Eerste resultaten verduurzaming bedrijfsterreinen Regio Hart van Brabant

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Eerste resultaten verduurzaming bedrijfsterreinen Regio Hart van Brabant"

Transcriptie

1 Eerste resultaten verduurzaming bedrijfsterreinen Regio Hart van Brabant Op het terrein van energietransitie 17 september 2014

2 Inhoud 1. Inleiding Doel Resultaten Update resultaten MOED II Knelpunten bij het uitvoeren van maatregelen MOED II Nieuwe energiescans Geagglomereerde resultaten van de 30 energiescans Het generiek oplossen van knelpunten Samenwerking tussen bedrijven initiëren Communicatie over het project Conclusies en aanbevelingen... 7 Pagina 2 van 11

3 1. Inleiding In 2012 heeft MOED Green Deals getekend met MKB Nederland (MOED I en MOED II). Doel van deze deals was het inzichtelijk maken van eenvoudige energiebesparingsmogelijkheden binnen MKB bedrijven in Tilburg (MOED I) en buiten Tilburg in Midden Brabant (MOED II). Een bijkomende doelstelling was het inzichtelijk maken van barrières bij de implementatie van de gevonden energieefficiencymaatregelen. In 2013 zijn MOED I en MOED II afgerond. Belangrijkste conclusie was dat er 10 tallen procenten kon worden bespaard op de energierekening door relatief eenvoudige maatregelen, waaronder: aanpassing van verlichting, verbeterde inregeling van energieapparatuur en invoeren van energiemanagement en isolatie. Investeringen in deze maatregelen konden vaak in korte tijd, vaak minder dan een jaar worden terugverdiend. Werkelijke implementatie van deze maatregelen lieten nog wel eens op zich wachten. Barrières bij het uitvoeren van maatregelen waren: Gebrek aan prioriteit, deskundigheid en financiële ruimte bij ondernemers en het gegeven dat bedrijven waren gevestigd in gehuurd vastgoed. Op dit moment wordt er gewerkt aan mogelijkheden om deze barrières op te beslechten. Onder andere door invoering van een MKB-ESCO-fonds en het opleiden van energiearchitecten, die later bij een onafhankelijke ESCO in dienst zouden kunnen komen. Ondertussen blijft het thema verduurzaming bedrijfsterreinen een belangrijk aandachtsveld voor MOED met energietransitie als hoofdthema. Daarbij is het belangrijk om de energiehuishouding op bedrijfsniveau aan de orde te stellen, zoals ook bij MOED I en MOED II het geval was. Dit jaar zijn wij met name in Waalwijk en andere Midden-Brabantse gemeenten wederom gestart met het uitvoeren van energiescans bij MKB bedrijven op bedrijfsterreinen. In samenhang met de reeds afgeronde en lopende activiteiten gelden voor dit project de volgende doelstellingen. 2. Doel Als algemeen doel geldt het bevorderen van de energietransitie (energie-efficiencyverbetering en invoeren duurzame energie) op bedrijfsterreinen in Midden-Brabant. Deze doelstelling hebben we vertaald naar de volgende acties: 1. Het updaten van de output van de vorig jaar onder de MKB Green Deal (MOED II), verrichte 31 energie scans (in de regio HvB buiten Tilburg); 2. Het nader in kaart brengen van knelpunten bij het uitvoeren van de eerder voorgestelde maatregelen onder MOED II; 3. Het uitvoeren van 30 nieuwe scans met schriftelijke (vertrouwelijke) terugkoppeling van de resultaten naar het bedrijf; 4. Verzorgen van rapportage over de geagglomereerde resultaten naar de opdrachtgever: inzake te bereiken energie-efficiency, besparing en CO2 reductie in termen van gepland, uitgevoerd en niet uitgevoerd. 5. Knelpunten uit punt 2 en punt 3 inbrengen in twee mogelijk nieuw op te starten projecten: MKB ESCO fonds en Split Incentive aanpak; 6. Waar mogelijk samenwerking tussen bedrijven initiëren en uitwerken rond restwarmteuitwisseling en windturbines; 7. Communicatie over het project via het regionale Klimaatplein Duurzaam MOED Pagina 3 van 11

4 3. Resultaten 3.1. Update resultaten MOED II 50 % van de geadviseerde maatregelen in MOED 2 zijn uitgevoerd. 40% zit nog in de planning. 10% van de geadviseerde maatregelen wordt niet uitgevoerd Knelpunten bij het uitvoeren van maatregelen MOED II 40% van de bedrijven heeft de voorgestelde energie-efficiëntiemaatregelen nog steeds in de planning staan. Het feit dat ze nog niet uitgevoerd zijn heeft te maken met de volgende knelpunten: geen financiële ruimte vanwege de recessie en de technische levensduur van de oude apparatuur is nog niet verstreken. De knelpunten die ten grondslag liggen aan het niet uitvoeren en dus ook niet plannen van de maatregelen (10%) liggen in het feit dat bedrijven failliet zijn gegaan of verhuisd zijn Nieuwe energiescans Solaris Parkmanagement voert het parkmanagement voor een aantal midden-brabantse gemeenten. Zij hebben via hun relatiebeheer de contacten gelegd met bedrijven op de bedrijfsterreinen in Midden- Brabant. Bij de volgende 30 bedrijven in de regio HvB heeft MOED energiescans uitgevoerd: volgnr Bedrijf Gemeente volgnr Bedrijf Gemeente 1 VMG Heusden 16 DMG Waalwijk 2 VMC Nieuwkuijk 17 Mega Ceramics Waalwijk 3 Van Wees Waalwijk 18 Van der Valk de Waalwijk Groot 4 Merkx Vleeswaren Kaatsheuvel 19 Vendinova Nieuwkuijk 5 DHL Waalwijk 20 De Rooy Waalwijk 6 Van Den Noort Dongen 21 Keukenfabrikant Kaatsheuvel 7 Axon Gilze 22 Metaal Zetterij Waalwijk Zuid Nederland 8 Reclamebureau IVC Waalwijk 23 Naber Plastics Waalwijk 9 RECAIR Waalwijk 24 De Gouw Groep Drunen 10 Dutch Bakery Waalwijk 25 Van Delft Groep Nieuwkuijk 11 Van den Born Waalwijk 26 Thermaflex Waalwijk 12 Lightronics Waalwijk 27 MAC ZNL Nieuwkuijk 13 Euromanchetten & Waalwijk 28 ESPERO Waalwijk Compensatoren 14 Sentech Technologie Nieuwkuijk 29 Dingemans Kaatsheuvel Elementenbouw 15 Foldy Pack Waalwijk 30 Arly Nieuwkuijk Van elk der onderzochte bedrijven is een uitvoerige rapportage gemaakt. Tijdens de scan is ten behoeve van de praktische uitvoerbaarheid vooral ingezoomd op zogenaamd laaghangend fruit, ofwel energiemaatregelen, die gezien kosten, investeringen en praktische uitvoerbaarheid snel (binnen 5 jaar) terugverdiend kunnen worden. Het advies beperkt zich tot gebouw gebonden maatregelen en is conform de eisen, die de overheid stelt in de algemene maatregel van bestuur. Deze zegt: In het kader Pagina 4 van 11

