Life Cycle Costing Transparantie in de tijd De basis 13 maart 2015

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Life Cycle Costing Transparantie in de tijd De basis 13 maart 2015"

Transcriptie

1 Life Cycle Costing Transparantie in de tijd De basis 13 maart 2015

2 Olga van Kampen LCC/TCO-specialist Van 1999 tot maart 2015 via S&G Asset Management Vanaf maart 2015 werk ik op free lance basis samen met S&G S&G levert de LCC-software, ik lever alle diensten: verkoop, ondersteuning, training, LCCanalyses Kennismaking

3 Wederzijds natuurlijk Voorstelronde Wie ben je? Wat doe je? Waarom meer weten over LCC/TCO?

4 Wat gaan we doen? Kennismaken met LCC/TCO Basisprincipes leren Oefenen met praktijkvoorbeelden

5 Wat is het doel? Basisinzicht Nut van hulpmiddel begrijpen Oefenen met materie

6 Programma vanmiddag LCC-TCO Betekenis, geschiedenis, achtergrond Basisprincipes LCC-TCO, inflatie, levensduur Cycliciteit en invloed van rente, voorbeelden Oefencases Vragenronde, evaluatie nazorg, sluiting

7 Waar draait het allemaal om? Hoe bepaal je op basis van kostengegevens over de levenscyclus: welke investeringsoptie optimaal is? of je een bedrijfsmiddel moet renoveren dan wel vervangen? hoe snel een meerinvestering zich terugverdient?

8 Life Cycle Costing Geschiedenis Een korte toelichting voor een dieper kader

9 Eerste 2 decennia 20ste eeuw Bedrijfseconomisch begrip kostprijs ontstaat naar aanleiding van industrialisatie Kostprijzen zijn geheime, interne aangelegenheden en nauwelijks gerelateerd aan verkoopprijzen.

10 1930 tot 1980 Industriële expansie en ontstaan consumentisme. Ontstaan concurrentie en hiermee wordt kostprijs onlosmakelijk verbonden aan verkoopprijs. Maatschappelijke gevolgen industrialisatie komen in beeld: milieugevolgen, toename welvaart in het westen. Cycliciteit nog niet in het vizier: grote investeringen vaak nog te nieuw om te vervangen.

11 Laatste 2 decennia 20ste eeuw Crisis in jaren 80 leidt tot noodzaak betere kostenafwegingen. Focus verschuift van techniek naar financiën. Begrip Life Cycle Costing wordt geïntroduceerd. Hulpmiddelen beperken zich nog grotendeels tot NCW-spreadsheets. Langzamerhand betere registratie onderhoudsactiviteiten en gedrag assets worden langzamerhand beter geregistreerd. In jaren 90 ontstaat Asset Management als beleidsvorm. S&G bouwt speciale LCC-software, strategisch asset management gebaseerd op kwantiteiten

12 Jaren 00 en 10 21ste eeuw Nieuwe contractvormen ontstaan, waardoor relevantie LCC toeneemt (samenwerking tussen zelfstandige partijen, DBFMO). Ecologie en duurzaamheid worden belangrijkere maatstaven, economische waarde van duurzaam gebruik van grondstoffen aantonen. Economische omstandigheden nopen ook weer tot kostenbewust zaken doen. Einde levenscyclus van veel investeringen in basisnetwerken in zicht (water, elektriciteit, gas, riolering) Life Cycle Costing en effectief Asset Management actueler dan ooit.

13 LCC als hulpmiddel om innovaties van de grond te krijgen door economische haalbaarheid over de levensduur aan te tonen LCC-analyses rechtstreeks koppelen aan asset- en onderhoudsregistraties Onderhoudsanalyses eerst kwantitatief en daarna kwalitatief uitvoeren, waardoor processen en kosten gericht geoptimaliseerd kunnen worden

14 Waar draait het allemaal om? Simpele, maar belangrijke vragen Hoe bepaal je op basis van kostengegevens over de levenscyclus: welke investeringsoptie optimaal is? of je een bedrijfsmiddel in stand moet houden, dan wel renoveren of vervangen? hoe snel een meerinvestering zich terugverdient?

15 Definitie en basisprincipes LCC Definitie Principe 1: kostprijs en BEV Principe 2: Complementair kijken Principe 3: Egalisatierente

16 Basistheorie, definitie met 3 kernwoorden! Life Cycle Costing: Kostprijscalculatie, waarbij we alle KOSTEN inclusief RENTE Over de LEVENSCYCLUS meenemen

17 Basistheorie: de life cycle van assets Productieverlies CONCEPT ONTWERP REALISATIE LCC keuzes ONDERHOUD Opbrengst /nut BUITEN GEBRUIK LCC keuzes LCC: scope over totale periode

18 Alle kosten in beeld! , ,00 Voorbeeld Machine Totale kosten details Resultaat Egalisatierente Boekwaarderente Sloopkosten Nieuwe afschr. Adaptief onderh. Correctief onderh. Overige kosten , , , , ,00 -, Jaarlijks gemiddelde: (BEVM Vaste prod )

19 De 3 principes van LCC/TCO Kostprijs Scope Complementair Integraal Kosten egaliseren Moment van uitgave Afschrijving en levensduur

20 Principe 1: kostprijs en bedrijfseconomisch vervangingsmoment Rente 0% Jaarlijkse uitgaven als in tabel Stoppen en opnieuw beginnen jaarlijks mogelijk 1 jaar = 1 productie-eenheid Jaar Jaar 2 20 Jaar 3 35 Jaar 4 50 Jaar 5 60

21 Principe 1: kostprijs en bedrijfseconomisch vervangingsmoment Kosten Productie Kosten, cumulatief Productie, cumulatief kosten per eenheid Jaar Jaar Jaar Jaar Jaar Bedrijfseconomische levensduur Kostprijs

22 BIOSCOOP OPERA of Bioscoop en opera allebei even leuk (productief, waardevol)

23

24 Dus: vergelijken integrale kosten nieuw met complementaire (toekomstige, beheersbare kosten) oud

25 Principe 3: egalisatierente

26 De kleine transportonderneming... Investering: 1 transport truck Aanschafwaarde truck: % financiering, aflossing in 2 jaar, rente 7% Truck gaat 3 jaar mee, geen restwaarde Andere kosten niet meegenomen

27 Alleen rente over boekwaarde

28 Eerste jaren kosten hoger dan de kostprijs: tekort extra lenen + rente over deze extra lening Rente over de cash flow Egalisatierente Bij langere periodes, effect dramatisch Hoe fout kan rekenen over gemiddeld geïnvesteerd vermogen zijn

