventaris van indeling

Nadere informatie

Hoofdstuk 5.3 - Etiketteren (grote etiketten) en kenmerken

Hoofdstuk 5.3 - Etiketteren (grote etiketten) en kenmerken Hoofdstuk 5.3 - Etiketteren (grote etiketten) en kenmerken OPMERKING. Voor de kenmerking en etikettering van containers, MEGC s, tankcontainers en mobiele tanks van een vervoer dat deel uitmaakt van een

Nadere informatie

EUROPESE UNIE HET EUROPEES PARLEMENT

EUROPESE UNIE HET EUROPEES PARLEMENT EUROPESE UNIE HET EUROPEES PARLEMENT DE RAAD Straatsburg, 16 december 2008 (OR. en) 2007/0121 (COD) LEX 958 PE-CONS 3671/08 ADD 2 REV 2 COMPET 306 ENV 538 CHIMIE 49 MI 293 ENT 213 CODEC 1079 VERORDENING

Nadere informatie

Beschrijving fabrikant : Wilsor Kunstharsen Tel: 0321-331167 Noorderbaan 46-48 Fax: 0321-331074 8256 PR Biddinghuizen E-mail: info@wilsor.

Beschrijving fabrikant : Wilsor Kunstharsen Tel: 0321-331167 Noorderbaan 46-48 Fax: 0321-331074 8256 PR Biddinghuizen E-mail: info@wilsor. 1. BESCHRIJVING VAN PRODUKT EN FABRIKANT Handelsnaam : Polyesterplamuur / / Beschrijving fabrikant : Tel: 0321-331167 -48 Fax: 0321-331074 E-mail: info@wilsor.nl the Netherlands Intenet: www.wilsor.nl

Nadere informatie

1.3. Details betreffende de verstrekker van het veiligheidsinformatieblad. Classificatie overeenkomstig de EG-richtlijnen 1999/45/EG en 67/548/EWG

1.3. Details betreffende de verstrekker van het veiligheidsinformatieblad. Classificatie overeenkomstig de EG-richtlijnen 1999/45/EG en 67/548/EWG RUBRIEK 1: Identificatie van de stof of het mengsel en van de vennootschap/onderneming 1.1. Productidentificatie 1.2. Relevant geïdentificeerd gebruik van de stof of het mengsel en ontraden gebruik Gebruik

Nadere informatie

Indelen van stoffen en mengsels volgens CLP

Indelen van stoffen en mengsels volgens CLP Indelen van stoffen en mengsels volgens CLP Marjorie Kartowidjojo We create unique scent & taste experiences people love Inhoud Introductie Indeling van stoffen Classificatie van mengsels Samenvatting

Nadere informatie

L 353/36 NL Publicatieblad van de Europese Unie

L 353/36 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 353/36 NL Publicatieblad van de Europese Unie 31.12.2008 BIJLAGE I VOORSCHRIFTEN VOOR DE INDELING EN ETIKETTERING VAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN MENGSELS Deze bijlage bevat de criteria voor de indeling in

Nadere informatie

Vanaf december 2008 is de EU-GHS verordening in werking getreden.

Vanaf december 2008 is de EU-GHS verordening in werking getreden. 1. Gevaarsymbolen Vanaf december 008 is de EU-GHS verordening in werking getreden. GHS (Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals) is een wereldwijd uniform systeem voor de

Nadere informatie

1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET MENGSEL EN VAN DE VENNOOTSCHAP/ ONDERNEMING

1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET MENGSEL EN VAN DE VENNOOTSCHAP/ ONDERNEMING VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Pagina 1 / 6 1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET MENGSEL EN VAN DE VENNOOTSCHAP/ ONDERNEMING 1.1 Productidentificatie 1.1.1 Handelsnaam 1.2 Relevant geïdentificeerd gebruik van

Nadere informatie

HOOFDSTUK 4. ETIKETTERING

HOOFDSTUK 4. ETIKETTERING 4.1 GEVAARLIJKE STOFFEN HOOFDSTUK 4. ETIKETTERING Tijdens de scheikundelessen zullen jullie zelf vaak met stoffen werken die gevaarlijk kunnen zijn. Om goed en veilig met deze stoffen (chemicaliën) om