5 van de Kyoto-afspraken zijn bedrijven met een jaargebruik van meer dan kwh elektra en meer dan m3 gas, verplicht een energiescan uit te (laten) voeren en een energiebesparingsplan op te zetten, waarbij de richtlijn is dat energie besparingsmaatregelen die binnen 5 jaar kunnen worden terugverdiend ook uitgevoerd moeten worden. De rapportage van MOED naar de bedrijven bevat maatregelen, die in dit energiebesparingsplan kunnen worden opgenomen: Inhoud Onderwerp 1 Inleiding 1.1 Opdracht en Doelstelling 1.2 Leeswijzer 2 Beschrijving van het gebouw 2.1 Inleiding 2.2 Algemene gegevens 2.3 Energieverbruik huidige situatie 2.4 Klimaatinstallaties Overzicht Klimaatinstallaties Ventilatievoorzieningen Ruimteverwarming en Koeling 2.5 Bouwkundige constructies 2.6 Verlichting en andere apparatuur van het gebouw Verlichting Opgestelde apparatuur 3 Energiebesparingsadvies 3.4. Geagglomereerde resultaten van de 30 energiescans Onderstaand een overzicht van de totaalverbruiken gas en elektra en de totaal mogelijke gebouwgebonden besparingen. Uiteraard is dit percentage hoger als ook andere (procesgebonden maatregelen worden meegenomen en de mogelijke maatregelen met een langere terugverdientijd. Het onderstaande overzicht betreft de quick wins. Totaal elektra verbruik in kwh Totaal gasverbruik in m Totaal besparingen kwh In procenten: 25,16% Waarvan zonne-energie in kwh Totaal besparingen gas m In procenten: 22,33% Besparing CO 2 uitstoot in tonnen 4686,51 Aantal huishoudensequivalenten 1038,68 Voor zowel elektriciteit als gas in een besparing te realiseren van 20 25% met maatregelen. Voor de besparingsmaatregelen op gas geldt een terugverdientijd van minder dan 5 jaar. Voor de te realiseren besparing op elektriciteit zijn daarin ook zonnepanelen betrokken met een langere terugverdientijd nodig. Echter met een SDE subsidie kan deze aanmerkelijk verkort worden. Pagina 5 van 11

6 Moed heeft besloten om de onderzochte bedrijven van MOED 1, 2 en 3 te ontzorgen, die daadwerkelijk met zonnepanelen aan de slag willen. 36% van de onderzochte bedrijven is geïnteresseerd in het zonneconcept van MOED. Deze interesse komt overeen met ongeveer m2 dakoppervlak en kwh. Zie de propositie van MOED in Bijlage 1. Van de 30 energie onderzoeken uit MOED3 heeft 10 % van de bedrijven de maatregelen uitgevoerd. 83% zit in de planningsfase en 7 % wordt niet uitgevoerd. De argumenten van de laatste 7% niet uitgevoerde maatregelen wordt veroorzaakt door een verhuizing en door geen financiële ruimte in combinatie met desinteresse Het generiek oplossen van knelpunten Voor het generiek oplossen van knelpunten bij het uitvoeren van energiemaatregelen bij bedrijven heeft MOED de volgende acties geïnitieerd en in voorbereiding: Actie Inrichten MKB- Escofonds Pilotaanpak split incentive Energiearchitect Operationeel revolverend fonds voor energiemaatregelen in het MKB Gezamenlijke aanpak split incentive probleem, in Green Deal met kwalitatieve en kwantitatieve doelstellingen Goed opgeleide energiearchitecten geven onafhankelijk advies aan MKB over gebouwgebonden energiemaatregelen Energiearchitecten in dienst van MKB ESCO fonds Potentiele oplossing voor knelpunt MKB heeft geen kennis, geen geld MKB bedrijven in gehuurde panden nemen geen gebouwgebonden energiemaatregelen Er is nauwelijks onafhankelijke kennis om intergrale energieconcepten voor gebouwen te ontwikkelen MKB ondernemers hebben geen prioriteit, geld en onafhankelijke kennis op het terrein van energietransitie MOED In Samenwerking met: MKB Nederland, met eventuele samenwerking Brabants Energiefonds MKB Nederland en Kontek/Brink Groep Een 6-tal Tilburgse ondernemers op het terrein van energieadvies en installatietechniek Met mogelijke bijdragen van EZ, EFRO, EZ, BZK of EFRO Provincie NB (via REAP), gemeente Tilburg: onderwijsinnovatieen arbeidsparticipatie-fonds Verwachte output SPK (Turnhout) Intereg MKB ondernemers hebben geen reden meer om energietransitie voor zich uit te schuiven 3.6. Samenwerking tussen bedrijven initiëren Met name in de gemeente Waalwijk liggen er mogelijkheden tot samenwerking inzake ontwikkeling en exploitatie van windenergie. Koppeling tussen dit project de windenergie-initiatieven zullen nader moeten worden onderzocht. De uitgezonden proposities voor zonne-energie (Bijlage 1) kunnen ook tot gemeenschappelijke initiatieven leiden, een en ander zal afhangen van de respons op de proposities. Pagina 6 van 11

7 Tot slot zijn er beperkte mogelijkheden tot het uitwisselen van restwarmte tussen bedrijven: 1. Er is restwarmte beschikbaar op twee locaties 2. de afstand waar restwarmte benodigd is te groot om een financiële rendabele business case rond te krijgen, 3. Een nabij gelegen bedrijf met warmtebehoefte heeft desondanks een nieuwe eigen installatie aangeschaft omdat het voor haar warmtebehoefte niet afhankelijk wil zijn van derden 3.7. Communicatie over het project De communicatie over het project zal plaatsvinden via de eigen website van MOED, twitter, blogs van deelnemende bedrijven aan dit project op de MOED website, MKB Nederland, (website van) regio Hart van Brabant, Poho Milieu & Afval en Radendagen. 4. Conclusies en aanbevelingen Besparingspotentieel Uit het energieonderzoek bij 30 Midden-Brabantse bedrijven is een besparingspotentieel in beeld gebracht van ca % op zowel gas als elektriciteitsverbruik. Dit komt overeen met ton CO 2 emissie reductie, equivalent met de uitstoot van ruim 800 huishoudens. Zonnestroom Samen met de eerder onderzochte bedrijven in Midden-Brabant (een kleine 90) wil ruim 1/3 met samen met MOED aan de slag voor zonnepanelen op hun daken. Dit komt overeen met m2 dak, goed voor een stroomproductie, die overeenkomt met het stroomverbruik van huishoudens. Knelpunten De uitvoering bij het uitvoeren van energiemaatregelen laat nog op zicht wachten vanwege de volgende feiten: 1. De tijd tussen de uitgebrachte energiebesparingsrapporten (juli 2014 t/m september) en de opstelling van deze rapportage is tekort om de uitvoering goed in beeld te brengen. De meeste besparingsmaatregelen zitten nog in de planningsfase (83%). 10% is reeds uitgevoerd. 2. Sommige bedrijven zullen vanuit de planningsfase niet tot implementatie overgaan vanwege het feit dat er geen financiële ruimte is vanwege de huidige crisis. Tezamen met de bedrijven uit MOED I en MOED 2 (Green Deals met MKB Nederland) is er inmiddels een portfolio van 86 bedrijven in Midden Brabant, waarvan de gebouwgebonden energiehuishouding bekend is, het besparingspotentieel, de noodzakelijke investeringen, alsmede de knelpunten, die opgelost moeten worden, voordat de maatregelen geeffectueerd kunnen worden. Deze knelpunten zijn kort samengevat: gebrek aan onafhankelijke kennis, geld en menskracht bij de verantwoordelijke MKB bedrijven. MOED heeft een aantal projectvoorstellen geformuleerd, die oplossingen bieden aan deze knelpunten. Deze projectvoorstellen voorzien in externe (co) financiering. MOED zal echter binnen haar eigen begroting (2014 en 2015) ruimte moeten vinden om de voorstellen op te stellen en te fine tunen met externe geldschieters. Pagina 7 van 11

