Onderzoeksproject Slimme Meters. VREG Brussel, 12 april 2010

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onderzoeksproject Slimme Meters. VREG Brussel, 12 april 2010"

Transcriptie

1 Onderzoeksproject Slimme Meters VREG Brussel, 12 april 2010

2 Eandis staat voor significante uitdagingen op het niveau van regelgeving, markttendensen en kostenefficiëntie Overzicht uitdagingen organisatie netbeheer 1 Regelgeving 3 2 Kostenefficiëntie KLANT STAAT CENTRAAL Markttendensen 1 Voldoen aan (Europese) regelgeving en stimuli tegen % minder primaire energie 20 % minder broeikasgassen 20 % hernieuwbare energie 2 Inspelen op huidige markttendensen, zoals decentrale productie: faciliteren van een bidirectioneel netwerk rationeel energiegebruik: aanbieden van werkelijk verbruik, meervoudige tariefperiodes en additionele informatie (bvb. benchmark) 3 Verhogen van kosten efficiëntie operationeel: verhogen onderhoudsefficiëntie, verlagen veiligheidsrisico's, verbeteren kwaliteitsopvolging asset management: beter inschatten van onderhoudsnoden op basis van werkelijk verbruik, verlengen levensduur assets procesmanagement: nieuwe processen en vereenvoudigen van bestaande processen 2

3 Gevolgen voor netbeheer = converter PV ( 850 h/j ) ~ alternator µwkk WKK Biomassa Wind ( 3500 tot 7000 h/j ) ( 1250tot 2500 h/j ) PLC Slimme meter Klassieke meter PLC Huishoudelijke verbruikers PLC = = Op/ontladen Energieopslag Toyota Prius 3

4 Wat levert dit op voor de klanten (1)? Betere inzage van zijn verbruik en het tijdstip ervan Via lokale display of website, met benchmarking t.o.v vergelijkbare klanten Correcte facturen Middel om energiefactuur te verlagen Geen bezoek meer van meteropnemer Goedkopere service Betere forecast door energieleveranciers Fraudedetectie Snellere administratieve afhandeling - Vereenvoudiging overschakelen leverancier - Vereenvoudiging verhuisprocedures - Vereenvoudiging pre-pay en budgetmeter werking 4

5 Wat levert dit op voor de klanten (2)? Nieuwe mogelijkheden Opladen/ ontladen van elektrische voertuigen Lokale productie REG Communicatiemiddel naar klant Allerlei berichten Beter netbeheer en leverbetrouwbaarheid 5

6 Invoering slimme meters : stap voor stap (Eandis-distributiegebied) Eerste proefproject meters Leest en Hombeek doel : testen technische haalbaarheid van datacommunicatie en mogelijke meterfunctionaliteiten in operationele omgeving minimale hinder voor betrokken inwoners communicatie in samenwerking met stadsbestuur Mechelen Na positieve evaluatie : project meters Verspreid over Vlaanderen Uittesten business- en marktprocessen Uittesten uitrol processen Europees assessment Globale uitrol meters vanaf 2014 Gans Vlaanderen enkel na positieve evaluatie van alle projectfasen 6

7 Invoering slimme meters : stap voor stap (Infrax-distributiegebied) Eerste proefproject 300 meters verspreid over Infrax-gebied doel : testen technische haalbaarheid van datacommunicatie en mogelijke meterfunctionaliteiten in operationele omgeving minimale hinder voor betrokken inwoners Na positieve evaluatie : deelname in gezamenlijk project meters Verspreid over Vlaanderen Uittesten business- en marktprocessen Uittesten uitrol processen Europees assessment 7

8 Het programma Slimme Meters omvat 3 fasen, gevolgd door nazorg: PoC ( ), Piloot ( ) en Uitrol ( ) Voorbereiding Implementatie M Mijlpaal PoC Piloot (*) Uitrol M0 M1 M2 Nazorg 8

9 Innovatief concept van Eandis Centrale computer Verbinding met internet Aardgasmeter Elektriciteitsmeter met filter Laagspanningsnet 9 99

10 Opstelling nieuwe verbruiksmeter in de Proof of Concept faze Meterkast elektriciteit plaats opstelling behouden bij oudere installaties : plaatsen nieuwe kast Kast met filters G4-G6 Aardgasmeter oude vervangen door nieuwe Verbinding naar modem Verouderde aansluitkabels en gasbuizen worden vervangen Budgetmeters worden niet vervangen Slimme meter wordt in serie met de budgetmeter geplaatst

11 Mogelijke functionaliteiten Slimme Meter netwerk Netmanagement Registratie verbruikscurve Schakelmogelijkheden Sneller detecteren/oplossen van netstoringen Fraude/foutdetectie Communicatie Near Real time datacommunicatie Autodetectie meter in netwerk Beheren van Alarmen/events /status Communicatie met andere meters/sensoren 11 Tarieven & voorafbetaling SM configureerbaar als budgetmeter Voorafbetalingssysteem zonder fysische interventie Meerdere tarieven en/of variabele tarieven configureerbaar Tariefperiodes configureerbaar Metrologie Op aanvraag en automatisch doorsturen van meetgegevens Opslaan 15 -waarden over gedefinieerde periode(s) 4-kwadrantenmeting Schakelen van op afstand Afsluiten/aansluiten E/G-meters Individueel of collectief afschakelen/begrenzen E-levering Informatie Berichten sturen naar lokale display (vb geplande werken) Energie benchmarking informatie voor de klant REG