Nadere informatie

GHS. Globally Harmonized System. of classification and labeling of chemicals

GHS. Globally Harmonized System. of classification and labeling of chemicals GHS Globally Harmonized System of classification and labeling of chemicals Inhoud 3 Van UN-GHS naar EU-GHS 4 Overzicht GHS-symbolen 5 Het toepassingsgebied 6 De CLP-verordening 7 De GHS en de Nederlandse

Nadere informatie

A7-0319/ Voorstel voor een richtlijn (COM(2013)0102 C7-0047/ /0062(COD)) Door de Commissie voorgestelde tekst

A7-0319/ Voorstel voor een richtlijn (COM(2013)0102 C7-0047/ /0062(COD)) Door de Commissie voorgestelde tekst 31.1.2014 A7-0319/ 001-019 AMENDEMENTEN 001-019 ingediend door de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken Verslag Sari Essayah Indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels A7-0319/2013

Nadere informatie

subklassen compatibiliteitsgroepen ADR 2013 Klasse 1

subklassen compatibiliteitsgroepen ADR 2013 Klasse 1 Copyright en gebruiksrecht Copyright GDS Europe BV ADR 2013 Klasse 1 Deze presentatie is alleen bestemd ter ondersteuning van klassikale lessen voor de basiskwalificatie en nascholing van beroepschauffeurs

Nadere informatie

Wettelijk verplichte gevaarsetikettering

Wettelijk verplichte gevaarsetikettering DATUM: 20.03.2009 Wettelijk verplichte gevaarsetikettering In bepaalde gevallen verplicht de wet fabrikanten om gevaarsinformatie te verstrekken (gevaarssymbolen en de bijbehorende risico- en veiligheidszinnen)

Nadere informatie

De Minister van Leefmilieu beslist:

De Minister van Leefmilieu beslist: AANVAARDING VAN DE KENNISGEVING Classificatie volgens CLP-GHS en voorwaarden gesloten circuit Gelet op de aanvraag ingediend op 03/08/2016 De Minister van Leefmilieu beslist: 1.Het biocide: Generox? 207

Nadere informatie

1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE ONDERNEMING

1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE ONDERNEMING 1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE ONDERNEMING Productnaam : Artikelnummer : - Firma naam : Tippoint Trading BV Straat : Hogebrinkerweg 27 Postcode : 3871 KM Plaats : Hoevelaken Tel.

Nadere informatie

1.2. Relevant geïdentificeerd gebruik van de stof of het mengsel en ontraden gebruik Gebruik van de stof of het preparaat desinfecteermiddelen

1.2. Relevant geïdentificeerd gebruik van de stof of het mengsel en ontraden gebruik Gebruik van de stof of het preparaat desinfecteermiddelen RUBRIEK 1: Identificatie van de stof of het mengsel en van de vennootschap/onderneming 1.1. Productidentificatie 1.2. Relevant geïdentificeerd gebruik van de stof of het mengsel en ontraden gebruik Gebruik

Nadere informatie

-5- Noem de blusmethoden voor een klasse A-brand. -5- Omschrijf de brandklassen. -5- Noem de blusmethoden voor een klasse B-brand.

-5- Noem de blusmethoden voor een klasse A-brand. -5- Omschrijf de brandklassen. -5- Noem de blusmethoden voor een klasse B-brand. -5- Met welk bord wordt een explosiegevaarlijke gebied aangegeven? -5- Noem de blusmethoden voor een klasse A-brand. -5- Noem de blusmethoden voor een klasse B-brand. -5- Noem de blusmethoden voor een

Nadere informatie

Fiche 6 (Observatie): Transport van gevaarlijke producten en signalisatie

Fiche 6 (Observatie): Transport van gevaarlijke producten en signalisatie Fiche 6 (Observatie): Transport van gevaarlijke producten en signalisatie Inleiding Volgens het soort transport is de internationale reglementering die van kracht is, verschillend : Transport langs de

