VNO/NCW & MKB Nederland, projectleider Green Deal BZK-MKB

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VNO/NCW & MKB Nederland, projectleider Green Deal BZK-MKB"

Transcriptie

1 Verslag beleidstafel nr Thema: Energiebesparingsmaatregelen in Midden- en Kleinbedrijf / Energie-akkoord Datum: Donderdag 28 november 2013 Tijd: Van tot uur Locatie: VNO/NCW, Bezuidenhoutseweg AV Den Haag Inleiders Martin Kloet Philip Blaauw Mariette Bilius VNO/NCW & MKB Nederland, projectleider Green Deal BZK-MKB Innax (algemeen directeur) DCMR Co-referent Stientje van Veldhoven, Tweede Kamerlid voor D66 Toelichting programma In het energie-akkoord is een pakket maatregelen voorgesteld op het gebied van energiebesparing in de gebouwde omgeving (bijlage 1). De grootste bijdrage die volgens de berekeningen van ECN/PBL in de gebouwde omgeving kan worden geleverd betreffen energiebesparingen bij 'commercieel vastgoed' in MKB (zie bijlage 2 - ECN). Deze groep gebouwen is zeer divers, bevat kantoren, winkels, theaters en zelfs koel- en vrieshuizen. Gemeenschappelijk kenmerk is dat er, in tegenstelling tot bij woningen, verplichtende eisen zijn voor het energiezuinig maken van deze gebouwen. Deze verplichting is opgenomen in de Wet Milieubeheer, en in combinatie met de Wet Economische Delicten in theorie een effectief instrument voor structurele investeringsbeslissingen in energiebesparing. Spaar het Klimaat constateert dat onderzoeken regelmatig melden dat het beleid inzake de Wet Milieubeheer niet effectief is. De vragen die voorliggen bij deze beleidstafel zijn: 1. Waarom is zoveel potentieel aan energiebesparing nog onbenut gebleven? 2. Hoe wordt het energie-akkoord uitgewerkt op het onderwerp 'erkende maatregellijsten'? 3. Wat moet er gebeuren om de 28 PJ (of meer) in deze sectoren te behalen? 4. Welke kansen liggen er bij transformatie van utiliteit naar woningbouw worden benut? 5. Wat is daarbij de optimale rol van het bevoegd gezag cq. Milieudienst/RUDs? 6. Kan, en zo ja, wat kan politiek 'Den Haag' hier nog aan bijdragen? Aanwezigen Inleiders en gasten Spaar het Klimaat: Energiecentrum MKB, Martin Kloet, projectleider Green Deal DCMR: Mariette Bilius, senior beleidsmedewerker Innax, Philip Blaauw, Algemeen Directeur Tweede Kamer, Stientje van Veldhoven Ministerie van I&M: Mehmoona Mian, Afdeling Erkende maatregellijsten. DCMR: Hans Knippels, senior beleidsmedewerker Ministerie van BZK: Hans Korbee (vervanger van Meindert Smallenbroek) UNETO/VNI: Michel Wijnands (vervanger van Titia Siertsema) Jan van Scorelstraat CR Utrecht Tel

2 VNO/NCW: Frits de Groot (gedeeltelijk) VNO/NCW: Willem de Goede, senior beleidsmedewerker Participanten Spaar het Klimaat Saint Gobain Construction Products: Frank te Poel, Algemeen Directeur Glassolutions: Filip Verriest, Directeur Wienerberger: Rob Mulder, Manager pre- en aftersales Feenstra: Henk Sijbring, manager public affairs Knauf Insulation: Peter Tulkens, manager public affairs Benelux Sto: Rob de Jong, Algemeen Directeur afwezig m.k.: Hannie Stappers (Rockwool), Eric Las (Kingspan Unidek) Organisatie en verslag ShK/Vuyk Onderzoek Ontwerp en Advies: Ernst Vuyk Inleiding Green Deal MKB Martin Kloet "Het bedrijfsleven' bestaat niet. Er zijn ca. 700 honderd duizend bedrijven ingeschreven in Nederland. 95% van de bedrijven heeft minder dan 10 werkzame personen. Wat betreft energie: bij 95% van de bedrijven gaat het om ca. 5 a 10 keer het huishoudelijk energieverbruik van 1 adres. Dat dient vooraf gezegd te worden. Denk aan de administratieve verplichtingen van de Wet Milieubeheer als elk bedrijf op dezelfde manier zou worden aangesproken. Dat is onmogelijk. Ondernemers zijn niet tegen energiebesparing, maar het is lastig om het vraagstuk op te pakken. Partijen om de ondernemer heen zouden hem/haar moeten kunnen ontzorgen. Dat lukt nog onvoldoende. Wie zijn dat, de stakeholders? 1. Gemeente, 2. Provincie, 3. De installateur, met wie de ondernemer een haat/liefde verhouding heeft. Installateur die de ondernemer aanspreekt, heeft er namelijk ook belang bij. Groot belang. Heel veel bedrijven in de installatiesector kunnen de ondernemer niet 'bij de hand nemen'. Voor de ondernemer en installateur: Hoe realiseer ik kostenbesparingen? We hebben met parkmanagement (bedrijventerreinen) goede resultaten bereikt. Nieuwe voorbeelden. In de Green Deal. Niet onbelangrijk is dat in de berekeningen van de terugverdientijden de uren van de ondernemers, en de uren van de branche-organisaties zijn 'om-niet' gewaardeerd. Voor de Green Deal was aan co-financiering nodig, in eerste instantie. Dat bleek 1, te worden, inclusief de tijdsbesteding, doordat ondernemers en faciliteerders bereid waren om er in mee te denken. Er is, kortom, veel tijd geinvesteerd in deze Green Deal. Wat was er mogelijk? Ondernemers konden een energiescan krijgen, een standaard-scan door onafhankelijk adviseurs uitgevoerd. Dermate eenvoudig dat een ondernemer en adviseur de energetische voordelen terug zouden kunnen verdienen. Voor 450 euro kan de ondernemer een advies krijgen over investeringen. Ook deze moet terugverdiend worden. Het resultaat: 560 ondernemers hebben maatregelen genomen. Economisch gedreven. Doorgaans had men ingestoken op opwekkingskant, duurzame energievoorziening. Plaatsen van zonnepanelen. Waarom? Imago, sexy-ness.

3 (Stientje van Veldhoven arriveert om uur, voorzitter zorgt voor korte intro en samenvatting) Sheet over genomen maatregelen. LED verlichting wordt veel toegepast, levert ook energiebesparing. Maar ik maak me wel wat zorgen over LED. Energiemanagement is belangrijk Isolatie van ketelhuizen en leidingen. Vooroorlogse toestanden. Makkelijke besparingen. Voorgenomen maatregelen zie sheets.(presentatie beschikbaar voor deelnemers en evt. op website) Zonnecellen zeer interessant. Geslechte bottlenecks, ontzorging schrijnend gebrek aan kennis investering Ervaring: we moeten naar maatregelen per sector. Investeringsbereidheid groot, leningen niet interessant voor velen. Split incentive: groot probleem. Huur: m2 prijs omhoog. Inzet van gemeenten, daar moet iets aan gebeuren. Er is contact met I&M hierover. Milieuhandhavers die geen verstand van zaken hebben is een van de grote uitdagingen. Informatiestructuur afgelopen jaren minder geworden. Infomil nog wel actief. Lastig: Tegenstrijdige adviezen op basis van zelfde bron van informatie. Deskundigheid, meest befaamde milieudienst die Nederland kent. Mariette Bilius DCMR (senior beleidsmedewerker Milieudienst Rijnmond) Presentatie ervaringen en adviezen DCMR (Milieudienst Rijnmond), sinds 1 maart We constateren dat we veel nog moeten leren. Hoe komt dat dan? Het is goed dat we een eigen verantwoordelijkheid hebben aan de kant van bedrijven; Er zijn 20 a 30 duizend bedrijven in onze regio, daar kunnen we echt niet elk jaar langs. Energie, ondergeschoven kindje, dat is een te grote taak voor ons als dienst Sectoren, daar kunnen we met een maatregellijst iets mee doen. Milieudoel aanpak bij Koel- en vrieshuizen, AgentschapNL (RVO) als ondersteuner om aandacht te geven via MJA Hoe krijgen we dat met z'n allen voor elkaar? EnergieprestatieKeur, niet meer langs het bevoegd gezag voor het onderwerp energie. Zorg nu heel goed dat je van elkaar weet wat je kunt. Branchevertegenwoordigers als smeermiddel naar de bedrijven toe. Dat kun je ook hier gebruiken. Een hele hoop spullen op de plank hebben liggen. Dit is de uitdaging. Bevoegd gezag.

