JAARGANG 3 FEBRUARI 2009 NR 1

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "JAARGANG 3 FEBRUARI 2009 NR 1"

Transcriptie

1 JAARGANG 3 FEBRUARI 2009 NR 1 Pesten op het werk: het vergeten taboe Eric de Macker voorzitter CNV Publieke Zaak Kent u de fiscale spelregels? Vitamine CNV werkt! februari 2009

2 F B T O R E I S V E R Z E K E R I N G S P E C I A A L V O O R L E d E n VA n C n V P u B L I E k E Z A A k tijdelijk: 50% korting op De DoorLopenDe reisverzekering Van FBto! Bespaar 50% Als u vaker dan twee keer per jaar op vakantie of een weekendje weg gaat, is het slim om te kiezen voor een doorlopende reisverzekering in plaats van elke keer een tijdelijke reisverzekering. u bent dan het hele jaar door goed verzekerd. Ook tijdens een weekendje weg. dat is wel zo makkelijk en voordelig. u regelt het één keer en heeft er geen omkijken meer naar. Onbezorgd op vakantie Met de doorlopende reisverzekering zijn al uw vakanties, weekendjes weg of korte trips voortaan uitstekend verzekerd. Bij de FBTO doorlopende Reisverzekering kiest u zelf de dekking die bij u past. Bovendien heeft u 24 uur per dag hulp via de FBTO Alarmcentrale, bijvoorbeeld bij een ziekenhuisopname in het buitenland. Een hele zorg minder. Doe Direct zaken en Bespaar kies alleen wat u nodig heeft (058) Dubbel profiteren u als lid van CnV Publieke Zaak profiteert nu dubbel! naast de collectieve korting van 5% ontvangt u namelijk tijdelijk ook nog eens een jaar lang 50% korting op het basispakket. deze aanbieding is geldig van 2 februari tot 15 maart Ga naar of bel ons op (058) Vergeet niet te vermelden dat u lid bent van CnV Publieke Zaak, met collectiviteitsnummer T14. Verzekeren kan je zelf.

3 12 Pesten op het werk 11 Mijn vraag Inhoud Reacties 6 Kort 8 Droombaan voor iedereen Sector nieuws uit uw sector Afslanking rijksdienst geen koude sanering 17 Interview met topambtenaar Jaap Uijlenbroek over vernieuwing van de rijksdienst Doe mee met Nog slimmer werken 20 Jan de Jonge vertelt enthousiast over dit project in het Wilhelmina Ziekenhuis in Assen 32 Kent u de fiscale spelregels? 28 Eric de Macker nieuwe voorzitter CNV Publieke Zaak Mijn Bond 31 Kunst als uitlaatklep voor hoge werkdruk zorg 22 Johanna de Groot uit Noardburgum schilderde het kunstwerk Lopendebandwerk Ontdek uw Vitamine CNV 30 Verenigingsnieuws 32 Ledenvoordelen, adressen, 34 contributie en colofon Rubrieken Mijn Column Positieve energie 5 Mijn Vraag 5 vragen van CNV-leden 11 Mijn Goed Recht Uitkering terugbetalen? 21 Mijn Test Omgaan met dilemma s in mijn werk 26 Mijn Bond Tijmen Meijer (27) uit Utrecht 31 Puzzel mee Ontdek uw Vitamine CNV 27 T E S T Dilemma s Voorpagina: Het is nog steeds een taboe: pesten op het werk. Roddelen over collega s, ze kleineren en soms zelfs beledigen. Het overkomt jaarlijks werknemers Vitamine CNV werkt! februari

4 Adviesbureau Kans: Werknemers weerbaar maken bij pesten op het werk Plagen doen we allemaal wel eens: thuis, onder vrienden of op het wordt, slechte werk. Je doet er niemand schade mee. Als het op een goede manier onderlinge relaties, plaatsvindt kan het slachtoffer er zelf ook hartelijk om lachen. Maar persoonlijke problemen, met pesten is dat heel anders. Je kunt toch wel tegen een pesterijtje?, jaloezie, etc. wordt vaak gezegd. Is dat zo? Moet je tegen pesten kunnen? Slachtoffers van Lange tijd is het effect van pestgedrag op het werk sterk onderschat. pestgedrag kunnen En niet alleen wat de gevolgen voor de slachtoffers zijn, maar ook te maken krijgen die voor collega s en zelfs voor de organisatie of instelling waar het met klachten gebeurt. Inmiddels is er al veel over pesten op het werk bekend, die variëren van maar nog altijd krijgt 3-5% van de werknemers in Nederland er op de hoofdpijn, hartklachten, gespannenheid en slaapproblemen werkvloer mee te maken. Wat kun je er aan doen? tot geheugen- en concentratieverlies, vermijdingsgedrag en Post Traumatisch Stress Syndroom. Maar ook collega s die het Herkennen en erkennen pestgedrag waarnemen kunnen psychosomatische klachten krijgen, Allereerst is het belangrijk om pestgedrag op de werkvloer te met een hoger ziekteverzuim als gevolg, dat voor de organisatie herkennen en erkennen. Dat geldt zowel voor het slachtoffer van weer problemen oplevert. pesten, als voor collega s en leidinggevenden. Daarnaast is het goed om te weten wat pestgedrag bevordert en wat de gevolgen kunnen Wat is er aan te doen? zijn. Pestgedrag op het werk kan zich op verschillende manieren Binnen de organisatie speelt de leidinggevende een belangrijke rol uiten. Kenmerkend is dat het gaat om vernederend, intimiderend of bij het voorkómen van pestgedrag door het tijdig te onderkennen vijandig gedrag dat gericht is op steeds dezelfde persoon. Deze kan en niet te tolereren. Collega s kunnen het slachtoffer steunen door zich hier niet voldoende tegen verweren. Dat kan door ongewenst te laten zien dat ze het pesten afkeuren. Dit is niet voor iedereen groepsgedrag, bijvoorbeeld door één collega steeds niet uit te even gemakkelijk, maar ook door bijvoorbeeld níet mee te doen nodigen voor de lunch, door over hem te roddelen, hem te bespotten help je het slachtoffer. Het slachtoffer zelf kan hulp zoeken bij een of sociaal te isoleren. Maar ook in ongewenste 1-op-1 situaties, waarbij iemand bijvoorbeeld het Plagen is onschuldig, maar pesten maakt je ziek vertrouwenspersoon, mediator of coach, met wie hij over zijn ervaringen kan praten en die eventueel kan bemiddelen werken onmogelijk gemaakt wordt door voortdurend informatie tussen hem en de pester. Het is in ieder geval belangrijk om inzicht te achter te houden. Door intimidatie of agressie, of door steeds krijgen in hoe pestgedrag ontstaat, en hoe je daar het beste mee om dezelfde persoon de vervelende klussen te laten doen. In veel kunt gaan. Uiteindelijk gaat het erom jezelf weerbaar te maken tegen gevallen krijgen slachtoffers van pestgedrag te maken met een pestgedrag van anderen en op die manier weer met plezier naar het combinatie van deze uitingsvormen. werk te kunnen gaan. Afwijkend gedrag Pestgedrag kan in elke organisatie voorkomen, maar sommige factoren kunnen het pesten wel bevorderen. Zoals bijvoorbeeld een leidinggevende die weinig oog heeft voor wat er op de werkvloer gebeurt, ongewenste omgangsvormen die getolereerd worden, sterke groepsnormen waarbij afwijkend gedrag niet getolereerd De coaches van Kans kunnen daarbij professionele begeleiding bieden. Adviesbureau Kans Exclusief voor CNV-leden

5 Mijn Column Positieve energie! Donderdag 12 februari was voor mij een bijzondere dag. De Algemene Vergadering het parlement van CNV Publieke Zaak koos mij op die dag tot de nieuwe voorzitter van onze bond. Ik heb dit mandaat van harte aanvaard. Ik zie uit naar de komende tijd waarin ik samen met u verder wil bouwen aan de toekomst van onze bond. Ik ben mij in de afgelopen periode nog bewuster geworden van de verantwoordelijkheid die op mijn schouders ligt. Dit geeft mij veel positieve energie, omdat ik ook weet dat ik er niet alleen voor sta. Ik wil graag samen met onze enthousiaste en betrokken vrijwilligers en medewerkers aan de slag. Wij zijn een zelfbewuste vakbond die ook werkelijk zichtbaar is op de werkplek. De bond die met vernieuwende CAO-voorstellen een eigen gezicht laat zien. De bond die met Vitamine CNV voor haar leden klaar staat en bescherming biedt. De bond die positief naar de samenleving kijkt. Ik ben voor de toekomst van onze bond optimistisch gestemd. Dat komt voor een belangrijk deel ook, omdat wij in ledental groeien en merken dat de waardering voor ons werk groter wordt. Eric de Macker Onze leden werken met hart en ziel voor de publieke sector. En dat moet zo blijven. Ik heb een paar duidelijke speerpunten voor de komende jaren. Ondanks de kredietcrisis moeten we blijven investeren in het Nederlandse pensioenstelsel. Een prima stelsel dat gebaseerd is op solidariteit tussen jong en oud. Verder moeten we aandacht vragen voor de gevolgen van de marktwerking en opkomen voor personeel dat de dupe wordt van bezuinigingen. Daarin zal ik veel tijd en energie steken. Uiteraard kan ik dat niet alleen. Dat wil ik samen u doen. Want vakbondswerk is mensenwerk! Eric de Macker, voorzitter Foto Max Koot Studio Vitamine CNV werkt! februari

