Fyta y g ta oras BV Planten in de klas

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Fyta y g ta oras BV Planten in de klas"

Transcriptie

1 Fytagoras BV Plant and sensor innovations Planten in de klas

2 Located in bioscience city Leiden Central to the Dutch Greenport (Westland) Located in BioScience park Leiden, Leiden University (Medical Center and Faculty of Science) and 60 Life Science / biotechnology companies

3 FFEW Fytagoras Seed Breeding Physiology Sensors Metabolites

4 PLANT & SENSORS Development, application of (new) sensor technologies - Seed Plant starting materials quality, treatment and storage - Tissue cultures Fast breeding technology Green house technology - Substrates - Root environment - Climate control Natural products - Database search - In vitro bioactivity - Metabolic profiling - Compound identification >100 scientific publications 10 patents

5 Gezonde aspecten van planten in de leef en werk omgeving Effecten op het binnenklimaat: fysische omstandigheden, zoals luchtvochtigheid, CO 2, temperatuur, geluid etc. Effecten op de aanwezigheid van schadelijke stoffen Effecten op het welbevinden (subjectieve beleving), gezondheid d (objectief) Effecten op werk/leerprestaties (objectieve effecten op zowel creatieve als standaard taken) Effecten van educatie op natuurbehoud, duurzaamheid en beleving van de natuur

6 Effecten op de aanwezigheid van schadelijke stoffen Objectieve, reproduceerbare en onderscheidende toets voor de luchtzuiverende capaciteiten van planten. Gidsstof: formaldehyde Basis voor normstelling B i h i ti h Basis voor mechanistisch fysiologisch onderzoek, veredeling en selectie

7 060 0,60 0,50 pp pm forma aldehyde 0,40 0,30 0,20 0,10 0, tijd in min.

8 0,60 ppm formalde ehyde 050 0,50 0,40 0,30 0, ,10 0, tijd in min.

9 ppm formaldehyde gas opname per 100 gram blad 12,00 10,00 opname formaldehyd de per minuu ut/ 100 gr bla ad 8,00 6,00 4,00 2,00 0,00 Soort Soort Soort Soort Soort Soort Soort Soort Soort Soort Soort

10 Planten op het werk Effecten op werkprestaties (objectieve effecten op zowel creatieve als standaard taken)

11 Effect op creatieve taken 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% No plants One plant Many Plants 20,0 18,0 16,0 14,0 Mean percentage of correct associations at o s (creative tasks) 12,0 10,00 8,0 6,0 40 4,0 2,0 0,0 No plants One plant Many yplants Mean number of correct associations by students with a high score on selfreported physical exhaustion

12 Opzet van het project en onderzoek Meten van effectiviteit luchtzuivering onder klasomstandigheden Meten van luchtconditie in de klas met en zonder planten Meten van gezondheid/welbevinden van de leerlingen Meten van prestaties van de leerlingen Interview met leerkrachten Lessen en excursies rond groen g voor leerlingen en docenten

13 meetops

14 RV (% %) Tempera atuur (oc) CO2 (pp pm) 0 0 0:00 2:24 4:48 7:12 9:36 12:00 14:24 16:48 19:12 21:36 0:00 Tijd (uur)

15 Parameters Basisschool A Basisschool B Basisschool C Basisschool D Min. Temp ( C) Max. Temp ( C) Gem. temp tijdens lesuren ( C) Min. CO (ppm) Max. CO (ppm) Min. RV (%) Gem. RV (tijdens lesuren) (%) Gem. PAR- licht (bij meetstation) <10 <10 <10 <10

16 Lichtafhankelijke CO 2 opname ppm CO CO PAR CO PAR CO2 0 PAR CO PAR :09 8:24 8:38 8:52 9:07 9:21 9:36 tijd (uur:min)

17 Licht ONafhankelijke luchtzuivering 0,60 0,50 0,40 [HCOH] ppm 0,30 0,20 Controle zonder plant PAR 8-15 PAR 0 PAR (donker) 0,10 0, tijd in min.

18 Conclusies uit de gemeten data van de voormetingen: Temperatuur is redelijk constant, maar neemt iets toe als er leerlingen in de klas zijn. Er is een duidelijke en snelle toename van de CO 2 als er leerlingen aanwezig zijn in het lokaal. De luchtvochtigheid htigheid beweegt eegt in toe- en afname mee met de CO 2. Dit geldt voor alle geanalyseerde lokalen op bijna alle dagen. PAR-licht is bij deze opstelling op veel plaatsen in de klas onder de grenswaarde van 10 PAR. Er zijn locaties in de lokalen waar meer licht is (30-60 PAR), vooral bij de ramen. Luchtzuiverende werking van planten is lichtafhankelijk. Hoe meer licht, hoe sneller de afname. Echter, de luchtzuiverende werking is nog steeds sterk aanwezig in het volledige donker.

19 Testen van leerlingen li Vragenlijst gezondheidsklachten voor basisschoolleerlingen (bron: Fjeld, 2002). "Vragenlijst welbevinden en betrokkenheid van basisschoolleerlingen" (bron: De Lee & De Volder, 2009). Prestatietesten voor basisschoolleerlingen Associatie test Tekenset test Woordslang test Geheischrift test

20

21 Effect op CO 2 in de klas Periode 1 Periode 2 PAR CO 2 (ppm) CO 2 (ppm) (relatief) Klas 7A (Geen planten) (Met planten) 0 (tijdens school- uren) Klas 7/8B (Geen planten) (Geen planten) 0 (tijdens schooluren)

22

23

24 Effect op gezondheid Slaperig Afbeelding gevoel 1.1: Resultaten van de score op de schaal met 10 Moeite om gezondheidsproblemen je te concentreren bij leerlingen in klassen waar planten wel en niet zijn geplaatst (onderzoek Plant in de Klas) Stijve of pijnlijke schouders of nek 2,00 Vermoeid 1,90 Hoesten 1,80 Hoofdpijn 1,70 1,60 Droge of schorre keel Sc core gezondhe eidsklachten (1 1=weinig; 4=ve eel) Droge 1,50 of jeukende gezichtshuid Jeuk 1,40aan ogen of droge ogen Droge of 1,30 jeukende huid op handen 1,20 Score alle 1,10gezondheidsproblemen 100 1,00 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Voormeting Nameting Score gezondheidsproblemen (0=nooit; 4=altijd) 1,9 2,0 Controlegroep (geen planten geplaatst) Experimentele groep (Geen PAR) Experimentele groep w el PAR) Met planten, met PAR licht Met planten, zonder PAR licht Zonder planten

