Clenbuterol. Clenbuterol

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Clenbuterol. Clenbuterol"

Transcriptie

1 123 1 Clenbuterol door drs. R. Schilt, apotheker Sectie Groeibevorderaars Rijks-Kwaliteitsinstituut voor land- en tuinbouwprodukten (RIKILT-DLO) Postbus 230, 6700 AE Wageningen 1. Inleiding Chemische en farmacologische eigenschappen Chemische eigenschappen Farmacologische eigenschappen Groeibevorderaars Regelgeving en controle Acceptatie regelgeving Controlerende laboratoria Analytisch onderzoek Conclusies Ontwikkelingen Referenties

2 Inleiding Clenbuterol is een stof met een relatief grote bekendheid. Als vertegenwoordiger van een groep van geneesmiddelen toepasbaar bij mens en dier als gladde spierverslapper bij asthma-aanvallen of een dreigende abortus, bleek clenbuterol een interessante groeibevorderende bijwerking te vertonen. Bij runderen en schapen en in mindere mate bij varkens en pluimvee brengt clenbuterol een verschuiving teweeg in de verhouding aan vlees (spiervlees) en vet in het dier (het zogenaamde herverdelende effect). Het resultaat van behandeling is meer vlees en minder vet, wat resulteert in een beter economisch rendement. Bij kalveren is vastgesteld dat een meeropbrengst van ƒ 200, tot ƒ 250, per dier haalbaar is. Een meeropbrengst van ƒ 300, of meer is wettelijk strafbaar gesteld. Er zijn vele aan clenbuterol verwante stoffen bekend die veel worden gebruikt. Clenbuterol is in het verleden bij de mens toegepast, maar momenteel niet meer vanwege de geringe therapeutische breedte (d.w.z. de kleine marge in dosering tussen gewenste en ongewenste (bij)werkingen). Bij de mens worden salbutamol (Ventolin ), terbutaline (Bricanyl ) en fenoterol (Berotec ) wel veel voorgeschreven als anti-asthmatica. 2. Chemische en farmacologische eigenschappen 2.1. Chemische eigenschappen Clenbuterol is een vertegenwoordiger van de groep van de sympathicomimetica (zie 2.2), afgeleid van het lichaamseigen epinefrine (adrenaline) en norepinefrine (noradrenaline). Clenbuterol (NAB 365; 4-amino-alpha-[(tert.-butylamino)methyl]- 3,5-dichlorobenzylalcohol hydrochloride of 4-amino-3,5-dichloroalpha-[(1,1-dimethylethyl)-aminomethyl]-benzeenmethanol; CA Index name; CAS no ) heeft een molecuulgewicht van 277,2 Dalton en een smeltpunt van 115 C. Het is verkrijgbaar in de vorm van het HCl-zout (molecuulgewicht 313,65 en een smeltpunt van 174 C) als een wit kristallijne stof. In gedeprotoneerde vorm

3 123 4 Clenbuterol Cl OH CH H 2 N CH CH 2 NH C CH 3 CI CH 3 HO OH HO CH CH 2 NH CH 3 Figuur 1. De chemische structuur van clenbuterol (1.) en epinefrine (r). (ph > 9.5) is clenbuterol goed oplosbaar in organische oplosmiddelen. De synthese is beschreven in de octrooiliteratuur en door Keck et al (1972). Uitgaande van 4-amino-3,5-dichloor-acetofenon wordt het 4-amino-alpha-broom-3,5-dichloor-acetofenon gevormd. Dit wordt met t-butyl-amine tot 4-amino-alpha-t-butyl-amino-3,5- dichloor-acetofenon omgezet, dat vervolgens met natriumboorhydride wordt gereduceerd tot de gewenste aminoëthanol-vorm. In feite is er sprake van een blokkendoos -synthese. Door het variëren van het acetofenon en het (primaire of secundaire amine) is het relatief eenvoudig chemische varianten te maken, hetgeen ook is gebleken in de praktijk. Clenbuterol is als enig zogenaamd sympathicomimeticum (zie 2.2. Farmacologische eigenschappen) in Nederland geregistreerd als dierbehandelingsmiddel voor toepassing als hoestmiddel en bij dreigende abortus bij runderen en paarden. Naast de reguliere door de farmaceutische industrie geproduceerde clenbuterol bevattende toedieningsvormen, zijn ook andere preparaten in wisselende samenstelling beschikbaar op de zwarte markt. De toxiciteit wordt in de literatuur omschreven als matig. Langetermijnstudies bij ratten en honden gaven bij de rat geen beschadigingen te zien. Bij de hond werden lichte beschadigingen aan de hartspier geconstateerd. Clenbuterol is geen carcinogene stof, maar is door het werkingsmechanisme wel in staat de groei van cellen te beïnvloeden.

4 Farmacologische eigenschappen Het zenuwstelsel bestaat uit een willekeurig (sympathisch) en onwillekeurig (para-sympathisch) deel. Sturing aan de vele organen en weefsels vindt plaats via zenuwgeleiding en signaaloverdracht via het bloed m.b.v. hormonale stoffen. Deze hormonen binden aan specifieke receptoren die op de celmembraan of in de cel aanwezig zijn. Na binding aan de receptor vindt in de cel een reactie plaats die uiteindelijk leidt tot het gewenste effect. Deze hormonen worden mimetische stoffen genoemd; voor het sympathisch zenuwstelsel de sympathicomimetische stoffen. Binnen de groep van epinefrine-afgeleide, sympathicomimetische stoffen wordt op basis van de sterkte van de binding aan de receptor onderscheid gemaakt tussen verschillende typen. In tabel 1 is de verdere onderverdeling van de β-receptoren weergegeven met de belangrijkste effecten. De effecten zijn niet absoluut gescheiden, soms leidt een hoge dosering van β 2 -sympathicomimeticum ook tot β 1 -effecten. In de praktijk worden de β-sympathicomimetica ook β-agonisten genoemd. Tabel 1. Overzicht van de verschillende typen β-receptoren. Receptor Orgaan Effect β 1 hart verhoging frequentie en toename slagvolume β 2 longen rontspanning gladde spieren van de bronchiën baarmoeder ontspanning gladde spieren van de baarmoeder intermediair β 2 of β 3 vetcellen vetafbraak (lipolyse) De verschillende effecten worden verkregen na activatie van de β-receptor. Clenbuterol wordt als een stof met hormonale werking beschouwd omdat het werkingsmechanisme analoog is aan dat van door de bijnier als hormoon afgescheiden epinefrine. Clenbuterol en salbutamol zijn bewezen β 2 -receptor activerende stoffen (beta(2)-agonisten); in hogere dosering treedt ook β 1 -stimulatie op hetgeen aanleiding geeft tot bijwerkingen als hartkloppingen, trillingen en hoofdpijn. Over een mogelijke werking van clenbuterol als β 3 -agonist is weinig bekend. Alhoewel veel onderzoek is uitgevoerd met clenbuterol en andere sympathicomimetica is het precieze mechanisme van de groeibevor-

