UITGEVERIJ. VERLOREN najaar 2015

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "UITGEVERIJ. VERLOREN najaar 2015"

Transcriptie

1 UITGEVERIJ VERLOREN najaar 2015

2 Deze brochure bevat de Najaarsaanbieding Meer informatie over alle uitgaven is te vinden op onze website. Achter in deze brochure zit een bestelformulier. Uiteraard kunnen boeken ook worden besteld via de website (waarbij de boeken direct kunnen worden betaald en geen administratiekosten hoeven worden betaald), via de mail of telefonisch. Bestelde maar nog niet betaalde boeken worden verstuurd met een rekening op de buitenkant van het pakket. Bij binnenlandse bestellingen met een factuurbedrag van minimaal 100, worden geen verzendkosten in rekening gebracht. In alle andere gevallen wel. Het is ook mogelijk de boeken op te halen bij de uitgeverij, op werkdagen tussen 9.00 en uur. Retouren van particulieren dienen, na voorafgaand overleg en onder opgaaf van redenen, binnen twee weken na factuurdatum te geschieden. Eventuele verzendkosten voor het retourneren dient de klant in principe zelf te voldoen. Retouren van boekhandels kunnen enkel worden aangenomen na overleg en mits de boeken onbeschadigd zijn. Creditering geschiedt meestal tegen een gereduceerd bedrag. Voor meer en vollediger informatie raadplege men tevens onze website: Gebruikte afkortingen bdn Bibliotheca Dissidentium Neerlandicorum dne De Negentiende Eeuw ed Egodocumenten hm Historische Migratiestudies hr Haerlem Reeks JvV Yearbook of Women s History/Jaarboek voor Vrouwen geschiedenis isbn International Standard Book Number mm Maaslandse Monografieën msb Middeleeuwse Studies en Bronnen nur Nederlandse Uniforme Rubrieksindeling ohb Overijsselse Historische Bijdragen pg Procesgidsen pm Pro Memorie u&s Universiteit & Samenleving zhc Zuidelijk Historisch Contact zpr Zeven Provinciën Reeks Bezoekadres: Torenlaankerk, Torenlaan 25, 1211 ja Hilversum, t , f , e Handelsregister Kamer van Koophandel Hilversum ; btw nr. nl b01 Bankrekeningen nl44ing , bic ingbnl2a; nl59rabo , bic rabonl2u When ordering from outside the Benelux, we advise you to state the number, expiry date and csv-code of your Visa or Eurocard/Mastercard, in order to avoid unnecessary costs. The amount due will be charged to your account after your order has been sent. 2 najaarsaanbieding 2015

3 Wilma Keesman De eindeloze stad Troje en Trojaanse oorsprongsmythen in de (laat) middeleeuwse en vroegmoderne Nederlanden Troje vormde in de Middeleeuwen een essentieel deel van wereldbeeld en identiteit. De ondergang van deze mooiste, grootste en sterkste stad aller tijden was een sprekend voorbeeld van vergankelijkheid, de werking van Fortuna en de gevaren van liefde en onkuisheid. Als moederstad van Rome en het Romeinse Rijk had zij een unieke positie in de wereldgeschiedenis. Steeds meer volkeren, dynastieën en steden legden hun oorsprong op dezelfde plaats, ter onderbouwing van status en machtsaanspraken. Zo ontstonden overal verhalen rond eigen Trojaanse stamvaders zoals de Frankische Francus, de Britse Brutus en de Brabantse Brabo. Deze Troje-sagen zijn het product van een historische totaalwetenschap waarin eigen geschiedenis en ambities werden ingepast in het grote goddelijke plan, met behulp van alle mogelijke kennis en kunde, waaronder historiografie, geografie, toponymie, archeologie. Deze studie behandelt de verschillende, vaak concurrerende Troje-sagen in de Nederlanden, tegen de achtergrond van de Europese traditie. Zie ook: Hertog Jan I van Brabant (= Queeste 10 (2003) 2), geen isbn, 25, ; Koningen in kronieken, isbn x, 21, ; Levelt, Jan van Naaldwijk s Chronicles of Holland. Continuity and Transformation in the Historical Tradition of Holland during the Early Sixteenth Century, isbn , 35, ; Maerlant-nummer (= Queeste 3 (1996) 2), isbn , 25, ; Noordzij, Gelre. Dynastie, land en identiteit in de late middeleeuwen, isbn , 39, ; Tigelaar, Brabants historie ontvouwd. Die alder excellenste cronyke van Brabant en het Brabantse geschiedbeeld anno 1500, isbn , 29, ± 704 blz., ± 49, isbn reeks msb 159 verschijnt januari 2016 nur 684/621 najaarsaanbieding

4 Literature and Multilingualism in the Low Countries ( ) (= thematic issue of Queeste. Journal of the medieval literature in the Low Countries 22 (2015) 1) Edited by Samuel Mareel and Dirk Schoenaers Contents: Samuel Mareel/Dirk Schoenaers, Introduction Adrian Armstrong, Translating Poetic Capital in 15th-Century Brussels. From Amé de Montgesoie s Pas de la Mort to Colijn Caillieu s Dal sonder Wederkeeren Antoine Brix, Latin and vernacular in 14th-century convents. Jean Bernier de Fayt joins an ever-going debate Margriet Hoogvliet, Middle Dutch Religious Reading Cultures in Late Medieval France Ine Kiekens, Soliloquium, Soliloque en Alleen-spreken. De handschriftelijke verspreiding van Hugo van St.-Victors Soliloquium de arrha animae in de laatmiddeleeuwse Lage Landen Violet Soen/Alexander Soetaert/Johan Verberckmoes, Verborgen meertaligheid. De katholieke drukpers in de kerkprovincie Kamerijk ( ) Alisa van de Haar, Language games. The multilingual emblem book and the language question in the Low Countries ± 96 pp., 25, isbn paperback, illustrated Queeste 22 (2015) 1 appearing September 2015 nur 621/684 Zie ook: A Bunch of Books. Book Collections in the Medieval Low Countries (= Queeste 20 (2013) 2), isbn , 25, ; Reynaert Abroad. «Van den vos Reynaerde» in international perspective (= Queeste 18 (2011) 1), isbn , 25, ; Tweespraak. Het continuüm van Middelnederlandse literatuur en Latinitas (= Queeste 15 (2008) 1), isbn , 25, 4 najaarsaanbieding 2015

5 Orlanda S.H. Lie, Martine Meuwese, Mark Aussems, Hermina Joldersma Christine de Pizan in Bruges The Flemish Codex of Le Livre de la Cité des Dames (London, British Library, ms Add ) Christine de Pizan composed her famous defense of women, Le Livre de la Cité des Dames, as a response to the misogynistic writings of the time. She used the allegorical form to present the life and deeds of virtuous women as the metaphorical building blocks for the City of Ladies. In 1475, some forty-five years after Christine s death, Jan de Baenst, a descendant of a prominent Bruges family, ordered a translation. Het Bouc van de Stede der Vrauwen is the only Middle Dutch translation of a work by Christine de Pizan and it has survived in only one manuscript. Christine de Pizan in Bruges tells the story of this unique codex by focusing on the background of the commissioner, the codicological aspects, the highly original but unfinished illumination program the 41 miniatures executed are reproduced here in full colour and the translator s personal epilogue. Zie ook: Christine de Pizan, een bijzondere vrouw, isbn , 21, ; Deploige, In nomine femineo indocta. Kennisprofiel en ideologie van Hildegard van Bingen ( ), isbn , 22, ; I have heard about you. Foreign women s writing crossing the Dutch border: from Sappho to Selma Lagerlöf, isbn , 30, ; Pizan, De lange weg der studie, isbn , 13, ; The Secrets of Women in Middle Dutch. A bilingual edition of Der vrouwen heimelijcheit in Ghent University Library Ms 444, isbn , 17, ± 144 pp., ± 20, isbn paperbound, full colour series msb 157 appearing November 2015 nur 684/621 najaarsaanbieding

6 Christiaan Schrickx Bethlehem in de Bangert Een historische en archeologische studie naar de ontwikkeling van een vrouwenklooster onder de Orde van het Heilig Kruis in het buitengebied van Hoorn ( ) In Westerblokker even buiten Hoorn werd in 1475 een vrouwenklooster met de naam Bethlehem opgericht. De grote stichtingsgolf van kloosters, die eind veertiende eeuw begon, was al enige tijd over zijn hoogtepunt heen. Waarom kwam aan het einde van de vijftiende eeuw nog een nieuwe kloostergemeenschap tot stand en wat zegt dit over de vitaliteit van het kloosterleven in die tijd? Tussen 2003 en 2008 is dit klooster voor een groot gedeelte opgegraven. De inrichting van het kloosterterrein kon hierdoor grotendeels worden gereconstrueerd. Er zijn ook veel voorwerpen opgegraven, zoals devotionalia van pijpaarde en terracotta, die een beeld geven van het kloosterleven. Aan de hand van deze archeologische en van historische bronnen beschrijft Christiaan Schrickx waarom het klooster werd gesticht en hoe het leven binnen de kloostermuren was vormgegeven. Een grote rol blijkt hierbij te zijn weggelegd voor de Orde van het Heilig Kruis. ± 464 blz., ± 49, isbn gebonden, geïllustreerd reeks msb 156 verschijnt september 2015 nur 684/704 Zie ook: Dijk, Salome Sticken ( ) en de oorsprong van de Moderne Devotie, isbn , 45, ; De kroniek van Henrica van Erp, abdis van Vrouwenklooster, isbn , 19, ; Sponselee-de Meester, Het norbertinessenklooster Sint-Catharinadal in de Staatse periode Portret van een religieuze vrouwengemeenschap in benarde tijden, isbn , 29, ; Stoop, Schrijven in commissie. De zusters uit het Brusselse klooster Jericho en de preken van hun biechtvaders (ca ), isbn , 39, 6 najaarsaanbieding 2015