25 Afbeelding 1.3: resultaten van de geheimschrifttest bij leerlingen in klassen waar planten wel en niet zijn geplaatst (Onderzoek Plant in de klas) test Score geheimschrift t 60, ,00 50,00 45,00 40, ,00 30,00 25,00 20,00 15,00 10, ,00 0,00 Voormeting Nameting Controlegroep (geen planten geplaatst) Experimentele groep (Geen PAR) Experimentele groep w el PAR)

26 Resultaten onderzoek Plant in de klas Positieve effecten: obeter klasklimaat obetere B t leerling li prestatie ti ominder gezondheidsklachten o Enthousiasme voor groen Negatieve effecten Geen Aandachtspunten: Ruimteverbruik Plantverzorgingt i

Project Plant in de klas Air So Pure oktober 2011

Project Plant in de klas Air So Pure oktober 2011 1 2 Management samenvatting Het slechte klimaat in de klaslokalen is een zorg die erkend wordt door de overheid. Het grote aantal kinderen in een relatief kleine ruimte leidt tot te hoge concentraties

Nadere informatie

Projectnummer: 13908 Projecttitel: Planten in de klas

Projectnummer: 13908 Projecttitel: Planten in de klas 2 Inhoudsopgave Pagina: 0. Management Samenvatting 5 1. Inleiding 10 2. Doelen in het project 12 3. Fasering 14 4. Opzet van de studies, materialen en methoden en resultaten per fase en deel 15 4.1. Fase

Nadere informatie

Groen in de klas. Anouk Pelzer Innovatieadviseur Aldus bouwinnovatie Projectleider onderzoeksproject BGG Architect

Groen in de klas. Anouk Pelzer Innovatieadviseur Aldus bouwinnovatie Projectleider onderzoeksproject BGG Architect Groen in de klas Anouk Pelzer Innovatieadviseur Aldus bouwinnovatie Projectleider onderzoeksproject BGG Architect www.bouwenmetgroenenglas.nl / anouk@bouwenmetgroenenglas.nl 1 Wat gaan we doen in deze

Nadere informatie

GEZOND GROEN OP DE WERKPLEK. Gezondheidseffecten van planten op de werkplek

GEZOND GROEN OP DE WERKPLEK. Gezondheidseffecten van planten op de werkplek GEZOND GROEN OP DE WERKPLEK Gezondheidseffecten van planten op de werkplek Droge keel? Branderige ogen? Vaak hoofdpijn? Verbeter het werkklimaat met planten! Binnenklimaat Het is niet makkelijk om op kantoor

Nadere informatie

Meten is weten (wat te doen) Gezondheid in woningen, scholen en kinderdagverblijven. Presentatie 3e kennisdag Bouwfysica 14 mei 2009

Meten is weten (wat te doen) Gezondheid in woningen, scholen en kinderdagverblijven. Presentatie 3e kennisdag Bouwfysica 14 mei 2009 Meten is weten (wat te doen) Gezondheid in woningen, scholen en kinderdagverblijven ir. Henk Versteeg Presentatie 3e kennisdag Bouwfysica 14 mei 2009 Lichtveld Buis & Partners BV Raadgevende ingenieurs

Nadere informatie

Planten en Ouderenzorg

Planten en Ouderenzorg Fytagoras B.V. Sylviusweg 72 Postbus 546 2300 AM Leiden www.fytagoras.nl Fytagoras-rapport T 071 527 47 42 F 071 527 50 85 info@fytagoras.nl Planten en Ouderenzorg PT projectnummer: 14645 Datum 22-4-2013

Nadere informatie

Structureel resultaat. Eenvoudige integratie. Helder inzicht. Onze klanten

Structureel resultaat. Eenvoudige integratie. Helder inzicht. Onze klanten Structureel resultaat Met INSIGHTNOW wordt de kwaliteit van het binnenmilieu op hoog niveau gehandhaafd tegen een fractie van de kosten van infrastructurele maatregelen en verbeteringen. Het inzicht in

Nadere informatie

Een ervaringsdeskundige voor de klas: werkt het? Mail Bas voor het rapport

Een ervaringsdeskundige voor de klas: werkt het? Mail Bas voor het rapport Een ervaringsdeskundige voor de klas: werkt het? Mail Bas voor het rapport Bas van den Putte (s.j.h.m.vandenputte@uva.nl) Tessa Rutten Anneke de Graaf Gert-Jan de Bruijn Een ervaringsdeskundige voor de

Nadere informatie

Interfacultaire Lerarenopleidingen, Universiteit van Amsterdam

Interfacultaire Lerarenopleidingen, Universiteit van Amsterdam Naam auteur(s) Nijenhuis, N Vakgebied Natuurkunde Titel Wiskunde bij Natuurkunde: de afgeleide Onderwerp Wiskunde natuurkunde transfer Opleiding Interfacultaire Lerarenopleidingen, Universiteit van Amsterdam

Nadere informatie

Wat gaan we doen? Voeding en schoolprestatie: Stelling. Definities. Conclusie. Hoe komt leren tot stand?

