SOEPEL ALS RIET, STERK ALS ROTS Workshop op de Icoba Studiedag Wees wijs: voorkom agressie 03/05/2011 Gent 13/05/2011 Hasselt 15/06/2011 Leuven

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SOEPEL ALS RIET, STERK ALS ROTS Workshop op de Icoba Studiedag Wees wijs: voorkom agressie 03/05/2011 Gent 13/05/2011 Hasselt 15/06/2011 Leuven"

Transcriptie

1 SOEPEL ALS RIET, STERK ALS ROTS Wrkshp p de Icba Studiedag Wees wijs: vrkm agressie 03/05/2011 Gent 13/05/2011 Hasselt 15/06/2011 Leuven Dr Suzanne Cautaert Terra Training & Caching 1. Agressie heeft vele gezichten. Het kan gaan m een gevecht waarin gerepen, geduwd en geslagen wrdt. Het kan gaan m regelrechte bedreigingen die als prvcerend f intimiderend ervaren wrden. Maar agressie kan k hele subtiele vrmen aannemen. Een blik, een gebaar, een aanraking, f een pmerking kunnen gevelens van nrust, angst f nveiligheid verrzaken. 2. Agressie ntstaat zelden uit het niets. Er zijn tallze redenen waarm agressie in nze samenleving z aanwezig is. (Weinig verbndenheid tussen mensen, nzrgvuldige f nrespectvlle cmmunicatie, een gebrek aan sciale en emtinele intelligentie, gevlgen van machtsverschillen zijn er enkele van.) Het inperken van agressie vraagt dan k een ingrijpen p vele niveaus (cfr. preventiepiramide). Tch kunnen we p individueel niveau prberen agressie te vrkmen dr p tijd signalen te herkennen en p een gepaste wijze te reageren. Agressie greit vaak langzaam p een vedingsbdem van wrevels m kleinigheden en een nvermgen m er ged ver te cmmuniceren. (= frustratie-agressie). Wie ng kleine, vaak niet-verbale uitingen van pbuwend ngenegen bij de ander p tijd pmerkt en daar deëscalerend p reageert kan vaak ergere uitbarstingen van frustratie-agressie vrkmen Agressie kan k gebruikt wrden m cntrle te krijgen en af te dwingen wat een ander niet vrijwillig wil geven. (= instrumentele agressie). Wie p tijd aanvelt dat de ander middelen als intimidatie f manipulatie begint in te zetten m zijn/haar zin te krijgen kan daar dr duidelijke grenzen te stellen een einde aan maken. 3. Sepel als riet, sterk als rts Ged mgaan met gedrag van anderen dat als grensverschrijdend f agressief ervaren wrdt is niet z eenvudig. Het vraagt heel wat sciale en cmmunicatieve vaardigheden die uiteen lpen van heel inlevend en luisterend zijn tt duidelijk en assertief grenzen afbakenen. Deze vaardigheden vertrekken vanuit een stevige basis van eigenwaarde en zelfrespect waaraan het ngal wat mensen ntbreekt. Iedereen heeft vanuit de eigen ervaringen een geschiedenis met agressie van waaruit zich vaak één vrkeurstrategie ntwikkeld heeft. Er zijn verschillende strategieën m een cmplex prbleem zals agressie aan te pakken: humr, vermijden, cnfrnteren, kalmeren, ntmijnen, zelfverdediging, teamafspraken maken, agressieprtcllen uitwerken, hulp vragen enz In deze wrkshp fcussen we p twee cncrete en praktische strategieën m een ptentieel agressieve situatie in een beginfase stp te zetten: de-escaleren en grenzen stellen, respectievelijk in te zetten bij frustratie-agressie en instrumentele agressie.

2 2 4. Herken eerst de rzaak Frustratie-agressie: - het gaat m échte emties, je ziet dat de agressr écht kwaad is - er klinkt vaak machtelsheid dr in wat gezegd f gerepen wrdt - meestal is er een aanleiding (trigger) die de emmer die al ged gevuld was van de ander det verlpen - niet zelden heeft de wede-uitbarsting niets met ju persnlijk te maken (maar ben jij tevallig diegene die de emmer ver zich krijgt) - er wrden veel verwijten geuit f geschreeuwd: de agressr velt zich nbegrepen, niet ged behandeld, gefrustreerd m iets f iemand - er wrdt vaak verwezen naar neerlijkheid f nrechtvaardigheid - de agressr heeft meite m zichzelf nder cntrle te huden, er is een sterke fysieke geladenheid die bedreigend kan aanvelen - er zijn verbale en nn-verbale signalen die wijzen p een pbuw van de agressie: nrustig bewegen, rd aanlpen, heen en weer lpen, hevige gebaren maken, stem verheffen, niet meer naar de ander luisteren, drdrammen, veel wrden als nit, altijd, geen nuances maar zwart/wit denken - de agressr is niet met ju bezig maar met zichzelf: hij/zij wil vral erkenning vr aangedaan nrecht - frustratie-agressie kan iedereen verkmen - vaak is er achteraf sprake van prechte spijt ver de wede-uitbarsting Instrumentele agressie: - de agressr heeft zichzelf in de hand en cntrleert zijn/haar gevelens - als er al emties getnd wrden (zielig, bs, hulpels ) dan kmen ze necht en gespeeld ver - de agressr heeft een bepaald del: hij/zij wil iets van ju hebben/gedaan krijgen dat jij niet wil/kunt geven: geld, seks, medewerking, prmtie, een attest, gedkeuring, erkenning hij/zij wil cntrle hebben ver ju/de situatie, wil de baas zijn, bvenaan in de pikrde staan, zijn/haar mening pleggen - In plaats van pen en duidelijke cmmunicatie met wederzijds respect wrden andere middelen ingezet m het del te bereiken: intimidatie, manipulatie, liegen, rddelen, uitsluiten, pesten, bedreigen, valse beschuldigingen uiten, (subtiel f penlijk) tegenwerken, nder druk zetten, afblaffen e.d - Instrumentele agressie is meilijker te herkennen in de beginfase: het gaat dan vaak m subtiele, psychlgische spelletjes die langzaam maar zeker pgebuwd wrden en kunnen escaleren tt geweld (vb. mishandeling, misbruik) en regelrechte terreur (vb. stalking). - De agressr zekt de zwakke plek bij zijn slachtffer (angst? schuldgevel? nzekerheid? eenzaamheid? ) en past de gevlgde strategie cnstant aan: als het ene niet werkt, wrdt er iets anders geprbeerd. Daarbij let de agressr scherp p de gevelens van zijn slachtffer, niet m er rekening mee te huden maar m de druk p te buwen. (vb. Ben je sms bang vr mij?) Dit prces gebeurt sms bewust maar veel vaker nbewust. De agressr zelf ziet dit gedrag vaak niet als prblematisch en is zich zelden bewust van de impact ervan p anderen. - Instrumentele agressrs hebben meestal een schrijnend tekrt aan inlevingsvermgen en zijn uitsluitend bezig met het vervullen van de eigen nden en beheften znder rekening te huden met de ander.