29 Grove naberekening in Excel (jaar i.p.v. maandniveau en over gemiddeld geinvesteerd vermogen) Egalisatierente Truck Investering en boekwaarde Boekwaarde rente 7% 7% over rekening courant boekwaarde rente Inkomsten Rekening courant Investering Aflossing jaar Gemiddeld jaar Gemiddeld jaar Gemiddeld jaar

30 Rekenen zonder egalisatierente over langere periode (over gemiddeld geïnvesteerd vermogen, inclusief levensduurkosten) long lifespan asset Totaal kosten Boekwaarderente Afschrijvingen Onderhoudskosten Overige kosten , , , , , , , , , , ,00 -, Jaarlijks gemiddelde:

31 Rekenen zonder egalisatierente over langere periode (het tijdsaspect van de uitgaven is meegenomen) long lifespan asset Totaal kosten Egalisatierente Boekwaarderente Afschrijvingen Onderhoudskosten Overige kosten , , , , , , , , , , ,00 -, Jaarlijks gemiddelde:

32 Tariefsverschil =

33 Waarde en tijd LCC en inflatie Op micro-economisch niveau zijn inflatie-effecten nog nauwelijks onderzocht, maar het verschijnsel maakt uiteraard deel uit van LCC/TCO. Je gaat ermee om als volgt!

34 30000 Inflatie als verschijnsel Nominaal Waarde nu

35 Omgaan met inflatie in LCC-TCO Verleden: bedragen omrekenen naar waarde nu Heden: nominale bedragen zijn gelijk aan de waarde nu Toekomst: uitgaan van de waarde nu (je kunt niet anders) en tarieven laten meestijgen met het inflatiepercentage in de tijd Kostenstijgingen: reële stijging exclusief inflatie!

36 LCC en levensduren Stap 1: bedrijfsmiddel heeft een technische levensduur: hoe lang kun je het maximaal gebruiken? Als dit afhangt van het onderhoudsscenario dat je toepast of je weet het niet zeker, dan kun je werken met een minimale en een maximale levensduur (investering, geavanceerd) en de verschillende levensduuranalyses vergelijken. Deze levensduur staat los van de afschrijftermijn van de investering, tenzij deze de levensduur correct weerspiegelt (wat vaak niet het geval is). Stap 2: als er sprake is van stijgende kosten over de levensduur bijvoorbeeld toenemend onderhoud - kun je uitrekenen wat de bedrijfseconomische levensduur is. In andere gevallen kun je doorgaan tot het einde van de technische levensduur en is deze gelijk aan de bedrijfseconomische levensduur.

37 LCC en levensduren Opmerking 1: als je een vergelijking maakt tussen bestaande bedrijfsmiddelen en nieuwe investeringen geldt: voor de bestaande bedrijfsmiddelen, reken je complementair over de resterende levensduur en voor de nieuwe investering integraal over de bedrijfseconomische of technische levensduur. Opmerking 2: je kunt verschillende periodes met elkaar vergelijken, aangezien de gemiddelde kosten of de kostprijs teruggebracht worden naar een jaarbedrag. Als één van de te vergelijken periodes korter is, maar wel goedkoper, dan heb je de eerste jaren lagere gemiddelde kosten. Opmerking 3: als externe factoren als energiekosten een belangrijke rol spelen en je verwacht dat deze zullen stijgen, is het aan te raden de te vergelijken levensduren gelijk te trekken.

38 Cycliciteit

39 Het principe van cycliciteit Kosten zijn cyclisch In dit voorbeeld alleen maar kapitaalkosten Afschrijvingsperiode 10 jaar, rente 7% Totaal investeringen: Opbrengsten Operationele kosten: per jaar.

40 Kosten zijn cyclisch: Investeringsbeeld chemisch bedrijf Investeringen onderverdeeld Bedrag Levensduur 10 jaar Levensduur 25 jaar Levensduur 40 jaar

41 Investeringen over de levensduur Vervangingsinvesteringen levensduur 10 jaar Vervangingsinvesteringen levensduur 25 jaar

42 Gemiddelde kosten: periode Opbrengsten: 18 Kosten: 15 Fiscale winst: 3

43 Kosten over de levensduur

44 Kosten over de resterende levensduur

45 Maakt duidelijk hoeveel effect je investeringskeuze op de kostprijs kan hebben! Soms is goedkoop geen duurkoop!

46 De nieuwe sportschool

47 Ons nieuwe gebouw voor de komende 40 jaar We hebben de keuze uit twee opties: 1: investering 1 miljoen euro, levensduur 20 jaar 2: investering 1,5 miljoen euro, levensduur 40 jaar Voor beide alternatieven zijn de operationele kosten over de levensduur identiek: euro onderhoud per jaar euro energiekosten per jaar Afschrijftermijn 20 jaar, rente 7% Vraag: welke van de twee opties is het gunstigst?

48 Definitie en invoer Berekeningsinstellingen Resultaat: grafieken

49 Optie 1: 1 miljoen investeren, periode 40 jaar Gegevens Technische levensduur 20 jaar Investering Afschrijving 20 Rente 7% Onderhoud per jaar Type onderhoud Overige Onderhoud vertraging 1 jaar Onderhoud herhaling 1 jaar Energiekosten per jaar

50 Optie 2: 1,5 miljoen investeren, periode 40 jaar Gegevens Technische levensduur 40 jaar Investering Afschrijving 20 Rente 7% Onderhoud per jaar Type onderhoud Overige Onderhoud vertraging 1 jaar Onderhoud herhaling 1 jaar Energiekosten per jaar

51 Resultaat: jaarlijks gemiddelde Optie 1 Optie

52 Voorbeeldcases Voor ieder een eenvoudig voorbeeld om met mijn hulp uit te werken in de LCC-software!

53 Afsluiting Jullie kunnen gebruik maken van de LCC-software voor een periode van 3 maanden. De trainingshandleiding bevat méér uitleg en mogelijkheden dan wij in één middag konden behandelen. Ik stuur downloadinstructies, de presentatieslides en een digitaal exemplaar van de trainingshandleiding na. Link naar feedbackformulier volgt tevens via . Alvast hartelijk dank voor de terugkoppeling.