6 Wij zijn altijd benieuwd naar uw mening. Dus: wilt u reageren op een artikel? Graag! Mail naar: mijnvakbond.nl. Schrijven kan ook. Stuur dan een briefje naar: MijnVakbond.NL, t.a.v. De Redactie, Postbus 84500, 2508 AM Den Haag. De redactie behoudt zich het recht voor reacties in te korten en / of te redigeren. Afscheid Paul Koeslag Het is lang geleden dat ik contact had met Paul Koeslag die per 1 januari afscheid heeft genomen als voorzitter. Het was Pauls eerste zaak bij de centrale raad van beroep in zijn hoedanigheid als bondsjurist. Hij had niet verwacht dat we gewonnen zouden hebben. Ik had er alle vertrouwen in. Het heeft mij veel geld opgeleverd en ook een gevoel dat het recht toch zegevierde. Ik wil Paul daarvoor bedanken. Het ga je goed in je verdere leven en wie weet ontmoeten we elkaar nog een keer. Uitslag stelling Uitslag stelling in ons nummer van december 2008 Als je in de publieke sector werkt, hoort agressie erbij. Eens: 53%, oneens: 47% Fried van Zantvliet op het forum op Post een dagje later? Een postbode kan niet zelfstandig bepalen of post wel of niet belangrijk is. Alleen de ontvanger bepaalt dat. Juist in een tijd van hevige concurrentie is het belangrijk om de dienstverlening op peil te houden. Dit geldt overigens niet alleen voor de postbode, maar ook voor TNT zelf. Het blijft belangrijk om genoeg (gemotiveerde) bestellers te hebben die tegen een salaris waarmee eten en rekeningen kunnen worden betaald de post rond brengen. Dit lijkt voor TNT echter niet zo belangrijk meer. Agressie in de publieke sector hoort erbij (1) Jerry Eikhoudt op het forum Als trainer in de gezondheidszorg hoor ik veel verhalen van mensen over agressie en ongewenst gedrag door cliënten en hun familieleden. Vaak melden medewerkers het niet, omdat er door leidinggevenden niet goed op wordt gereageerd. Het wordt gesust, ze moeten zich rustig houden, of het valt wel mee. Geld en concurrentie in de zorg speelt zeker een rol. Managers weten echter vaak niet wat hun verplichtingen zijn vanuit de arbowet Pas tijdens mijn trainingen ( Omgaan met Ongewenst Gedrag en Agressie ) horen collega s van elkaar wat ze allemaal meemaken en durven ze te delen. Er zijn vaak veel emoties en met het delen van ervaringen leren werknemers dat ze het niet hoeven te accepteren. Helaas beseffen ze dan ook pas hoe hun leidinggevende of de organisatie hen in de steek heeft gelaten. Door hen niet te steunen. Dáár valt nog een grote inhaalslag te maken! Marie-José Meijs op het forum Vitamine CNV werkt! februari 2009

7 Agressie in de publieke sector hoort erbij (2) In de jaren dat ik in de wijkverpleging werkte, had ik veel te maken met vooral verbale agressie. Ik probeerde het te verklaren vanuit het gevoel van machteloosheid dat sommige patiënten ervaren en hun onvermogen daarmee om te gaan. Bij leidinggevenden hoefde je er niet mee aan te komen. Het was een sociaal zwakkere buurt en daar moest je dus maar aan wennen... Tegenwoordig werk ik alleen nog freelance voor alarmcentrales. Aanvankelijk kwam ik alleen dankbare mensen tegen die blij waren dat ze na een ziekteperiode in een buitenlands ziekenhuis weer door mij terug naar huis werden begeleid. Totdat daar ook de agressie toesloeg. Naast verbale agressie werd er zelfs naar me uitgehaald vanuit het bed. Dan sta je wel erg alleen in het verre buitenland, maar de betreffende alarmcentrale stond pal achter mij. Er was constant telefonisch overleg en de situatie werd niet gebagatelliseerd. Het voelde goed; zo kan het dus ook! Henny van der Vegte op het forum Kerstster Wat een ongelooflijk leuk idee van het CNV om mensen die met de kerst moesten werken, in het zonnetje te zetten. Ik heb mijn moeder in het verzorgingshuis met de kerst bezocht en was weer verrast hoe enthousiast het personeel is. Lekker eten, aandacht, kerstliedjes, kortom: hartverwarmend! J. van Dijk, Amersfoort Rolverdeling mannen en vrouwen Het beloningsverschil tussen mannen en vrouwen zorgt er volgens mij voor dat ouders samen beslissen dat de vrouw thuis blijft bij de kleine, omdat haar loon makkelijker gemist kan worden. Zo blijven oude rollenpatronen helaas in stand. Ik denk dat zowel een goede, liefdevolle opvoeding als een financiële bijdrage leveren aan de maatschappij twee plichten zijn. Maar om beide plichten te kunnen vervullen moet het beloningsverschil tussen mannen en vrouwen wel aangepakt worden. En de arbeidsvoorwaarden moeten flexibeler worden gemaakt. Elise Dijkstra op het forum De vakbonden en het geld Veel vakbonden gaan staken als het gaat om het geld. Maar dat vind ik niet christelijk. Staken mag pas als het gaat om het leven en de inhoud. Geld is niet het belangrijkste in het leven. Daar draait het vaak wel om in de maatschappij. Ik zou het CNV willen aansporen hiervoor aandacht te vragen. L. Pinchers, Gulpen Vitamine CNV werkt! februari 2009

8 Loonvraag 2009: CNV wil maatwerk Nieuw scholingsprogramma 2009 CNV-voorzitter René Paas maatwerk per sector Het CNV formuleert voor 2009 een loonvraag tussen 1,5 en 3,5%, met een bandbreedte die het mogelijk maakt het noodzakelijke maatwerk te leveren in diverse sectoren. De bovengrens van 3,5% is het percen- tage dat ook volgens werkgevers en kabinet een verantwoord maximum is. Het CNV ondersteunt u ook in 2009 in uw persoonlijke ontwikkeling en loopbaan. Nieuw is dat er dit jaar ook niet-leden deel kunnen nemen aan de reguliere cursussen en workshops van het CNV. Dit betekent dat u bijvoorbeeld samen met uw collega, die hiervoor een bijdrage betaalt, een cursus of workshop kunt volgen. Uiteraard betaalt uw ongeorganiseerde collega beduidend meer dan u als lid van het CNV. De onderwerpen van 2009 zijn er vooral op gericht om een positieve verandering in uw werk in te zetten om met meer plezier het werk te kunnen doen. Ook zijn er cursussen die aandacht geven aan uw loopbaan en het verbeteren van uw positie op de arbeidsmarkt. Kijk dus snel op trainingen-en-cursussen en schrijf u in! Omdat onduidelijk is hoe de economie zich na 2009 zal ontwikkelen, krijgen onderhandelaars het advies cao s voor maximaal één jaar af te sluiten. Specifieke omstandigheden CNV-voorzitter René Paas: Er moet juist nu ruimte zijn om in te spelen op specifieke omstandigheden in bedrijven en dat luistert heel nauw. Het gaat niet alleen om de loonafspraken, maar ook om afspraken over werkgelegenheid, scholing en bijvoorbeeld loopbaanmogelijkheden. Het is een illusie te denken dat je dit soort afspraken centraal kunt dicteren. Alle groepen Het CNV wil koopkrachtverbetering voor alle groepen, dus ook voor gepensioneerden. Twee groepen blijven volgens de recente CPB-cijfers achter bij de afspraken die tijdens het Najaarsoverleg zijn gemaakt. Het CNV vraagt daarom het kabinet om alleenstaanden met een minimumloon er 1,25% bij te geven en voor alleenstaanden met het sociaal minimum vraagt het CNV koopkrachtverbetering van 0,5%. Droombaan voor iedereen Iedereen wil wel de baan van zijn dromen, in opdracht van vacaturesite Monsterboard.nl maar niet ten koste van alles. Slechts drie heeft verricht onder 573 mensen met een procent van de werkende Nederlanders is baan van minstens 25 uur in de week. bereid zijn relatie op te geven voor de baan van zijn dromen. Drie maal zoveel mensen Van hen noemt 18 procent zijn huidige baan zijn bereid daarvoor vrienden op te geven. een droombaan. De helft ziet in zijn huidige De meeste mensen denken overigens de werk wel iets van een droombaan. Bijna een baan van hun dromen nooit te bemachtigen. kwart (23 procent) heeft absoluut niet de Dat blijkt uit een onderzoek dat TNS NIPO baan van zijn dromen. 8 Vitamine CNV werkt! februari 2009

9 Waarom vrouwen in deeltijd werken Zorg en Welzijn en ABP beleggen het meest duurzaam De pensioenfondsen hebben het zwaar te verduren. Door de kredietcrisis raakten de pensioenfondsen door hun reserves heen. Er is echter ook goed nieuws. Op het gebied van duurzaamheid wordt er steeds beter belegd, aldus de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO). Pensioenfondsen letten bij beleggen steeds meer op zaken als wapenhandel en kinderarbeid. De pensioenfondsen Zorg en Welzijn (voorheen PGGM) en ABP (overheid) scoren op het gebied van duurzaam beleggen het allerbest (4,5 en 4,4). Op een schaal van 5 is de gemiddelde score van alle fondsen een 2,2. De VBDO vindt dat er daarom nog veel moet verbeteren. De vertegenwoordigers van CNV Publieke Zaak in de pensioenfondsen zullen zich sterk blijven maken voor duurzaam beleggen. Het aantal uren dat vrouwen werken heeft niet te maken met het wel of niet hebben van kinderen. Het hangt vooral samen met hun opvattingen over werk en inkomen. Vrouwen die veel belang hechten aan hun werk en/of economische zelfstandigheid, werken veel uren buitenshuis, zelfs als ze kleine kinderen hebben. Vrouwen (met en zonder kinderen) die in deeltijd werken, geven dan ook aan daar meestal zelf voor gekozen te hebben. Dit blijkt uit het rapport Verdeelde tijd van het Centraal Plan Bureau. Hoewel de meeste in deeltijd werkende vrouwen niet voltijds willen werken, geven zij aan dat zij vaak wel meer uren willen werken dan ze nu doen. Dat geldt met name voor vrouwen met een deeltijdbaan tot 20 uur. Een kwart van de vrouwen met een grote deeltijdbaan (28-34 uur) en de helft van de vrouwen met een volledige baan zouden juist wat minder uren willen werken. Uitbreiding ouderschapsverlof Per 1 januari 2009 is het ouderschapsverlof uitgebreid van 13 naar 26 weken. Het CNV is hier heel blij mee. Door ouderschapsverlof kunnen ouders tijdelijk minder of helemaal niet werken, en deze tijd gebruiken voor hun kind. De uitbreiding van de regeling geldt alleen als u voor uw kind vóór 1 januari 2009 nog niet eerder ouderschapsverlof had opgenomen. Ouderschapsverlof is een vorm van onbetaald verlof. Om te voorkomen dat ouders door het verlof heel veel minder verdienen is er een belastingkorting: de ouderschapsverlofkorting. Vanaf 1 januari heeft iedereen die ouderschapsverlof opneemt recht op deze korting. U bent niet meer verplicht om ook mee te doen aan de levensloopregeling. Kijk voor meer informatie op CNV Gezin en Werk: Vitamine CNV werkt! februari

