StaduanhetRiingoud. Arnhemis debootaanhetmissen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "StaduanhetRiingoud. Arnhemis debootaanhetmissen"

Transcriptie

1 -i l E ', e "il ;.* :n' Arnhemis debootaanhetmissen StaduanhetRiingoud 3rote economische :logelijkheden, volop :';ltuul en een van de :rrcoiste woonomgevingen -,-anhet land. Arnhem heeft :et allemaal, maar slaagt er :1et in goed te profrteren. doorfloormilikowski AM S I E R D A I I I M T R ' I 6.IO.2 O' I4 2OD EG RO T HE EDWINVERDURMENzit met een ciabatta en een vers sapje op een terras aan de voet van de Arnhemse Eusebiuskerk. Op het Kerkplein is het rustig, de zon schijnt volop en de sfeer is ontspannen. Het kantoor van Verdurmen ligt een paar honderd meter verderop, in een oude passage, die tot een paarjaar geleden voornamelijk werd bevolkt door junks. Nu is het de thuisbasis van Architectuurcentrum CASA en wordt het onder de naam Showroom Arnhem gebruikt voor lezingen, debatten, exposities en andere culturele activiteiten. Toen het centrum in 2OO9 werd geopend was het de nieuwe hotspot van de stad en hoewel er nu nieuwe hotspots zijn, zoals de Rooftop Garden en de Popup Klup, spelen Verdurmen en de mensen om hem heen een bepalende rol in de d;mamiekvan de stad. Dat dit geen overbodige luxe is, blijkt alleen al uit het uitzicht vanaf het terras. Aan de andere kant van het plein staat een aaneenschakeling van grauwe, betonnen woonblokken, die al jaren ten dode zijn opgeschreven. 'Maar elke keer als er een plan is, is er wel een padij

2 2 z Feestaardvarken van FlorentiinHofman op het Bartokpleinin Arnhem Hetnieuweeezicht (slot) vannederlahd Nederland krugtonderinvloedvangrote economische endemograf ischeveranderingen geleidelijk eenandergezicht.grensgebieden perspectieflopenleeg met weinigeconomisch terwijlhetwestenvanhet landovervoldreigt te worden.omdeontwikkelingen bijte benen, moetenveeldorpen,stedenen regio'sopzoek naareennieuweidentiteit.ln dezeseriereist FloorMilikowski doordeprovincies enbelicht deworstelingen vaneenlandin transitie. die het tegenhoudt', legt Verdurmen uit. Rijnboog heet het gebied dat de oude binnenstad moet verbinden met de Rijn. Een verzameling straten, woonblokken en kantoren uit de jaren vijftig, zestig, zeventig en tachtig, bekend als de minst aantrekkelijke bouwperiodes uit de vaderlandse geschiedenis. Goedkoop, snel en zakelijk en zo ziet het er ook uit. Tot halverwege de negentiendeeeuwliep daar de stadswal,later werd er een fraai Rijnfront aangelegdmaar dat bleef afgescheidenvan de binnenstad door de vele krotten en steegjesdie er tussen lagen. Tijdens de Slag om Arnhem in 1944,werd het hele gebied platgewalst. Eind jaren negentig maakte architect Sjoerd Soeterseen ontwerp voor het gebied,dat samen met het nieuwe station een zogenaamdsleutelproject moestworden en zo zoukunnen rekenen op extrageldvanuit Den Haagen Brussel.'Maar Soeters en Ben van Berkel, architect van het station, konden niet met elkaar. Toen is Soeters bedankt voor bewezendiensten',vertelt Verdurmen. Als vervanger werd de Spanjaard Manuel de Soli-Morales ingehuurd, die het masterplan Rijnboog ontwikkelde. Omdat hij, naar eigen zeggen, de stad niet naar de rivier kon brengen, wilde hij het omgekeerde doen: de rivier naar de stad brengen. Via een grote inham die dienst moest doen als jachthaven zou het water tot aan het stadscentrumstromen. Het plan was vanaf het begin omstreden en haalde nooit de eindstreep. Via Heinschalige ontwikkeling en bottomup-projecten worden nu Heine stapjes gezet om het gebied alsnog een nieuw leven te geven. Een kunstenaarswijk in Coehoorn,sloopvan een aarrtalbouwblokken en in plaats daarvannieuwe appartementen,oude loodsendie worden omgebouwd. Leuke, spannende initiatieven, die op den duur tot iets groters kunnen leiden. Zoals dat ook gebeurdemet het pleintje voor de deur van Showroom Arnhem, waar na de sloop van een kerk geen geld meer was voor de geplande nieuwbouw. Verdurmen en zijn team van het, Departement Tijddke Ordening namen het initiatiefom het braakliggendestuk grond om te bouwen tot parkje met echt zand en heide van de Veluwe. Kunstenaar Florentijn Hofman, bekend van de reusachtige badeenden die inmiddels overal ter wereld rondnvemmen, plaatste er vervolgens een dertig meter lang Feestaardvarken.'Een cadeau{e aan de stad] zegt Hofman. 'Namens Burger'sZoo, dat mij de opdracht gafj Het pleintje werd een geliefde speel- en zitplek, deste meer na de openingvan'kenniscluster' Rozet, een architectoniseh hoogstaandverzamelgebouw voor onder meer de bibliotheek en de Volksuniversiteit, met caf6-restaurant en dakterras, dat zowel van de Volkskrant af,snrc vijf sterren kreeg. Als kers op de taart opende Holiday Inn een hotel in het kantoorgebouw ernaast, dat enkele jaren ervoor was verlaten door het Cito. Verdunnen: 'Je ziet hoe je een rotte kies kan veranderenin eenbruisend stukje stadj Hofrnan voegt eraan toe: 'Het geeft aan dat er in Arnhem nog veel land te ontginnen is. Er liggen mogelijkheden en er zljn nog nimt s om in te vullen. Arnhem is een autonoom, relas stadje.de sfeerdie er heerst doet me denken aan Rotterdam aan het begin van dit millennium-' HET ls de positieve kant van een weifelend gemeentebestuur,dat de ruimtes niet zelf durft in te vullen. Ook het meest recente prestige' project Kunstencluster, een nieuw onderkomen voor het Museum voor Moderne Kunst Arnhem (lrrvrre) en het FocusFilmtheater, strandde met de eindstreep in zicht. Enkele maanden voor de gemeenteraadsverkiezingenliet overtuigd r-oorstander n66 zich tijdens een ledenvergadering overhalenvan eenja'naar een'nee.' Arnhem is de boot aan het missen en niet heeftgeenzin. 'Copy-paste Alsregio'selkaarnadoen, neemtdeconcurrentiekracht vander'volgers"af' zoh beese ook.' Ruim tien jaar werkte Jaap Modder als voorzitter van de Stadsregio Aro' hem Nijmegen aan de toekomst van de stad en de regio, m rarerg veel is hij in die periode niet opgeschoten. In een cruciale tijd, waarin regio's onderling een nrare concurrentieshlid uiwechten en bedrijven en mensen zonder pre blemen verhuizen als de mogelijkheden eldes beter zijn, is weifelen niet verstandig. Vooral hoogopgeleidenkiezen voor een aantrekkeli!rc stad met veel voorzieningen en interessatb werkgelegenheid, bedrijven kiezen voor een stad met veel hoogopgeleidenen goedebercftbaarheid. Er heerst een dlnamiekwaarin onder de regio's winnaars en verliezers ontstaan, met vooralsnog als grote winnaars de Noordvleugd van de Randstad (Airport) rondom Schiphol, Amsterdam en Utrecht, de Zuidvleugel (Mainport) rondom Rotterdam en Den Haag, en & regio rondom Eindhoven (Brainport). De &ie werden door het Rijk benoemd tot economische kernregio's en kunnen rekenen op de meesa aandacht en investeringen. Arnhem/Nijmegen, de vierde economischeregio van het land, rralt a net buiten en lijkt de overtuiging te missen om tewagen om meer. 'Een beetje westerse arrogantie zou geen l,nnaadkunnenl, zegj Ron Bormans, jarenlang bestuursvoorzitter van de HogeschoolArnhem Nijmegen en nu in dezelfdefunctie actief blj de HogeschoolRotterdam. Het probleem, zegt hit zit 'm in de versnippering. 'Arnhem heeft geen kading industry. Als je mensen waagt een lijstje te maken met de kracht van de sta{ dan krijg je altijd andere lijstjesj Rotterdam heeft de haven, legt hij uit, Eindhoven heeft technologie. 'Het zijn totempalen waar je omheen kan dansen.waar je eenbeleid en projecten aan kan ophangen.amhem heeft dat niet.' Vraag je een willekeurige Nederlander om atsrendrttil DEGR0:llE a