54 Vragen????

55 Dank voor je aandacht!

kosten- en waardebewust investeren met LCC Olga van Kampen, 12 mei 2017

kosten- en waardebewust investeren met LCC Olga van Kampen, 12 mei 2017 LIFE CYCLE COSTING DE MINI-WORKSHOP kosten- en waardebewust investeren met LCC Olga van Kampen, 12 mei 2017 WELKOM! DANK VOOR UW KOMST Het wordt een intensieve sessie EEN INTENSIEVE SESSIE DUS Telefoons

Nadere informatie

Avondsessie Life Cycle Costing. Donderdag 20 maart 2014 KIVI. De geïntegreerde en strategische oplossing

Avondsessie Life Cycle Costing. Donderdag 20 maart 2014 KIVI. De geïntegreerde en strategische oplossing De geïntegreerde en strategische oplossing Avondsessie Life Cycle Costing KIVI Donderdag 20 maart 2014 Een avondprogramma in 7 stappen 1. Introductie 3. Theorie 5. Uitwerking vragen 7. Life Cycle Costing

Nadere informatie

De geïntegreerde en. Donderdag 14 maart 2013. Avondsessie Life Cycle Costing. Kivi Niria

De geïntegreerde en. Donderdag 14 maart 2013. Avondsessie Life Cycle Costing. Kivi Niria De geïntegreerde en strategische Avondsessie oplossing Life Cycle Costing Kivi Niria Donderdag 14 maart 2013 Een avondprogramma in 7 stappen 1. Introductie 7. Life Cycle Costing en verder 2. Werksessie

Nadere informatie

Kosten-baten analyses met Life Cycle Costing

Kosten-baten analyses met Life Cycle Costing Training Kosten-baten analyses met Life Cycle Costing Met LCC-Lite PLUS Versie maart 2014 Inhoud 1 WOORD VOORAF... 4 2 LCC-LITE SOFTWARE... 5 2.1 LCC-LITE, GESCHIEDENIS, FUNCTIONALITEIT EN ONTWIKKELING...

Nadere informatie

LCC en onderhoudsgegevens HOE MAAK JE EEN VALIDE INSCHATTING VAN ONDERHOUD OVER DE LEVENSDUUR VOOR WAARDEVOLLE LCC-ANALYSES?

LCC en onderhoudsgegevens HOE MAAK JE EEN VALIDE INSCHATTING VAN ONDERHOUD OVER DE LEVENSDUUR VOOR WAARDEVOLLE LCC-ANALYSES? LCC en onderhoudsgegevens HOE MAAK JE EEN VALIDE INSCHATTING VAN ONDERHOUD OVER DE LEVENSDUUR VOOR WAARDEVOLLE LCC-ANALYSES? INHOUD 1. Inleiding... 3 2. Nauwkeurigheid... 4 3. Waarom onderhoud?... 5 4.

Nadere informatie

HET BOUWDEEL TUSSEN LEVENSDUUR EN KOSTEN VAN STICHTINGSKOSTEN NAAR EXPLOITATIEKOSTEN

HET BOUWDEEL TUSSEN LEVENSDUUR EN KOSTEN VAN STICHTINGSKOSTEN NAAR EXPLOITATIEKOSTEN HET BOUWDEEL TUSSEN LEVENSDUUR EN KOSTEN VAN STICHTINGSKOSTEN NAAR EXPLOITATIEKOSTEN Janssen REM Consulting INTRODUCTIE EN KENNISMAKING ONS AANBOD Uitvoeren van Levensduur analyses Het bieden van softwareoplossingen

Nadere informatie

Daarna komen de economische levensduur en het afschrijvingsplan nog aan de orde.

Daarna komen de economische levensduur en het afschrijvingsplan nog aan de orde. 1 Kosten van duurzame productiemiddelen 1.1 Inleiding Een onderneming maakt kosten om omzet te kunnen behalen. De kosten vormen de basis voor de totstandkoming van de verkoopprijs. Een belangrijk onderdeel

Nadere informatie

Cumulatieve. De economische gebruiksduur van het verbeterde type bestelwagen is 4 jaar.

Cumulatieve. De economische gebruiksduur van het verbeterde type bestelwagen is 4 jaar. PDB Kostencalculatie Uitwerkingen hoofdstuk 3 Opgave 3.1 a. Jaar Afschrijving interest complementaire totale Cumulatief aantal kilometers Kosten per kilometer 1 73.000 1.000 6.000 80.000 50.000 1,60 2

Nadere informatie

Werkkapitaal, Equity cashflow, Entity cashflow en Discretionary Cashflow

Werkkapitaal, Equity cashflow, Entity cashflow en Discretionary Cashflow Werkkapitaal, Equity cashflow, Entity cashflow en Discretionary Cashflow Er is al heel wat gezegd en geschreven over het onderwerp Cash Flows. Wat ons blijft verbazen is hoe onvolledig deze publicaties

Nadere informatie

Asset management in de Watercyclus Thomas Staverman, Stelselbeheerder Riolering

Asset management in de Watercyclus Thomas Staverman, Stelselbeheerder Riolering Asset management in de Watercyclus Thomas Staverman, Stelselbeheerder Riolering No-Dig dag, 23 september 2010 Wat mag je verwachten? Een korte agenda Waternet Asset management organisatie Onderhoudsmanagement

Nadere informatie

BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V.

BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V. BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V. VERONDERSTELLINGEN Vraagprijs 2.500.000 (pand en inventaris). Inkomsten: In totaal 40 kamers; Bezetting kamers: T1 45%, T2 52%, T3 63%, vanaf T4 en verder 68%;

Nadere informatie

Wat kan Value Engineering & LCC voor onze markt betekenen?

Wat kan Value Engineering & LCC voor onze markt betekenen? Wat kan Value Engineering & LCC voor onze markt betekenen? procesinnovatie bij ontwerp en beheer. Gerard Filé Introductie adviseur kosten & risicomanagement Overheid, industrie en inmiddels 23 jaar bij

Nadere informatie

Rente. Een lening is soms nodig om een grote uitgave te kunnen doen. De lening moet terugbetaald worden, maar ook de rente. Hoe hoog is de rente?

Rente. Een lening is soms nodig om een grote uitgave te kunnen doen. De lening moet terugbetaald worden, maar ook de rente. Hoe hoog is de rente? Rente Een lening is soms nodig om een grote uitgave te kunnen doen. De lening moet terugbetaald worden, maar ook de rente. Hoe hoog is de rente? Als een bedrijf een nieuwe machine wil kopen, is daar niet

Nadere informatie

SPD Bedrijfsadministratie. Correctiemodel COST & MANAGEMENTACCOUNTING DINSDAG 6 OKTOBER UUR

SPD Bedrijfsadministratie. Correctiemodel COST & MANAGEMENTACCOUNTING DINSDAG 6 OKTOBER UUR SPD Bedrijfsadministratie Correctiemodel COST & MANAGEMENTACCOUNTING DINSDAG 6 OKTOBER 2015 11.45-13.45 UUR Indien een kandidaat tot eenzelfde antwoord komt als opgenomen in dit correctiemodel maar waarbij

Nadere informatie

Waarom gaan we investeren We verwachten winst te maken! Alleen rekening houden met toekomstige ontvangsten en uitgaven.