4 Martin Kloet: ik mis de aandacht voor de administratieve lastendruk voor de ondernemer. Hans Knippels: klopt. De administratieve last is terug te verdienen. Ik vraag wel om tempo. Want 20% Philip Blaauw INNAX (gebouwverduurzamer en esco) - Directeur Ik heb 4 punten. Punt 1: Politiek We zitten nu nog teveel in het milieu van woorden: bla bla. Nederland heeft een fantastisch track record op het gebied van remmen. Voorbeeld: Het energielabel, na afspraken in Europa in 2008 en 2010 nog steeds geen boete. Komt die er, na 5 jaar ploeteren met wetgeving? Gaan! Waarom moet dat zo? De Stichting Spaar het Klimaat moet laten horen dat dit moet ophouden. "Enough is enough." Punt 2: Handhaving DCMR is de uitzondering in Nederland. IJmond loopt voorop. Amsterdam is ook wakker, Den Bosch wordt na 80 jaar ook wakker. Voor ondernemers? Altijd lastig. Je moet een plan maken en investeren. Maar: met 180 op snelweg ben ik binnen de kortste tijd mijn auto kwijt. Trajectcontrole. Er moet gewoon gehandhaafd worden. De wet is de wet. 200 medewerkers. Ik kan het u vertellen, in Frankrijk geldt: de wet de wet. Daar haal je het gewoon niet in je hoofd om daar overtredingen te maken. Wettelijke handhaving in Frankrijk is veel beter georganiseerd. Net als bij autorijden, moet je in Nederland mensen opleiden en goed gaan handhaven. Punt 3. Investeringen Er is altijd een geldgebrek. Het is een kapitaalgebrek of investeringstekort. Twee leuke oplossingen: 1. Begin met maatregelen die makkelijkte doen zijn. Energiedata per kwartier. Kan je zelf gaan zien wat het doet. 1. De energiesector bepaalt zelf wat ze factureert. In geen enkele andere sector zouden wij dat accepteren. Als je de meters per kwartier gaat aflezen. Meter wisselen of meetdata krijgen. Dan kan je gaan zien % van de tijd staat ventilatie aan in tijd dat het niet nodig is. Kassa. Gouden recept. Iedere ondernemer % van de bedrijven is dit een makkelijk te scoren winst. 3. Quick win, met wtw installatie, of isolatie. Ook daar is er een oplossing voor. Er is 400 miljoen in energiebespaarfonds. Er is al actief op gemeente en provinciaal miljoen aan bespaarfondsen. Voor 17 miljard euro verkochte energie. 4. Regionaal sterk verschillend: Niet in Eneco en Delta gebieden, maar de rest is steenrijk. 1. Provincies hebben tegen een half miljard in kas. 2. 1,5 2,5% rente op leningen, voor provincie een leuke activiteit. 3. Wij hebben hordes aanvragen gedaan: 1. Professionele aanvraag behandeld. Revolving fund, is een bankenaanpak. 2. Fors bedrag indienen. Half miljoen investering. 4. Wij gaan als stichting naar groep bedrijven. Je geeft een miljoen, we zetten een bespaar BV. Wij met z'n allen garanderen dat het miljoen terugkomt. 5. Groep als geheel is stabiel, wij gaan dat met z'n allen terugverdienen voor de ASN.

5 1. Isolatieprojecten van leidingen 2. Zonodig bureaucratie weghalen 3. Woningcorporaties kunnen er snel mee aan de gang 4. MKB-ers zullen hulp nodig hebben van de accountants (tot op zeker hoogte,..) 5. Er is een financieel formulier 6. De accountant kan daarbij helpen 7. Op 't ogenblik is er een half miljard beschikbaar. 1. Er is maar een maar specifieke stukken. 1. zonne-pv 2. wtw 1 miljoen in gemiddeld projecten van 10 duizend euro. 8. Ik creeer leverage, ik ga de miljoen gebruiken voor leverage. 9. Volgebouwd. Bij 4 miljoen willen de banken niet meer, dan weer terug naar het Overijsselfonds. 10. Er is geld, organiseer een "bespaar bv". Voor bepaald MKB. Het producerende MKB, bouwmarkten, gespecialiseerde bespaar bv's. Laatste is mogelijk, naast EU beleid. Punt 4: Specialisme & core-business Overheden met vastgoed: Wij zien een angstcultuur, gecombineerd met 'het is mijn corebusiness niet'. Het resultaat: slechts 80% van de gemeenten heeft na 3 jaar pas iets geimplementeerd. Vooral de goede inkopers realiseren iets. De traagheid van besluitvorming is voor bedrijven niet werkbaar: 1 of 2 gemeenten, als we die een aanbod doen, dan na 7 jaar een project. Wethouders vinden het levensgevaarlijk. Koffiedrinken is voor ons heel duur, want er ontstaat te weinig. Gemeenten hebben nooit naar hun energieverbruiken gekeken. Voorbeeld 1: Nieuwe wethouder. Moest groter en beter plan. Ook hier was een oplossing: commercieel vastgoed, split incentive. Bedrijfje, benchmark universiteit Maastricht. GRESB, global real estate sustainability benchmark. Pensioenfondsmechanisme. Zij delen het geld uit, zijn de machthebbers in het vastgoed. Vastgoed, technisch beheer. Voorstel: Jullie kopen een abonnement, 10 a 20 duizend euro, wij formuleren vragenformulieren. Die sturen wij in jullie keten. 'Hoog en droog 22' vult het formulier in. Daarna wordt zichtbaar voor pensioenfonds en het hele land zichtbaar. Dit systeem werkt internationaal. Voorbeeld 2: Ik kom net bij een grote woninginvesteerder vandaan. Wij hebben de koploper geholpen. Mijn vraag aan jullie: pensioenfonds. Als dit werkt, krijgen we vraag. In de verschillende segmenten, zorg, scholen, sommige delen werken, we pakken het gemeentelijke vastgoed op. Stel dat wij de status van het ministerie gaan publiceren waar de gemeentes eigenlijk staan. Je moet Gemeenten niet "bij het geld", maar "bij de 'stemmen" pakken. We moeten zorgen dat de gemeente wordt gerankt waar ze staan. Ranking geven. Net als met Zorgverzekeraars, Friesland. Stientje van Veldhoven Dank voor de praktijkverhalen van Innax en DCMR. Er zijn duidelijk barrieres, dank voor verhaal van MKB Green Deal. Benchmarken werkt altijd, hoe verschillende mechanismes kunnen bijdragen wordt dan zichtbaar. Voor het split incentive, daar vraag ik mij af wat de oplossing is bij kleine bedrijven. Als ik al 7 jaar in een woning zit, rendeert een maatregel misschien al niet meer. Standaard lijsten kunnen helpen bij de beslissing.