7 Leen Alberts Brouwen aan de Eem Amersfoort, een Stichtse bierstad in de late middeleeuwen In de late middeleeuwen was de bierproductie een van de belangrijkste bedrijfstakken in de opkomende steden. De brouwers uit Amersfoort exporteerden hun befaamde hoppenbier naar alle naburige gewesten. Deze studie positioneert de biernijverheid van Amersfoort ten opzichte van concurrerende steden. Gunstige natuurlijke omgevingsfactoren, maar ook ondernemerschap en marktontwikkelingen droegen bij aan de opkomst, de bloei en de neergang van het brouwbedrijf aan de Eem. De bierproductie verschafte veel werkgelegenheid en de bieraccijns was de fiscale melkkoe van de overheid. Brouwers behoorden tot de gegoede burgerij en velen zaten in het stadsbestuur. Niet voor niets liep het brouwersgilde bij luisterrijke religieuze processies samen met de stadsbestuurders en de priesters van de grote kerk in het centrum van de stoet. Voor de deelnemers en de toeschouwers was de boodschap helder: Amersfoort was een echte bierstad. Zie ook: Bij afwezigheid van de schout. Het persoonlijke ambtsdagboek van Cornelis Volckenszoon, burgemeester van Amersfoort ( ), isbn , 24, ; Cornelisse, Energiemarkten en energiehandel in Holland in de late Middeleeuwen, isbn , 29, ; Koggen, Kooplieden en Kantoren. De Hanze, een praktisch netwerk, isbn , 20, ; Weststrate, In het kielzog van moderne markten. Handel en scheepvaart op de Rijn, Waal en IJssel, ca , isbn , 29, ± 600 blz.+cd, ± 49, isbn reeks msb 158 verschijnt januari 2016 nur 696/684 najaarsaanbieding

8 D.V. Coornhert Zedekunst, dat is wellevenskunste (1586) Vertaald, ingeleid en van aantekeningen voorzien door J. Gruppelaar D.V. Coornhert ( ) voltooit in 1585, tijdens zijn ballingschap in Emden, de Zedekunst, dat is wellevenskunste. Het lieve vaderland is in oorlog, maar verre van eensgezind: vooral de godsdienstkwestie is een splijtzwam. Coornhert wil met een redelijke ethiek uitkomst bieden, scherpe polemiek vermijden en zijn oneigentijdse ideaal van verdraagzaamheid en godsdienstvrijheid verdedigen door een praxis te beschrijven: de wellevenskunst, iets dat allen kunnen leren. Uitgaande van vrije wil en rede is passiebeheer, ja is het volstrekt naleven van Gods geboden mogelijk (perfectisme). De klassieke deugden Wijsheid, Rechtvaardigheid, Sterkte en Matigheid drukken, zoals Coornhert laat zien, elk op eigen wijze het welleven ten volle uit. Maar beslissend is telkens de alledaagse praktijk van naastenliefde of goed burgerschap. De Zedekunst, de eerste ethiek in een landstaal, biedt een fraaie inkijk in de Nederlanden van de zestiende eeuw: de morele gevoeligheden, de geloofsopvattingen en de religiepolitiek. 500 blz., 49, isbn paperback, geïllustreerd reeks bdn verschijnt augustus 2015 nur 694/732 Zie ook: De Arminiaanse Vredeskerk. Redevoeringen van Jacobus Arminius (1606) en Simon Episcopius (1618) over de onderlinge verdraagzaamheid van christenen, isbn , 15, ; Fleurkens, Stichtelijke lust. De toneelspelen van D.V. Coornhert ( ) als middelen tot het geven van morele instructie, isbn , 36, ; Un certain Holandois. Coornhert en de vragen van zijn tijd, isbn , 20, ; Coornhert, Ethics. The Art of Living Well By Means of Knowledge of the Truth about Man, Sin, and Virtue, isbn , 49, 8 najaarsaanbieding 2015

9 Klaas de Jong Pieter Rixtel ( ) Een dichter zonder rust De Haarlemse dichter Pieter Rixtel ( ) heeft een klein maar interessant oeuvre nagelaten. Over zijn leven is niet veel bekend. Hij stamde uit een doopsgezinde familie, die voornamelijk actief was in de textielbranche. Zelf was hij werkzaam als boekhouder en hij bereidde als procureur civiele rechtszaken voor. Op 24-jarige leeftijd werd hij factor, de belangrijkste literaire functie binnen de Haarlemse rederijkerskamer De Wijngaardranken. In 1669 verschenen zijn verzamelde gedichten onder de titel Mengel-Rymen en drie jaar later publiceerde hij een toneelstuk. Uit zijn gedichten rijst het beeld op van een intelligente en onafhankelijke geest. Pieter Rixtel mengde zich in godsdienstige en literaire kwesties en uitte zijn mening vaak in scherpe bewoordingen. In dit boek schetst neerlandicus Klaas de Jong een beeld van het leven en de werken van Rixtel, wiens gedichten volgens een tijdgenoot hart en oren konden strelen. Zie ook: Bostoen, Hart voor Leiden. Jan van Hout ( ), stadssecretaris, dichter en vernieuwer, isbn , 14, ; Cordes, Jan Zoet, Amsterdammer Leven en werk van een kleurrijk schrijver, isbn , 75, ; Geerdink, Dichters en verdiensten. De sociale verankering van het dichterschap van Jan Vos ( ), isbn , 29, ; Schelvis/Vloed, Jenever en wind. Leven, werk en wereld van Robert Hennebo ( ), isbn , 14, 120 blz., 15, isbn hr 17 reeds verschenen nur 681/621 najaarsaanbieding

10 Joannes Antonides van der Goes Ystroom Vertaald en ingeleid onder leiding van Jan Bloemendal Amsterdams lof is vaker bezongen, maar zelden in een zo uitvoerig gedicht als de Ystroom (1671) van Joannes Antonides van der Goes. Deze jonggestorven dichter oogstte, mede als Vondelnavolger, grote lof, maar kreeg om diezelfde reden ook felle kritiek, vooral van het Amsterdamse kunstgenootschap Nil Volentibus Arduum. Zijn gedicht bestaat uit vier boeken van elk ruim 1000 verzen. Deze uitgave bevat een geïllustreerde vertaling in modern Nederlands. Via de ogen van een tijdgenoot geeft het gedicht een beeld van de bloei van Amsterdam op het moment dat deze afneemt. In een grote allegorie verwerkt Antonides ook de politieke situatie: op de herdenking van de bruiloft van Peleus en Thetis onder water! krijgt het IJ een belangrijker plaats toegewezen dan de Theems, de Ebro en de Seine, wat tot hevige ruzie leidt. Ook varen we met hem mee naar de gewesten die Amsterdam haar rijkdom brachten. ± 256 blz., ± 25, isbn verschijnt september 2015 nur 621/693 Zie ook: De gedichten van Tesselschade Roemers, isbn , 17, ; Klinkend boeket. Studies over renaissancesonnetten voor Marijke Spies, isbn , 20, ; Roemer Visscher, Brabbeling (1614). Een bloemlezing, isbn , 29, ; Sneller, De Gouden Eeuw in gedichten van Joost van den Vondel ( ), isbn , 14, ; Verbaan, De woonplaats van de faam. Grondslagen van de stadsbeschrijving in de zeventiende-eeuwse Republiek, isbn , 35, 10 najaarsaanbieding 2015

11 Erna E. Kok Netwerkende kunstenaars in de Gouden Eeuw De succesvolle loopbanen van Govert Flinck en Ferdinand Bol Govert Flinck ( ) en Ferdinand Bol ( ) behoren tot de succesvolste Amsterdamse portret- en historieschilders gedurende de Gouden Eeuw. Beide kunstenaars waren leerling van Rembrandt, maar eenmaal op eigen benen streefden zij hun befaamde meester voorbij in sociale en economische statuur. In tegenstelling tot Rembrandt kregen zij gedurende hun hele loopbaan veel prestigieuze opdrachten van vermogende kooplieden en invloedrijke regenten in Amsterdam. Flinck en Bol positioneerden zich in dit elitenetwerk doordat ze artistieke kwaliteit én flexibiliteit combineerden met effectief netwerken. In dit boek beschrijft Erna Kok de betekenis en het belang van netwerken voor de kunstproductie en het carrièreverloop van kunstenaars. Ze focust op de loopbanen en schilderijen van Flinck en Bol die, vanwege hun statuur, achtergrond, succes en reputatie, illustratief zijn voor de wijdvertakte dynamiek van de kunstmarkt in Amsterdam en de Republiek als geheel. Zie ook: Boers, De Noord-Nederlandse kunsthandel in de eerste helft van de zeventiende eeuw, isbn , 14, ; Broekman, De rol van de schilderkunst in het leven van Constantijn Huygens ( ), isbn , 14, ; Roding, Karel van Mander iii ( ), hofschilder van Christiaan iv en Frederik iii. Kunst, netwerken, verzameling, isbn , 14, ; Roding/Stompé, Pieter Isaacsz ( ). Een Nederlandse schilder, kunsthandelaar en diplomaat aan het Deense hof, isbn , 14, ± 96 blz., 14, isbn reeks zpr 36 verschijnt november 2015 nur 654/696 najaarsaanbieding