8 Handhaving Vooralsnog zijn deze knelpunten oorzaak van slechts zeer beperkte uitvoering van de in kaart gebrachte besparingsmaatregelen. Naarmate MOED haar ontzorgingsconcepten voor de bedrijven beter op orde heeft en bedrijven blijven aarzelen om maatregelen uit te voeren zal er een moment komen dat er geen andere manier is dan handhaving via het eerder genoemde Activiteitenbesluit Wet Milieubeheer. Met andere woorden: Bedrijven die samenwerken met MOED of andere relevante partijen om tot inzicht in en uitvoering van mogelijke energiemaatregelen te komen zouden bij eventuele handhavingsacties geen prioritiet behoeven te krijgen. Echter handhavingsorganisaties, zoals de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant hebben daarin een eigen verantwoordelijkheid. Afstemming is te zijner tijd evenwel wenselijk. Het moet voor bedrijven duidelijk worden dat zij op allerlei terreinen van energietransitie ontzorgd kunnen worden. Mochten de bedrijven ondanks dat toch passief blijven dan blijft slechts handhaving over om tot resultaten te komen. Dit regime zou zelfs stringenter moeten gelden voor maatschappelijk vastgoed, waarin (lokale) overheden een belangrijke rol spelen. Immers zij voeren beheer met (ons) belastinggeld en hebben daarnaast een voorbeeldfunctie. Gezamenlijke initiatieven op bedrijfsterreinen Op bedrijfsterreinen is parkmanagement vaak een verbindende factor als het gaat om het werven van bedrijven voor de energie-aanpak. Nog weinig ervaring is opgedaan met samenwerkingsinitiatieven rond het thema energietransitie. Dit zou bijvoorbeeld in een vervolgfase opgepakt kunnen worden rond het thema windenergie en zonne-energie. Voor dit laatste gaat MOED een propositie rondsturen naar bedrijven, die deelnamen aan MOED I, MOED II en het huidige project. Zie bijlage 1. Voor de toekomst kan ook gedacht worden aan informatieavonden rond bepaalde thema s, benchmarking, gezamenlijke energie-inkoop etc. In overleg meet lokale ondernemersverenigingen en parkmanagementorganisaties zullen hierover nadere afspraken worden gemaakt. Pagina 8 van 11

9 Bijlage 1. Zonnepanelen op uw dak aantrekkelijk? MOED ontzorgt! MOED is een onafhankelijke stichting met in het bestuur vertegenwoordigers van ondernemers, onderwijs en overheid. Doel van MOED is om ideeën en initiatieven op het terrein van energietransitie in Midden Brabant zodanig te faciliteren dat het concrete projecten worden. De stichting heeft geen commercieel belang anders dan dat de klimaatambities in de regio gerealiseerd worden. Eén van de manieren om dat te doen is om daken van uw bedrijf en maatschappelijk vastgoed te voorzien van zonnepanelen voor eigen stroomopwekking. Hoe gaat dat in zijn werk? 1. Op basis van uw vraag of als onderdeel van een bij u uitgevoerde energiescan nemen wij contact met u op en stellen wij daarna vast of en voor hoeveel m 2 uw dak geschikt is voor zonnepanelen; 2. Ook rekenen wij globaal uit hoeveel besparing dat op zou leveren als wij SDE+ subsidie voor de installatie op uw dak kunnen verkrijgen 3. Op basis daarvan verzoeken wij u om MOED exclusief te machtigen voor: a. Het aanvragen van de SDE+ subsidie b. Het uitrekenen van een gedetailleerde business case op basis waarvan u kan beslissen of u zelf wilt investeren in een zonnestroominstallatie of dat u dat wilt overlaten aan een door MOED in te richten investerende ESCO, met wie u een stroomafname overeenkomt, die een gegarandeerd lagere prijs heeft dan uw huidige stroomkosten c. Het laten uitvoeren van een onafhankelijk onderzoek naar de bouwkundige geschiktheid van uw dak d. het organiseren van een collectieve inkoop van zonnestroom-installaties met bijbehorende garanties en voorwaarden e. het opstellen van een voor beide partijen acceptabele overeenkomst tussen u en de door MOED op te richten ESCO voor: i. een langdurige zonnestroomlevering tegen een gegarandeerd lagere prijs ofwel ii. een overeenkomst, waarbij de gehele installatie tegen betaling wordt overgedragen aan u als ondernemer, waarbij het moment door u als ondernemer zelf kan worden gekozen f. het voeren van overleg met de gebouw-eigenaar, als u dat zelf niet bent, over een voor alle partijen acceptabele oplossing. 4. Parallel kunnen wij u diensten leveren over energiegerelateerde zaken, zoals energiemonitoring, -levering en conceptontwikkeling 5. Deze dienstverlening is gratis voor zover wij de kosten daarvoor in rekening kunnen brengen bij de ESCO. Als dat niet zo is komen wij vooraf met u een prijs overeen over de te bieden dienstverlening Pagina 9 van 11

10 Pagina 10 van 11

11 Pagina 11 van 11

STEM Bedrijventerreinen. Proposities voor duurzame energie op bedrijventerreinen: Stem op uw favoriete propositie!

STEM Bedrijventerreinen. Proposities voor duurzame energie op bedrijventerreinen: Stem op uw favoriete propositie! STEM Bedrijventerreinen Proposities voor duurzame energie op bedrijventerreinen: Stem op uw favoriete propositie! 2 Consortium 3 STEM regeling De STEM (Samenwerken Topsector Energie en Maatschappij) regeling

Nadere informatie

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug CONCEPT Omgevingsdienst regio Utrecht Mei 2015 opgesteld door Erwin Mikkers Duurzame energie per Kern in gemeente Utrechtse Heuvelrug

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Masterclass Energie op bedrijventerreinen. Provincie Zuid Holland

Masterclass Energie op bedrijventerreinen. Provincie Zuid Holland Masterclass Energie op bedrijventerreinen Provincie Zuid Holland 2 Consortium 3 STEM regeling De STEM (Samenwerken Topsector Energie en Maatschappij) regeling is een subsidie van de topsector Energie.