10 Congres christen zijn op je werk Op zaterdag 14 maart 2009 wordt in Houten een speciale congresdag Christen zijn op je werk gehouden. Hoofdspreker is ds. Ron van der Spoel. Dit congres is het vervolg op drie ontmoetingsavonden God werkt ook van 9 tot 5 die in het najaar van 2008 zijn gehouden. Het is een gezamenlijk initiatief van Alpha op de Werkplek, Bedrijfsgebed, CBMC en Geloven op Maandag. Meer informatie op Doorwerkbonus Steun voor Oikocredit CNV Publieke Zaak steunt ook in 2009 Oikocredit. Investeren in Oikocredit betekent investeren in arme mensen in ontwikkelingslanden. Mensen die het heft in eigen handen willen nemen door een eigen bedrijf( je) te beginnen. Mensen die geen schijn van kans maken op de reguliere geldmarkt, omdat ze in de ogen van de banken niet kredietwaardig zijn. Oikocredit gelooft wel in deze mensen en biedt langlopende leningen tegen een redelijke rente. Meer weten? Bel of kijk op Het kabinet wil met een speciale bonus mensen motiveren om door te blijven werken tot 65 jaar en het liefst nog een aantal jaar langer. Deze doorwerkbonus moet ingaan in het jaar dat iemand 62 wordt en stopt uiterlijk op het moment dat iemand 68 jaar wordt. De hoogte van de bonus is afhankelijk van iemands leeftijd en inkomen. Iemand die in de loop van een jaar 62 wordt, krijgt over dat hele jaar een heffingskorting van vijf procent op het inkomen. Op 63-jarige leeftijd is de korting zeven procent, en vanaf 64 jaar loopt de korting op tot 10 procent. De bonus wordt berekend over het inkomen hoger dan en lager dan (einde van de derde schijf), dus over maximaal Leeftijd Bonus 62 5 procent 63 7 procent procent Het CNV is positief over de doorwerkbonus, omdat het kabinet hiermee een voorstel doet om langer doorwerken van oudere werknemers te bevorderen. Hierbij is het natuurlijk wel de vraag of het voor oudere werknemers mogelijk zal zijn om werk te vinden, want in de praktijk blijkt dit moeilijk. 10 Vitamine CNV werkt! februari 2009

11 Mijn Vraag 1 Is er door de pensioenfondsen niet veel te riskant belegd? Op dit moment is er geen aanleiding te veronderstellen dat de pensioenfondsen zelf schuld dragen voor de geslonken reserves. Per pensioenfonds wordt met hulp van deskundigen een afgewogen mix bepaald van beleggingen in aandelen, obligaties en vastgoed. En er wordt voor de langere termijn bepaald op welk rendement men wil uitkomen. Sommige gevolgen zijn onvermijdelijk. Als het niet goed gaat met de beurzen, voelen de pensioenfondsen dat. Andersom gaat hetzelfde op. CNV Publieke Zaak houdt in de besturen van de verschillende fondsen een vinger aan de pols. 2 Kan ik deelname aan de spaarloonregeling opeisen Nee, uw werkgever is niet verplicht om u een spaarloonregeling aan te bieden. In de meeste gevallen zal de werkgever u wel de mogelijkheid bieden hieraan mee te doen. Voor de spaarloonregeling geldt een maximaal belastingvrij bedrag van 613. U kunt niet tegelijk deelnemen aan de spaarloonregeling en de levensloopregeling. 3 Wat moet ik doen als ik mij ziek voel, maar mijn bedrijfsarts zegt dat ik kan werken? Als de bedrijfsarts van mening is dat u wel kunt werken, dan kunt u niet thuis blijven. Eventueel kunt u een second opinion aanvragen bij het UWV. Dit heeft geen opschortende werking. Tot die tijd moet u dus wel aan het werk. Doet u dit niet, dan kan uw werkgever uw loon inhouden. Daarnaast loopt u het gevaar dat de werkgever dit opvat als werkweigering. Op werkweigering kan ontslag op staande voet volgen. 4 Kan ik mijn uitkering behouden als ik een eigen bedrijf wil starten? Ja, dat is mogelijk. Dat kan echter alleen maar met toestemming van uitkeringsinstantie UWV. Zeker in het begin zullen er weinig inkomsten zijn en gaat het meer om te verkennen of een eigen bedrijf rendabel is. Als het eigen bedrijfje begint te lopen, dan worden eventuele inkomsten in mindering op de werkloosheidsuitkering gebracht. Als u binnen 1,5 jaar stopt met het eigen bedrijf, dan kan de WW hervat worden. 5 Wat kan ik doen als ik gepest wordt op het werk? Het belangrijkste is er niet mee te blijven rondlopen. Maak pestende collega s duidelijk wat zij aanrichten. Zoek verder ook steun bij uw leidinggevende of een vertrouwenspersoon (bijvoorbeeld bedrijfsarts). Het beste is als het in onderling overleg wordt opgelost. Als dit niet helpt kan de bond u helpen. Als de werkgever in gebreke blijft, kan CNV Publieke Zaak dit aan de kaak stellen. Neem in ieder geval geen ontslag als u nog geen andere baan heeft. Onze medewerkers zitten voor u klaar om uw vragen te beantwoorden. Kijk voor de ( )adressen en telefoonnummers van onze regiokantoren op pagina 35.* *Aan deze publicatie kunnen geen rechten worden ontleend. Vitamine CNV werkt! februari

12 Pesten op het Het verraste Lia Donkers ook wel een beetje. Ze organiseerde samen met haar collega Frank de Mink eind vorig jaar een congres over pesten op het werk. Er was hiervoor enorm veel belangstelling. Nog steeds bellen mensen haar op met aangrijpende verhalen. Donkers en De Mink richtten vorig jaar het Mobbing Experts Platform op. Mob is Engels voor groep. Pesten is vaak een groepsgebeuren tegenover de eenling. Coaching Lia Donkers kwam toevallig in aanraking met het onderwerp pesten op het werk. Ze heeft een eigen coachingspraktijk waarbinnen ze zich gespecialiseerd heeft in begeleiding van slachtoffers van pesten op het werk. Verder adviseert ze bedrijven en organisaties. Ik kwam in gesprek met Frank de Mink en op die manier is het idee ontstaan om een platform op te richten over pesten op het werk. Het doel is kennis en expertise van allerlei organisaties te bundelen en te coördineren. Veel organisaties werken nu langs elkaar heen. Gedrag Vaak ontstaat pesten doordat een collega ongeschreven regels overtreedt. Lia Donkers: Soms begint het heel klein. Je komt als nieuwe collega op een afdeling te werken waar iedereen het leuk vindt om naar een bepaalde muziekzender te luisteren. Als je 12 Vitamine CNV werkt! februari 2009

13 werk: Op het werk een collega bewust negeren, kleineren of beledigen. En dat dan filmen en op de videowebsite Youtube plaatsen. Het is echt gebeurd. Allemaal vormen van pesten op het werk. Het snijdt je door je ziel, zo verklaarde een gepeste werknemer tegenover MijnVakbond.NL. Jaarlijks worden in Nederland circa werknemers gepest. Wereldwijd gaat het zelfs om miljoenen mensen. En toch lijkt het nog steeds een onbespreekbaar onderwerp. Tekst: Jan Spijk het verzwegen taboe Nanne Mol werknemers worden vaak aan hun lot overgelaten hierin verandering wilt brengen, maar de collega s vinden dit onbespreekbaar, kan er een probleem ontstaan. Het pesten begint meestal met roddelen en wordt van kwaad tot erger. Bij pesten gaat het uiteindelijk altijd om intimidatie. Ik stel het op één lijn met huiselijk geweld. Ook daar is sprake van emotionele onderdrukking. Managers laten het vaak afweten en een werknemer raakt op die manier geïsoleerd. Langdurige ziekte is dan niet uitgesloten. De maatschappelijke schade wordt vaak onderschat. Deskundigen schatten de kosten per gepeste werknemer op bijna euro. Sociale veiligheid Er ligt volgens Lia Donkers een belangrijke taak weggelegd voor het management. De leiding van een organisatie moet zorgen voor sociale veiligheid. Het zou goed zijn als de leiding van een organisatie de normen en waarden heel duidelijk onder de aandacht brengt van het personeel. Ethisch handelen noem ik dat. Helaas is het nog steeds zo dat veel P&O-functionarissen niet naast de werknemer staan, maar zelf ook intimiderende technieken gebruiken. De werknemer voelt zich dan in de steek gelaten. Vergeet niet dat de werknemers het kapitaal zijn van een onderneming. Protocol Het Mobbing Experts Platform vindt dat elke organisatie hele duidelijke procedures Vitamine CNV werkt! februari

14 rond pesten moet hebben. De directie moet veel meer rust nodig. Daardoor kun je het niet zich dan niet verschuilen achter bestaande opbrengen om naar de zwemles van je zoon te arboprotocollen, benadrukt Lia Donkers. Het gaan. Laat staan dat het voor je partner leuk is. gaat er vooral om hoe je in de praktijk met pesten omgaat. Elke klacht is er één en die Eigen bedrijf moet je serieus nemen. Elke organisatie moet Uiteindelijk kon hij met een regeling eerder hieraan elke dag hard werken. Verzwijg het stoppen met werken. Mol wilde niet achter niet, maar bespreek het. En misschien nog wel de geraniums gaan zitten en besloot het belangrijkste: geef het goede voorbeeld. een eigen bedrijfje te beginnen. Al jaren adviseert hij studenten met het schrijven Vakbond van hun scriptie. Ook geeft hij tips voor het Ze ziet een belangrijke rol weggelegd schrijven van een sollicitatiebrief en hoe je voor vakbonden als CNV Publieke Zaak. een sollicitatiegesprek voert. Op die manier Veel mensen zijn bang om het te melden. is hij in aanraking gekomen met mensen die Vakbonden zitten met werkgevers aan tafel gepest worden op het werk. Mensen komen en kunnen het aan de orde stellen. Het CNV bij mij langs om eens hun verhaal te kunnen zou bruggen kunnen slaan tussen werknemers vertellen. Er komen dan veel emoties naar en directies. In ieder geval staat het buiten. Samen proberen we dan de belangen in onvoldoende op de agenda. Ik zie vakbonden kaart te brengen. Regelmatig is het uiteindelijk Pesten is net zo erg als huiselijk geweld beter om naar een andere baan uit te kijken. Ik probeer mijn klanten dan te daarom als een bondgenoot. In 2009 willen we begeleiden naar ander werk. Ik zeg altijd tegen als platform nog meer aan de weg timmeren ze: Geef niet op. Je moet altijd hoop houden. om het onderwerp uit de taboesfeer te halen. Je stelt iets voor. Vaak is het de betere We mogen onze kop niet in het zand steken. werknemer waardoor de baas zich bedreigd Het is een onderschat probleem. voelt. Zo probeer ik samen met hen een route uit te stippelen naar een andere baan. Druk uitoefenen Nanne Mol weet waarover hij praat. Ook hij Bijbenen kreeg op zijn werk met pesten te maken. In deze snelle informatiesamenleving kunnen Mijn manager wantrouwde mij en liet dat volgens Mol veel mensen het allemaal niet duidelijk blijken. Dat is ook een vorm van meer bijbenen. Als werkgever zou je daar pesten. Constant kreeg ik controle. Ik moest goed op moeten letten, maar helaas worden mij om de haverklap verantwoorden en veel werknemers aan hun lot overgelaten. mijn manager ging zelfs meeluisteren met Pesten komt in dit soort gevallen vaak voor. Ik telefoongesprekken. Als je zo op je huid ben groot voorstander van een pestprotocol wordt gezeten raak je steeds verder in de en op goede naleving hiervan. Wat dat betreft put. Ik werd bijvoorbeeld nooit gevraagd om moet ook een werkgever ethisch handelen. te lunchen. Het heeft ook gevolgen voor je Een werkgever die pesten toestaat, bewijst zijn privé-situatie, want je hebt in de weekenden eigen bedrijf een slechte dienst. Wat te doen tegen pesten Blijf er niet mee zitten. Praat met mensen die u vertrouwt. Bespreek het op het werk. Met uw manager, een p- en o-functionaris of een medewerker van de afdeling personeelszaken. Verzamel bewijzen, zoals s. Schakel juridische hulp in van bijvoorbeeld CNV Publieke Zaak. Zoek professionele begeleiding om weer zelfvertrouwen te krijgen (training). Vormen van pesten 1. Sociaal isoleren: negeren, minachten. 2. Werken onaangenaam maken: informatie niet doorspelen, vervelende klussen afschuiven op slachtoffer. 3. Roddelen/geruchten verspreiden: iemands reputatie beschadigen. 4. Bespotten: om uiterlijk, geloof, overtuiging. 5. Dreigementen: intimidatie, dreigen met ontslag. 6. Lichamelijk geweld: een duw geven, vasthouden, opsluiten. 7. Seksuele intimidatie. Pestprotocol in Sociale Werkvoorziening In de sector Sociale Werkvoorziening is in 2008 een speciaal protocol rond pesten op het werk ontwikkeld. CNV Publieke Zaak heeft hieraan meegewerkt. In het protocol zijn tips en richtlijnen samengesteld hoe je goed kunt samenwerken. Dit kan pesten voorkomen. John Bergman, beleidsmedewerker bij CNV Publieke Zaak, had zitting in de werkgroep. We kregen van onze leden signalen dat er gepest werd. In de werkgroep is een model ontwikkeld waarmee bedrijven aan de slag kunnen gaan. In de SW werken mensen op verschillende niveaus. Dat kan spanningen veroorzaken. Daarom is het goed hierop in te spelen. Veel SW-bedrijven maken gebruik van het ontwikkelde protocol. 14 Vitamine CNV werkt! februari 2009