Wat gaan we doen? Voeding en schoolprestatie: Stelling. Definities. Conclusie. Hoe komt leren tot stand? Voeding en schoolprestatie: Hoofdzaak of kopzorg? Dr. Renate H.M. de Groot Wat gaan we doen? Definities" Hoe komt leren tot stand?" Wat gebeurt er met leren tijdens de adolescentie?" Rol van omgevingsfactoren:

Nadere informatie

De datateam methode: Onderzoek en praktijk

De datateam methode: Onderzoek en praktijk De datateam methode: Onderzoek en praktijk 10 maart, 2015 OCW, Den Haag Kim Schildkamp Cindy Poortman Anne Tappel Programma Opbrengtgericht werken (OGW) Belang van OGW Manier van OGW: de datateam methode

Nadere informatie

Een effectiviteitsanalyse van de

Een effectiviteitsanalyse van de Verzuimende werknemers Een effectiviteitsanalyse van de verzuimbegeleiding door Top-Care Onderzoek naar de effectiviteit van de verzuimspecifieke aanpak van Top-Care Esther Hilbers 1 In deze rapportage

Nadere informatie

Is ventileren echt zo belangrijk voor je gezondheid? Dag van de Binnenlucht 2 November 2017

Is ventileren echt zo belangrijk voor je gezondheid? Dag van de Binnenlucht 2 November 2017 Is ventileren echt zo belangrijk voor je gezondheid? Dag van de Binnenlucht 2 November 2017 drs. Lonneke Haans, BBA Binnenmilieu BV 1 2 Luchtverversing in woningen vaak onvoldoende In geen enkele woning

Nadere informatie

Bent u gemotiveerd? L.E.J. Gerretsen Studentnummer: Eerste begeleider: prof. dr. L. Lechner Tweede begeleider: Dr. A.

Bent u gemotiveerd? L.E.J. Gerretsen Studentnummer: Eerste begeleider: prof. dr. L. Lechner Tweede begeleider: Dr. A. Bent u gemotiveerd? Een Experimenteel Onderzoek naar de Invloed van een op het Transtheoretisch Model Gebaseerde Interventie op de Compliance bij de Fysiotherapeutische Behandeling van Psychiatrische Patiënten

Nadere informatie

betere prestaties Powered by Zehnder - J.E. StorkAir & Rockfon

betere prestaties Powered by Zehnder - J.E. StorkAir & Rockfon Powered by Zehnder - J.E. StorkAir & Rockfon betere prestaties ComfoSchool, het gezonde ventilatieplafond voor klaslokalen: constant frisse lucht, uitstekende akoestiek ik voel me super, man! ComfoSchool

Nadere informatie

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Contact opleiding: Marc Spiller (marc.spiller@wur.nl) Integrale

Nadere informatie

Verbetering reflectievaardigheden pabo-studenten m.b.v. CLASS Diny Langendijk en Cathy van Tuijl, Saxion Deventer (Zichtlijn Opleidingspraktijk

Verbetering reflectievaardigheden pabo-studenten m.b.v. CLASS Diny Langendijk en Cathy van Tuijl, Saxion Deventer (Zichtlijn Opleidingspraktijk Verbetering reflectievaardigheden pabo-studenten m.b.v. CLASS Diny Langendijk en Cathy van Tuijl, Saxion Deventer (Zichtlijn Opleidingspraktijk verbeteren door onderzoek) Interactiekwaliteit leerkracht

Nadere informatie

Dorine Collard (Mulier instituut) Peter-Jan Mol (KCsport) namens het SMART MOVES! consortium 1

Dorine Collard (Mulier instituut) Peter-Jan Mol (KCsport) namens het SMART MOVES! consortium 1 Dorine Collard (Mulier instituut) Peter-Jan Mol (KCsport) namens het SMART MOVES! consortium 1 2 Er is in toenemende mate aandacht voor de mogelijke positieve effecten van bewegen op cognitieve processen

Nadere informatie

Wat gaan we doen? Hoe komt leren tot stand?

Wat gaan we doen? Hoe komt leren tot stand? Voeding en schoolprestatie: Hoofdzaak of kopzorg? Dr. Renate H.M. de Groot Welten Institute Research, Centre for Learning, Teaching and Technology, Open University of the Netherlands Wat gaan we doen?

Nadere informatie

Hoe ontwikkel je een regionale economy?

Hoe ontwikkel je een regionale economy? 1 Hoe ontwikkel je een regionale economy? Model van 5 elementen Excellent Science World leading and accessible positions in sciences People make the difference Attracting world class scientists and talented

Nadere informatie

Geluidsniveau s in/om klaslokalen

Geluidsniveau s in/om klaslokalen Geluidsniveau s in/om klaslokalen Nascholingsbijeenkomst 11 maart 2005 Jeroen Sol Audiologisch Centrum Amersfoort Prof J J Groen Stichting Gebruikte publicaties Bridget Shield, Julie Dockrell (2003) External

Nadere informatie

PT projectnummer: 14908

PT projectnummer: 14908 Fytagoras B.V. Sylviusweg 72 Postbus 546 2300 AM Leiden www.fytagoras.nl Fytagoras-rapport T 071 527 47 42 F 071 527 50 85 info@fytagoras.nl Optimale planten voor verbetering van de leef-, werk- en leeromgeving:

Nadere informatie

gezond groen op het werk plants for people

gezond groen op het werk plants for people gezond groen op het werk oftwel plants for people Inhoudsopgave 1. GROEN EN WERK... 2 2. GROEN VAN ESSENTIEEL BELANG OP HET WERK.... 2 3. ZIEKTEVERZUIM OMLAAG... 3 BRONVERMELDINGEN... 5 DOCUMENTATIE...

Nadere informatie

AQM. Binnenklimaatmeting via WiFi. Air Quality Monitor

AQM. Binnenklimaatmeting via WiFi. Air Quality Monitor AQM Binnenklimaatmeting via WiFi Air Quality Monitor atal.nl AQM Air Quality Monitor De AQM is een veelzijdige binnenklimaatmonitor. Het fraai vormgegeven instrument meet en registreert het CO 2 -niveau,

Nadere informatie

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen SMART CITY UTRECHT Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen Brigitte Hulscher Program Manager Smart Cities, Marketing & Innovation Utrecht Jong en hoog opgeleid 334.862 inwoners, 20 % < 17, 18% 18-26,

Nadere informatie

Planten in justitiële inrichtingen

Planten in justitiële inrichtingen Planten in justitiële inrichtingen Fytagoras B.V. Sylviusweg 72 Postbus 546 2300 AM Leiden www.fytagoras.nl PT projectnummers: 14908 & 14912 T 071 527 47 42 F 071 527 50 85 info@fytagoras.nl Datum: 20

Nadere informatie

Strategisch lezen voor beroep en studie

Strategisch lezen voor beroep en studie Strategisch lezen voor beroep en studie Roos Scharten (Expertisecentrum Nederlands) Georgia Vasilaras (ROC de Leijgraaf) Edith Vissers (KPC Groep) 9 december 2015 Leijgraaf: het uitgangspunt! Elke professional

Nadere informatie

Dierenlessen, het verschil?