3 een eigenschap van Arnhem, dan zal 'mode' raak worden genoemd. De modeopleiding van de hogeschoolvoor de kunsten ArtEZ heeft een internationale reputatie opgebouwd en bracht topontwerpers voort alsviktor & Rolf en Lidewij Edelkort. Toch duurde het evenvoordat de stad de mode omarmde. Toen de inmiddels vertrokken Pauline Krikke in 2OOIwerd aangesteldals burgemeester,was het een varl de eerstetaken die ze op zich nam. 'Het verbaasdeme dat de mode niet als uithangbord werd gebruikt. Als stad hebje dat nodig. Een focuspunt, een titel, een naamj Kort na haar aanstelling zette ze de eerst stappen die leidden tot het oprichten van demode Bi6nnale.Ookwerd eendeelvanvolksrtijk Klarendal aangewezenals Modelavartier, 'Eriste lang gedachtdatie kantorenmoet bouwenbiistations' waar ontwerpers kunnen wonen en werken en winkelruimtes worden gebruikt als ateliers en galeries. Een mooi initiatief, vindt ook Jaap Modder, die toch zijn verontwaardiging niet kan bedwingen. Afgelopen voorjaar is de verantwoordelijke wethouder gesneuveld toen bleek dat de Bidnnale kampte met een tekort van honderdduizend euro. 'Een tonnefe! Waar hebben we het over? Bedenk eens wat voor *ig"aal je naar buiten afgeeft als je weer een wethouder laat vallen.' Hij herinnert zich een rergelijkbaar incident met de SonsbeekManifestatie, een beeldententoonstelling in het gelijlnamige park die in 19119voor het eerst werd gehouden.'ieder jaar met verlies. In 2OO8 mocht ik het organiserenen heb ik Anna Tilroe aangesteld als curator. We haalden The New York Times ener hoefde voor het eerstgeengeld biji Desondanks sneuvelde er een wethouder ('een afrekening in het politieke circuit') en zag het gemeentebestuurweinig in een vervolg. Ze zeiden: we organiserener weer een als de kunst erom waagtj Tot op heden is het stil. Dl DEHEDENDAAGSE ruimtelijke economie zijn specialisatieen identiteit sleutelwoorden.doeje dat nieg dan dreigt leegloop en welvaartsdaling. Copy-paste heeft geen zin. AIs regio's elkaar nadoen, neemt de concurrentiekracht van de \olgers" af', aldus JaapModder en zijn co-redacteinrenin De grenzelozeregzo.net zo belangrijk is het cre6renvan een agglomeratie-effect.hoe meer arbeidspotentieelje in de aanbieding hebt, deste groter is de kans dat werkgeverszich in de regio vestigen. De middelgrote steden Arnhem en Nijmegen zijn beide als eenling te klein om de concurrentie aan te gaan met de drie kernregio'svan Nederland en de regio'sover de grens in Duitsland. Maar met gebundelde krachten rflsrendanner le groere zijn de mogelijkhedengroot.'eenslapendereus', zo werd de regio genoemd in de publicatie De toekomstaan de Geldersestadvan de Atlas van Gemeenten. Een benaming waar Modder zich in kan vinden. Het succesvan regio's, licht hij toe, hangt voor een groot deel af van de ascfactoren. Op de A van aantrekke$kheid scoort Arnhem hoog. Het ligt midden in het groen aan de Veluwe en heeft een prtar van de mooistewoonbuurten van het land. De B van bereikbaarheid is goed,maar niet optimaal. Zowel met de auto als de trein is het ongeveereen uur naar de Randstad, een uur naar Eindhoven en een uur naar Nordrhein-Westfalen, dat een economie heeft met dezelfde omvang als die van heel Nederland. la.lleenontbreekt de nsr,. Als er een snelle verbinding zou zljn naar het westen en naar het oosten zou de reistijd gehalveerdkunnen worden. Dat kan heel veel schelen.voor een werkafspraak is een halfuur geenprobleem, terwijl eenuur ai behoorlijklang is. Zekeralsje dan nog vanafhet station met eenbus oflopend naar je bestemming moet.' En als laatste de C lan concurrentie. Modder :'Daarop scorenze slecht. De regio heeft zoalshet nu functioneert gewoon te weinig te bieden.' Arnhem is nooit een stad van grote specialisaties geweest. Het heeft een aanzienlijke industridle geschiedenis en een flinke dosis creatievelingenen kunstenaars.tientallen jaren was de stad centrum van chemische industrie en energiebedrijven, maar sinds 2OO7vertrokken de hoofdkantoren van chemiegigant Akzo Nobel en energiebedrijf Nuon naar de Amsterdamse Zuidas. Dicht bij de grootste voorraad hoogopgeleidearbeidskrachtenvan het land, bij andere multinationals en bij luchthaven Schiphol, een intemationaal knooppunt van mensen, goederen,kennis en informatie. Dezelfde oversteek van oost naax west maakte in 2O1OingenieursbureauArcadis, goedvoor vij{tienduizend werknemers. Energiebedrijf Essentverhuisde in 2011naar Den Bosch. Pijnlijke ontwikkelingen, ook omdatarcadis en Essentbelangr[jkesmaakmakers waren in het nieuwe stationsgebied.de top van Arcadis was sinds 2OO5gevestigdop de bovensteverdiepingen van de Rijntoren, Essent huisde in de naastgelegen Parktoren. Twee kantoorkolossen die met hoogtes van 68 en 65 meter ver boven de stad uit torenen en samen goed zijn voor ruim twintigduizend vierkante meter kantoorvloer. Daar moet in de rest van het gebied in totaal nog dertigduizend vierkante meterbij komen. Te kunt je afr.ragen of die kantoren niet zijn gebouwd voor de leegstandl zegt Cees-Jan Pen, lector vastgoedaan de Fontys Hogeschool Eindhoven en progrilnm un rnagerbij kennisinstituut Platform 31. 'Er is te lang gedacht dat je kantoren moet bouwen bij stations, omdat die steedsbelangrijker worden als knooppunten van mensen en functies. Maar uit het rapport Knooptpuntmontwilekeling Nederland, dai wij vorigjaar hebben uitgevoerd, blijkt dat de leegstand bij stations zeker niet lager is dan gemiddeld.' Dat de kantoortorens bij Arnhem Centraal het niet makkelijk hebben, is ook te wijten aan de jarenlange vertraging die de ontwikkeling van het gebied heeft opgelopen. Midden jaren negentig kreeg architect en stedenbouwkundige Ben van Berkel van UNstudio de opdracht om mee te denken over de infrastructuur in de binnenstad. 'Toen lanramenze erdchter dat het stationsgebiedniet paste in de lijn van de infrastructuur', blikt hij terug. Gedurende het proces ontstond bij Van Berkel een idee voor een 'transferlocatiel, waarin twee busstations, een fietsenstalling en een treinstation met speciaal Hsl-perron werden geintegreerd.tien jaar geleden werd het ontwerp in The Neu Yorlt Times genoemd als het station van de toekomst, maar het is nog altijd wachten op de ofrcidle op6ning. De eindelozevertragingen waren voor Arcadis een belangrijke reden om Amhem te verruilen voor Amsterdam. Topman Harry Noy liet zich herhaaldelljk kritisch uit over de aanpak van het geineentebestuur en zei bij de verhuizing te kiezen voor een omgevingmet eenbetere uitstraling dan de bouwput waarin het bedrijf zich aljaren bevond. op een conferentie in Lillel ver'ikwas ITAATST telt Jaap Modder. 'TweeEngelsenstondente kijken naar eenafbeeldingvanhet stationvanarnhem. "Beautiful, beautifui\ zeiden ze. "But no highspeedtrains..."' HeLis de voorlopigetragiek van het station. Toen de plannen aan het einde van de vorige eeuw werden gesmeed,leek vast te staan dat Arnhem met een hogesnelheidslijn zou worden verbonden met Amsterdam en Schiphol. De HSL-Oost zou niet alleen de regio Arnhem/Nijmegen door de korte reistijd nieuwe kansen bieden, maar ook een verbinding credrentussende Randstaden NordrheinWestfalen. Maar wie op een kaart van het snel groeiende Europese netwerk van Hsl-sporen kijkt, ziet een opvallendeleegte tussen het westen van Nederland en de oosterburen.in 2O06 schreef de Raad van Verkeer en Waterstaat in een advies dat het gebrek aan een treinverbinding van minimaal 2oo km/u op dit traject vooral Aziatische bedrijven zou doen besluiten te kiezen voor een andere regio ofzelfs land. De HSL-Oost ging ter ziele in 2OO1,enkele maandenvoorhet aantredenvan Pauline Krikke als burgemeester. Te weinig rendabel, was de conclusie van het ministerie. Na een intensieve lobby waar ook Krikke nadrukkelijk bij was betrokken, maakte het rijk budget wij voor een aanzienlljk goedkoper en minder ingrijpend alternatief; extra spoor tussen Amsterdam en Utrecht met in de toekomst de mogelijkheid voor treinen met een snelheid van 2OO km/u en extra passeersporentussen Utrecht en Arnhem, zodat de rce van Amsterdam naar Berlijn stoptreinen kan omzeilen en geen extra vertraging oploopt. Volgens Krikke een mooie oplossing: 'Het is een kostbare investering geweest, dat moet je niet onderschatten.en uiteindelijk hebben we ons doel bereikt, namelijk een snelle trein naar het oosten en het westen.'

