Balans & Vooruitzichten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Balans & Vooruitzichten"

Transcriptie

1 Balans & Vooruitzichten 10

2

3 1 De mouwen opstropen Balans en vooruitzichten 2010 is het vierde en laatste jaarverslag dat ik als voorzitter van Assuralia mag inleiden. Het woord balans roept associaties op met jaarrapporten, wegingen, resultaten, evaluaties enz. Bij de beëindiging van een mandaat ontspruit vaak de neiging om terug te blikken, om realisaties of gebeurtenissen op te lijsten. Doch in het jaarverslag van onze beroepsvereniging ligt sinds enkele jaren de klemtoon op het woord vooruitzichten. Die vooruitzichten zijn niet in alle verzekeringsdomeinen rooskleurig. Mijn opvolger gaat van start onder een economisch en financieel minder gunstig gesternte. Bovendien ondergaat het regelgevende en toezichthoudende kader waarin de verzekeringssector opereert belangrijke wijzigingen, sterker dan ooit aangestuurd vanonder de Europese vlag. Zo laat de Europese Commissie zich bij het uitstippelen van de nieuwe regelgeving voor de verschillende bestanddelen van de financiële sector leiden door eenduidige algemene principes. Het doel is niet louter het toezicht aan te scherpen, maar te zorgen voor meer samenhang. Dichter bij huis beleven we de herschikking van bevoegdheden bij de CBFA en de Nationale Bank, waarbij eerstgenoemde voortaan de relatie bewaakt tussen verzekeraars en consumenten en laatstgenoemde het prudentieel toezicht voor zijn rekening neemt. Het spreekt voor zich dat hierbij de kwaliteit en de continuïteit niet in het gedrang mogen komen. De beroepsvereniging van verzekeringsondernemingen stroopt de mouwen op om wetgevende initiatieven passend te begeleiden en markttrends accuraat in kaart te brengen. Welke maatschappelijke uitdagingen, welke regelgevingen en welke kerncijfers vandaag uw aandacht verdienen ontdekt u in de drie hoofdstukken van deze uitgave. Christian Defrancq Voorzitter Bovenaan de politieke agenda staat, naast de bijdrage die van de verzekeraars gevraagd wordt in ruil voor een staatswaarborg op polissen leven individueel, de hospitalisatieverzekering: de langverwachte indexering moet ook gelden voor de reserves die het onderpand zijn van toekomstige uitgaven, om het betrouwbare karakter van deze verzekering ook in de toekomst levenslang te kunnen waarborgen. En nog steeds het bereiken van een level playing field met de ziekenfondsen. Voorts moet Assuralia nu initiatieven nemen om van jongsaf aan de kennis en de vaardigheden inzake verzekeringen, het bewustzijn van wat je zelf aan je pensioen kan doen en het risicobesef in het algemeen te vergroten. Laat Assuralia en haar nieuwe voorzitter alle projecten met bezieling aanpakken en zo veel mogelijk met succes afronden!

4 Inhoud pagina 1 pagina 3 pagina 5 pagina 17 pagina 29 pagina 35 pagina 39 Inleiding door Christian Defrancq - Voorzitter Voorwoord door Philippe Colle - Gedelegeerd Bestuurder Algemene omgeving Persoonsverzekeringen Schadeverzekeringen Assuralia en zijn organisatie English summary

5 3 Op zoek naar nieuwe impulsen 2009 was een jaar van aarzelend herstel, zowel voor de wereldeconomie als voor de verzekeringssector. Als gevolg van hun steun aan de banken hebben de regeringen de overheidsfinanciën vaak fors in het rood moeten laten gaan, al hebben ze de neveneffecten van de crisis in de vorm van bedrijfsfaillissementen en banenverlies kunnen beperken. De Belgische verzekering heeft het er nog vrij goed vanaf gebracht: de sector was solide toen de crisis uitbrak en de balansen van de Belgische verzekeraars waren maar in geringe mate afhankelijk van beleggingen in aandelen en van giftige producten. Nu is het zaak die soliditeit te consolideren om op die basis nieuwe uitdagingen op te vangen, in het bijzonder de hoegenaamd niet onverwachte demografische overgang. In die context meent Assuralia dat de wereld meer dan ooit behoefte heeft aan verzekering zowel om taken van de verzorgingsstaat over te nemen als om de consument keuzes aan te bieden voor de dekking van risico s en een zo goed mogelijke bescherming van het gezinsvermogen. Ondanks die behoeften blijft een opleving van de vraag naar verzekeringen uit. Gezien de daling van de conjunctuur en de investeringen is dat niet abnormaal in schadeverzekeringen zoals auto, brand of arbeidsongevallen. De levensverzekering zou daarentegen moeten kunnen profiteren van het feit dat de Belgische gezinnen weer een vijfde van hun inkomen sparen. De individuele levensverzekering heeft echter aan aantrekkingskracht ingeboet door de aankondiging van een heffing in de vorm van een verplichte bijdrage aan een waarborgregeling, terwijl dat product al beschermd is door een arsenaal van maatregelen dat de goede afloop van de verrichtingen garandeert. Op het vlak van de pensioenen heeft Assuralia verschillende ideeën gelanceerd om de lijfrente aan te moedigen, een vorm van tijdsparen te ontwikkelen en de werknemers van wie de werkgever geen aanvullend bedrijfspensioenplan aanbiedt, de mogelijkheid te bieden er zelf een op te bouwen. Aan die voorstellen is onvoldoende aandacht gegeven, hoewel ze in de media positieve reacties kregen en de Nationale Pensioenconferentie een smeltkroes van sociaal zinvolle innovaties had kunnen zijn. Nu het proces-ghislenghien afgesloten wordt, hebben de ideeën van de verzekeraars om de slachtoffers van dergelijke rampen sneller te vergoeden zonder eerst de schuldvraag te moeten beantwoorden, verrassend genoeg weinig weerklank gevonden. Erger nog, er is sprake van dergelijke schadegevallen te behandelen via collectieve procedures die zeker geen snellere schaderegeling waarborgen en waarin moeilijk rekening gehouden kan worden met de letselschade van elk slachtoffer apart. In de gezondheidszorg talmt de regering met het invoeren van het door de Europese Commissie geëiste nieuwe kader dat de verzekeraars die deze veelgevraagde dienst willen blijven aanbieden, uitzicht geeft op een behoorlijke rendabiliteit en gelijke concurrentieverhoudingen met hun rechtstreekse concurrenten, de ziekenfondsen. Op Europees vlak gaat veel aandacht naar de uitvoering van Solvency II, de toekomstige nieuwe regeling voor de solvabiliteitsmarge. Het antwoord van de toezichthouders op de raadpleging over de maatregelen voor de uitvoering van de verleden jaar aangenomen kaderrichtlijn doet de vrees rijzen dat getornd zal worden aan het principe van beredeneerde voorzichtigheid dat in de richtlijn opgenomen is. Het stellen van steeds hogere eisen kan ertoe leiden dat buitensporig veel kapitaal vastgelegd wordt, dat de verzekeraars bepaalde risico s niet meer zullen dekken en hogere premies zullen vragen voor de dekking die ze wel nog verlenen. Overigens hebben de Europese autoriteiten gelukkig ingezien dat de boekhoudnormen voor de verzekering rekening moeten houden met de intrinsieke aard van die activiteit. Verzekeringsverrichtingen omvatten zelden liquiditeitsrisico en horen dus niet voor kortstondige transacties aanzien te worden. Zoals in dit verslag uiteengezet wordt, hebben de verzekeraars ideeën om aan de behoeften van de burger te beantwoorden en om de uitdagingen van de 21 ste eeuw het hoofd te bieden. Aan de politieke beleidsmakers om de kansen te benutten om samen vooruit te gaan zodat particulieren, bedrijven en overheid de vruchten kunnen plukken van al wat de verzekering mogelijk maakt. Philippe Colle Gedelegeerd Bestuurder

6

7 5 Algemene omgeving TENDENSEN Terugblik op 2009 Wie vooruit wil kijken, moet eerst weten waar hij precies staat en naartoe wil. Als beroepsvereniging houdt Assuralia de vinger aan de pols van de verzekeringssector en probeert het mee gestalte te geven aan zijn toekomst.