3 3 5. En kies dan de strategie Wat altijd belangrijk is - niet afwachten maar cntrle nemen ver wat er gebeurt - p tijd ingrijpen en een situatie niet laten escaleren - cntact maken met de agressr - eigen emties nder cntrle huden: vanuit angst f wede is het meilijk m gepast te reageren - pas p met spt, cynische pmerkingen, grapjes, vernederende cmmentaar, tegen-agressie en laat de agressr zveel mgelijk in zijn/haar waarde Deëscaleren (gebruiken bij frustrie-agressie) - vertruwen pbuwen, een veilige sfeer creëren - inleven in de beleving van de ander - actief luisteren met het hart en dit nn-verbaal tnen - laten uitrazen - niet in de verdediging gaan, de eigen visie geven f plssingen aandragen tijdens de uitbarsting - erkenning geven vr de beleving van aangedaan nrecht bij de ander - een rustig, inhudelijk gesprek uitstellen tt later (maar het wel den) Cncrete tips Creëer een sfeer van vertruwen ( vb. een drankje aan te bieden, een wandelingetje maken, naar een apart en rustig lkaal te gaan ) en prbeer cntact te maken (cfr. pstartfase adrenalinecurve). Maak duidelijk dat je echt wil luisteren naar wat de ander z hg zit. Hu vldende afstand maar sta k niet te ver. Ga schuin tegenver de ander staan/zitten. Ga zitten als het kan, sta recht als het met (ghgte) Inlevende uitstraling is essentieel: zeg af en te hmmm, kijk geïnteresseerd, draai je naar de ander te, kruis je armen niet vr je lichaam, hu af en te je hfd schuin, maak sepel gcntact (niet staren). Raak de ander niet aan. Als de ander afgaat (begint te razen) laat dat dan gebeuren, meestal hudt het na maximum 5 minuten vanzelf p) (cfr. crisisfase in adrenalinecurve) Reageer niet p de inhudelijke verwijten maar geef erkenning vr de emtinele bdschap van kwaadheid en frustratie(vb. Het met erg zijn vr ju dat je je rekening niet kunt betalen. Vb. Je velt je slecht behandeld hé. ) Wacht met juw eigen visie/cmmentaar/beleving tt de ander terug helemaal gekalmeerd is en weer vr rede vatbaar is. Dit kan uren duren. (cfr. Terugslagfase in adrenalinecurve) Biedt alleen gede raad/plssingen en adviezen aan als de ander daarm vraagt. Ver als het kan (en altijd achteraf) een duidelijk, inhudelijk gesprek wanneer de ander met zijn/haar wede-uitbarsting ver prfessinele f persnlijke grenzen is gegaan. Stel in dat gesprek duidelijke grenzen van wat kan/niet kan. Grenzen stellen (gebruiken bij instrumentele agressie) - weten waar prfessinele én persnlijke grenzen liggen: wat kan wel/niet - cncreet benemen wat niet kan - cncreet benemen wat vr effect het gedrag van de ander heeft - cncreet benemen wat de eigen wensen/eisen zijn - lichaamstaal, mimiek en uitstraling ndersteunen de verbale bdschap - pbuwen van vriendelijk/beleefd vragen naar krdaat/kwaad stellen/eisen Cncrete tips Wees je scherp bewust van je eigen grenzen en de mate waarin je ze verschuift. Emties zijn gede alarmbellen. Als je je geïrriteerd, geïntimideerd, nder druk gezet,

4 4 gemanipuleerd, misbruikt, kwaad, bang, verdrietig velt dan is het ged m ver de rzaken daarvan na te denken. Ok vage lichamelijke klachten zijn gede indicatren dat er iets mis. Gebruik in het leven zveel mgelijk directe en duidelijke (geweldlze) cmmunicatie: maak aan anderen duidelijk wat jij wens/verlangt/wilt/velt/ndig hebt. Niemand heeft een kristallen bl en kan raden wat er in een ander persn mgaat tenzij die dat duidelijk zegt. Luister vervlgens naar wat ander wens/verlangt/wilt/velt/ndig heeft en ga daarver een dialg aan. Als iemand juw aangegeven grenzen niet respecteert kan het ndig zijn m ng directer en duidelijker te wrden. Je gaat dan van vriendelijk en beleefd vragen/verzeken naar krdaat en zelfs kwaad cnfrnteren. 1. Benemen: wat det f zegt de ander precies wat niet kan 2. Effect p ju: geef cncreet aan wat het gedrag van de ander met ju det: ik vind dit vervelend, strend, beangstigend, kwetsend, intimiderend 3. Wens/eis: zeg duidelijk wat je van de ander verwacht, wenst, ndig hebt, eist. Verval niet in lange, mstandige uiteenzettingen maar wees krt en krachtig in je bdschap. Gelf in jezelf en geef het niet nmiddellijk p als je niet meteen resultaat bekt. Smmige instrumentele agressrs huden van een uitdaging. Hu cntrle ver de situatie en herhaal rustig en beheerst wat je al eerder zei maar met meer krachtige nadruk. Je uitstraling/lichaamstaal en intnatie meten je verbale bdschap ndersteunen: krimp niet in elkaar maar neem alle ruimte in, hu je hfd en schuders recht, maak gcntact (niet staren), glimlach niet, ndersteun je wrden met krachtige gebaren, praat vldende luid en ged verstaanbaar. Tt slt Omgaan met agressie en grensverschrijdend gedrag is geen exacte wetenschap. Er zijn heel wat elementen die een invled hebben p het mzetten van therie naar praktijk: de relatie die je hebt met de agressr, je eigen geschiedenis met agressie, de cntext van je werkplek, de visie en het beleid van een rganisatie, juw eigen fysieke en mentale welbevinden, juw cncrete cmpetenties en vaardigheden m z ged mgelijk p agressie te reageren Zals altijd baart k hier efening kunst. Kleine stapjes zetten, mild zijn vr jezelf en veel uitprberen in niet al te bedreigende situaties is de beste strategie m te greien in deze meilijke prblematiek. Veel succes ermee.

5 crisisfase afbuwfase terugslagfase escalatiefase pstartfase 5 BIJLAGE 1 De adrenalinecurve Het verlp van stresshrmnen bij agressie (licht gewijzigd vergenmen uit Breakwell, 2000, p. 54.) Risic: nieuwe uitbarsting Risic: cntrleverlies Bewustzijnsvernauwing Kan 90 duren! Basisniveau stresshrmnen

6 6 BIJLAGE 2: Grenzen verschuiven Een grens is het mment waarp iets wat je ké f niet erg vindt, vergaat in iets wat je niet meer ké f nprettig vindt. Jij bent de enige die kan bepalen waar juw grenzen liggen, iemand anders kan dat vr ju niet uitmaken. Getraind in het geven van zrg en empathie gaan zrg/hulpverleners in de werksituatie sms ver in het begrijpen van de nderliggende rzaken van agressief gedrag, waarbij ze hun eigen grenzen verschrijden. Dit zijn redenen die heel vaak terugkmen. Kruis aan wat vr ju van tepassing is. De ander heeft ng niet echt iets fut gedaan f bedelt het niet slecht. Er is ng niet echt iets gebeurd. Ik twijfel f ik het recht heb de ander terecht te wijzen Ik reageer niet mwille van de (negatieve) reacties uit mijn mgeving. Als het maar één keer gebeurt is het niet erg... Ik pas me aan de heersende nrmen en waarden p het werk aan. Iedereen schijnt wat er gebeurt nrmaal te vinden. Niemand reageert. Ik prbeer me z veel mgelijk in te leven in de ander en empatisch te reageren... Ik wil z lang mgelijk beleefd en vriendelijk blijven mdat ik anderen niet ndels wil kwetsen... Ik wil niet zelf het etiket agressief pgeplakt krijgen wanneer ik reageer... Ik ben bang m de vertruwensrelatie te schaden... Ik wil de sfeer niet bederven. Bij deze redenen m je grens te verschuiven, stel je systematisch (het aanvelen van) de ander f jullie relatie bven je eigen aanvelen. Je vindt het belangrijk m anderen ernstig te nemen maar je gaat daarbij vrbij aan jezelf. Deze redenen hebben te maken met eigenwaarde en zelfrespect. Als ik reageer maak ik het alleen maar erger... Ik ben bang vr de reputatie van de agressr... Ik heb schrik vr mijn eigen emtinele reacties (vb. zelf heel kwaad wrden) Ik weet niet wat ik met zeggen f he ik de ander met stppen... Ik ben z verbaasd f uit mijn ld geslagen dat het alweer vrbij is vr ik het me realiseer... Ik heb schrik vr echt geweld, ik kan mij fysiek niet verdedigen en daarm zwijg ik liever Deze redenen hebben te maken met je vaardigheden in het mgaan met agressie. He beter je leert reageren p agressie, he minder deze redenen van tepassing zijn. Bespreek deze pdracht in grep. Herken je deze redenen vr jezelf? Waar kmt het patrn m (vaak) grenzen te verschuiven vandaan? Wat kan je helpen m je grenzen beter aan te velen en minder te verschuiven? Zijn er ng andere redenen waarm jij grenzen verschuift? Welke? 6