5 123 6 Clenbuterol dering nog niet opgehelderd. Er is invloed op zowel de eiwitaanmaak als afbraak; het nettorendement is een toename. Sterker is het effect op de vetafbraak: de hydrolyse van vet wordt duidelijk gestimuleerd. De effectiviteit als herverdeler/groeibevorderaar verschilt per stof en diersoort. 3. Groeibevorderaars Er bestaan verschillende type groeibevorderaars, die afzonderlijk of in combinatie kunnen worden toegepast om vleesproducerende dieren beter en/of sneller te laten groeien (zie tabel 2). Tabel 2. Overzicht van de verschillende typen groeibevorderaars. Stofgroep Hoofd-effect Toegestaan stoffen met anti-microbiële werking (antibiotica) β-agonisten (hormonaal actief) anabole steroïden: stoffen identiek aan of afgeleid van geslachtshormonen (testosteron, estradiol en progesteron) stoffen identiek aan of afgeleid van de glucocorticoïden (cortisol) bovine somatotropine (rundergroeihormoon) anti-hormonale schildklierremmers (thyreostatica) verandering maagdarmflora vergroting vlees/ vetverhouding toename spierweefsel (vlees) ondersteunend effect op andere stoffen vergroting vlees/ vetverhouding vocht vasthouden een aantal stoffen is geregistreerd nee nee nee nee nee 4. Regelgeving en controle Het gebruik van stoffen met groeibevorderende werking is in de Europese Unie niet toegestaan, met uitzondering van een aantal geregistreerde stoffen met anti-microbiologische werking (antibiotica), zie tabel 1. Samenvattend kan worden gezegd dat gebruik van hormonaal actieve groeibevorderende stoffen (zoals anabole steroïden en β-agonisten) op ieder moment van de produktiefase verboden is.

6 123 7 Binnen de 15 lidstaten van de EU wordt controle uitgeoefend op de naleving van dit verbod via monitoring (regelmatig steekproefsgewijs onderzoek, het zogenaamde nationale plan) en per land verschillend gericht survey-onderzoek. De controle maakt onderdeel uit van de nationale wetgeving. In Nederland is een aantal wetten en zogenaamde produktschapsverordeningen van kracht. De belangrijkste zijn de Vleeskeuringswet, de Diergeneesmiddelenwet, de Wet economische delicten en de produktschapsverordeningen Stoffen met hormonale werking en Stoffen met sympathicomimetische werking. 5. Acceptatie regelgeving Er bestaat een steeds terugkomende discussie over de toelaatbaarheid van groeibevorderaars. Hierbij spelen economische aspecten (concurrentie), ethische aspecten (diervriendelijkheid) en de mogelijke schadelijkheid van eventuele residuen in vlees voor de consument een rol. Van een drietal lichaamseigen en twee synthetische groeibevorderaars is recent door de Codex Alimentarius (onderdeel van de World Health Organization (WHO) en de Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO)) vastgesteld dat bij correcte toepassing geen risico bestaat voor de consument. Wel is bekend dat consumenten na het eten van lever met hoge gehalten aan clenbuterol de werking en bijwerkingen van dit middel aan den lijve hebben ondervonden (symptomen als nervositeit, hartkloppingen, spiertrillingen, spierpijn en hoofdpijn). In de Verenigde Staten is een aantal groeibevorderaars identiek aan en afgeleid van de steroïden toegestaan bij de vleesproduktie. Door een in april 1994 in Urugay afgesloten GATT overeenkomst (General Agreement on Tariffs and Trade) mogen geen belemmeringen bestaan in de handel van vlees van deze legaal met groeibevorderaars behandelde runderen. In de EU wordt o.a. door de consumentenorganisaties sterk bezwaar gemaakt tegen de import van dieren die met groeibevorderaars zijn behandeld. In 1996 zal door de EU een besluit moeten worden genomen over het al dan niet toelaten van dit importvlees, waarbij ook het mogelijk toestaan van het ge-

7 123 8 Clenbuterol bruik van (bepaalde) groeibevorderaars in de EU zelf aan de orde komt. 6. Controlerende laboratoria In Nederland wordt de controle op het mogelijk gebruik van groeibevorderaars reeds meer dan 20 jaar uitgevoerd door de rijksoverheid, te weten het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (LNV). De actieve laboratoria zijn voor VWS het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en voor LNV het Rijks- Kwaliteitsinstituut voor land- en tuinbouwprodukten (RIKILT- DLO) en de Rijksdienst voor de Keuring van Vee en Vlees (RVV). Het RIVM en het RIKILT-DLO zijn door de EU erkend als nationale referentielaboratoria en daardoor verantwoordelijk voor de toegepaste onderzoeksmethoden en de kwaliteit van het onderzoek. Het RIVM is recent benoemd tot communautair referentielaboratorium voor de steroïden voor de gehele EU. Het overgrote deel van de genomen urine- en lever-monsters wordt routinematig onderzocht door het Centraal Laboratorium van de RVV. Gericht opsporingsonderzoek in opdracht van de Algemene Inspectiedienst (AID) van LNV vindt plaats bij het RIKILT-DLO, bewakingsonderzoek in opdracht van de Veterinaire Hoofdinspectie (VHI) van VWS bij het RIVM. De kwaliteit van het laboratoriumonderzoek is van groot belang; de drie overheidslaboratoria hebben allen een erkend kwaliteitssysteem (zogenaamde Sterlab-erkenning). Sinds een aantal jaren worden ook controles verricht bij kalveren en runderen door het producerende bedrijfsleven, verenigd in de Produktschappen. Voor de controle van kalveren is de Stichting Kwaliteitsgarantie Vleeskalversector (SKV) opgericht en voor de controle van de runderen de Kwaliteitscontrole Rundersector (KCR). Het monsteronderzoek wordt uitgevoerd door TNO. Zowel op beleidsmatig als het keuringstechnisch vlak werken overheid en bedrijfsleven samen om tot een goede afstemming te komen. De analytische facetten en kwaliteitsbewaking (quality assurance en quality control, QA&QC) worden maandelijks door de 4 genoemde laboratoria besproken.