8 6 ALGEMENE OMGEVING INCASSO 2008 was een jaar met twee aangezichten. Het eerste semester vormde een verlengde van het grand-crujaar Tijdens de eerste zes maanden van 2008 stegen de premie-inkomsten en legde de sector fraaie resultaten voor. De laatste zes maanden van 2008 waren heel wat minder rooskleurig. Het slechte tweede semester had een daling van de premie-inkomsten en een negatief resultaat voor 2008 tot gevolg. In vergelijking met 2007 daalden de premieinkomsten met 6,5%. De daling was volledig toe te schrijven aan de individuele levensverzekeringen. VERRICHTINGEN INCASSO S NOMINALE GROEI (miljoenen euro) (in%) / 2009/ (schat.) (schat.) Totaal niet-leven en leven ,5% -4,6% Totaal leven ,9% -7,9% Leven individueel ,2% -12,6% Gewaarborgde rente (tak21-22) ,1% -8,7% Beleggingsfondsen (tak23) ,5% -41,0% Kapitalisatie (tak26) ,8% -12,2% Leven groep ,4% 7,2% Gewaarborgde rente ,7% 7,8% Beleggingsfondsen ,7% -7,2% De eerste schatting van 2009 wijst op een voorspelbare terugval door de moeilijke conjunctuur. De schadeverzekeringen, die traditioneel goed bestand zijn tegen schommelingen, ondergaan een lichte groeivertraging onder invloed van de verslechtering van de economische context. Door het lagere tewerkstellingscijfer daalt het premie-inkomen van de tak Arbeidsongevallen. Bij andere schadeverzekeringen zijn het vooral de activiteiten Krediet en Borgtocht en de tak Transport die getroffen worden. De op het eerste zicht behoorlijke premiegroei van 3,5% voor niet-leven in 2008 werd aangetast door de hoge inflatie en resulteerde in een afname in reële cijfers met 0,9%. Dit is niet het geval in Aangezien de inflatie voor 2009 rond nul procent ligt, wordt de reële groei van het totale premie-inkomen nietleven op twee procent geschat. In de levensverzekering blijft de groepsverzekering met gewaarborgde rente het goed doen, met een nominale vooruitgang van 7,8%, wat beter is dan in Het individuele sparen via de levensverzekering zet voor het tweede jaar op rij een stap terug. Tak 23, die verbonden is aan beleggingsfondsen en dus gevoelig is voor de beurstrends, zakt opnieuw scherp en komt in 2009 uit op een incasso van één miljard. Dit terwijl het incasso vier jaar geleden nog meer dan zes miljard bedroeg. De omzet in tak 21 individueel, waar de verzekeraar een vast rendement garandeert, kent een nominale afname van 8,7%, volgens de beschikbare cijfers bij het ter perse gaan van dit verslag. In het totaal valt de markt terug tot een premie-inkomen van bijna 28 miljard euro. Het is afwachten of de interesse voor levensverzekeringsproducten als spaarvorm bij het grote publiek opnieuw zal toenemen. De bewustmaking van de unieke voordelen van de verzekering in een moeilijke economische context is hierbij uiterst belangrijk. De verzekering waarborgt, als enige, een rendement op lange termijn. De laatste twee jaren hebben aangetoond dat de spaarformules zonder gewaarborgd rendement het risico Niet-leven ,5% 1,9% Ongevallen, zonder AO ,0% 3,6% Arbeidsongevallen (AO) ,9% -1,0% Ziekte ,2% 6,8% Auto ,8% 1,3% Brand ,7% 3,7% Algemene BA ,6% 3,7% Andere verrichtingen niet-leven ,4% -4,0% Bron: Assuralia, extrapolatie na 3 de trimester 2009

9 7 inhouden dat de waarde van zorgvuldig opgebouwde activa snel kan kelderen. Met een verlies van vier miljard euro was 2008 een slecht jaar voor de sector. Vooral de levensverzekeringsproducten hebben zware verliezen geleden. De schadeverzekeringsportefeuilles presteerden beter, maar hadden ook te lijden onder de verminderde financiële inkomsten belooft beterschap, een voorzichtig positief resultaat en een toename van de latente meerwaarden. Aan de hand van de definitieve cijfers, die in het najaar op beschikbaar zullen zijn, zal deze eerste balans verfijnd kunnen worden. Sectorakkoord Gelet op de financiële crisis en haar gevolgen waren de sociale partners het er van meet af aan over eens dat er alleen een minimalistisch akkoord haalbaar was. De sector leed in 2008 een nooit gezien verlies. De verzekeringsondernemingen waren daar bovenop aan kapitaalinbreng toe voor een totaal bedrag van 5,4 miljard euro. Het totale premie-inkomen ging er dat jaar met 2 miljard euro op achteruit en de vooruitzichten voor 2009 wijzen op een nieuwe daling met 1,4 miljard euro. In een dienstensector zoals het verzekeringsbedrijf maken de loonkosten ongeveer 60% uit van de werkingskosten van de ondernemingen. Een daling van de omzet zorgt dan ook voor ernstige kopzorgen omdat de continue stijging van de loonkosten (indexering + loonschaalverhogingen) in de gegeven situatie onmogelijk opgevangen kan worden door een omzetgroei. Realpolitik bleek dus een noodzaak. Extra kosten voor de werkgevers waren in de geschetste omstandigheden uitgesloten. De minimalistische filosofie houdt op het vlak van de koopkracht in dat niet verder gegaan kon worden dan de marge van maximum 125 euro in 2009 en 250 euro in Die marge was door het VBO onderhandeld in het kader van het interprofessionele akkoord Ook op sociaal vlak is de verzekering een vaste waarde De Belgische verzekeraars hebben de media verrast met de bekendmaking dat hun personeelsbestand groter is geworden: op 31 december 2008 telde het eenheden, dat is 1% meer dan een jaar eerder en 2,3% meer dan in 2006, terwijl het aandeel van de arbeidsovereenkomsten van bepaalde duur daalt. Hoe valt die stabiliteit van de werkgelegenheid in volle crisis te verklaren? Assuralia heeft de verbaasde journalisten uitgelegd dat het grootste deel van het personeel van de sector zich bezighoudt met het beheer van schadeverzekeringen, een activiteit die vrij onafhankelijk is van de economische conjunctuur. En al wordt er voor de levensverzekering een vertraging genoteerd, toch resulteert die niet in een verminderd personeelsbestand, maar alleen in een verslechtering van de ratio algemene kosten/premie-inkomen in afwachting van betere tijden. In de wetenschap dat de gemiddelde leeftijd van de werknemers van de verzekeringsondernemingen 43 jaar is, zijn jongeren met talent welkom in die ondernemingen, die op lange termijn de vervanging van de intussen vergrijzende babyboomers door nieuw bloed voorbereiden. AANTAL WERKNEMERS ONDER EEN CONTRACT VAN ONBEPAALDE DUUR (situatie op ) Vrouwen Mannen Bron: Berekeningen Assuralia

10 8 ALGEMENE OMGEVING BINNENLANDS BELEID Bij het uitbreken van de crisis in 2008 trad de regering doortastend op. Ze nam dringend de nodige maatregelen om de stabiliteit van het financiële systeem te blijven verzekeren door verschillende groepen te steunen die op de bank- en verzekeringsmarkt actief waren, en om ervoor te zorgen dat geen enkele spaarder in de kou bleef staan. Het jaar 2009 besteedde de regering aan het zoeken naar uitwegen uit de crisis, het trekken van de nodige lessen en het beheren van de gevolgen ervan voor de overheidsfinanciën. Naar een hervorming van het toezicht Voor de verzekeringssector zijn de keuzes van de regering voor de hervorming van het toezicht op bancaire, financiële en verzekeringsactiviteiten van het allergrootste belang. Al in het voorjaar van 2009 nam de regering kennis van de krachtlijnen van een rapport over een nieuwe financieel toezicht dat opgesteld was door een groep experts. Daarnaast deed het Parlement een aantal aanbevelingen op basis van een onderzoek naar de bancaire en financiële crisis die een speciale commissie had uitgevoerd. Op grond daarvan wilde de regering in de eerste plaats de overheid ruimere bevoegdheden toekennen om te kunnen ingrijpen in dringende situaties. Vervolgens was het de bedoeling het toezicht op de financiële diensten te hervormen. Het uitgangspunt van die hervorming is de oprichting van een comité voor systeemrisico s enerzijds en de overdracht van de prudentiële bevoegdheden van de Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantiewezen (CBFA) naar de Nationale Bank. Ten slotte wil de regering de consument beter beschermen en informeren en daartoe de wettelijke bevoegdheden van de toezichthouder uitbreiden. Sinds het toezicht op alle verzekeringstakken in 1975 werd ingevoerd, is er geen enkel faillissement geweest dat de belangen van de verzekerden en begunstigden geschaad heeft. Dat is een verdienste die Assuralia wil onderstrepen. Terwijl in België de klemtoon op preventie lag en zo nodig op het herstel van bedrijven in nood, zagen andere landen er niet noodzakelijk een bezwaar in dat verzekeringsondernemingen occasioneel teloor konden gaan. Assuralia wil in de toekomst op een doeltreffend toezicht kunnen blijven rekenen, ook tijdens de periode van overdracht van bevoegdheden tussen de CBFA en de Nationale Bank. De sector heeft dan ook gepleit voor een snelle bevoegdheidsoverdracht. Zeker nu de Belgische toezichthouders samen met hun collega s uit de andere lidstaten de krijtlijnen moeten trekken van nieuwe solvabiliteitsregels, van stelsels voor de bescherming van de verzekerden, en van de toezichtstructuur voor verzekeringen en beroepspensioenen. Assuralia zal daarbij zijn rol van gesprekspartner met de prudentiële autoriteiten en met hun evenknie inzake consumentenbescherming voluit doen gelden. Enig minpunt: de vertraagde uitvoering van initiatieven om de consument bewust te maken van de risico s zowel op financieel vlak als in het dagelijkse leven en van de antwoorden die de verzekering tegenover die risico s kan bieden. De emancipatie van de consument, die een betere kennis van de verzekering vereist, en de zorg voor de kwaliteit van het aanbod en van de verleende adviezen bij het sluiten van financiële diensten, zijn volgens de sector onlosmakelijk met elkaar verbonden. Assuralia zal zijn inspanningen op dat vlak voortzetten en in de eerste plaats trachten bij te dragen tot een betere kennis van de verzekering, te beginnen op school.