PESTEN. Deze folder is een hulpmiddel voor jou en je kind om samen te leren over pesten en hoe je dit kan stoppen.

PESTEN. Deze folder is een hulpmiddel voor jou en je kind om samen te leren over pesten en hoe je dit kan stoppen. PESTEN Deze flder is een hulpmiddel vr ju en je kind m samen te leren ver pesten en he je dit kan stppen. WAT IS PESTEN? Pesten is iemand anders bewust bedreigen, bang maken, uitdagen, uitschelden f pijn

Nadere informatie

Een natuurlijk proces

Een natuurlijk proces Ik vel het weer. Het is er weer. Sms even, dan de hele tijd. Ik wil je niet kwetsen. Ik wil het niet weer zeggen, maar het is er weer. (Gijs Hrvers) Overprikkeling Veel mensen met autisme hebben gede intellectuele

Nadere informatie

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool PEST PROTOCOL Prins Willem-Alexanderschl Wat is een pestprtcl? Een pestprtcl is een aantal vereenkmsten ver het tegengaan van pesten. Een afspraak tussen de schl, de kinderen en de uders. Waarm een pestprtcl?

Nadere informatie

visietekst preventie en omgang agressief gedrag KIDS Borggravevijversstraat 9 3500 Hasselt tel. 011/22 25 93 fax 011/24 20 14 kids@kids.

visietekst preventie en omgang agressief gedrag KIDS Borggravevijversstraat 9 3500 Hasselt tel. 011/22 25 93 fax 011/24 20 14 kids@kids. visietekst preventie en mgang agressief gedrag KIDS Brggravevijversstraat 9 3500 Hasselt tel. 011/22 25 93 fax 011/24 20 14 kids@kids.be visie Agressie maakt nlsmakelijk deel uit van het menselijk bestaan

Nadere informatie

Stap 1. Wat wil jij?

Stap 1. Wat wil jij? Stap 1. Hi Iemand heeft het idee dat jij wel wat supprt kunt gebruiken. Dat kunnen je uders zijn, een vriend/vriendin een therapeut f iemand anders die ju ged kent. Die iemand wil graag dat jij hulp krijgt

Nadere informatie

Eenzaamheid. 1. Ter inleiding 2. 2. Wat is eenzaamheid? 2

Eenzaamheid. 1. Ter inleiding 2. 2. Wat is eenzaamheid? 2 Eenzaamheid Idske de Haan- de Jng> 1. Ter inleiding 2 2. Wat is eenzaamheid? 2 3. He ntstaat eenzaamheid 3 a. Externe factren 3 b. Persnlijkheidskenmerken f karakter 4 c. Gedragspatrnen

Nadere informatie

Kinderen uit de lagere school opvangen na een overlijden

Kinderen uit de lagere school opvangen na een overlijden VCLB Leuven Centrum vr Leerlingenbegeleiding vr Vrij en Gemeentelijk Onderwijs vzw Karel Van Ltharingenstraat 5 3000 Leuven Tel. 016 28 24 00 Fax 016 28 24 99 inf@vclbleuven.be www.vclbleuven.be Kinderen

Nadere informatie

Agressiemanagement. Management Consulting and Research Kapeldreef 60, 3001 Heverlee Tel. 016/29 83 11 Fax 016/29 83 19 Website http://www.mcr-bvba.

Agressiemanagement. Management Consulting and Research Kapeldreef 60, 3001 Heverlee Tel. 016/29 83 11 Fax 016/29 83 19 Website http://www.mcr-bvba. Agressiemanagement Bedrijven, rganisaties en schlen krijgen steeds vaker met agressie te maken. Wanneer je met mensen werkt, bestaat er immers de kans p cnflicten. Z n cnflict kan escaleren in bedreigingen,

Nadere informatie

Pestprotocol Cazemierschool 2012

Pestprotocol Cazemierschool 2012 Pestprtcl Cazemierschl 2012 Vrwrd De Cazemierschl is een Prtestants Christelijke schl, die werkt vanuit de Jenaplanvisie. Dat betekent dat vr nze schl de algemeen menselijke waarden zals gemeenschapszin,

Nadere informatie

Pestprotocol basisschool Pieter Wijten

Pestprotocol basisschool Pieter Wijten Pestprtcl basisschl Pieter Wijten Basisschl Pieter Wijten werkt aan een veilig schlklimaat waarin kinderen respectvl met elkaar mgaan. Ze hanteert drie principes: Ik zrg ged vr mezelf Ik zrg ged vr de

Nadere informatie

Presenteren met Impact:

Presenteren met Impact: Presenteren met Impact: Gelven Presenteren is geweldig! Ik geef te, de eerste keer dat ik vr een grep stnd had ik zweethanden en een rd hfd, maar de afgelpen jaren heb ik tientallen keren vr grepen gestaan

Nadere informatie

Presenteren met Impact:

Presenteren met Impact: Presenteren met Impact: Gelven Presenteren is geweldig! Ik geef te, de eerste keer dat ik vr een grep stnd had ik zweethanden en een rd hfd, maar de afgelpen jaren heb ik tientallen keren vr grepen gestaan

Nadere informatie

5.2.1 Jezelf losmaken uit overtuigingen

5.2.1 Jezelf losmaken uit overtuigingen Stap 5 Deel 2 Je met niet alles gelven wat je denkt Lesje 5.2.1 Jezelf lsmaken uit vertuigingen Je hebt eerder al pgeschreven welke gedachtes zijn uitgegreid tt vertuigingen: de beelden ver jezelf en anderen

Nadere informatie

Cursussen CJG. (samenwerking tussen De Meerpaal en het onderwijs in Dronten) Voortgezet Onderwijs

Cursussen CJG. (samenwerking tussen De Meerpaal en het onderwijs in Dronten) Voortgezet Onderwijs Cursussen CJG (samenwerking tussen De Meerpaal en het nderwijs in Drnten) Vrtgezet Onderwijs 1 Faalangst (vrtgezet nderwijs) Faalangsttraining is vr jngeren die gespannen zijn en (te) veel nadenken ver

Nadere informatie

Alle secundaire scholen, binnen de regio MidLim, met een klasgroep in de 2de of 3de graad waarin: o o o o o