12 Buitenplaatsen in de Gouden Eeuw De rijkdom van het buitenleven in de Republiek Redactie Yme Kuiper en Ben Olde Meierink Niet alleen in Holland, zoals Johan Huizinga beschreef, maar in de hele Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden groeide en bloeide de buitenplaatscultuur. Dit boek toont niet alleen de grote verscheidenheid in woon- en recreatiecultuur, maar ook hoe belangrijk in dit verband de bovengewestelijke contacten waren tussen bestuurlijke en economische elites van de Republiek. Inhoud: Woord vooraf Yme Kuiper, Onderzoek naar de buitenplaats in de Gouden Eeuw. Een vogelvluchtperspectief Gerdy Verschuure-Stuip/m.m.v. Hans Renes, Hollandse buitenplaatsenlandschappen. Buitenplaatsen en hun relatie met het landschap ( ) Rob van der Laarse, Amsterdam en Oranje. De politieke cultuur van kasteel en buitenplaats in Hollands Gouden Eeuw Yme Kuiper/Annemarie Zijlstra, Een yeder hadt te doen mit poten, planten en andere dingen. Het buitenleven van rijke en voorname Friezen in de Gouden Eeuw Martin van den Broeke, Het profijt voorop? Landbouwbedrijf op buitenplaatsen in Zeeland ( ) Fred Vogelzang, Een Paradijs, schier soeter en veel meer, als oyt de Werelt zagh. Buitens in Utrecht ( ) Ben Olde Meierink en Elyze Storms- Smeets, Transformatie en nieuwbouw. Adellijke en burgerlijke buitenplaatsen in Gelderland ( ) Arnold Gevers/Albert Mensema/Ben Olde Meierink, Buitenplaatscultuur in Overijssel. Havezaten en spiekers in de zeventiende eeuw Johan de Haan, Grote huysen en hun interieur in Groningen en Drenthe in de zeventiende eeuw Bas Aarts, Van Brussel naar Den Haag. Bouw en verbouw van de Noord-Brabantse kastelen en omgrachte huizingen in de zeventiende eeuw Evelyn Ligtenberg, Een grootschheid, die tusschen Maas en Rijn hare wedergade niet vindt. Kastelen en kasteelachtige buitenplaatsen in Limburg in de zeventiende eeuw Literatuurlijst Registers Over de auteurs ± 336 blz., ± 34, isbn gebonden, geïllustreerd reeks Adelsgeschiedenis 14 verschijnt september 2015 nur 694/696 Zie ook: Beelden van de buitenplaats. Elitevorming en notabelencultuur in Nederland in de negentiende eeuw, isbn , , ; Vries, Wandeling en verhandeling. De ontwikkeling van het Nederlandse hofdicht in de zeventiende eeuw ( ), isbn , 30, 12 najaarsaanbieding 2015

13 Klaasje Douma De adel in Noord-Brabant, Groepsvorming, adellijke levensstijl en regionale identiteit Met de benoeming van de eerste leden van de ridderschap op 28 augustus 1814 deed de regionale adel opnieuw zijn intrede in Noord- Brabant, nadat deze daar sinds de Opstand geen rol meer had gespeeld. Klaasje Douma onderzoekt in hoeverre deze in de loop van de negentiende eeuw groeiende groep families en personen een herkenbare regionale groepsidentiteit ontwikkelde. Ze doet dit door eerst een groepsportret van de Brabantse adel te schetsen en vervolgens de groepsvorming in het kader van familienetwerken en sociale omgang. Daarna beschrijft ze de Brabantse edelman als politicus en bestuurder en als landedelman. Tot slot neemt ze de adellijke vereniging bij uitstek, de ridderschap, onder de loep, waarbij deze wordt vergeleken met andere provinciale ridderschappen en brengt ze de Brabantse edellieden voor het voetlicht, die gedurende een zekere periode beschouwd kunnen worden als de vaandeldragers van de Brabantse cultuur en identiteit. Zie ook: Adel en heraldiek in de Nederlanden. Adellijke identiteit en representatie, isbn , 35, ; Melchers, De Beaufort. Geschiedenis van een aanzienlijke familie van 1613 tot 1876, isbn , 35, ; Mensen van adel. Beelden, manifestaties, representaties, isbn , 25, ; Moes, Onder aristocraten. Over hegemonie, welstand en aanzien van adel, patriciaat en andere notabelen in Nederland, , isbn , 39, ± 448 blz., ± 39, isbn reeks zhc verschijnt december 2015 nur 694/693 najaarsaanbieding

14 Hendrik Wyermars De ingebeelde chaos Hertaald en ingeleid door Michiel Wielema In 1710 verscheen in Amsterdam het goddeloze boekje De ingebeelde chaos, geschreven door de 25-jarige kantoorknecht Hendrik Wyermars. Hij beweerde daarin dat de aarde eeuwig bestaan had en noemde het Bijbelse scheppingsverhaal een mythe. Wyermars was een moedige vrijdenker die alle geloof achter zich had gelaten en alleen op basis van de rede wilde discussiëren. Hij bouwde een volkomen naturalistisch wereldbeeld op. De Amsterdamse dominees klaagden over zijn spinozistische boekje bij het stadsbestuur, dat Wyermars liet oppakken. Na een onbeduidend proces werd hij tot vijftien jaar eenzame opsluiting veroordeeld. Na zijn vrijlating leefde hij ondergedoken in zijn geboortestad, tot hij als oude man opnieuw werd opgepakt. Hij overleed enige jaren later in gevangenschap. Zijn zaak is een van de meest tragische gevallen van de onderdrukking van meningsvrijheid in de zo tolerante Republiek. Wyermars boekje verschijnt nu na drie eeuwen in een moderne, geannoteerde hertaling. 157 blz., 19, isbn paperback, geïllustreerd reeds verschenen nur 694/730 Zie ook: Buys, Sparks of Reason. Vernacular Rationalism in the Low Countries , isbn , 35, ; Konijnenburg, Visioen van vrijheid. Mémoire sur la liberté des cultes (1827), Proeve eener Verhandeling over den slaavenhandel (1790), isbn , 20, ; Leven na Descartes. Zeven opstellen over ideeëngeschiedenis in Nederland in de tweede helft van de zeventiende eeuw, isbn , 13, ; Wielema, The March of the Libertines. Spinozists and the Dutch Reformed Church ( ), isbn , 22, 14 najaarsaanbieding 2015

15 C. Houtman Weerloos voor de rechtbank van de rede De Bijbel en het vrije denken in Nederland Bittere haat tegen de Bijbel dreef in 1859 een jong edelman ertoe een omvangrijk geschrift te publiceren met als doel het heilige boek van de christenen van alle luister te ontdoen. Vanwege de schokkende inhoud werd het al spoedig genegeerd en vergeten. In deze studie wordt het opnieuw voor het voetlicht gebracht. Ook wordt de verscholen schrijver, Ferdinand Alexander de Mey van Alkemade ( ), geïdentificeerd. Zijn Bijbelkritiek wordt vergeleken met die van Multatuli en in het perspectief geplaatst van een eeuw vrijdenken en de Bijbel in Nederland. Met voorbeelden wordt gedemonstreerd hoe de vrijdenkers de Bijbel met geheel andere ogen lazen dan de christelijke, stichtelijke uitleggers. Steeds was het gezag van de Bijbel in het geding. De vrijdenkers legden zijn kwetsbaarheid bloot, maar waren meer nog dan anti-bijbel, antiklerikaal en gekant tegen het op de Bijbel gebaseerde program van de geestelijkheid. Zie ook: Buitenwerf-van der Molen, God van vooruitgang. De popularisering van het moderntheologische gedachtegoed in Nederland ( ), isbn , 25, ; Kruyswijk, Baas in eigen Boek? Evolutietheorie en Schriftgezag bij de Gereformeerde Kerken in Nederland ( ), isbn , 29, ; Pierson, Tussen religieus gevoel en kritisch denken. Vijf Franse preken, isbn , 20, ; Theologie, waarheidsliefde en religiekritiek. Over geloof en wetenschap aan de Nederlandse universiteiten sedert 1815, isbn , 14, ± 320 blz., ± 35, isbn paperback, geïllustreerd reeks bdn verschijnt december 2015 nur 704/694 najaarsaanbieding

16 De herinneringen van Jan Willem Kumpel ( ) Het rampspoedige leven van een Amsterdams jurist, publicist en Orangist Editie en inleiding Hanneke Ronnes De Amsterdammer Jan Willem Kumpel ( ) stond al jong in de schijnwerpers als een ambitieus en getalenteerd dichter. Hij genoot de bescherming van de Oranjes en was de boezemvriend van Willem Bilderdijk. Het duurde echter niet lang voordat hij in de uitermate gepolariseerde samenleving, gekenmerkt door de strijd tussen Patriotten en Orangisten, door beide partijen geridiculiseerd werd als een leugenaar en een mislukkeling. Kumpel maakte schulden, provoceerde, dreigde en blunderde; hij verloor zijn vrienden, moest vluchten, kwam terug en belandde tenslotte in de Amsterdamse gijzeling. Een opmerkelijk gegeven is het feit dat hij zelf uitgebreid schreef over zijn val. Geboren in een rijk middenstandsgezin stierf hij zeventig jaar later berooid en gedesillusioneerd in het werkhuis van Amsterdam. Kumpels memoires, voorzien van een inleiding en annotaties, bieden een bijzonder interessant en intiem inkijkje in het verrassende en buitengewoon tragische verloop van zijn leven. ± 192 blz., ± 19, isbn reeks ed 31 verschijnt november 2015 nur 681/697 Zie ook: Baartmans, Alexander Philip van der Capellen ( ). De tragische lotgevallen van een dienaar van prins Willem v, isbn , 23, ; Koene, Adel in opspraak. De Westerholts van Hackfort in de achttiende eeuw, isbn , 18, ; De levensloop van Adriaan van der Willigen ( ). Een autobiografie uit een tijdperk van overgang, isbn , 45, ; Neufville, Verhaal van mijn droevig leeven ( ), isbn , 16, 16 najaarsaanbieding 2015