11 9 Consumentgericht Assuralia blijft in het bijzonder aandacht schenken aan de relaties met de consument: behalve de initiatieven waarnaar verwezen wordt in de hoofdstukken van dit jaarverslag over de verschillende verzekeringstakken, heeft de beroepsvereniging een set brochures gepubliceerd over de medische gegevens die in diverse takken gebruikt worden. De ene legt uit waarom een verzekeraar medische informatie nodig heeft om een correct beeld te krijgen van de risico s die hij aanvaardt te verzekeren. De andere brochure stelt de ondernemingen modelvragen voor die overeenstemmen met de huidige stand van het recht en de sectorale gedragsregels. De publicatie van die brochures brengt een follow-up mee van de wijze waarop ze in de praktijk toegepast worden. Bovendien is Assuralia nagegaan hoe de ondernemingen zijn aanbevelingen inzake klachtenbehandeling hebben opgevolgd. De balans is positief en bevestigt dat de ondernemingen zowel het oplossen van klachten als de daaruit te trekken lering als een prioriteit beschouwen. Assuralia zal die enquête opnieuw houden om zo de vooruitgang te blijven meten. De sector heeft er ook op toegezien dat de tussenpersonen meer bij het beleid inzake klachtenbehandeling betrokken worden: omdat zij de schakel zijn tussen klant en verzekeraar, is het zinvol dat zij goed weten welke methodes de verzekeraar hanteert en welke rol zijzelf kunnen spelen. Assuralia heeft samen met de makelaarsfederaties het initiatief genomen om sectorale gedragsregels uit te werken over de wettelijk opgelegde bijscholingsplicht van de verzekeringstussenpersonen en van de verantwoordelijken voor de distributie in de verzekeringsondernemingen. Die zullen vanaf 1 januari 2012 moeten bewijzen dat zij opleidingen hebben gevolgd die goed zijn voor minstens 30 opleidingspunten over een driejaarlijkse periode. De CBFA heeft hierop positief gereageerd en zal naar die gedragsregels verwijzen bij het toezicht op de naleving van die wettelijke verplichting. Parallel hiermee heeft het opleidingscentrum Insert een virtuele webclass geopend zodat deze geregelde bijscholingen op afstand kunnen worden gevolgd. Op dezelfde wijze heeft de CBFA de verzekeringssector aangespoord om ter uitvoering van de wijzigingswet van 31 juli 2009 die opleidingsplicht vervangt door kennisplicht sectorale examenregels uit te werken die erkende instanties zullen moeten naleven bij het organiseren van door de CBFA erkende examens voor al wie zich wenst in te schrijven als verzekeringstussenpersoon. Assuralia en de makelaarsfederaties leggen de laatste hand aan het opstellen van een examenprocedure en structuur met eindtermen gerelateerd aan producten van de verschillende verzekeringstakken. Tegen medio 2010 zal het binnen Assuralia ontwikkelde examensysteem inclusief een database met de voor de verzekeringssector geldende examenvragen operationeel zijn. In overeenstemming met de uitbreiding van de bevoegdheid van de ombudsman van de sector zullen alle tussenpersonen intussen onder zijn gezag vallen en zullen zij moeten meewerken aan zijn onderzoekingen. Ten slotte staat Assuralia positief tegenover de wil van de regering om de wijzigingen van schadeverzekeringsovereenkomsten te vergemakkelijken, op basis van de werkzaamheden van een werkgroep van belanghebbende partijen die binnen de Commissie voor Verzekeringen werd opgericht. Weliswaar maakt de huidige wet het mogelijk de contractuele voorwaarden te wijzigen wanneer daar behoefte aan is, maar dan wel met naleving van vormvereisten die iedereen onprak- Belgacap : overheid en kredietverzekering In tijden van crisis stijgt het risico voor ondernemingen dat hun geleverde goederen of diensten onbetaald blijven. Verzekeraars die dat risico dekken met kredietverzekeringen worden meer dan ooit aangesproken en hebben de limieten van hun capaciteit bereikt. Om te vermijden dat de onrust over de betaling van facturen de commerciële relaties in het gedrang brengt, heeft de federale regering in de zomer van 2009 het initiatief genomen om een aanvullende waarborg toe te kennen aan kredietverstrekkende leveranciers van producten of diensten, wat de leveranciers moet geruststellen en transacties vergemakkelijken. Intussen is deze tijdelijke waarborg verlengd tot eind In het belang van hun verzekerden nemen de kredietverzekeraars deel aan dit stelsel, dat de naam Belgacap meekreeg, waarvan zij het administratieve beheer verzorgen. Met de invoering van het Belgacap-systeem heeft de overheid een verstandige beslissing genomen: de economie in minder rooskleurige tijden extra zuurstof aanreiken. INCASSO (in miljarden euro) Leven Individueel 21 Leven Individueel 23 Leven Groep Niet-leven Bron: Assuralia (schatting)

12 10 ALGEMENE OMGEVING tisch vindt. Vandaar de wens om de procedures te vereenvoudigen zonder afbreuk te doen aan de vrijheid van de consument. Het voorontwerp van wet dat nu op stapel staat, bepaalt dat particulieren op de websites van de verzekeraars de voorwaarden van de nieuwe polissen moeten kunnen vinden. Wanneer een overeenkomst gewijzigd moet worden, dient de verzekeraar in duidelijke taal aan te geven wat er verandert en in hoeverre die wijzigingen opgelegd worden door een wettelijke bepaling die hem geen keuze laat om ze al dan niet toe te passen. De consument moet van zijn kant weten waar hij de integrale tekst kan raadplegen en hoe hij er een gecoördineerde versie van kan krijgen. Met de nieuwe wet verdwijnt de noodzaak om een massa te ondertekenen bijvoegsels te beheren. Ze voert ook het principe in dat betaling van de premie geldt als instemming, zij het met de nodige voorwaarden om de verzekeringnemer tegen een ongewilde aanvaarding te beschermen. Assuralia zal tijdens de debatten over dit wetgevende initiatief pleiten voor een evenwicht tussen soepelheid en rechtszekerheid. Het zal er ook op wijzen dat een liberalisering van de premieverhogingen op basis van de ontwikkeling van de toepasselijke indexcijfers de huidige administratieve rompslomp die nu de werking van de overeenkomsten voor het grote publiek bezwaart, een stuk eenvoudiger zou kunnen maken. Die inspanningen sluiten aan bij de recente initiatieven in verband met onlinebetaling van de premies via het Zoomit-systeem, dat de verzekeringsondernemingen net als andere grote factureerders geleidelijk aan het invoeren zijn. Budgettaire wanklanken Hoewel Assuralia de herstructurering van het toezicht op de sector zoals die in België ondernomen is met vertrouwen tegemoet ziet, loopt de waardering voor andere beslissingen die genomen zijn om de crisis te bestrijden behoorlijk uiteen. Zo ziet de sector in de maatregelen op het vlak van de kredietverzekering een voorbeeld van publiek-private samenwerking (zie p. 9). Hij was echter verbijsterd door de budgettaire maatregelen betreffende de verzekering. Het hoofdstuk levensverzekering gaat dieper in op de reactie van de sector op de beslissing om de in 2008 ingevoerde facultatieve waarborgregeling te vervangen door een dure en nutteloze, maar wel verplichte bijdrage, in ruil voor een belofte van de regering om in een dekking van de levensverzekerden te voorzien. Twee andere maatregelen, waaraan de media minder ruchtbaarheid hebben gegeven, hebben de verzekeraars evenzeer onthutst. Zo zijn de voorwaarden om in aanmerking te komen voor het stelsel van de definitief belaste inkomsten (DBI) strikter geworden. Deze maatregel brengt de rol van de verzekeringsondernemingen als institutionele belegger in het gedrang. Nu de hele economie vraagt dat de bedrijfswereld kan rekenen op kapitaalverschaffers met een langetermijnvisie, maakt de verhoging van de spilbedragen het financiële beheer voor minder grote verzekeraars moeilijker en treft ze de kleinere bedrijven waarin die willen investeren. Dit wordt dan nog eens doorgevoerd terwijl de toekomstige regels voor de solvabiliteitsberekening de verzekeraars terughoudender maken wat het beleggen in aandelen betreft Een andere onbegrijpelijke maatregel is het opleggen van een jaarlijkse bijdrage van euro aan het fonds ter bestrijding van de overmatige schuldenlast. Dat fonds is weliswaar ondergefinancierd, maar de verzekeraars voelen zich hoegenaamd niet schuldig voor de dikwijls willekeurige uitgaven waardoor gezinnen zich te diep in de schulden steken, noch voor de verlening van kredieten die de financiën van die gezinnen nog meer uit evenwicht kunnen halen.