Alle secundaire scholen, binnen de regio MidLim, met een klasgroep in de 2de of 3de graad waarin: o o o o o Klas-in-zicht Een negatieve grepsdynamiek, leerlingen die niet met elkaar vereen kunnen kmen, een vertrebelde relatie tussen leerlingen en leerkrachten, meilijk les kunnen geven dr strend gedrag, zijn

Nadere informatie

Als uitgangspunt zijn er drie wensen waar jij uit kunt kiezen:

Als uitgangspunt zijn er drie wensen waar jij uit kunt kiezen: Stap 2 Wat ga je den? Je gaat een wens kiezen ver wat jij anders wilt in het met elkaar mgaan. Daarna kies je twee manieren waarp jullie die wens gaan waarmaken. Je schrijft k ng p welke kwaliteiten en

Nadere informatie

depressie wat kun je doen als iemand in je omgeving een depressie heeft?

depressie wat kun je doen als iemand in je omgeving een depressie heeft? depressie raakt iedereen wat kun je den als iemand in je mgeving een depressie heeft? INHOUD Inleiding 4 De Depressie Vereniging 5 Tips vr naasten van mensen met een depressie 6 Het prbleem erkennen 6

Nadere informatie

De cursist heeft inzicht en praktische handvatten om weerbaar te zijn bij conflicten, agressie, stress

De cursist heeft inzicht en praktische handvatten om weerbaar te zijn bij conflicten, agressie, stress Del: De cursist heeft inzicht en praktische handvatten m weerbaar te zijn bij cnflicten, agressie, stress De cursist kmt tt een functinele zelfanalyse De cursist kan functinele feedback geven aan cllega

Nadere informatie

Huiswerk Informatie voor alle ouders

Huiswerk Informatie voor alle ouders Nummer 6 mei 2010 Huiswerk Infrmatie vr alle uders Huiswerk en efening Ged leren lezen en rekenen is belangrijk, want je hebt deze vaardigheden in het dagelijks leven veral ndig. Kinderen ged leren lezen

Nadere informatie

Chic, zo n gedragspatroongrafiek!

Chic, zo n gedragspatroongrafiek! Chic, z n gedragspatrngrafiek! Leerdelen: De leerlingen kunnen nder begeleiding de verwevenheid tussen ecnmische, sciale en eclgische aspecten in duurzaamheidsvraagstukken herkennen. De leerlingen krijgen

Nadere informatie

Voorbereidingsjaar hoger onderwijs voor anderstaligen. Functieprofiel: Leerondersteuner Voorbereidingsjaar Hoger Onderwijs voor Anderstaligen

Voorbereidingsjaar hoger onderwijs voor anderstaligen. Functieprofiel: Leerondersteuner Voorbereidingsjaar Hoger Onderwijs voor Anderstaligen Vrbereidingsjaar hger nderwijs vr anderstaligen Prvincieplein 1 Cntact: Functieprfiel: Leerndersteuner Vrbereidingsjaar Hger Onderwijs vr Anderstaligen Samenvatting Als leerndersteuner begeleid en ndersteun

Nadere informatie

draaiboek suïcidepreventie

draaiboek suïcidepreventie draaibek suïcidepreventie Algemeen Een draaibek is een handleiding f stappenplan waarin stap vr stap wrdt behandeld wat er p je af kan kmen mcht er zich een bepaalde gebeurtenis f crisis vrden. Elke gebeurtenis

Nadere informatie

Coachingsgesprek met gebruikers

Coachingsgesprek met gebruikers Cachingsgesprek met gebruikers Sympsium Perinatale perikelen De Bakermat Dr. Sabine Van Baelen Academisch Centrum vr Huisartsgeneeskunde Randvrwaarden Persn met er klaar vr zijn met het zelf echt willen

Nadere informatie

Reflecties. Vormingsdag 9 januari 2014 DPB Brugge Training coachingsgesprek. Bezoeker gecoachte

Reflecties. Vormingsdag 9 januari 2014 DPB Brugge Training coachingsgesprek. Bezoeker gecoachte Vrmingsdag 9 januari 2014 DPB Brugge Training cachingsgesprek Reflecties Bezeker gecachte Het gesprek heeft mij ngelfelijk veel deugd gedaan. Ik kreeg de bevestiging dat het ged is datgene waar ik mee

Nadere informatie

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR!

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR! Ontwikkeling van kinderen, stagnatie van de ntwikkeling en drverwijzen Wij prberen er vr te zrgen dat kinderen zich bij nze pvang plezierig velen en zich kunnen ntwikkelen. Om te kunnen berdelen f dit

Nadere informatie

Coachend feedback geven. 2-daagse training rond feedback geven en ontvangen

Coachend feedback geven. 2-daagse training rond feedback geven en ontvangen 2-daagse training rnd feedback geven en ntvangen Wat is de kern van deze training? Tijdens deze intensieve praktijkpleiding zmen we in p een van de belangrijkste (én meilijkste) cmmunicatievaardigheden:

Nadere informatie

Vragenlijst: Ouderenagressie, een verschijnsel in Thuiszorg Bilzen?

Vragenlijst: Ouderenagressie, een verschijnsel in Thuiszorg Bilzen? Bijlage 1: de vragenlijst Vragenlijst: Ouderenagressie, een verschijnsel in Thuiszrg Bilzen? Ik de een nderzek naar uderenagressie ten aanzien van de hulpverlening vr mijn eindwerk. Dit nderzek de ik mede

Nadere informatie

Protocol: Pestprotocol

Protocol: Pestprotocol Prtcl: Pestprtcl Inleiding Pesten kmt p iedere schl in mindere f meerdere mate vr. Het is een prbleem dat vr de betrkkenen verstrekkende gevlgen kan hebben in de lp van hun levens. Uit nderzek blijkt dat

Nadere informatie

o o o BIJLAGE PEDAGOGISCHE VISIE A. Gedragsindicatoren personeel in relatie tot leerlingen (vice versa)

o o o BIJLAGE PEDAGOGISCHE VISIE A. Gedragsindicatoren personeel in relatie tot leerlingen (vice versa) PEDAGOGISCHE VISIE A. Algemeen De pedaggische visie vertelt he de schl met leerlingen, persneel en uders van leerlingen wil mgaan en wat de schl verwacht ten aanzien van de relatie tussen leerlingen en

Nadere informatie

Metacognitieve Therapie

Metacognitieve Therapie Metacgnitieve Therapie MODULE 10: TERUGVALPREVENTIE 10.1 terugvalpreventie 10.2 Psychse/schizfrenie: diagnse f stigma? Het begrip psychse, respectievelijk schizfrenie, wekt bij veel mensen een verkeerde

Nadere informatie

Leer / ontwikkelingslijnen. Opleiding Helpende Zorg en Welzijn. BOL en BBL NAAM STUDENT:..