4 Jaap Modder heeft een heel andere lezing: 'In Arnhem zegt iedereentrots dat ze een Hsl-station hebbenomdat de rcu er stopt. Maar de trein rijdt maar 14,Okilometer per uur en kan ook niet harder. Ik heb nooit het gevoel gehad dat het gemeentebestuur heeft geprobeerd het rijk te overtuigen van de noodzaakvan de HSLOost.' Ter*ijl die de stad en de regio weldegdk goed zou doen, zegt ook Otto Raspe, van het Planbureau voor de Leefomgeving. 'Het zou Arnhem de mogelijkheidbieden om zich te profileren als woonstad voor mensen die werken in de regio Amsterdam. Of zelfs NordrheinWestfalen.'Want daar heeft het alle eigenschappen voor. Goedeculturele voorzieningen, mooie plekken om te wonen, twee hogescholen, de Koningsweg over een paar jaar is volbracht, is het een enclavevan enkele tientallen woningen, ateliers. een bed & breakfast en een horecagelegenheid.de uitbaters daarvan zijn al enkele maanden eerder neergestreken in een van de officierswoningen. 'Een gezin uit het westen, dat daar succesvolwas met een aantal authentieke pizzeria'sl Totdat ze mogen beginnen met de verbouwingvan hun eigenwoning, wonen ze gratis in dit tljdelijke onderkomen. 'Omdat we blij zijn dat er mensen zijn die nu ai meewerken om het terrein tot leven te brengen.' Hoewel de transformatie officieel nog niet in gang is gezet, wordt er al volop geleefd. Er werden al festivals en evenementenvoor kunstenaars en andere lieftrebbers georganiseerd Amhem trots. Een succesvollekunstenaanmet een internationale reputatie! Het kan het begin zijn van iets moois, denkt ook Hans Jungerius, ontdekker van Buitenplaats Koningsweg. Hii is eenvan de hoofdpersonenvan de lokale incrowd van kunstenaars, creatief ondernemers, architecten, bottom-up ontwikkelaars en bezochthet terrein tijdens een rondleiding van het Cuypersgenootschapin2oo7. De laatste militairwas een jaar eerdervertrokken en Jungerius zag meteeu de moge$kheden. Als culturele enclave, ma"' ook als springplank die de stad Amhem weer moetverbindenmet develuwe.net alshetnesterse gezin woont hij al op de Buitenplaats. I{j verbouwde een oud huis tot een modern, duurzaam onderkomen. Binnen is het strak en licht, DekomstvanHofmanmaakt deincrowdvanarnhemtrots. Eenkunstenaarmet een internationalereputatie! Radboud Universiteit in Nijmegen om de hoek en een aardige kenniseconomie. Misschien is het een wat minder prominente rol dan de stad zichzelf toewenst, maarwel een realistische. EENPAARKILOMETERten noorden van het stadscentrum,in het groen van de Veluwe,loopt Roy Hasselerharm met een stapel papieren onder de arrn over Buitenplaats Koningsweg. Namens projectontwikkelaar KondorWessels werkt hij aan de transformatie van het militaire terrein tot woonenclave. Het masterplan is klaar. maar het vaststellen van het bestemmingsplan door de gemeenteduurt langer dan gehoopt. Buitenplaats Koningsweg, dat bestaat uitdeterreinen Kamp KoningswegNoorden De Zeven Provinciiin, werd in de TweedeWereldoorlog aangelegddoorhet Duitse leger en grenst aan Vliegbasis Deelen. Ook door de Duitsers gebouwd en in die tijd het grootste vliegveld van Europa. Het terrein is een verzameling woningen en barakken omringd door gras en bomen. Hasselerharm opent de deur van een van de Hassiek bakstenen huizen met puntdak. Binnen.is het vochtig en koud. Hij blijft staan in de deuropening en wijst naar de muur. 'Die is zestig centimeter dik en gemaakt van beton. De bakstenen zijn camouflage. Dit waren ofrcierswoningen. Zo leek dit een dorp, terwijl het eigenlijk een verzameling bunkers is.' Dan klopt hij op een luik, geschilderd in oer-hollands groen, rood en wit. Je denkt van een afstand dat het hout is, maar het is gepantserdstaal.'er is een begane grond, een bovenverdieping en een kelder, waar de bewonersveilig waren voor een bombardement. Vanaf volgend jaar worden de woningen verkocht aan nieuwe bewoners, die zin hebben in een grote verbouwing en een flinke dosis avontuur. Als de transformatie van Buitenplaats DeRoofgarden inarnhem en een van de gebouwen doet dienst als kantoor van landschapsarchitect Harro de Jong, onder andere verantwoorde[jk voor de inrichting van het miniatuur Veluwepar$e voor de deur van Showroom Arnhem. Ook hij zal hier gaan wonen, net als Florentijn Hofrnan, de maker van de reusachtige badeenden en varl het Feestaardvarkenin het bewuste parkje. En dat is geen toeval, vertelt Hofrnan. 'Terwijl we samenwerkten vertelde ik dat ik erover dacht om Rotterdam achter me te laten. De stad heeft me alles gegevenwat ik kon wensen,maar ik wil mijn kinderen niet op de stoep laten opgroeien. Ik kom uit de bossenblj Drenthe en die riepen me.' Inmiddels had hij de charme van Arnhem ontdekt. 'Het is een oprechte stad. In Amsterdam en Rotterdam is veel gebakkenlucht. Hier doeje gewoonje ding. Samenmaken mensener eenlekkereenergievan.' De komst van Hofrnan maakt de incrowd van buiten is alles van hout. Voor de deur staat e n onbewerkte massief houten tafel met een ipad erop in een georganiseerdrommelige tuin. Jungerius fungeert als beheerder en opzidter bij alles wat er gebeurt en hij is optimistisch gestemd. Niet alleen over zijn nieuwe enclare, maax over de hele stad. 'Er lijkt iets te verande' ren. Dejonge generatiepolitici en ambtenarenis anders.men was lang gefocustop de functieyan Amhem als bestuursstad, stad van industrie, provinciehoofdstad.' In plaats daarvan voelt hij een bewustzijn ontstaan over de mogelljkheden die het groen te bieden heeft. Ooit was Amhem onlosmakelijk verbonden met de Veluwe, legt Jungerius uit, maar daar is in de vorige eeuween einde aan gekomen. Het begon in zijn ogen met mewouw Kriiller-Miiller, die in dejaren twintig een hek liet bouwen om het priv6-jachtterrein van haar familie, nu bekend als het Nationaal Park de HogeVeluwe.'Daarnabouwdede Luft16.t0.20t4 DronoEilIttsrEnDtrrEt u