13 11 EUROPEES BELEID Assuralia wil in zijn jaarverslagen niet zozeer terugblikken op het verleden als wel een op de toekomst gerichte visie naar voren brengen. Die benadering lijkt zeker aangewezen als het gaat om de Europese dimensie van de beslissingen betreffende de verzekeringssector. Doen en laten van de Europese instellingen Zoals voorzien hebben Europese verkiezingen in 2009 in de eerste plaats geleid tot de samenstelling van een nieuw Europees Parlement. Nog altijd volgens schema wordt de Commissie Barroso I opgevolgd door een Commissie Barroso II. De goedkeuring van het Verdrag van Lissabon was echter minder zeker. Dat onderwerp was het hele jaar 2009 een spannend vervolgverhaal, voordat het Verdrag op 1 december van dat jaar eindelijk goedgekeurd kon worden. In dit verband onderstreept Assuralia het belang van een evenwichtige bevoegdheidsherverdeling tussen de Europese instellingen, alsook de nieuwe verhoudingen tussen de communautaire besluitvorming en de nationale belangen, met de parlementen van de lidstaten als hoeder daarvan, naast de rol die de regeringen in de Raad toekomt. Het Europees Parlement krijgt immers meer verantwoordelijkheid in het Europese wetgevende proces, wat zowel uitdagingen als kansen inhoudt. Uitdagingen in zoverre de belangen van de burgers centraal zullen staan in het politieke bedrijf. Meer dan ooit zullen politieke initiatieven ingegeven zijn door een terechte zorg om de bescherming van de consumenten of van andere kwetsbaar geachte groepen. Precies daarom zullen de vertegenwoordigers van de ondernemingen zich sterker moeten inspannen om de inzet te doen begrijpen van maatregelen die gericht zijn op het oplossen van de problemen van de doorsnee burger. Kansen in zoverre de groeiende complexiteit van de technische dossiers de overdracht van bevoegdheden aan een zogenaamde comitologieprocedure rechtvaardigt. Bij die procedure zijn instanties betrokken waarvan de legitimiteit steunt op een technocratische expertise, die uit een toezichtfunctie voortvloeit, veeleer dan op een democratisch mandaat met de daaraan verbonden verantwoordelijkheid om met inzicht in maatschappelijke doelen en de belangen die op het spel staan te juiste koers te bepalen. Het is dan ook een goede zaak dat het Parlement met het nodige gezag toeziet op de aan die instanties toevertrouwde bevoegdheden, temeer omdat hun rol snel aanzienlijk toeneemt. Van hun kant zullen de parlementen van de lidstaten zich vertrouwd moeten maken met hun nu uitdrukkelijk erkende bevoegdheden inzake controle op de subsidiariteit van op Europees niveau voorgenomen maatregelen. Het spreekt vanzelf dat organisaties zoals Assuralia eveneens gebruik moeten maken van die nieuwe kansen om zich te doen gelden bij de bescherming van de belangen die zij vertegenwoordigen. Behalve die inhoudelijke wijzigingen opent een ander toeval op de kalender belangrijke perspectieven voor Assuralia, namelijk het Belgische voorzitterschap tijdens de tweede helft van Dit jaar is overigens ook het Europese jaar van de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting.

14 12 ALGEMENE OMGEVING Naar een meer geïntegreerd toezicht Aangezien de Commissie de hoedster van de Verdragen en de houdster van het initiatiefrecht op politiek vlak blijft, schenkt Assuralia veel aandacht aan de ambities van de nieuwe ploeg onder leiding van José Manuel Barroso. Deze pleitte in zijn actieprogramma voor een intelligente mix van regelgeving voor open markten, maar beklemtoonde dat het laisser faire in het domein van de financiële diensten nu geen optie meer is. Zo is de uitweg uit de financiële crisis een van de onmiddellijke prioriteiten van de nieuwe Commissie. Haar voorzitter zal erop toezien dat de reddingsmaatregelen die met het geld van de belastingbetalers genomen zijn, niet in het nadeel zijn van gezonde ondernemingen die de crisis zonder overheidssteun doorstaan hebben. Hij overweegt een reeks striktere regels voor banken en financiële markten, wat begrijpelijk is, maar het risico inhoudt dat ook de verzekering oplossingen opgelegd krijgt voor problemen waar ze niets mee te maken heeft, met name wat de bescherming van deposito s en het correcte gebruik van effectisering betreft. De Commissie verwacht veel van het invoeren van een doeltreffend nieuw systeem voor financieel toezicht om het vertrouwen te herstellen en ervoor te zorgen dat Europa in dit domein voorop blijft lopen. De crisis heeft een impuls gegeven aan het instellen van dat nieuwe kader, dat gebaseerd is op de oprichting van een Europees Comité voor systeemrisico s voor het macroprudentiële toezicht op het financiële stelsel en, wat het microprudentiële toezicht betreft, op de omvorming van de drie Lamfalussy-comités van niveau 3 in evenveel autoriteiten met reële coördinatie- en, zo nodig, beslissingsbevoegdheid. Die instanties zullen technische normen volgens de principes van noodzaak en flexibiliteit moeten uitwerken, alsook praktische samenwerkingsregels. Zo zou het Comité van Europese toezichthouders op verzekeringen en bedrijfspensioenen, beter bekend onder zijn Engelse afkorting CEIOPS, een Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen worden. Assuralia steunt het streven om een stel geharmoniseerde regels in te voeren, de uniforme toepassing ervan te garanderen en op die manier de soepele werking van de interne markt te vergemakkelijken. Toch wensen de verzekeraars dat de verzekering niet over een kam geschoren wordt met financiële verrichtingen in het algemeen en met de transacties die tot de in 2008 uitgebroken crisis geleid hebben in het bijzonder. Het is dan ook van fundamenteel belang dat de verzekering op het niveau van zowel besluitvormers als vertegenwoordigers van de betrokken partijen behoorlijk vertegenwoordigd en in aanmerking genomen wordt. Naast die maatregen, die deel zijn van het antwoord op de crisis, zou Barroso II de voordelen van de interne markt zichtbaarder moeten maken. In dat opzicht doet de markt van de financiële retaildiensten het nog andermaats: de Commissie kondigt grotere inspanningen aan om consumenten en bedrijven er meer van te laten profiteren. Intussen worden onder de vorige Commissie opgezette projecten verder afgewerkt in de bevoegde Europese instanties.