17 Literaire instituties: van hof tot overheid Ontwikkelingen in het literaire veld in Nederland en Vlaanderen Redactie Jeroen Jansen & Nico Laan Schrijvers bestaan bij de gratie van anderen: de theaterdirecteur, boekverkoper, mecenas, criticus of uitgever. Dit boek biedt een eerste overzicht van de literaire instituties die vanaf de middeleeuwen tot nu in het Nederlandse taalgebied actief waren. Het laat zien hoe groot hun invloed was op de productie, distributie en consumptie van literatuur, op de thematiek en vormgeving van teksten, op het verspreiden en waarderen ervan. Inhoud: J. Jansen/N. Laan, Inleiding R. Sleiderink, Het hof (ca ) T. Mertens, Het middeleeuwse klooster (13 e eeuw-16 e eeuw) A. van Dixhoorn, Rederijkerskamers ( ) P. Dijstelberge, Drukkers en boekverkopers ( ) J. Jansen, De Amsterdamse schouwburg (1638-heden) W. van de Berg, Letterkundige genootschappen (18 e eeuw-heden) N. Laan, Literaire kritiek (ca heden) N. Laan, Literatuurwetenschap, in het bijzonder de neerlandistiek (18 e eeuw-heden) L. Kuitert, De uitgeverij (19 e eeuw-heden) G. de Vriend, Literatuuronderwijs (19 e eeuw-heden) G. Raat, De bibliotheek, in het bijzonder de ob (19 e eeuw-heden) K. Beekman, De overheid (19 e eeuw-heden) Zie ook: Heijting, Profijtelijke boekskens. Boekcultuur, geloof en gewin. Historische Studies, isbn , 29, ; Hoftijzer, Pieter van der Aa ( ), Leids drukker en boekverkoper, isbn , 14, ; Korevaart, Ziften en zemelknoopen. Literaire kritiek in de Nederlandse dag-, nieuws- en weekbladen , isbn , 35, ± 384 blz., ± 29, isbn verschijnt oktober 2015 nur 621/694 najaarsaanbieding

18 Een tint van het Indische Oosten Reizen in Insulinde Onder redactie van Rick Honings & Peter van Zonneveld In de negentiende eeuw reisden westerlingen door Nederlands-Indië om volkenkundige, botanische, zoölogische of geologische kennis te vergaren of om edele wilden te ontmoeten. Later kwamen er toeristische reizen bij. In deze bundel aandacht voor de wijze waarop drieëntwintig reizigers naar Insulinde keken en welk effect dit had op het koloniale discours. Inhoud: Rick Honings/Peter van Zonneveld, Inleiding Negentiende eeuw: Ellen Krol, Onze regtmatige bezittingen in de Oost bezetten. Een reis naar Batavia uit 1815 Hans Straver, Liefhebber, meer dan kenner der natuurlijke historie. Maurits Ver Huell op Banda Peter van Zonneveld, Liplappen, zwartinnetjes, tijgers en kaaimannen. Nicolette Peronneau van Leydens Indische herinneringen Siegfried Huigen, Indië door een groene bril. De dagboeken van Sytze Roorda van Eysinga Gerard Termorshuizen, Op zoek naar de edel wilde. Carl Ludwig Blumes reis naar de Badoej s Jacqueline Bel, De eeuwige natuur op Java. Aanstekelijke reisverhalen van Franz Wilhelm Junghuhn Arie Pos, De pen eens krijgsmans of vreemde eend in Indië. J.B.J. van Doren en zijn Herinneringen en schetsen van Nederlands Oost-Indië Wilma Scheffers, Wat doet ons reizen? Met Wolter Robert van Hoëvell mee op reis Rick Honings, Een kind in de kolonie. De tienjarige Anna Abrahamsz op Java Jaap Grave, Een hartsgrondigen afschuw van politieke bemoeizucht. Jan ten Brink, reiziger op Java Arnoud Arps, Het land van droomen en dichten. Augusta de Wits feiten en fantasieën over Indië Jeroen Dewulf, Meer dan banale soosverhalen. De Indische schetsen van Justus van Maurik Twintigste eeuw: Pamela Pattynama, Wij kennen elkaar! Marie van Zeggelen, een Hollandse vrouw in Zuid-Celebes Vilan van de Loo, Ver weg en toch thuis. Aletta Jacobs in de kolonie Eep Francken, Die siel van die Ooste. Naar Indië met C. Louis Leipoldt Frank Okker, Trottoirnimfen, zoutbriketten en gewriemel rond de mandiebak. Willem Walraven op Java en Madoera Jaap Goedegebuure, And never the twain shall meet. Louis Couperus op reis in de Oost Erica van Boven, In ballingschap. De drie Indische jaren van Annie Salomons Coen van t Veer, Boerenkool in de rimboe. Met Herman Salomonson naar Zuid-Bantam Olf Praamstra, De genade van het avontuur. Bek Vuyk op Boeroe Kees Snoek, Ravengekras en poëtische rebussen. Indische reizen van E. de Perron in het spoor van het verleden Ton Anbeek, De val van een prins-gemaal. A. Alberts als chroniqueur Frans-Willem Korsten, Animistische geschiedenis in een veranderend landschap. Johan Fabricius, Hoe ik Indië terugvond Noten Personalia Personenregister 304 blz., 27, isbn reeds verschenen nur 691/621 Zie ook: Met andere ogen reizen (= ohb 128 e stuk 2013), isbn , 19, ; Verhoeven, Anders reizen? Evoluties in vroegmoderne reiservaringen van Hollandse en Brabantse elites ( ), isbn , 32, ; Revolutionair in Brabant, royalist in Holland. Adriaan van der Willigen als toerist in België tussen 1792 en 1827, isbn , 12, 18 najaarsaanbieding 2015

19 Christianne Smit De volksverheffers Sociaal hervormers in Nederland en de wereld, Huizen als holen waarin een stil en bleek plebs zich ophield, kinderen die in diepe misère opgroeiden, arbeiders die nergens licht en vreugde ondervonden: er was rond 1900 meer dan genoeg te doen voor hervormingsgezinde burgers. Gedreven door compassie en idealen, maar ook door vrees voor ziekte en opstand zetten deze volksverheffers zich enthousiast aan hun zelfopgelegde taak. Geïnspireerd door buitenlandse voorbeelden verbeterden ze de arbeiderswoningen in de stedelijke achterbuurten, stimuleerden geestelijke en lichamelijke verheffing en gaven zich over aan utopische experimenten in de hoop de gevreesde kloof tussen de klassen te dichten. Dankzij hen werden preventie, sociale zorg en een harmonische stedelijke gemeenschap onderwerp van publieke actie en politiek debat. Deze studie schetst op beeldende wijze de tomeloze ambities, inspiraties, dromen en initiatieven van de volksverheffers die zich tussen 1870 en 1914 in Nederland inzetten voor een ideale samenleving. Zie ook: Bevlogen theologen. Geëngageerde predikanten in de negentiende en twintigste eeuw, isbn , 38, ; Groenewold, Christelijk en sociaal. Biografie van J.R. Slotemaker de Bruïne, isbn , 12, ; Krieken, Syb Talma ( ). Een biografie, isbn , 27, ; Schenkeveld, Het Kinderwetje van Van Houten. Sociale wetgeving in de negentiende eeuw, isbn x, 10, ; Tot burgerschap en deugd. Volksopvoeding in de negentiende eeuw, isbn x, 19, ± 448 blz., ± 39, isbn verschijnt november 2015 nur 696/694 najaarsaanbieding

20 J.M. Milo en E.G.D. van Dongen Hof van Utrecht De oprichting van het Hof van Utrecht in 1530 was een belangrijk en succesvol onderdeel van de juridische unificatie- en centralisatiepolitiek van de Habsburgse landsheer Karel v. Na de Unie van Utrecht in 1579 en het ontstaan van de Republiek der Verenigde Nederlanden had het Hof van Utrecht alleen een rechtsprekende functie. Het was tevens de hoogste rechtsprekende instantie. De raadsheren moesten geschoold zijn in het ius commune, het in geheel Europa aan de universiteiten geleerde recht, en zij pasten dat ook toe, binnen de lijnen van het procedurele recht. De wijze waarop het Hof van Utrecht in die bijna drie eeuwen van zijn bestaan civiele geschillen beslechtte, hier beschreven aan de hand van een tweetal rechtszaken, biedt niet alleen inzicht in de praktische toepassing van het geleerde recht maar ook in de Utrechtse samenleving in het algemeen. ± 96 blz., ± 10, isbn reeks pg 10 verschijnt december 2015 nur 680/820 Zie ook: Becker, De Etstoel van Drenthe. De civiele procedure in de periode van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, isbn , 10, ; Broers/Jacobs, Staatse Raad van Brabant, isbn , 10, ; Brood/Ven, Klaring van Overijssel. De hoofdlijnen van het procederen in civiele zaken, isbn , 10, ; Brood /Schut, Hoofdmannenkamer, sinds 1749 Hoge Justitiekamer van Stad en Lande van Groningen. De civiele procesgang ten tijde van de Republiek der Verenigde Nederlanden, isbn , 10, ; Hempenius-van Dijk, Hof van Friesland. De hoofdlijnen van het procederen in civiele zaken voor het Hof van Friesland zowel in eerste instantie als in appel, isbn , 10, 20 najaarsaanbieding 2015