Waarom gaan we investeren We verwachten winst te maken! Alleen rekening houden met toekomstige ontvangsten en uitgaven. www.jooplengkeek.nl Investeringsselectie Waarom gaan we investeren We verwachten winst te maken! Alleen rekening houden met toekomstige ontvangsten en uitgaven. belangrijk Calculaties voor beslissingen

Nadere informatie

Fellow Symposium Building Physics and Services 20-03-2013 Toekomstgericht renoveren op basis van scenario s

Fellow Symposium Building Physics and Services 20-03-2013 Toekomstgericht renoveren op basis van scenario s Fellow Symposium Building Physics and Services 20-03-2013 Toekomstgericht renoveren op basis van scenario s Wim Maassen Fellow Life Cycle Performance Design CV Wim Maassen Fellow Technische Universiteit

Nadere informatie

Hoofdstuk 22. De kosten van duurzame productiemiddelen. Wat zijn afschrijvingen? Waardevermindering van je bezit!

Hoofdstuk 22. De kosten van duurzame productiemiddelen. Wat zijn afschrijvingen? Waardevermindering van je bezit! www.jooplengkeek.nl De kosten van duurzame productiemiddelen Hoofdstuk 22 Wat zijn afschrijvingen? Waardevermindering van je bezit! Duurzame bezittingen gaan we afschrijven in meerdere jaren. (niet in

Nadere informatie

8.1 Afschrijvingsmethoden

8.1 Afschrijvingsmethoden 8.1 Afschrijvingsmethoden 8.1.2 Afschrijving machine 31-12-x2 6302 Afschrijvingen op MVA 24.000,00 239 @ Geb. afschr. op IMU 24.000,00 Afschrijving op machine Berekeningen Afschrijving: periode (n) 2 jaar

Nadere informatie

Antwoorden hoofdstuk 11

Antwoorden hoofdstuk 11 Antwoorden hoofdstuk 11 Opgave 11.1 a. Bruto % Afval 15 % Netto 21,25 kg = 85 % Bruto moet x 21,25 kg = 25 kg worden aangewend. 85 b. In de kostprijs wordt opgenomen 25 x 3,60 = 90 Opgave 11.2 Bruto %

Nadere informatie

Opmerkingen vooraf aan het examen: Tenzij anders gemeld, hoeft u geen rekening te houden met btw.

Opmerkingen vooraf aan het examen: Tenzij anders gemeld, hoeft u geen rekening te houden met btw. SPD Bedrijfsadministratie Examenopgave EXAMEN COST- EN MANAGEMENT ACCOUNTING DINSDAG 3 MAART 2015 11.45 UUR 13:45 UUR Belangrijke informatie Dit examen bestaat uit de volgende documenten: examenopgaven;

Nadere informatie

Strategisch asset management en life cycle costing op lange termijn versterkt door operatie storm

Strategisch asset management en life cycle costing op lange termijn versterkt door operatie storm Strategisch asset management en life cycle costing op lange termijn versterkt door operatie storm Het proactieve bezuinigingsplan Operatie Storm versterkt de tendens dat waterschappen en uitvoeringsbedrijven

Nadere informatie

Eindexamen m&o vwo 2005-I

Eindexamen m&o vwo 2005-I 4 Beoordelingsmodel Opgave 1 1 volgens grafiek: 10% voor computers en 5% voor software 0,15 54 = 8,1 miljard 2 aan de verzadigingsfase gaat de volwassenfase (rijpheidsfase) vooraf, de neergangsfase (eindfase)

Nadere informatie

Behorende bij: Raadsvoorstel ter vaststelling van het verbreed gemeentelijk rioleringsplan 5 (vgrp-5)

Behorende bij: Raadsvoorstel ter vaststelling van het verbreed gemeentelijk rioleringsplan 5 (vgrp-5) Behorende bij: Raadsvoorstel ter vaststelling van het verbreed gemeentelijk rioleringsplan 5 (vgrp-5) Datum: 7-8-2015 Onderwerpen 1. De na te streven afvoercapaciteit van de rioolstelsels; 2. De wijze

Nadere informatie

Direct costing en break even analyse

Direct costing en break even analyse 6 hoofdstuk Direct costing en breakevenanalyse 6.1 D 6.2 B 6.3 A 6.4 D 6.5 D 6.6 C 6.7 B 6.8 A 6.9 C 6.10 B 6.11 B 1.440.000 / 4.800 = 300 6.12 A 4.800 700 1.440.000 1.000.000 = 920.000 6.13 C 1.000.000

Nadere informatie

2 Constante en variabele kosten

2 Constante en variabele kosten 2 Constante en variabele kosten 2.1 Inleiding Bij het starten van een nieuw bedrijf zal de ondernemer zich onder andere de vraag stellen welke capaciteit zijn bedrijf moet hebben. Zal hij een productie/omzet

Nadere informatie

Financiën op een rij

Financiën op een rij Financiën op een rij Leergang ondernemersvaardigheden Kamer van Koophandel en Greenport Arnhem Nijmegen 17 februari 2009 Fred Boersma (Tuinbouw Advies) en Bert de Vries (Rabobank Oost Betuwe) Programma

Nadere informatie

De JetStar bestaat uit een reeks onderdelen die in de onderneming JetFun bvba worden geproduceerd.

De JetStar bestaat uit een reeks onderdelen die in de onderneming JetFun bvba worden geproduceerd. De onderneming JetFun bvba produceert één type jetski, de JetStar. De JetStar bestaat uit een motor die de jetski aandrijft. De motor is een Kawasaki 23 pk die wordt aangekocht. De JetStar bestaat uit

Nadere informatie

Financiële consequenties BAW: Alleen de goede dingen doen

Financiële consequenties BAW: Alleen de goede dingen doen Financiële consequenties BAW: Alleen de goede dingen doen Rob Hermans Senior projectmanager Presentatie 29 september 2011 Opbouw presentatie Wat zijn de financiële afspraken? Waardoor stijgt de rioolheffing?

Nadere informatie

Bepaal je bestemming vóórdat je vertrekt! Kennisdag Grip op Kwaliteit, 10 november 2015

Bepaal je bestemming vóórdat je vertrekt! Kennisdag Grip op Kwaliteit, 10 november 2015 Bepaal je bestemming vóórdat je vertrekt! Kennisdag Grip op Kwaliteit, 10 november 2015 Introductie Bernd Karstenberg, LCC adviseur André van den Hoek, Projectmanager onderwijshuisvesting (o.a. voor Lucas

Nadere informatie

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering.