Nadere informatie

Hoofdstuk 5.3 - Etiketteren (grote etiketten) en kenmerken

Hoofdstuk 5.3 - Etiketteren (grote etiketten) en kenmerken Hoofdstuk 5.3 - Etiketteren (grote etiketten) en kenmerken OPMERKING. Voor de kenmerking en etikettering van containers, MEGC s, tankcontainers en mobiele tanks van een vervoer dat deel uitmaakt van een

Nadere informatie

Het wetgevend kader voor aerosols

Het wetgevend kader voor aerosols Het wetgevend kader voor aerosols Belgische en Europese regelgeving Ariane Van Cutsem Wendy Van Aerschot Dienst Consumentenveiligheid Infosessie aerosols 26.11.2014 Overzicht Reglementering voor aerosols

Nadere informatie

L3G B.02 - Opslag van verpakte gevaarlijke stoffen, Bijlage 1. Toepassingsgebied/ondergrenzen en vrijstellingen PGS 15 (versie 2016)

L3G B.02 - Opslag van verpakte gevaarlijke stoffen, Bijlage 1. Toepassingsgebied/ondergrenzen en vrijstellingen PGS 15 (versie 2016) L3G 06.03.B.02 - Opslag van verpakte gevaarlijke stoffen, Bijlage 1. Toepassingsgebied/ondergrenzen en vrijstellingen PGS 15 (versie 2016) Het toepassingsgebied van PGS 15 heeft betrekking op stoffen van

Nadere informatie

Chemicaliën op de werkvloer: een nieuw etiketteringssysteem

Chemicaliën op de werkvloer: een nieuw etiketteringssysteem ! Chemicaliën op de werkvloer: een nieuw etiketteringssysteem Leidraad ter ondersteuning van werkgevers en werknemers bij de overgang naar het nieuwe systeem voor indeling, etikettering en verpakking Chemicaliën

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Producenten van voorwerpen Als u explosieve stoffen of mengsels in voorwerpen verwerkt, moet u deze indelen, etiketteren en verpakken volgens de voorschriften

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Vergunningverleners Een vergunningaanvraag mag niet in strijd zijn met EU-GHS. Het is daarom van belang dat u de bepalingen van EU-GHS kent en begrijpt. EU-GHS

Nadere informatie

Gedemineraliseerd Water 1011300

Gedemineraliseerd Water 1011300 bladzijde : 1 / 6 RUBRIEK 1 Identificatie van de stof of het mengsel en van de vennootschap/onderneming 1.1. Productidentificatie Registratienummer Registratienaam Identificatie van het product : Vloeibaar.

Nadere informatie

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis 1) Onderwerp Vaatwassers voor huishoudelijk gebruik, geproduceerd met milieuvriendelijke materialen, die milieuvriendelijk zijn zowel in het gebruik als bij de afvalverwerking.

Nadere informatie

Uitgave nummer: 2 Tel. +31 (0) Pagina 1 van 5 Fax: +31 (0) / E. Tacken

Uitgave nummer: 2 Tel. +31 (0) Pagina 1 van 5 Fax: +31 (0) / E. Tacken Pagina 1 van 5 Fax: +31 (0)774762708 1 IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE ONDERNEMING Handelsnaam: Viscolub + PTFE Toepassing: Universeel PTFE smeermiddel Bedrijfsidentificatie: Bremweg

Nadere informatie

G.H.S. - C.L.P. Globally Harmonised System Classification Labelling Packaging de toepassing van de EG-Verordening 1272/2008

G.H.S. - C.L.P. Globally Harmonised System Classification Labelling Packaging de toepassing van de EG-Verordening 1272/2008 G.H.S. - C.L.P. Globally Harmonised System Classification Labelling Packaging de toepassing van de EG-Verordening 1272/2008 Intro Inhoud Een korte historische situering Indeling (Classification) Etikettering

Nadere informatie

EU-GHS: nieuwe regels over etikettering en indelen van gevaarlijke stoffen

EU-GHS: nieuwe regels over etikettering en indelen van gevaarlijke stoffen Verordening (EG) Nr. 1272/2008 over de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels 1 geldt vanaf 20 januari 2009. De verordening in Nederland aangeduid als EU-GHS introduceert nieuwe regels