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren Geschiedenis kwartet jagers en boeren jagers en boeren jagers en boeren Reusachtige stenen die door mensen op elkaar gelegd zijn. Zo maakten ze een begraafplaats. * Hunebedden * Drenthe * Trechterbekers

Nadere informatie

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt De Gouden Eeuw duurde niet precies honderd jaar. Hij begon aan het eind van de 16de eeuw, beleefde zijn hoogtepunt rond 1675 en was in de 18de eeuw voorbij. De Gouden

Nadere informatie

NEDERLAND IN DE 16e EEUW

NEDERLAND IN DE 16e EEUW NEDERLAND IN DE 16e EEUW In de 16e eeuw vielen de Nederlanden onder de Spaanse overheersing. Er bestonden grote verschillen tussen de gewesten (= provincies), bv: - dialect - zelfstandigheid van de gewesten

Nadere informatie

GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1

GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1 GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1 Tijdvak Jagers en boeren; van de eerste mensen 3000 v. C. prehistorie; van de eerste mensen - 3000 v.c. Samenlevingstype: eerst jagers/verzamelaars,

Nadere informatie

Werkboek klas 2 Hoofdstuk 3

Werkboek klas 2 Hoofdstuk 3 Werkboek klas 2 Hoofdstuk 3 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Marco Harmsen 13 oktober 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/67292 Dit lesmateriaal is gemaakt

Nadere informatie

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus 138 Tijdwijzer Het begin Op deze tijdbalk past niet de hele geschiedenis van de mens. Er lopen namelijk al zo n 100.000 jaar mensen rond op aarde. Eigenlijk zou er dus nog 95.000 jaar bij moeten op de

Nadere informatie

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Willibrord Willibrord werd geboren als zoon van pas bekeerde ouders en werd als zevenjarige jongen door zijn vader Wilgis toevertrouwd aan het klooster van Ripon nabij

Nadere informatie

God zoeken met de zinnen?

God zoeken met de zinnen? Aurelius Augustinus God zoeken met de zinnen? De leefwijze van de kerk en de leefwijze van de manicheeërs [De moribus ecclesiae et de moribus manichaeorum] Ingeleid, vertaald en van aantekeningen voorzien

Nadere informatie

Jagers & boeren Waarvan leefden de jagers-verzamelaars? Jagers & boeren Waarvan leefden de boeren? Van de jacht en van vruchten en planten

Jagers & boeren Waarvan leefden de jagers-verzamelaars? Jagers & boeren Waarvan leefden de boeren? Van de jacht en van vruchten en planten Jagers & boeren Waarvan leefden de jagers-verzamelaars? Jagers & boeren Waarvan leefden de boeren? Van de jacht en van vruchten en planten Van de oogst van hun land en van hun dieren Jagers & boeren Wat

Nadere informatie

Journal of Nobility Studies

Journal of Nobility Studies Journal of Nobility Studies virtus 20 2013 virtus 20 2013 Coen Wilders * Soeverein ten dienste van de Habsburgse dynastie 232 Luc Duerloo, Dynasty and Piety. Archduke Albert (1598-1621) and Habsburg Political

Nadere informatie

Dagboek Sebastiaan Matte

Dagboek Sebastiaan Matte Vraag 1 van 12 Dagboek Sebastiaan Matte Uit het dagboek van Sebastiaan Matte: "Ik ben vandaag bij een hagenpreek geweest, in de duinen bij Overveen. Wel duizend mensen uit de stad waren bij elkaar gekomen

Nadere informatie

geschiedenis geschiedenis

geschiedenis geschiedenis Examen HAVO 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei 9.00-12.00 uur tevens oud programma geschiedenis geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Sprekers aanbod. De KBS wil u helpen bij het organiseren van lezingen dicht bij huis. In uw parochie of gemeente, in uw bezinningshuis of groep.

Sprekers aanbod. De KBS wil u helpen bij het organiseren van lezingen dicht bij huis. In uw parochie of gemeente, in uw bezinningshuis of groep. Sprekers aanbod De KBS wil u helpen bij het organiseren van lezingen dicht bij huis. In uw parochie of gemeente, in uw bezinningshuis of groep. Lezingen zijn populair. Geen wonder, want luisteren naar

Nadere informatie

JOOST VAN DEN VONDEL. Jakub Jun Kristýna Němčanská Ema Kubovičová

JOOST VAN DEN VONDEL. Jakub Jun Kristýna Němčanská Ema Kubovičová JOOST VAN DEN VONDEL Jakub Jun Kristýna Němčanská Ema Kubovičová 1. Geboren in Duitsland op 17 november 1587 Overleden te Amsterdam op 5 februari 1679 Vanaf 1596 leefde hij in Amsterdam 2. Streven naar

Nadere informatie

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Filips II In 1566, meer dan vierhonderd jaar geleden, zijn veel mensen boos. Er is onrust in de Nederlanden. Er zijn spanningen over het geloof, veel mensen

Nadere informatie

Bloei van de Republiek hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Bloei van de Republiek hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 15 December 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/61308 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

Sittard, dominicanen en Sint Rosa

Sittard, dominicanen en Sint Rosa Sint Rosa Sittard, dominicanen en Sint Rosa Wanneer de Amerikaanse dominicanessen naar Sittard komen, treden zij in de voetsporen van eerdere dominicanen en dominicanessen, die voor Sittard heel veel betekend

Nadere informatie

De vijftig vensters en de kenmerkende aspecten van de tien tijdvakken van de commissie De Rooy

De vijftig vensters en de kenmerkende aspecten van de tien tijdvakken van de commissie De Rooy De vijftig vensters en de kenmerkende aspecten van de tien tijdvakken van de commissie De Rooy In blauw: de tijdvakken en de kenmerkende aspecten (alleen uitgewerkt voor het en ). In oranje: de canonvensters,

Nadere informatie

De Jefferson Bijbel. Thomas Jefferson

De Jefferson Bijbel. Thomas Jefferson De Jefferson Bijbel Thomas Jefferson Vertaald en ingeleid door: Sadije Bunjaku & Thomas Heij Inhoud Inleiding 1. De geheime Bijbel van Thomas Jefferson 2. De filosofische president Het leven van Thomas

Nadere informatie

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid History Christiane Simone Stadie Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid Herinneringen van mijne academiereis in 1843 (Abraham Des Amorie van der Hoeven Jr.) Seminar paper Christiane

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - I

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - I Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen In de Coalitieoorlogen voerde de Franse regering de dienstplicht in. 2p 1 Leg uit dat zij hiermee de betrokkenheid van Franse

Nadere informatie

Noord-Nederlandse gewesten. Smeekschift

Noord-Nederlandse gewesten. Smeekschift Habsburgs gezag Vanaf dat moment stonden de zuidelijke Nederlanden onder Habsburgs gezag. Noord-Nederlandse gewesten Door vererving en verovering vielen vanaf dat moment ook alle Noord- Nederlandse gewesten

Nadere informatie

SOLA SCRIPTURA VERKONDIGING 5 FEBRUARI Zusters en broeders, gemeente van onze Heere Jezus Christus

SOLA SCRIPTURA VERKONDIGING 5 FEBRUARI Zusters en broeders, gemeente van onze Heere Jezus Christus SOLA SCRIPTURA VERKONDIGING 5 FEBRUARI 2017 Zusters en broeders, gemeente van onze Heere Jezus Christus Aan het eind van zijn leven schreef Maarten Luther: 1 "Alles wat ik gedaan heb, is het Woord van

Nadere informatie

geschiedenis (nieuwe stijl)

geschiedenis (nieuwe stijl) Examen HAVO 2008 tijdvak 1 dinsdag 20 mei 9.00-12.00 uur geschiedenis (nieuwe stijl) Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 29 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 77 punten te behalen.

Nadere informatie

Gymnasium. Op het Hondsrug College. Het Hondsrug College, een slimme start voor je toekomst!

Gymnasium. Op het Hondsrug College. Het Hondsrug College, een slimme start voor je toekomst! Gymnasium Op het Hondsrug College Het Hondsrug College, een slimme start voor je toekomst! Gymnasium Hondsrug Het Gymnasium Hondsrug is een afdeling van het Hondsrug College. Het is onderdeel van het vwo,

Nadere informatie

Stofomschrijving Deze opdracht hoort bij 2.1-3.1 en 3.2 van De Republiek in tijd van Vorsten (Geschiedenis Werkplaats).

Stofomschrijving Deze opdracht hoort bij 2.1-3.1 en 3.2 van De Republiek in tijd van Vorsten (Geschiedenis Werkplaats). Het verhaal van 1588 Bodystorming Inleiding Het jaar 1588 is een belangrijk jaar in de geschiedenis van de Republiek. De gebeurtenissen die eraan vooraf gaan worden als feiten voorgelezen en tussen de

Nadere informatie

Rijksuniversiteit Groningen Nameting kennis en argumentatie

Rijksuniversiteit Groningen Nameting kennis en argumentatie Rijksuniversiteit Groningen Nameting kennis en argumentatie Instructie onderdeel kennis: Hieronder staan 22 vragen over tijdvak 6 en 7. Probeer de vragen zo goed mogelijk te beantwoorden. Omcirkel met

Nadere informatie

Bij de tijd Groep 6 thema 3, les 1 De Opstand Werkblad 1. dit is Klaas. Klaas is veer-tien jaar. hij loopt al heel lang.