15 13 Interne markt In het algemeen zijn de verzekeraars tevreden met de goedkeuring, in het voorjaar van 2009, van de Solvency II-richtlijn die de waardering van de soliditeit van de verzekeraars ten aanzien van de verplichtingen die zij aangaan en de risico s die zij lopen, grondig moderniseert. Zij verzetten zich echter tegen een systematische verstrakking van de eisen door maatregelen die het Comité van Europese toezichthouders (CEIOPS) voorstelt als maatregelen tot uitvoering van de kaderrichtlijn. Een en ander heeft natuurlijk met de voorbije crisis te maken, maar excessieve voorzichtigheid leidt bijvoorbeeld tot striktere margevereisten ondanks de diversificatie van risico s en groepseffecten waar die factoren vastgesteld kunnen worden. Ten slotte wordt dan ook de bijdrage van de herverzekering ondergewaardeerd, wat tot kapitaalvereisten leidt die de verzekering onherroepelijk duurder zouden maken en de concurrentieverhoudingen vervalsen. Het stappenplan voorziet in dit stadium in een vijfde impactstudie, ditmaal volgens parameters die nauw aanleunen bij wat de richtlijn in de praktijk zou moeten zijn. Zoals gebruikelijk zullen de verzekeraars bij deze laatste oefening in het begin van 2010 betrokken worden. Na een laatste consultatieronde zullen er dit jaar ook uitvoeringsmaatregelen gepubliceerd worden zodat de richtlijn tegen oktober 2012 in werking kan treden. Als gevolg van die activiteiten betreffende de verzekering wordt het steeds duidelijker dat er, mutatis mutandis, gelijksoortige regels uitgewerkt zullen moeten worden voor de instellingen voor bedrijfspensioenvoorziening die geen verzekeringsondernemingen zijn. Het gaat niet alleen om gelijke kansen tussen levensverzekeraars en andere beroepspensioeninstellingen, maar wezenlijk om de soliditeit van deze instellingen, waarvan een aantal op het hoogtepunt van de financiële crisis flink geleden heeft. Een ander dossier achtervolgt de Commissie al sinds 2001: dat van de garantiefondsen. Na tal van oriënterende debatten en werkdocumenten had de Commissie, voordat de crisis in 2008 uitbrak, een verslag besteld dat een aantal denksporen aanreikte maar snel door de werkelijkheid achterhaald werd. Het is nu wachten op een Witboek van de Commissie, die geneigd is een vorm van solidariteit op Europese schaal te organiseren, wie weet zelfs op het niveau van alle activiteiten die onder de benaming financiële diensten vallen. Dat zou er dus op neerkomen dat een Belgische rechtsbijstandsverzekeraar zou moeten bijdragen om de verliezen van een Baltische hypotheekmaatschappij weg te werken Assuralia is overtuigd van de soliditeit van de bescherming die een architectuur biedt die gebaseerd is op de Solvency II-richtlijn, op herverzekeringsmechanismen waardoor buitengewone technische risico s opgevangen kunnen worden en op een beroep op de overheidsfinanciën ingeval een maatschappij in gebreke blijft en dit het draagvlak van de markten te boven gaat. Daarom staat Assuralia erg terughoudend tegenover de ideeën van de Commissie. De nationale maatregelen om klanten te beschermen, meer bepaald in België na de crisis, hebben alleen maar voor meer voldongen feiten gezorgd waartussen de Commissie zal moeten manoeuvreren wanneer zij haar voorstellen bekendmaakt. Assuralia keurt hoe dan ook elk mechanisme af dat een vermindering van verantwoordelijkheidszin inhoudt ten koste van voorzichtige ondernemingen.

16 14 ALGEMENE OMGEVING Concurrentie De Commissie oefent rechtstreeks gezag uit op het gebied van concurrentie. In dat opzicht geldt voor de verzekeringssector een vrijstellingsverordening waardoor de verzekeraars op technisch vlak kunnen samenwerken in verschillende domeinen: dankzij die verordening kunnen de verzekeraars gemeenschappelijke acties ondernemen in de geruststellende wetenschap dat zij daarbij rechtszekerheid genieten. Aangezien de huidige verordening op 31 maart 2010 afloopt, heeft de Commissie die regeling, die van het algemene mededingingsrecht afwijkt, aan een kritische analyse onderworpen. De verzekeraars hebben in dat verband moeten aantonen dat die vormen van technische samenwerking en de noodzaak om ze te verlengen gegrond zijn. Dankzij de steun van onder andere de riskmanagers en ondanks haar aanvankelijke voorbehoud is de Commissie nu van plan een deel van de regels van de groepsvrijstellingsverordening voor zeven jaar te verlengen. Het gaat dan om gegevensuitwisseling en technische studies enerzijds en verzekeringspools anderzijds. De sector vraagt dat de Commissie daarnaast de voorwaarden verduidelijkt waaronder verzekeraars kunnen samenwerken bij het opstellen van standaardclausules zonder om de haverklap gespecialiseerde advocaten te moeten raadplegen. De sector is het echter niet eens met het voorstel van de Commissie dat de gegevens en studies aan iedereen meegedeeld moeten worden: uit eerlijkheid tegenover degenen die dergelijke statistieken en studies opstellen, lijkt het redelijk aan anderen die er gebruik van willen maken te vragen dat zij eraan meewerken, dat materiaal eerst laten gebruiken door wie de informatie ervoor heeft aangeleverd of een redelijke bijdrage in de kosten betaalt. Collectieve vorderingen Het dossier van de collectieve vorderingen heeft op het vlak van het consumenten- en mededingingsrecht heel wat opwinding veroorzaakt. De commissaris voor mededingingsbeleid, Neelie Kroes, was het verst gevorderd en stond tijdens de laatste weken van haar mandaat op het punt een voorstel voor een richtlijn aan de Commissie voor te leggen. Uiteindelijk is de tekst van de agenda gehaald. Meglena Kuneva, verantwoordelijk voor het DG Gezondheid en Consumenten, heeft van haar kant niet de tijd gehad de reacties te evalueren op de publicatie van een Groenboek over collectieve vorderingen inzake consumentenrecht dat verschillende min of meer bindende opties openliet. Voorzitter Barroso laat het idee van collectieve schadevergoedingsacties niettemin op zijn agenda staan, maar zou het kunnen bekijken uit het oogpunt van de behoorlijke werking van de interne markt in plaats van de draagwijdte van een initiatief tot bepaalde rechtstakken te beperken. Het is van het grootste belang dat de Commissie de uitwassen kan voorkomen die kenmerkend zijn voor de class actions in de Verenigde Staten. Hoewel iedereen het daarover eens lijkt te zijn, moeten er nog belangrijke knopen doorgehakt worden over de bepaling van de partijen die gemachtigd zijn om dergelijke vorderingen in te stellen en over de vraag of het gezag van het vonnis alleen geldt voor de partijen die zich bij de groepsvordering hebben aangesloten ( opt-in ) of voor alle belanghebbenden die niet uitdrukkelijk van de procedure hebben afgezien ( opt-out ). Assuralia heeft beide dossiers nauwlettend gevolgd, met de bedoeling om in situaties waarin een gerechtelijke procedure mogelijk zou moeten zijn, een Europees alternatief voor de gelaakte class actions in te voeren. De verzekeraars willen hier heel duidelijk over