6 Mag verwachten dat een bedrijf deze implementeert, op basis van steekproefsgewijze check. We zouden met elkaar de lat hoger moeten leggen. In de Tweede Kamer zal ik aandacht vragen voor de handhaving en de resultaten van de Green Deal. Het energieakkoord is nog onvoldoende duidelijk als het gaat om het effect, qua uitwerking is er nog het nodige te doen. EPK-pilots en Standaard maatregellijsten. Gaat dat voldoende zijn? Discussie o.l.v. Dick Tommel Hans Korbee (BZK/Agentschap) Er is een zgn. "Duo label", Greenlease (groen huurcontract waar je de split incentive mee oplost), voorbeeld Syntens Achmea. Er zijn antwoorden en systemen. Voordat we nieuwe dingen bedenken, misschien eerst uitbouwen van goed werkende dingen. Energiekaart (wat is voor de eigenaar en wat is voor de huurder?) Wij gaan ervan uit dat ministeries doen hetgeen de Tweede Kamer wil. Veel meer ideeen in de utiliteitsbouw verdienen politiek de aandacht. Die is echt onvoldoende. De erkende maatregellijst is in de Tweede Kamer neergelegd. Het perfecte systeem vervangen door een 'goed' systeem dat meer de aandacht moet krijgen. Afspraak: een vervolggesprek van Stientje met Philip Blaauw en Hans Korbee om hierover door te spreken. Stientje van Veldhoven Ik ben iets optimistischer dan Philip Blaauw over de EU, ik heb er zelf ook gefunctioneerd. Lidstaten. Probleem zit met name bij Nederland. De vraag blijft: waarom? wat is er met NL? Wat doe 'ik' in de TK? Toezien op de tijdige implementatie. Als ik kijk naar het energieakkoord. Zit een hoop in, maar we zitten slechts op 20% en in het beste geval op 60% (van de 100 PJ) die is afgesproken. Ik ben van een van de partijen die heeft gezegd dat we stabiliteit nodig hebben in het beleid. Iets installeren dat met 10 jaar stilstand kan institutionaliseren. Energiebesparing heeft veel laaghangend fruit, maakt ons minder afhankelijk en daar moeten we echt wat aan doen. Vraag: Wat zit er aan te komen? Eerste lichting, koers op zomer Wijzigingen in de regelingen, vierde tranche van wijzigingen in het activiteitenbesluit. Verschillende partijen bereid gevonden een aantal werkgroepen voorzien. Utiliteitsbouw als industrie. Volgend jaar. Voorhang: Van kracht in Tranche is heel breed voor I&M. Veel partijen bij betrokken. Aantal sectoren in de 1e lichting. Als lijsten zijn opgeleverd. Dan met gemeenten, dossier waar de details heel belangrijk zijn. VNG en IPO Waar wij vooral op aansturen is draagvlak voor de lijsten, zodat de branches ermee de boer opgaan. Vraag: Kunnen we voor 10 jaar energiecontracten vastleggen? Consumenten moeten beter beschermd worden. Richting consumenten extra waarborgen rond de overstap. Eneco heeft een esco, maar niet gekoppeld aan de energieleverancier. Voor de KUNSTHAL bijvoorbeeld. Dat is losgekoppeld van de leverancier. Vraag: Wat kan er verder gebeuren? Juridische analyse laten maken. Via servicekostennota, voor woningbouwcorporaties is wel een oplossing gevonden. In de servicekostenregeling. Daar wordt opgenomen wat er wel niet precies kan. Rob Mulder Met name de 4 punten die Philip heeft ingebracht vind ik zeer inspirerend.

7 Maar, het werkt niet als Spaar het Klimaat de dominee wordt met het vingertje, zoals Innax vraagt. Wij kunnen niet iedereen voor de voeten stoten, zoals politiek en bestuur. Die zijn daar zeer gevoelig voor, maar het werkt regelmatig niet productief. Philip Blaauw EU beleid input: EU wetgeving wordt grootschalig genegeerd. Dat is een groot schandaal en dient te worden gezegd en vastgesteld. Handhaving: daar kunnen we op wijzen dat het beter moet plaatsvinden. Wel op een groter niveau, koepels van koepels. Daar komt een groot gebrek aan kennis aan. Bepaalde specialisten kunnen wel in de ene sector, maar niet in de andere sector werken. Dat luistert heel nauw. Niet met het vingertje, maar wel met opleidingen. Hans Korbee Handhaving in APK, kost vrijwel niks. Handhaver heeft die mogelijkheid, geef gewoon 80 euro boete. We hebben een gebouwcontrole. In het kader van het reguliere onderhoud, elk kwartier gemeten. De vraag zal dan zijn: "Meneer, waarom werkt u 2e kerstdag door?" Onderhoud, advies en controle in 1. Ketelinspectie heb je nodig. Als je dat niet doet, dan is het gevaarlijk en nodig. Koppel je handhaving eraan. Zet je handhaver eraan. Je moet het wel tanden geven. Door bevoegd gezag. Handhaver positie geven en prioriteit. In verband met de tijd vat de voorzitter niet meer samen, maar nodigt iedereen uit tot het opnemen van contact met elkaar of Spaar het Klimaat bij verdere afspraken en/of vragen. In 2014 zullen opnieuw enkele beleidstafels worden georganiseerd, te beginnen met thema over binnenklimaat, gezondheid en comfort. Noot voor lezers: Indien u vragen heeft, kunt u contact opnemen met Ernst Vuyk ( ). Meer informatie op te vragen bij ShK (bijlagen bij de uitnodiging voor deze beleidstafel). 1. Energie-akkoord tekst / (1.a) en tekst Pijler 1. (1.b) 2. Onderzoek ECN/PBL 3. Green Deal MKB-Nederland infoblad 4. Innax aanpak 5. Onderzoek Jones Lang LaSalle 'occupier sustainability' 6. Kantoor transformatie gaat niet vanzelf (voorbeelden)

8 Participanten Stichting Spaar het Klimaat

SER Energieakkoord: prestatieafspraken en EPK handhaving Wet milieubeheer energiebesparing. DGMI/KLG Afdeling Klimaat: Stef Strik

SER Energieakkoord: prestatieafspraken en EPK handhaving Wet milieubeheer energiebesparing. DGMI/KLG Afdeling Klimaat: Stef Strik SER Energieakkoord: prestatieafspraken en EPK handhaving Wet milieubeheer energiebesparing DGMI/KLG Afdeling Klimaat: Stef Strik Energiebesparing = winst voor de lokale groene economie beperking van woon-

Nadere informatie

MJA Workshop Wet & Regelgeving. Duurzaamheid, gebouwen en energiebesparing

MJA Workshop Wet & Regelgeving. Duurzaamheid, gebouwen en energiebesparing MJA Workshop Wet & Regelgeving Duurzaamheid, gebouwen en energiebesparing Marco van de Esschert Ministerie van BZK Energieakkoord, Bouwbesluit, Energielabel en BENG MJA Workshop 2014 Marco van de Esschert

Nadere informatie

Markt functioneert nu mondjesmaat, er is meer potentieel dan nu wordt gerealiseerd, want:

Markt functioneert nu mondjesmaat, er is meer potentieel dan nu wordt gerealiseerd, want: Marktanalyse Markt functioneert nu mondjesmaat, er is meer potentieel dan nu wordt gerealiseerd, want: Onbekendheid gebouweigenaren & gebruikers met de mogelijkheden en winst die te behalen valt Ondoorzichtige

Nadere informatie

Toelichting doorrekening Energieakkoord - Gebouwde omgeving

Toelichting doorrekening Energieakkoord - Gebouwde omgeving Toelichting doorrekening Energieakkoord - Gebouwde omgeving Casper Tigchelaar Marijke Menkveld Den Haag, SER 2 oktober 2013 www.ecn.nl Instrumenten gericht op eigenaar-bewoners Bewustwording en informatie

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Energie Prestatie Keuring (EPK)

Energie Prestatie Keuring (EPK) Energie Prestatie Keuring (EPK) Energie besparen wordt leuker, makkelijker en eenvoudiger! Stef Strik Barend van Engelenburg 14 januari 2016 ENERGIEBESPARING Waarom werkt(e) het nog niet zo lekker? Geen

Nadere informatie

Meer met Minder. Duurzame Energie en Energiebesparing. Van Europa moet het. De Nederlandse overheid wil het. UNETO-VNI = ondernemersorganisatie

Meer met Minder. Duurzame Energie en Energiebesparing. Van Europa moet het. De Nederlandse overheid wil het. UNETO-VNI = ondernemersorganisatie Meer met Minder Seminar Energielabel 24 april 2008, Nootdorp Rob van der Meer UNETO-VNI = ondernemersorganisatie Installatiebranche met circa 5.300 aangesloten bedrijven. Technische detailhandel met circa

Nadere informatie

Financiering verduurzaming bedrijventerreinen GebiedsESCo, hoe pak je dat aan? 12 juni 2014

Financiering verduurzaming bedrijventerreinen GebiedsESCo, hoe pak je dat aan? 12 juni 2014 #gebiedsesco Financiering verduurzaming bedrijventerreinen GebiedsESCo, hoe pak je dat aan? 12 juni 2014 #gebiedsesco Programma Gijs Schuurhuis (De Urbanisator Plaspoelpolder) Welkomstwoord Hans Korbee

Nadere informatie

B-088 Green Deal Haalbaarheidsstudie Nationaal Fonds Energiebesparing

B-088 Green Deal Haalbaarheidsstudie Nationaal Fonds Energiebesparing B-088 Green Deal Haalbaarheidsstudie Nationaal Fonds Energiebesparing Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen en de Minister van Binnenlandse

Nadere informatie

MJA3 ICT-sector. Jeroen van der Tang. Manager Duurzaamheid & Milieu Nederland ICT

MJA3 ICT-sector. Jeroen van der Tang. Manager Duurzaamheid & Milieu Nederland ICT MJA3 ICT-sector Jeroen van der Tang Manager Duurzaamheid & Milieu Nederland ICT Duurzaamheid @ Nederland ICT Resultaten en initiatieven Nederland ICT op energiebesparing & milieu» MJA3 energie-efficiëntie

Nadere informatie

Graag willen we hierover met u in gesprek.

Graag willen we hierover met u in gesprek. JNJ-Projecten Van Steenbergenlaan 28 3931 WR Woudenberg Tel: 06-53833841 KvK: 32129240 IBAN: NL29KNAB0283505745 www.jnjprojecten.com JNJ-Projecten portfolio producten en diensten. Uw kenmerk Ons kenmerk

Nadere informatie

MJA Routekaart ICT 2030 en SER Energieakkoord

MJA Routekaart ICT 2030 en SER Energieakkoord MJA Routekaart ICT 2030 en SER Energieakkoord Jeroen van der Tang Manager Duurzaamheid & Milieu Nederland ICT 30 januari 2014 Introductie Nederland ICT Nederland ICT is de branchevereniging van ICT-bedrijven

Nadere informatie

Grote en kleine stappen naar een klimaatneutrale gebouwde omgeving

Grote en kleine stappen naar een klimaatneutrale gebouwde omgeving Grote en kleine stappen naar een klimaatneutrale gebouwde omgeving Op dinsdag 17 juni 2014 organiseerde 'Spaar het Klimaat' de 2e beleidstafel in 2014 en de 10e beleidstafel in een reeks die startte in

Nadere informatie

Doelstelling en doelgroep

Doelstelling en doelgroep klimaat op maat Klimaat op maat Het klimaat verandert en de olievoorraden raken langzaamaan op. Dat laatste betekent concreet dat de energieprijzen naar verwachting flink stijgen in de komende decennia.

Nadere informatie

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Toelichting op de aanpak van de gemeente Breda Marcel van Embden (projectleider afdeling Vastgoedbeheer) Inhoud Klimaatnota gemeente Breda Wat is de insteek bij het

Nadere informatie

: Communicatie Subsidieverordening Maatregelenplan Duurzaamheid

: Communicatie Subsidieverordening Maatregelenplan Duurzaamheid Memo Aan : Van : Rienk Sijbrandij Bureau : Ruimtelijke Ordening, Wonen en Milieu Datum : 29 november 2011 Onderwerp : Communicatie Subsidieverordening Maatregelenplan Duurzaamheid De gemeenteraad van Strijen

Nadere informatie

Workshop financieringsconstructies. Arthur Messelink & Daan Arkesteijn

Workshop financieringsconstructies. Arthur Messelink & Daan Arkesteijn Workshop financieringsconstructies Arthur Messelink & Daan Arkesteijn Wat gaan we doen vandaag? Fictief schoolgebouw renoveren Jullie moeten aan de slag Interactief Vragen kan altijd Wat is het doel? Meer

Nadere informatie

Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten

Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten 19 juni 2014 Inleiding Rollen en partijen Verschillende typen vastgoed met een eigen regime Woningen, winkels en overige bedrijfsruimte De split

Nadere informatie

2-7-2014. Energieakkoord voor duurzame groei. Juli 2014 WERK IN UITVOERING. Ed Nijpels. Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen?

2-7-2014. Energieakkoord voor duurzame groei. Juli 2014 WERK IN UITVOERING. Ed Nijpels. Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen? Energieakkoord voor duurzame groei Juli 2014 WERK IN UITVOERING Ed Nijpels Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen? 1 Waarom een Energieakkoord? Perspectief Consistentie Ambitie Realiteit Groei

Nadere informatie

Bouwjaarklasse (op basis van m²) 1970-1979

Bouwjaarklasse (op basis van m²) 1970-1979 BVO (x 10 6 m²) tot 1960 1960-1969 1970-1979 1980-1989 1990-1999 vanaf 2000 Tbv onderzoek naar kwaliteit MaVa: beschikbare info over zorginstellingen: Verpleging en verzorging Info via: Agentschap NL,

Nadere informatie

Bestaand Vastgoed. Hoe beweging krijgen in verduurzaming? Vincent Swinkels Mei 2011. DHV 2011 All rights reserved Openbaar

Bestaand Vastgoed. Hoe beweging krijgen in verduurzaming? Vincent Swinkels Mei 2011. DHV 2011 All rights reserved Openbaar Bestaand Vastgoed Hoe beweging krijgen in verduurzaming? Vincent Swinkels Mei 2011 DHV 2011 All rights reserved Openbaar Wat is er aan de hand? Circa 1/3 energiegebruik NL zit in gebouwde omgeving Focus

Nadere informatie

Energieakkoord: Wij zijn aan zet!