Bij de tijd Groep 6 thema 3, les 1 De Opstand Werkblad 1. dit is Klaas. Klaas is veer-tien jaar. hij loopt al heel lang. Bij de tijd Groep 6 thema 3, les 1 De Opstand Werkblad 1 Rouwdouwen Kleur de woorden: sol-daat = geel vecht = rood vrij-heid = groen held = blauw dit is Klaas Klaas is veer-tien jaar hij loopt al heel

Nadere informatie

Inhoud Thema 6.1 Ontdekkers en hervormers Thema 6.2 Regenten en vorsten Thema 6.3 Pruiken en revoluties Thema 6.4 Burgers en stoommachines

Inhoud Thema 6.1 Ontdekkers en hervormers Thema 6.2 Regenten en vorsten Thema 6.3 Pruiken en revoluties Thema 6.4 Burgers en stoommachines Inhoud Thema 6.1 Ontdekkers en hervormers 3 Thema 6.2 Regenten en vorsten 6 Thema 6.3 Pruiken en revoluties 9 Thema 6.4 Burgers en stoommachines 11 Eigentijds Eigentijds 6.1 Ontdekkers en hervormers 1.

Nadere informatie

8*. Na de dood van Karel de Grote werd de eerste grondslag gelegd voor Grenzen in Europa. Leg uit.

8*. Na de dood van Karel de Grote werd de eerste grondslag gelegd voor Grenzen in Europa. Leg uit. Gebruik bron 1 en 2 In 1897 werd in de venen bij Yde het lijk van een ongeveer zestienjarig meisje gevonden. Deze vondst gaf aanleiding tot twee voorlopige conclusies over de leefwijze van het volk waartoe

Nadere informatie

Inleiding. Monumenten, symbolen en iconen Kindermonumentendag in Midden-Delfland Symbolen in deze tijd

Inleiding. Monumenten, symbolen en iconen Kindermonumentendag in Midden-Delfland Symbolen in deze tijd Monumenten, symbolen en iconen Kindermonumentendag in Midden-Delfland 2016 Lesbrief voor de groepen 7 van de basisscholen in Midden-Delfland Deze les is de voorbereiding voor de Kindermonumentendag op

Nadere informatie

Ontstaan van de Gouden Eeuw (1588-1648)

Ontstaan van de Gouden Eeuw (1588-1648) 1 Ontstaan van de Gouden Eeuw (1588-1648) H!to"sche context Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden 1515-1648 meneervanempel.nl 2 Hoofdvraag Waardoor ontstond in de Republiek de Gouden Eeuw, 1588-1648?

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis vwo 2009 - I

Eindexamen geschiedenis vwo 2009 - I Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen In de landen die Napoleon veroverde, voerde hij een beleid dat: enerzijds paste binnen het gelijkheidsideaal van de Franse Revolutie

Nadere informatie

Nieuwsbrief mei 2013. Onderzoek naar resten Kasteel Rietwijk

Nieuwsbrief mei 2013. Onderzoek naar resten Kasteel Rietwijk Onderzoek naar resten Kasteel Rietwijk In de kastelenbuurt van Heemskerk werd in november 2012 vanwege de sloop en nieuwbouwplannen een proefsleuvenonderzoek verricht. Dit werd uitgevoerd door het archeologische

Nadere informatie

De Republiek in een tijd van vorsten, 1477-1702 Kennistoets bij hoofdstuk 3 Havo

De Republiek in een tijd van vorsten, 1477-1702 Kennistoets bij hoofdstuk 3 Havo Kennistoets bij hoofdstuk 3 Havo Opdracht 1 De sterke economische groei die de Gouden Eeuw kenmerkt, kwam hoofdzakelijk ten goede aan het gewest Holland. Welke militaire oorzaak kun je benoemen? Holland

Nadere informatie

PLAATSINGSSYSTEEM COLLECTIE RECHTSGESCHIEDENIS A. Werken van algemene aard A10 Woordenboeken A20 Naslagwerken A30 Bibliografieën, catalogi van

PLAATSINGSSYSTEEM COLLECTIE RECHTSGESCHIEDENIS A. Werken van algemene aard A10 Woordenboeken A20 Naslagwerken A30 Bibliografieën, catalogi van 1 PLAATSINGSSYSTEEM COLLECTIE RECHTSGESCHIEDENIS A. Werken van algemene aard A10 Woordenboeken A20 Naslagwerken A30 Bibliografieën, catalogi van bibliotheken A31 Archivalie A40 Grammaticale hulpmiddelen,

Nadere informatie

Instructie voor leerkracht

Instructie voor leerkracht Instructie voor leerkracht Bij deze PPT hoort achtergrondinformatie. Dit vindt u ook op deze site. In het document: Informatie voor leerkrachten Print het uit. Dan heeft u de info bij de hand, tijdens

Nadere informatie

De top 100 van de familienamen in Nederland Leendert Brouwer

De top 100 van de familienamen in Nederland Leendert Brouwer Detop100vandefamilienameninNederland LeendertBrouwer Voor een totaalbeeld van de familienamen in Nederland beschikken we over twee ijkjaren: 1947(volkstelling) en 2007(Gemeentelijke Basisadministratie).

Nadere informatie

1: De nederlanden komen in verzet tegen Filips II

1: De nederlanden komen in verzet tegen Filips II 1: De nederlanden komen in verzet tegen Filips II Wat wilden Karel V en Filips II bereiken? Op politiek gebied wilden ze dat de macht van de regering in Brussel vergroot werd Grote ontevredenheid onder

Nadere informatie

Beknopte historische geografie van Oosterhout en Den Hout

Beknopte historische geografie van Oosterhout en Den Hout Titel: Beknopte historische geografie van Oosterhout en Den Hout Inleiding Oosterhout, strategisch gelegen tussen de A27, de A59 en de A16 heeft al een lange geschiedenis. Thans een bruisende stad met

Nadere informatie

Tijd van regenten en vorsten 1600 1700. 6.2 Wie heeft de macht? Deel 2. Wie hadden in de Republiek, in Frankrijk en in Engeland de politieke macht?

Tijd van regenten en vorsten 1600 1700. 6.2 Wie heeft de macht? Deel 2. Wie hadden in de Republiek, in Frankrijk en in Engeland de politieke macht? Onderzoeksvraag: Wie hadden in de Republiek, in Frankrijk en in Engeland de politieke macht? Kenmerkende aspect: Het streven van vorsten naar absolute macht. De bijzondere plaats in staatskundig opzicht

Nadere informatie

Tijd van jagers en boeren? 3000 v. Chr. Prehistorie. Kenmerkende aspecten. Begrippen

Tijd van jagers en boeren? 3000 v. Chr. Prehistorie. Kenmerkende aspecten. Begrippen Tijd van jagers en boeren? 3000 v. Chr. Prehistorie 1. De levenswijze van jager-verzamelaars. 2. Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen. 3. Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen.

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis n.s.havo 2007-II

Eindexamen geschiedenis n.s.havo 2007-II Prehistorie en Oudheid In Drenthe zijn veel prehistorische vuurstenen werktuigen gevonden. Het vuursteen van deze werktuigen is afkomstig uit de ondergrondse vuursteenmijnen bij Ryckholt in Zuid-Limburg

Nadere informatie

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK 7 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK 7 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK THEMA 4 Eindredactie: Monique Goris Leerlijnen: Hans Bulthuis Auteurs: Juul Lelieveld, Frederike Pals, Jacques van der Pijl Controle historische

Nadere informatie

Les 7 Drie Hollandse denkers

Les 7 Drie Hollandse denkers Les 7 Drie Hollandse denkers gatentekst versie 1 In de Nederlandse varen al eeuwenlang handelsschepen af en. Door de eeuwen heen werden niet goederen aangevoerd, maar zetten ook vreemdelingen aan wal.

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis vwo II

Eindexamen geschiedenis vwo II Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen Vanaf de zomer van 1789 trokken veel Franse vluchtelingen naar Oostenrijk. 1p 1 Waarom vormde dit voor het Franse revolutionaire

Nadere informatie

Albrecht van Oostenrijk: (Wiener Neustadt, 15 november 1559 Brussel, 13 juli 1621

Albrecht van Oostenrijk: (Wiener Neustadt, 15 november 1559 Brussel, 13 juli 1621 Albrecht en Isabella Heersers van de Nederlanden Periode: 1598 1621 Voorganger: Filips II Opvolger: Filips IV Albrecht van Oostenrijk: (Wiener Neustadt, 15 november 1559 Brussel, 13 juli 1621 Ook Albert

Nadere informatie

Examen Geschiedenis. Geef de 7 tijdsvakken: Mintiens Quintin

Examen Geschiedenis. Geef de 7 tijdsvakken: Mintiens Quintin Examen Geschiedenis Geef de 7 tijdsvakken: Prehistorie :... 3500 v.c Stroomculturen : 3500 v.c 800 v.c Klassieke Oudheid : 800 v.c 500 n.c Middeleeuwen : 500 n.c 1450 n.c Nieuwe tijd : 1450 n.c 1750 n.c

Nadere informatie

UNIVERSITEITSBIBLIOTHEEK NIJMEGEN HUMANIORA BIBLIOTHEEK COLLECTIE H.IN.N. Nieuwe Geschiedenis - vóór 1870

UNIVERSITEITSBIBLIOTHEEK NIJMEGEN HUMANIORA BIBLIOTHEEK COLLECTIE H.IN.N. Nieuwe Geschiedenis - vóór 1870 UNIVERSITEITSBIBLIOTHEEK NIJMEGEN HUMANIORA BIBLIOTHEEK COLLECTIE H.IN.N Nieuwe Geschiedenis - vóór 1870 December 2009 Enige notities bij het "Overzicht van de Rubrieksindeling van de Bibliotheek van de

Nadere informatie

Spiegel of lachspiegel?