8 Analytisch onderzoek Voor het meer routinematige onderzoek wordt waar mogelijk gebruik gemaakt van screeningsmethoden. Screeningsmethoden kunnen worden gezien als methoden die snel en goedkoop grotere aantallen monsters kunnen onderzoeken op de aanwezigheid van een bepaalde stof of stofgroep. In het algemeen wordt het eindresultaat gezien als indicatief en is nog onvoldoende hard om tot een definitieve uitspraak te komen. Een techniek die zeer geschikt is voor screeningsonderzoek is de immuno-assay. Deze test is zodanig opgezet dat de te onderzoeken stof aanwezig in een monster, na een eventuele eenvoudige monsterbewerking, een competitie aangaat met een zeer sterk op de stof lijkende gelabelde stof om een beperkte hoeveelheid, specifiek tegen de stof opgewekte antilichamen (immunoglobulinen). Hoe meer stof in het monster aanwezig is hoe minder van de gelabelde stof kan binden aan de antilichamen. Dit label is vaak een enzym dat, nadat de nog niet gebonden in de test aanwezige gelabelde stof is verwijderd, een kleuromzetting teweeg kan brengen. Meer stof betekent dan minder kleur. Met behulp van bekende hoeveelheden van de standaardstof wordt een kalibratiecurve gemaakt, waarna de schijnbare gehalten in het monster kunnen worden berekend. Alle stoffen die een zekere mate van binding vertonen met de antilichamen dragen bij aan het gemeten signaal. Voordat tot afkeuring wordt overgegaan wordt bevestigingsonderzoek m.b.v. gaschromatografie-massaspectrometrie (GC-MS) uitgevoerd. Door de lage gehalten van de β-agonisten in urine of lever, in de orde van µg per kg (ppb-niveau), worden methoden toegepast met een hoge mate van monster-opzuivering. Voor de β-agonisten bestaan hiervoor enkele mogelijkheden. Een o.a. door het RIKILT- DLO ontwikkelde en bij meerdere laboratoria toegepaste extractie en opzuiverings-procedure, is het gebruik maken van specifieke, in eigen beheer opgewekte, antilichamen gekoppeld aan een dragermateriaal, immuno-affiniteitschromatografie (IAC) genaamd. Het resulterende extract wordt vervolgens gederivatiseerd, waarbij de vluchtigheid van de β-agonisten toeneemt en de gaschromatische analyse wordt verbeterd. Bij het onderzoek wordt gebruik gemaakt van zogenaamde door de EU voorgeschreven kwaliteits- en identificatie criteria (93/256/EU). In het kort komt het neer op het meten

9 Clenbuterol van vier karakteristieke massafragmenten, die op de juiste retentietijd in een bepaalde verhouding moeten voorkomen. Omdat het voor clenbuterol moeilijk is om bij lage gehalten aan deze criteria te voldoen wordt een combinatie van twee derivaten gemeten of worden twee ionisatietechnieken toegepast. 8. Conclusies Groeibevorderaars geven de mogelijkheid, in combinatie met een goed voedselaanbod, een extra spieraanzet en/of een meerwaarde te geven bij runderen. De groep van de β-agonisten, waarvan clenbuterol de bekendste is, haalt regelmatig de pers. Een vaak gehoord argument hierbij is dat clenbuterol het verschil uitmaakt tussen verlies of enige winst in de rundveemesterij, die economisch gezien onder grote druk staat. Tussen deze niet toegestane groeibevorderaars en de toegestane groeibevorderaars (stoffen met anti-microbiële werking) moet een duidelijk onderscheid gemaakt worden. Het keuringsonderzoek in Nederland is intensief en van hoge kwaliteit. Er zijn vele bekende en potentieel bruikbare groeibevorderaars. Bij de controle wordt daarom meer en meer gebruik gemaakt van de detectie op basis van de biologische werking i.p.v. uitsluitend een gerichte analytisch-chemische bepaling. 9. Ontwikkelingen Het gebruik van groeibevorderaars is aan sterke ontwikkelingen onderhevig. Vooral het type stoffen en stofgroepen wisselt relatief snel. Voor de effectieve controle en opsporing betekent dit een noodzaak tot continue aanpassing van procedures en analysemethoden. Zeker ook door de lage gehalten die moeten kunnen worden gemeten in bijvoorbeeld vlees, lever of de uitscheidingsprodukten zoals urine of mest. Bovendien wordt een belangrijk deel van de stoffen als metaboliet uitgescheiden, d.w.z. de toegediende moederstof is in het lichaam chemisch veranderd om de uitscheiding te bevorderen. De huidige sterk stofgerichte aanpak is minder flexibel als het gaat

10 om in te spelen op de vroegtijdige detectie van nieuw toegepaste, vaak chemisch afwijkende stoffen. Bij het onderzoek is een aantal richtingen aan te geven. Enerzijds kan effectiever worden gekeken naar de bekende stoffen door andere monstermaterialen te onderzoeken. Zo hoopt clenbuterol op in het pigment van het netvlies en de haren en is hierin langer aantoonbaar na de laatste toediening. Anderzijds is het mogelijk testen uit te voeren op ieder moment tijdens de produktie, eventueel op de boerderij zelf m.b.v. test kits. Ook worden er nieuwe procedures ontwikkeld. Het merendeel van de groeibevorderaars oefent een hormonaal effect uit, waarvan bij de opsporing gebruik kan worden gemaakt. Binnen het RIKILT- DLO wordt in samenwerking met de Vrije Universiteit in Amsterdam (door de EU medegefinancierd) onderzoek verricht naar een screeningsmethode gebaseerd op de bij alle β-agonisten voorkomende receptor-activerende eigenschappen. Door een stukje weefsel van de luchtpijp of darm in een orgaanbad-opstelling bloot te stellen aan een extract van bijvoorbeeld een urinemonster, is het mogelijk het spierverslappend effect te meten zelfs op het lage residu-niveau. Een andere aanpak is de door TNO toegepaste screeningsmethode met geïsoleerde receptoren. Het bevestigingsonderzoek moet wat betreft de mogelijkheden aansluiten op het screeningsonderzoek. Naast GC-MS zijn de mogelijkheden voor vloeistofchromatografiemassaspectrometrie (LC-MS) toegenomen. Onderzoek spitst zich hier toe op het type interface tussen LC en MS en de gebruikte monstervoorbewerking. 10. Referenties Geïnteresseerden kunnen voor een uitgebreide literatuurlijst contact opnemen met de auteur (zie p. 1 van deze Feitelijkheid). Hanrahan, J. P., Summary and Conclusions. In: Beta-agonists and their effects on animal growth and carcass quality; Hanrahan, J. P. (ed.); Elsevier Applied Science, London and New York (1987).

11 Clenbuterol Vandemeulenbroucke, J., De hormonenmaffia, Uitgeverij Fontein (1993). ISBN Dr. H. Herstel wordt bedankt voor het kritisch doorlezen van het manuscript.