5 waffe een vliegveld tussen de stad en de Veluwe en toen werd de A12 aangelegdj Jungerius verwondert zich over de gemiddeldeamhemmer die nauwelijks het bewustzijn lijkt te hebben dat het beroemdstenatuurgebied van Nederland zo dichtbij ligt.'ze denken dat het ophoudtbij het OpenluchtMuseum en Burger'sZoo. Maar vier kilometer verder begint de Veluwel Minder dan een half uur fietsen vanuit het centrum van de stad. Samen met Defensie. eigenaar van het aangrenzende oefenterrein, en de plaatselijke verantwoordelljken, werkt hij aan een plan om een groene kunstroute te credren, vanuit Sonsbeekpark,bekend van de kunstmanifestatie, via eengenegeerdstuk groen ten noorden van de stad, naar Buitenplaats Koningsweg. En van daaruit hoopt hij dat er een wandelroute ontstaat die de lieftrebber het Deelerwoud in voert. i\rnhem moet zich profileren als creatievestad in het groenj Er is geen stad in het land met een hoger percentage kunstenaars dan Arnhem. Hoewel veel studenten van de modeopleiding direct naar Amsterdam of het buitenland vertrekken, richting Antwerpen of Milaan, blijft een groot deel afgestudeerdenvan de andere opleidingen hangen. GERARDMARLEI oprichter van onderzoeksbureau Atlas voor Gemeenten en autoriteit op het gebied van stedelijke aantrekkingskrachq is niet onteweden over de prestaties van Arnhem. Met modelisrartier Klarendal is goed werk gedaan en ook in de binnenstad is goed geinvesteerdjmaar er liggen gevaren op de loer. In deze tijd van regionale concurrentie is stilstand achteruitgang. En hoewel volgens alle voorspellingen de bevolking flink blijft groeien en het aantal hoogopgeleiden meegroeit, is de beperkte omvang van de stad een probleem. 'Door beter samen te werken met Nijmegen en de stedelijke netwerken te integreren, ontstaan er grote agglomeratievoordelen.dan zou de regio economisch dezelfde omvang kunnen krijgen als de Brainport-regio,ofzelfs de twee vleugelsrandstad.' Het is een onderwerp dat onvermijdelijk terugkeert in elk gesprek over de toekomst van Arnhem. Samenwerkenmet Nijmegen, funetioneren als 66n stedelijke regio, als een geintegreerd daily u.rban system.volgens de hedendaagsetheorie bewegen mensen zich dagelijks binnen een actieradius van dertig tot veertig kilometer. Om als regio optimaal te presteren, moeten alle verbindingen, sarnenwerkingenen netwerkenworden ingericht op dit schaalniveau. 'Je moet zorgen dat iemand die in Nijmegen woont met hetzelfde gemak in Arnhem gaat werken als in Nijmegerl, zegj Jaap Modder. 'En andersom.dan crederje dat agglomeratieaffecti Het is de manier om van relatieve stilstand in eenopwaartsespiraal te belan den.borcowedsize heet het in het vakgebied.je niet laten beperken door je eigen omvang, maar ook de omvang en kracht van de buren gebruiken. Samen kan het totaal dan veel meer worden dan de som der delen. In het geval van Arnhem en Nijmegen gaat het vooral om mobiliteit, infrastructuur. 'Dat je vanuit een buitenwijk in Nljmegen niet eerst naar het centrum van Nijmegen moet, van daaruit naar het centrum vafl Arnhem en dan naar eenanderewijk in Arnhem. Maar datje van eenbuitenwijk in Nijmegen naar eenbuitenwijk in Arnhem kan reizenl Geen radiant, zoals het in de planningstheorie heet, maar een systeem van tangenten. Een polycentrischeregio, waarin de verschillende delen van het stedelijk netwerk met elkaar verknoopt zijn. Maar krijg dat maar eensvoor elkaar bij twee stedendie liever niet te veel met elkaar te maken hebben. 'Ik heb niet het idee dat het aanslaat, het samenwerkenmet Nijmegen', is de veelzeggende uitspraak van Edwin Verdurrnen van CASA. Voor het merendeel van de inwoners hoefthet echtniet.'tljdensdejaarlijkseconfrontaties tussenvitesseen rwc kijkt heel Nederland heel even mee naar de onderlinge strijd, maar voor de inwonersvan de twee stedengeldendie gevoelensalle 365 dagen van hetjaar. Modder: 'Dat merk je aan alles. Bijvoorbeeld aan het feit dat Nijmegen niet zo hard wilde lopen voor een hogesnelheidslijndie Arnhem een nsr--station zou opleveren.'hoewelhij het graag anders zie! begrijpt hij de moeizame relatie. Arnhem is de meest zuidelijke protestante stad van het land en Nijmegen de meest noordelijke katholieke stad. Ik zegaltijd: een begrafenisin Nijmegen is wolljker dan eenbruiloft in Arnhem.' OOK RON BORMANSliep als bestuursvoorzitter van de Hogeschool Arnhem Nijmegen (nen) aan tegen de schijnbare onmogelijkheid tot samenwerking. 'Het is geen onwill zegt hij, 'het zit meer in het onderhuidse. Ze zijn elkaar vooral vliegen aan het afvangen.arnhem en Nijmegen zijn allebei middelgrote steden zonder duidelijke specialisatie.maar alsje naar de regio in zijn ruimste definitie kijkt, dan heb je twee mooie steden, groen en rivieren. Wageningen ligt een paar kilometer verderop en heeft een universiteit die internationaal in de top staat in de agrofood en de Achterhoek is een van de belangrijkste exportregio'svan het landi Bundel die krachten en ga de boer op, is zijn devies. Dat Hinkt ingewikkeld, maar is het helemaal niet, zegt Bormans. Het gaat erom dat je tegen eenbedrijf uit Japan niet alleenvertelt wat Amhem te bieden heeft, maar dat je ook vertelt wat voor aantrekkelijks er buiten de gemeentegrenzen te vinden is. 'En dat als dat bedrijf dan besluit zich in Arnhem te vestigen,je dan champagne drinkt met de burgemeestersvan Nijmegen en Doetinchemi Juist in deze tijd, waarin rijksinvesteringen worden gedaan op basis van het topsectorenbeleid, is die benadering cruciaal. 'Arnhem valt daar door het gebrek aan een leading industry een beetje buiten. Dat betekent des te meer dat je het moet zoeken in de kracht van de diversiteit.' Het is een advies dat burgemeester Herman Kaiser graag hoort. 'We willen de vierde economische regio van het land blijven en dat kan alleen alswe samenwerkenmetnijmegen en als overheid,bedrijfsleven en onderwijsinstellingen beter met elkaar optrekken.' Het triple helixmodel dat alsbasisheeft gediendvoor het succes van Eindhoven. Bovendien wil hij vol inzetten op de creatieveindustrie en de energiesector. Edwin Verdurmenhoopt het van harte.'doe in elk geval iets! Twijfel niet steeds,ga en'oorj Niet dat hij alsarnhemmer speciaalstreeft naar grote economische groei, maar af en toe een stapje vooruit zou prettig zijn. Hoewel hij rtrrig geloofde in het nieuwe stationsgebied, is het enthousiasme inmiddels een beefe wegge6bdwordt het een Eiffeltoren die aanvankelijk ook werd bekritiseerd of een Hoog Catharijne, dat zich nooit aan de stad Utrecht heeft gehecht? Hij weet het niet meer. 'Ikzegaltiid:een begrafenisin Niimegen is vroliikerdaneenbruiloft inarnhem' Cees-JanPen ziet op dit vlak reden voor optimisme. 'r{ls het station klaar is, loop je zo de binnenstad in. Het zal de belevingswaardevan de stad veel goed doen.'volgensarchitect Van Berkel zal de afronding van het langdurige project bovendien leiden tot onverwachte ontwikkelingen. Hoewel het ministerie van Infrastructuur en Milieu in een reactie laat weten dat de HSLOost geziende hoge kosten en beperktebaten voorlopig niet aan de orde is, heeft Van Berkel wel degelijk goedehoop. 'Ikben ervan overtuigd dat de discussieover de HSL-Oost opnieulv op gangzal komen. Ikheb dit soort processenraak genoegmeegemaaktom te weten dat iets eerst af moet zijn om mensente laten ervaren wat de mogelijkheden en de impact zijnj Of zoals een collegavan hem het verwoordde: 'Pasalsje een haven bouwt, komen de schepen.' De toekomst zal het uitwijzen. Zoals die ook zal uitwijzen wat er terechtkomt van Rijnboog en het Kunstencluster, dat evenals veel voorgaandeprojecten uitgroeit tot syrnbool voor de tegenstellingenvan de stad. Benje voor kunst of ben je tegen? Hoewel Pauline Krikke zich nu na haar afscheid liever niet uitlaat over de huidige ontwikkelingen, wil ze wel iets krvijt over het Kunstencluster waar ze als burgemeestervurig voorstander van was. 'Een stad heeft nieuxrc ankerpunten nodig waar reuring ontstadt, waar vernieuwing is, waar het bruist. Want als je niet investeert in je toekomst en geen toevoegingen realiseert, raak je achterop.' a Dezepublicatie kroam tot stand m'et starn Lvn het Fonds Bijzond.ereJournalistielte Projecta fondsbjp.nl AtsrrRDttrEl 25 t DEGROEIIE

Vervoersknooppunt voor 110.000 reizigers per dag

Vervoersknooppunt voor 110.000 reizigers per dag Vervoersknooppunt voor 110.000 reizigers per dag Een aantrekkelijk gebied, met een uitgebreid aanbod aan werkgelegenheid Onder de noemer Arnhem Centraal ondergaan station Arnhem en zijn directe omgeving

Nadere informatie

Stadsagenda Vlaardingen

Stadsagenda Vlaardingen Stadsagenda Vlaardingen In Vlaardingen is het prettig wonen Percentage dat het (zeer) eens is met de volgende stellingen: 51% stad voor jonge gezinnen Wat voor stad is Vlaardingen? groene stad 80% 60%

Nadere informatie

De Molenzoom. Kantoorlocaties in centrum van Houten. Kantoorvestiging in de gemeente Houten

De Molenzoom. Kantoorlocaties in centrum van Houten. Kantoorvestiging in de gemeente Houten De Molenzoom Kantoorlocaties in centrum van Houten Kantoorvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Molenzoom Centrale ligging in Houten Zichtlocatie langs spoorlijn Nabij centrumvoorzieningen op het

Nadere informatie

Elk seizoen een nieuw interieur

Elk seizoen een nieuw interieur 52 Stijlvol Wonen B i n n e n k i j k e n Elk seizoen een nieuw interieur De kans dat Anke en Geert ooit uitgekeken raken op hun interieur, is wel heel erg klein. De inrichting wordt namelijk regelmatig

Nadere informatie

De Koppeling Houten. Zichtlocatie te midden van de Houtense voorzieningen. Kantoorvestiging in de gemeente Houten