Nadere informatie

Onderwerp: Kaders voor windenergie

Onderwerp: Kaders voor windenergie Aan het Algemeen Bestuur Datum: 02-10-2013 Onderwerp: Kaders voor windenergie Voorstel 1. Vaststellen van beleidskaders voor windenergie-initiatieven; 2. Kennis te nemen van het initiatief voor een windmolenpark

Nadere informatie

Hands on energiescan sportverenigingen. Energiek vooruit 18 september 2014

Hands on energiescan sportverenigingen. Energiek vooruit 18 september 2014 Hands on energiescan sportverenigingen Energiek vooruit 18 september 2014 Inhoud 1. Wat houdt de scan in? 2. Uitkomst van de scan 3. Aandacht voor financiering 4. Workshop 1. Wat houdt de scan in? Intake

Nadere informatie

Energy Service Company: een kans voor u?

Energy Service Company: een kans voor u? 1 Energy Service Company: een kans voor u? Stand van zaken provinciale pilot & Kansen voor de installatiebranche Hans van der Heide Pilot provincie Friesland (1) Doel: Ervaring opdoen met het opzetten

Nadere informatie

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE 1 PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE BIJEENKOMST 3 DECEMBER 2015 Programma Duurzaam Landgraaf TON ANCION WETHOUDER GEMEENTE LANDGRAAF RONALD BOUWERS PROJECTLEIDER DUURZAAMHEID WIE ZIJN WIJ? PROJECTTEAM

Nadere informatie

Investering grootste drempel om energie te besparen

Investering grootste drempel om energie te besparen Digitale nieuwsbrief juni 2013 MKB Green Deals in trek bij ondernemers De MKB Green Deals blijken een succes. Er doen 625 mkb-bedrijven mee aan het project, samen goed voor een besparingspotentieel vergelijkbaar

Nadere informatie

Naar een klimaatneutrale sportvereniging

Naar een klimaatneutrale sportvereniging Naar een klimaatneutrale sportvereniging Leidraad voor het maken van een eigen projectplan of Plan van Aanpak Inleiding Steeds meer sportverenigingen met een eigen accommodatie komen in actie om energie

Nadere informatie

Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten

Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten 19 juni 2014 Inleiding Rollen en partijen Verschillende typen vastgoed met een eigen regime Woningen, winkels en overige bedrijfsruimte De split

Nadere informatie

De strijd voor energiebesparing en vermindering van CO 2 -uitstoot:

De strijd voor energiebesparing en vermindering van CO 2 -uitstoot: Energiebesparing bij de Gemeente Heusden: plan van aanpak Datum: 26 mei 2016 Status: versie 2, definitief De strijd voor energiebesparing en vermindering van CO 2 -uitstoot: De gemeente geeft het voorbeeld,

Nadere informatie

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen 31 mei 2012 INHOUDSOPGAVE Inleiding... 3 1. Totale resultaten... 4 1.1 Elektriciteitsverbruik... 4 1.2 Gasverbruik... 4 1.3 Warmteverbruik... 4 1.4 Totaalverbruik

Nadere informatie

Verduurzamen sportverenigingen Provincie Noord-Brabant. Quick scan

Verduurzamen sportverenigingen Provincie Noord-Brabant. Quick scan Verduurzamen sportverenigingen Provincie Noord-Brabant Quick scan 10 mei 2016 1 Inhoud 1. Introductie en samenvatting 2. Verduurzamen sportverenigingen 3. Analyse per type project 4. Financiering en subsidie

Nadere informatie

Verduurzamen van maatschappelijk vastgoed

Verduurzamen van maatschappelijk vastgoed Verduurzamen van maatschappelijk vastgoed Green Liz Symposium Arnhem, 9-12-2013 Irma Thijssen Irma Thijssen, Agentschap NL 1 Agentschap NL biedt diensten aan ondernemers met duurzame, innovatieve of internationale

Nadere informatie

Onderwerp: Kaders voor windenergie

Onderwerp: Kaders voor windenergie Aan het Algemeen Bestuur Datum: 02-10-2013 Onderwerp: Kaders voor windenergie Voorstel 1. Kennis te nemen van het initiatief voor een windmolenpark bij de Spinder te Tilburg; 2. Kaders vast te stellen

Nadere informatie

Geachte heer / mevrouw, Besparen is beter dan bezuinigen. Graag willen we hierover met u in gesprek.

Geachte heer / mevrouw, Besparen is beter dan bezuinigen. Graag willen we hierover met u in gesprek. JNJ-Projecten Van Steenbergenlaan 28 3931 WR Woudenberg Tel: 06-53833841 KvK: 32129240 IBAN: NL29KNAB0283505745 www.jnjprojecten.com JNJ-Projecten voorstel tot samenwerking energie bespaarconcept Uw kenmerk

Nadere informatie

Verduurzaming en energiebesparing bij sportverenigingen 6

Verduurzaming en energiebesparing bij sportverenigingen 6 Verduurzaming en energiebesparing bij sportverenigingen 6 16 november 2015 Even voorstellen Klaas Smink, projectleider VSU Energie Werkzaam bij VSU (Vereniging Sport Utrecht) VSU: belangenbehartiger en

Nadere informatie

Graag willen we hierover met u in gesprek.

Graag willen we hierover met u in gesprek. JNJ-Projecten Van Steenbergenlaan 28 3931 WR Woudenberg Tel: 06-53833841 KvK: 32129240 IBAN: NL29KNAB0283505745 www.jnjprojecten.com JNJ-Projecten portfolio producten en diensten. Uw kenmerk Ons kenmerk

Nadere informatie

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Toelichting op de aanpak van de gemeente Breda Marcel van Embden (projectleider afdeling Vastgoedbeheer) Inhoud Klimaatnota gemeente Breda Wat is de insteek bij het

Nadere informatie

Workshop MKB & Energiebesparing in Drenthe

Workshop MKB & Energiebesparing in Drenthe Workshop MKB & Energiebesparing in Drenthe Valerie Kort Projectleider Energie en Duurzaam Ondernemen Telefoonnummer: 0592-311150 v.kort@nmfdrenthe.nl www.nmfdrenthe.nl Wat gaan we doen? Drempels wegnemen

Nadere informatie

Onderw erp Beschikbaar stellen daken maatschappelijk vastgoed aan energiecoöperaties voor zonnepanelen

Onderw erp Beschikbaar stellen daken maatschappelijk vastgoed aan energiecoöperaties voor zonnepanelen Collegevoorstel Sector : SOB Opsteller : P.M. Sparenburg Telefoon : (033) 469 50 43 User-id : SPAP Onderw erp Beschikbaar stellen daken maatschappelijk vastgoed aan energiecoöperaties voor zonnepanelen