Dierenlessen, het verschil? Dierenlessen, het verschil? Auteurs: V. Boomer en S.H.A. Pluijmaekers HAS Hogeschool (2013) Ooit aan de leerlingen op een basisschool gevraagd wat wij eten dat van een kip komt? Welke soorten vis wij kunnen

Nadere informatie

Humidity Roadmap. Aansluiting van NMi VSL op de Europese roadmap voor vochtontwikkeling. Rien Bosma. NMi - the Art of Measurement

Humidity Roadmap. Aansluiting van NMi VSL op de Europese roadmap voor vochtontwikkeling. Rien Bosma. NMi - the Art of Measurement Humidity Roadmap Aansluiting van NMi VSL op de Europese roadmap voor vochtontwikkeling Rien Bosma Inhoud imera Roadmap Humidity Huidige status bij het NMi VSL Ontwikkelingsprogramma 2009-2012 imera imera

Nadere informatie

Bewoners ervaringen & energiemetingen Poorters van Montfoort

Bewoners ervaringen & energiemetingen Poorters van Montfoort Bewoners ervaringen & energiemetingen Poorters van Montfoort BBA Binnenmilieu ir. Eline Vermeulen ev-bba@binnenmilieu.nl 1 ACTIVE HOUSE RADAR (bron: ActivehouseNL.info) Berekende prestatie voor de renovatie

Nadere informatie

1. Welk lesaanbod/lespakket voert de school uit voor het thema binnenmilieu? (meerdere antwoorden mogelijk)

1. Welk lesaanbod/lespakket voert de school uit voor het thema binnenmilieu? (meerdere antwoorden mogelijk) Vignet Milieu, po Vragenlijst Milieu Educatie 1. Welk lesaanbod/lespakket voert de school uit voor het thema binnenmilieu? (meerdere antwoorden mogelijk) o Energieke Scholen o Anders, namelijk... o Geen

Nadere informatie

Optimalisatie kaasbereiding via big data-analyse

Optimalisatie kaasbereiding via big data-analyse Optimalisatie kaasbereiding via big data-analyse Alex Hoekstra, Manager Quality & Development DOC Kaas Peter de Jong, Lector Zuivelprocestechnologie Van Hall Larenstein 1 december 2016 Outline 1. DOC Kaas

Nadere informatie

Normale manier van luchtzuivering Gewone methode

Normale manier van luchtzuivering Gewone methode Normale manier van luchtzuivering Gewone methode De lucht wordt door het filter gezogen en gezuiverd. De nieuwe manier van luchtzuivering Nieuwe plasmacluster methode Onschuldige positieve waterstof en

Nadere informatie

Living Lab van de energietransitie. www.tertium.nl

Living Lab van de energietransitie. www.tertium.nl Living Lab van de energietransitie www.tertium.nl 1. Gespreksleiding 2. Wetenschap & Samenleving 3. Participatie Natasja van den Berg Menno van der Veen @tertiumnl www.tertium.nl Inhoud 1. Korte inleiding

Nadere informatie

DUTCH SINO BUSINESS PROMOTIONS

DUTCH SINO BUSINESS PROMOTIONS Concept reisschema naar China 9-18 maart 2014 Zhuhai Dhr. Govert Veldhuijzen Dhr. Jean-Christophe Spapens DUTCH SINO BUSINESS PROMOTIONS Ondersteund door: Representative of Dutch Sino Business Promotions

Nadere informatie

De Invloed van Familie op

De Invloed van Familie op De Invloed van Familie op Depressie- en Angstklachten van Verpleeghuisbewoners met Dementie The Influence of Family on Depression and Anxiety of Nursing Home Residents with Dementia Elina Hoogendoorn Eerste

Nadere informatie

SCHOOLFEEDBACKRAPPORT ONDERZOEK WELBEVINDEN Bevraging van de leerlingen van het lager onderwijs

SCHOOLFEEDBACKRAPPORT ONDERZOEK WELBEVINDEN Bevraging van de leerlingen van het lager onderwijs SCHOOLFEEDBACKRAPPORT ONDERZOEK WELBEVINDEN Bevraging van de leerlingen van het lager onderwijs Aan de directeur, de leerkrachten en de leerlingen van het vierde, vijfde en zesde leerjaar van school 1

Nadere informatie

COST: European cooperation in science and technology. NETLAKE COST Action ES1201

COST: European cooperation in science and technology. NETLAKE COST Action ES1201 Name NETLAKE COST Action ES1201 COST: European cooperation in science and technology DOEL: Onderzoeken en oplossen van internationale vraagstukken MIDDEL: Coördineren en afstemmen van onderzoek middels

Nadere informatie

Persoonlijke beïnvloeding van het binnenklimaat: effect op comfort, gezondheid & productiviteit

Persoonlijke beïnvloeding van het binnenklimaat: effect op comfort, gezondheid & productiviteit Bouwfysica Kennisdag NVBV 14 juni 2017 Persoonlijke beïnvloeding van het binnenklimaat: effect op comfort, gezondheid & productiviteit dr.ir. Atze Boerstra HOE HET BEGON IN AUTO S BIJNA NOOIT BINNENKLIMAATKLACHTEN,

Nadere informatie

Doelstelling en protocol

Doelstelling en protocol STUDIE OVER DE INVLOED VAN CURREX SOLES OP DE VOETBELASTING EN OP SPRONGTESTEN BIJ VOLLEYBALLERS Door Sportmedisch Testcenter RUNNING AND MORE Uit enquêtes bij onze huidige gebruikers van de Currex-zolen

Nadere informatie

De winst van een gezond binnenklimaat

De winst van een gezond binnenklimaat De winst van een gezond binnenklimaat Wat hebben 5.000.000.000 en de huisstofmijt met elkaar te maken? Dat ontdekt u in het komende half uur! Het spel De prijs Proefvraag 1. Heeft u thuis een gezond binnenklimaat?