De Koppeling Houten. Zichtlocatie te midden van de Houtense voorzieningen. Kantoorvestiging in de gemeente Houten De Koppeling Houten Zichtlocatie te midden van de Houtense voorzieningen Kantoorvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten de Koppeling Centrale ligging in Houten Zichtlocatie langs belangrijkste weg

Nadere informatie

levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum Utrecht

levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum Utrecht Voorbeeld Ondernemers van gezocht, een titel over die programma s twee regels en activiteiten Voorbeeld willen van leveren een subtitel voor een levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum

Nadere informatie

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren MARIAN HOEFNAGEL De nieuwe buurt Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 1 4 Een nieuw huis Dit is nu ons nieuwe huis. De auto stopt en Kika s vader wijst trots naar het huis rechts. Kika kijkt. Het is een rijtjeshuis

Nadere informatie

nieuwsbrief Waarom deze

nieuwsbrief Waarom deze N wonen en werken in stedelijk groen nieuwsbrief Meedenken? Kom naar de bijeenkomst op dinsdag 7 oktober Het Lucentterrein ondergaat de komende jaren een ware metamorfose. Dit 3,5 hectare grote kantoorterrein

Nadere informatie

Van kantoren naar wonen aan de gracht

Van kantoren naar wonen aan de gracht Joost Zonneveld Zelfstandig journalist en onderzoeker, onder meer voor Het Parool en Nul20 26 november 2014 PROJECT ARCHITECTUUR HERONTWIKKELING KANTOREN WONEN WONINGBOUW Van kantoren naar wonen aan de

Nadere informatie

Foto 1: krotten langs de wegen. Foto 3: Wat een drukte op de straten. Foto 4: Kraampjes en straatverkopers langs de wegen

Foto 1: krotten langs de wegen. Foto 3: Wat een drukte op de straten. Foto 4: Kraampjes en straatverkopers langs de wegen Dag 1: Lange reis en eerste indrukken Nadat we afscheid hadden genomen van onze familie en vrienden stapten we in het vliegtuig op Schiphol naar Mumbai. Donderdag 12 februari 's ochtends om 07.00 kwamen

Nadere informatie

Beste Janien, familie, vrienden, allen hier aanwezig, Het is goed om vanavond bijeen te zijn in deze Sint-Joriskerk.

Beste Janien, familie, vrienden, allen hier aanwezig, Het is goed om vanavond bijeen te zijn in deze Sint-Joriskerk. Beste Janien, familie, vrienden, allen hier aanwezig, Het is goed om vanavond bijeen te zijn in deze Sint-Joriskerk. We gedenken vanavond Ramón Smits Alvarez. We staan stil bij zijn leven, we staan stil

Nadere informatie

Huizen. Twee fijne slaapkamers. Instapklaar appartement. Eigen garagebox. In het centrum en toch rustig. Uitvalswegen en station nabij

Huizen. Twee fijne slaapkamers. Instapklaar appartement. Eigen garagebox. In het centrum en toch rustig. Uitvalswegen en station nabij Huizen vanhendriks Vredenburchsingel 56, 4811 SJ Breda Instapklaar appartement In het centrum en toch rustig Eigen garagebox Twee fijne slaapkamers Uitvalswegen en station nabij H50 H50 Kenmerken Soort

Nadere informatie

verlaten nóóit bewoonde plek is wellicht nog fascinerender.

verlaten nóóit bewoonde plek is wellicht nog fascinerender. ECONOMIE teruglopende banenmarkt of oprukkende industrie Een verlaten nóóit bewoonde plek is wellicht nog fascinerender - 6 - - 7 - Tussen de verlaten steden en gebieden die we in kaart brengen zitten

Nadere informatie

Veluwse Poort in beeld. Een onderzoek naar de bekendheid en beeldvorming van Veluwse Poort

Veluwse Poort in beeld. Een onderzoek naar de bekendheid en beeldvorming van Veluwse Poort Veluwse Poort in beeld Een onderzoek naar de bekendheid en beeldvorming van Veluwse Poort INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding... 2 1.1. Aanleiding... 2 1.2. Doel van het onderzoek... 2 1.3. Probleemstelling...

Nadere informatie

Naam: Waar woon jij? Vraag 1b. Waarom wonen veel mensen in Kenia in een hut? Vraag 1a. In wat voor soort huis woon jij?

Naam: Waar woon jij? Vraag 1b. Waarom wonen veel mensen in Kenia in een hut? Vraag 1a. In wat voor soort huis woon jij? Naam: Waar woon jij? Wonen over de hele wereld Heb jij wel eens in een tent gewoond? Waarschijnlijk niet. In de vakantie is het leuk. Maar voor altijd? Toch zijn er mensen op de wereld die altijd in een

Nadere informatie

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen.

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen. Outback Australië Voor mij is Australië een heel bijzondere plek. Waarom? Dat zal ik uitleggen. Het begon al toen ik voor het eerst in Australië kwam. Ik stapte uit het vliegtuig. Meteen merkte ik dat

Nadere informatie

Bedrijventerrein Meerpaal. Ruimte en kwaliteit aan de rand van Houten. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten

Bedrijventerrein Meerpaal. Ruimte en kwaliteit aan de rand van Houten. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Bedrijventerrein Meerpaal Ruimte en kwaliteit aan de rand van Houten Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Meerpaal Directe aansluiting op A27 Goede infrastructuur op het terrein Hoogwaardige

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Opgave en. toekomstperspectief EEN NIEUWE TOEKOMST

Opgave en. toekomstperspectief EEN NIEUWE TOEKOMST 3 EEN NIEUWE TOEKOMST Opgave en toekomstperspectief De aandacht die er binnen het huidige politieke en bestuurlijke klimaat is voor de verbetering van wijken als Transvaal, is een kans die met beide handen

Nadere informatie

DE WERELD VAN DE GROTE STAD

DE WERELD VAN DE GROTE STAD DE WERELD VAN DE GROTE STAD VIER KENMERKEN VAN HET BEGRIP STAD Een bepaalde omvang, per land verschillend Een hoge bebouwingsdichtheid in vergelijking met het omringende gebied Een beroepsbevolking die

Nadere informatie

EEN NIEUW BEGIN LANDELIJK LOGEREN

EEN NIEUW BEGIN LANDELIJK LOGEREN EEN NIEUW BEGIN LANDELIJK LOGEREN In het Zuid-Hollandse Hoogmade staat de Krukhuisboerderij. Deze staat er al heel erg lang. Of toch niet? De twijfel slaat toe bij wie er een bezoekje aan brengt. Nieuw

Nadere informatie

Binnenstadsvisie Eindhoven

Binnenstadsvisie Eindhoven Binnenstadsvisie Eindhoven Raadscie. EM 20.09.16 Vera Gielen Gebiedsmanager Centrum @GielenVera Waarom visie Geeft richting voor ontwikkeling binnenstad om ervoor te zorgen dat we in 2025 de binnenstad

Nadere informatie

Wordt vervolgd. Een reis van verwondering, humor en transformatie

Wordt vervolgd. Een reis van verwondering, humor en transformatie Belcrum Liniekwartier Faam Braakliggend terrein Station Breda Wanneer reizigers met de trein door Breda trekken, worden verschillende indrukken van de stad opgedaan. Eén van die indrukken zijn de braakliggende

Nadere informatie

WONEN. Ze zullen het niet hard op zeggen, maar. stiekem wel eens denken. Dankzij de. crisis wonen Daan en Joke Kobes uit

WONEN. Ze zullen het niet hard op zeggen, maar. stiekem wel eens denken. Dankzij de. crisis wonen Daan en Joke Kobes uit Ze zullen het niet hard op zeggen, maar stiekem wel eens denken. Dankzij de crisis wonen Daan en Joke Kobes uit Almelo moederziel alleen midden in het groen, omringd door weilanden met in geen velden of

Nadere informatie

13 37 38 39 43 100 EXMENVRGEN IJ HET FOTOOEK EN DE FILM NR NEDERLND Nummer Vraagtekst Correcte antwoord vb01 U ziet de Nederlandse vlag. Wat zijn de kleuren van de Nederlandse vlag? vb02 U ziet een foto.

Nadere informatie

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem A Bridge too Far is een film over de meest tragische blunder van de Tweede Wereldoorlog en vertelt heel precies over een groot plan. Dat plan kostte meer Geallieerden

Nadere informatie

Eijsden. Economische activiteit

Eijsden. Economische activiteit Eijsden Eijsden Eijsden is met ruim 8000 inwoners de grootste kern van de Limburgse gemeente Eijsden-Margraten. Deze fusiegemeente, die in 2011 ontstond, bestaat verder uit 14 andere kernen, en 25 gehuchten

Nadere informatie

Anjo de Bont. Anjo de Bont

Anjo de Bont. Anjo de Bont Anjo de Bont is Deventenaar, Een Deventenaar met een zachte g. Kom er maar eens om in de stad waar het skeffen inherent is aan de plaatselijke bevolking.,,ik ben Brabantse van geboorte, legt Anjo de Bont

Nadere informatie

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen.