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering. Top 100 vragen. De antwoorden! 1 Als de lonen stijgen, stijgen de productiekosten. De producent rekent de hogere productiekosten door in de eindprijs. Daardoor daalt de vraag naar producten. De productie

Nadere informatie

LCC. Toepassing binnen RWS

LCC. Toepassing binnen RWS LCC Toepassing binnen RWS Programma Introductie Kader LCC Normkosten Modellen met levensduurkosten Wat is LCC? LCC = Life Cycle Cost Onder Life Cycle Cost verstaan we de kosten die optreden gedurende de

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Amsterdam, 26 januari 2016 1 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 Waarom circulair? 6 Nederland Circulair! 7

Nadere informatie

Financieel Administratief Praktijkdiploma Boekhouden (PDB) Kostprijscalculatie (KP) Bestuur Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens

Financieel Administratief Praktijkdiploma Boekhouden (PDB) Kostprijscalculatie (KP) Bestuur Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens Eamenlijn Diploma Module Niveau MBO 4 Positionering Versie 1.2 Financieel Administratief Praktijkdiploma Boekhouden (PDB) Kostprijscalculatie (KP) Geldig vanaf 01-01-2013 Vastgesteld op 13 juli 2011 Vastgesteld

Nadere informatie

Financiële consequenties BAW: Alleen de goede dingen doen

Financiële consequenties BAW: Alleen de goede dingen doen Financiële consequenties BAW: Alleen de goede dingen doen Rob Hermans Senior projectmanager Presentatie 29 september 2011 Opbouw presentatie Wat zijn de financiële afspraken? Waardoor stijgt de rioolheffing?

Nadere informatie

LochemEnergie vrijdag 27 januari 2012

LochemEnergie vrijdag 27 januari 2012 stoeien met het rekenmodel Lokale Frisse Wind LochemEnergie vrijdag 27 januari 2012 waarom dit stoeien? om inzicht in de financiën te krijgen en om gevoel te krijgen voor de speelruimte bij het verdelen

Nadere informatie

DBFMO M A N A G E M E N T

DBFMO M A N A G E M E N T DBFMO M A N A G E M E N T Van ontwerp naar exploitatie of van exploitatie naar ontwerp? P. Wijntjes 26-9-2013 Post HBO opleiding DBFMO is een noodzakelijke voorwaarde voor duurzame utiliteitsbouw ~ Rabobank

Nadere informatie

EEN ANDERE KIJK OP INVESTERINGSPROJECTEN

EEN ANDERE KIJK OP INVESTERINGSPROJECTEN EEN ANDERE KIJK OP INVESTERINGSPROJECTEN Themadag van het stoomplatform Efficiency in stoomsystemen Duiven, 13 mei 2009 Franka Morssink PROGRAMMA Introductie Dynamiek Begrippen Investeringsvoorbeeld Gegevens

Nadere informatie

perspectivisch calculeren

perspectivisch calculeren perspectivisch calculeren waar is dat voor nodig? Waar is dat voor nodig? dia 1 problematiek voor de calculatie enkelstuks, kleinserie en projectmatige productie: slechts een globale specificatie offertecalculatie

Nadere informatie

Beschrijving van het model:

Beschrijving van het model: Beschrijving van het model: De gekleurde velden kunnen worden ingevoerd. De andere velden worden als gevolg van de invoer gevuld. tekst Bij deze velden wordt een korte uitleg in het model gegeven van de

Nadere informatie

drs. A. Maurer vwo m&o Jouw beste voorbereiding op je examen in 2018

drs. A. Maurer vwo m&o Jouw beste voorbereiding op je examen in 2018 2017 2018 drs. A. Maurer vwo m&o Jouw beste voorbereiding op je examen in 2018 vwo m&o Voorwoord Met deze examenbundel kun je je goed voorbereiden op het centraal examen voor het vak management & organisatie

Nadere informatie

OEFENINGEN HOOFDSTUK 1

OEFENINGEN HOOFDSTUK 1 OEFENINGEN HOOFDSTUK 1 1 2 OEFENING 1 DE FIRMA N.V. BUILD IS GESPECIALISEERD IN WEGENWERKEN. ZIJ KRIJGT VANDAAG HET AANBOD VAN DE STAD BRUSSEL OM DE KANAALSTRAAT HER AAN TE LEGGEN. OM TE EVALUEREN OF DIT

Nadere informatie

Lever origineel en kopie van het examenpapier in.

Lever origineel en kopie van het examenpapier in. SPD Bedrijfsadministratie Examenopgave JAARREKENING WOENSDAG 24 JUNI 2015 12.15 UUR 15:15 UUR Belangrijke informatie Deze examenopgave bestaat uit x pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle

Nadere informatie

Eindexamen havo economie oud programma I

Eindexamen havo economie oud programma I Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 Een antwoord waaruit blijkt dat mensen met een hoog

Nadere informatie

SPD Bedrijfsadministratie. Correctiemodel ALGEMENE ECONOMIE VRIJDAG 16 DECEMBER UUR

SPD Bedrijfsadministratie. Correctiemodel ALGEMENE ECONOMIE VRIJDAG 16 DECEMBER UUR SPD Bedrijfsadministratie Correctiemodel ALGEMENE ECONOMIE VRIJDAG 16 DECEMBER 2016 15.30-17.00 UUR SPD Bedrijfsadministratie Algemene economie vrijdag 16 december 2016 B / 12 2016 NGO-ENS B / 12 Opgave

Nadere informatie

22-1-2014. Cursus Bedrijfseconomie 2 IBK2BEC20. Tentamentraining

22-1-2014. Cursus Bedrijfseconomie 2 IBK2BEC20. Tentamentraining Cursus Bedrijfseconomie 2 IBK2BEC20 1 Tentamentraining 2 1 Kostprijs Normale productie : 40.000 stuks Verwachte werkelijke productie : 44.000 stuks Variabele kosten : 176.000 Constante kosten : 360.000

Nadere informatie

De investeringsanalyse

De investeringsanalyse Het programma van vandaag: het investeringsproject de cashflow het gemiddelde rendement de terugverdientijd de netto contante waarde Adele 1 Investeringsbeslissingen Waarom investeren? We verwachten winst

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2000-I

Eindexamen economie 1 havo 2000-I Opgave 1 Meer mensen aan de slag Het terugdringen van de werkloosheid is in veel landen een belangrijke doelstelling van de overheid. Om dat doel te bereiken, streeft de overheid meestal naar groei van

Nadere informatie

College-aantekeningen, college 1-6

College-aantekeningen, college 1-6 College-aantekeningen, college 1-6 Integraal Ontwerp en Beheer (Technische Universiteit Delft) Verspreiden niet toegestaan Gedownload door Elco Leenders (elcoleenders@msn.com) In deze tijd is een comfortabel

Nadere informatie

Module 4 Inzicht in cijfers

Module 4 Inzicht in cijfers Geleerd in vorige presentaties Module 4 Inzicht in cijfers 1. Balans in detail 2. Kengetallen Les 4. Vergelijk je resultaten op 4 manieren + maak goede investeringsbeslissingen Les 4 Vergelijk je resultaten