Energieakkoord: Wij zijn aan zet! Energieakkoord: Wij zijn aan zet! Energieakkoord in het kort - Akkoord over energiebesparing binnen de SER tussen overheid, natuur- en milieuorganisaties, vakbonden, energieproducenten, netbeheerders,

Nadere informatie

INNAX GROUP presentatie PROVADA 7 JUNI 2011 1400-1430H

INNAX GROUP presentatie PROVADA 7 JUNI 2011 1400-1430H INNAX GROUP presentatie PROVADA 7 JUNI 2011 1400-1430H Presentatie EVEN VOORSTELLEN WAT DOET INNAX LINK NAAR HET ENDIS CONCEPT ENERGIE MANAGEMENT DUURZAME ENERGIE VOORZIENING Even voorstellen PHILIP BLAAUW

Nadere informatie

Workshop MKB & Energiebesparing in Drenthe

Workshop MKB & Energiebesparing in Drenthe Workshop MKB & Energiebesparing in Drenthe Valerie Kort Projectleider Energie en Duurzaam Ondernemen Telefoonnummer: 0592-311150 v.kort@nmfdrenthe.nl www.nmfdrenthe.nl Wat gaan we doen? Drempels wegnemen

Nadere informatie

Een goede jas: schoon, gezond en zuinig. Frank te Poel 10 oktober 2007

Een goede jas: schoon, gezond en zuinig. Frank te Poel 10 oktober 2007 Een goede jas: schoon, gezond en zuinig Frank te Poel 10 oktober 2007 Inhoud 1. Klimaatverandering is een urgent probleem 2. Er zijn drastische maatregelen nodig 3. Waar staat Nederland nu? 4. Spaar Het

Nadere informatie

Geachte heer / mevrouw, Besparen is beter dan bezuinigen. Graag willen we hierover met u in gesprek.

Geachte heer / mevrouw, Besparen is beter dan bezuinigen. Graag willen we hierover met u in gesprek. JNJ-Projecten Van Steenbergenlaan 28 3931 WR Woudenberg Tel: 06-53833841 KvK: 32129240 IBAN: NL29KNAB0283505745 www.jnjprojecten.com JNJ-Projecten voorstel tot samenwerking energie bespaarconcept Uw kenmerk

Nadere informatie

Praktische voorstellen voor energiebesparing in haven en industrie. Alex Ouwehand Directeur NMZH

Praktische voorstellen voor energiebesparing in haven en industrie. Alex Ouwehand Directeur NMZH Praktische voorstellen voor energiebesparing in haven en industrie Alex Ouwehand Directeur NMZH CO2 emission CO2 reduction Ambities klimaat en energie EU en Rijk 2020 : 20 % CO 2 -reductie (tov 1990),

Nadere informatie

Energie: De mogelijkheid om (samen) een verandering te bewerkstelligen

Energie: De mogelijkheid om (samen) een verandering te bewerkstelligen Energie: De mogelijkheid om (samen) een verandering te bewerkstelligen De gemeenten Beek, Brunssum, Eijsden-Margraten, Gulpen-Wittem, Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Maastricht, Meerssen, Nuth, Onderbanken,

Nadere informatie

Even voorstellen. Philip Blaauw. INNAX GEBOUW & OMGEVING Directie 0885533000 pblaauw@innax.com

Even voorstellen. Philip Blaauw. INNAX GEBOUW & OMGEVING Directie 0885533000 pblaauw@innax.com Even voorstellen Philip Blaauw INNAX GEBOUW & OMGEVING Directie 0885533000 pblaauw@innax.com INNAX GROUP is een onafhankelijk Energie Diensten Bedrijf = ESCO voor het verduurzamen van gebouwen INNAX GROUP

Nadere informatie

Investering grootste drempel om energie te besparen

Investering grootste drempel om energie te besparen Digitale nieuwsbrief juni 2013 MKB Green Deals in trek bij ondernemers De MKB Green Deals blijken een succes. Er doen 625 mkb-bedrijven mee aan het project, samen goed voor een besparingspotentieel vergelijkbaar

Nadere informatie

De energieprestatiekeur EPK

De energieprestatiekeur EPK De energieprestatiekeur EPK Ron Ongenae Michiel Steerneman Van EEI naar IEE Energy Experts International B.V. POWERS SUSTAINABILITY Michiel Steerneman Opleidingen Milieukunde Onafh. warmtewetdeskundige

Nadere informatie

Activiteiten ICDuBo. Maak kennis met alle facetten van duurzaam bouwen in de hal van 2.000 m2 vol inspirerende oplossingen en voorbeelden.

Activiteiten ICDuBo. Maak kennis met alle facetten van duurzaam bouwen in de hal van 2.000 m2 vol inspirerende oplossingen en voorbeelden. Van duurzaam denken naar duurzaam doen Activiteiten ICDuBo Kenniscentrum Inspiratie: Maak kennis met alle facetten van duurzaam bouwen in de hal van 2.000 m2 vol inspirerende oplossingen en voorbeelden.

Nadere informatie

Erkende maatregelen voor Energiebesparing

Erkende maatregelen voor Energiebesparing Erkende maatregelen voor Energiebesparing s Hertogenbosch Wendy Simonse, Irma Boswijk 2 Training Toezicht op energiebesparing Indeling sessie Aan de slag met Toezicht op Energie De erkende maatregelen

Nadere informatie

Duurzaam Inkopen overheidsgebouwen werkt!

Duurzaam Inkopen overheidsgebouwen werkt! Duurzaam Inkopen overheidsgebouwen werkt! Overheden kunnen zonder meerkosten energiebesparing in gebouwen realiseren PIANOo lunch 12 april 2011 Irma Thijssen, Agentschap NL Joost van Linder, Rijksgebouwendienst

Nadere informatie

Verduurzamen van maatschappelijk vastgoed

Verduurzamen van maatschappelijk vastgoed Verduurzamen van maatschappelijk vastgoed Green Liz Symposium Arnhem, 9-12-2013 Irma Thijssen Irma Thijssen, Agentschap NL 1 Agentschap NL biedt diensten aan ondernemers met duurzame, innovatieve of internationale

Nadere informatie

Sportief verduurzamen

Sportief verduurzamen Sportief verduurzamen Stelling Er zijn wel argumenten om niet te verduurzamen Deelnemers workshop Michel de Boer (GSF): Green Liz en de GSF Peter Smit (Green Liz): toelichting concept Guido Beijer (BAM):

Nadere informatie

OMSLAG BERLINDA VAN DAM/HH FORUM 17.03.16

OMSLAG BERLINDA VAN DAM/HH FORUM 17.03.16 BERLINDA VAN DAM/HH 10 36 Hier valt petajoule te besparen maar het gebeurt niet... Vooral in kantoorpanden kan het energieverbruik drastisch omlaag. Dat moet wettelijk ook, en het staat in het Energieakkoord.

Nadere informatie

De MKB Energy Check Up. VNO-NCW Midden & CCS Energieadvies

De MKB Energy Check Up. VNO-NCW Midden & CCS Energieadvies The sole responsibility for the content of this publication lies with the authors. It does not necessarily reflect the opinion of the European Union. Neither the EACI nor the European Commission are responsiblefor

Nadere informatie

2015D25469 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG

2015D25469 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG 2015D25469 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Binnen de vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu hebben verschillende fracties de behoefte om aanvullende vragen en opmerkingen voor te leggen

Nadere informatie

Energy Service Company: een kans voor u?