Biotransformatie en toxiciteit van

Biotransformatie en toxiciteit van Biotransformatie en toxiciteit van paracetamol 062 1 Biotransformatie en toxiciteit van paracetamol Inleiding Paracetamol is het farmacologisch actieve bestanddeel van een groot aantal vrij en op recept

Nadere informatie

RIKILT Institute of Food Safety

RIKILT Institute of Food Safety RIKILT Institute of Food Safety In het kort Referentie instituut Metingen & Advies Onderzoek RIKILT Institute of Food Safety RIKILT Institute of Food Safety is onderdeel van de internationale kennisorganisatie

Nadere informatie

DIERGENEESKUNDIG GEBRUIK VAN ANTIBIOTICA IN NEDERLAND - DE FEITEN EN CIJFERS -

DIERGENEESKUNDIG GEBRUIK VAN ANTIBIOTICA IN NEDERLAND - DE FEITEN EN CIJFERS - DIERGENEESKUNDIG GEBRUIK VAN ANTIBIOTICA IN NEDERLAND - DE FEITEN EN CIJFERS - Tijdens een officiële bijeenkomst in Den Haag heeft de FIDIN op 12 april jl. haar afzetcijfers van anti-microbiële middelen

Nadere informatie

Klonen van dieren. Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie

Klonen van dieren. Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie Klonen van dieren Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie 2 Klonen van dieren Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie I: Wat is klonen? Klonen is het ongeslachtelijk voortplanten

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 769 Wijziging van de Diergeneesmiddelenwet Nr. 5 NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG Ontvangen 9 juni 1998 1. Inleiding Met belangstelling

Nadere informatie

Anabolica als groeibevorderaars bij

Anabolica als groeibevorderaars bij Anabolica als groeibevorderaars bij runderen 052 1 Anabolica als groeibevorderaars bij runderen Inleiding Anabolica zijn stoffen (hormonen) met anabole werking, dat wil zeggen, zij beïnvloeden de stofwisselingsprocessen,

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 8768 10 juni 2010 Regeling van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit van 2 juni 2010, nr. 127994, houdende

Nadere informatie

Inspanningsfysiologie. Energiesystemen. Fosfaatpool. Hoofdstuk 5. 1. Fosfaatpool 2. Melkzuursysteem 3. Zuurstofsysteem

Inspanningsfysiologie. Energiesystemen. Fosfaatpool. Hoofdstuk 5. 1. Fosfaatpool 2. Melkzuursysteem 3. Zuurstofsysteem Inspanningsfysiologie Hoofdstuk 5 Energiesystemen 1. Fosfaatpool 2. Melkzuursysteem 3. Zuurstofsysteem Fosfaatpool Anaërobe alactische systeem Energierijke fosfaatverbindingen in de cel Voorraad ATP en

Nadere informatie

Hoe doen ze dat: een medicijn maken?

Hoe doen ze dat: een medicijn maken? Hoe doen ze dat: een medicijn maken? Je neemt vast wel eens iets tegen de hoofdpijn of koorts. En vaak waarschijnlijk zonder er bij na te denken. Maar wist je dat het wel twaalf jaar duurt voordat een

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting. Inleiding

Nederlandse samenvatting. Inleiding Nederlandse samenvatting 157 Inleiding Het immuunsysteem (afweersysteem) is een systeem in het lichaam dat werkt om infecties en ziekten af te weren. Het Latijnse woord immunis betekent vrijgesteld, een

Nadere informatie

Masterplan Rationeel Gebruik Antibiotica van de Nederlandse Kalversector

Masterplan Rationeel Gebruik Antibiotica van de Nederlandse Kalversector Masterplan Rationeel Gebruik Antibiotica van de Nederlandse Kalversector Masterplan Rationeel Gebruik Antibiotica van de Nederlandse Kalversector pagina 1 Inleiding In Nederland wordt een toename waargenomen

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands

Samenvatting in het Nederlands Samenvatting in het Nederlands Samenvatting Men schat dat in 2005 ongeveer 40.000 mensen in Nederland een nieraandoening hadden. Hiervan waren ruim 5500 patiënten afhankelijk van dialyse. Voor dialysepatiënten

Nadere informatie

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET DIERGENEESMIDDEL ANTI-TETANUSSERUM 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Kwalitatief is een gezuiverd gemengd antiserum bekomen van

Nadere informatie

Position Paper HET GEBRUIK VAN ANTIBIOTICA ALS DIERGENEESMIDDEL

Position Paper HET GEBRUIK VAN ANTIBIOTICA ALS DIERGENEESMIDDEL Position Paper HET GEBRUIK VAN ANTIBIOTICA ALS DIERGENEESMIDDEL januari 2001 - 2 - Samenvatting De actuele discussie rond de problematiek van antibioticaresistentie bij de mens richt zich onder meer op

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting N EDERLANDSE SAMENVATTING Chapter 8 Nederlandse samenvatting 87 C HAPTER 8 In de prehistorie, toen er nog werd gejaagd met mes en speer, hing het leven af van een snelle reactie op eventuele verwondingen.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1984-1985 Rijksbegroting voor het jaar 1985 18600 Hoofdstuk XIV Ministerie van Landbouw en Visserij Nr. 99 VERSLAG VAN EEN MONDELING OVERLEG Vastgesteld

Nadere informatie

In overeenstemming met de MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT,

In overeenstemming met de MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT, BD/2011/REG NL 2118/zaak 200720 In overeenstemming met de MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT, Gezien het verzoek van Alfasan Nederland B.V. te WOERDEN d.d. 6 maart 1987 tot wijziging van de

Nadere informatie

BD/2012/REG NL 9867/zaak II. BIJSLUITER

BD/2012/REG NL 9867/zaak II. BIJSLUITER BD/2012/REG NL 9867/zaak 240600 15 II. BIJSLUITER BD/2012/REG NL 9867/zaak 240600 16 BIJSLUITER ENURACE 10, 10 mg tabletten voor honden 1. NAAM EN ADRES VAN DE VERGUNNINGHOUDER VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20128 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Blad, Clara Catelijne Title: A quest for connections : ligands for the HCA2, adenosine

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2004 497 Besluit van 20 augustus 2004, houdende wijziging van het Besluit bescherming tegen Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden,

Nadere informatie

De behandeling van borstkanker met Nolvadex

De behandeling van borstkanker met Nolvadex Meer informatie Voor meer informatie kunt u kijken op de internetsite www.astrazeneca.nl (onder het kopje Patiënteninformatie en vervolgens 'Kanker'). U kunt ook de brochure Borstkanker roept vragen op

Nadere informatie

BIJLAGE A SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

BIJLAGE A SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN BIJLAGE A SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET DIERGENEESMIDDEL Amo-Colmix w.o. 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Per gram: Werkzame bestanddelen: Colistinesulfaat 500.000

Nadere informatie

Labanalyse in de voedingsmiddelenindustrie, ook een kwestie van chemie. Ron Davidse Cargill B.V. Rotterdam, 31 maart 2011 www.cargill.