Leer / ontwikkelingslijnen. Opleiding Helpende Zorg en Welzijn. BOL en BBL NAAM STUDENT:.. Leer / ntwikkelingslijnen Opleiding Helpende Zrg en Welzijn BOL en BBL NAAM SUDEN:.. 1 2 Uitleg van het leerlijnenbekje Vr je ligt het leerlijnenbekje van je pleiding Helpende Zrg & Welzijn niveau 2. ijdens

Nadere informatie

Dementie. Praatcafé dementie Peter Benoit Omgaan met

Dementie. Praatcafé dementie Peter Benoit Omgaan met Dementie Praatcafé dementie Peter Benit 22-11-2016 Omgaan met Inleiding Leven met dementie Wat betekent het vr de partner- kinderen kleinkinderen He ga je ermee m Als je begrijpt waarm ga je er k beter

Nadere informatie

Kindercoach. Jasmijn Kromhout Groep 8b

Kindercoach. Jasmijn Kromhout Groep 8b Kindercach Jasmijn Krmhut Grep 8b Inhud Vrwrd 1 Hfdstuk 1 Wat is een kindercach? 2 Hfdstuk 2 Geschiedenis 3 Hfdstuk 3 De pleiding 4 Hfdstuk 4 De prblemen 5 Hfdstuk 5 Srten kindercaches 6 Interview 7 Nawrd

Nadere informatie

Pestprotocol. Uitleg van de petten van de Kanjertraining VOOR ALLE KINDEREN VOOR HET GEPESTE KIND

Pestprotocol. Uitleg van de petten van de Kanjertraining VOOR ALLE KINDEREN VOOR HET GEPESTE KIND Pestprtcl Dit pestprtcl bestaat uit 4 delen:vr alle kinderen, vr het gepeste kind, vr de pester en, vr de uders. Deze partijen zijn allemaal betrkken bij een situatie waarin gepest wrdt. Uitleg van de

Nadere informatie

Verandertrajecten voor individuele medewerkers

Verandertrajecten voor individuele medewerkers Het Sandelhut Meditatietechnieken, Caching en Training Verandertrajecten vr individuele medewerkers Lcatie: Het Beekse Bshuis Girlesedijk ngenummerd Hilvarenbeek Pst: Gildelaan 41 5081 PJ Hilvarenbeek

Nadere informatie

De Ultieme Sollicitatie Gids.

De Ultieme Sollicitatie Gids. De Ultieme Sllicitatie Gids. Ha Aanstaande Superheld! Hierbij een mie verzameling met nuttige infrmatie. Lees het dr en kijk wat je eruit kunt halen. Sms staan er bepaalde tips f acties dubbel in. Dat

Nadere informatie

Bij leefbaarheid gaat het er om hoe mensen hun omgeving ervaren en beoordelen.

Bij leefbaarheid gaat het er om hoe mensen hun omgeving ervaren en beoordelen. 1 Leefbaarheid is een belangrijk, z niet hét thema van de laatste jaren. De wnmgeving wrdt vr mensen steeds belangrijker vr de ervaren wn. Ok vanuit het perspectief van sciale chesie, veiligheid en sciaal-ecnmische

Nadere informatie

Dit aanmeldformulier is opgesteld ten behoeve van een zorgvuldige aanmelding van leerlingen. Achternaam :.. Roepnaam :.

Dit aanmeldformulier is opgesteld ten behoeve van een zorgvuldige aanmelding van leerlingen. Achternaam :.. Roepnaam :. Dit aanmeldfrmulier is pgesteld ten beheve van een zrgvuldige aanmelding van leerlingen. Aanmeldfrmulier vr basisschl ndergetekenden melden hun kind aan bij RKBS Panta Rhei te Cevrden (naam/plaats schl)

Nadere informatie

Professional Coaching. Franck Struyf

Professional Coaching. Franck Struyf Prfessinal Caching Franck Struyf Ervaring is niet wat iemand verkmt, maar wat iemand det met wat hem verkmt. (Aldus Huxley) Persnlijke ervaring Mijn naam is Franck Struyf en ik ben life en- prfessinal

Nadere informatie

Handreiking functionerings- en beoordelingsgesprekken griffiers

Handreiking functionerings- en beoordelingsgesprekken griffiers Handreiking functinerings- en berdelingsgesprekken griffiers September 2014 Functineringsgesprek Als de griffier is aangesteld, is het verstandig m met elkaar te blijven reflecteren p het functineren.

Nadere informatie

Pedagogisch klimaat en autisme. Pedagogisch klimaat en de Klimaatschaal. Groepsprocessen bij jongeren: rol van de leerkracht.

Pedagogisch klimaat en autisme. Pedagogisch klimaat en de Klimaatschaal. Groepsprocessen bij jongeren: rol van de leerkracht. Pedaggisch klimaat en autisme dr Ad Dnkers Klimaatschaal SIGA Dinsdag 9 december 2014 Inleiding Even vrstellen.. Pedaggisch klimaat en de Klimaatschaal Grepsprcessen bij jngeren: rl van de leerkracht.

Nadere informatie

Richtlijnen voor leidinggevenden: 1. bij agressie... 2 2. bij (arbeids-) conflicten... 4 3. bij seksuele intimidatie... 7 4. bij pesten...

Richtlijnen voor leidinggevenden: 1. bij agressie... 2 2. bij (arbeids-) conflicten... 4 3. bij seksuele intimidatie... 7 4. bij pesten... Richtlijnen vr leidinggevenden: 1. bij agressie... 2 2. bij (arbeids-) cnflicten... 4 3. bij seksuele intimidatie... 7 4. bij pesten... 9 Richtlijnen vr medewerkers, cllega s en melders: 5. he te handelen

Nadere informatie

Raak niet verstrikt in het web. e e. o l. weerbaar.info

Raak niet verstrikt in het web. e e. o l. weerbaar.info l WeesWebWijs Raak niet verstrikt in het web. e f e e G ge Internet is een prachtig medium. Je kunt veel plezier beleven aan het spelen van spelletjes, bekijken van filmpjes en chatten met vrienden. Ok

Nadere informatie

Huiswerk. Waarom geven wij op school huiswerk? Wij vinden huiswerk zinvol, omdat we denken daar het volgende mee te kunnen bereiken :

Huiswerk. Waarom geven wij op school huiswerk? Wij vinden huiswerk zinvol, omdat we denken daar het volgende mee te kunnen bereiken : Versie: ktber 2016 Huiswerk Op nze schl wrdt in diverse grepen huiswerk gegeven. Onder huiswerk verstaan we werk dat vanuit de schl meegegeven wrdt en waarvan verwacht wrdt dat het dr de kinderen thuis

Nadere informatie

PESTPROTOCOL OBS Aan de Roer

PESTPROTOCOL OBS Aan de Roer PESTPROTOCOL OBS Aan de Rer Pestprtcl OBS Aan de Rer 1 Inleiding Vr u ligt het Pestprtcl OBS Aan de Rer. Het prtcl geeft leerkrachten van grep 1 tt en met 8 richtlijnen vr het vrkmen, signaleren en aanpakken

Nadere informatie

Website Wemel : Wie zijn wij?

Website Wemel : Wie zijn wij? Website Wemel : Wie zijn wij? Een wemel is iemand die niet kan stilzitten, die vanbinnen en vanbuiten altijd maar wriemelt en beweegt, die zich niet lang p hetzelfde kan richten, en in heel veel dingen

Nadere informatie

HET DEMOCRATISCH GEHALTE VAN MIJN GROEP

HET DEMOCRATISCH GEHALTE VAN MIJN GROEP HET DEMOCRATISCH GEHALTE VAN MIJN GROEP INFORMATIE OVER DE ACTIVITEIT Delgrep Duur Materiaal Delstellingen 4 de / 5 de / 6 de jaar secundair nderwijs +/- 30 minuten Een kpie van het raster vr elke leerling

Nadere informatie

Pestprotocol. Pestprotocol Stichting Allure januari 2012 1

Pestprotocol. Pestprotocol Stichting Allure januari 2012 1 Pestprtcl Elke schl bij Stichting Allure hanteert een Pestprtcl. Het schlspecifieke Pestprtcl is een afgeleide van dit algemeen Pestprtcl. 1. Del van het pestprtcl: Wij vinden dat elk kind dat bij ns naar

Nadere informatie

Gedragsprotocol Samenwerkingsschool Balans. Wat is het gedragsprotocol? Uitgangspunt. Pesten of plagen?