Energy Service Company: een kans voor u? 1 Energy Service Company: een kans voor u? Stand van zaken provinciale pilot & Kansen voor de installatiebranche Hans van der Heide Pilot provincie Friesland (1) Doel: Ervaring opdoen met het opzetten

Nadere informatie

Sportief verduurzamen

Sportief verduurzamen Sportief verduurzamen Deelnemersworkshop Michel de Boer (GSF):Green Liz en de GSF Peter Smit (Green Liz): toelichting concept Guido Beijer (BAM): techniek en rapportages Michel de Boer (GSF) Green Liz

Nadere informatie

Welkom bij de Energietop. Bij gemeenten gebeurt het!

Welkom bij de Energietop. Bij gemeenten gebeurt het! Welkom bij de Energietop Bij gemeenten gebeurt het! Welkom bij de Energietop Lot van Hooijdonk - wethouder gemeente Utrecht Welkom bij de Energietop Lian Merkx programmamanager VNG team Energie Ed Nijpels

Nadere informatie

Duurzaamheid. Syllabus. Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen.

Duurzaamheid. Syllabus. Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Syllabus Duurzaamheid Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Inclusief best practices bij onder meer waterschap Hollandse Delta, Sanoma Uitgevers

Nadere informatie

Reactie op consultatie over wijziging van Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte in verband met mogelijkheid energieprestatievergoeding

Reactie op consultatie over wijziging van Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte in verband met mogelijkheid energieprestatievergoeding Vereniging Energie-Nederland Ministerie van Wonen en Rijksdienst via www.internetconsultatie.nl Lange Houtstraat 2 2511 CW Den Haag T. 070 311 43 50 Ons kenmerk Behandeld door ENL-2014-00799 Roel Kaljee

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2013 2014 33 913 Wijziging van de Wet implementatie EU-richtlijnen energie-efficiëntie, de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet en de Warmtewet in verband met

Nadere informatie

ZONNE-ENERGIE IS DE ENERGIE VAN NU ÉN VAN ONZE TOEKOMST!

ZONNE-ENERGIE IS DE ENERGIE VAN NU ÉN VAN ONZE TOEKOMST! ZONNE-ENERGIE IS DE ENERGIE VAN NU ÉN VAN ONZE TOEKOMST! MONTAGE DOOR KOMO GECERTIFICEERD DAKDEKKERS- BEDRIJF ADVISEREN LEVEREN INSTALLEREN ADVISEREN Green Power Systems is uw adviseur, leverancier en

Nadere informatie

Energie akkoord. AvEPA bij de top-4 snelle reacties steunbetuigingen. Ernst Vuyk!! AVEPA Jaarbijeenkomst 2014 woensdag 16 april 2014

Energie akkoord. AvEPA bij de top-4 snelle reacties steunbetuigingen. Ernst Vuyk!! AVEPA Jaarbijeenkomst 2014 woensdag 16 april 2014 Energie akkoord en de betekenis voor EPA-adviseurs Ernst Vuyk AVEPA Jaarbijeenkomst 2014 woensdag 16 april 2014 AvEPA bij de top-4 snelle reacties steunbetuigingen privaat publiek Universiteit Twente (student)

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Onderwerpen presentatie

Onderwerpen presentatie Community of Prac/ce LOKALE DUURZAME ENERGIEBEDRIJVEN Onderwerpen presentatie - Welke kaders geeft het Energieakkoord voor energiebesparing en efficiency? Welke doelen zijn gesteld en welke instrumenten/regelingen

Nadere informatie

Energiebesparing. Erkende maatregelen. Schakeldag 25 juni 2015. Wendy Simonse

Energiebesparing. Erkende maatregelen. Schakeldag 25 juni 2015. Wendy Simonse Energiebesparing Erkende maatregelen Schakeldag 25 juni 2015 Wendy Simonse Opzet van de sessie Uitleg erkende maatregelen SER-akkoord, wettelijke plicht tot energiebesparing, maatregelenlijsten Vragen

Nadere informatie

Energieakkoord voor duurzame groei

Energieakkoord voor duurzame groei Energieakkoord voor duurzame groei Netwerkbijeenkomst Duurzame regionale energie Gelderland 15 januari 2014 Lodewijk de Waal Energieakkoord Wie zaten aan tafel? Inhoud presentatie Hoofdlijnen Energieakkoord

Nadere informatie

[MISSION SUSTAINABLE] Praktisch innoveren in bestaande gebouwen

[MISSION SUSTAINABLE] Praktisch innoveren in bestaande gebouwen [MISSION SUSTAINABLE] Praktisch innoveren in bestaande gebouwen Bert van Renselaar Manager Operations @ CFP Green Buildings Expertgroep Circulaire en Inclusieve Economie @ FMN Groeiende wereldbevolking

Nadere informatie

Learnshop. EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand

Learnshop. EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand Learnshop EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand tel: 0416-543060 Fax: 0416-543098 email: Web: paul.van.wezel@nimaris.nl

Nadere informatie

Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen

Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen 6 december 2011 Albert Hulshoff Ede 22 maart 2012 Prestatiecontracten - Prestatiecontracten - ESCo-eigenschappen

Nadere informatie

Energie Bouwbesluit en het Activiteitenbesluit

Energie Bouwbesluit en het Activiteitenbesluit Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Energie Bouwbesluit en het Activiteitenbesluit Het behalen van energie-efficiëntieverbetering in een bepaald type gebouw wordt zowel door het Bouwbesluit

Nadere informatie

7-PUNTENPLAN 2013-2014

7-PUNTENPLAN 2013-2014 7-PUNTENPLAN 2013-2014 oplegger bij het meerjarig actieplan DUURZAME WADDENEILANDEN OP WEG NAAR EEN ENERGIEKE TOEKOMST IN 2020 1 1. Inleiding Dit 7-punten plan is een oplegger bij het meerjarig actieplan

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 649 Initiatiefnota van het lid Van Veldhoven over energiebesparing in een oogopslag Nr. 2 INITIATIEFNOTA Energiebesparing in één oogopslag!

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 29 juni 2015 Betreft Energie-efficiëntie in de industrie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 29 juni 2015 Betreft Energie-efficiëntie in de industrie > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

STAPPENPLAN AANSCHAF ZONNE-COLLECTOREN INDIVIDUEEL

STAPPENPLAN AANSCHAF ZONNE-COLLECTOREN INDIVIDUEEL STAPPENPLAN AANSCHAF ZONNE-COLLECTOREN INDIVIDUEEL Introductie De ontwikkelingen op het gebied van zonne-energie staan nooit stil. Heeft u ook belangstelling, dan kunt u zich als deelnemer aansluiten bij

Nadere informatie

Zonnecoöperatie West-Friesland Burgerinitiatief. 1 september 2014

Zonnecoöperatie West-Friesland Burgerinitiatief. 1 september 2014 Zonnecoöperatie West-Friesland Burgerinitiatief 1 september 2014 Programma: Welkom! Wethouders Wijnne en Nootebos aan het woord Werkgroepleden Presentatie plannen Vragen? Afsluiting: circa 21.30 uur Wethouder

Nadere informatie

1. Wethouder Tiemens te machtigen voor het ondertekenen van het Gelders Energie Akkoord.

1. Wethouder Tiemens te machtigen voor het ondertekenen van het Gelders Energie Akkoord. Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Deelname Gelders Energieakkoord Programma Duurzaamheid Portefeuillehouder H. Tiemens Samenvatting Het Klimaatverbond, Alliander en Gelderse Natuur en Milieufederatie

Nadere informatie

Hartelijk welkom HARTELIJK WELKOM. Asbest eraf, zonnepanelen erop! 26-06-2013

Hartelijk welkom HARTELIJK WELKOM. Asbest eraf, zonnepanelen erop! 26-06-2013 Hartelijk welkom HARTELIJK WELKOM Asbest eraf, zonnepanelen erop! 26-06-2013 Asbest eraf, zonnepanelen erop HARTELIJK WELKOM Mark Ormel namens Oost-Achterhoek-Berkelland-Lochem- Bronckhorst-Doetinchem

Nadere informatie

Praktijkseminar implementatie nieuwe wetgeving

Praktijkseminar implementatie nieuwe wetgeving www.praktijkseminar-installatiesector.nl Praktijkseminar implementatie nieuwe wetgeving Duurzame energie en energiebesparing Wat zijn de consequenties voor installateurs en gebouwbeheerders? Beatrix Theater

Nadere informatie

Handhaving Wet Milieubeheer duur(zaam) ondernemen?