Nadere informatie

Gezonde binnenlucht op school? Van belang voor je gezondheid!

Gezonde binnenlucht op school? Van belang voor je gezondheid! Gezonde binnenlucht op school? Van belang voor je gezondheid! www.airatschool.be www.mmk.be/onderwijs www.vlaamselogos.be www.zorg-en-gezondheid.be www.vigez.be Gezonde binnenlucht op school? Belang voor

Nadere informatie

Luchtkwaliteit meten met goedkope sensoren. Joost Wesseling, Edith van Putten

Luchtkwaliteit meten met goedkope sensoren. Joost Wesseling, Edith van Putten Luchtkwaliteit meten met goedkope sensoren Joost Wesseling, Edith van Putten Inhoud Inleiding Waarom luchtkwaliteit meten? Interessante stoffen. Zelf luchtkwaliteit meten. Elektronica en netwerk. Voorbeelden

Nadere informatie

Ontdek onze kennis en kracht in groen onderzoek. Biotechnologie

Ontdek onze kennis en kracht in groen onderzoek. Biotechnologie Ontdek onze kennis en kracht in groen onderzoek Biotechnologie Uw uitdagingen Bent u werkzaam in de siergewas- of groenteveredeling? Dan wilt u tot in het allerkleinste detail uw bestaande producten kunnen

Nadere informatie

Proefkameronderzoek naar alertheid en attentieniveau bij beperkte ventilatie

Proefkameronderzoek naar alertheid en attentieniveau bij beperkte ventilatie Proefkameronderzoek naar alertheid en attentieniveau bij beperkte ventilatie EOS-LT DP 2015 WP1.3 Datum November 2012 TNO, Ing. P. de Jong, Ing. H.J.M. Cornelissen, Dr. P. van Dommelen In opdracht van

Nadere informatie

It s time for us to do something about the health of our nation

It s time for us to do something about the health of our nation It s time for us to do something about the health of our nation april 2013 Aanleiding We maken ons zorgen over de verslechterende gezondheid van onze jeugd Percentage overgewicht jongeren blijft stijgen

Nadere informatie

TNO Runalyser; real time monitoring van looptechniek. John Willems

TNO Runalyser; real time monitoring van looptechniek. John Willems TNO Runalyser; real time monitoring van looptechniek John Willems Inhoud Korte intro TNO Wat is runalyser? Waarom runalyser? Voorbeeld data runalyser Onderzoek naar running economy Toekomst 2 TNO personal

Nadere informatie

Kwaliteit van leven bij kinderen van 4-16 jaar met eczeem

Kwaliteit van leven bij kinderen van 4-16 jaar met eczeem Kwaliteit van leven bij kinderen van 4-6 jaar met eczeem Voor de kinderen Deze folder bevat een vragenlijst over de kwaliteit van leven van kinderen met eczeem. De vragenlijst is gemaakt voor kinderen

Nadere informatie

UCER User Centered Energy Reduction

UCER User Centered Energy Reduction UCER User Centered Energy Reduction Ontwikkeling van een individueel comfort systeem Eric van den Ham Faculteit Bouwkunde Afdeling Architectural Engineering + Technology Sectie Climate Design & Sustainability

Nadere informatie

THE WORK HET WERK HARALD BERKHOUT

THE WORK HET WERK HARALD BERKHOUT THE WORK During the twenty years of its existence Studio Berkhout has evolved into the number one studio specialized in still life fashion photography. All skills needed for photography and styling, including

Nadere informatie

Kalibratie en biologische ijking

Kalibratie en biologische ijking 6ste Coloquium VVLR 04, Grobbendonk Kalibratie en biologische ijking Dr. Herman Groepenhoff h.groepenhoff@vumc.nl Inleiding Inleiding Theorie / (ERS/ATS) richtlijnen Fysisch kalibreren / verifiëren Biologisch

Nadere informatie

Gezonde Ruimtelijke Ordening 25 februari 2009

Gezonde Ruimtelijke Ordening 25 februari 2009 Stedelijk groen en luchtkwaliteit Waarom luchtzuiverend groen in de ruimtelijke planvorming? Gezonde Ruimtelijke Ordening 25 februari 2009 fred@tripleee.nl Het probleem van fijn stof? Stadsgroen en luchtkwaliteit

Nadere informatie

Workshop 1 EBA en schouwcriteria Milicon, Milieu consultancy, Mat Schatorje

Workshop 1 EBA en schouwcriteria Milicon, Milieu consultancy, Mat Schatorje Workshop 1 EBA en schouwcriteria Milicon, Milieu consultancy, Mat Schatorje Bouwadviesburo van Niekerk, Emile Niekerk Gespreksleider: Steven van der Lelie (GGD Gelre- Ijssel) inhoudsopgave Inleiding Voorbeeld

Nadere informatie

Overtref uw maximale potentie. Kies uw My Fruit module

Overtref uw maximale potentie. Kies uw My Fruit module Overtref uw maximale potentie Kies uw My Fruit module Van Amerongen specializes in CA technology for storing fruit and vegetables. With over 40 years of experience in building & controlling CA stores,

Nadere informatie

Bewegen en leren moet je integreren!