15 Mijn ambitie werd afgestraft JOHANNA, GEMEENTEAMBTENAAR * Ik ben nu eenmaal excentriek PIETER, VERPLEEGKUNDIGE* Ik was de gebeten hond SARA, SECRETARESSE* Wanneer het pesten begon? Op een gegeven moment vertelde ik mijn collega s dat ik een studie ging volgen. Ik kwam meteen buiten de groep te staan. Mijn collega s waren bovendien jaloers dat ik studieverlof kreeg. Wat een kapsones, kreeg ik te horen. Wat meespeelde is dat ik nog niet zolang op de afdeling werkte. s Morgens werd er vervolgens niet meer gegroet en er werd ook geen koffie voor mij gehaald. Ik stortte mij op mijn werk en op mijn studie. Ik kan heel moeilijk tegen conflicten en bedekte alles met de mantel der liefde. Dit vrat energie. Op een gegeven moment was de pijp helemaal leeg. Ik stortte in en ik ben vervolgens drie maanden thuis gebleven. Ik sliep bijna de hele dag. Het was een vreselijke tijd. Uiteindelijk is alles goed gekomen. Gelukkig kon ik elders in de gemeentelijke organisatie aan de slag. Ik wil mensen die nu gepest worden graag een tip geven: zoek hulp en praat er over. Luister ook heel goed naar je lichaam, omdat je er anders onderdoor gaat. Veel mensen kijken mij na hoe ik er uit zie. Ik houd nu eenmaal van excentrieke kleren. Ik heb verder verschillende ringen om mijn vingers en draag oorbellen. Voor veel mensen is het blijkbaar nog heel moeilijk te accepteren dat ik mij wat anders gedraag dan de doorsnee werknemer. Mijn leidinggevende had niets aan te merken op mijn werk als verpleegkundige, maar drong er wel bij mij op aan om mijn uiterlijk gedrag aan te passen. Ik heb dat geweigerd en dat heb ik geweten. Sommige collega s gingen met een hoog stemmetje tegen mij praten. Vervolgens lachten zij mij uit. Homoseksualiteit was in dat ziekenhuis echt een taboe. Ik werd door collega s genegeerd en soms uitgescholden. Het roddelen werd steeds erger. Fouten van anderen kreeg ik op mijn bordje. Ik trok me dit vreselijk aan; gelukkig kon ik er met vrienden goed over praten. Uiteindelijk zag ik maar één oplossing: solliciteren naar een baan in een grote stad. In de begintijd was het moeilijk, omdat in het westen nu eenmaal een andere mentaliteit heerst. Wel kan ik hier mijn eigen identiteit beleven en dat is een bevrijding. Ik houd van veranderingen, maar mijn collega s op het secretariaat houden liever alles bij het oude. Toen bij ons intranet werd ingevoerd, wilde ik dit meteen oppakken. Ik zag enorme kansen om de informatievoorziening te verbeteren. Ik heb het geweten: ik was de gebeten hond. Ik werd meteen genegeerd. Achter mijn rug om werd er over mij geroddeld. Ook mijn manager deed niets. Ze leek het wel goed te vinden dat mijn collega s mij wilden wegwerken. De afdeling P&O vertrouwde ik niet. Veel te dicht op de directie en daarom niet objectief. Ik lag daarvan s nachts wakker en ik werd uiteindelijk ziek. Ik ging weer snel aan de slag, maar werd meteen in een reïntegratietraject gestopt. Ik heb nog geprobeerd intern elders aan de slag te gaan, maar er waren geen vacatures. Nu zit ik in het een loopbaantraject. Concreet probeert mijn werkgever mij te begeleiden naar ander werk. Uiteindelijk is dat het beste. *Namen en omstandigheden van de geïnterviewden zijn gefingeerd Wat vindt u ervan? Stelling: Managers doen onvoldoende om pesten op het werk te voorkomen Bent u het hiermee eens of oneens? Sms uw standpunt naar 4411 en vermeld dan CNV EENS of CNV ONEENS. Ook op internet kunt u uw mening kwijt. Surf dan naar en klik op de pollknop. Meer informatie Vitamine CNV werkt! februari

16 OVERHEID Geen afschaffing ambtelijke status! Minister Guusje ter Horst (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) heeft een brief aan de Tweede Kamer gestuurd over de bijzondere positie van de ambtenaar. Zij komt in deze brief tot de conclusie dat het afschaffen van de ambtelijke status ongewenst is. CNV Publieke Zaak is ingenomen met dit standpunt. De laatste jaren stond dit ter discussie. Zo wilde D66 ambtenaren onder het vernieuwde ontslagrecht laten vallen. Ter Horst vindt nu dat ambtenaren een bijzondere positie hebben. Dit hangt ook samen met de bijzondere positie van de overheid als werkgever (in een politieke omgeving). In de ogen van Ter Horst past hierin bescherming van ambtenaren tegen politieke willekeur. Wel houdt ze een slag om de arm dat in bepaalde overheidssectoren een andere afweging kan worden gemaakt. CNV Publieke Zaak zal dit scherp in de gaten houden. SENIOREN OVERHEID Groningen en Limburg te zwaar getroffen? Wet tegen verkooptelefoontjes Veel mensen krijgen regelmatig telefoontjes van call centers met het doel producten of diensten te verkopen. De Eerste Kamer heeft eind vorig jaar een wetsontwerp aangenomen om burgers hiertegen te beschermen. Via de website kan iedereen aangeven om voortaan geen vervelende verkooptelefoontjes meer te krijgen. Met name ouderen zijn vaak de dupe van dergelijke verkooptechnieken. De groep Senioren van CNV Publieke Zaak juicht daarom het wetsontwerp van harte toe. Het ministerie van Binnenlandse Zaken onderzoekt of het Noorden en Zuiden van Nederland te zwaar getroffen worden door de afslanking van de rijksdienst. Tijdens een themabijeenkomst van CNV Publieke Zaak over dit onderwerp, was er forse kritiek op deze reorganisatie. In Groningen staan bijvoorbeeld honderden banen op de tocht bij DJI (gevangenissen). De werkgelegenheid is toch al slecht in deze regio en bij medewerkers bestaat de angst dat alleen een verhuizing naar het Westen een garantie op een baan is. DJI heeft namelijk het beleid gedetineerden zo dicht mogelijk bij huis te plaatsen (vaak in het westen en het midden van het land). Hierdoor komen er cellen leeg te staan in de Noordelijke gevangenissen. Dit staat los van de afslanking, maar is wel een feit. Ditzelfde geldt voor Limburg. Het Maastrichtse onderzoeksbureau E.till voorspelt dat de werkloosheid in Limburg in 2012 is opgelopen tot boven de 10%. Dit heeft niet alleen te maken met de afslanking van de rijksdienst, maar ook met de kredietcrisis. Door de afslanking van de rijksoverheid verdwijnen er tot banen bij de rijkssector, waarvan de helft op de Haagse ministeries. Lees ook het interview in dit nummer met Jaap Uijlenbroek over de vernieuwing van de rijksdienst op pagina 17 (Advertentie) Ruzie, een conflict. U loopt vast in uw werk, of in relaties. Dit gaat ten koste van uw goede humeur, uw goede nachtrust. Of bent u al die reorganisaties op uw werk ook zo zat? Bij dit soort zaken kan Content Mediation hulp bieden. Als lid van het CNV krijgt u 10% korting op de toch al lage tarieven! 16 Vitamine CNV werkt! februari 2009