Labanalyse in de voedingsmiddelenindustrie, ook een kwestie van chemie. Ron Davidse Cargill B.V. Rotterdam, 31 maart 2011 www.cargill. Labanalyse in de voedingsmiddelenindustrie, ook een kwestie van chemie. Ron Davidse Cargill B.V. Rotterdam, 31 maart 2011 www.cargill.com Waarom analyseren we voedingsmiddelen? Eisen van overheidswege

Nadere informatie

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1/5 1. NAAM VAN HET DIERGENEESMIDDEL, 100 mg/ml / 0,05 mg/ml,oplossing voor injectie 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Per ml: Werkzame bestanddelen:

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting 185 Substance P and the Neurokinin 1 Receptor: from behavior to bioanalysis Affectieve stoornissen zoals angst en depressie zijn aandoeningen die een grote

Nadere informatie

Therapeutische toepassingen voor Angiotensine-(1-7) in hartfalen Ons inzicht in het ontstaan van hartfalen en de mogelijkheden voor therapie zijn in

Therapeutische toepassingen voor Angiotensine-(1-7) in hartfalen Ons inzicht in het ontstaan van hartfalen en de mogelijkheden voor therapie zijn in Samenvatting Therapeutische toepassingen voor Angiotensine-(1-7) in hartfalen Ons inzicht in het ontstaan van hartfalen en de mogelijkheden voor therapie zijn in de afgelopen decennia enorm toegenomen.

Nadere informatie

(Voor de EER relevante tekst)

(Voor de EER relevante tekst) 6.5.2015 NL L 115/25 UITVOERINGSVERORDENING (EU) 2015/724 VAN DE COMMISSIE van 5 mei 2015 tot verlening van een vergunning voor retinylacetaat, retinylpalmitaat en retinylpropionaat als en voor diervoeding

Nadere informatie

FIDIN ANTIBIOTICUMRAPPORTAGE 2003. opgesteld door de FIDIN Werkgroep Antibioticumbeleid

FIDIN ANTIBIOTICUMRAPPORTAGE 2003. opgesteld door de FIDIN Werkgroep Antibioticumbeleid FIDIN ANTIBIOTICUMRAPPORTAGE 2003 opgesteld door de FIDIN Werkgroep Antibioticumbeleid mei 2004 Den Haag - 2 - INLEIDING Surveillance van antibioticumresistentie is een elementair onderdeel voor het bepalen

Nadere informatie

DUIDELIJKHEID OVER WACHTTIJD

DUIDELIJKHEID OVER WACHTTIJD DUIDELIJKHEID OVER WACHTTIJD DUIDELIJKHEID OVER WACHTTIJD Vanaf 1 januari 2013 bestaat er een verbod tot het afleveren van slachtdieren, waarbij residuen boven de Maximale Residu Limiet, of een verboden

Nadere informatie

BIJSLUITER. COXEVAC, suspensie voor injectie voor runderen en geiten

BIJSLUITER. COXEVAC, suspensie voor injectie voor runderen en geiten BIJSLUITER COXEVAC, suspensie voor injectie voor runderen en geiten 1. NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN EN DE FABRIKANT VERANTWOORDELIJK VOOR VRIJGIFTE, INDIEN

Nadere informatie

Silica colloïdalis anhydrica Natrii methylis parahydroxybenzoas Natrii propyl parahydroxybenzoas. Acidum citricum monohydricum

Silica colloïdalis anhydrica Natrii methylis parahydroxybenzoas Natrii propyl parahydroxybenzoas. Acidum citricum monohydricum 1. Benaming Panacur suspensie 2,5 % ad us. vet. 2. Samenstelling Actief bestanddeel Fenbendazolum per ml 25.000 mg Andere bestanddelen Silica colloïdalis anhydrica Natrii methylis parahydroxybenzoas Natrii

Nadere informatie

BIJSLUITER. ENURACE 50, 50 mg tabletten voor honden

BIJSLUITER. ENURACE 50, 50 mg tabletten voor honden II. BIJSLUITER BIJSLUITER ENURACE 50, 50 mg tabletten voor honden 1. NAAM EN ADRES VAN DE VERGUNNINGHOUDER VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN EN DE FABRIKANT VERANTWOORDELIJK VOOR VRIJGIFTE Registratiehouder:

Nadere informatie

Algemene Informatie M-Controle Frequentie Reduced Checks (ALIM06) 29 December 2015 Versie: 1.1.1

Algemene Informatie M-Controle Frequentie Reduced Checks (ALIM06) 29 December 2015 Versie: 1.1.1 1. DOEL Deze instructie schrijft voor met welke frequentie de NVWA de materiële controle moet uitvoeren van partijen met oorsprong en herkomst een derde land, die worden aangeboden bij een Nederlandse

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting NEDERLANDSE SAMENVATTING Wat is astma? Astma is een aandoening die wordt gekenmerkt door vernauwing van de luchtwegen (oftewel bronchoconstrictie) na inademing van verschillende

Nadere informatie

SAMEN ME VAT A T T I T N I G

SAMEN ME VAT A T T I T N I G SAMENVATTING 186 Inleiding Het renine-angiotensine-aldosteron-systeem (RAAS) is een hormonaal systeem dat in belangrijke mate betrokken is bij de regulatie van bloeddruk en nierfunctie. Het RAAS is een

Nadere informatie

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1/5 1. NAAM VAN HET DIERGENEESMIDDEL 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Werkzame bestanddelen: Per 500 ml: 95,0 g calciumgluconaat 22,5 g calciumgluceptaat

Nadere informatie

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1/5 1. NAAM VAN HET DIERGENEESMIDDEL 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Per ml: Werkzame bestanddelen: Butafosfan 100 mg Cyanocobalamine (vitamine

Nadere informatie

Datum 31 maart 2015 Betreft Beantwoording vragen over private kwaliteitssystemen in varkens- en kalversector

Datum 31 maart 2015 Betreft Beantwoording vragen over private kwaliteitssystemen in varkens- en kalversector > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Directoraat-generaal Agro en Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den

Nadere informatie

Celtesten voor de risicobeoordeling van giftige stoffen in water

Celtesten voor de risicobeoordeling van giftige stoffen in water Celtesten voor de risicobeoordeling van giftige stoffen in water Sander van der Linden Biodetection Systems Waarom biologische testen? Huidige monitoring strategie bijna volledig gebaseerd of chemische

Nadere informatie

Op de voordracht van de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, van, kenmerk ;

Op de voordracht van de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, van, kenmerk ; Besluit van houdende wijziging van lijst I en lijst II, behorende bij de Opiumwet, in verband met plaatsing op lijst I van de middelen α-pvp, acetylfentanyl en 4-FA en plaatsing op lijst II van het middel