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Presentatie Guus Ydema, directeur AGEM NCLG Achterhoek 21 april 2016

Presentatie Guus Ydema, directeur AGEM NCLG Achterhoek 21 april 2016 Presentatie Guus Ydema, directeur AGEM NCLG Achterhoek 21 april 2016 Inhoudsopgave presentatie 1. Energietransitie: besparing, opwekking, ruimte 2. AGEM, stand van zaken 3. Programma Zon op Erf De urgente

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Presentatie Gert-Jan de Looze. Verduurzamen van vastgoed door gebruik van Esco s. Presentatie Stadsregio

Presentatie Gert-Jan de Looze. Verduurzamen van vastgoed door gebruik van Esco s. Presentatie Stadsregio Presentatie Gert-Jan de Looze Verduurzamen van vastgoed door gebruik van Esco s Presentatie Stadsregio Indeling presentatie Programma Rotterdamse Groene Gebouwen (RGG) Onderhouds en energieprestatiecontract

Nadere informatie

Wijk bij Duurstede, 16 september 2013. Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo. Van: Wethouder Robbert Peek. Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede, 16 september 2013. Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo. Van: Wethouder Robbert Peek. Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede Wijk bij Duurstede, 16 september 2013 Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo Van: Wethouder Robbert Peek Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede behandeld door Jelger Takken toestelnummer 609 bijlagen

Nadere informatie

Inhoud. Aanleiding. 1. VSU Energie. 2. Klimaatscan. 3. Isolatiemaatregelen. 4. Zonnepanelen en SDE+ 5. LED-verlichting. 6. Financiering.

Inhoud. Aanleiding. 1. VSU Energie. 2. Klimaatscan. 3. Isolatiemaatregelen. 4. Zonnepanelen en SDE+ 5. LED-verlichting. 6. Financiering. VSU Energie Inhoud Aanleiding 1. VSU Energie 2. Klimaatscan 3. Isolatiemaatregelen 4. Zonnepanelen en SDE+ 5. LED-verlichting 6. Financiering Tot slot Praktijkvoorbeelden door At Risk, Elinkwijk en STVU

Nadere informatie

Sportsymposium De toekomst van de sportvereniging

Sportsymposium De toekomst van de sportvereniging Sportsymposium De toekomst van de sportvereniging Voorbeelden en ervaringen uit de praktijk André Bus & Hendrik Jan Gorter, Duurzaam Verenigen / F.C. Oldemarkt Duurzame ontwikkeling: Een ontwikkeling die

Nadere informatie

Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE)

Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE) Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE) Peter Nuijten Mob: 06-22811585 E-mail: peter.nuijten@hotmail.nl 1 Concept Energie coöperatie

Nadere informatie

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu ENERGIECONCEPTEN Advies op maat ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energiekosten zal dit in 10

Nadere informatie

De Energiecoördinator

De Energiecoördinator De Energiecoördinator Samenwerkende partijen Presentatie Slotmanifestatie 18-09 Presentatie Slotmanifestatie 18-09 Historie Waarom energiecoördinator? Presentatie Slotmanifestatie 18-09 Presentatie Slotmanifestatie

Nadere informatie

Financiering verduurzaming bedrijventerreinen GebiedsESCo, hoe pak je dat aan? 12 juni 2014

Financiering verduurzaming bedrijventerreinen GebiedsESCo, hoe pak je dat aan? 12 juni 2014 #gebiedsesco Financiering verduurzaming bedrijventerreinen GebiedsESCo, hoe pak je dat aan? 12 juni 2014 #gebiedsesco Programma Gijs Schuurhuis (De Urbanisator Plaspoelpolder) Welkomstwoord Hans Korbee

Nadere informatie

Zonnestroom voor het Friese MKB

Zonnestroom voor het Friese MKB Zonnestroom voor het Friese MKB Informatiebijeenkomst, Provinciehuis Jadranka Cace, projectleider j.cace@fryslan.nl 2 oktober 2014 Ambities Structurele toepassing van zonnestroom bij MKB Praktijktoepassing:

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers

Zonne-energie voor ondernemers Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Johannes Zijlstra 20-03-2013 LTO Noord Advies Zonne energie; drijvende kracht!? 1 Zonuren Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling

Nadere informatie

Notitie energiebesparing en duurzame energie

Notitie energiebesparing en duurzame energie Notitie energiebesparing en duurzame energie Zaltbommel, 5 juni 2012 Gemeente Zaltbommel Notitie energiebesparing en duurzame energie 1 1. Inleiding Gelet op de ambities in het milieuprogramma 2012-2015

Nadere informatie

WIJKAANPAK BERKUM STIMULEREN VAN ENERGIE BESPARING IN HET WONINGBESTAND VAN DE ZWOLSE WIJK BERKUM

WIJKAANPAK BERKUM STIMULEREN VAN ENERGIE BESPARING IN HET WONINGBESTAND VAN DE ZWOLSE WIJK BERKUM STIMULEREN VAN ENERGIE BESPARING IN HET WONINGBESTAND VAN DE ZWOLSE WIJK BERKUM OVER BERKUM Geschiedenis en ligging Berkum is een grote wijk in het oosten van Zwolle. Ten oosten van Berkum stroomt de rivier

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1 Waarom zonnestroom? De zon is ruim voorradig. Je eigen stroom duurzaam zelf opwekken. Verwachte levensduur panelen ca. 30 jaar. Minder afhankelijk van de grote maatschappijen Minder invloed van wat ver

Nadere informatie

KANSEN VOOR ENERGIE COÖPERATIES, VASTGOED ONDERNEMERS EN PARTICULIEREN

KANSEN VOOR ENERGIE COÖPERATIES, VASTGOED ONDERNEMERS EN PARTICULIEREN KANSEN VOOR ENERGIE COÖPERATIES, VASTGOED ONDERNEMERS EN PARTICULIEREN Ing. Robert Hemmen MBA, directeur De Groene Reus Coöperatie u.a. De Groene Reus Projecten b.v. 1 Wat streven wij na? Missie Wij streven

Nadere informatie

Energiebesparing bij Bouwmarkten. Regio Rijnmond

Energiebesparing bij Bouwmarkten. Regio Rijnmond Energiebesparing bij Bouwmarkten Regio Rijnmond Energiebesparing bij bouwmarkten Regio Rijnmond Auteurs : W. de Neve en C. de Laat Documentnummer : 21258394 Afdeling : Gemeenten en MKB Datum : december

Nadere informatie

Introductie Bijeenkomst Energiebesparing gemeentelijke gebouwen Anne de Klerk en Gabrielle Uitbeijerse Aanleiding: Snelle energiebesparing gemeentelijke gebouwen op 13 januari. We weten eigenlijk niet

Nadere informatie

Masterclass Provincie Zuid-Holland Gouda 17 september 2015

Masterclass Provincie Zuid-Holland Gouda 17 september 2015 Masterclass Provincie Zuid-Holland Gouda 17 september 2015 Krijn Ratsma (architect en voorzitter Stichting Energieke Regio) inhoud: ontstaan Energieke Regio opzet van het project ook in uw regio? bedrijvencoöperatie?