17 OVERHEID De heipalen gaan met hoge snelheid de grond in. Het monotone gedreun klinkt door in de kamer van Jaap Uijlenbroek, directeur-generaal van de DG Organisatie en Bedrijfsvoering Rijk (OBR). Inderdaad, in het centrum van Den Haag wordt hard gewerkt aan de bouw van twee nieuwe ministeries. Afslanking rijksdienst geen koude sanering Jaap Uijlenbroek rijksdienst kleiner en beter De ministeries van Binnenlandse Zaken en Justitie krijgen niet alleen aan de buitenkant een nieuw gezicht, maar ook intern wordt de rijksdienst vernieuwd. OBR begeleidt deze operatie, voor zover het de bedrijfsvoering betreft, die uiteindelijk moet leiden tot een betere rijksdienst. De huidige bedrijfsvoering is soms belemmerend. Ieder ministerie heeft z n eigen manier van werken en dat kan belemmerend zijn voor de samenwerking. Als Rijk moeten we als eenheid opereren. Je kunt het aan de burger niet meer uitleggen dat elk ministerie zijn eigen weg gaat. Vanuit de beleidsdirecties leidt dat tot nieuwe samenwerkingsverbanden. Nu wordt er al best veel samengewerkt in de bedrijfsvoering. OBR heeft de opdracht deze samenwerkingsverbanden te ondersteunen en concrete voorstellen te doen om de bedrijfsvoering tussen de ministeries efficiënter te laten verlopen. Taakstelling Tegelijk met deze vernieuwing van de rijksdienst, moeten er tot 2011 ook nog eens banen verdwijnen bij het Rijk. Een politieke taakstelling van het huidige kabinet. Jaap Uijlenbroek, directeur-generaal van OBR, denkt dat het geen probleem is dit te combineren met de vernieuwing van de rijksdienst. Op werknemers is het relatief een klein aantal. Het gaat er niet alleen om de rijksdienst kleiner te maken, maar ook beter. Het is geen koude sanering. De menselijke maat staat voorop. Hij denkt dat met natuurlijk verloop voor een groot deel het verlies aan arbeidsplaatsen kan worden opgevangen. Dat neemt niet weg dat op enig moment ambtenaren te horen krijgen dat ook zijn of haar baan op het spel staat: Het is voor de medewerker een opdracht met die onzekerheid om te gaan. Het is niet verstandig af te blijven wachten wat er gebeurt. Ik raad mensen aan om binnen de rijksdienst actief om zich heen te kijken voor een nieuwe functie. Beter samenwerken Wat gaan we merken van die vernieuwing? Uijlenbroek: Als burger merk je weinig van de bedrijfsvoering van de overheid. Eén rijkslogo is zichtbaarder. Maar samenwerking door beleidsdirecties en inspectiediensten merkt de burger wel. Bijvoorbeeld de samenwerking van inspecties. Tot voor kort kregen horeca-ondernemers een inspecteur van de Voedsel en Warenautoriteit over de vloer. Het is best mogelijk dat een dag later een inspecteur langskwam om naar het arbobeleid te kijken. Je kunt dit veel beter stroomlijnen door deze werkzaamheden door één inspecteur te laten doen. Alternatief is een goede coördinatie zodat je van elkaar weet waar men is geweest. Hierbij kan de goede ict helpen. Op de vraag of de overheid dan nu zo slecht werkt stelt Uijlenbroek dat we nu ook niet moeten overdrijven. Zo slecht gaat het echt niet. De overheid functioneert over het algemeen prima. Daar kunnen ook ambtenaren trots op zijn. Vitamine CNV werkt! februari

18 active aging Elke dag de eerste Elke dag een werelddocent Werk jij in juli en augustus in Burundi, Oeganda of India? Je zet drie weken een programma op voor duurzame verbetering van het onderwijs. Bij thuiskomst deel je je ervaringen en onderhoud je het contact met je collega s in het ontwikkelingsland. Jij werkt als docent, onderwijs(leiding)gevende of systeembeheerder in het po, v(mb)o of hbo. Je hebt ervaring met programma- en/of projectmanagement. Je hebt een goede lichamelijke conditie en doorzettingsvermogen. Je bent communicatief sterk en spreekt en schrijft goed Engels (Oeganda en India) of Frans (Burundi). Je hebt gevoel voor cultuurverschillen, bent flexibel en toont inlevingsvermogen. Je wilt je competenties versterken. En je wilt een eigen bijdrage van 750 betalen. Wij bieden je in de weekeinden in mei en juni goede voorbereiding op de reis. We zorgen voor inpassing in onderwijsprogramma s van Edukans en/of BWPD. En we bieden een week (optioneel) leisure time. Meer informatie en aanmelden Kijk op Aanmelden kan tot 9 maart. Gesprekken vinden plaats tussen 16 en 25 maart. Begin april maken we de dertig deelnemers bekend. Dit is een initiatief van de bonden in de overheidssectoren en in het onderwijs, Edukans en BWPD. Loyalis en Edukans maken dit project financieel mogelijk. Workshop Elke dag werkplezier Hoe was het vandaag? Iedereen wil graag met plezier aan het werk zijn en blijven. De vraag is alleen: hoe? Wat We gaan tijdens de workshop in op de wisselwerking tussen je levensfase en je werk. We kijken zowel naar de zachte als de financiële kanten ervan. Het resultaat? Je weet hoe je jouw accu opgeladen houdt. Ook leer je wat regelingen kunnen bieden. Deze ééndaagse workshop is voor alle werkende leden van overheids- en onderwijsbonden en wordt gegeven door trainers van de bonden en Loyalis. Prijzen en tijden Je betaalt voor deze dag 25, inclusief lunch en een bewaarboek. De workshops zijn in maart: 9 Utrecht (av); 17 Eindhoven; 19 Nijmegen; 24 Heerlen; 25 Rotterdam (av); 26 Deventer. In april: 3 Roosendaal; 7 Tilburg; 14 Groningen; 16 Utrecht; 21 Nijmegen; 23 Hoofddorp; 28 Apeldoorn. Mei: 13 Breda; 19 Haarlem (av); 20 Woerden; 25 Zwolle; 26 Utrecht. Duur: uur. Avond (av) bijeenkomsten: uur. Meer informatie en aanmelden Kijk op Maximaal 12 deelnemers per workshop. Aanmeldingen verwerken we op volgorde van binnenkomst. Dit is een initiatief van de bonden in de overheidssectoren en in het onderwijs. Loyalis maakt dit project financieel mogelijk. Publieke Zaak 18 Vitamine CNV werkt! februari 2009

19 WELZIJN Meditatie werkt! Werknemers die mediteren zien verbeteringen in de concentratie, het (zelf) bewustzijn, de mentale en vitale conditie en de werktevredenheid. Dat zijn resultaten van de pilot Meditatie op de werkvloer die in opdracht van cao-partijen (waaronder CNV Publieke Zaak) bij de cao Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening is uitgevoerd. Met deze pilot wilden partijen nagaan of de veronderstelde effecten van meditatie als (gezondheids)managementinstrument in de praktijk waar te nemen zijn. Wij concluderen dat werknemers die meegedaan hebben meditatie hoog gewaardeerd hebben, zegt bestuurder Lizelotte Smits van CNV Publieke Zaak. Meditatie blijkt een goed middel voor werknemers om zin in werk te houden en het werk ook beter aan te kunnen. Als vakbond willen we het stimuleren dat meditatie in organisaties meer aandacht krijgt. ZORG ZORG In de pers zijn berichten verschenen dat in Denemarken vrouwen met borstkanker die langdurig nachtarbeid hebben verricht recht hebben op een schadevergoeding. Denemarken merkt sinds het najaar van 2007 borstkanker aan als mogelijke beroepsziekte bij het langdurig doen van nachtdiensten. Op basis van de beoordeling van onderzoeksgegevens concludeert een commissie van de Gezondheidsraad in 2006 dat een verband is gevonden tussen het SENIOREN In 2009 krijgt de samenwerking tussen CNV en de ouderenbonden zichtbaar vorm. Met het project 55+ werkt zullen CNV, PCOB en de Unie KBO gezamenlijk werken aan de verbetering van de arbeidsmarktpositie van oudere werknemers. Achter de schermen gebeurt natuurlijk meer. Er wordt al langer gesproken over samenwerking tussen CNV CNV: nader onderzoek naar nachtarbeid en borstkanker nodig langdurig verrichten van nachtarbeid en het vaker optreden van borstkanker bij vrouwen. Op grond van de beschikbare gegevens kan niet worden geconcludeerd dat het om een oorzakelijk verband gaat. De Gezondheidsraad bepleit dan ook nader onderzoek. Het CNV is het hiermee eens. Leden die frequent nachtdiensten hebben gedraaid en borstkanker hebben wordt geadviseerd zich te laten registreren door CNV Rechtshulp (via CNV Info: ). Samenwerking CNV en ouderenbonden en de christelijke ouderen-bonden.,,als christelijk-sociale bonden hebben CNV, PCOB en Unie KBO een gezamenlijk idee over hoe een maatschappij moet worden ingericht. We zoeken actief naar vormen van samenwerking, stelt Bert van Boggelen, algemeen secretaris van vakcentrale CNV. Kerstwerker Karin Gijsbertsen is samen met haar dochter in het zonnetje gezet. Kerstster! Karin Gijsbertsen, verzorgende in Wageningen en lid van CNV Publieke Zaak, is één van de kerstwerkers die dinsdag 23 december in het zonnetje gezet is. Het CNV heeft campagne gevoerd om mensen die met Kerst werken extra aandacht te geven. Karin Gijsbertsen is door een collega aangemeld als kerstwerker. Volgens de collega kan Karin geen nee zeggen als haar gevraagd wordt extra te werken. Ze heeft zich zelfs bij voorbaat al opgegeven om met Kerst te werken omdat ze weet dat veel collega s dan graag vrij zijn. Hoofdprijs Via internet heeft het publiek zijn waardering voor kerstwerkers kunnen uitspreken. Uit alle inzendingen zijn vijf kerstwerkers gekozen die een hoofdprijs verdienen. Zij hebben een dinercheque van 500 euro gekregen om het kerstdiner op een later moment in te halen met collega s. Bestuurder Loek Lablans was namens CNV Publieke Zaak aanwezig bij de overhandiging van de prijs. MARKTSECTOR Energiebedrijf Essent is overgenomen door het Duitse bedrijf RWE. Inmiddels is er met de bonden een sociaal plan voor het personeel bij Essent afgesloten. In het sociaal plan zijn zorgvuldige procedures vastgelegd over de personele gevolgen van de overname. Ook Essent overgenomen door RWE is nauwkeurig beschreven hoe boventallige de gevolgen voor de werkgelegenheid mee medewerkers begeleid worden naar ander zullen vallen. Het sociaal plan is inmiddels werk. Uitgangspunt is dat een boventallige goedgekeurd door de leden. Essent verwacht medewerker zo snel mogelijk weer ander samen met RWE sterker te staan in de werk heeft. CNV Publieke Zaak verwacht dat concurrentiestrijd op de energiemarkt. Vitamine MijnVakbond.NL CNV werkt! december februari