Nadere informatie

Het nieuwe assetmanagement Beeld plaatsen ter grootte van dit kader

Het nieuwe assetmanagement Beeld plaatsen ter grootte van dit kader Het nieuwe assetmanagement Beeld plaatsen ter grootte van dit kader een bijdrage aan een toekomstbestendige infrastructuur 26 mei 2016 Marc van den Elzen Bas Govers 2 Voorstelrondje Naam Functie Wat is

Nadere informatie

Vastgoedfinanciering in de cure-sector

Vastgoedfinanciering in de cure-sector Vastgoedfinanciering in de cure-sector Een onderzoek naar de potentie van financieringsconstructies voor investeringen in ziekenhuisvastgoed P4 Presentatie Simone Campman 4 oktober 2013 Inhoudsopgave Onderzoeksopzet

Nadere informatie

Extra uitleg bij berekeningen budgettering

Extra uitleg bij berekeningen budgettering Extra uitleg bij berekeningen budgettering A. Algemene opmerkingen Bij het budgetteren komen zeer veel berekeningen voor, wat dus een grote kans op rekenfouten met zich meebrengt. Bovendien bestaat de

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers

Zonne-energie voor ondernemers Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Johannes Zijlstra 20-03-2013 LTO Noord Advies Zonne energie; drijvende kracht!? 1 Zonuren Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Utrecht, 21 oktober 2015 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 RACE programma 6 Sectoranalyse

Nadere informatie

Asset management Business case: Ipse de Bruggen Roeland Brouns Ipse de Bruggen Bastiaan Roon - Fakton. 22 maart 2012

Asset management Business case: Ipse de Bruggen Roeland Brouns Ipse de Bruggen Bastiaan Roon - Fakton. 22 maart 2012 Asset management Business case: Ipse de Bruggen Roeland Brouns Ipse de Bruggen Bastiaan Roon - Fakton 22 maart 2012 Inhoud Inleiding Ipse de Bruggen en Fakton De noodzaak van professioneel assetmanagement

Nadere informatie

Om een zo duidelijk mogelijk verslag te maken, hebben we de vragen onderverdeeld in 4 categorieën.

Om een zo duidelijk mogelijk verslag te maken, hebben we de vragen onderverdeeld in 4 categorieën. Beste leerling, Dit document bevat het examenverslag voor leerlingen van het vak management en organisatie vwo, tweede tijdvak (2017). In dit examenverslag proberen we een zo goed mogelijk antwoord te

Nadere informatie

De normale afzet van Verhoeven, uitgedrukt in ton/km per jaar, is als volgt verdeeld:

De normale afzet van Verhoeven, uitgedrukt in ton/km per jaar, is als volgt verdeeld: MA1 Oefententamen 3 Opgave 1 Verhoeven bv is een middelgrote transportonderneming die vrachten vervoert binnen Nederland voor diverse klanten. De onderneming heeft plannen om haar vrachtwagens te vervangen

Nadere informatie

M&O VWO 2011/2012. www.lyceo.nl

M&O VWO 2011/2012. www.lyceo.nl Hoofdstuk 4: Balans M&O VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Overzicht H4: Balans Management & Organisatie Centraal Examen (CE) 1. Rechtsvormen 2. Prijsberekening 3. Resultaten 4. Balans 5. Liquiditeitsbegroting

Nadere informatie

Duurzame accommodaties. Jaap Veld

Duurzame accommodaties. Jaap Veld Duurzame accommodaties Jaap Veld Zelziuz Zelziuz Advies Zon Thuis Zon Bedrijf Zon Agri Zon Thuis voor huurders Zonnestroom van Wp naar kwh Vermogen zonnestroominstallatie gespecificeerd in Watt peak (Wp)

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 vwo 2003-II

Eindexamen economie 1-2 vwo 2003-II 4 Antwoordmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Een voorbeeld van een juist antwoord

Nadere informatie

Hier moet worden aangegeven het soort werktuig Bijvoorbeeld: een trekker.

Hier moet worden aangegeven het soort werktuig Bijvoorbeeld: een trekker. 10 WERKTUIGKOSTEN Om zo n formulier goed in te vullen moeten we eerst weten wat al de begrippen, die erop vermeld staan, betekenen. Hieronder is de kop van het formulier weergegeven. Werktuig Omschrijving

Nadere informatie

Deze examenopgave bestaat uit 8 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina s aanwezig zijn.

Deze examenopgave bestaat uit 8 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina s aanwezig zijn. SPD Bedrijfsadministratie Examenopgave COST & MANAGEMENTACCOUNTING DINSDAG 6 OKTOBER 2015 11.45 13.45 UUR Belangrijke informatie Deze examenopgave bestaat uit 8 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer

Nadere informatie

De woningcorporatiesector in beeld 2016

De woningcorporatiesector in beeld 2016 De woningcorporatiesector in beeld 1 De Autoriteit woningcorporaties (Aw) brengt jaarlijks de financiële positie en prestaties van de woningcorporatiesector in beeld. Dit gebeurt op basis van de cijfers

Nadere informatie

1.1/2.1 De zonne-energieinstallaties dragen bij aan het halen van de doelstellingen uit de Klimaatvisie Kempengemeenten.

1.1/2.1 De zonne-energieinstallaties dragen bij aan het halen van de doelstellingen uit de Klimaatvisie Kempengemeenten. Raadsvoorstel Bevoegdheid Raad Vergadering Gemeenteraad Oirschot Vergaderdatum: 25 oktober 2011 Registratienummer: 2011/66 Agendapunt nummer: 7 Onderwerp Besparing met zonne-energie Inleiding/aanleiding

Nadere informatie

Voor de beoordeling zijn de volgende passages van de artikelen 41, 41a en 42 van het Eindexamenbesluit van belang:

Voor de beoordeling zijn de volgende passages van de artikelen 41, 41a en 42 van het Eindexamenbesluit van belang: management & organisatie Correctievoorschrift VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4

Nadere informatie

ZEEËN VAN KANSEN FINANCIEEL MANAGEMENT

ZEEËN VAN KANSEN FINANCIEEL MANAGEMENT ZEEËN VAN KANSEN FINANCIEEL MANAGEMENT (Innovatieve) projecten Financiële haalbaarheid Welke kennis is essentieel Bedrijfsplan Investeringsselectie Inkoopmarkt Bedrijf Verkoopmarkt Productiemiddelen Gelduitgaven

Nadere informatie

Gunningscriteria en levenscyclus

Gunningscriteria en levenscyclus Gunningscriteria en levenscyclus Beheersen van Life Cycle Costs tijdens de aanbestedingsfase Joost Bouten ( GPO) LCC in de gewijzigde aanbestedingswet Wijziging: Nieuw gunningscriterium laagste kosten

Nadere informatie

Woning corporatieag 2015

Woning corporatieag 2015 Woning corporatieag 2015 Introductie in RETScreen software, voor projectanalyse en monitoring energieprestaties Door Joop Neinders IBTH B.V.: www.ibth.nl Enschede Joop.neinders@ibth.nl 053-4283078 Titel

Nadere informatie

Mogelijke onderwerpen voor het netwerk Vastgoedeconomen, fiscalisten en planeconomen

Mogelijke onderwerpen voor het netwerk Vastgoedeconomen, fiscalisten en planeconomen Mogelijke onderwerpen voor het netwerk Vastgoedeconomen, fiscalisten en planeconomen BBV en afschrijvingen Het BBV kent verschillende onderwerpen. Eén van de onderwerpen heeft betrekking op de waardering

Nadere informatie

Deel 2 hoofdstuk 4 BOEKHOUDEN GEBOEKSTAAFD -- DEEL 2 -- HFD 4. Versie 1.01 -- 31-aug-2011 1. Kosten van materiële vaste activa.