Nadere informatie

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom 19 november 2015 1 Opzet presentatie 1. Inleiding 2. Terugblik/voorgeschiedenis 3. Gemeentelijke ambitie vertaald naar

Nadere informatie

ENERGIE. besparen. vandorp.eu

ENERGIE. besparen. vandorp.eu ENERGIE besparen ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energieprijzen zal dit in 10 jaar al gauw

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 - reductiedoelstellingen scope 1 & 2 -emissies

Voortgangsrapportage CO 2 - reductiedoelstellingen scope 1 & 2 -emissies Voortgangsrapportage CO 2 - reductiedoelstellingen scope 1 & 2 -emissies BESIX Nederland Branch 17 oktober 2011 Definitief rapport BESIX Nederland Branch Trondheim 22-24 Postbus 8 2990 AA Barendrecht

Nadere informatie

23-10-2009 MiddenBeemster. Aanpak tussen gemeente en huurders. Duurzaam Woonbron

23-10-2009 MiddenBeemster. Aanpak tussen gemeente en huurders. Duurzaam Woonbron 23-10-2009 MiddenBeemster Aanpak tussen gemeente en huurders Duurzaam Woonbron Even voorstellen Jan Willem Croon, ambassadeur duurzaamheid Woonbron Ir. Bouwkunde TU Delft 10 jaar Stork contracting. 10

Nadere informatie

www.bamtechniek.nl Stappenplan voor energiemanagement in bestaand vastgoed BAM Techniek - Energy Systems

www.bamtechniek.nl Stappenplan voor energiemanagement in bestaand vastgoed BAM Techniek - Energy Systems www.bamtechniek.nl Stappenplan voor energiemanagement in bestaand vastgoed BAM Techniek - Energy Systems BAM Techniek - Energy Systems Uw energie- en gebouwmanager Energie is absoluut onmisbaar voor de

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 3_B_1_Energiemanagement_actieplan 2

Inhoudsopgave. 3_B_1_Energiemanagement_actieplan 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Reductiedoelstellingen 4 2.1 Bedrijfsdoelstelling 4 2.2 Scope 1 4 2.3 Scope 2 4 2.4 Scope 3 4 3. Plan van aanpak 5 3.1 Maatregelen voor behalen van reductiedoelstelling

Nadere informatie

Ontwikkelingen Zonne-energie

Ontwikkelingen Zonne-energie Ontwikkelingen Zonne-energie : Energieke Samenleving onderweg naar morgen Bert Bakker NIEUW: Bezuidenhoutseweg 50 2594 AW Den Haag 070 3040114 De oorsprong van (duurzame) energie De zon als energieleverancier

Nadere informatie

gwbo Uitkomsten energiescans verenigingen Kampen Door Ing. Frans van Dijk

gwbo Uitkomsten energiescans verenigingen Kampen Door Ing. Frans van Dijk gwbo Uitkomsten energiescans verenigingen Kampen Door Ing. Frans van Dijk Introductie Ing. Frans van Dijk De presentatie Aanpak Resultaten Rode draad Niet rendabele maatregelen Aanpak Interview Opname

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

Energie besparen met KNZB

Energie besparen met KNZB sheet Energie besparen met KNZB #1 Grip op energie met slimme meters Energiemeters: de kassa van de energiewereld De energiemeters zijn de kassa van de energiewereld. Tenslotte zijn de energieverbruiken

Nadere informatie

Den Haag Klimaatneutraal Een grote ambitie die past bij een grote stad

Den Haag Klimaatneutraal Een grote ambitie die past bij een grote stad Den Haag Klimaatneutraal Een grote ambitie die past bij een grote stad Ramses Blauw Intechno Ingenieursburo & Henry Terlouw Beleidsmedewerker Klimaat Den Haag VNG Congres 26 november 2008 Presentatie Energiebesparing

Nadere informatie

Slim aanbesteden en financiering

Slim aanbesteden en financiering Caspar Boendermaker BNG Advies, oktober 2013 Onderwerpen: BNG en duurzaamheid Valkuilen bij verduurzaming Financiering verduurzaming corporatiewoningen; 2 Onze missie: Lage financieringskosten voor maatschappelijke

Nadere informatie

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Rekenen aan rendement zonnepanelen Monique van der Meij Energie-adviseur Monique.vanderMeij@flynth.nl mobiel: 06 53 26 19 68 LTO Noord Programma Ondernemer

Nadere informatie

Raadscommissievoorstel

Raadscommissievoorstel Raadscommissievoorstel Status: Voorbereidend besluitvormend Agendapunt: 7 Onderwerp: Meerjarenprogramma Duurzaamheid 2014-2015 Datum: 12 november 2013 Portefeuillehouder: dhr. N.L. Agricola Decosnummer:

Nadere informatie

Hoe kunnen we oudbouw woningen energieneutraal maken?

Hoe kunnen we oudbouw woningen energieneutraal maken? Groen Links Zuid Holland, 11 oktober 2014 Hoe kunnen we oudbouw woningen energieneutraal maken? Lessons learned 20x Energieneutraal Samenwerking Gemeente Den Haag, gemeente Delft en Stadsgewest Haaglanden

Nadere informatie

Quickscan energiebesparing

Quickscan energiebesparing Quickscan energiebesparing Golf Club Zeegersloot Kromme Aarweg 5 Alphen a/d Rijn Samen op weg naar 30% besparing! ~ 1 15 maart 2013 Inleiding Als relatie van etb a. hogenes bv heeft u gebruik gemaakt van

Nadere informatie

Haalbaarheid van Zon-PV. 26 November 2012 Jan Willem Zwang Martin Marquering

Haalbaarheid van Zon-PV. 26 November 2012 Jan Willem Zwang Martin Marquering Haalbaarheid van Zon-PV 26 November 2012 Jan Willem Zwang Martin Marquering Agenda Zon-PV Algemeen Business case Giesbers Business case Flynth Investeren door Green Spread Over Green Spread Zonnepanelen

Nadere informatie

Energie aspecten EPT en SiB

Energie aspecten EPT en SiB 26 Februari 2015 Energie aspecten EPT en SiB Jan Gielen DLV Plant MUSHROOMS j.gielen@dlvplant.nl 1 Energiebesparende opties EPT en SiB EPT www.energiekepaddenstoelentelers.nl Houtkachel Zonnepanelen WKO

Nadere informatie

VOORSTEL akkoord gaan met het voorstel tot uitvoering van het amendement revolverend fonds en kennis te nemen van de roadmap. Aan de Gemeenteraad

VOORSTEL akkoord gaan met het voorstel tot uitvoering van het amendement revolverend fonds en kennis te nemen van de roadmap. Aan de Gemeenteraad VERGADERING GEMEENTERAAD d.d. 19 januari 2015 AGENDA NR. 4, Cie S&M 05-01-2015 VOORSTEL akkoord gaan met het voorstel tot uitvoering van het amendement revolverend fonds en kennis te nemen van de roadmap.