20 ZORG Mee in de stroomversnelling van Nog slimmer werken Met veel enthousiasme is verpleegkundige Jan de Jonge uit Assen aan de slag gegaan met Nog slimmer werken in het Wilhelmina Ziekenhuis in Assen. Hij is de initiatiefnemer van het project professionalisering verpleegkundigen op de afdeling orthopedie/urologie. Het ziekenhuis in Assen is het eerste ziekenhuis dat meedoet aan Nog slimmer werken. Het mag intussen bekend zijn. CNV Publieke Zaak roept via Nog slimmer werken werknemers in zorg en welzijn op met slimme ideeën te komen om innovatie in de zorg te bevorderen. Slimmer werken kan soms ontstaan door simpele aanpassingen. Bij de werknemers zijn ideeën genoeg om zaken anders en beter aan te pakken. CNV Publieke Zaak ondersteunt bij de realisatie van de ideeën. Dat is ook het geval bij het Wilhelmina Ziekenhuis in Assen. Eigen initiatief Volgens Jan de Jonge is op zijn afdeling bewust gekozen voor het project professionalisering verpleegkundigen. Niet omdat de verpleegkundigen nu niet professioneel zijn, maar omdat het op specifieke punten slimmer kan. We zijn heel goed bezig, wachten wat de dokter zegt en doen dat keurig. Dat moet ook blijven. Maar tegelijkertijd spelen er bij een patiënt ook dingen die geen uitleg meer nodig hebben. Waarvoor we een arts niet steeds aan het jasje hoeven te trekken, maar die we op eigen initiatief kunnen doen. Zaken die spelen als de patiënt chirurgisch uitbehandeld is. Het gaat bijvoorbeeld om begeleiding van een patiënt als die ontslagen wordt. Of de nazorg. Dat zijn zaken die wij best zonder tussenkomst van een arts kunnen regelen. Dat scheelt een arts en ons ook veel tijd. Maar bovendien worden onze verantwoordelijkheden groter en daardoor het werk leuker. Een arts moet er bovendien op kunnen vertrouwen dat wij de zaken goed en professioneel oppakken. Slimmer Jan de Jonge heeft eerst met zijn leidinggevende overlegd over Nog slimmer werken. Maar ook het management en de Raad van Bestuur zijn er bij betrokken. Patricia Can en Marjet Robben van BMC Groep (Advies Management) hebben ons begeleid. We zijn met een aantal mensen heel breed gestart met brainstormen. Uiteindelijk is dit plan er uit gekomen. We moeten het nog verder uitwerken en er mee de boer op. De artsen moeten er in gaan geloven en de verpleegkundigen op de afdeling ook. De eerste reacties zijn ontzettend positief. Iedereen wil wel slimmer en met meer plezier werken. En ook onze directie is erg positief. Noemt zelfs in nieuwsbrieven dat we met dit project bezig zijn. Dat is voor ons ook weer een stimulans om er tijd in te steken. Ik vind het erg positief dat we zo n goede begeleiding hebben. Dit soort ideeën leeft vast meer in ziekenhuizen. Maar je moet goede handvatten hebben om ze van de grond te krijgen. Iemand anders kijkt ook even met een frisse blik naar je afdeling. Het is een soort stroomversnelling waar je in komt. Een idee, een groep mensen, je raakt enthousiast en met elkaar werk je aan een vernieuwing. Het is voor mij niet alleen het resultaat dat telt. Ook het samenwerken aan een vernieuwing telt. Ga naar om meer te lezen over Nog slimmer werken. Werkt uw werkgever al slim? Dan kunt u hem/haar opgeven voor de titel Slimste werkgever in de zorg. Kijk hiervoor op Op de site staat een test waarmee u kunt bekijken of u slim en efficiënt werkt. 20 Vitamine CNV werkt! februari 2009

Ontslag, wat nu? Informatie voor medewerkers Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie over (dreigend) ontslag

Ontslag, wat nu? Informatie voor medewerkers Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie over (dreigend) ontslag Ontslag, wat nu? Informatie voor medewerkers Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie over (dreigend) ontslag Informatie voor medewerkers Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie over (dreigend) ontslag.

Nadere informatie

Voor tussentijds verlof of eerder stoppen met werken. Loyalis Levensloop

Voor tussentijds verlof of eerder stoppen met werken. Loyalis Levensloop Loyalis voert de levensloopregeling uit voor ABP Loyalis Levensloop Voor tussentijds verlof of eerder stoppen met werken Je werkt. Maar soms even niet. Je neemt de tijd voor die ene cursus. En daarna er

Nadere informatie

Werken bij de. Wil je werken bij de Rijksschoonmaakorganisatie? Lees dan deze folder!

Werken bij de. Wil je werken bij de Rijksschoonmaakorganisatie? Lees dan deze folder! Werken bij de Rijksschoonmaakorganisatie Wil je werken bij de Rijksschoonmaakorganisatie? Lees dan deze folder! 2 Werken bij de Rijksschoonmaakorganisatie Inhoud 1. De Rijksoverheid gaat zelf schoonmaken.

Nadere informatie

Succesverhaal. over pesten op het werk

Succesverhaal. over pesten op het werk Supermarktmedewerkster Fenny gaat met plezier naar haar werk. Dat is zeer opmerkelijk als je bedenkt dat ze lange tijd werd gepest. Op het dieptepunt hoopte ze zelfs dat haar onderweg naar de supermarkt

Nadere informatie

Wat kies jij? Wegwijzer in het fasemodel

Wat kies jij? Wegwijzer in het fasemodel Wat kies jij Wegwijzer in het fasemodel Van inkomen naar inkomen dit helpt PostNL helpt je op verschillende manieren. Met name via een financiële vergoeding, begeleiding van werk naar werk door Mobility

Nadere informatie

Loyalis Levensloop. Voor tussentijds verlof of eerder stoppen met werken

Loyalis Levensloop. Voor tussentijds verlof of eerder stoppen met werken Loyalis Levensloop Voor tussentijds verlof of eerder stoppen met werken Koop vrije tijd met levensloop Levensloop maakt het u mogelijk tijd vrij te maken voor zaken die u belangrijk vindt. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Pestprotocol Christelijk Gymnasium Utrecht Versie 15 oktober 2014

Pestprotocol Christelijk Gymnasium Utrecht Versie 15 oktober 2014 Pestprotocol Christelijk Gymnasium Utrecht Versie 15 oktober 2014 Het pestprotocol vormt de verklaring van de vertegenwoordiging van de school en de ouders waarin is vastgelegd dat we pestgedrag op school

Nadere informatie

Pestbeleid op school

Pestbeleid op school Pestbeleid op school Pesten wordt niet aangepakt en opgelost door projecten. Het vereist attitudeverandering. Een zaligmakende oplossing voor pestproblemen bestaat helaas niet. Bob van der Meer Natuurlijk

Nadere informatie

Het spaargeld uit de levensloopregeling kunt u gebruiken om de periode van onbetaald verlof te financieren.

Het spaargeld uit de levensloopregeling kunt u gebruiken om de periode van onbetaald verlof te financieren. Levensloop. Wat is levensloop? De levensloopregeling (of: levensloop) is een fiscale regeling die vanaf 1 januari 2006 in Nederland bestaat om het sparen voor een vervangend inkomen tijdens een periode

Nadere informatie

Als ik mijn baan kwijtraak. Voorkom dat u werkloos wordt Hoe komt u weer aan werk? Wat moet u doen voor een WW-uitkering?

Als ik mijn baan kwijtraak. Voorkom dat u werkloos wordt Hoe komt u weer aan werk? Wat moet u doen voor een WW-uitkering? Als ik mijn baan kwijtraak Voorkom dat u werkloos wordt Hoe komt u weer aan werk? Wat moet u doen voor een WW-uitkering? Werk boven uitkering UWV verstrekt tijdelijk inkomen in het kader van wettelijke

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

PESTPROTOCOL DE BOOG. Koudenhovenseweg Zuid 202 5641 AC Eindhoven T: 040-2811760 E: deboog@skpo.nl

PESTPROTOCOL DE BOOG. Koudenhovenseweg Zuid 202 5641 AC Eindhoven T: 040-2811760 E: deboog@skpo.nl PESTPROTOCOL DE BOOG Pestprotocol De Boog Dit pestprotocol heeft als doel voor De Boog: Alle kinderen moeten zich op school veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels

Nadere informatie

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach.

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Karin de Galan Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Ze heeft zich gespecialiseerd in het trainen van trainers en richtte in 2007 de galan school voor training op. Eerder werkte ze als

Nadere informatie

Scheiding privé en werk

Scheiding privé en werk Scheiding privé en werk We leven in een tijd waarin werk en privé steeds meer door elkaar lijken te lopen. Veel mensen zijn ook in hun vrije tijd bereikbaar voor hun baas. De andere kant van de medaille

Nadere informatie

[IN 3 STAPPEN JE EX TERUG.]

[IN 3 STAPPEN JE EX TERUG.] 2011 Life Coach Désirée Snelling Berg Desirée [IN 3 STAPPEN JE EX TERUG.] Leer de technieken om met behulp van je onderbewuste en het universum je ex weer terug te krijgen. Inleiding Het is geen geheim

Nadere informatie

Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven en de Kempen. Wij zijn er voor jou. Deskundig onafhankelijk advies voor en door GGzE.

Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven en de Kempen. Wij zijn er voor jou. Deskundig onafhankelijk advies voor en door GGzE. Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven en de Kempen Wij zijn er voor jou Deskundig onafhankelijk advies voor en door GGzE medewerkers >> 1 Tevreden, gezonde en gemotiveerde medewerkers dragen bij aan een

Nadere informatie

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG INHOUD 0. ALGEMEEN 3 Wat is de bedoeling van het beleid voor ongewenst gedrag? 3 Voor wie? 3 Hoe pak je het aan? 3 1. MAATREGELEN

Nadere informatie

E-PAPER. Drie praktische tips om je werk als apothekersassistent(e) leuker te maken!

E-PAPER. Drie praktische tips om je werk als apothekersassistent(e) leuker te maken! Dé expert in praktische apotheektrainingen E-PAPER Drie praktische tips om je werk als apothekersassistent(e) leuker te maken! 1 Inhoudsopgave De cliënt en ik 3 Weet jij nog waarom je in de apotheek wilde

Nadere informatie

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het.

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. ONTMOET HUMANITAS Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. Zonder uitzondering. Lukt het je niet alleen,

Nadere informatie

Anti Pest protocol Almere College Dronten 2014-2016

Anti Pest protocol Almere College Dronten 2014-2016 Anti Pest protocol Almere College Dronten 2014-2016 1 Inhoudsopgave: 1. Kernwaarden Almere College Dronten 3 2. Pesten wat is dat? 4 3. Signalen bij pesten 5 4. Het vijf sporen beleid van het Almere College

Nadere informatie

Stappen tijdens een reorganisatieproces. Hoe gaat een reorganisatie in zijn werk?

Stappen tijdens een reorganisatieproces. Hoe gaat een reorganisatie in zijn werk? Stappen tijdens een reorganisatieproces Hoe gaat een reorganisatie in zijn werk? STAP 1 Het voornemen tot reorganisatie Iedere reorganisatie begint met het plan om te gaan reorganiseren. Dit plan komt

Nadere informatie

Psychosociale belasting op het werk. informatie voor werknemers over o.a. seksuele intimidatie, agressie en pesten.

Psychosociale belasting op het werk. informatie voor werknemers over o.a. seksuele intimidatie, agressie en pesten. Psychosociale belasting op het werk informatie voor werknemers over o.a. seksuele intimidatie, agressie en pesten. Psychosociale belasting op het werk informatie voor werknemers over o.a. seksuele intimidatie,

Nadere informatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie WERKBLADEN Seksuele intimidatie 1 Waarom dit boekje? 1.1 Zet een rondje om het goede antwoord. Seksuele intimidatie komt vaak voor. Ja Nee Seksuele intimidatie komt weinig voor. Ja Nee Mannen worden vaker

Nadere informatie

Pestprotocol BS de Kersenboom

Pestprotocol BS de Kersenboom Pestprotocol BS de Kersenboom Doel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

Financiële zekerheid bij arbeidsongeschiktheid

Financiële zekerheid bij arbeidsongeschiktheid Financiële zekerheid bij arbeidsongeschiktheid Inkomen kan erg tegenvallen bij arbeidsongeschiktheid Stelt u zich eens voor, u wordt ziek. En twee jaar later bepaalt UWV dat u arbeidsongeschikt bent.