Deel 2 hoofdstuk 4 BOEKHOUDEN GEBOEKSTAAFD -- DEEL 2 -- HFD 4. Versie 1.01 -- 31-aug-2011 1. Kosten van materiële vaste activa. Deel 2 hoofdstuk 4 kosten van vaste activa 1 Kosten van materiële vaste activa Vaste activa materiële vaste activa gebouwen, machines, ed immateriële vaste activa goodwill, octrooirecht, ed Door het gebruik

Nadere informatie

Hoofdstuk 7: Basis van kapitaal budgettering

Hoofdstuk 7: Basis van kapitaal budgettering Hoofdstuk 7: Basis van kapitaal budgettering Een belangrijke verantwoordelijkheid van de financiële managers van een corporatie is het vaststellen, welke projecten of investeringen een bedrijf moet ondernemen.

Nadere informatie

Examen HAVO en VHBO. Economie

Examen HAVO en VHBO. Economie Economie Examen HAVO en VHBO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Vooropleiding Hoger Beroeps Onderwijs HAVO Tijdvak 2 VHBO Tijdvak 3 Dinsdag 22 juni 13.30 16.30 uur 19 99 Dit examen bestaat uit 37 vragen.

Nadere informatie

ASSET MANAGEMENT KEN DE RISICO S, DAN IS ALLES BEHEERSBAAR

ASSET MANAGEMENT KEN DE RISICO S, DAN IS ALLES BEHEERSBAAR ASSET MANAGEMENT KEN DE RISICO S, DAN IS ALLES BEHEERSBAAR Jan A. Kamphuis Voorzitter NVDO Sectie Food, Beverages & Farma / Partner Traduco B.V. Food Event 2015 De Verkadefabriek, Den Bosch 03 december

Nadere informatie

Life Cycle. Management. . als aandachtsgebied binnen Asset Management. Jaap Bakker Senior Adviseur Asset Management Rijkswaterstaat.

Life Cycle. Management. . als aandachtsgebied binnen Asset Management. Jaap Bakker Senior Adviseur Asset Management Rijkswaterstaat. Realisatie Verkenning Planuitwerking Life Cycle Prestaties Life Cycle Risico s Life Cycle Kosten Life Cycle Management. als aandachtsgebied binnen Asset Management Beheer, onderhoud, exploitatie Jaap Bakker

Nadere informatie

Rabobank Nederland, Sectormanagement Automotive

Rabobank Nederland, Sectormanagement Automotive Rabobank Nederland, Sectormanagement Automotive Alexander Heijkamp, Sectormanager Automotive Inleiding Schadeherstel Financiert de bank nog wel? Waar kijkt een bank naar bij een financieringsverzoek? Slotakkoord

Nadere informatie

TA3290 Life-Cycle Modeling and Economic Evaluation 2009-2010

TA3290 Life-Cycle Modeling and Economic Evaluation 2009-2010 TA3290 Life-Cycle Modeling and Economic Evaluation 2009-2010 CiTG, minor Mining and Resource Engineering Economie college 1: Grip op Geldstromen Dr.ir. Gerard P.J. Dijkema Energy & Industry Group December

Nadere informatie

Financiën en risicomanagement

Financiën en risicomanagement Financiën en risicomanagement Leergang Bedrijfskunde voor de Agribusiness Miranda Meuwissen, Alfons Oude Lansink Bedrijfseconomie, Wageningen Universiteit Inhoud Risico-identificatie & stress test (Miranda)

Nadere informatie

www.jooplengkeek.nl Kostensoorten

www.jooplengkeek.nl Kostensoorten www.jooplengkeek.nl Kostensoorten Grondstoffen Arbeid Overige variabele kosten Duurzame productiemiddelen Grond Diensten van derden Belastingen Financiering 1 Kostensoorten Financiering Financieringskosten

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 vwo I

Eindexamen economie 1-2 vwo I Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 1 nivellering 38,2 : 9,6 = 3,98 : 1 2 maximumscore

Nadere informatie

CO 2. Ketenanalyse. Duurzaamheidsprestaties in de waardeketen. Het slimme duurzame bouwconcept. Van VolkerWessels

CO 2. Ketenanalyse. Duurzaamheidsprestaties in de waardeketen. Het slimme duurzame bouwconcept. Van VolkerWessels Ketenanalyse Duurzaamheidsprestaties in de waardeketen gehele waardeketen: upstream en downstream De waardeketen is onderverdeeld in twee stromen: de upstream en de downstream. In de upstream bevinden

Nadere informatie

Oefenvragen Ondernemerskunde B - Financieel management & bedrijfscalculaties

Oefenvragen Ondernemerskunde B - Financieel management & bedrijfscalculaties Oefenvragen Ondernemerskunde B - Financieel management & bedrijfscalculaties 1. Waarom bent u als ondernemer verplicht om van elke financiële handeling een bewijsstuk te hebben? A. Op deze wijze kunt u

Nadere informatie

BEKNOPTE HANDLEIDING KOSTPRIJSBEREKENING Samenvatting van de theorie

BEKNOPTE HANDLEIDING KOSTPRIJSBEREKENING Samenvatting van de theorie BEKNOPTE HANDLEIDING KOSTPRIJSBEREKENING Samenvatting van de theorie INLEIDING Zeker als de jaarcijfers te wensen over laten, komt al snel de roep om een adviseur. Dit om te zorgen dat de resultaten in

Nadere informatie

Aurington. Administratie en Advies

Aurington. Administratie en Advies Aurington Administratie en Advies Let op de houdbaarheidsdatum! Mei 5 Pincode 6 7 8 Boetes Dit jaar Deze maand De balans Tandorine B.V. Debet Activa Bezittingen Wat heb ik? Credit Passiva Vermogen Hoe

Nadere informatie

Wapensysteem. management. AMC seminar. 30 oktober 2014. Den Helder. Defensie Materieel Organisatie. CDRE drs. A.R. Laurijssen Souschef Wapensystemen

Wapensysteem. management. AMC seminar. 30 oktober 2014. Den Helder. Defensie Materieel Organisatie. CDRE drs. A.R. Laurijssen Souschef Wapensystemen Wapensysteem AMC seminar 30 oktober 2014 management 2014 Den Helder Defensie Materieel Organisatie CDRE drs. A.R. Laurijssen Souschef Wapensystemen 30 oktober 2014 Get Real,...together! Wapen Systeem Management

Nadere informatie

Deze examenopgave bestaat uit 8 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina s aanwezig zijn.