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. Een klein gesprekje met God Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. God lachte breed. Dat is waar!, zei God. Jij bent ook het licht.

Nadere informatie

Chartreuse 49 HUURAPPARTEMENTEN IN UTRECHT STAD. zorgeloos huren nabij het stadshart. Oplevering. woneninchartreuse.nl.

Chartreuse 49 HUURAPPARTEMENTEN IN UTRECHT STAD. zorgeloos huren nabij het stadshart. Oplevering. woneninchartreuse.nl. zorgeloos huren nabij het stadshart van Utrecht Oplevering 1 februari 2013 Diverse woningtypes Woonoppervlak van 56,9 tot 112,7 m 2 Inclusief parkeerplaats Voorzien van tuin, terras, balkon of loggia Huurprijs

Nadere informatie

TIJDELIJKE KUNST IN NIJMEGEN IIUSEUMZONE: 'UlTKUKKOiMiJM' FLORENTIJN HOFMAN BIJLAGE

TIJDELIJKE KUNST IN NIJMEGEN IIUSEUMZONE: 'UlTKUKKOiMiJM' FLORENTIJN HOFMAN BIJLAGE TIJDELIJKE KUNST IN NIJMEGEN IIUSEUMZONE: 'UlTKUKKOiMiJM' FLORENTIJN HOFMAN BIJLAGE MUSEUMZONE In het door de Raad vastgestelde beleidsplan INBeelden (kunstopdrachtenbeleld 2008-2010) zljn tijdelijke kunstwerken

Nadere informatie

Een gebouw ontwerpen en dan.

Een gebouw ontwerpen en dan. Een gebouw ontwerpen en dan. Waar maak je het van??? Lesbrief over bouwmaterialen Project Topstages www.ontdektechniek.nu Deel A: Voorbereiding Inleiding In de eerste fase van het bouwproces wordt door

Nadere informatie

RENOVEREN MET HET JUISTE OOG

RENOVEREN MET HET JUISTE OOG TEKST: ANNEMIE WILLEMSE FOTOGRAFIE: JAN VERLINDE INTERIEUR RENOVEREN MET HET JUISTE OOG Maar liefst vijftig jaar stond dit prachtige gebouw leeg, dus op het moment dat Catherine Van Rossum en haar echtgenoot

Nadere informatie

Herbestemming in het onderwijs

Herbestemming in het onderwijs Herbestemming in het onderwijs Overzicht opleidingen e s- f een sch 'Logo omgeving derden' op witte achtergrond 'Logo omgeving derden' op gekleurde of fotografisch achtergrond r oed alleen Uitzondering;

Nadere informatie

9 M 5 ore than to 275

9 M 5 ore than to 275 5 More than to 275 275 95 to schiphol rijk am en de boeing avenue Inspirerend zaken doen Boeing Avenue 275 In de uitdagende werkomgeving van het parkachtige Schiphol-Rijk ligt het moderne en multifunctionele

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam: Hitler

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam: Hitler Werkblad Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les : Wat er vooraf ging Na de Eerste Wereldoorlog gaat het slecht met Duitsland. Het land moet veel geld Hitler betalen aan de winnaars van de oorlog. De leider van

Nadere informatie

.22. Hoe ziet een centrum eruit?

.22. Hoe ziet een centrum eruit? Hoe ziet een centrum eruit? Hoofdstuk 2 les 1 Wat ga je leren? In deze les leer je hoe een centrum eruitziet. Je leert ook hoe het komt dat sommige steden of plekken een centrum zijn geworden. Begrippen

Nadere informatie

droooo droooo oooom speurtocht je stad je toekomst 12 april - 3 juli oba is Paleis voor Volksvlijt

droooo droooo oooom speurtocht je stad je toekomst 12 april - 3 juli oba is Paleis voor Volksvlijt droooo oooom je stad speurtocht droooo oooom je toekomst 12 april - 3 juli oba is Paleis voor Volksvlijt Een speurtocht door de tentoonstelling Volksvlijt2056 voor jong (en oud) Ooit, heel lang geleden,

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Ze laten zien dat ze geen leger meer willen. Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam:

een zee van tijd een zee van tijd Ze laten zien dat ze geen leger meer willen. Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam: Werkblad Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les : Wat er vooraf ging Na de Eerste Wereldoorlog gaat het slecht met Duitsland. Het land moet veel geld Hitler betalen aan de winnaars van de oorlog. De leider van

Nadere informatie

Ontwikkeling Poelenburg Oost. Dennis Brasser - projectleider

Ontwikkeling Poelenburg Oost. Dennis Brasser - projectleider Ontwikkeling Poelenburg Oost Dennis Brasser - projectleider Inhoud 1. Plat Polderland Poelenburg (Ellis van Atten) 2. Locatie 3. Geschiedenis ontwikkeling 4. Raadsbesluit 5. Planning PAGINA 2 Plat Polderland

Nadere informatie

Uitstekend onderhouden Instapklaar

Uitstekend onderhouden Instapklaar Huizen vanhendriks de Koppele 147, 5632 LH Eindhoven Uitstekend onderhouden Royaal 3-kamer appartement Royaal balkon op het westen Instapklaar Fraai uitzicht H51 H51 Kenmerken Soort Kamers Woonoppervlakte

Nadere informatie

Winnaars Deutscholympiade 2008 naar Berlijn

Winnaars Deutscholympiade 2008 naar Berlijn Winnaars Deutscholympiade 2008 naar Berlijn Lucy van der Windt (Stanislascollege, Delft), Jeroen Bosch (PiusX-college, Almelo) en Gerwin Hoekstra (Willem Lodewijk Gymnasium, Groningen), de winnaars van

Nadere informatie

Verslag Comeniusuitwisseling Polen oktober Maandag 29 september 2014

Verslag Comeniusuitwisseling Polen oktober Maandag 29 september 2014 Verslag Comeniusuitwisseling Polen oktober 2014 Maandag 29 september 2014 We hadden om 8 uur afgesproken op Schiphol in vertrek hal 1. Eenmaal verzameld moesten we ons inchecken. Nadat we ingecheckt waren

Nadere informatie

ROSANNE. Oh, oh, oh. Van Aemstel Produkties - De leukste uitjes van Amsterdam - www.amterdamexcursies.nl

ROSANNE. Oh, oh, oh. Van Aemstel Produkties - De leukste uitjes van Amsterdam - www.amterdamexcursies.nl ROSANNE Rosanne, ik weet dat er heel veel mannen zijn Elke keer weer een ander en mij doet 't pijn Want jou liefde waarmee jij mij soms verblijdt Wil ik liever, liever, liever, liever voor altijd Als ik

Nadere informatie

SVM Scholen voor Mauritanië

SVM Scholen voor Mauritanië SVM Scholen voor Mauritanië Nieuwsbrief Nr. 9-15 januari 2015 De toestand in Mauritanië Sinds de vorige nieuwsbrief (Nr. 8 van 14 mei 2013) is er weer heel wat gebeurd, zowel rond onze school als in Mauritanië

Nadere informatie

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl.

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Chatten Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Colofon Een uitgave van Eenvoudig Communiceren

Nadere informatie

nieuwsbrief Waarom deze nieuwsbrief

nieuwsbrief Waarom deze nieuwsbrief EN wonen en werken in stedelijk groen nieuwsbrief Waarom deze nieuwsbrief Meedenken? Kom naar de bijeenkomst op dinsdag 7 oktober Het Lucentterrein ondergaat de komende jaren een ware metamorfose. Dit

Nadere informatie

2. Wat er voor de mijngebouwen in de plaats is gekomen, bestaat uit groenvoorziening, woonwijken en zakelijk beton. Er is tijdens de grootscheepse

2. Wat er voor de mijngebouwen in de plaats is gekomen, bestaat uit groenvoorziening, woonwijken en zakelijk beton. Er is tijdens de grootscheepse 1. Als je vroeger voorbij Sittard over de Limburgse heuvels kwam dan zag je in het dal het trotse mijnencomplex liggen. Daar is tegenwoordig niets meer van over. Ik ben als kind opgegroeid in de tijd dat

Nadere informatie

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?"

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent? Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer "Welkom:..." Introductiefase: 1. "We gaan vandaag proberen te voorspellen." 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?" 3. Discussie:...

Nadere informatie

Over het toneelstuk Gijsbrecht van Amstel

Over het toneelstuk Gijsbrecht van Amstel Voorwoord Gijsbrecht van Amstel leefde rond 1300. Hij was de belangrijkste man van de stad Amsterdam in die tijd. Gijsbrecht was geliefd bij de bevolking van Amsterdam, maar hij had ook veel vijanden.

Nadere informatie

Maak Plaats! Wie Hoorn binnenrijdt maakt kennis met de Poort van Hoorn. Het stationsgebied is het mobiliteitsknooppunt van Hoorn en de regio.