Nadere informatie

Zelfsturende teams hebben in de meeste organisaties 4 doelen: Tevreden cliënten Tevreden medewerkers Kwaliteit van zorg Financieel gezond zijn

Zelfsturende teams hebben in de meeste organisaties 4 doelen: Tevreden cliënten Tevreden medewerkers Kwaliteit van zorg Financieel gezond zijn 1 Kaders bij zelfsturing: financieel gezond zijn Zelfsturende teams hebben in de meeste organisaties 4 doelen: Tevreden cliënten Tevreden medewerkers Kwaliteit van zorg Financieel gezond zijn Financieel

Nadere informatie

Vanjezelfhouden.nl 1

Vanjezelfhouden.nl 1 1 Kan jij van jezelf houden? Dit ontwerp komt eigenlijk altijd weer ter sprake. Ik verbaas mij erover hoeveel mensen er zijn die dit lastig vinden om te implementeren in hun leven. Veel mensen willen graag

Nadere informatie

Pestprotocol de Esdoorn

Pestprotocol de Esdoorn Pestprotocol de Esdoorn Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen November 2009 Door regels en

Nadere informatie

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL Stationsstraat 81 3370 Boutersem 016/73 34 29 www.godenotelaar.be email: directie.nobro@gmail.com bs.boutersem@gmail.com HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL 1. Het standpunt van de school: Pesten is geen

Nadere informatie

Algemeen directeur Directeur sociale zaken

Algemeen directeur Directeur sociale zaken VOORWOORD Wanneer je aan je collega s zou vragen waarom zij naar het werk gaan, dan geven zij vast verschillende antwoorden. De één wil bijvoorbeeld veel geld verdienen, terwijl de ander het juist belangrijk

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? RESPECT

WAAROM DIT BOEKJE? RESPECT WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over pesten op het werk. Iemand kan bijvoorbeeld gepest worden door een collega. Of door de baas. PESTEN OF PLAGEN? Pesten is wat anders dan plagen. Iedereen maakt wel

Nadere informatie

Financiële zekerheid bij arbeidsongeschiktheid

Financiële zekerheid bij arbeidsongeschiktheid Financiële zekerheid bij arbeidsongeschiktheid Inkomen kan erg tegenvallen bij arbeidsongeschiktheid Stelt u zich eens voor, u wordt ziek. En twee jaar later bepaalt UWV dat u arbeidsongeschikt bent.

Nadere informatie

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU????

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? In het kort Als je gepest wordt ga dan naar je mentor. Als je het moeilijk vindt je mentor in vertrouwen te nemen, ga dan naar je favoriete docent, juniormentor of de vertrouwenspersoon

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

PESTPROTOCOL DE SCHELP

PESTPROTOCOL DE SCHELP PESTPROTOCOL DE SCHELP Pestprotocol De Schelp Dit pestprotocol heeft als doel voor de De Schelp: Alle kinderen moeten zich op school veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door

Nadere informatie

OBS De Vogels Jac.P. Thijsselaan 69 2341 PM Oegstgeest. PESTPROTOCOL De Vogels

OBS De Vogels Jac.P. Thijsselaan 69 2341 PM Oegstgeest. PESTPROTOCOL De Vogels OBS De Vogels Jac.P. Thijsselaan 69 2341 PM Oegstgeest PESTPROTOCOL De Vogels We willen graag dat alle kinderen op De Vogels zich in hun basisschoolperiode veilig voelen, zodat zij zich optimaal kunnen

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Beleid Kanjertraining op De Meeander

Beleid Kanjertraining op De Meeander Beleid Kanjertraining op De Meeander Voor u ligt het beleidsstuk Kanjertraining. We hopen dat het zicht geeft op wat we doen op school en waar we voor staan. Kanjertraining is meer dan een lesmethode.

Nadere informatie

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Themabundel Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Assistent medewerker Dit project is mede mogelijk gemaakt met een bijdrage uit het Europees Sociaal Fonds Voorwoord Deze themabundel is bedoeld

Nadere informatie

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Dit examen doen deelnemers aan de taalcursus Nederlands Niveau 3+4 aan de Universiteit Leiden. Deze cursus bestaat uit 120 contacturen.

Nadere informatie

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin)

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Lay-out Bob Snel (trainer ATC Amstelduin) Document Versie maart 2007 Meer informatie E-mail:

Nadere informatie

vertrouwenspersonen en mediators Opent deuren naar oplossingen goede verhoudingen op de werkplek DijkhuizenJager 2012

vertrouwenspersonen en mediators Opent deuren naar oplossingen goede verhoudingen op de werkplek DijkhuizenJager 2012 vertrouwenspersonen en mediators Opent deuren naar oplossingen goede verhoudingen op de werkplek Psychosociale arbeidsbelasting Pesten, seksuele intimidatie, agressie en discriminatie op de werkvloer...

Nadere informatie

Bijlage bij lesbrief Pensioenworkshop Mañana

Bijlage bij lesbrief Pensioenworkshop Mañana Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB) Extra uitleg en Q&A Bijlage bij lesbrief Pensioenworkshop Mañana Wat is pensioen? Tekst uit het filmpje Wist je dat je nu waarschijnlijk al pensioen opbouwt? Een klein

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Kanjerprotocol hoe gaan we om met elkaar

Kanjerprotocol hoe gaan we om met elkaar Inleiding Kanjerprotocol hoe gaan we om met elkaar We hebben ons als doel gesteld: Kinderen in een veilige, vertrouwde omgeving begeleiden bij de ontwikkeling van hun eigen mogelijkheden. Goed onderwijs

Nadere informatie

1 Ben of word jij weleens gepest?

1 Ben of word jij weleens gepest? Onderzoeksresultaten TipHorstaandeMaas.nl Pesten Pesten is van alle generaties. Het kan bijna overal plaatsvinden en is daarom dichterbij dan mensen soms denken 8 1 Ben of word jij weleens gepest? 7 6

Nadere informatie

WIA verzekering Individueel Overheid & Onderwijs

WIA verzekering Individueel Overheid & Onderwijs WIA verzekering Individueel Overheid & Onderwijs Waar is deze verzekering voor? Wat is WIA? In deze brochure leggen wij uit voor wie en waarvoor deze verzekering is, welke dekkingen u kunt sluiten, welke

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk loont!

Vrijwilligerswerk loont! Vrijwilligerswerk loont! Informatie voor vrijwilligers van CNV Publieke Zaak Meedenken, meepraten en meedoen! Denkt u er wel eens aan om vrijwilligerswerk te gaan doen? Om iets extra s te betekenen voor

Nadere informatie

1 Voorwoord. Beste ouders. Beste leerlingen

1 Voorwoord. Beste ouders. Beste leerlingen 1 Voorwoord Beste ouders Beste leerlingen Dit is het antipestplan van WICO campus Sint-Jozef. Het draaiboek pesten is geschreven voor de leerlingen, ouders en medewerkers van de school. Het geeft het beleid

Nadere informatie

Voel je veilig of: je-mag-niet-pesten-protocol. CHR. BASISSCHOOL De Kraanvogel

Voel je veilig of: je-mag-niet-pesten-protocol. CHR. BASISSCHOOL De Kraanvogel Voel je veilig of: je-mag-niet-pesten-protocol CHR. BASISSCHOOL De Kraanvogel Inleiding Pesten is een wezenlijk en groot probleem. Pestgedrag is schadelijk tot zeer schadelijk voor kinderen, zowel voor

Nadere informatie

Er is geen slachtoffer en dader; beide partijen zijn even sterk. Plagen kan de sociale weerstand van kinderen vergroten. Vaak speelt humor een rol.

Er is geen slachtoffer en dader; beide partijen zijn even sterk. Plagen kan de sociale weerstand van kinderen vergroten. Vaak speelt humor een rol. PESTPROTOCOL Doel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen kinderen en volwassenen,

Nadere informatie

Informatie voor ouders

Informatie voor ouders Weerbaarheid Informatie voor ouders Het Centrum voor Jeugd en Gezin ondersteunt met deskundig advies, tips en begeleiding. Een centraal punt voor al je vragen over opvoeden en opgroeien, dat is handig!

Nadere informatie

Dit PESTPROTOCOL heeft als doel:

Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

CP14. gesprek over arbeidsvoorwaarden

CP14. gesprek over arbeidsvoorwaarden CP4 gesprek over arbeidsvoorwaarden In Nederland maakt de werkgever met de werknemer afspraken over het werk. Afspraken over bijvoorbeeld kinderopvang, reiskostenvergoeding en vakantiedagen. Die afspraken

Nadere informatie

Nieuwsbrief Arbo. Via deze nieuwsbrief informeren wij u over de arbocatalogus en over actualiteiten op dit gebied.

Nieuwsbrief Arbo. Via deze nieuwsbrief informeren wij u over de arbocatalogus en over actualiteiten op dit gebied. April 2010 Nieuwsbrief Arbo Inhoudsopgave Website gezondverbond.nl Nieuwe rubriek op de website: In de praktijk Workshop OR-leden aan de slag met de Arbocatalogus, 11 mei 2010 Verbond attendeert arbodiensten

Nadere informatie

TNO-onderzoeker Luc Dorenbosch over job crafting SLEUTEL AAN JE BAAN!

TNO-onderzoeker Luc Dorenbosch over job crafting SLEUTEL AAN JE BAAN! TNO-onderzoeker Luc Dorenbosch over job crafting SLEUTEL AAN JE BAAN! Foto s: Pim Geerts Eigenlijk is er geen goed Nederlands woord voor: job crafting. Sommigen noemen het kneden aan je werk. TNO-onderzoeker

Nadere informatie

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo?

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo? Wablieft praat met Paul Verhaeghe De maatschappij maakt mensen ziek Materieel hebben we het nog nooit zo goed gehad. De meesten van ons hebben een inkomen, een dak boven ons hoofd Toch voelen veel mensen

Nadere informatie

Discriminatie op de werkvloer:

Discriminatie op de werkvloer: Discriminatie op de werkvloer: herkennen, oplossen en voorkomen Discriminatie op de werkvloer: herkennen, oplossen en voorkomen Inhoudsopgave Inleiding 5 Problemen herkennen, oplossen en voorkomen Hoe

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

uw werk is onze zorg WerkZekerplan: nieuw werk en zekerheid Informatie voor werkgevers

uw werk is onze zorg WerkZekerplan: nieuw werk en zekerheid Informatie voor werkgevers uw werk is onze zorg WerkZekerplan: nieuw werk en zekerheid Informatie voor werkgevers WerkZekerplan Voor nieuw werk en zekerheid In uw organisatie dreigt overtolligheid of ontslag voor een of meer werknemers.