Bewegen en leren moet je integreren! Bewegen en leren moet je integreren! Centrum voor Bewegingswetenschappen, UMCG/Rijksuniversiteit Groningen: Marijke Mullender-Wijnsma, MSc Marck de Greeff, MSc Dr. Esther Hartman Prof. dr. Chris Visscher

Nadere informatie

Effecten van een Mindfulness-Based Stressreductie Training. op Existentiële Voldoening. Effects of a Mindfulness-Based Stress Reduction Program

Effecten van een Mindfulness-Based Stressreductie Training. op Existentiële Voldoening. Effects of a Mindfulness-Based Stress Reduction Program Effecten van een Mindfulness-Based Stressreductie Training op Existentiële Voldoening Effects of a Mindfulness-Based Stress Reduction Program on Existential Fulfillment Y. Ducaneaux-Teeuwen Eerste begeleider:

Nadere informatie

Ontwerponderzoek: Paper 3

Ontwerponderzoek: Paper 3 Ontwerponderzoek: Paper 3 Naam auteur(s) Karoline Heidrich Vakgebied Duits Titel Duits + Film = plezier? Onderwerp Verhoging van motivatie voor het leren van Duits door middel van leeractiviteiten rondom

Nadere informatie

Pijn-Coping-Inventarisatielijst (PCI) Kraaimaat, Bakker & Evers (1997)

Pijn-Coping-Inventarisatielijst (PCI) Kraaimaat, Bakker & Evers (1997) Pijn-Coping-Inventarisatielijst (PCI) Kraaimaat, Bakker & Evers (1997) Achtergrond In de literatuur over (chronische)pijn wordt veel aandacht besteed aan de invloed van pijncoping strategieën op pijn.

Nadere informatie

Computer Use Exposed

Computer Use Exposed Computer Use Exposed Blootstelling aan computergebruik blootgelegd Janneke Richter 19 november 2009, Rotterdam Computergebruik: altijd en iedereen 60 % van Amerikaanse werkende bevolking die een computer

Nadere informatie

Op weg naar een beter binnenmilieu in bestaande schoolgebouwen

Op weg naar een beter binnenmilieu in bestaande schoolgebouwen Op weg naar een beter binnenmilieu in bestaande schoolgebouwen Seminar Swegon Air Academy 11 november 2008 ir. Froukje van Dijken BBA Binnenmilieu 010-2447025 www.binnenmilieu.nl Dagelijks 20.000 leerlingen

Nadere informatie

De data worden ingevoerd in twee variabelen, omdat we te maken hebben met herhaalde metingen:

De data worden ingevoerd in twee variabelen, omdat we te maken hebben met herhaalde metingen: INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 6 1. De 15 leden van een kleine mountainbikeclub vragen zich af in welk mate de omgevingstemperatuur een invloed heeft op hun

Nadere informatie

College 5 Experimentele en Quasi- Experimentele Proefopzetten

College 5 Experimentele en Quasi- Experimentele Proefopzetten College 5 Experimentele en Quasi- Experimentele Proefopzetten - Leary Hoofdstuk 9, 10, 13 en 14 - Aanvullende tekst 5 Jolien Pas ECO 2012-2013 Het Experiment Doel: Causaal verband vastellen door te laten

Nadere informatie

Meten is weten. ook. bij collum care

Meten is weten. ook. bij collum care Meten is weten ook bij collum care Presentatie door Leny Blonk nurse practitioner orthopedie Alysis zorggroep 1 Meten een dagelijkse bezigheid Leveren van maatwerk 2 Meten een dagelijkse bezigheid Om ons

Nadere informatie

Extreem weinig meisjes in de natuurkundeklas: slecht voor meisjes, goed voor jongens

Extreem weinig meisjes in de natuurkundeklas: slecht voor meisjes, goed voor jongens Extreem weinig meisjes in de natuurkundeklas: slecht voor meisjes, goed voor jongens Samenvatting In natuurkunde 12 liepen de prestaties van meisjes nog steeds achter bij die van jongens. Dit hangt samen

Nadere informatie

APPLAB SAMENWERKEN AAN LUCHTKWALITEIT

APPLAB SAMENWERKEN AAN LUCHTKWALITEIT APPLAB SAMENWERKEN AAN LUCHTKWALITEIT TIM FLEUMER HOGESCHOOL ROTTERDAM Docent-onderzoeker voor AppLab bij Kenniscentrum Creating010 Docent Communication and Multimedia Design t.fleumer@hr.nl Wat is AppLab

Nadere informatie

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen.

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen. DUCO at HOME De standaard voor woningventilatie Bij Duco Ventilation & Sun Control staat de gezondheid van de bewoners op de eerste plaats. Het Duco Comfort System en het DucoTronic System bieden de garantie

Nadere informatie

Toetswaarden voor ventilatie in scholen en kindercentra

Toetswaarden voor ventilatie in scholen en kindercentra Toetswaarden voor ventilatie in scholen en kindercentra Frans Duijm arts medisch milieukundige Kenniscentrum Milieu & Gezondheid GGD s Groningen, Friesland, Drenthe 21 maart 2007 ventilatie in scholen

Nadere informatie

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effects of Contact-oriented Play and Learning in the Relationship between parent and child with autism Kristel Stes Studentnummer:

Nadere informatie

Campusontwikkeling in Nederland

Campusontwikkeling in Nederland Henk-Jan Kooij in Nederland Consortiumpartners: Gemeente Haarlemmermeer Gemeente Nijmegen Gemeente Rotterdam ING Real Estate Oost N.V. Promotor: Prof. Dr. F. Boekema Begeleider: Dr. A. Lagendijk Inhoud

Nadere informatie

De auto van de toekomst is voor vandaag

De auto van de toekomst is voor vandaag De auto van de toekomst is voor vandaag Woensdag 7 mei 2014 Belgian Platform on Alternative Transport Fuels #8 Agenda 1. Inleiding 2. Belgische cijfers over de markt en het park 3. Andere Europese landen

Nadere informatie

SenseAir psense-ii: Gebruikshandleiding

SenseAir psense-ii: Gebruikshandleiding SenseAir psense-ii: Gebruikshandleiding NETVOEDING/BATTERIJEN De psense-ii gebruikt vier oplaadbare penlite (AA) batterijen. Om de batterijen te plaatsen of te vervangen moet je met een schroevendraaier

Nadere informatie

Gezondheidsrisico s bij gebruik formaldehyde?