12 Uitdaging voor Eandis Manuele meteruitlezing Jaarlijks (YMR) Maandelijks (MMR) Automatische meteruitlezing (AMR) Kwartierwaarden Opsporen defecten Energieefficiëntie richtlijn Advanced metering infrastructuur (AMI) Bi-directioneel Programmeerbaar Opties voor Gebruiksduur, Europese publicatie Smart meters Elektronische meters Communicatie geïntegreerd Schakelmogelijkheid Power Quality Spanning en stroom Reactief Meter en distributienet management Detectie van fraude Upgradable van op afstand uitbreidbaar Smart Grids Energiemanagementdiensten Toegang tot home area network WEB-gebaseerde applicaties Demand Response Structuring Prepayment Distributie- netwerk Optimalisatie asset management Fase balancing Stabiliteit net Koppeling met GIS Koppeling met WFM 12

Eandis smart metering uitdaging en uitrol

Eandis smart metering uitdaging en uitrol Eandis smart metering uitdaging en uitrol Agenda 2 Visionair Seminarie 2010 10 05 Eandis Cijfers Eandis actief in 239 gemeenten 1.5 milljoen LP gasaansluitingen 2.5 milljoen LV elektriciteitsaansluitingen

Nadere informatie

Smart Grids. Situering Eandis in energiemarkt. Hernieuwbare energie voor gebouwen 13 september Producenten elektriciteit

Smart Grids. Situering Eandis in energiemarkt. Hernieuwbare energie voor gebouwen 13 september Producenten elektriciteit Hernieuwbare energie voor gebouwen 13 september 2012 Situering Eandis in energiemarkt Producenten elektriciteit CREG / VREG Invoerders aardgas Elia Fluxys Distributienetbeheerders Leveranciers Klanten

Nadere informatie

Energiedag voor lokale besturen VVSG. Heidi Lenaerts 26/10/2011

Energiedag voor lokale besturen VVSG. Heidi Lenaerts 26/10/2011 Energiedag voor lokale besturen VVSG Heidi Lenaerts 26/10/2011 Agenda 1. Huidig energiesysteem + evoluties 2. Wat zijn smart grids? 3. Link naar gebruikers & gebouwen 4. Wie is Smart Grids Flanders? Huidig

Nadere informatie

Stimuleren van een energienet in evenwicht. Opslag en Demand-side management

Stimuleren van een energienet in evenwicht. Opslag en Demand-side management Stimuleren van een energienet in evenwicht Opslag en Demand-side management Stimuleren van een energienet in evenwicht I. Context en doelstellingen I. Doelstellingen II. Uitdagingen III. Actief netbeheer

Nadere informatie

Resultaten en vooruitzichten voor het Vlaamse beleidsplatform Slimme netten

Resultaten en vooruitzichten voor het Vlaamse beleidsplatform Slimme netten Resultaten en vooruitzichten voor het Vlaamse beleidsplatform Slimme netten Thierry Van Craenenbroeck First Belgian Smart Grid Day 18/10/2012 Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt Kader

Nadere informatie

Beschouwingen over de invoering van smart metering in Brussel

Beschouwingen over de invoering van smart metering in Brussel Compteurs évolués Beschouwingen over de invoering van smart metering in Brussel Michel Quicheron Seminarie BRUGEL 1 april 2009 01/04/2009 1 Samenvatting 1. De slimme meter (smart meter): definitie, wettelijke

Nadere informatie

ECONOMISCHE EVALUATIE SLIMME METERSYSTEMEN IN BELGIË

ECONOMISCHE EVALUATIE SLIMME METERSYSTEMEN IN BELGIË ECONOMISCHE EVALUATIE SLIMME METERSYSTEMEN IN BELGIË Waar staan we en hoe gaan we nu verder? Seppe De Blust Kabinet van de Vlaamse minister van Energie OVERZICHT Eerste stappen KBA Vlaanderen - Beslissing

Nadere informatie

Agenda. Wat is een slimme meter? Waarom slimme meters? Invoering in Vlaanderen: welke fasering? Details over het Pilootproject Veel gestelde vragen

Agenda. Wat is een slimme meter? Waarom slimme meters? Invoering in Vlaanderen: welke fasering? Details over het Pilootproject Veel gestelde vragen Infoavond slimme meters Agenda Wat is een slimme meter? Waarom slimme meters? Invoering in Vlaanderen: welke fasering? Details over het Pilootproject Veel gestelde vragen Wat is een slimme meter? Wat is

Nadere informatie

Energie- en Klimaatdag 2017: Netbeheer van de toekomst. Welkom

Energie- en Klimaatdag 2017: Netbeheer van de toekomst. Welkom Energie- en Klimaatdag 2017: Netbeheer van de toekomst Welkom 1 Eandis in de energiemarkt CREG / VREG Decentrale producenten elektriciteit Centrale producenten elektriciteit Invoerders aardgas Elia Distributienetbeheerders

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

Slimme energie-oplossingen bij Colruyt vandaag en in de toekomst

Slimme energie-oplossingen bij Colruyt vandaag en in de toekomst Slimme energie-oplossingen bij Colruyt vandaag en in de toekomst Thomas Decamps Startevent Smart Energy Solutions 4 december 2012 Het energiebeleid bij Colruyt Group WE POWER Het energiebeleid bij Colruyt

Nadere informatie

IWT TETRA-PROJECT NANOGRIDS IN DE PRAKTIJK. Startvergadering 25/03/2013 15u Geel

IWT TETRA-PROJECT NANOGRIDS IN DE PRAKTIJK. Startvergadering 25/03/2013 15u Geel IWT TETRA-PROJECT NANOGRIDS IN DE PRAKTIJK Startvergadering 25/03/2013 15u Geel Eestermans Bart Lector - Onderzoeker Thomas More Kempen Kenniscentrum Energie 1 Smart Grid Microgrid Nanogrid WHAT'S IN A