Nadere informatie

Werk en kanker: je hoeft er niet alleen voor te staan.

Werk en kanker: je hoeft er niet alleen voor te staan. Kanker, waarbij het verleden, het heden en de toekomst niet langer met elkaar verbonden lijken. Kanker... je hebt het niet alleen en je hoeft er niet alleen voor te staan Werk en kanker: je hoeft er niet

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is Beste ouders en verzorgers. Voor de vakantie zijn we begonnen met een aanpak om het op en rond onze school voor kinderen nog veiliger te maken. Nu, na de vakantie, pakken we de draad met veel élan weer

Nadere informatie

Aan de slag blijven. Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud

Aan de slag blijven. Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud Jezelf presenteren De medewerker moet zichzelf goed presenteren. Bijvoorbeeld door er schoon en verzorgd uit te zien. Zo laat hij/zij een goede indruk

Nadere informatie

Samenvatting rapportage. Baan je toekomst: werken aan duurzame inzetbaarheid. Contractcatering

Samenvatting rapportage. Baan je toekomst: werken aan duurzame inzetbaarheid. Contractcatering Samenvatting rapportage Baan je toekomst: werken aan duurzame inzetbaarheid Contractcatering In samenwerking met: Rijnland Advies 1 Inleiding Even terugkijken.. De komende jaren verandert de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Protocol gedrag. Recht op veiligheid Iedere leerling heeft recht zich veilig te voelen in de klas en in de school.

Protocol gedrag. Recht op veiligheid Iedere leerling heeft recht zich veilig te voelen in de klas en in de school. Protocol gedrag Een goede school heeft geen pestprojecten nodig, of anders gezegd: doet dagelijks een pestproject, mits zij zich er steeds van bewust blijft welke processen in de groepsvorming een belangrijke

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Wees duidelijk tegen je klanten

Wees duidelijk tegen je klanten Ronald Dingerdis Wees duidelijk tegen je klanten 3 In onze training Klantgerichtheid en communicatie vroeg een cursist me onlangs of je tegen je klant kan zeggen dat hij extreem vervelend is. Dat hij onredelijk

Nadere informatie

Januari 2013. Pestprotocol Basisschool de Schrank

Januari 2013. Pestprotocol Basisschool de Schrank Januari 2013 Pestprotocol Basisschool de Schrank Inhoudsopgave 1. Waarom heeft de Schrank een pestprotocol 3 2. Pesten op school 3 3. Signalen van pesten 4 4. Oorzaken van pesten 4 5. Rollen bij pesten

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

PESTPROTOCOL OBS DE BONGERD. Pestprotocol obs de Bongerd

PESTPROTOCOL OBS DE BONGERD. Pestprotocol obs de Bongerd PESTPROTOCOL OBS DE BONGERD Pestprotocol obs de Bongerd Pesten is een probleem dat in alle geledingen van de maatschappij voorkomt. Pesten komt helaas op iedere school voor, ook bij ons. Het is een probleem

Nadere informatie

Welkom bij onze vereniging! Omgangsregels

Welkom bij onze vereniging! Omgangsregels Welkom bij onze vereniging! Omgangsregels Iedereen die Muziekvereniging Soli bezoekt onderschrijft de doelstellingen en het huishoudelijk reglement van de vereniging en houdt zich aan de omgangsregels

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB.

Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB. Speech Joanne Kellermann Pensioenseminar 2014 Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB. Voor mij is dit een bijzonder moment:

Nadere informatie

UITKOMSTEN MARKTONDERZOEK OMGANG MET PSYCHISCHE PROBLEMEN OP HET WERK

UITKOMSTEN MARKTONDERZOEK OMGANG MET PSYCHISCHE PROBLEMEN OP HET WERK UITKOMSTEN MARKTONDERZOEK OMGANG MET PSYCHISCHE PROBLEMEN OP HET WERK Bron: TNS NIPO Drs. R. Hoffius Drs. I.N. Hento november 2004 Bureau AStri Stationsweg 26 2312 AV Leiden Tel.: 071 512 49 03 Fax: 071

Nadere informatie

P E S T P R O T O C O L

P E S T P R O T O C O L P E S T P R O T O C O L 1. VOORAF Het doel van dit Pestprotocol: Alle leerlingen horen zich in hun schoolperiode veilig te voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door afspraken te maken kunnen

Nadere informatie

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden Enquête Mantelzorg en dementie 2014 Vooraf In juli 2014 vroegen wij onze leden naar hun ervaringen met mantelzorg in het algemeen, en mantelzorg

Nadere informatie

Anti-pestprotocol. We werken samen aan een goede sfeer op school. Catharinaschool Wellerlooi

Anti-pestprotocol. We werken samen aan een goede sfeer op school. Catharinaschool Wellerlooi Anti-pestprotocol We werken samen aan een goede sfeer op school Catharinaschool Wellerlooi Inleiding De Catharinaschool wil haar kinderen een veilig pedagogisch klimaat bieden. Wij streven ernaar dat de

Nadere informatie

WAT IS PESTEN ANDERS ZIJN

WAT IS PESTEN ANDERS ZIJN Pesten door; Luna, Kayleigh, Maartje en Tim WAT IS PESTEN Wat is pesten? Pesten is een vorm van vervelend doen. Tegen anderen bijvoorbeeld slaan, schoppen, uitschelden noem maar op. Maar een ding is zeker

Nadere informatie

Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013

Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013 Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013 Jongerenraad Wageningen Adviesnr. : 1 Datum : 29-05-2013 Colofon De Jongerenraad, een adviesorgaan van de gemeente Wageningen, is geïnstalleerd in

Nadere informatie

TOT HIER EN NIET VERDER! OVER ONGEWENSTE OMGANGSVORMEN OP HET WERK EN WAT JE ER TEGEN KUNT DOEN DE KLACHTENREGELING VAN WSD (VEREENVOUDIGDE VERSIE)

TOT HIER EN NIET VERDER! OVER ONGEWENSTE OMGANGSVORMEN OP HET WERK EN WAT JE ER TEGEN KUNT DOEN DE KLACHTENREGELING VAN WSD (VEREENVOUDIGDE VERSIE) TOT HIER EN NIET VERDER! OVER ONGEWENSTE OMGANGSVORMEN OP HET WERK EN WAT JE ER TEGEN KUNT DOEN DE KLACHTENREGELING VAN WSD (VEREENVOUDIGDE VERSIE) Inhoud Algemeen 2 Seksuele intimidatie 4 Agressie en

Nadere informatie

De rol van de OR Individuele rechtshulp voor leden van de LAD Advies bij ontslag Inzet LAD De LAD Contact met de LAD Sociaal plan I

De rol van de OR Individuele rechtshulp voor leden van de LAD Advies bij ontslag Inzet LAD De LAD Contact met de LAD Sociaal plan I Advies bij ontslag De zekerheid van een vaste baan. Veel artsen in dienstverband hechten er sterk aan, vooral in deze onzekere tijden. Toch kan het iedereen overkomen, ook u: de organisatie wordt anders

Nadere informatie

Charter collectieve rechten en plichten

Charter collectieve rechten en plichten Charter collectieve rechten en plichten Van Begeleid Wonen Zennestreek vzw het voor Personen met een ( VAPH) (erkenningsnummer 409200333) Ons adres: In dit charter leggen we duidelijk uit hoe we werken

Nadere informatie

Psychisch verzuim voorkomen kán! Zo werk je prettiger!

Psychisch verzuim voorkomen kán! Zo werk je prettiger! Psychisch verzuim voorkomen kán! Zo werk je prettiger! Vooraf Psychisch verzuim Problemen. Op het werk of privé. Die Psychisch verzuim is ziekteverzuim vanwege hebben we allemaal wel eens. Uw psychische

Nadere informatie

Bij pesten zijn er altijd 5 partijen: de pester, het slachtoffer, de grote zwijgende groep, de leerkrachten en de ouders.

Bij pesten zijn er altijd 5 partijen: de pester, het slachtoffer, de grote zwijgende groep, de leerkrachten en de ouders. Versie nov. 2012 Pestprotocol. Inclusief regels en afspraken binnen de school. Wat is pesten? Pesten betekent iemand op een gemene manier lastig vallen: bewust iemand kwetsen of kleineren. Het gebeurt

Nadere informatie

WERK EN KANKER: JE HOEFT ER NIET ALLEEN VOOR TE STAAN

WERK EN KANKER: JE HOEFT ER NIET ALLEEN VOOR TE STAAN WERK EN KANKER: JE HOEFT ER NIET ALLEEN VOOR TE STAAN Ieder jaar krijgen in Nederland 30.000 werknemers dat is 1 op de 250 - te horen dat zij kanker hebben. Een nog groter aantal, 1 op de 79 mannelijke

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

Financiële zekerheid bij arbeidsongeschiktheid. Je leeft, je verandert. Loyalis verandert met je mee.

Financiële zekerheid bij arbeidsongeschiktheid. Je leeft, je verandert. Loyalis verandert met je mee. Financiële zekerheid bij arbeidsongeschiktheid Je leeft, je verandert. Loyalis verandert met je mee. Stel, u wordt ziek. Dat klinkt niet prettig, maar het kán zomaar gebeuren. Een ziekte hebben we immers

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

Vragenlijst: Omgaan met agressie en geweld in het werk

Vragenlijst: Omgaan met agressie en geweld in het werk Vragenlijst: mgaan met agressie en geweld in het werk Als. willen wij graag meer inzicht krijgen in de mate waarin onze medewerkers met agressie en geweld in aanraking komen en de manier waarop hiermee

Nadere informatie

Publiekstekst Wet investeren in jongeren

Publiekstekst Wet investeren in jongeren Publiekstekst Wet investeren in jongeren Juni 2009 Deze publicatie is gemaakt door Stimulansz in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Stimulansz spreekt haar dank uit aan alle

Nadere informatie

Levensloopregeling. Spaar voor uw verlof

Levensloopregeling. Spaar voor uw verlof Levensloopregeling Spaar voor uw verlof De Levensloopregeling Spaar voor uw verlof Nederland verandert. Non stop werken tot aan ons pensioen is niet meer vanzelfsprekend, we willen werk kunnen combineren

Nadere informatie

Verzuimprotocol. Aandacht. SHDH Verzuimbeleid in goede banen. voor verantwoordelijkheden

Verzuimprotocol. Aandacht. SHDH Verzuimbeleid in goede banen. voor verantwoordelijkheden Verzuimprotocol SHDH Verzuimbeleid in goede banen Aandacht voor verantwoordelijkheden Inhoudsopgave 3 Aandacht voor verzuim Iedere medewerker doet er toe 4 Aandacht voor verantwoordelijkheden Medewerker

Nadere informatie