Gedragsprotocol Samenwerkingsschool Balans. Wat is het gedragsprotocol? Uitgangspunt. Pesten of plagen? Gedragsprtcl Samenwerkingsschl Balans Wat is het gedragsprtcl? Het gedragsprtcl vrmt de verklaring van het schlbestuur, de directie, de leerkrachten, de leerlingen en de uders waarin is vastgelegd dat

Nadere informatie

Hoogbegaafdheid & dubbele of misdiagnose

Hoogbegaafdheid & dubbele of misdiagnose Hgbegaafdheid & dubbele f misdiagnse Minka Dumnt 20 april 2016 Hgbegaafdheid & dubbele f misdiagnse Inhud Begaafdheidskenmerken Verklaring van de kenmerken Prfielen van Betts & Neihart Misdiagnses Delen

Nadere informatie

Competentieprofiel hoofdbegeleid(st)er dagcentrum

Competentieprofiel hoofdbegeleid(st)er dagcentrum Cmpetentieprfiel hfdbegeleid(st)er dagcentrum 1. Hfddel en plaats van de functie Onder supervisie van de cördinatie/directie van het dagcentrum de dagelijkse dienstverlening naar nze gebruiker(s) binnen

Nadere informatie

MedewerkerMonitor Benchmark in de Zorg

MedewerkerMonitor Benchmark in de Zorg MedewerkerMnitr Benchmark in de Zrg Telichting pzet vragenlijst en invulinstructies U heeft een inlgcde ntvangen per brief f per e-mail. Mcht u geen inlgcde ntvangen hebben, dan kunt u terecht bij de benchmarkcördinatr

Nadere informatie

Vrij zijn - als een koningskind leven in Gods koninkrijk!

Vrij zijn - als een koningskind leven in Gods koninkrijk! 1 Vrij zijn - als een kningskind leven in Gds kninkrijk! Als de Zn je heeft vrijgemaakt, zul je werkelijk vrij zijn! Jh.8:36 Vrij zijn, dr wat Jezus vr ns heeft gedaan aan het kruis. Dit prgramma hebben

Nadere informatie

Hoe kan ik als leerkracht gepast omgaan met probleemgedrag van leerlingen uit een type 3-klas?

Hoe kan ik als leerkracht gepast omgaan met probleemgedrag van leerlingen uit een type 3-klas? LEERVRAAG 4 Leervraag (wat is / he kan ik vraag) Activiteiten uit stappenplan - Infrmeren - Observeren - Middelen zeken - Actie ndernemen - Evalueren He kan ik als leerkracht gepast mgaan met prbleemgedrag

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk werk Sociaal agogische vaardigheden

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk werk Sociaal agogische vaardigheden ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Mdule Cde Graduaat Maatschappelijk werk Sciaal aggische vaardigheden Bc5 Lestijden 40 Studiepunten Ingeschatte ttale n.v.t. studiebelasting 50 (in uren) 1 Mgelijkheid

Nadere informatie

Protocol bij het overlijden van een gezinslid van een leerling

Protocol bij het overlijden van een gezinslid van een leerling Prtcl bij het verlijden van een gezinslid van een leerling Algemeen: Er wrden geen mededelingen aan de pers gedaan. Het lcatie aanspreekpunt f de directeur meldt alleen dat nze 1 ste zrg de nabestaanden

Nadere informatie

Agressie bij dementie, hoe hier mee om te gaan

Agressie bij dementie, hoe hier mee om te gaan Agressie bij dementie, he hier mee m te gaan Agressie is een svrm welke vrtkmt uit een emtie. Het is zichtbaar, de emtie er achter is vaak meilijk te peilen bij cliënten met dementie en daarm wrdt het

Nadere informatie

Anti Pestbeleid Uitgangspunt: Ieder kind heeft recht op een veilige omgeving en een plezierige schooltijd. Achtergrond

Anti Pestbeleid Uitgangspunt: Ieder kind heeft recht op een veilige omgeving en een plezierige schooltijd. Achtergrond Anti Pestbeleid Uitgangspunt: Ieder kind heeft recht p een veilige mgeving en een plezierige schltijd Achtergrnd - Wat is pesten? 'Iemand wrdt getreiterd f is het mikpunt van pesterijen als hij f zij herhaaldelijk

Nadere informatie

Solliciteren bij bnr. Selectiecriteria juniormedewerker

Solliciteren bij bnr. Selectiecriteria juniormedewerker Slliciteren bij bnr Fijn dat je wilt slliciteren p de functie van junirmedewerker bnr. Dat kan dr nderstaande vragen te beantwrden, die gebaseerd zijn p de selectiecriteria vr junirmedewerkers. Het eindprfiel

Nadere informatie

De denkstijltest. CompetenZa info@competenza.nu www.competenza.nu

De denkstijltest. CompetenZa info@competenza.nu www.competenza.nu De denkstijltest Wat is het? Uw manier van denken bepaalt in sterke mate he u zich velt en he u handelt. Dat geldt vr individuen, maar k vr teams en rganisaties. MindSnar is een methde waarmee denkstijlen

Nadere informatie

Het Coole Kikkerplan Binnen twee weken een klas vol vet coole kikkers Groep 4 tot en met 8

Het Coole Kikkerplan Binnen twee weken een klas vol vet coole kikkers Groep 4 tot en met 8 Het Cle Kikkerplan Binnen twee weken een klas vl vet cle kikkers Grep 4 tt en met 8 Anne Kijman, Kinderpsychlg NIP/Gz BIG i.s.m Christine de Jngh en Yvnne van der Zanden, leerkrachten Jhannesschl Pijnacker

Nadere informatie

Uit hetzelfde nest gegroeid.

Uit hetzelfde nest gegroeid. Uit hetzelfde nest gegreid. Marina de Jde Als mijn zus sterft zal het me niets den! Zij laat me vlkmen kud. Ik heb geneg met haar afgezien, het is echt een serpent, je zu eens meten weten, laat een vruw

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan 2011-2013. Christelijke Peuterspeelzaal Lotje

Pedagogisch beleidsplan 2011-2013. Christelijke Peuterspeelzaal Lotje Pedaggisch beleidsplan 2011-2013 Christelijke Peuterspeelzaal Ltje Inhudspgave 1. Inleiding 2. Visie 3. Delen 4. Uitwerking van de delen 4.1 Liefdevlle benadering 4.2 Bijbelse waarden en nrmen 4.3 Emtinele

Nadere informatie

Kleerkastgriezels. Doelstellingen. Materiaal

Kleerkastgriezels. Doelstellingen. Materiaal Hallween Kleerkastgriezels Delstellingen De kinderen ervaren dat één gebeurtenis sms meerdere rzaken en gevlgen kan hebben. De kinderen ntdekken he vercnsumptie van kledij nefast is vr nze planeet. De

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING ADMINISTRATIEF MEDEWERKER backoffice

FUNCTIEBESCHRIJVING ADMINISTRATIEF MEDEWERKER backoffice FUNCTIEBESCHRIJVING ADMINISTRATIEF MEDEWERKER backffice Identificatiegegevens Functie: administratief medewerker Functietitel: administratief medewerker backffice Niveau/rang: administratief medewerker

Nadere informatie

Contract gedragsverandering

Contract gedragsverandering Cntract gedragsverandering Stappenplan m je delen te bereiken Tips m je delen te bereiken Cntract vr gedragsverandering (vrbeeld) Del/gedrag Om deel te nemen aan de Dam tt Dam lp met mijn vriendengrep

Nadere informatie

Uitwerking kerndoel 2 Nederlandse taal

Uitwerking kerndoel 2 Nederlandse taal Uitwerking kerndel 2 Nederlandse taal Tussendelen en leerlijnen Nederlandse taal Primair nderwijs In samenwerking met het expertisecentrum Nederlands Enschede, 1 juni 2006 Nederlands kerndel 2 Stichting

Nadere informatie

De aandachtspuntenlijst

De aandachtspuntenlijst De aandachtspuntenlijst Wat is de aandachtspuntenlijst? De aandachtspuntenlijst is een verzicht van nderwerpen die aan de rde kunnen kmen tijdens een afspraak met de neurlg. Onderwerpen waarver u meer

Nadere informatie

Verzuim Beleid. www.smallsteps.info. Opgemaakt door Human Resource Management. Doelgroep Alle werknemers. Ingangsdatum 4 juli 2014. Versie 0.