Spiegel of lachspiegel? Belgisch-Nederlands genootschap voor wetenschaps- en universiteitsgeschiedenis Gewina Descartes Centre for the History and Philosophy of the Sciences and the Humanities Commissie Geschiedschrijving UvA

Nadere informatie

AMISH. thuis bij de. Als je je rijk wilt voelen, die niet TE KOOP zijn. TEL dan je zegeningen. Thuis bij de Amish E E N L E V E N VA N E E N V O U D

AMISH. thuis bij de. Als je je rijk wilt voelen, die niet TE KOOP zijn. TEL dan je zegeningen. Thuis bij de Amish E E N L E V E N VA N E E N V O U D AMISH SPREEKWOORD Paardengetrappel klinkt in de verte, tussen de groene velden komt een meisjes, hand in hand. Hun paarse jurkjes dansen op en neer, een paar speelse krullen piepen onder hun kapjes vandaan.

Nadere informatie

een zee In de zeventiende eeuw worden de handelaren en kooplieden steeds belangrijker. De edelen en de geestelijken krijgen veel minder macht.

een zee In de zeventiende eeuw worden de handelaren en kooplieden steeds belangrijker. De edelen en de geestelijken krijgen veel minder macht. Werkblad 3 Ω De Republiek Ω Les : Regenten, burgers en gemeen In de zeventiende eeuw worden de handelaren en kooplieden steeds belangrijker. De edelen en de geestelijken krijgen veel minder macht. Rijk

Nadere informatie

Koninklijk Zeeuwsch Genootschap Der Wetenschappen (1768- )

Koninklijk Zeeuwsch Genootschap Der Wetenschappen (1768- ) Koninklijk Zeeuwsch Genootschap Der Wetenschappen (1768- ) Oprichting In 1768 werd het Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen officieel opgericht. De aanleiding vormde een initiatief uit Vlissingen tot

Nadere informatie

abstract jaar verandering in het aantal voornamen officiële naam en roepnaam voornaamkeuze van traditie naar mode % traditionele vernoeming

abstract jaar verandering in het aantal voornamen officiële naam en roepnaam voornaamkeuze van traditie naar mode % traditionele vernoeming 7--05 60 50 jaar verandering in het aantal voornamen Gerrit Bloothooft en David Onland UiL OTS, Universiteit Utrecht abstract Een voornaam kiezen ouders niet zomaar voor hun kind. Ze worden in de keuze

Nadere informatie

geschiedenis geschiedenis

geschiedenis geschiedenis Examen HAVO 2009 tijdvak 2 woensdag 24 juni 9.00-12.00 uur tevens oud programma geschiedenis geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 29 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

De klassieke tijdlijn

De klassieke tijdlijn De klassieke tijdlijn In de lessen geschiedenis heb je waarschijnlijk al gehoord over de tijdlijnen, of de historische periodes en waarschijnlijk ook over exacte datums zoals 476. In dit documentje kom

Nadere informatie

Augustinus. Utrecht verhaalt: ( ) bladzijden uit het boek Doornburgh verhaalt. Doornburgh/ Dames en heren (bewoners)/

Augustinus. Utrecht verhaalt: ( ) bladzijden uit het boek Doornburgh verhaalt. Doornburgh/ Dames en heren (bewoners)/ Utrecht verhaalt: Augustinus (354 430) bladzijden uit het boek Doornburgh verhaalt Augustinus (354 430) Zr.Mirjam, Priorij Emmaus te Maarssen 2015 Utrecht verhaalt is een concept van ar-gitect Bij gebruik

Nadere informatie

Herinnering aan Elisabeth Bangert - tante Betje (1870-1964) FREEK DIJS

Herinnering aan Elisabeth Bangert - tante Betje (1870-1964) FREEK DIJS Herinnering aan Elisabeth Bangert - tante Betje (1870-1964) FREEK DIJS Van wie ben jij er één? Dat was telkens de vraag van tante Betje als ik bij mijn oma, haar zuster, kwam logeren in Baarn. Die vraag

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom Naam: Het Christendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden

Nadere informatie

De renaissance!! Waarschijnlijk heb je al eens van deze term gehoord bij het bezoeken van museums of tijdens lessen geschiedenis.!

De renaissance!! Waarschijnlijk heb je al eens van deze term gehoord bij het bezoeken van museums of tijdens lessen geschiedenis.! De renaissance Waarschijnlijk heb je al eens van deze term gehoord bij het bezoeken van museums of tijdens lessen geschiedenis. Deze term betekent letterlijk de wedergeboorte, en is een kunststroming uit

Nadere informatie

DE GROTE VERGADERING VAN 1651 KORTE OMSCHRIJVING WERKVORM

DE GROTE VERGADERING VAN 1651 KORTE OMSCHRIJVING WERKVORM DE GROTE VERGADERING VAN 1651 KORTE OMSCHRIJVING WERKVORM Leerlingen spelen de Grote Vergadering van de Staten-Generaal in 1651 na. Deze vergadering was het beginpunt van het eerste stadhouderloze tijdperk.

Nadere informatie

Van Bethlehem tot Golgotha

Van Bethlehem tot Golgotha Van Bethlehem tot Golgotha Het Mysterie van Inwijding Esoterische Begrippen Elly Lichtenberg De Bijbel, een mystiek verhaal of..? Deel I De Bijbel: een mystiek verhaal of..? Is het evangelieverhaal juist?

Nadere informatie

De Republiek in een tijd van vorsten, 1477-1702 Kennistoets bij hoofdstuk 3 Vwo

De Republiek in een tijd van vorsten, 1477-1702 Kennistoets bij hoofdstuk 3 Vwo Kennistoets bij hoofdstuk 3 Vwo Opdracht 1 De sterke economische groei die de Gouden Eeuw kenmerkt, kwam hoofdzakelijk ten goede aan het gewest Holland. Daar is een militaire oorzaak voor. Benoem die oorzaak

Nadere informatie

UNIVERSITEITSBIBLIOTHEEK NIJMEGEN. HUMANIORA BIBLIOTHEEK COLLECTIE H.In.M. Middeleeuwse Geschiedenis

UNIVERSITEITSBIBLIOTHEEK NIJMEGEN. HUMANIORA BIBLIOTHEEK COLLECTIE H.In.M. Middeleeuwse Geschiedenis UNIVERSITEITSBIBLIOTHEEK NIJMEGEN HUMANIORA BIBLIOTHEEK COLLECTIE H.In.M Middeleeuwse Geschiedenis April 2016 I ALGEMENE GESCHIEDENIS 0100 Handboeken, etc. 0110 Handboeken 0120 Algemene inleiding in ME

Nadere informatie

Info plus Het leenstelsel

Info plus Het leenstelsel Project Middeleeuwen F- verrijking week 1 Info plus Het leenstelsel Inleiding De Middeleeuwen betekent letterlijk de tussentijd. Deze naam is pas later aan deze periode in de geschiedenis gegeven. De naam

Nadere informatie

Nieuwsbrief 1 maart 2012

Nieuwsbrief 1 maart 2012 Nieuwsbrief 1 maart 2012 De Heemshof Het gebied rond De Heemshof in Heemskerk wordt bedreigd door nieuwbouwplannen van de gemeente. Op verzoek van Lambert Koppers, eigenaar van De Heemshof en deelnemer

Nadere informatie

Kapstok. Proces van Geestelijke Groei. Dick Slikker

Kapstok. Proces van Geestelijke Groei. Dick Slikker Kapstok Proces van Geestelijke Groei Dick Slikker 1 Inhoud 1 Komt het weer goed tussen mens en God? 5 2 In Sync met God 11 3 Uitdaging van de Leerschool 17 4 Onze waarom vragen als God het net anders doet

Nadere informatie

1 Friesland 2 Stad en Lande 3 Drenthe 4 Overijssel 5 Gelre 6 Limburg 7 Sticht 8 Holland 9 Zeeland 10 Brabant 11 Vlaanderen 12 Artesië

1 Friesland 2 Stad en Lande 3 Drenthe 4 Overijssel 5 Gelre 6 Limburg 7 Sticht 8 Holland 9 Zeeland 10 Brabant 11 Vlaanderen 12 Artesië Werkblad Ω Hoe Nederland ontstond Ω Les : Nederland nu en toen Rond 500 krijgt ons land de naam de Lage Landen of de Nederlanden. Ons land ligt namelijk erg laag. Het gebied is zo groot als Nederland,

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen VWO 2009 tijdvak 2 woensdag 24 juni 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 28 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Tijd van monniken en ridders (500 100) 3.1 Leenheren en leenmannen (500 100) (500 100) Plundering Rome door Alarik in 410, tekening uit de 20 e eeuw

Tijd van monniken en ridders (500 100) 3.1 Leenheren en leenmannen (500 100) (500 100) Plundering Rome door Alarik in 410, tekening uit de 20 e eeuw 3.1 Leenheren en nen 3.1 Leenheren en nen Gallië was rond 450 n. Chr. al meer dan 4 eeuwen (sinds Caesar) onder Romeins bestuur en een sterk geromaniseerd gebied, cultuur, bestuur, economie, taal en geloof

Nadere informatie

DE GEWENNING AAN HET KONINKRIJK

DE GEWENNING AAN HET KONINKRIJK DE GEWENNING AAN HET KONINKRIJK DE GEWENNING AAN HET KONINKRIJK - De integratie van Limburg in het Koninkrijk der Nederlanden, 1815 1867 - M.G.H. DERKS, MEd Op het omslag: -De gebruikte tekstkleuren van

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

Tijd van monniken en ridders ( ) 3.1 Leenheren en leenmannen ( ) ( ) Plundering Rome door Alarik in 410, tekening uit de 20 e eeuw

Tijd van monniken en ridders ( ) 3.1 Leenheren en leenmannen ( ) ( ) Plundering Rome door Alarik in 410, tekening uit de 20 e eeuw 3.1 Leenheren en nen 3.1 Leenheren en nen Gallië was rond 450 n. Chr. al meer dan 4 eeuwen (sinds Caesar) onder Romeins bestuur en een sterk geromaniseerd gebied, cultuur, bestuur, economie, taal en geloof

Nadere informatie

geschiedenis (nieuwe stijl)

geschiedenis (nieuwe stijl) Examen HAVO 2007 tijdvak 2 woensdag 20 juni 9.00-12.00 uur geschiedenis (nieuwe stijl) Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 25 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen.