Nadere informatie

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: R-zinnen

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: R-zinnen 1 van 8 Rzinnen & S zinnen Datum: 18032013 Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: Rzinnen R 1 R 2 R 3 R 4 R 5 R 6 R 7 R 8 R 9 R 10 R 11 R 12 R 14 R 15 R 16 R 17

Nadere informatie

Gevarenkaart nr. 1 Brandbare en oxiderende gassen

Gevarenkaart nr. 1 Brandbare en oxiderende gassen Toepassingsgebied en definities Gevarenkaart nr. 1 NB. Achtergrondinformatie m.b.t. de motivatie en verantwoording van keuzes en uitgangspunten voor deze gevarenkaart is opgenomen in het Achtergronddocument,

Nadere informatie

MSDS CARWASH MEGA SHAMPOO

MSDS CARWASH MEGA SHAMPOO VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD CARWASH MEGA SHAMPOO RUBRIEK 1: Identificatie van de stof of het mengsel en van de vennootschap/onderneming 1.1 Productidentificatie Productnummer CW30 Productnaam CARWASH MEGA

Nadere informatie

1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE ONDERNEMING

1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE ONDERNEMING 1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE ONDERNEMING Productinformatie Handelsnaam : Fabrikant/Leverancier : Schülke & Mayr Benelux b.v. Prins Bernardlaan 2 c 2032 HA Haarlem Nederland Telefoon:

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Industriële gebruikers EU-GHS bevat voor u geen directe verplichtingen. Het is wel belangrijk dat u vaststelt wat de consequenties van de nieuwe wetgeving voor

Nadere informatie

BIJLAGE. Aanhangsel. bij het voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

BIJLAGE. Aanhangsel. bij het voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 23.10.2014 COM(2014) 652 final ANNEX 1 BIJLAGE Aanhangsel bij het voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende het namens de Europese Unie in te nemen standpunt op de achtste

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Distributeurs U moet een stof of mengsel dat als gevaarlijk is ingedeeld etiketteren en verpakken volgens de eisen van EU-GHS. Daarbij kunt u de indeling gebruiken

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD STIKSTOF

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD STIKSTOF Datum van herziening : 14/11/2011 Pagina 1 / 5 1 Identificatie van de stof of het mengsel en van de vennootschap/onderneming Productidentificatie Handelsnaam Chemische omschrijving Chemische formule Registratie

Nadere informatie

Bijlage 27 Gevaarlijk stoffen

Bijlage 27 Gevaarlijk stoffen 1/20 In deze bijlage worden de volgende onderwerpen m.b.t. gevaarlijke stoffen behandeld: sectie omschrijving 1 voorbeeld van een Veiligheidsinformatieblad(VIB) 2 Gevarenklassen van gevaarlijke stoffen volgens

Nadere informatie

Vervoer van gevaarlijke stoffen

Vervoer van gevaarlijke stoffen 021 1 Vervoer van gevaarlijke stoffen Inleiding Door de toenemende industrialisatie in onder meer Nederland is het vervoer van gevaarlijke stoffen na de tweede wereldoorlog sterk toegenomen. Grondstoffen,

Nadere informatie

Risicoanalyse chemische agentia. Wettelijk kader

Risicoanalyse chemische agentia. Wettelijk kader Provikmo 10/10/2016 Risicoanalyse chemische agentia Wettelijk kader Prebes, 10/10/2016 Ing. Bart Muylle Zijn de risico s ten gevolge van blootstelling aan gevaarlijke chemische agentia op de arbeidsplaats

Nadere informatie

Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken.

Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. 3 Ernstig ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken.

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Professionele gebruikers EU-GHS bevat voor u geen directe verplichtingen. Het is wel belangrijk dat u vaststelt wat de consequenties van de nieuwe wetgeving voor

Nadere informatie

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis 1) Onderwerp Met milieuvriendelijke materialen en processen geproduceerde harde vloerbedekkingen. (naam van de openbare overheid) hecht belang aan de milieuzorg

Nadere informatie

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis 1) Onderwerp Met milieuvriendelijke materialen en processen geproduceerde kettingzaagolie. (naam van de openbare overheid) hecht belang aan de milieuzorg en

Nadere informatie