Verzuim Beleid. www.smallsteps.info. Opgemaakt door Human Resource Management. Doelgroep Alle werknemers. Ingangsdatum 4 juli 2014. Versie 0. Verzuim Beleid Opgemaakt dr Human Resurce Management Delgrep Alle werknemers Ingangsdatum 4 juli 2014 Versie 0.1 www.smallsteps.inf clfn Verzuimbeleid Visie en aanpak verzuim Delgrep: alle werknemers Versie:

Nadere informatie

De groepsleerkrachten bereiden zich samen voor op het gesprek met hun groep.

De groepsleerkrachten bereiden zich samen voor op het gesprek met hun groep. PROTOCOL ROUWVERWERKING Het stappenplan A. Het bericht kmt binnen Bericht van een ngeluk f verlijden van een leerling - Tezeggen dat er iemand zal terugbellen. Vragen p welk nummer men bereikbaar is en

Nadere informatie

Stap 4 Deel 2. 4.2.1 Controle willen houden over wat je denkt en voelt

Stap 4 Deel 2. 4.2.1 Controle willen houden over wat je denkt en voelt Stap 4 Deel 2 De rzaak van stress: de illusie dat we cntrle kunnen hebben als we maar geneg ns best den. 4.2.1 Cntrle willen huden ver wat je denkt en velt Je hebt al gelezen dat gedachten waar je in vastzit,

Nadere informatie

Licht traumatisch hersenletsel (kinderen t/m 5 jaar)

Licht traumatisch hersenletsel (kinderen t/m 5 jaar) Licht traumatisch hersenletsel (kinderen t/m 5 jaar) 2 Inleiding Uw kind heeft een licht traumatisch hfd-/hersenletsel pgelpen dr een ngeval f een klap tegen zijn/haar hfd. Deze flder beschrijft de infrmatie

Nadere informatie

Genderloopbaankloof: enkele voorzetten vanuit Persephone vzw, organisatie van vrouwen met een handicap of invaliderende chronische ziekte

Genderloopbaankloof: enkele voorzetten vanuit Persephone vzw, organisatie van vrouwen met een handicap of invaliderende chronische ziekte Genderlpbaanklf: enkele vrzetten vanuit Persephne vzw, rganisatie van vruwen met een handicap f invaliderende chrnische ziekte De genderlpbaanklf verdient aandacht van de beleidsmakers en de sciale partners.

Nadere informatie

Justitieasssitent (M/V)

Justitieasssitent (M/V) MOD WVG afdeling Persneel Kning Albert II-laan 35 bus 30 1030 BRUSSEL T 02 553 31 52 F 02 553 34 77 persneel@wvg.vlaanderen.be FUNCTIEBESCHRIJVING ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Nadere informatie

Studievaardigheden in monitoraatsoefeningen. Checklist goede oefeningen faculteit Letteren

Studievaardigheden in monitoraatsoefeningen. Checklist goede oefeningen faculteit Letteren Studievaardigheden in mnitraatsefeningen Checklist gede efeningen faculteit Letteren Overzicht 1. Cmmunicatie 2. Een echte mnitr 3. De inhud van je efening bepalen 4. Een ged lesbegin 5. Belang van een

Nadere informatie

Mediteren voor Musici

Mediteren voor Musici Het Sandelhut Meditatietechnieken, Caching en Training Mediteren vr Musici Lcatie: Het Beekse Bshuis Girlesedijk ngenummerd Hilvarenbeek Pst: Gildelaan 41 5081 PJ Hilvarenbeek Cntact: 06 155 77 510 infrmatie@hetsandelhut.nl

Nadere informatie

Wij zijn een KiVaschool!

Wij zijn een KiVaschool! Elke schl bij Stichting Allure hanteert een Pestprtcl. Dit schlspecifieke Pestprtcl is een afgeleide van het algemeen Pestprtcl Allure. O.B.S.Geert Hlle hanteert de KiVa aanpak. Wij zijn een KiVaschl!

Nadere informatie

Uitnodiging Vormingsreeksen & coachingstrajecten

Uitnodiging Vormingsreeksen & coachingstrajecten Uitndiging Vrmingsreeksen & cachingstrajecten In januari 2006 startte de K.U.Leuven, in samenwerking met K VIV, VOV en Amazne het prject Vruwelijk Ingenieur. Het prject krijgt de financiële steun van het

Nadere informatie

Kleerkastgriezels. Doelstellingen. Materiaal

Kleerkastgriezels. Doelstellingen. Materiaal Hallween Kleerkastgriezels Delstellingen De kinderen ervaren dat één gebeurtenis sms meerdere rzaken en gevlgen kan hebben. De kinderen ntdekken he het leven van een kledingstuk er vaak uitziet. De kinderen

Nadere informatie

re-integratie jobcaoching praktijkleerwerktraject De Pastorie diverse branches social return

re-integratie jobcaoching praktijkleerwerktraject De Pastorie diverse branches social return jbcaching praktijkleerwerktraject De Pastrie scial return Stichting MatchWinners Rermnd jbcaching praktijkleerwerktraject De Pastrie scial return Stichting Matchwinners Rermnd 1. Intr Sinds 2009 biedt

Nadere informatie

Aanbod inspiratie en introductie workshops

Aanbod inspiratie en introductie workshops Aanbd inspiratie en intrductie wrkshps Overzicht van de inspiratie en intrductie wrkshps Inspiratie en kennismaking met systeemdenken en duurzaam ndernemen Deze reeks wrkshps belicht een reeks aspecten

Nadere informatie

Waterbeheer, kan jij het aan?