Nadere informatie

Ondanks een aantrekkelijke waarde wordt onvoldoende bestaand vastgoed verduurzaamd

Ondanks een aantrekkelijke waarde wordt onvoldoende bestaand vastgoed verduurzaamd Duurzaamheid loont Bestaande gebouwen zijn de grootste veroorzakers van CO 2 -uitstoot in Nederland Ondanks een aantrekkelijke waarde wordt onvoldoende bestaand vastgoed verduurzaamd Knelpunten in de keten

Nadere informatie

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad Gemeente Langedijk Raadsvergadering : 22 januari 2013 Agendanummer : 15 Portefeuillehouder Afdeling Opsteller : H.J.M. Schrijver : Beleid en Projecten : Schutten Voorstel aan de raad Onderwerp : Nota Langedijk

Nadere informatie

Kansen voor energiebesparing in maatschappelijk vastgoed. Irma Thijssen 13 november 2014 Duurzaam Gebouwd Congres MECC Maastricht

Kansen voor energiebesparing in maatschappelijk vastgoed. Irma Thijssen 13 november 2014 Duurzaam Gebouwd Congres MECC Maastricht Kansen voor energiebesparing in maatschappelijk vastgoed Irma Thijssen 13 november 2014 Duurzaam Gebouwd Congres MECC Maastricht Introductie Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) (voorheen Agentschap

Nadere informatie

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy.. regjw. /3. 00 0 60 3 5 proowverartw.: 'So ~- INQEKDMEN Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013 GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..si Zon Op School Initiatiefvoorstel aan de Raad Jos Reinhoudt, GroenLinl

Nadere informatie

Vereniging Amersfoort Bedrijven (VAB) Dinsdag 3 maart 2015

Vereniging Amersfoort Bedrijven (VAB) Dinsdag 3 maart 2015 Vereniging Amersfoort Bedrijven (VAB) Dinsdag 3 maart 2015 Kenniscentrum Duurzaam Bouwen Elke bijdrage is er één Kenniscentrum Duurzaam Bouwen Een unieke samenwerking van Amersfoortse bedrijven die:» Elkaar

Nadere informatie

CO 2 - Footprint Bedrijventerrein Lorentz I & II te Harderwijk

CO 2 - Footprint Bedrijventerrein Lorentz I & II te Harderwijk CO 2 - Footprint Lorentz I & II te Harderwijk Periode: 211-213 Datum: 24-1- 214 Versie: 2 1 Inhoudsopgave Inleiding CO 2 - Footprint 211 CO 2 - Footprint 212 CO 2 - Footprint 213 Vergelijk Totalen Ambitie

Nadere informatie

Gemeentelijk besluit Energiebesparing bij Openbare Verlichting (OVL)

Gemeentelijk besluit Energiebesparing bij Openbare Verlichting (OVL) Gemeentelijk besluit Energiebesparing bij Openbare Verlichting (OVL) Inleiding De primaire functie van openbare verlichting is een bijdrage te leveren aan verkeersveiligheid en de sociale veiligheid op

Nadere informatie

Projectvoorstel: Pilot Leek

Projectvoorstel: Pilot Leek 1 Projectvoorstel: Pilot Leek Opdrachtgever Kader Projectleider : Provincie Groningen en alle Groninger gemeenten : Implementatieproject van het SER Energieakkoord : Otto Huisman, Omgevingsdienst Groningen

Nadere informatie

Voortgangsrapportage

Voortgangsrapportage Voortgangsrapportage Voortgang van CO 2 reductieplan van Genap B.V. over 2015 t.o.v. basisjaar 2014 Dit document is tot stand gekomen in samenwerking met Will2Sustain Copyright 2016 Genap B.V. Inhoud Inleiding...

Nadere informatie

Energiemanagement actieplan CO2-prestatieladder Update mei 2015. Aboma Holding bv

Energiemanagement actieplan CO2-prestatieladder Update mei 2015. Aboma Holding bv Energiemanagement actieplan CO2-prestatieladder Update mei 2015 Aboma Holding bv Alle rechten uitdrukkelijk voorbehouden. Vermenigvuldiging of mededeling aan derden, in welke vorm dan ook, is zonder schriftelijke

Nadere informatie

Sportief verduurzamen

Sportief verduurzamen Sportief verduurzamen Stelling Er zijn wel argumenten om niet te verduurzamen Deelnemers workshop Michel de Boer (GSF): Green Liz en de GSF Peter Smit (Green Liz): toelichting concept Guido Beijer (BAM):

Nadere informatie

Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen

Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen 6 december 2011 Albert Hulshoff Ede 22 maart 2012 Prestatiecontracten - Prestatiecontracten - ESCo-eigenschappen

Nadere informatie

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Gedeputeerde Staten STATENNOTITIE Aan de leden van Provinciale Staten HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Informeren Staten m.b.t. Motie 89 (PS2009-736) Duurzaamheid en sportparticipatie

Nadere informatie

Energiebesparing Voortgezet en hoger onderwijs

Energiebesparing Voortgezet en hoger onderwijs Energiebesparing Voortgezet en hoger onderwijs Rotterdam en regio Rijnmond Auteur : Christian de Laat Willem de Neve Documentnummer : 20957328 Afdeling : Rotterdam en Regiogemeenten Datum : september 2009

Nadere informatie

Energieke Regio in Holland Rijnland? Alphen aan den Rijn 11 november 2015

Energieke Regio in Holland Rijnland? Alphen aan den Rijn 11 november 2015 Energieke Regio in Holland Rijnland? Alphen aan den Rijn 11 november 2015 Krijn Ratsma (architect en voorzitter Stichting Energieke Regio) inhoud: ontstaan Energieke Regio opzet van het project ook in

Nadere informatie

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Trends:: Stijgende prijzen? foto: epa Duitse zon drukt dagprijs Nederlandse stroom 31-01-2012

Nadere informatie

Reductie doelstellingen (B: Reductie)

Reductie doelstellingen (B: Reductie) Reductie doelstellingen (B: Reductie) Eis 3.B.1. Barendrecht, oktober 2013 Auteur: Sabine Droog Geaccordeerd door: Leo Droog Directeur Edwin Oudshoorn Bedrijfsleider/ MVO Verantwoordelijk 1 1. Reductiebeleid

Nadere informatie

Duurzame energiemaatregelen op bedrijventerreinen: resultaten enquête

Duurzame energiemaatregelen op bedrijventerreinen: resultaten enquête Duurzame energiemaatregelen op bedrijventerreinen: resultaten enquête Lieke Dreijerink (IVAM), Jaap Kortman (IVAM), Caroline van der Weerdt (TNO), Nicole de Koning (TNO) en Guus Mulder (TNO) Datum: Oktober