17 15 zijn: al zijn op het stuk van het mededingingsrecht ongeoorloofde afspraken meestal uitgesloten van dekking wegens hun opzettelijke aard, en al hameren sommigen erop dat bedrijven die niets verkeerd doen in deze ook niets te vrezen hebben, toch neemt dit niet weg dat de invoering van collectieve vorderingen in de lidstaten voor alle ondernemingen gevolgen zal hebben, met name door hogere kosten voor aansprakelijkheidsverzekeraars en rechtsbijstandsverzekeraars, alsook voor de herverzekering, wat zal leiden tot hogere premies of beperktere dekkingen. Daarom moet de voorrang gegeven worden aan minnelijke schikkingen. Bovendien mag het niet aan particuliere partijen overgelaten worden om het economisch recht te doen naleven en moeten nutteloze procedures voorkomen worden. In België is de regering een regeling beginnen te ontwikkelen die vooruitloopt op de Europese initiatieven. Ook hier neemt Assuralia deel aan de voorbereidende werkzaamheden, waarbij de beroepsvereniging erop wijst dat de collectieve vordering geen wondermiddel is voor alle schade die een grotere groep slachtoffers geleden heeft. Bij grote rampen is de vraag niet of collectieve vorderingen al dan niet mogelijk zijn, maar wel hoe snel slachtoffers schadeloosgesteld kunnen worden, vooral wat hun lichamelijk letsel betreft. Uitgaande van de ervaring met onder andere de gasexplosie van Ghislenghien, heeft Assuralia een regeling voor snellere schadevergoeding uitgewerkt die beter op dit soort scenario s is afgestemd. Een collectieve vordering zorgt immers geenszins voor een sneller antwoord op de schuldvraag, waarop de slachtoffers aangewezen zouden blijven. Dat maakt de voorstellen van Assuralia precies zinvol: ze gaan uit van een voorschot op de schadevergoeding dat naderhand geregulariseerd wordt onder de betrokken aansprakelijke partijen, hun verzekeraars en zo nodig de overheid. Strijd tegen discriminatie Het dossier betreffende de discriminatie op grond van met name leeftijd en handicap is nu in behandeling bij de Raad. De verzekeraars zijn tegen onrechtvaardig onderscheid, maar kunnen wel staven dat verschillen op het vlak van in het bijzonder levensverwachting of gezondheidstoestand terecht en relevant zijn bij het aangaan van bepaalde verzekeringen. De regeling die op Europees vlak geharmoniseerd moet worden (om de heilloze situatie te voorkomen die voortvloeit uit de richtlijn over de gelijke behandeling van vrouwen en mannen, waarvoor België een uitzondering is), zou voorts rekening houden met de mogelijkheid om een dergelijk onderscheid te baseren op de medische kennis, een factor die in de oorspronkelijke versie ontbrak. Assuralia blijft aandacht hebben voor de kwesties in verband met de controle op de gegrondheid van verschillen in behandeling. Het is volkomen begrijpelijk dat de verzekeraars moeten aantonen dat onderscheid relevant is wat de Belgische wetgeving op dit gebied trouwens voorschrijft maar van elke verzekeraar eisen dat hij zijn tariferingsmethodes publiek bekendmaakt, zou een inbreuk zijn op de intellectuele eigendom van met elkaar concurrerende ondernemingen. Dit dossier zal verder behandeld worden onder het Spaanse voorzitterschap (eerste semester 2010) en misschien nog onder het Belgische voorzitterschap. Intussen heeft het DG Werkgelegenheid een studie opgestart over onderscheid inzake auto-, brand,- aansprakelijkheids-, reis-, gezondheids- en levensverzekeringen (alsook voor sommige bankdiensten). Inzake gelijke behandeling heeft de Commissie krachtens de Verdragen welomlijnde bevoegdheden en Assuralia verheugt zich over de inspanning die zij doet om zich bij de uitoefening daarvan rekenschap te geven van wat er in de realiteit gebeurt.

18

19 17 Persoonsverzekeringen Leven De levensverzekering heeft een bijzonder en intens jaar achter de rug. Zo werd op alle mogelijke manieren duidelijk gemaakt dat ze op geen enkele manier aan de basis van de crisis lag noch ertoe bijgedragen heeft. Daarnaast werden de aanzienlijke voordelen van aanvullende pensioenen in de vorm van verzekeringen benadrukt, met een gewaarborgd rendement als zeer belangrijke troef. De particulieren zo duidelijk mogelijk informeren over alle producten blijft een zorg van de sector. Ten slotte moeten de levensverzekeraars budgettaire inspanningen leveren die de overheid hen vanaf 2011 oplegt.

20 18 PERSOONSVERZEKERINGEN - LEVEN Verplicht waarborgfonds Eind 2008, toen de crisis in alle hevigheid woedde, besloot de regering een Bijzonder Beschermingsfonds voor deposito s op te richten. Dit Fonds moet bij faillissement en tot euro bankdeposito s beschermen, maar ook alle individuele producten van tak 21, met andere woorden de levensverzekeringen met gewaarborgde rentevoet. Aanvankelijk konden de verzekeraars vrij kiezen al dan niet tot dit fonds toe te treden. Op één uitzondering na hebben ze dit niet gedaan omdat de manier van controleren, de grootte van de reserves en de zeer ruime solvabiliteitsmarge van de verzekeraars voor de verzekerden een in de financiële sector ongeëvenaarde zekerheid bieden. Niettemin heeft de regering beslist de toetreding tot dit waarborgfonds vanaf 1 januari 2011 verplicht te maken voor alle verzekeringsondernemingen die aan het Belgische prudentiële toezicht onderworpen zijn. Die beslissing is budgettair geïnspireerd aangezien het project, dat totaal geen onderscheid maakt tussen bank en verzekeringen, een jaarlijkse bijdrage oplegt van 0,15 procent op het geheel van de gewaarborgde bedragen. De regering heeft zelfs becijferd wat die bijdrage naar schatting jaarlijks kan opbrengen: wat de verzekeraars betreft gaat het om een bedrag van 150 miljoen euro in Het spreekt voor zich dat Assuralia die heffing op de individuele levensverzekering vervloekt. Niettemin wil Assuralia via de praktische modaliteiten de toekomst van de verzekeringssector vrijwaren. Spaarrichtlijn Het Zweedse voorzitterschap heeft in 2009 getracht de standpunten over het toepassingsgebied van het ontwerp van spaarrichtlijn, dat aanvankelijk levensverzekeringen over het hoofd zag, dichter bij elkaar te brengen: welke levensverzekeringsproducten moeten beschouwd worden als roerende waarden met vast rendement? Op basis van het compromis zouden de pensioenen en vaste renten buiten het toepassingsgebied van de richtlijn vallen, op voorwaarde dat gedurende een minimumperiode van vijf jaar prestaties betaald werden. In het Zweedse voorstel zijn ook nieuwe drempels opgenomen. De lidstaten zouden zelfs kunnen kiezen om de spaarrichtlijn op andere levensverzekeringen toe te passen. Nochtans hebben verzekeringen een ander doel dan de beoogde spaarproducten. En als mocht blijken dat het onmogelijk is de verzekering volledig uit te sluiten van de toepassing van die richtlijn, dan wensen de Europese verzekeraars dat ze alleen toegepast wordt op verzekeringsproducten waarvan de verzekeringnemer de onderliggende waarden kan verkopen. Opspoorbaarheid WITWASSEN Door de omzetting van de Europese richtlijnen van 2005 en 2006 is de wet van 11 januari 1993 tot bestrijding van het witwassen van geld op enkele punten gewijzigd. Sommige nieuwigheden zijn belangrijk voor de verzekering, die een verificatieplicht heeft. De verzekeringsondernemingen zullen alleen via Assuralia, en mits aan zeer precieze voorwaarden voldaan is, toegang krijgen tot het Rijksregister om identiteitsgegevens na te kijken. Het adres GEMIDDELDE PREMIE LEVENSVERZEKERING PER INWONER IN BELGIË (in euro) Premie leven groep Premie leven Individueel tak 23 Premie leven Individueel tak 21 Bronnen: CBFA + berekeningen Assuralia

Nieuwe gewaarborgde rentevoeten voor de pensioenplannen die afgesloten worden door een onderneming Vragen & Antwoorden

Nieuwe gewaarborgde rentevoeten voor de pensioenplannen die afgesloten worden door een onderneming Vragen & Antwoorden Nieuwe gewaarborgde rentevoeten voor de pensioenplannen die afgesloten worden door een onderneming Vragen & Antwoorden Employee Benefits Institute 1. Welke zijn de nieuwe rentevoeten die AXA Belgium waarborgt

Nadere informatie

HERVORMING VAN DE WET OP DE AANVULLENDE PENSIOENEN: WAT IS NIEUW?

HERVORMING VAN DE WET OP DE AANVULLENDE PENSIOENEN: WAT IS NIEUW? HERVORMING VAN DE WET OP DE AANVULLENDE PENSIOENEN: WAT IS NIEUW? De hervorming van de aanvullende pensioenen die werd aangekondigd in aansluiting op de hervorming van de 1 ste pijler van de pensioenen

Nadere informatie

De premies die de tijdelijke handelsvennootschap (THV) DIB-Ethias Lokale Contractanten ontvangt, worden op verscheidene manieren beschermd:

De premies die de tijdelijke handelsvennootschap (THV) DIB-Ethias Lokale Contractanten ontvangt, worden op verscheidene manieren beschermd: Welke zekerheden en garanties werden er ingebouwd in de groepsverzekering van de tweede pijler voor de contractuele personeelsleden van de lokale besturen? De premies die de tijdelijke handelsvennootschap

Nadere informatie

Commissie publiceert Groenboek over aanvullende pensioenen in de interne markt

Commissie publiceert Groenboek over aanvullende pensioenen in de interne markt IP/97/507 Brussel, 10 juni 1997 Commissie publiceert Groenboek over aanvullende pensioenen in de interne markt De Europese Commissie heeft haar goedkeuring gehecht aan een Groenboek over aanvullende pensioenen

Nadere informatie

Richtsnoeren inzake de verlenging van de herstelperiode in uitzonderlijke ongunstige omstandigheden

Richtsnoeren inzake de verlenging van de herstelperiode in uitzonderlijke ongunstige omstandigheden EIOPA-BoS-15/108 NL Richtsnoeren inzake de verlenging van de herstelperiode in uitzonderlijke ongunstige omstandigheden EIOPA Westhafen Tower, Westhafenplatz 1-60327 Frankfurt Germany - Tel. + 49 69-951119-20;

Nadere informatie

DEEL IV: Verzekeringscontrole in België - Samenvatting (GD)

DEEL IV: Verzekeringscontrole in België - Samenvatting (GD) DEEL IV: Verzekeringscontrole in België - Samenvatting (GD) Hoofdstuk I: Geschiedenis en doelstellingen A. Kort historisch overzicht 1. Voor Controlewet (1975) regeling voor bepaalde takken: arbeidsongevallen

Nadere informatie

MeDirect. Online vermogensbeheer, op maat gemaakt en toegankelijk voor iedereen. Hoe creëert u voor uzelf een bijkomend inkomen voor u pensioen?