Handhaving Wet Milieubeheer duur(zaam) ondernemen? Handhaving Wet Milieubeheer duur(zaam) ondernemen? Door : ing. Raymond van den Tempel Technisch Consultant Strukton Worksphere (mobiel telnr. 06-12 854 978) Tijdsduur : 15.30 15.55 uur Datum : 5 November

Nadere informatie

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda Wilt u weten hoe? Ga stap voor stap door onze aanpak: - Kennismaking Building4life - De Building4life werkwijze - Uitgewerkte case Amarant Tilburg Building4life Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus

Nadere informatie

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant De bakens verzetten Verduurzamen van commercieel vastgoed Machiel Karels - consultant Het glas is half leeg PROFIT 20-6- 20-6- Meer dan 25% van gebouwgebruikers klaagt over de huisvesting Ziekteverzuim

Nadere informatie

Kansrijke maatregelen energiebesparing. Frans Rooijers

Kansrijke maatregelen energiebesparing. Frans Rooijers Kansrijke maatregelen energiebesparing Frans Rooijers CE Delft Onafhankelijk onderzoek en advies sinds 1978 Energie, transport en grondstoffen Economische, technische en beleidsmatige expertise 40 medewerkers

Nadere informatie

[MISSION SUSTAINABLE]

[MISSION SUSTAINABLE] [MISSION SUSTAINABLE] PRAKTISCH INNOVEREN IN BESTAANDE GEBOUWEN [MISSION SUSTAINABLE] Bert van Renselaar Manager Operations @ CFP Green Buildings TITEL GROEIENDE WERELDBEVOLKING LEGT STEEDS GROTER BESLAG

Nadere informatie

De energietransitie: kansen grijpen kansen creëren

De energietransitie: kansen grijpen kansen creëren De energietransitie: kansen grijpen kansen creëren Inspiratie voor de avond Marc Londo, ECN Beleidsstudies Alkmaar 1 april 2015 www.ecn.nl Boodschappen 1. De energiehuishouding verandert, en daar zijn

Nadere informatie

COMFORTVERBETERING ENERGIEBESPARING MEER DAN 15% EFFECTIEVE CO2-REDUCTIE TERUGVERDIENTIJD MINDER DAN 5 JAAR

COMFORTVERBETERING ENERGIEBESPARING MEER DAN 15% EFFECTIEVE CO2-REDUCTIE TERUGVERDIENTIJD MINDER DAN 5 JAAR COMFORTVERBETERING ENERGIEBESPARING MEER DAN 15% EFFECTIEVE CO2-REDUCTIE TERUGVERDIENTIJD MINDER DAN 5 JAAR METEOVIVA CLIMATE: MEER COMFORT VOOR MINDER GELD VLIEGVELD DÜSSELDORF 20% Naarmate gebouwen beter

Nadere informatie

Duurzaam Gebouwbeheer

Duurzaam Gebouwbeheer 2-daagse cursus Duurzaam Gebouwbeheer Gemeenten hebben verschillende gebouwen in beheer, zoals gemeentehuizen, kantoren en brandweerkazernes. Ook zijn er gebouwen eigendom van de gemeente, maar worden

Nadere informatie

Kansen voor energiebesparing in maatschappelijk vastgoed. Irma Thijssen 13 november 2014 Duurzaam Gebouwd Congres MECC Maastricht

Kansen voor energiebesparing in maatschappelijk vastgoed. Irma Thijssen 13 november 2014 Duurzaam Gebouwd Congres MECC Maastricht Kansen voor energiebesparing in maatschappelijk vastgoed Irma Thijssen 13 november 2014 Duurzaam Gebouwd Congres MECC Maastricht Introductie Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) (voorheen Agentschap

Nadere informatie

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE 1 PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE BIJEENKOMST 3 DECEMBER 2015 Programma Duurzaam Landgraaf TON ANCION WETHOUDER GEMEENTE LANDGRAAF RONALD BOUWERS PROJECTLEIDER DUURZAAMHEID WIE ZIJN WIJ? PROJECTTEAM

Nadere informatie

Financieringsvoorwaarden ondersteuning Samenwerkingsafspraken energiebesparing bij bedrijven

Financieringsvoorwaarden ondersteuning Samenwerkingsafspraken energiebesparing bij bedrijven Financieringsvoorwaarden ondersteuning Samenwerkingsafspraken energiebesparing bij bedrijven Inleiding In september 2013 is door een groot aantal partijen, waaronder de rijksoverheid, werkgevers- en werknemersorganisaties,

Nadere informatie

Nationaal Energiebesparingsplan

Nationaal Energiebesparingsplan Nationaal Energiebesparingsplan van energieleveranciers en organisaties actief in de gebouwde omgeving Projectbeschrijving Bedrijfsleven en overheid geven mega impuls aan energiebesparing in gebouwen 23

Nadere informatie

Denktank duurzaamheid

Denktank duurzaamheid Denktank duurzaamheid Vergadering d.d. 21 mei 2014 Aanwezig M.T.A. Hegger, wethouder duurzaamheid gemeente Purmerend (voorzitter a.i.) W. Wildschut, bestuurslid Milieudefensie Purmerend G. de Man, directeur

Nadere informatie

FEDEC ROADMAP 'OVERZICHT VAN INSTRUMENTEN MET BETREKKING OP ENERGIEBESPARING'

FEDEC ROADMAP 'OVERZICHT VAN INSTRUMENTEN MET BETREKKING OP ENERGIEBESPARING' FEDEC ROADMAP 'OVERZICHT VAN INSTRUMENTEN MET BETREKKING OP ENERGIEBESPARING' INHOUDSOPGAVEN INTRODUCTIE 2 BREEAM NL 3 MEERJARENAFSPRAKEN 5 ENE RGIE-AUDIT 7 ENERGIELABEL VOOR WONINGEN 9 Introductie FedEC

Nadere informatie

23-10-2009 MiddenBeemster. Aanpak tussen gemeente en huurders. Duurzaam Woonbron

23-10-2009 MiddenBeemster. Aanpak tussen gemeente en huurders. Duurzaam Woonbron 23-10-2009 MiddenBeemster Aanpak tussen gemeente en huurders Duurzaam Woonbron Even voorstellen Jan Willem Croon, ambassadeur duurzaamheid Woonbron Ir. Bouwkunde TU Delft 10 jaar Stork contracting. 10

Nadere informatie

Prestatiecontracten sleutel tot duurzaamheid

Prestatiecontracten sleutel tot duurzaamheid Prestatiecontracten sleutel tot duurzaamheid Workshop Prestatiecontracten 7 december 2009 Albert Hulshoff, programma-adviseur adviseur Utiliteitsbouw SenterNovem Albert Hulshoff innovatie, energie, klimaat,

Nadere informatie

Energiezuinig en comfortabel wonen in Rijswijk; een initiatief van Stadsgewest Haaglanden

Energiezuinig en comfortabel wonen in Rijswijk; een initiatief van Stadsgewest Haaglanden Energiezuinig en comfortabel wonen in Rijswijk; een initiatief van Stadsgewest Haaglanden Welkom door wethouder Dick Jense Rob Klokman Ecostream Wat kunt u verwachten deze avond Wat is Wonen++ Energiebesparende

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Kenniscafé Duurzaamheid Verslaglegging Dialoogtafels 13 september 2011

Kenniscafé Duurzaamheid Verslaglegging Dialoogtafels 13 september 2011 Kenniscafé Duurzaamheid Verslaglegging Dialoogtafels 13 september 2011 Tafel 1: Klimaat en Energie, casehouder Maarten Strengers van Green Link (ronde 1+2) Green Link gebruikt in haar werkwijze de zg.