Nadere informatie

Smart Wind Farm ConTrol. Frederik Hindryckx - SET5Y 28/01/2014

Smart Wind Farm ConTrol. Frederik Hindryckx - SET5Y 28/01/2014 Smart Wind Farm ConTrol Frederik Hindryckx - SET5Y 28/01/2014 Eandis in de energiemarkt CREG / VREG Producenten elektriciteit Invoerders aardgas Elia Distributienetbeheerders Fluxys Leveranciers Klanten

Nadere informatie

Welkom. Stand van zaken Programma Slimme Meters. Beleidsplatform - Vreg. 30 september 2013

Welkom. Stand van zaken Programma Slimme Meters. Beleidsplatform - Vreg. 30 september 2013 Welkom Stand van zaken Programma Slimme Meters 30 september 2013 Onderzoek stap voor stap 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Proefproject Leest & Hombeek 4 700 meters Test technologie

Nadere informatie

Welkom. Smart Grids Slimme netten? of Netten voor slimme mensen? 20 oktober 2010

Welkom. Smart Grids Slimme netten? of Netten voor slimme mensen? 20 oktober 2010 Welkom Slimme netten? of Netten voor slimme mensen? 20 oktober 2010 : probleemstelling Meer lokale productie Lokale injectie zorgt voor opwaartse stroom Fluctuerend en weinig controleerbaar Het netwerk

Nadere informatie

Slimme meters in Vlaanderen: van studie naar uitrol

Slimme meters in Vlaanderen: van studie naar uitrol Slimme meters in Vlaanderen: van studie naar uitrol 01/04/2009 Thierry Van Craenenbroeck Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt Inhoud Voortraject VREG: Studie Marktmodel Beleidsmatige

Nadere informatie

MARKTGEGEVENS ELEKTRICITEIT 2012: MARKTAANDELEN ACTIEVE LEVERANCIERS

MARKTGEGEVENS ELEKTRICITEIT 2012: MARKTAANDELEN ACTIEVE LEVERANCIERS MARKTGEGEVENS ELEKTRICITEIT 22: MARKTAANDELEN ACTIEVE LEVERANCIERS Sinds 24 bevraagt de VREG maandelijks de netbeheerders met betrekking tot het aantal toegangspunten per leverancier. Gegevens met betrekking

Nadere informatie

Uw nieuwe verbruiksmeters praktisch bekeken

Uw nieuwe verbruiksmeters praktisch bekeken Uw nieuwe verbruiksmeters praktisch bekeken Inhoud Wat is het doel van het onderzoeksproject Slimme meters?...3 Verandert er iets voor u?...4 Achter de schermen: hoe werkt het?...6 Verschillende soorten

Nadere informatie

Beheersing piekverbruik

Beheersing piekverbruik Beheersing piekverbruik Cis Vansteenberge Smart Building Congres 5 maart 2015 Beheersing piekverbruik 5/3/2015 1 Inhoud Inleiding Congestie Windprofiel Profiel zonne-energie Oplossingen DSM Opslag Besluit

Nadere informatie

MARKTGEGEVENS AARDGAS 2012: MARKTAANDELEN ACTIEVE LEVERANCIERS

MARKTGEGEVENS AARDGAS 2012: MARKTAANDELEN ACTIEVE LEVERANCIERS MARKTGEGEVENS AARDGAS 22: MARKTAANDELEN ACTIEVE LEVERANCIERS Sinds uari 24 bevraagt de VREG maandelijks de netbeheerders met betrekking tot het aantal toegangspunten per leverancier. Gegevens met betrekking

Nadere informatie

Slot evenement verslag ICASUS pilot Amersfoort

Slot evenement verslag ICASUS pilot Amersfoort Slot evenement verslag ICASUS pilot Amersfoort GELEERDE LESSEN BOTTOM UP AANPAK Basis voor concepten - FLEX4ALL - SOLAR4ALL - INSIGHT4ALL - TOGETHER4ALL - PROFIT4ALL Bottom-up engagement Tradi&onal Top-

Nadere informatie

Wat is VITO. » Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek. » Vision on Technology 01/10/2013 2 2013, VITO NV

Wat is VITO. » Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek. » Vision on Technology 01/10/2013 2 2013, VITO NV Wim Cardinaels Wat is VITO» Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek» Vision on Technology 01/10/2013 2 2013, VITO NV Onderzoek op maatschappelijke uitdagingen Minder afhankelijk fossiele brandstoffen

Nadere informatie

Mededeling van de Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 1 oktober 2012

Mededeling van de Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 1 oktober 2012 Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt Publiekrechtelijk vormgegeven extern verzelfstandigd agentschap Graaf de Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 19 B-1000 Brussel Gratis telefoon

Nadere informatie

In samenwerking met: Kritische analyse van ondersteuningsmaatregelen duurzame energie in Vl en Nl

In samenwerking met: Kritische analyse van ondersteuningsmaatregelen duurzame energie in Vl en Nl In samenwerking met: Partners: Met de steun van: Met financiële steun van: Agenda 13 u 30 Verwelkoming en toelichting doelstelling stakeholdersoverleg 13 u 35 Vergelijking 2020 doelstellingen België Nederland

Nadere informatie

Opslag van elektrische energie:

Opslag van elektrische energie: : Regelgevend kader Luc Decoster 17/02/2016 Gebruik van opslag Optimalisatie van het verbruik door de netgebruiker: Optimalisatie van het eigen verbruik In combinatie met lokale productie-installaties

Nadere informatie

nr. 225 van ROBRECHT BOTHUYNE datum: 13 maart 2015 aan ANNEMIE TURTELBOOM Distributienetbeheerders - Doorgeven van meterstanden

nr. 225 van ROBRECHT BOTHUYNE datum: 13 maart 2015 aan ANNEMIE TURTELBOOM Distributienetbeheerders - Doorgeven van meterstanden SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 225 van ROBRECHT BOTHUYNE datum: 13 maart 2015 aan ANNEMIE TURTELBOOM VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN BEGROTING, FINANCIËN EN ENERGIE Distributienetbeheerders