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje b Bijlage VMBO-KB 2008 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje Staatsinrichting van Nederland bron 1 Uit een openbare brief van iemand die zich zorgen maakt over de ontwikkelingen

Nadere informatie

Wilt u meer weten over het christendom in Nederland, protestante en katholieke stromingen, en de mensen die daarin een rol hebben gespeeld?

Wilt u meer weten over het christendom in Nederland, protestante en katholieke stromingen, en de mensen die daarin een rol hebben gespeeld? Mailing Christelijke Encyclopedie [Envelop] Wilt u meer weten over het christendom in Nederland, protestante en katholieke stromingen, en de mensen die daarin een rol hebben gespeeld? [Brief] NAW Kampen,

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - II

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - II Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen In 1792 begon de eerste Coalitieoorlog. 1p 1 Welk politiek doel streefde Oostenrijk met de strijd tegen Frankrijk na? Gebruik

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis havo 2007-I

Eindexamen geschiedenis havo 2007-I Van kind tot burger: Volksopvoeding in Nederland (1780-1901) De Calvinisten hechtten er veel belang aan dat de mensen zelf de Bijbel konden lezen. 1p 1 Welk gevolg had dit voor het onderwijs in de Republiek?

Nadere informatie

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool NAAM September 2009 In september en oktober 2009 was de Levend evangelie Gemeente bezig met het onderwerp 40 DAGEN GEBED. Om gemeente breed

Nadere informatie

Naam: FLORIS DE VIJFDE

Naam: FLORIS DE VIJFDE Naam: FLORIS DE VIJFDE Floris V leefde van 1256 tot 1296. Hij was een graaf, een edelman. Nederland zag er in de tijd van Floris V heel anders uit dan nu. Er woonden weinig mensen. Verschillende edelen

Nadere informatie

Toelichting beelden tijdbalk Argus Clou Geschiedenis groep 7

Toelichting beelden tijdbalk Argus Clou Geschiedenis groep 7 Toelichting beelden tijdbalk Argus Clou Geschiedenis groep 7 Hierbij treft u een toelichting aan bij de beelden die in de tijdbalk van Argus Clou Geschiedenis groep 7 zijn opgenomen. Inhoud Thema 1 Boze

Nadere informatie

1 Friesland 2 Stad en Lande 3 Drenthe 4 Overijssel 5 Gelre 6 Limburg 7 Sticht 8 Holland 9 Zeeland 10 Brabant 11 Vlaanderen 12 Artesië

1 Friesland 2 Stad en Lande 3 Drenthe 4 Overijssel 5 Gelre 6 Limburg 7 Sticht 8 Holland 9 Zeeland 10 Brabant 11 Vlaanderen 12 Artesië Werkblad Ω Hoe Nederland ontstond Ω Les : Nederland nu en toen een Rond 500 krijgt ons land de naam de Lage Landen of de Nederlanden. Ons land ligt namelijk erg laag. Het gebied is zo groot als Nederland,

Nadere informatie

Het verhaal van de 80 jarige oorlog!

Het verhaal van de 80 jarige oorlog! Het verhaal van de 80 jarige oorlog! Filips II erft het grote "Europese Rijk" van zijn vader Karel V. Om te beginnen gaat hij strenge belastingen heffen. 1 Na een aantal jaar vertrekt hij naar Spanje,

Nadere informatie

Examen HAVO. geschiedenis (nieuwe stijl)

Examen HAVO. geschiedenis (nieuwe stijl) geschiedenis (nieuwe stijl) Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 9.00 12.00 uur 20 06 Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 77 punten te behalen; het examen bestaat

Nadere informatie

Verspreiding Christendom hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Verspreiding Christendom hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 15 December 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62218 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

2. Bourtange I. Kijk naar het plaatje en lees bovenstaande titel. Waar zou de luistertekst over gaan? Kruis het juiste antwoord aan.

2. Bourtange I. Kijk naar het plaatje en lees bovenstaande titel. Waar zou de luistertekst over gaan? Kruis het juiste antwoord aan. 2. Bourtange I. Kijk naar het plaatje en lees bovenstaande titel. Waar zou de luistertekst over gaan? Kruis het juiste antwoord aan. 1. Boeren gebruiken een tang om de nagels van hanen bij te knippen.

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord... 7. Inleiding... 11

Inhoudsopgave. Voorwoord... 7. Inleiding... 11 Inhoudsopgave Voorwoord................................................. 7 Inleiding.................................................. 11 I. Jeugdjaren (1898-1918).................................. 13

Nadere informatie

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht SO 1 Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014 Historisch Overzicht 1. Welke doelstelling had Wilhelm II bij zijn aantreden als Keizer van Duitsland? 2. Welk land behoorde niet tot de Centralen tijdens de Eerste

Nadere informatie

http://www.trouw.nl/cultuur/boeken/

http://www.trouw.nl/cultuur/boeken/ - Trouw 1 van 7 16/03/2009 09:26 16 maart 2009 We hebben niks meer met elkaar Een indrukwekkende rij intellectuelen sombert in een handvol boeken over onze samenleving. Volgens Willem Breedveld biedt de

Nadere informatie

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Kiezen voor Latijn en/of Grieks? Als leerling in het laatste jaar van de basisschool sta jij voor een belangrijke keuze. Welke studierichting moet je gaan volgen in het

Nadere informatie

2 De oprichting van de VOC en de WIC zorgde ervoor dat overal op de wereld Zeeuwse en Hollandse schepen voeren.

2 De oprichting van de VOC en de WIC zorgde ervoor dat overal op de wereld Zeeuwse en Hollandse schepen voeren. Tijdvak 6 Toetsvragen 1 In de Tijd van Vorsten en Regenten werden in ook in de Nederlanden de eerste handelstochten naar Azië georganiseerd. Hoe werden deze tochten gefinancierd? A De Nederlandse overheid

Nadere informatie

Canonvensters Michiel de Ruyter

Canonvensters Michiel de Ruyter ARGUS CLOU GESCHIEDENIS LESSUGGESTIE GROEP 8 Canonvensters Michiel de Ruyter Michiel Adriaanszoon de Ruyter werd op 23 maart 1607 geboren in Vlissingen. Zijn ouders waren niet rijk. Michiel was een stout

Nadere informatie

het vuur van de liefde pinksteren 2008

het vuur van de liefde pinksteren 2008 het vuur van de liefde pinksteren 2008 + J. van den Hende het vuur van de liefde pinksteren 2008 + J. van den Hende Pinksteren is het feest van de heilige Geest, het is de afronding van de Paastijd. We

Nadere informatie

Bijbelstudies voor de Bruggroepen 2012-2013 Romeinen studie 2

Bijbelstudies voor de Bruggroepen 2012-2013 Romeinen studie 2 Bijbelstudies voor de Bruggroepen 2012-2013 Romeinen studie 2 Bijbelstudies voor de Bruggroepen van de protestantse gemeente De Brug in Amersfoort, seizoen 2012-2013 Schrijvers: Iwan Dekker, Leantine Dekker,

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Examen VMBO-KB 2005 tijdvak 1 woensdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 50 punten

Nadere informatie

GENEALOGIE Vroeger de status van de elite, nu de hobby van het volk

GENEALOGIE Vroeger de status van de elite, nu de hobby van het volk GENEALOGIE Vroeger de status van de elite, nu de hobby van het volk Hans Nagtegaal Erfenissen zijn in de loop der eeuwen oorzaak geweest van vele ruzies en zelfs van oorlogen. Wie is familie van wie en

Nadere informatie

Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten?

Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten? Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten? Rond 1080 bedreigen de minder tolerante Seldjoeken Constantinopel. Het werd voor christelijke pelgrims steeds moeilijker

Nadere informatie

Het begin van staatsvorming en centralisatie. Onderzoeksvraag; Hoe vond de staatsvorming van Engeland, Frankrijk en het hertogdom Bourgondië plaats?

Het begin van staatsvorming en centralisatie. Onderzoeksvraag; Hoe vond de staatsvorming van Engeland, Frankrijk en het hertogdom Bourgondië plaats? Onderzoeksvraag; Hoe vond de staatsvorming van Engeland, Frankrijk en het hertogdom Bourgondië plaats? Voorbeeld 1: Engeland De bezittingen van de Engelse koning Hendrik II in Frankrijk rond 1180 zijn

Nadere informatie

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Dit hoofdstuk gaat over opstand in Amerika, Frankrijk en Nederland. Deze opstanden noemen we revoluties. Opstand in Amerika (1775). De

Nadere informatie

Inleiding geschiedenis Griekenland

Inleiding geschiedenis Griekenland Europa rond de Middellandse Zee rond 500 v. Chr. Sint-Janslyceum s-hertogenbosch, Theo Manders Inleiding geschiedenis Griekenland Rond 2000 v. Chr. Stedelijke centra: Op Kreta, Minoische cultuur Op Griekse

Nadere informatie