Nadere informatie

Ondertekening Retaildeal

Ondertekening Retaildeal Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Ondertekening Retaildeal Programma Economie & Werk BW-nummer Portefeuillehouder B. van Hees Samenvatting Minister Kamp wil met 50 gemeenten een Retaildeal sluiten, om

Nadere informatie

Griffier van de Staten. - Geleidebrief Kaderstellend Provincie Zeeland

Griffier van de Staten. - Geleidebrief Kaderstellend Provincie Zeeland Griffier van de Staten - Geleidebrief Kaderstellend Provincie Zeeland GROENLINKS N DE TOEMMST GROENLINKS-VOORSTEL RESTWARMTEBENUTTING SAMENVA'ITING In Zeeland wordt - vooral door de industrie - een enorme

Nadere informatie

Energiebesparing voor vastgoedmanagers in de Zorg

Energiebesparing voor vastgoedmanagers in de Zorg Energiebesparing voor vastgoedmanagers in de Zorg Hoe kan ik energiebesparing realiseren en financieren? George Müller 06-34855943 george.muller@energymatters.nl www.energymatters.nl Voorstellen: George

Nadere informatie

VvE Energiebespaarlening Nationaal Energiebespaarfonds

VvE Energiebespaarlening Nationaal Energiebespaarfonds VvE Energiebespaarlening Nationaal Energiebespaarfonds Het Nationaal Energiebespaarfonds Ontstaan: woonakkoord 2013 Doel NEF: het stimuleren van het nemen van energiebesparende maatregelen in bestaande

Nadere informatie

Spreektekst wethouder Hans Haring Werkconferentie Energiek Zoetermeer 11 juni 2013

Spreektekst wethouder Hans Haring Werkconferentie Energiek Zoetermeer 11 juni 2013 Spreektekst wethouder Hans Haring Werkconferentie Energiek Zoetermeer 11 juni 2013 Welkom allemaal! Om te beginnen fantastisch dat we met zo n grote groep en uit diverse geledingen hier bij elkaar zijn

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2013 2014 33 913 Wijziging van de Wet implementatie EU-richtlijnen energie-efficiëntie, de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet en de Warmtewet in verband met

Nadere informatie

Deel 3: voorbeeldaanpak bedrijven en maatschappelijk vastgoed

Deel 3: voorbeeldaanpak bedrijven en maatschappelijk vastgoed Deel 3: voorbeeldaanpak bedrijven en maatschappelijk vastgoed Inhoud 1. Maak van uw gemeente een Energieke Regio... 2 2. De start... 3 3. Het vervolg... 4 4. Aanbod... 5 1 1. Maak van uw gemeente een Energieke

Nadere informatie

C. Monitoring en backcasting

C. Monitoring en backcasting C. Monitoring en backcasting Backcasting en monitoring Deelsessie werkconferentie Energiek Zoetermeer 11 juni 2013 dr. C. (Cor) Leguijt Inhoud 1. Backcastingproject stadsgewest Haaglanden 1. Klimaat- en

Nadere informatie

Energie besparen met KNZB

Energie besparen met KNZB sheet Energie besparen met KNZB #1 Grip op energie met slimme meters Energiemeters: de kassa van de energiewereld De energiemeters zijn de kassa van de energiewereld. Tenslotte zijn de energieverbruiken

Nadere informatie

Wat u moet weten. over het energiebesparingsfonds ACHTERGROND FINANCIERING. Gemeente kan zich richten op utiliteitsbouw

Wat u moet weten. over het energiebesparingsfonds ACHTERGROND FINANCIERING. Gemeente kan zich richten op utiliteitsbouw ACHTERGROND FINANCIERING Wat u moet weten over het energiebesparingsfonds Thomas van Belzen Den Haag - Minister Blok (wonen) biedt vanaf 1 december nieuwe mogelijkheden voor het financieren van energiebesparende

Nadere informatie

Dag van de energie 8 oktober 2009, Den Haag

Dag van de energie 8 oktober 2009, Den Haag Symposium Dag van de energie 8 oktober 2009, Den Haag Nieuwe Achtergracht 17 1018 XV Amsterdam Telefoon (020) 5517700 Telefax (020) 5517799 E-mail: scholing@woonbond.nl www.woonbond.nl/symposia Symposium

Nadere informatie

Bezwaren en oplossingen analyse van de denktanksessies installatiebranche

Bezwaren en oplossingen analyse van de denktanksessies installatiebranche Bezwaren en oplossingen analyse van de denktanksessies installatiebranche Bezwaren / Opmerkingen uit de Yellow paper sessie van 25-06-2014 Omvang 1. Alleen voor grote bedrijven met grote projecten 2. Te

Nadere informatie

Kansrijke aanpakken voor energiebesparing in bestaande bouw: de particuliere eigenaar

Kansrijke aanpakken voor energiebesparing in bestaande bouw: de particuliere eigenaar Kansrijke aanpakken voor energiebesparing in bestaande bouw: de particuliere eigenaar Haags Milieucentrum, 17 juni 2011 Henk Diepenmaat Actors Procesmanagement BV henk.diepenmaat@actors.nl Meer Met Minder

Nadere informatie

Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort

Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort Rob Nagel Honeywell Dag van de Installatie VSK, Jaarbeurs Utrecht 2 februari 2010 Binnenklimaat besparing door comfort Woningmarkt in

Nadere informatie

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Oktober 2014 Thema 1 Goed wonen en een goede dienstverlening We vinden het in Nederland normaal dat iedereen goed kan wonen. Maar niet iedereen

Nadere informatie

Jasper de Vries XTNT Danielle de Bruin XTNT

Jasper de Vries XTNT Danielle de Bruin XTNT Verslag themabijeenkomst Stedelijke distributie: de winkelier centraal! Datum : 26 mei 2011 Aanwezig : Marco Potters Stadsregio Rotterdam Dick Everwijn Gemeente Lelystad André van der Krogt Gemeente Zuidplas

Nadere informatie

Meer met Minder. Het Nationale Energiebesparingsplan voor de gebouwde omgeving

Meer met Minder. Het Nationale Energiebesparingsplan voor de gebouwde omgeving Het Nationale Energiebesparingsplan voor de gebouwde omgeving EnergieNed, federatie PeGO, Platform Energietransitie Aedes vereniging van van energiebedrijven Gebouwde Omgeving woningcorporaties in Nederland

Nadere informatie

Besparen op uw maandelijkse energiekosten is uw eerste winst!

Besparen op uw maandelijkse energiekosten is uw eerste winst! Accountants controleren over het algemeen niet de energierekening van hun cliënten op fouten! Controleert u de energierekening op fouten? Uit onderzoek van de NMa blijkt dat meer dan 20% van energierekeningen

Nadere informatie