Nadere informatie

Sessie: Lezen van een energiefactuur vanuit financieel en technisch oogpunt

Sessie: Lezen van een energiefactuur vanuit financieel en technisch oogpunt Sessie: Lezen van een energiefactuur vanuit financieel en technisch oogpunt VEB Klantendag (16/10/2015) Inge Goessens Directeur Energie-efficiëntie Tom Feys Verantwoordelijke Facturatie & Inningen https://be.linkedin.com/in/tomfeys

Nadere informatie

Netkoppeling van decentrale productie

Netkoppeling van decentrale productie Netkoppeling van decentrale productie Infosessie land- en tuinbouwsector 8 juni 2007 Guido Claes Netkoppeling? 2 Wettelijke voorschriften netkoppeling Uitvoeringsbesluit hernieuwbare energie: o.a. de meting

Nadere informatie

MARKTGEGEVENS ELEKTRICITEIT 2017: MARKTAANDELEN ACTIEVE LEVERANCIERS

MARKTGEGEVENS ELEKTRICITEIT 2017: MARKTAANDELEN ACTIEVE LEVERANCIERS MARKTGEGEVENS ELEKTRICITEIT 27: MARKTAANDELEN ACTIEVE LEVERANCIERS Sinds 24 bevraagt de VREG maandelijks de netbeheerders met betrekking tot het aantal toegangspunten per leverancier. Gegevens met betrekking

Nadere informatie

De toekomst van omvormers, monitoring en energieopslag. Michiel Klees

De toekomst van omvormers, monitoring en energieopslag. Michiel Klees De toekomst van omvormers, monitoring en energieopslag Michiel Klees mklees@mastervolt.com 21-03-2017 Historie residentiele PV omvormers Mastervolt produceert al 25jr PV omvormers, met alle concepten ervaring.

Nadere informatie

Symposium Tarieven. 5 november 2013

Symposium Tarieven. 5 november 2013 Symposium Tarieven 5 november 2013 Agenda Huidige situatie Visie op toekomst Eandis - VREG Risico s Voorstellen 2 5 november 2013 REALITEIT Huidige situatie BUDGET Kostendekkend Recurrente activiteiten

Nadere informatie

TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid. Programmalijnen en speerpunten 2014

TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid. Programmalijnen en speerpunten 2014 TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid Programmalijnen en speerpunten 2014 Programmalijnen en aandachtspunten 1. Energiemanagement voor fleibiliteit van energiesysteem 2. Informatie en control

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

1. Voorstel functionaliteiten voor opname in TRDE/G. 1.1. Slimme meetinrichtingen Elektriciteit

1. Voorstel functionaliteiten voor opname in TRDE/G. 1.1. Slimme meetinrichtingen Elektriciteit Voorstel van aanpassing van de minimale functionaliteiten van slimme Meters na consultatie INHOUD------------------------------------------------------------------ FOUT! BLADWIJZER NIET GEDEFINIEERD. 1.

Nadere informatie

Introductie in Energie- & Industriesystemen TB141E - Hoorcollege 9 - Toekomstige Energie & Industriesystemen

Introductie in Energie- & Industriesystemen TB141E - Hoorcollege 9 - Toekomstige Energie & Industriesystemen Introductie in Energie- & Industriesystemen TB141E - Hoorcollege 9 - Toekomstige Energie & Industriesystemen Dr. ir. Émile J. L. Chappin Challenge the future 1 Mondiale uitdagingen Spanning tussen toename

Nadere informatie

Rapport van de Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt

Rapport van de Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt Rapport van de Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt van 19 januari 2017 met betrekking tot een stand van zaken van het proefproject slimme meters RAPP-2017-02 Inhoudsopgave 1. SVZ proefproject

Nadere informatie

Smart Grid. Verdiepende opdracht

Smart Grid. Verdiepende opdracht 2015 Smart Grid Verdiepende opdracht Inleiding; In dit onderdeel leer je meer over het onderwerp Smart Grid. Pagina 1 Inhoud 1. Smart Grid... 3 1.1 Doel... 3 1.2 Inhoud... 3 1.3 Verwerking... 8 Pagina

Nadere informatie

Buurzame Stroom collectieve PV op geschikte, maar onbenutte daken op wijkniveau gebruikerscoöperatie mee te investeren eigen verbruik af te stemmen

Buurzame Stroom collectieve PV op geschikte, maar onbenutte daken op wijkniveau gebruikerscoöperatie mee te investeren eigen verbruik af te stemmen Buurzame Stroom Met Buurzame stroom wil de Stad Gent met haar inwoners een experiment opzetten rond collectieve PV op geschikte, maar onbenutte daken op wijkniveau. De door die PV opgewekte energie wordt

Nadere informatie

MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit

MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit VRAAG: Hoe implementeer je betaalbare en uitvoerbare Real-time-business-optimized-flexibility in uw productiebedrijf?