Maak Plaats! Wie Hoorn binnenrijdt maakt kennis met de Poort van Hoorn. Het stationsgebied is het mobiliteitsknooppunt van Hoorn en de regio. Maak plaats voor Hoorn! Wie Hoorn binnenrijdt maakt kennis met de Poort van Hoorn. Het stationsgebied is het mobiliteitsknooppunt van Hoorn en de regio. Iedere dag is het hier een komen en gaan van duizenden

Nadere informatie

Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen!

Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen! Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen! Maar om nog eerlijker te zijn, gisteren zag ik er heel

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

U leert in deze les "toestemming vragen". Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen.

U leert in deze les toestemming vragen. Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen. TOESTEMMING VRAGEN les 1 spreken inleiding en doel U leert in deze les "toestemming vragen". Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen. Bij toestemming vragen is het belangrijk dat je het op een

Nadere informatie

Toespraak van Jaap Smit, commissaris van de Koning in Zuid- Holland, tijdens het congres van Cittaslow, Midden-Delfland, 21 juni 2014

Toespraak van Jaap Smit, commissaris van de Koning in Zuid- Holland, tijdens het congres van Cittaslow, Midden-Delfland, 21 juni 2014 Toespraak van Jaap Smit, commissaris van de Koning in Zuid- Holland, tijdens het congres van Cittaslow, Midden-Delfland, 21 juni 2014 Dames en heren, Dit is de langste dag van het jaar. Vandaag begint

Nadere informatie

SAMENVATTING SAMENVATTING

SAMENVATTING SAMENVATTING SAMENVATTING Hoe waardeert en beleeft de Nederlandse bevolking de ruimtelijke kwaliteit van haar leefomgeving? Deze nulmeting van de Belevingswaardenmonitor Nota Ruimte beschrijft hoe aantrekkelijk Nederlanders

Nadere informatie

Beste van Nederland 5 x Sloterdijk Meer over Sloterdijk Centrum Mix van functies Meer lezen Colofon

Beste van Nederland 5 x Sloterdijk Meer over Sloterdijk Centrum Mix van functies Meer lezen Colofon Beste van Nederland 5 x Sloterdijk Meer over Sloterdijk Centrum Mix van functies Meer lezen Colofon 4 4 7 8 9 9 2. Westpoort, dat bestaat uit Sloterdijk en de Haven, is met 37 hectare (370 duizend m2)

Nadere informatie

Metamorfose voor het Meerminneplein

Metamorfose voor het Meerminneplein Metamorfose voor het Meerminneplein Een suggestie voor de ontwikkeling van het Meerminneplein Inleiding Onlangs heeft de gemeente besloten om het ontwikkelingsprogramma voor de binnenstad te actualiseren.

Nadere informatie

DE FAMILIE VAN LOON 130 _

DE FAMILIE VAN LOON 130 _ DE FAMILIE VAN LOON Mooi idee: je familie en huis jarenlang laten portretteren door schilders en fotografen. De roemrijke familie Van Loon uit Amsterdam deed dat. De indrukwekkende stapel familieportretten

Nadere informatie

SAMUEL VAN DER MEER. De Ontsnapte Joden

SAMUEL VAN DER MEER. De Ontsnapte Joden SAMUEL VAN DER MEER De Ontsnapte Joden De inval Het is een zonnige dag. Bram en Theo zijn een spelletje aan het spelen, maar ze moeten eigenlijk allang naar bed. Papa zegt tegen Bram: Bram, je moet naar

Nadere informatie

Huizen. Extra bergzolder. Perfect afgewerkt. Dakterras op het zuiden. Drie Slaapkamers. Ligging nabij snelwegen. Leenderweg 292 A, 5644 AE Eindhoven

Huizen. Extra bergzolder. Perfect afgewerkt. Dakterras op het zuiden. Drie Slaapkamers. Ligging nabij snelwegen. Leenderweg 292 A, 5644 AE Eindhoven Huizen vanhendriks Leenderweg 292 A, 5644 AE Eindhoven Perfect afgewerkt Dakterras op het zuiden Drie Slaapkamers Extra bergzolder Ligging nabij snelwegen H51 H51 Kenmerken Soort Kamers Woonoppervlakte

Nadere informatie

Tekst: Deborah Bremmer Foto s: Marius Bremmer

Tekst: Deborah Bremmer Foto s: Marius Bremmer Een trip naar New York kan momenteel eigenlijk niet meer zonder een bezoek aan de High Line; een oude spoorlijn veranderde in een groen park! Jaarlijks genieten al meer dan twee miljoen bezoekers er van

Nadere informatie

1.Inleiding De beheerder van een productiebos wil voordat de bomen gekapt worden

1.Inleiding De beheerder van een productiebos wil voordat de bomen gekapt worden BO 6 Tijdsinvestering: Bomen meten Tijdstip: lente, zomer of herfst 1.Inleiding De beheerder van een productiebos wil voordat de bomen gekapt worden Nodig: Materiaal hoogtemeter Meetlint werkbladen potloden

Nadere informatie

Creatieve projecten uit de diaconale praktijk

Creatieve projecten uit de diaconale praktijk Het bruist! Creatieve projecten uit de diaconale praktijk Voorjaarsconferentie 18 april 2013 Organisatie Vereniging Beraad Grote Steden in de Protestantse Kerk in Nederland Prof. Dr. G. van der Leeuw Stichting

Nadere informatie

Buurthuis beheert zelf de knip Veel gemeenten bezuinigen op buurthuizen. Bij De Nieuwe Hommel doen ze het beheer zelf.

Buurthuis beheert zelf de knip Veel gemeenten bezuinigen op buurthuizen. Bij De Nieuwe Hommel doen ze het beheer zelf. 9 2 2015 De Gelderlander BEZUINIGING Buurthuis beheert zelf de knip Veel gemeenten bezuinigen op buurthuizen. Bij De Nieuwe Hommel doen ze het beheer zelf. door Evelien van der Eijk ARNHEM Fris, open en

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

DINEREN IN DE HOFTRAMMM

DINEREN IN DE HOFTRAMMM DINEREN IN DE HOFTRAMMM De bijzondere creatie van Bobby van Galen en Pierre Wind Foto s en tekst: Martien Versteegh Eigenaar en gastheer Bobby van Galen heet u van harte welkom Het begon met een droom

Nadere informatie

Huizen. Vier ruime slaapkamers. Sfeervolle woning. Op loopafstand van hartje centrum. Gelegen in rustige straat. Kindvriendelijke woonomgeving

Huizen. Vier ruime slaapkamers. Sfeervolle woning. Op loopafstand van hartje centrum. Gelegen in rustige straat. Kindvriendelijke woonomgeving Huizen vanhendriks Loopschansstraat 55, 4817 KR Breda Sfeervolle woning Gelegen in rustige straat Op loopafstand van hartje centrum Vier ruime slaapkamers Kindvriendelijke woonomgeving H50 H50 Kenmerken

Nadere informatie

the speed of rotation: V ib was 4,6 cm per second.

the speed of rotation: V ib was 4,6 cm per second. Netty Gelijsteen Golden Rim IB the speed of rotation: V ib was 4,6 cm per second. hoeveroost ligt de Indische buurt? Ankeroog 2000 Het noordelijkde deel is niet bij de Indische buurt gerekend. Het lozingskanaal

Nadere informatie

TEKST: ANNEMIE WILLEMSE - FOTOGRAFIE: BIEKE CLAESSENS

TEKST: ANNEMIE WILLEMSE - FOTOGRAFIE: BIEKE CLAESSENS INTERIEUR STADSAPPARTEMENT krijgt grandeur van weleer terug TEKST: ANNEMIE WILLEMSE - FOTOGRAFIE: BIEKE CLAESSENS 27 Jarenlang woonden ze in een herenhuis aan de rand van de stad. Dagelijks vertrokken

Nadere informatie

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb hoofdstuk 8 Kernovertuigingen Kernovertuigingen zijn vaste gedachten en ideeën die we over onszelf hebben. Ze helpen ons te voorspellen wat er gaat gebeuren en te begrijpen hoe de wereld in elkaar zit.