Gezondheidsrisico s bij gebruik formaldehyde? Gezondheidsrisico s bij gebruik formaldehyde? Paulien Oosterveld, arbeidshygiënist Veiligheid, Gezondheid en Milieu Universiteit Leiden en LUMC Doel presentatie Volgende vragen beantwoorden: Hoe is de

Nadere informatie

RDM Centre of Expertise. Innovatie motor voor Stad en Haven

RDM Centre of Expertise. Innovatie motor voor Stad en Haven RDM Centre of Expertise Innovatie motor voor Stad en Haven https://www.youtube.com/watch?v=ubghpqsittc RDM Centre of Expertise RDM Centre of Expertise is een broedplaats waar studenten, onderzoekers/lectoren

Nadere informatie

SAMENVATTING onderzoek. Playing for Success

SAMENVATTING onderzoek. Playing for Success SAMENVATTING onderzoek SAMENVATTING onderzoek is een naschools programma voor leerlingen uit de groepen 6, 7 en 8 van de basisschool die (tijdelijk) minder goed functioneren op school dan zij zouden kunnen.

Nadere informatie

Set-Up instructies MULTICONTROLLER _R02

Set-Up instructies MULTICONTROLLER _R02 Set-Up instructies NL MULTICONTROLLER 0664040_R02 Pagina 3 4 5 6 7 8 9 Beschrijving van de set-up mogelijkheden: 0-10V. Gebruik deze instelling indien u de ventilator 0-10V wilt regelen. Aan/Uit. Gebruik

Nadere informatie

Product naam: MM01930

Product naam: MM01930 Product naam: MM01930 Specificaties MM01930: Levensduur L90: 20000u Wattage: 4.00W Kleur: 3000K (wit) Cd: 960 cd RA: 80 Straalhoek: 10 graden Lamp soort: PAR16 Lampvoet: Diameter: Gewicht: Spanning: Beschermingsgraad:

Nadere informatie

De club van Rome had toch gelijk!

De club van Rome had toch gelijk! De club van Rome had toch gelijk! Bernard Dam MECS, Chemical Engineering, Faculty of Applied Science, Delft University of Technology 11 november 2009 Delft University of Technology Challenge the future

Nadere informatie

Prediction and early intervention in employees at risk for sickness absence due to psychosocial health complaints

Prediction and early intervention in employees at risk for sickness absence due to psychosocial health complaints Prediction and early intervention in employees at risk for sickness absence due to psychosocial health complaints Dr. Saskia Duijts Dr. IJmert Kant Dr. Gerard Swaen Prof. dr. Piet van den Brandt Effectiviteit

Nadere informatie

'Your air.. Our care!'

'Your air.. Our care!' 'Your air.. Our care!' Beknopt kan hiermee de missie van KlimaVent environment worden omschreven. Ventileren is een vak. Een vak waar KlimaVent zich dagelijks mee bezig houdt. Voor het creëren van een

Nadere informatie

Revalidatie: Biodex-meting. Dr. Sam Hendrix Fysische Geneeskunde & Revalidatie 15 november 2014

Revalidatie: Biodex-meting. Dr. Sam Hendrix Fysische Geneeskunde & Revalidatie 15 november 2014 Revalidatie: Biodex-meting Dr. Sam Hendrix Fysische Geneeskunde & Revalidatie 15 november 2014 Wat is Biodex? Objectief, gestandaardiseerd meet- en trainingsinstrument voor de perifere gewrichten Isokinetische

Nadere informatie

ENV-MB450-NV. CO2 s i g n a a l m e t e r G e b r u i k e r s h a n d l e i d i n g (versie maart 2015)

ENV-MB450-NV. CO2 s i g n a a l m e t e r G e b r u i k e r s h a n d l e i d i n g (versie maart 2015) ENV-MB450-NV CO2 s i g n a a l m e t e r G e b r u i k e r s h a n d l e i d i n g (versie maart 2015) 2 Inleiding Dank u vriendelijk voor uw aankoop van één of meerdere ATAL ENV-MB450- NV CO 2 -signaalmeter(s).

Nadere informatie

09-10-2015. KPN Internet of Things LoRa en M2M

09-10-2015. KPN Internet of Things LoRa en M2M 09-10-2015 KPN Internet of Things LoRa en M2M The device revolution Van traditionele telefonie naar Internet of Things 50 40 20 jaar 50 miljard apparaten 30 20 10 100 jaar 1 miljard connected woningen

Nadere informatie

CO 2 : op zoek naar het optimum

CO 2 : op zoek naar het optimum 1/31/27 CO 2 : op zoek naar het optimum Wat komt er aan de orde? Leo Marcelis & Ep Heuvelink Wageningen UR: WUR Glastuinbouw Leerstoelgroep Tuinbouwproductieketens Met medewerking van: Anja Dieleman, Tom

Nadere informatie

Product naam: MM01930

Product naam: MM01930 Product naam: MM01930 Specificaties MM01930: Levensduur L90: 20000u Diameter: 50 mm Wattage: 4.00W Gewicht: 61 gr Kleur: 3000K (wit) Spanning: 230 V Cd: 960 cd Beschermingsgraad: IP20 RA: 80 Te vervangen

Nadere informatie

Effect methyljasmonaat op Botrytis bij roos en Lisianthus

Effect methyljasmonaat op Botrytis bij roos en Lisianthus Effect methyljasmonaat op Botrytis bij roos en Lisianthus G. Slootweg en M.A. ten Hoope Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Glastuinbouw December 2004 PPO nr. 41380143 2004 Wageningen, Praktijkonderzoek

Nadere informatie

De invloed van ruisonderdrukking op luisterinspanning

De invloed van ruisonderdrukking op luisterinspanning De invloed van ruisonderdrukking op luisterinspanning NVA vergadering 27 september 2013 Maj van den Tillaart-Haverkate 1,2 Inge Brons 1 Wouter A. Dreschler 1 Rolph Houben 1 1 Klinische en Experimentele

Nadere informatie

Living Labs. dr.ir. Elke den Ouden. Kennisevent Renovatie Hoofdgebouw TU/e Eindhoven, 27 september 2016

Living Labs. dr.ir. Elke den Ouden. Kennisevent Renovatie Hoofdgebouw TU/e Eindhoven, 27 september 2016 Living Labs Kennisevent Renovatie Hoofdgebouw TU/e Eindhoven, 27 september 2016 dr.ir. Elke den Ouden expertise in smart lighting & smart cities @ TU/e Where innovation starts TU/e Living Labs Een Living

Nadere informatie

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen.