Nadere informatie

Middels deze brochure bieden we inzicht in:

Middels deze brochure bieden we inzicht in: 2 Daarom energieopslag In het energieakkoord van 2013 is afgesproken dat Nederland in 2050 volledig draait op duurzame energie. Zon en wind worden daarmee de belangrijkste bronnen van elektriciteit. Een

Nadere informatie

Je elektronische verbruiksmeter praktisch bekeken

Je elektronische verbruiksmeter praktisch bekeken Je elektronische verbruiksmeter praktisch bekeken Inhoud Een elektronische meter: wat verandert er?...3 Je nieuwe elektriciteitsmeterkast...5 Verschillende soorten elektriciteitsmeters...6 Het meternummer...8

Nadere informatie

Slimme woningen & power quality SmartgridNL 4 juni 2013 Hoofddorp

Slimme woningen & power quality SmartgridNL 4 juni 2013 Hoofddorp Slimme woningen & power quality SmartgridNL 4 juni 2013 Hoofddorp Ron Visser Movares Energy Contactgegevens: Ron.Visser@movares.nl, 030-2654576, www.movares.nl/energy Slimme woningen & power quality Kenmerken

Nadere informatie

Distributienetbeheerder Imewo viert 35-jarig bestaan. Imewo bouwt aan de netten van de toekomst

Distributienetbeheerder Imewo viert 35-jarig bestaan. Imewo bouwt aan de netten van de toekomst 23 juni 2010 Distributienetbeheerder Imewo viert 35-jarig bestaan Imewo bouwt aan de netten van de toekomst Tijdens de algemene vergadering van distributienetbeheerder Imewo werden de activiteiten en jaarresultaten

Nadere informatie

Verstandig investeren in bedrijfszekerheid en dienstverlening

Verstandig investeren in bedrijfszekerheid en dienstverlening 3 juli 2009 Verstandig investeren in bedrijfszekerheid en dienstverlening Tijdens de Algemene Vergadering van distributienetbeheerder Gaselwest werden de activiteiten en jaarresultaten 2008 voorgelegd.

Nadere informatie

INF.HSK.GSA.010.05.15 HOE COMMUNICEERT UW KAIFA SLIMME METER?

INF.HSK.GSA.010.05.15 HOE COMMUNICEERT UW KAIFA SLIMME METER? INF.HSK.GSA.010.05.15 HOE COMMUNICEERT UW KAIFA SLIMME METER? INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 3 2. Bij welke meters kan de communicatie-informatie bekeken worden? 3 3. Welke informatie komt op het display?

Nadere informatie

Bouwen aan de netten van de toekomst

Bouwen aan de netten van de toekomst 24 juni 2010 Intergem viert 30-jarig bestaan Bouwen aan de netten van de toekomst Tijdens de algemene vergadering van distributienetbeheerder Intergem werden de activiteiten en jaarresultaten 2009 voorgelegd.

Nadere informatie

Hoe en met wie communiceert uw Kaifa slimme meter?

Hoe en met wie communiceert uw Kaifa slimme meter? Hoe en met wie communiceert uw Kaifa slimme meter? Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Bij welke meters kan de communicatie-informatie bekeken worden? 4 3. Welke informatie komt op het display? 5 4. Waarom

Nadere informatie

Belfius award Slimme stad Maneblussers gaan met visie voor Lunavision

Belfius award Slimme stad Maneblussers gaan met visie voor Lunavision Belfius award Slimme stad Maneblussers gaan met visie voor Lunavision Maneblussers gaan met visie voor Lunavision 1. Inleiding en algemeen kader 2. Investeren in innovatieve infrastructuur 3. Investeren

Nadere informatie

Regionaal Technologisch Centrum Mechelen

Regionaal Technologisch Centrum Mechelen Welkom Regionaal Technologisch Centrum Mechelen Netstructuur zware industrie transformator industriële klant industrie directe klant residentiële klant elektriciteitcentrale transformator HS/MS transformator

Nadere informatie

Regulering van en toezicht op het distributienetbeheer

Regulering van en toezicht op het distributienetbeheer Regulering van en toezicht op het distributienetbeheer Duurzame energienetten in Vlaanderen 23/03/2010 Dirk Marginet Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt Inhoudsopgave Rol decentrale

Nadere informatie

Gelijkstroomnet in Nederland

Gelijkstroomnet in Nederland CONCEPT TER DISCUSSIE Gelijkstroomnet in Nederland Publieke gelijkstroomdienst mogelijk maken Plan van Aanpak AM Realisatie & Aanbesteding Programma Gelijkstroom CONCEPT TER DISCUSSIE Again a war of currents?

Nadere informatie

nr. 74 van ROBRECHT BOTHUYNE datum: 30 november 2015 aan ANNEMIE TURTELBOOM Budgetmeters - Oplaadpunten

nr. 74 van ROBRECHT BOTHUYNE datum: 30 november 2015 aan ANNEMIE TURTELBOOM Budgetmeters - Oplaadpunten SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 74 van ROBRECHT BOTHUYNE datum: 30 november 2015 aan ANNEMIE TURTELBOOM VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN BEGROTING, FINANCIËN EN ENERGIE Budgetmeters

Nadere informatie

Workshop Decentrale energievoorziening onder lokaal beheer. Géry Vanlommel 30 maart 2009

Workshop Decentrale energievoorziening onder lokaal beheer. Géry Vanlommel 30 maart 2009 Workshop Decentrale energievoorziening onder lokaal beheer Géry Vanlommel 30 maart 2009 Taken distributienetbeheerder takenpakket van DNB s niet langer beperken tot louter doorvoeren van elektriciteit

Nadere informatie

MARKTGEGEVENS AARDGAS 2017: MARKTAANDELEN ACTIEVE LEVERANCIERS

MARKTGEGEVENS AARDGAS 2017: MARKTAANDELEN ACTIEVE LEVERANCIERS MARKTGEGEVENS AARDGAS 27: MARKTAANDELEN ACTIEVE LEVERANCIERS Sinds uari 24 bevraagt de VREG maandelijks de netbeheerders met betrekking tot het aantal toegangspunten per leverancier. Gegevens met betrekking

Nadere informatie

Uitgebreide handleiding voor de Iskra slimme meter

Uitgebreide handleiding voor de Iskra slimme meter Uitgebreide handleiding voor de Iskra slimme meter AM550-TD2 CDMA versie 1.2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Wat is een slimme meter? 3 3. Waar moet een slimme meter aan voldoen? 4 4. Software of firmware

Nadere informatie

Uitdagingen voor de PV-sector

Uitdagingen voor de PV-sector Uitdagingen voor de PV-sector Alex Polfliet, voorzitter PV Vlaanderen Studiedag Energik : decentrale elektriciteitsproductie Gent, 23 mei 2012 1 Inhoud PV in België/Vlaanderen : stand van zaken Uitdagingen

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie

Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie 1 Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie Wij willen Betaalbare, Duurzame, Eigen Energie in Oosterhout 3 Waarom ONE Betaalbaar Duurzaam Eigen Samen Goedkoper dan de markt Winsten

Nadere informatie

Hoe en met wie communiceert uw Kaifa slimme meter?