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Platform31 De concurrentiepositie van Nederlandse steden. Nieuwe inzichten voor de Utrechtse economie en voor intergemeentelijke samenwerking Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling

Nadere informatie

Zwolle ontmoet. Een kunstroute als plek voor ontmoeting. Ontmoeting met. de persoonlijke karakter van Zwolle en haar binnenstad vol

Zwolle ontmoet. Een kunstroute als plek voor ontmoeting. Ontmoeting met. de persoonlijke karakter van Zwolle en haar binnenstad vol ONTMOET WOLLE Een kunstroute als plek voor ontmoeting. Ontmoeting met de persoonlijke karakter van Zwolle en haar binnenstad vol geschiedenis en cultuur. Zwolle kent jaarlijks vele bezoekers, ieder met

Nadere informatie

Eindevaluatie. Riga. Begeleiders;Geert Daams en Remco Reijke

Eindevaluatie. Riga. Begeleiders;Geert Daams en Remco Reijke Eindevaluatie Riga 2011 Begeleiders;Geert Daams en Remco Reijke Inhoud Inleiding... 3 Wat voor cijfer geef je de Riga reis?... 4 Wat was je voornaamste reden om naar Riga te gaan?... 4 Hoe heb je de heenreis

Nadere informatie

KRAANBOLWERK 8011 Zwolle

KRAANBOLWERK 8011 Zwolle KRAANBOLWERK 8011 Zwolle Het industriële verleden is de inspiratiebron voor een nieuwe toekomst KRAANBOLWERK 8011 Zwolle Kraanbolwerk toen, nu en straks De Zwolse binnenstad is een heel bijzondere plek

Nadere informatie

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5 GEBIEDEN 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5 Probleemwijken Groot aandeel sociale huurwoningen Slechte kwaliteit woonomgeving Afname aantal voorzieningen Toename asociaal gedrag Sociale en etnische spanningen

Nadere informatie

TU Delft Rmit Afstudeeropdracht 2010/2011 Kasteel Gemert, De nieuwe KMA. Titelblad

TU Delft Rmit Afstudeeropdracht 2010/2011 Kasteel Gemert, De nieuwe KMA. Titelblad Titelblad Vanaf april 2010 staat het kasteel van Gemert leeg. De laatste bewoners waren enkele paters die het grootste deel van hun leven in het buiteland hun geloof hadden onderwezen. Wegens hun leeftijd

Nadere informatie

Welkom in Clarissenhof

Welkom in Clarissenhof 2 Welkom in Clarissenhof Hier komt alles samen. Rust en leven, de stad en groen, jong en oud, historie en moderne 03 architectuur. Gelegen op een minuut lopen van het station en vlak bij het centrum is

Nadere informatie

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL I N T E R I E U R W Wonen op de Windrichtingen IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL Tekst: ANNEMIE WILLEMSE Foto s: JAN VERLINDE 22 TIJDLOOS TIJDLOOS 23 Na een zoektocht naar de ideale bouwgrond, gingen

Nadere informatie

Topografie Merwedezone (bron: Ontwerp Transformatievisie Merwedezone, 2007)

Topografie Merwedezone (bron: Ontwerp Transformatievisie Merwedezone, 2007) Sliedrecht Sliedrecht Sliedrecht is een zelfstandige gemeente in de provincie Zuid-Holland. Het dorp telt 24.000 inwoners en vormt met de plaatsen Alblasserdam, Papendrecht, Hardinxveld-Giessendam en Gorinchem

Nadere informatie

De Franse keizer Napoleon voerde rond 1800 veel oorlogen in Europa. Hij veroverde verschillende gebieden, zoals Nederland en België. Maar Napoleon leed in 1813 een zware nederlaag in Duitsland. Hij trok

Nadere informatie

Reisverslag Helgoland

Reisverslag Helgoland Reisverslag Helgoland Op donderdagochtend om 4 uur ben ik met een goede vriend vertrokken naar Bremerhaven in Duitsland waar we om half tien de boot moesten hebben naar Helgoland. Doordat we door de Duitse

Nadere informatie

Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A

Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A Wat doe je in deze les? Bij Nieuwsbegrip lees je altijd een tekst met het stappenplan. Je gaat vaak op zoek naar verbanden in een tekst. Wat

Nadere informatie

Resultaten atelier 2 oktober 2009. IS Maatwerk

Resultaten atelier 2 oktober 2009. IS Maatwerk Resultaten atelier 2 oktober 2009 A1-1 Bouwen aan het Robert Scottplein, maar niet te hoog (maximaal 3 lagen). Bouwen aan de Jan van Galenstraat maximaal 5 lagen met parkeren. Let op rust in de buurt.

Nadere informatie

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad.

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad. Een dode De voetbalwedstrijd is afgelopen. Het stadion is bijna leeg. Het is koud, de zon schijnt bleek. Munck staat op de tribune van vak H en staart naar de dode man op de bank. Wat vreselijk, denkt

Nadere informatie

Ede - Oost Spoorzone. Masterplan voor de herontwikkeling van vier kazerneterreinen, spoorzone, stationsomgeving

Ede - Oost Spoorzone. Masterplan voor de herontwikkeling van vier kazerneterreinen, spoorzone, stationsomgeving Ede - Oost Spoorzone Masterplan voor de herontwikkeling van vier kazerneterreinen, spoorzone, stationsomgeving en industrieterrein. Ede - Oost Spoorzone Masterplan voor de herontwikkeling van vier kazerneterreinen,

Nadere informatie

Stageverslag Danique Beeks

Stageverslag Danique Beeks Stageverslag Danique Beeks Waarom deze stage en hoe zag de stage eruit? Ik heb via Mirthe informatie gekregen over deze stage. Haar achterneef is een van de eigenaren van dat bedrijf. Ze heeft mij deze

Nadere informatie

Datum: 2 maart 2012 Nummer: 8058 Provincie Utrecht blij met kabinetsbesluit over toekomst Randstad De provincie Utrecht is blij dat het kabinet, op basis van de inhoud, zijn standpunt heeft bepaald voor

Nadere informatie

Wat is de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (Rli)

Wat is de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (Rli) www.rli.nl Wat is de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (Rli) Adviesraad van de Regering Adviseert Regering en Parlement over fysieke leefomgeving landbouw, milieu, natuur, ruimtelijke ordening,

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Dames en heren, [Inleiding] Ik vind het wel leuk, maar ook een beetje spannend. Maar moet

Nadere informatie

NAAM. Uil kijkt in een boek. Het is een boek over dieren. Er staan plaatjes in. Van elk dier één. Uil ziet een leeuw. En een pauw. En een bever.

NAAM. Uil kijkt in een boek. Het is een boek over dieren. Er staan plaatjes in. Van elk dier één. Uil ziet een leeuw. En een pauw. En een bever. Vos en Waar is Haas het ijs? NAAM Uil kijkt in een boek. Het is een boek over dieren. Er staan plaatjes in. Van elk dier één. Uil ziet een leeuw. En een pauw. En een bever. Wat een raar beest! lacht Uil.

Nadere informatie

Daags nadat Momgomery's troepen over de Rijn waren, stak Church.1i de rivier over in een Amerikaanse stormboot,

Daags nadat Momgomery's troepen over de Rijn waren, stak Church.1i de rivier over in een Amerikaanse stormboot, 23g2.. passeerden vanmiddag veel bommenwerpers en jagers in oostelijke richting. Vanavond naar Simonse geweest. Toen ik terug naar huis ging en nog maar juist de poort uit was, hoorde ik opeens iets, alsof

Nadere informatie

Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015. Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren,

Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015. Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren, Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015 Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren, Wanneer we kijken naar de wereld om ons heen, dan beseffen we hoe rijk gezegend we zijn met de omgeving waarin we

Nadere informatie

Dames en heren, 1 DVHN, 9 september 2015.

Dames en heren, 1 DVHN, 9 september 2015. Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, opening bijeenkomst Klantengroep Samenwerking Noord (Holland Web Week), Groningen, 16 september 2015 Dames en heren, Goed nieuws is geen nieuws, zeggen

Nadere informatie

Voor jongeren in het praktijkonderwijs. temperatuur is er min twintig. De harde wind maakt het nog kouder. Daardoor voelt het als min vijftig.

Voor jongeren in het praktijkonderwijs. temperatuur is er min twintig. De harde wind maakt het nog kouder. Daardoor voelt het als min vijftig. PrO -weekkrant Week 02 januari 2014 Voor jongeren in het praktijkonderwijs 6-12 januari 2014 Eenvoudig Communiceren Winterweer in Amerika Foto: Shutterstock Foto: Shutterstock In grote delen van Amerika

Nadere informatie

Hans van Rooij VERSTAG

Hans van Rooij VERSTAG Hans van Rooij VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen van

Nadere informatie

Kok als beroep Thomas en Lasse Het Baken 8a 28-1-2011

Kok als beroep Thomas en Lasse Het Baken 8a 28-1-2011 Kok als beroep Thomas en Lasse Het Baken 8a 28-1-2011 Inhoudsopgave Inleiding... 2 Het ontstaan van koken... 3 De eerste ontdekking... 3 Het eerste beetje koken... 3 De ontwikkelingen... 3 Kok worden...

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Hengelo, Hart van Zuid

Hengelo, Hart van Zuid Hengelo, Hart van Zuid Nota Ruimte budget 14,5 miljoen euro Planoppervlak 50 hectare Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer ROC van Twente Internationale potentie

Nadere informatie

Werkstuk Dordtologie november 2014

Werkstuk Dordtologie november 2014 Werkstuk Dordtologie november 2014 Hilde van Kruiningen VAN BIERBROUWEN. NAAR BLAUWBILGORGEL Omdat ik in dit gebied woon en me dagelijks over de Groenmarkt en het Buddingh plein begeef hebben de geschiedenis

Nadere informatie