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2002 605 Besluit van 2 december 2002, houdende vaststelling van de heffing van bepaalde retributies krachtens de Vleeskeuringswet (Besluit retributies

Nadere informatie

Diervriendelijke keuzes door consumenten

Diervriendelijke keuzes door consumenten Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Diervriendelijke keuzes door consumenten Monitor Duurzame Dierlijke Producten 2009 Deze brochure is een uitgave van: Rijksoverheid Postbus 00000 2500

Nadere informatie

FAQ CASCADE VERSIE 10.12.2013

FAQ CASCADE VERSIE 10.12.2013 FAQ CASCADE VERSIE 10.12.2013 ALGEMENE INFORMATIE Het "cascade" systeem, wat is dat? Wat is de wettelijke basis? Het watervalof cascadesysteem is een strikt hiërarchisch systeem waarbij de dierenarts over

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING. Zie rubriek 6.1 voor de volledige lijst van hulpstoffen.

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING. Zie rubriek 6.1 voor de volledige lijst van hulpstoffen. SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET DIERGENEESMIDDEL Dilaterol 25 microgram/ml siroop voor paarden 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Per ml: Werkzaam bestandsdeel: Clenbuterolhydrochloride

Nadere informatie

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET DIERGENEESMIDDEL Dicural 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elke milliliter van de oplossing bevat: 2.1 Werkzame stof Difloxacine

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN - 1 - 1. NAAM VAN HET DIERGENEESMIDDEL MYOGASTER-E 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING - Werkzame bestanddelen: per ml: Alfa-tocoferolacetaat 100 mg - Natriumseleniet

Nadere informatie

BIJLAGE A SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

BIJLAGE A SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN BIJLAGE A SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET DIERGENEESMIDDEL SELGIAN 20 mg tablet voor honden 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Per tablet: Werkzaam bestanddeel: selegiline

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA 's-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA 's-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC

Nadere informatie

Hoofdstuk 11 D E W E R K I N G E N T O E P A S S I N G V A N B O T U L I N E T O X I N E A. Drs. Ed H. Wiltink

Hoofdstuk 11 D E W E R K I N G E N T O E P A S S I N G V A N B O T U L I N E T O X I N E A. Drs. Ed H. Wiltink Hoofdstuk 11 D E W E R K I N G E N T O E P A S S I N G V A N B O T U L I N E T O X I N E A Drs. Ed H. Wiltink 1 I n l e i d i n g Spieren trekken niet vanzelf samen, maar moeten daarvoor eerst via de zenuwen

Nadere informatie

Benzodiazepinen. Eindexamen vwo biologie pilot 2014-II

Benzodiazepinen. Eindexamen vwo biologie pilot 2014-II Benzodiazepinen Uit gezondheidsoverwegingen wordt in Nederland geprobeerd het gebruik van bepaalde kalmerende middelen, de benzodiazepinen, terug te dringen door ze niet meer te vergoeden via de zorgverzekering.

Nadere informatie

Immuunreactie tegen virussen

Immuunreactie tegen virussen Samenvatting Gedurende de laatste eeuwen hebben wereldwijde uitbraken van virussen zoals pokken, influenza en HIV vele levens gekost. Echter, vooral in de westerse wereld zijn de hoge sterftecijfers en

Nadere informatie

Chapter 10 C H A P T E R. Nederlandse Samenvatting

Chapter 10 C H A P T E R. Nederlandse Samenvatting Chapter 10 C H P R ederlandse Samenvatting 10 175 S M V I G Haemostase Hartinfarct en beroerte zijn het gevolg van trombi (bloed stolsels) die belangrijke vaten afsluiten en daardoor weefsel beschadiging

Nadere informatie

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1/5

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1/5 BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1/5 1 NAAM VAN HET DIERGENEESMIDDEL PLACIVET 2 KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Werkzaam bestanddeel: Acepromazine maleaat: 20 mg/ml. Hulpstoffen:

Nadere informatie

Polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK s) in tatoeagekleurstoffen. Februari 2015

Polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK s) in tatoeagekleurstoffen. Februari 2015 Polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK s) in tatoeagekleurstoffen Februari 2015 Colofon Projectnaam Tatoeëerders en Piercers Onderzoek PAK s in tatoeagekleurstoffen Divisie Consument & Veiligheid

Nadere informatie

Geschikt voor grote monsteraantallen

Geschikt voor grote monsteraantallen ELISA (mg eiwit/kg) immunologische test PCR Flowcytometrische methoden (niet het eiwit zelf maar het DNA wordt gedetecteerd, moleculairbiologische test), DNA kwantitatieve analytische methode Specifieke

Nadere informatie

Kenmerk VGP /3083193. Den Haag

Kenmerk VGP /3083193. Den Haag Kenmerk VGP /3083193 Den Haag Besluit houdende wijziging van lijst I en lijst II, behorende bij de Opiumwet, in verband met plaatsing op lijst I van het middel 4-methylmethcathinon (mefedron) en het middel

Nadere informatie

FAQ CASCADE VERSIE 1 10/2010

FAQ CASCADE VERSIE 1 10/2010 FAQ CASCADE VERSIE 1 10/2010 ALGEMENE INFORMATIE Het "cascade" systeem, wat is dat? Wat is de wettelijke basis? Het waterval- of cascadesysteem is een strikt hiërarchisch systeem waarbij de dierenarts

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1 1. NAAM VAN HET DIERGENEESMIDDEL Panacur Boli 250 mg 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Werkzaam bestanddeel: Fenbendazole 250 mg/bolus Hulpstoffen: Zie

Nadere informatie

Niet-technische samenvatting 2015245. 1 Algemene gegevens. 2 Categorie van het project

Niet-technische samenvatting 2015245. 1 Algemene gegevens. 2 Categorie van het project Niet-technische samenvatting 2015245 1 Algemene gegevens 1.1 Titel van het project De rol van Nucleaire Hormoon Receptoren in de regulatie van het glucose- en lipidemetabolisme en de ontwikkeling van type

Nadere informatie

-receptoren in celmembranen van bepaalde neuronen. Na binding van de neurotransmitter GABA aan een GABA A

-receptoren in celmembranen van bepaalde neuronen. Na binding van de neurotransmitter GABA aan een GABA A Benzodiazepinen Uit gezondheidsoverwegingen wordt in Nederland geprobeerd het gebruik van bepaalde kalmerende middelen, de benzodiazepinen, terug te dringen door ze niet meer te vergoeden via de zorgverzekering.