MeDirect. Online vermogensbeheer, op maat gemaakt en toegankelijk voor iedereen. Hoe creëert u voor uzelf een bijkomend inkomen voor u pensioen? MeDirect Online vermogensbeheer, op maat gemaakt en toegankelijk voor iedereen Hoe creëert u voor uzelf een bijkomend inkomen voor u pensioen? Goeiedag Bij MeDirect zijn wij ervan overtuigd dat iedereen

Nadere informatie

many lives blijf uw leven beleven ook tijdens uw pensioen pension plan www.axa.be

many lives blijf uw leven beleven ook tijdens uw pensioen pension plan www.axa.be many lives blijf uw leven beleven ook tijdens uw pensioen pension plan www.axa.be Beleef verschillende levens in één leven Op een serene manier verschillende levens beleven in één leven vol ervaringen

Nadere informatie

COMMISSIE VOOR AANVULLENDE PENSIOENEN ADVIES nr. 24

COMMISSIE VOOR AANVULLENDE PENSIOENEN ADVIES nr. 24 COMMISSIE VOOR AANVULLENDE PENSIOENEN ADVIES nr. 24 de dato 8 januari 2008 Gelet dat de Commissie voor aanvullende pensioenen, samengesteld krachtens art. 53 van de Wet van 28 april 2003 betreffende de

Nadere informatie

N Financiële planners A2 Brussel, 27 maart 2014 MH/SL-EDJ/AS 717-2014 ADVIES. over

N Financiële planners A2 Brussel, 27 maart 2014 MH/SL-EDJ/AS 717-2014 ADVIES. over N Financiële planners A2 Brussel, 27 maart 2014 MH/SL-EDJ/AS 717-2014 ADVIES over EEN ONTWERP VAN WET INZAKE HET STATUUT VAN EN HET TOEZICHT OP DE ONAFHANKELIJK FINANCIËLE PLANNERS EN INZAKE HET VERSTREKKEN

Nadere informatie

Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! 4,67 % gemiddeld over de laatste 9 jaar 1!

Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! 4,67 % gemiddeld over de laatste 9 jaar 1! 4,67 % gemiddeld over de laatste 9 jaar 1! Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! Top Rendement Invest is een individuele levensverzekering (tak 21) van AG Insurance. Raadpleeg de Financiële

Nadere informatie

CVO14061 29 september 2014 BERICHT VAN WIJZIGING VAN VERZEKERINGSTUSSENPERSOON. Nieuw model. Verklarende nota 1

CVO14061 29 september 2014 BERICHT VAN WIJZIGING VAN VERZEKERINGSTUSSENPERSOON. Nieuw model. Verklarende nota 1 CVO14061 29 september 2014 BERICHT VAN WIJZIGING VAN VERZEKERINGSTUSSENPERSOON Nieuw model Verklarende nota 1 A. Inleiding De vervanging van de verzekeringstussenpersoon op initiatief van de cliënt is

Nadere informatie

ILO-VERKLARING BETREFFENDE DE FUNDAMENTELE PRINCIPES EN RECHTEN OP HET WERK

ILO-VERKLARING BETREFFENDE DE FUNDAMENTELE PRINCIPES EN RECHTEN OP HET WERK Toelichting In het onderstaande zijn de afzonderlijke elementen van het normatieve kader integraal opgenomen en worden ze nader toegelicht en beschreven. Daarbij wordt aandacht besteed aan de volgende

Nadere informatie

SCHADEREGELING I.TOELICHTING

SCHADEREGELING I.TOELICHTING Afspraken bij schade II.doc SCHADEREGELING I.TOELICHTING Uit de Assuralia-enquête (vroeger BVVO) over het imago van de verzekering (Meta Qualitative Research/Significant, 2000) blijkt dat maatregelen die

Nadere informatie

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO N EU - Contractenrecht A03 Brussel, 9 december 2010 MH/SL/AS A D V I E S over DE CONSULTATIE VAN DE EUROPESE COMMISSIE OVER HET EUROPEES CONTRACTENRECHT VOOR CONSUMENTEN

Nadere informatie

GEDRAGSREGELS VAN DE VERZEKERINGSONDERNEMING

GEDRAGSREGELS VAN DE VERZEKERINGSONDERNEMING GEDRAGSREGELS VAN DE VERZEKERINGSONDERNEMING 3 VOORWOORD Deze gedragscode bevat de regels die de verzekeringsondernemingen willen naleven ten aanzien van hun vele gesprekspartners, namelijk de verbruikers,

Nadere informatie

SCHADEREGELING I.TOELICHTING

SCHADEREGELING I.TOELICHTING 14 02 07 SCHADEREGELING I.TOELICHTING Uit de Assuralia-enquête (vroeger BVVO) over het imago van de verzekering (Meta Qualitative Research/Significant, 2000) blijkt dat maatregelen die de consument een

Nadere informatie

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN 1. Inleiding Op 9 april 2014 maakte de Europese Commissie aan het Europees Parlement een voorstel van richtlijn over

Nadere informatie

Richtsnoeren voor de behandeling. van klachten door. verzekeringsondernemingen

Richtsnoeren voor de behandeling. van klachten door. verzekeringsondernemingen EIOPA-BoS-12/069 NL Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringsondernemingen 1/8 1. Richtsnoeren Inleiding 1. Artikel 16 van de Eiopa-verordening 1 (European Insurance and Occupational

Nadere informatie

Door een aantal wettelijke beschikkingen moest een einde komen aan dergelijke vorm van aanvullende pensioenfondsen.

Door een aantal wettelijke beschikkingen moest een einde komen aan dergelijke vorm van aanvullende pensioenfondsen. PC 216 NOTARIAAT AANVULLEND PENSIOEN DER NOTARISBEDIENDEN Woord Vooraf In het verleden (vóór 1987) bestond er voor de notarisbedienden een aanvullend pensioen volgens een repartitiesysteem, verspreid over

Nadere informatie

RECHTSBIJSTAND. Hoofdstuk 5. Art.21. Voorafgaandelijke bepaling

RECHTSBIJSTAND. Hoofdstuk 5. Art.21. Voorafgaandelijke bepaling Hoofdstuk 5 RECHTSBIJSTAND Voorafgaandelijke bepaling Gewaarborgd schadegeval Art.21 De bepalingen van de overige hoofdstukken van deze overeenkomst zijn van toepassing op Rechtsbijstand voor zover ze

Nadere informatie

CONTROLEDIENST VOOR DE VERZEKERINGEN DE VOORZITTER

CONTROLEDIENST VOOR DE VERZEKERINGEN DE VOORZITTER CONTROLEDIENST VOOR DE VERZEKERINGEN DE VOORZITTER Brussel, 2 ê. J3. Dt O. ref. : Dienst Hypothecaire Kredieten / C A. Mettepenningen - S 02/737.07.63 Betreft : Wet van 4 augustus 1992 op het hypothecair

Nadere informatie

Agenda. 2011, een bewogen jaar Waarheen met onze pensioenen? Besluit Questions & Answers

Agenda. 2011, een bewogen jaar Waarheen met onze pensioenen? Besluit Questions & Answers 1 Persontmoeting 28 maart 2012 Agenda 2011, een bewogen jaar Waarheen met onze pensioenen? 1 ste pijler waarborgen 2 de pijler verder uitbouwen 3 de pijler stimuleren Besluit Questions & Answers 2 Persontmoeting

Nadere informatie

Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! 3,51 % gemiddeld over de laatste 8 jaar 1

Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! 3,51 % gemiddeld over de laatste 8 jaar 1 3,51 % gemiddeld over de laatste 8 jaar 1 Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! Top Rendement Invest is een individuele levensverzekering (tak 21) van AG Insurance. Raadpleeg de Financiële

Nadere informatie

PENSIOENSPAREN ZO DOE JE HET

PENSIOENSPAREN ZO DOE JE HET ZO DOE JE HET 1. WAT IS PENSIOENSPAREN? Wie aan pensioensparen doet, bouwt op individuele basis een extra pensioen op. Wat je spaart, kan je bovendien fiscaal in mindering brengen via de personenbelasting.