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen. DUCO at HOME De standaard voor woningventilatie Bij Duco Ventilation & Sun Control staat de gezondheid van de bewoners op de eerste plaats. Het Duco Reno System, Duco Comfort System en DucoTronic System

Nadere informatie

Wat gaan we doen? Puberbrein Slim2Gym? Conclusie 1. 1. Hoe komt leren tot stand? Fysiologie en anatomie. Conclusie 2.

Wat gaan we doen? Puberbrein Slim2Gym? Conclusie 1. 1. Hoe komt leren tot stand? Fysiologie en anatomie. Conclusie 2. Puberbrein Slim2Gym? Dr. Renate de Groot Centre for Learning Sciences and Technologies (CELSTEC) Open Universiteit Wat gaan we doen? 1. Hoe komt leren tot stand 2. Hoe werkt het brein van een adolescent

Nadere informatie

Product naam: MM03868

Product naam: MM03868 Product naam: Specificaties : Levensduur : 15000u Lengte: 57 mm Wattage: 4.00W Diameter: 50 mm Kleur: 2800K (warmwit) Gewicht: 32 gr Lumen: 250 lm Spanning: 230 V Cd: 560 cd Beschermingsgraad: IP20 Lumen

Nadere informatie

Relationele Databases 2002/2003

Relationele Databases 2002/2003 1 Relationele Databases 2002/2003 Hoorcollege 4 8 mei 2003 Jaap Kamps & Maarten de Rijke April Juli 2003 Plan voor Vandaag Praktische dingen 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5. SQL Aantekeningen 2 Tabellen. Theorie

Nadere informatie

Verkeer en luchtverontreiniging

Verkeer en luchtverontreiniging Verkeer en luchtverontreiniging gezondheidsschade Dr Ir Miriam Gerlofs-Nijland RIVM 1 Positie RIVM Onderzoeksinstituut rijksoverheid Onafhankelijk van politiek en beleid Verbindt wetenschap en beleid Maakt

Nadere informatie

ERGOTHERAPIE NA UITVAL WEGENS DEPRESSIE

ERGOTHERAPIE NA UITVAL WEGENS DEPRESSIE ERGOTHERAPIE NA UITVAL WEGENS DEPRESSIE Dr. Hiske Hees Psycholoog Afdeling Stemmingsstoornissen AMC Psychiatrie 20 maart 2013 Depressie Veelvoorkomend:11-21% Recidiverend: 50-90% Ernstige beperkingen in

Nadere informatie

Materiaal eigen hoofdkussen. Onderzoeksverslag GezondNU test Door: Kim Janssen. Datum: 30 december 2011

Materiaal eigen hoofdkussen. Onderzoeksverslag GezondNU test Door: Kim Janssen. Datum: 30 december 2011 Onderzoeksverslag GezondNU test Door: Kim Janssen Datum: 3 december 211 Testopzet Via het blad GezondNU hebben 89 mensen deelgenomen aan een onderzoek waarin het slapen met hun hoofd vergeleken is met

Nadere informatie

Opgesteld door: drs. G.W. Brandsen. Gecontroleerd door: ing. N.G.C.M. Quaijtaal. Projectnummer: B02015.000151.0100. Ons kenmerk: 077443609:A

Opgesteld door: drs. G.W. Brandsen. Gecontroleerd door: ing. N.G.C.M. Quaijtaal. Projectnummer: B02015.000151.0100. Ons kenmerk: 077443609:A MEMO ARCADIS NEDERLAND BV Mercatorplein 1 Postbus 1018 5200 BA 's-hertogenbosch Tel 073 6809 211 Fax 073 6144 606 www.arcadis.nl Onderwerp: Gebruik Heatsavr in Buitenbad De Bercken in Reuver 's-hertogenbosch,

Nadere informatie

Optimale planten voor verbetering van de leef-, werken leeromgeving: Concept implementatie en Markt Innovatie

Optimale planten voor verbetering van de leef-, werken leeromgeving: Concept implementatie en Markt Innovatie Fytagoras B.V. Sylviusweg 72 Postbus 546 2300 AM Leiden www.fytagoras.nl Fytagoras-rapport T 071 527 47 42 F 071 527 50 85 info@fytagoras.nl Optimale planten voor verbetering van de leef-, werken leeromgeving:

Nadere informatie

Relationele Databases 2002/2003

Relationele Databases 2002/2003 Relationele Databases 2002/2003 Hoorcollege 4 8 mei 2003 Jaap Kamps & Maarten de Rijke April Juli 2003 1 Plan voor Vandaag Praktische dingen Huiswerk 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5. SQL Aantekeningen 2 Tabellen.

Nadere informatie

Naar een gezonde school? Naar een gezonde school?

Naar een gezonde school? Naar een gezonde school? Naar een gezonde school? Naar een gezonde school? Gert Harm ten Bolscher DWA installatie- en energieadvies Binnenmilieu en gezondheid (1) Binnenmilieu en gezondheid (2) Steeds meer mensen met luchtwegklachten

Nadere informatie

Het meten van luisterinspanning met cijfers in ruis

Het meten van luisterinspanning met cijfers in ruis Het meten van luisterinspanning met cijfers in ruis NvA-wintervergadering 27 januari 2012 Maaike van Doorn R. Houben, W.A. Dreschler Achtergrond Klinische praktijk Hoortoestelaanpassing Informatie van

Nadere informatie

Doe-het-zelf monitoring van beroepsblootstelling Daan Huizer en Frans Jongeneelen IndusTox Consult, Nijmegen

Doe-het-zelf monitoring van beroepsblootstelling Daan Huizer en Frans Jongeneelen IndusTox Consult, Nijmegen Alcohol in ademlucht Doe-het-zelf monitoring van beroepsblootstelling Daan Huizer en Frans Jongeneelen IndusTox Consult, Nijmegen In het nieuws De Gelderlander 9 april 2008 2 Mogelijkheden voor de AH Klassieke

Nadere informatie