Waterbeheer, kan jij het aan? Waterbeheer, kan jij het aan? Een rllenspel ver waterbeheer in het beheergebied van een waterschap Vakgebied: Aardrijkskunde, Bilgie, Maatschappijleer Niveau: klas 3 HAVO en VWO Tijdsduur: 60 minuten Waterbeheer

Nadere informatie

Baan in Beeld. Outplacementprogramma Goud

Baan in Beeld. Outplacementprogramma Goud Baan in Beeld. Outplacementprgramma Gud De utplacementprgramma s van Baan in Beeld zijn bestemd vr medewerkers die een rganisatie gaan verlaten en nieuw werk zeken. Om aan de unieke behefte van uw medewerker

Nadere informatie

Pestprotocol. 1 Achtergrond. 1.1 Uitgangspunt. 1.2 Pesten in het cluster-4-onderwijs. Onderwijs. Pestprotocol Versie: 1.0 Datum: 20 mei 2014

Pestprotocol. 1 Achtergrond. 1.1 Uitgangspunt. 1.2 Pesten in het cluster-4-onderwijs. Onderwijs. Pestprotocol Versie: 1.0 Datum: 20 mei 2014 Pestprtcl Onderwijs Pestprtcl Versie: 1.0 Datum: 20 mei 2014 1 Achtergrnd 1.1 Uitgangspunt Beleid tegen pesten valt binnen het veiligheidsbeleid van Yulius Onderwijs. Ons uitgangspunt is dat nze schl een

Nadere informatie

Mama Lief. Elen Lescoat en Orianne Lallemand ISBN 978 90 5924 444 3. Vanaf 3 jaar NUR 273. Uitgeverij Bakermat. Suggesties: Emy Geyskens

Mama Lief. Elen Lescoat en Orianne Lallemand ISBN 978 90 5924 444 3. Vanaf 3 jaar NUR 273. Uitgeverij Bakermat. Suggesties: Emy Geyskens Elen Lescat en Orianne Lallemand ISBN 978 90 5924 444 3 Vanaf 3 jaar NUR 273 Suggesties: Emy Geyskens Krte inhud 1 Mijn mama is een fee. Haar jurk is een blesem, haar juwelen de zn en zij de miste. Mama

Nadere informatie

Ace! Training E-learning module 'vragen stellen' Cursus communicatievaardigheden 1

Ace! Training E-learning module 'vragen stellen' Cursus communicatievaardigheden 1 Ace! Training E-learning mdule 'vragen stellen' Cursus cmmunicatievaardigheden 1 Gede vragen stellen Vragen stellen is een vrm van verbale cmmunicatie. Verbale cmmunicatie bestaat uit spreken en luisteren.

Nadere informatie

LOGO Fontys HS xxx DELIVERABLE 1-07 VRAGENLIJST KENNISMAKEN

LOGO Fontys HS xxx DELIVERABLE 1-07 VRAGENLIJST KENNISMAKEN LOGO Fntys HS xxx DELIVERABLE 1-07 VRAGENLIJST KENNISMAKEN met Fntys Hgeschl XXX studiejaar 2009-2010 Vul de vragenlijst in en neem deze mee naar het gesprek met de dcent. 1. Persnlijke gegevens Vr- en

Nadere informatie

Maatschappelijke Stage

Maatschappelijke Stage Maatschappelijke Stage 2 Inhud 1. Wat is MAS? 1.1 MAS algemeen. 1.2 MAS p het Gren van Prinstererlyceum 1.3 Deadlines 2. Stage zeken 2.1 De stage cördinatr p schl. 2.2 Masactief 3. De frmulieren 3.1 Aanvraagfrmulier

Nadere informatie

Een profiel maken voor [onderwerp]

Een profiel maken voor [onderwerp] MPA MindSnar Een prfiel maken vr [nderwerp] Wat det MPA, de denkstijltest? MPA legt u vragen en keuzes vr. Z zekt het naar patrnen in he u denkt. Van die patrnen maakt het grafieken en rapprten. Bvendien

Nadere informatie

Tips Digiduif. 1. U logt in op digiduif met uw e-mail adres en wachtwoord.

Tips Digiduif. 1. U logt in op digiduif met uw e-mail adres en wachtwoord. Tips Digiduif 1. U lgt in p digiduif met uw e-mail adres en wachtwrd. 2. U kiest de knp instellingen. Op de vlgende pagina s kunt u allerlei zaken invullen en aanpassen die bij uw accunt hren. Tevens zit

Nadere informatie

Vier beproefde manieren om de pot met goud, leren van elkaars ervaringen, open te maken

Vier beproefde manieren om de pot met goud, leren van elkaars ervaringen, open te maken Vier beprefde manieren m de pt met gud, leren van elkaars ervaringen, pen te maken Het leren van ervaringen vraagt m het nderzeken van die ervaringen, het liefst in een grep samen met anderen. Dit kan

Nadere informatie

Stel uw inkomen zeker, sluit een arbeidsongeschiktheidsverzekering af

Stel uw inkomen zeker, sluit een arbeidsongeschiktheidsverzekering af Stel uw inkmen zeker, sluit een arbeidsngeschiktheids af Eindelijk geniet u van een heerlijke skivakantie. En natuurlijk verkmt het u niet, want u bent een ervaren skiër. Maar laat dat ngeluk nu net in

Nadere informatie

LEERVRAAG 2. - Informatie: - informeren. - observeren. - middelen zoeken. - actie ondernemen. - evalueren

LEERVRAAG 2. - Informatie: - informeren. - observeren. - middelen zoeken. - actie ondernemen. - evalueren LEERVRAAG 2 Leervraag (wat is /he kan ik vraag) He krijg ik een vllediger beeld van de hulp die Daan krijgt? Activiteiten uit stappenpla n - infrmeren - bserveren - middelen zeken - actie ndernemen - evalueren

Nadere informatie

VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD

VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD Sinds 1 september 2004 kan elke schl een uderraad prichten vlgens het participatiedecreet. Het schlbestuur is verplicht m een uderraad p te richten als 10% van de uders er

Nadere informatie

Experimenteren. 1 Experimenteren met energie. Luister eerst naar de afspraken van je leerkracht!

Experimenteren. 1 Experimenteren met energie. Luister eerst naar de afspraken van je leerkracht! Experimenteren Luister eerst naar de afspraken van je leerkracht! Je werkt de nderzekspdrachten uit in grep. Gebruik de fiche Werken in grep met drschuifsysteem. Opgepast! Je wrdt berdeeld dr je grepsleden.

Nadere informatie

Ontdekken van talenten jouw woorden, jouw verhaal

Ontdekken van talenten jouw woorden, jouw verhaal Ontdekken van talenten juw wrden, juw verhaal Methdiek Omschrijving: Kunnen werken met je talenten geeft mensen energie, weerbaarheid en veerkracht. Via deze methdiek wrden teams uitgendigd m hun talenten

Nadere informatie

Onze groep bezoekt de voorstelling op: LESBRIEF

Onze groep bezoekt de voorstelling op: LESBRIEF Onze grep bezekt de vrstelling p: LESBRIEF 1 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Geachte leerkracht, Deze lesbrief is bedeld

Nadere informatie

De gastouder schept een vertrouwde en familiare opvang omgeving voor het gastkind

De gastouder schept een vertrouwde en familiare opvang omgeving voor het gastkind Gastuderbureau Kindvriendelijk PEDAGOGISCH BELEID Inleiding Kinderpvang is een kwestie van vertruwen. Vraaguders vertruwen de gastuders en het gastuderbureau hun allerliefste bezit te. Zij meten de zekerheid

Nadere informatie

OUDERBLIK. Een rugzak vol ideeën voor ouders en school SCHRIFTELIJKE COMMUNICATIE MET OUDERS

OUDERBLIK. Een rugzak vol ideeën voor ouders en school SCHRIFTELIJKE COMMUNICATIE MET OUDERS OUDERBLIK Een rugzak vl ideeën vr uders en schl SCHRIFTELIJKE COMMUNICATIE MET OUDERS 2012 1. Schriftelijke cmmunicatie met anderstalige uders Schriftelijke cmmunicatie gaat ver alle cmmunicatie naar uders

Nadere informatie

Klimaatpraat. Doelstellingen

Klimaatpraat. Doelstellingen Week van het bs 2 ste graad Klimaatpraat Delstellingen Kinderen: kennen het belang van bmen vr de pname en pslag van CO². ntdekken dat zrg dragen vr bssen een psitieve invled heeft p ns klimaat. werken

Nadere informatie