Hoe en met wie communiceert uw Kaifa slimme meter? Hoe en met wie communiceert uw Kaifa slimme meter? Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Bij welke meters kan de communicatie-informatie bekeken worden? 3 3. Welke informatie komt op het display? 4 4. Waarom

Nadere informatie

Positioning paper Warmtepompen in smart grids

Positioning paper Warmtepompen in smart grids Positioning paper Warmtepompen in smart grids Maart 2013 2 Positioning paper Dit document is bedoeld om beslissers en beleidsmakers binnen netwerkbeheerders, centrale en decentrale overheden, grotere installatiebedrijven,

Nadere informatie

HOE COMMUNICEERT UW LANDIS + GYR SLIMME METER?

HOE COMMUNICEERT UW LANDIS + GYR SLIMME METER? INF.HSL.GSA.011.05.15 HOE COMMUNICEERT UW LANDIS + GYR SLIMME METER? INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 3 2. Bij welke meters kan de communicatie-informatie bekeken worden? 3 3. Welke informatie komt op het display?

Nadere informatie

All about Energy College Doel van dit ronde tafel gesprek

All about Energy College Doel van dit ronde tafel gesprek All about Energy College Doel van dit ronde tafel gesprek Een gezamenlijk project definiëren, dat samen met ons netwerk succesvol kan worden gerealiseerd. Het definiëren van uw Roadmap naar 26 mei 2025

Nadere informatie

Het bewaken en verbeteren van de netspanningskwaliteit in de energievoorziening

Het bewaken en verbeteren van de netspanningskwaliteit in de energievoorziening Het bewaken en verbeteren van de netspanningskwaliteit in de energievoorziening De decentrale invoeding van duurzame energie en de sterke toename van de toepassing van zuinige elektronische belastingen

Nadere informatie

Energiebeheer en opslag: de kern van de energierevolutie! SMA Solar Technology AG

Energiebeheer en opslag: de kern van de energierevolutie! SMA Solar Technology AG Energiebeheer en opslag: de kern van de energierevolutie! Inhoud 1 Motivatie 2 Lokaal energiebeheer en opslag in het netwerk 3 Oplossingen van SMA 2 Inhoud 1 Motivatie 2 Lokaal energiebeheer en opslag

Nadere informatie

DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015

DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015 DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015 Agenda Welkom door de Schepen Lode Dekimpe Inleiding SEAP door Kim Rienckens (provincie Oost-Vlaanderen) Nulmeting en uitdagingen

Nadere informatie

ENERGIEZUINIGE BEDRIJVENTERREINEN. 18 april 2013

ENERGIEZUINIGE BEDRIJVENTERREINEN. 18 april 2013 ENERGIEZUINIGE BEDRIJVENTERREINEN 18 april 2013 EUROPESE DOELSTELLING tegen 2020 en tov 1990 CO2-uitstoot verlagen met 20% energieverbruik met 20% verlagen aandeel hernieuwbare energie +20% STEUNMAATREGELEN

Nadere informatie

Argumentatie voor vastleggen van grens tussen generatoren type A en B (NC RfG versie 14/10/2015) 26 november 2015 Marc Malbrancke

Argumentatie voor vastleggen van grens tussen generatoren type A en B (NC RfG versie 14/10/2015) 26 november 2015 Marc Malbrancke Argumentatie voor vastleggen van grens tussen generatoren type A en B (NC RfG versie 14/10/2015) 26 november 2015 Marc Malbrancke Inleiding Artikel 5 van de NC RfG betreft Determination of significance

Nadere informatie

Open Data Estafette Duurzame Energie, 11 juni 2014, Amersfoort

Open Data Estafette Duurzame Energie, 11 juni 2014, Amersfoort Open Data Estafette Duurzame Energie, 11 juni 2014, Amersfoort Gaston Halders (Enexis) Arjan van Diemen (TNO) Derek Rodenberg (KPN) Energie Informatie Agenda Introductie sprekers Projectachtergrond Het

Nadere informatie

Verstandig investeren in bedrijfszekerheid en dienstverlening

Verstandig investeren in bedrijfszekerheid en dienstverlening 30 juni 2009 Verstandig investeren in bedrijfszekerheid en dienstverlening Op 30 juni 2009 heeft distributienetbeheerder Iveka in Turnhout de jaarresultaten 2008 voorgesteld. In 2008 investeerde Iveka

Nadere informatie

Elektrisch tekenen: begeleiding

Elektrisch tekenen: begeleiding Elektrisch tekenen: begeleiding Vakinhoud: Deel I: residentieel Elektrische schema s leren lezen en tekenen AREI Oefeningen Deel II: industrieel Industriële motorschakelingen Oefeningen In het labo maken

Nadere informatie

Op weg naar het net van de toekomst. Evaluatie Dali pilot. Vught. 21 april 2016

Op weg naar het net van de toekomst. Evaluatie Dali pilot. Vught. 21 april 2016 Op weg naar het net van de toekomst Evaluatie Dali pilot Vught 21 april 2016 Welkom Agenda - Dali pilot Enexis en evaluatie - Leveranciers; Alfen en Hager - Pauze - Leveranciers; Datawatt en Phoenix -