Nadere informatie

De waarde van de expert IGF-1 harmonisatie

De waarde van de expert IGF-1 harmonisatie De waarde van de expert IGF-1 harmonisatie Eef Lentjes Sectie Endocrinologie SKML Jun 2015 doel van laboratorium bepalingen Identificeren van verstoring in een patient en monitoren van behandelingen Goede

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Fibrose, oftewel verlittekening van weefsels, is een proces dat tot uitval van belangrijke organen kan leiden, met de dood tot gevolg. In feite ligt het aantal sterfgevallen veroorzaakt door fibrose hoger

Nadere informatie

Samenvatting SAMENVATTING

Samenvatting SAMENVATTING SAMENVATTING Een karakteristieke eigenschap van astma is ontsteking van de luchtwegen. Deze ontsteking wordt gekenmerkt door een toename van ontstekingscellen in het longweefsel. De overgrote meerderheid

Nadere informatie

BIJLAGE I. Blz. 1 van 5

BIJLAGE I. Blz. 1 van 5 BIJLAGE I LIJST MET NAMEN, FARMACEUTISCHE VORM, STERKTE VAN HET DIERGENEESMIDDEL, DIERSOORTEN, TOEDIENINGSWEG(EN), HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN IN DE LIDSTATEN Blz. 1 van 5 Lidstaat

Nadere informatie

Mitochondriën en oxidatieve stress

Mitochondriën en oxidatieve stress Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Ons richten op oxidatieve stress bij de ziekte van Huntington Celschade

Nadere informatie

Hormoontherapie bij borstkanker

Hormoontherapie bij borstkanker Hormoontherapie bij borstkanker Inleiding Uw arts heeft u aan de hand van de Patiëntenbrief uitgelegd, waarom u in aanmerking komt voor een hormoontherapie. In de Patiëntenbrief staan alle gegevens van

Nadere informatie

Hormonale therapie bij borstkanker

Hormonale therapie bij borstkanker Hormonale therapie bij borstkanker Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven Operatie, bestraling en chemotherapie zijn de meest bekende behandelmethoden bij kanker. Bij bepaalde soorten kanker

Nadere informatie

SKP NL versie Clindabuc 200

SKP NL versie Clindabuc 200 BIJLAGE A SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN - 1 - 1. NAAM VAN HET DIERGENEESMIDDEL CLINDABUC 200 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Per in vieren deelbare tablet: 226,67 mg clindamycine

Nadere informatie

Samenvatting. Vraagstelling

Samenvatting. Vraagstelling Samenvatting Vraagstelling Op verzoek van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid leidt de Commissie Gezondheid en beroepsmatige blootstelling aan stoffen (Commissie GBBS) van de Gezondheidsraad

Nadere informatie

Figuur 1 Een dobbelsteen en zijn spiegelbeeld, uitgeklapt om duidelijk weer te geven dat beide niet gelijk aan elkaar zijn.

Figuur 1 Een dobbelsteen en zijn spiegelbeeld, uitgeklapt om duidelijk weer te geven dat beide niet gelijk aan elkaar zijn. SAMENVATTING In dit hoofdstuk is het werk dat in het proefschrift beschreven is samengevat en op een dusdanige manier verwoord dat het voor chemici in zijn algemeenheid te volgen is. Eerst worden de begrippen

Nadere informatie

Chapter 9. Nederlandse samenvatting Curriculum vitae List of publications

Chapter 9. Nederlandse samenvatting Curriculum vitae List of publications Chapter 9 Nederlandse samenvatting Curriculum vitae List of publications Nederlandse samenvatting Bij orgaan transplantatie patiënten is een goede onderdrukking van de immunologische reactie tegen het

Nadere informatie

5 juli blauw. Toelatingsexamen arts en tandarts. Informatie verwerven en verwerken (IVV) STILLEESTEKST 2

5 juli blauw. Toelatingsexamen arts en tandarts. Informatie verwerven en verwerken (IVV) STILLEESTEKST 2 Kleef hier onmiddellijk een identificatie-etiket blauw Toelatingsexamen arts en tandarts 5 juli 2016 Informatie verwerven en verwerken (IVV) STILLEESTEKST 2 Figuur 1A: Werking van een wateroplosbaar hormoon:

Nadere informatie

5 juli geel. Toelatingsexamen arts en tandarts. Informatie verwerven en verwerken (IVV) STILLEESTEKST 2

5 juli geel. Toelatingsexamen arts en tandarts. Informatie verwerven en verwerken (IVV) STILLEESTEKST 2 Kleef hier onmiddellijk een identificatie-etiket geel Toelatingsexamen arts en tandarts 5 juli 2016 Informatie verwerven en verwerken (IVV) STILLEESTEKST 2 Figuur 1A: Werking van een wateroplosbaar hormoon:

Nadere informatie

BIJLAGE I. EMEA/CVMP/495339/2007-NL november 2007 1/10

BIJLAGE I. EMEA/CVMP/495339/2007-NL november 2007 1/10 BIJLAGE I NAAM, FARMACEUTISCHE VORM, STERKTE VAN DE GENEESMIDDELEN, DIERSOORTEN, TOEDIENINGSWEGEN EN HOUDER/AANVRAGER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN EMEA/CVMP/495339/2007-NL november

Nadere informatie

Het volume lager zetten met dantroleen helpt ZvH muizen Calcium en neuronen calcium

Het volume lager zetten met dantroleen helpt ZvH muizen Calcium en neuronen calcium Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Het volume lager zetten met dantroleen helpt ZvH muizen Dantroleen,

Nadere informatie

Vlugschrift. Geen dierproeven voor cosmetica. Animal Rights International

Vlugschrift. Geen dierproeven voor cosmetica. Animal Rights International Vlugschrift Nederland koploper in lang proces naar proefdiervrije producten Geen dierproeven voor cosmetica d In ons land geldt sinds 1997 een verbod op het gebruik van proefdieren bij het testen van (ingrediënten

Nadere informatie

antidepressivum, rat, overerfbaar, mechanismen, gedrag

antidepressivum, rat, overerfbaar, mechanismen, gedrag 1 Algemene gegevens 1.1 Titel van het project Effecten van het antidepressivum vortioxetine op hersenmechanismen in genetische diermodellen voor depressie 1.2 Looptijd van het project 1.3 Trefwoorden (maximaal

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 29 304 Certificatie en accreditatie in het kader van het overheidsbeleid Nr. 5 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

Bijlage III. Wijzigingen die moeten worden aangebracht in de desbetreffende rubrieken van de Samenvatting van de Productkenmerken en de Bijsluiter

Bijlage III. Wijzigingen die moeten worden aangebracht in de desbetreffende rubrieken van de Samenvatting van de Productkenmerken en de Bijsluiter Bijlage III Wijzigingen die moeten worden aangebracht in de desbetreffende rubrieken van de Samenvatting van de Productkenmerken en de Bijsluiter NB: Deze Samenvatting van de productkenmerken, Etikettering