Nadere informatie

Zon op VVE. Wormerveer Eric de Lange 19 mei 2016

Zon op VVE. Wormerveer Eric de Lange 19 mei 2016 Zon op VVE Wormerveer Eric de Lange 19 mei 2016 Waarom doen we dit? Wereldwijde klimaatcrisis Klimaat top Parijs Energie Akkoord Nederland Klimaatzaak Urgenda Maar er gebeurt nog steeds te weinig en te

Nadere informatie

Onderwerp: Verstrekken krediet voor het aanschaffen van zonnepanelen

Onderwerp: Verstrekken krediet voor het aanschaffen van zonnepanelen Raadsvergadering, 10 december 2013 Voorstel aan de Raad Nr.: 20131210 8 RV Agendapunt: 8 Datum: 19 november 2013 Onderwerp: Verstrekken krediet voor het aanschaffen van zonnepanelen Onderdeel raadsprogramma:

Nadere informatie

Subsidieaanvraag in het kader van het leefbaarheidsbudget Gemeente Geldermalsen

Subsidieaanvraag in het kader van het leefbaarheidsbudget Gemeente Geldermalsen Subsidieaanvraag in het kader van het leefbaarheidsbudget Gemeente Geldermalsen Meteren, 15 januari 2014 Inleiding Coöperatieve vereniging 11duurzaam heeft zich de afgelopen twee jaar ingezet voor duurzaamheid

Nadere informatie

EEN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING VOOR IEDEREEN

EEN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING VOOR IEDEREEN A SUSTAINABLE ENERGY SUPPLY FOR EVERYONE A SUSTAINABLE ENERGY SUPPLY FOR EVERYONE o o o o Portaal (6x) Bo-Ex Stanleylaan Bo-Ex Livingstonelaan Isolatie Geen Wel Wel Glas enkel Dubbel Dubbel

Nadere informatie

Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1)

Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1) Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1) Directie: K.J. de Jong Handtekening: KAM-Coördinator: D.T. de Jong Handtekening: Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Het CO 2 -reductiebeleid van

Nadere informatie

De zon als energiebron!

De zon als energiebron! De zon als energiebron! Zelf elektriciteit opwekken met de zon? Door middel van (diverse) subsidie(s) is het zéér rendabel! Met zonnepanelen verlaagt u uw energiekosten. Deze besparing wordt alleen maar

Nadere informatie

Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012

Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012 Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012 Sabine van Galen-Avegaart Agenda 1. De opgave Zutphen energieneutraal 2. Resultaat van ons beleid in cijfers 3. Wat hebben we in 2010-2011

Nadere informatie

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Raymond Roeffel Directeur Trineco Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Agenda Waarom zonnestroom? Wet en regelgeving rondom zonnesystemen Salderingstarieven De meest voorkomende situaties

Nadere informatie

Besparen op uw maandelijkse energiekosten is uw eerste winst!

Besparen op uw maandelijkse energiekosten is uw eerste winst! Accountants controleren over het algemeen niet de energierekening van hun cliënten op fouten! Controleert u de energierekening op fouten? Uit onderzoek van de NMa blijkt dat meer dan 20% van energierekeningen

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Greenspread. realising sustainable connections

Greenspread. realising sustainable connections Greenspread realising sustainable connections Greenspread, het Energieakkoord en CoopDeZon Inleiding Inleiding Greenspread richt zich op het ontwikkelen van lokale duurzame-energieproductiemiddelen. Greenspread

Nadere informatie

Duurzaam Lage Weide Een bedrijventerrein vol kansen

Duurzaam Lage Weide Een bedrijventerrein vol kansen Utrechtse Energie! Duurzaam Lage Weide Een bedrijventerrein vol kansen Verbeter de werel Lage Weide op de kaart zetten als duurzaam bedrijventerrein dat wilt u toch ook? Een milieubewuste benadering van

Nadere informatie

Bent u koploper, meeloper, staat u stil?

Bent u koploper, meeloper, staat u stil? Bent u koploper, meeloper, staat u stil? Energie: kansen voor de ondernemer Drs. Thérèse van Gijn Projectmanager duurzame gebiedsontwikkeling September 2011 DHV 2011 All rights reserved Openbaar Inhoud

Nadere informatie

MenHunze I~=== Samenvatting Energiescan dorpshuizen in de gemeente Aa en Hunze. ~gemeente. ,. -'.; i-ïïr L._4~~ : gemeente Aa en Hunze : dhr. P.

MenHunze I~=== Samenvatting Energiescan dorpshuizen in de gemeente Aa en Hunze. ~gemeente. ,. -'.; i-ïïr L._4~~ : gemeente Aa en Hunze : dhr. P. Samenvatting Energiescan dorpshuizen in de gemeente Aa en Hunze "":..,. -'.; i-ïïr L._4~~ 0.,..'.~=~ In opdracht van: ~gemeente MenHunze uitgevoerd door SYDlonm:' I~=== Opdrachtgever Namens deze Opdrachtnemer

Nadere informatie

Van Ecotaks naar Duurzaamheid. Henk Schut

Van Ecotaks naar Duurzaamheid. Henk Schut Van Ecotaks naar Duurzaamheid Henk Schut Duurzaamheid en Sport Programma Set 1: Set 2: Set 3: Set 4: Set 5: Nieuwe regeling op energiebesparing SWS en de financiën Duurzaam Verenigen, informatie Klimaatroute

Nadere informatie

19.45 uur Welkom, dhr. F. Witjes, wethouder Milieuzorg gemeente Overbetuwe

19.45 uur Welkom, dhr. F. Witjes, wethouder Milieuzorg gemeente Overbetuwe Programma 19.45 uur Welkom, dhr. F. Witjes, wethouder Milieuzorg gemeente 20.00 uur Plan voor collectieve aanschaf, dhr. H. Bruggeman, Zonnecollectief 20.30 uur Techniek en randvoorwaarden voor plaatsing

Nadere informatie

Ervaringen van het verduurzamen van Rotterdams gemeentelijk vastgoed m.b.v. ESCo s

Ervaringen van het verduurzamen van Rotterdams gemeentelijk vastgoed m.b.v. ESCo s Ervaringen van het verduurzamen van Rotterdams gemeentelijk vastgoed m.b.v. ESCo s Gert-Jan de Looze & Peter van Schijndel Gemeente Rotterdam & Strukton Gert-Jan de Looze Peter van Schijndel Rotterdamse

Nadere informatie

Een duurzaam en lokaal aanbod

Een duurzaam en lokaal aanbod Een duurzaam en lokaal aanbod Lelystad, 26 juni 2013 1 Met deze samenwerking beoogt AGCE, Eneco /Joulz een duurzame visie in praktijk te brengen en biedt voor de ondernemer: Een duurzaam en lokaal aanbod

Nadere informatie

Energiebesparing bestaande koopwoningen. Effecten stimuleringspakket

Energiebesparing bestaande koopwoningen. Effecten stimuleringspakket Energiebesparing bestaande koopwoningen Effecten stimuleringspakket Notitie Delft, juli 2013 Opgesteld door: Cor Leguijt Frans Rooijers 2 2 juli 2013 3.B17.1 Energiebesparing bestaande koopwoningen 1 Inleiding

Nadere informatie