Nadere informatie

Hoe komt de energieprijs tot stand en welke mogelijkheden zijn er om hierop te besparen? Fanny Schoevaerts

Hoe komt de energieprijs tot stand en welke mogelijkheden zijn er om hierop te besparen? Fanny Schoevaerts Hoe komt de energieprijs tot stand en welke mogelijkheden zijn er om hierop te besparen? Fanny Schoevaerts VREG Doe de V-test en bespaar op uw energiefactuur. VREG Fanny Schoevaerts 8 oktober 2015 Agenda

Nadere informatie

Studie Onthaalcapaciteit - reacties en bemerkingen ODE

Studie Onthaalcapaciteit - reacties en bemerkingen ODE Studie Onthaalcapaciteit - reacties en bemerkingen ODE VREG Beleidsplatform Slimme Netten 12/11/2012 Tine Deheegher, ODE Francies Van Gijzeghem, ODE ODE Koepelorganisatie duurzame energie Vlaams Gewest

Nadere informatie

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 31 maart 2011 Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 1. Inleiding: samenstelling energiefactuur In de verbruiksfactuur van de energieleverancier zijn de kosten van verschillende marktspelers

Nadere informatie

De wereld van Smart Grids Leuven, 5 oktober, 2010. Gerrit Jan Schaeffer Directeur Energie Groep VITO

De wereld van Smart Grids Leuven, 5 oktober, 2010. Gerrit Jan Schaeffer Directeur Energie Groep VITO De wereld van Smart Grids Leuven, 5 oktober, 2010 Gerrit Jan Schaeffer Directeur Energie Groep VITO The Web Titel 2 Wat zijn de kenmerken van de wereld van smart grids?» Alle aansluitingen aan het net

Nadere informatie

Mobiliteitsbeleid Eandis 2012-2013. Opleiding Vlaamse stichting voor verkeerskunde 8 mei 2013

Mobiliteitsbeleid Eandis 2012-2013. Opleiding Vlaamse stichting voor verkeerskunde 8 mei 2013 Mobiliteitsbeleid Eandis 2012-2013 Opleiding Vlaamse stichting voor verkeerskunde 8 mei 2013 Agenda Inleiding Resultaten mobiliteitsmaanden 2012 Evaluatie mobiliteitsmaanden 2012 2013 en verder 2 08/05/2013

Nadere informatie

De ontwikkeling van Smart grids. Our common future. Prof.dr.ir. Han Slootweg. 30 september 2016

De ontwikkeling van Smart grids. Our common future. Prof.dr.ir. Han Slootweg. 30 september 2016 De ontwikkeling van Smart grids Our common future Prof.dr.ir. Han Slootweg 30 september 2016 Agenda Het energiesysteem Verduurzaming van het energiesysteem De energietransitie Smart Grids 2 Energievoorziening

Nadere informatie

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Wim Tindemans Manager Business Applications Business and Automation Solutions Egemin NV Agenda Probleemstelling Tegenstelling tussen

Nadere informatie

Voortaan heeft u zèlf de controle over uw energiekosten! Dezelfde energie goedkoper

Voortaan heeft u zèlf de controle over uw energiekosten! Dezelfde energie goedkoper Voortaan heeft u zèlf de controle over uw energiekosten! Dezelfde energie goedkoper Een innovatie van Oxxio: de revolutie in energiemeting! Als u kiest voor energie van Oxxio, kiest u voor de goedkoopste

Nadere informatie

vtest.be Energiecontracten vergelijken? Doe de V-test VREG Koning Albert II-laan 20 bus 19 1000 Brussel vreg.be

vtest.be Energiecontracten vergelijken? Doe de V-test VREG Koning Albert II-laan 20 bus 19 1000 Brussel vreg.be V.U. André Pictoel, gedelegeerd bestuurder Energiecontracten vergelijken? VREG Koning Albert II-laan 20 bus 19 1000 Brussel vreg.be Doe de V-test gratis telefoonnummer 1700 (kies toets 3 Andere vragen)

Nadere informatie

De slimme woning wordt werkelijkheid?

De slimme woning wordt werkelijkheid? De slimme woning wordt werkelijkheid? Dominic Ectors Onderzoeker VITO/EnergyVille 1 VITO, KU Leuven, imec Onderzoek naar duurzame energie en intelligente energiesystemen 200 tal onderzoekers www.energyville.be

Nadere informatie

Verstandig investeren in bedrijfszekerheid en dienstverlening

Verstandig investeren in bedrijfszekerheid en dienstverlening 25 juni 2009 Verstandig investeren in bedrijfszekerheid en dienstverlening Op 25 juni 2009 vond in Affligem de Algemene Vergadering plaats van distributienetbeheerder Intergem en werden de jaarresultaten

Nadere informatie

Groene energie op bedrijfsniveau

Groene energie op bedrijfsniveau Groene energie op bedrijfsniveau 13-01-2009 Jan Pieters TREVI nv Dulle-Grietlaan 17/1 B-9050 Gentbrugge Tel. +32 9 220 05 77 Fax +32 9 222 88 89 www.trevi-env.com 1 INHOUD 1. Inleiding 2. Groene stroom

Nadere informatie

Energietransitie en schaalvoordelen

Energietransitie en schaalvoordelen Energietransitie en schaalvoordelen Samenvatting McKinsey-onderzoek Oktober 2013 CONTEXT Recent is door McKinsey, in opdracht van Alliander, een onderzoek uitgevoerd naar de vraag: Wat zijn de voordelen