Nadere informatie

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1 1. NAAM VAN HET DIERGENEESMIDDEL PANACUR SUSPENSIE 2,5% ad us. vet. 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Werkzaam bestanddeel Fenbendazolum per

Nadere informatie

Ontwikkeling nieuwe minerale olie standaard RIVM-NMi-001

Ontwikkeling nieuwe minerale olie standaard RIVM-NMi-001 Ontwikkeling nieuwe minerale olie standaard RIVM-NMi-001 Michel van Son NMi Van Swinden Laboratorium B.V. Afdeling MDKV+CH Datum: 22 juni 2007 Rapportcode: S-CH.07.11 De werkzaamheden die worden beschreven

Nadere informatie

Overmatig drinken en plassen is een vaak voorkomend symptoom bij de. hond. Het kan veroorzaakt worden door verschillende ziekten in het

Overmatig drinken en plassen is een vaak voorkomend symptoom bij de. hond. Het kan veroorzaakt worden door verschillende ziekten in het SUIKERZIEKTE Overmatig drinken en plassen is een vaak voorkomend symptoom bij de hond. Het kan veroorzaakt worden door verschillende ziekten in het lichaam. U kunt hierbij denken aan slecht functionerende

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET DIERGENEESMIDDEL Mansonil Pasta, voor oraal gebruik. 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Per ml: Werkzaam bestanddeel: Flubendazol 44 mg

Nadere informatie

Residuen van diergeneesmiddelen in hoofdzakelijk geïmporteerde kweekvis, tropische garnalen en in honing

Residuen van diergeneesmiddelen in hoofdzakelijk geïmporteerde kweekvis, tropische garnalen en in honing Residuen van diergeneesmiddelen in hoofdzakelijk geïmporteerde kweekvis, tropische garnalen en in honing K.M. Jonker H.W.M. Bisschop D.J. Radstake H.A. Heijn S.J.M. Ottink KEURINGSDIENST VAN WAREN OOST

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET DIERGENEESMIDDEL PANACUR SUSPENSIE 10% ad us. vet. 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Werkzaam bestanddeel Fenbendazolum per ml.000 mg Zie

Nadere informatie

Voedselallergie is een veel voorkomende vorm van overgevoeligheid voor voedsel, waarbij immunoglobuline type E (IgE)-antistoffen een rol spelen. Allergische reacties op voedsel staan steeds meer in de

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Het ontwikkelen van een nieuw geneesmiddel is een langdurig en kostbaar proces. Een belangrijke reden voor het stoppen van de ontwikkeling van een kandidaat-geneesmiddel is het

Nadere informatie

hoofdstuk 3 hoofdstuk 4 hoofdstuk 5

hoofdstuk 3 hoofdstuk 4 hoofdstuk 5 Samenvatting Samenvatting De lever heeft een aantal belangrijke functies, waaronder het produceren van gal en het verwerken en afbreken van schadelijke verbindingen. Zij bestaat uit verschillende soorten

Nadere informatie

Richtlijn Multidisciplinaire richtlijn Borstvoeding

Richtlijn Multidisciplinaire richtlijn Borstvoeding Richtlijn Multidisciplinaire richtlijn Borstvoeding Onderbouwing Conclusies Vaak is het door keuze van het juiste geneesmiddel mogelijk om borstvoeding veilig te handhaven 11. Niveau 4 Toelichting Indien

Nadere informatie

157 De ontdekking van de natuurlijke aanwezigheid van antisense oligonucleotiden in eukaryote cellen, die de expressie van specifieke eiwitten kunnen reguleren, heeft in de afgelopen tientallen jaren gezorgd

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting Schistosomen en het immuunsysteem van de gastheer De parasieten van de schistosoma familie zoals Schistosoma mansoni en Schistosoma haematobium veroorzaken de ziekte schistosomiasis, ook wel

Nadere informatie

Op de voordracht van de Staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van (datum), nr., Directie Wetgeving en Juridische Zaken;

Op de voordracht van de Staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van (datum), nr., Directie Wetgeving en Juridische Zaken; WIJ BEATRIX, BIJ DE GRATIE GODS, KONINGIN DER NEDERLANDEN, PRINSES VAN ORANJE- NASSAU, ENZ. ENZ. ENZ. Besluit van... houdende regels inzake diervoeders (Besluit diervoeders 2012) Besluit van Op de voordracht

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2002 352 esluit van 1 juli 2002, houdende wijziging van het esluit Staatstoezicht op de volksgezondheid en enkele andere besluiten Wij eatrix, bij

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Het acute hartinfarct Hart- en vaat ziekten zijn een van de grootste doodsoorzaken wereldwijd. In Nederland sterven er gemiddeld 107 mensen per dag aan hart- en vaatziekten, waaronder

Nadere informatie

Oefenopgaven voortplanting / hormonale regulatie De mannenpil

Oefenopgaven voortplanting / hormonale regulatie De mannenpil Oefenopgaven voortplanting / hormonale regulatie De mannenpil Uit Australië werd een verrassende doorbraak in het onderzoek naar de mannenpil gemeld. Een onderzoeksinstituut had 55 paren onderzocht die

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET DIERGENEESMIDDEL DRONTAL LARGE CAT tabletten 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Per tablet: Werkzame bestanddelen: Pyrantelembonaat 345

Nadere informatie

DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN, In overeenstemming met de MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT,

DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN, In overeenstemming met de MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT, BD/2014/REG NL 116195/zaak 422423 DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN, In overeenstemming met de MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT, Beschikkende op de aanvraag d.d. 28 augustus 2014

Nadere informatie

Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG. Datum 13 maart 2015 GVS rapport 15/04 dulaglutide (Trulicity )

Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG. Datum 13 maart 2015 GVS rapport 15/04 dulaglutide (Trulicity ) > Retouradres Postbus 320, 1110 AH Diemen Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG 0530.2015030019 Zorginstituut Nederland Pakket Eekholt 4 1112 XH Diemen Postbus

Nadere informatie

DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN, In overeenstemming met de MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT,

DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN, In overeenstemming met de MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT, BD/2014/REG NL 8301/zaak 406208 DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN, In overeenstemming met de MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT, Gezien het verzoek van Eurovet Animal Health BV te Bladel

Nadere informatie

patiënteninformatie borstkliniek Antihormoontherapie

patiënteninformatie borstkliniek Antihormoontherapie patiënteninformatie borstkliniek Antihormoontherapie ALGEMEEN ZIEKENHUIS SINT-JOZEF Oude Liersebaan 4-2390 Malle tel. 03 380 20 11 - fax 03 380 28 90 azsintjozef@emmaus.be - www.azsintjozef-malle.be Dit

Nadere informatie