Deze examenopgave bestaat uit 8 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina s aanwezig zijn. SPD Bedrijfsadministratie Examenopgave COST & MANAGEMENTACCOUNTING DINSDAG 15 DECEMBER 2015 09.00 11.00 UUR Belangrijke informatie Deze examenopgave bestaat uit 8 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer

Nadere informatie

Uitwerkingen hoofdstuk 4 Kostenindelingen en kostprijs

Uitwerkingen hoofdstuk 4 Kostenindelingen en kostprijs Uitwerkingen hoofdstuk 4 Kostenindelingen en kostprijs Opgave 4-2 Er is hier sprake van een onderneming die een bepaald type koffieautomaat produceert. Op grond van dit gegeven zal bepaald moeten worden

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2004-I

Eindexamen economie 1-2 havo 2004-I 4 Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Een voorbeeld van een juist antwoord

Nadere informatie

havo m&o drs. A. Maurer Jouw beste voorbereiding op je examen in 2018

havo m&o drs. A. Maurer Jouw beste voorbereiding op je examen in 2018 2017 2018 drs. A. Maurer havo m&o Jouw beste voorbereiding op je examen in 2018 havo m&o Voorwoord Met deze EXAMENBUNDEL kun je je goed voorbereiden op het examen voor het vak management & organisatie

Nadere informatie

Bedrijfseconomische aspecten Examennummer: 61562 Datum: 30 juni 2012 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur

Bedrijfseconomische aspecten Examennummer: 61562 Datum: 30 juni 2012 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur Bedrijfseconomische aspecten Examennummer: 61562 Datum: 30 juni 2012 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur Dit examen bestaat uit 5 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - 10 open vragen (maximaal 70

Nadere informatie

CO 2. -Ketenanalyse. Duurzaamheidsprestaties in de waardeketen. Het slimme duurzame bouwconcept. Van VolkerWessels

CO 2. -Ketenanalyse. Duurzaamheidsprestaties in de waardeketen. Het slimme duurzame bouwconcept. Van VolkerWessels -Ketenanalyse Duurzaamheidsprestaties in de waardeketen Het slimme duurzame bouwconcept. Van VolkerWessels Een slimmer concept door inzicht in de keten Met PlusWonen streeft VolkerWessels naar het minimaliseren

Nadere informatie

Stichting Bibliotheca Philosophica Hermetica, Amsterdam. Jaarrapport 2014

Stichting Bibliotheca Philosophica Hermetica, Amsterdam. Jaarrapport 2014 Stichting Bibliotheca Philosophica Hermetica, Amsterdam Jaarrapport 2014 Amsterdam, 31 december 2014 Inhoudsopgave 1 Balans per 31 december 2014 4 2 Exploitatierekening over 2014 6 3 Toelichting op de

Nadere informatie

Eindexamen vmbo gl/tl economie 2011 - II

Eindexamen vmbo gl/tl economie 2011 - II Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 scorepunt toegekend. MINpunten 1 maximumscore 1 2 / 6 x 100 % = 33,3% 2 maximumscore 1 Voorbeeld van een juiste reden: Klantenbinding:

Nadere informatie

Basisbeginselen bedrijfseconomie INKIJKEXEMPLAAR

Basisbeginselen bedrijfseconomie INKIJKEXEMPLAAR Basisbeginselen bedrijfseconomie Basisbeginselen bedrijfseconomie Maarten van Hasselt Concept uitgeefgroep Meer informatie over deze en andere uitgaven kunt u verkrijgen bij: Concept uitgeefgroep Postbus

Nadere informatie

EXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden

EXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden EXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden Kostprijscalculatie 9 november 2013 Beschikbare tijd 2 uur. Op de netheid van het werk zal worden gelet. Deze opgave is eigendom van de Examencommissie en dient, tezamen

Nadere informatie

Interim-management en advies Financiële specialisten voor de overheid en not for profit

Interim-management en advies Financiële specialisten voor de overheid en not for profit Aan de slag met de Normatieve Huisvestingscomponent Interim-management en advies Op 1 januari 2012 is de normatieve huisvestingscomponent AWBZ (hierna: NHC) ingevoerd. Uw instelling moet mogelijk in de

Nadere informatie

Toegepast Rekenen Opdrachten:

Toegepast Rekenen Opdrachten: Toegepast Rekenen Opdrachten: Hfst 1: Rekenen Opdr. 1: a. 66 : 3 = c. -66 : (-3) = e. 12 - (+5) = b. 66 : (-3) = d. -12 + 5 = f. -12 (-5) = De omzet van een laptopwinkel is 15.000,-. De verkoopprijs per

Nadere informatie

Stichting Vrienden Toon Hermans Huis te Amersfoort

Stichting Vrienden Toon Hermans Huis te Amersfoort te Amersfoort Rapport inzake jaarstukken 2016 INHOUDSOPGAVE Pagina JAARREKENING 1 Balans per 31 december 2016 5 2 Staat van baten en lasten over 2016 6 3 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling

Nadere informatie

ConQuaestor Summer Game Week

ConQuaestor Summer Game Week ConQuaestor Summer Game Week Glue It: lean management bij productiebedrijven Alles moet snel én alles moet goed. U heeft te maken met (toenemende) eisen en wensen van klanten op het gebied van kwaliteit,

Nadere informatie

Economische analyse. Ward Denckens. Energiebesparing door variabel debiet. www.en-do.be. KdG - Energie & Duurzame Ontwikkeling

Economische analyse. Ward Denckens. Energiebesparing door variabel debiet. www.en-do.be. KdG - Energie & Duurzame Ontwikkeling Energiebesparing door variabel debiet . Doel: Haalbaarheid variabel debiet Aantonen invloed keuze distributieschakelingen . Doel: Haalbaarheid variabel debiet Aantonen invloed keuze distributieschakelingen

Nadere informatie

Materiële vaste activa (1) Uitgeleend materieel - 251

Materiële vaste activa (1) Uitgeleend materieel - 251 1 BALANS PER 31 DECEMBER 2015 31 december 2015 31 december 2014 ACTIVA Vaste activa Materiële vaste activa (1) Uitgeleend materieel - 251 Vlottende activa Liquide middelen (2) 1.220 9.882 1.220 10.133

Nadere informatie