Nadere informatie

Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015

Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015 Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015 De laatste tijd worden we overspoeld door marketing verhalen over de slimme meter en het slimme energienet. Men stelt dat met de komst van de slimme meter

Nadere informatie

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Verplicht aandeel hernieuwbare energie in nieuwbouw Vanaf 1 januari 2014 moet elke nieuwe woning, kantoor

Nadere informatie

Lighting Energy Controller. Distributie, advies & service in Benelux / Duitsland / Frankrijk

Lighting Energy Controller. Distributie, advies & service in Benelux / Duitsland / Frankrijk LEC Lighting Energy Controller Distributie, advies & service in Benelux / Duitsland / Frankrijk Energiereductie verlichtingsinstallaties de kenmerken van de LEC toepassing: Specifiek voor fluorescentie

Nadere informatie

Reglement voor de netkoppeling van fotovoltaïsche cellen

Reglement voor de netkoppeling van fotovoltaïsche cellen uitgavedatum 21-01-2014 eigendomsvoorbehoud Infrax Reglement voor de netkoppeling van fotovoltaïsche cellen Inhoud Lijst met afkortingen 3 Algemeen 4 1 PV-installatie

Nadere informatie

Standpunt van Synergrid met betrekking tot electrische voertuigen. Seminarie van 20 april 2010 FOD EKME

Standpunt van Synergrid met betrekking tot electrische voertuigen. Seminarie van 20 april 2010 FOD EKME Standpunt van Synergrid met betrekking tot electrische voertuigen Seminarie van 20 april 2010 FOD EKME INHOUD Voorstelling van Synergrid en de rol van de netbeheerders Integratie van elektrische voertuigen

Nadere informatie

Herziening tariefstructuur van de periodieke distributienettarieven. 24 juni 2016

Herziening tariefstructuur van de periodieke distributienettarieven. 24 juni 2016 Herziening tariefstructuur van de periodieke distributienettarieven 24 juni 2016 Inhoud 1. Situatieschets 1. Consultatie 2. Wettelijk kader 3. Evolutie nieuw energielandschap 4. Motivatie nieuwe tariefstructuur

Nadere informatie

Nieuwe methodiek CO 2 -voetafdruk bedrijventerreinen POM West-Vlaanderen. Peter Clauwaert - Gent 29/09/11

Nieuwe methodiek CO 2 -voetafdruk bedrijventerreinen POM West-Vlaanderen. Peter Clauwaert - Gent 29/09/11 Nieuwe methodiek CO 2 -voetafdruk bedrijventerreinen POM West-Vlaanderen Peter Clauwaert - Gent 29/09/11 Inhoud presentatie 1.Afbakening 2.Inventarisatie energie 3.CO 2 -voetafdruk energieverbruik 4.CO

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. Hoofdstuk 1. ENGIE & Digitalisering. Hoofdstuk 2. Digital Energy Solutions. Hoofdstuk 3. SDS Energy Cloud

INHOUDSOPGAVE. Hoofdstuk 1. ENGIE & Digitalisering. Hoofdstuk 2. Digital Energy Solutions. Hoofdstuk 3. SDS Energy Cloud INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 ENGIE & Digitalisering Digital Energy Solutions SDS Energy Cloud Hoofdstuk 1 ENGIE & Digitalisering ENGIE wereldwijd Activiteiten en kengetallen Topspeler

Nadere informatie

Match van vraag en aanbod

Match van vraag en aanbod Match van vraag en aanbod Globale verkenning van oplossingen, kosten en markt (bijgewerkte versie) Denktank Structurele veranderingen Energiemarkt, maart 2014 Frans Rooijers, Bettina Kampman Groei fluctuerend

Nadere informatie

Smart Energy Systems Op weg naar een energiediensten economie

Smart Energy Systems Op weg naar een energiediensten economie Smart Energy Systems Op weg naar een energiediensten economie Suzanne van Kooten 26 november 2012 9 februari 2012 De Energietransitie Vraag naar energie blijft stijgen Aandeel duurzaam moet omhoog De Energietransitie

Nadere informatie

Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014

Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014 1 Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014 Inhoud 2 1. Innovatietafel aanloop naar TKI Switch2SmartGrids 2. Actieplan Duurzame Energievoorziening link naar E-akkoord 3. Toekomstbeelden

Nadere informatie

Gebruikers en smart grids

Gebruikers en smart grids Gebruikers en smart grids KIvI NIRIA 23 Juni Gorinchem Geert Verbong Inhoud Belofte van Smart Grids: de actieve gebruiker Verschillende rollen Homo economicus De groene consument Nieuwe diensten De lastige

Nadere informatie

DE SLIMME METER VRAGEN EN ANTWOORDEN

DE SLIMME METER VRAGEN EN ANTWOORDEN DE SLIMME METER VRAGEN EN ANTWOORDEN Versie augustus 2012 In dit document vindt u vragen en antwoorden over de slimme meter gesorteerd op de volgende onderdelen: Algemeen Plaatsing van de meter Keuzevrijheid

Nadere informatie

Energiecontracten vergelijken? Doe de V-test

Energiecontracten vergelijken? Doe de V-test Energiecontracten vergelijken? Doe de V-test Veel mensen betalen nog altijd te veel voor elektriciteit en aardgas. Toch is overstappen naar een voordeliger contract of veranderen van energieleverancier

Nadere informatie

Welkom Elektrische voertuigen 6 juli 2011

Welkom Elektrische voertuigen 6 juli 2011 Welkom Elektrische voertuigen 6 juli 2011 Agenda Project elektrische voertuigen Eandis Impact op netwerk elektriciteit Deelname proeftuin EVA 2 6 juli 2011 Technische gegevens voertuigen ( 1 ) 4 FIAT FIORINO

Nadere informatie