Nadere informatie

STANDPUNT VERZEKERINGEN

STANDPUNT VERZEKERINGEN Illustratie 1 logo vrouwenraad STANDPUNT VERZEKERINGEN De Richtlijn 2004/113/EG verbiedt discriminatie op grond van geslacht bij de toegang tot en het aanbod van goederen en diensten. Er mag dus geen gebruikgemaakt

Nadere informatie

Dienstenwijzer. 1. Ons kantoor

Dienstenwijzer. 1. Ons kantoor Dienstenwijzer U bent van plan de zorg voor uw voorziening(en) toe te vertrouwen aan ons kantoor, of heeft reeds een of meer voorziening(en) toevertrouwd aan ons kantoor. U kunt ervan overtuigd zijn dat

Nadere informatie

De uitbreiding van de bescherming van de verzekeringsnemer-consument dankzij de nieuwe Wet Verzekeringen van 4 april 2014

De uitbreiding van de bescherming van de verzekeringsnemer-consument dankzij de nieuwe Wet Verzekeringen van 4 april 2014 De uitbreiding van de bescherming van de verzekeringsnemer-consument dankzij de nieuwe Wet Verzekeringen van 4 april 2014 FORUM ADVOCATEN BVBA Nassaustraat 37-41 2000 Antwerpen T 03 369 95 65 F 03 369

Nadere informatie

Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringstussenpersonen

Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringstussenpersonen EIOPA(BoS(13/164 NL Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringstussenpersonen EIOPA WesthafenTower Westhafenplatz 1 60327 Frankfurt Germany Phone: +49 69 951119(20 Fax: +49 69 951119(19

Nadere informatie

Richtlijn 98/59/EG van de Raad van 20 juli 1998 betreffende de aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake collectief ontslag

Richtlijn 98/59/EG van de Raad van 20 juli 1998 betreffende de aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake collectief ontslag Richtlijn 98/59/EG van de Raad van 20 juli 1998 betreffende de aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake collectief ontslag Publicatieblad Nr. L 225 van 12/08/1998 blz. 0016-0021 DE RAAD VAN

Nadere informatie

3,21 % gemiddeld over de laatste 8 jaar1. Top Rendement Invest. Pluk de vruchten van uw belegging!

3,21 % gemiddeld over de laatste 8 jaar1. Top Rendement Invest. Pluk de vruchten van uw belegging! 3,21 % gemiddeld over de laatste 8 jaar1 Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! Uw nettopremie is steeds volledig beschermd Uw belegging is volledig veilig. U kunt uw nettopremie (= gestorte

Nadere informatie

Sociaal sectoraal pensioenstelsel Transparantieverslag 2008

Sociaal sectoraal pensioenstelsel Transparantieverslag 2008 Sociaal sectoraal pensioenstelsel Transparantieverslag 2008 1. Welke instellingen komen tussenbeide in het beheer van uw aanvullend pensioen? De inrichter van het sociaal sectoraal pensioenstelsel voor

Nadere informatie

DE GROEPSVERZEKERING EEN MUST, OOK VOOR KMO S. 10 veelgestelde vragen over de groepsverzekering

DE GROEPSVERZEKERING EEN MUST, OOK VOOR KMO S. 10 veelgestelde vragen over de groepsverzekering DE GROEPSVERZEKERING EEN MUST, OOK VOOR KMO S 10 veelgestelde vragen over de groepsverzekering Aanvullende pensioenen in de lift Het gemiddelde wettelijke pensioen van een Belgische werknemer bedraagt

Nadere informatie

SECTORAAL PENSIOENPLAN ZEEVISSERIJ PAKHUIZEN PC143-086

SECTORAAL PENSIOENPLAN ZEEVISSERIJ PAKHUIZEN PC143-086 SECTORAAL PENSIOENPLAN ZEEVISSERIJ PAKHUIZEN PC143-086 1 Aanvullend pensioen? 3 PIJLERS VAN HET PENSIOEN 1 e pijler Wettelijk pensioen Overheid (arbeiders, bedienden,.) 2 e pijler Aanvullend pensioen Bedrijf

Nadere informatie

BERAADSLAGING RR Nr 32 / 2005 VAN 15 JUNI 2005

BERAADSLAGING RR Nr 32 / 2005 VAN 15 JUNI 2005 KONINKRIJK BELGIE Brussel, Adres : Hoogstraat, 139, B-1000 Brussel Tel. : +32(0)2/213.85.40 E-mail : commission@privacy.f gov.be Fax. : +32(0)2/213.85.65 http://www.privacy.fgov.be/ COMMISSIE VOOR DE BESCHERMING

Nadere informatie

De verzekering tegen schade veroorzaakt door terrorisme

De verzekering tegen schade veroorzaakt door terrorisme De verzekering tegen schade veroorzaakt door terrorisme Versie april 2008 Doel van TRIP Vanaf 1 mei moet in bepaalde takken de schade veroorzaakt door terrorisme verplicht verzekerd worden. Om de solidariteit

Nadere informatie

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE NL NL NL EUROPESE COMMISSIE Brussel, 24.3.2010 COM(2010) 100 definitief MEDEDELING VAN DE COMMISSIE betreffende de toepassing van artikel 101, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese

Nadere informatie

GEDRAGSREGELS VAN DE RECHTSBIJSTANDSVERZEKERAAR

GEDRAGSREGELS VAN DE RECHTSBIJSTANDSVERZEKERAAR Versie juni 2014 GEDRAGSREGELS VAN DE RECHTSBIJSTANDSVERZEKERAAR VOORWOORD Deze gedragscode legt de regels vast die de rechtsbijstandsverzekeraars ten aanzien van de consument in acht zullen nemen. De

Nadere informatie

1. Doelstellingen en in het bijzonder de klemtoon op consumentenbescherming 2. Moet dit evolueren naar een recht op verzekering?

1. Doelstellingen en in het bijzonder de klemtoon op consumentenbescherming 2. Moet dit evolueren naar een recht op verzekering? 1 Wet Wet betreffende de Verzekeringen dd. 4 april 2014, B.S. 30 april 2014 In werking getreden op 1 november 2014 In snelheid gepakt. Ondanks negatief advies Commissie voor Verzekeringen en negatieve

Nadere informatie

Deontologische code - Commissie Projectsourcing

Deontologische code - Commissie Projectsourcing Deontologische code - Commissie Projectsourcing 1. Algemene bepalingen 1.1. Doel van deze gedragscode is het bepalen van de regels waartoe de leden zich verbinden ze na te leven. Ze moet bijdragen tot

Nadere informatie

Bijlage 1 bij Circulaire WAP nr. 7 over de regels betreffende het paritair beheer en het toezichtscomité INHOUD

Bijlage 1 bij Circulaire WAP nr. 7 over de regels betreffende het paritair beheer en het toezichtscomité INHOUD Toezicht op de pensioeninstellingen en de binnenlandse verzekeringsondernemingen Bijlage 1 bij Circulaire WAP nr. 7 over de regels betreffende het paritair beheer en het toezichtscomité * In de tekst moeten

Nadere informatie

Compliance Charter ERGO Insurance nv

Compliance Charter ERGO Insurance nv Compliance Charter ERGO Insurance nv Inleiding Op basis van de circulaire PPB/D. 255 van 10 maart 2005 over compliance aan de verzekeringsondernemingen werd een wettelijke verplichting opgelegd aan de

Nadere informatie

VERZEKERINGSMAKELAAR HOUDT STAND! - DISTRIBUTIEKANALEN VAN DE VERZEKERING, CIJFERS 2014 (ASSURALIA)

VERZEKERINGSMAKELAAR HOUDT STAND! - DISTRIBUTIEKANALEN VAN DE VERZEKERING, CIJFERS 2014 (ASSURALIA) VERZEKERINGSMAKELAAR HOUDT STAND! - DISTRIBUTIEKANALEN VAN DE VERZEKERING, CIJFERS 2014 (ASSURALIA) VERZEKERINGSMAKELAAR HOUDT STAND! Assuralia publiceerde onlangs haar jaarlijkse enquête over de marktaandelen

Nadere informatie

Pensioenplan voor de arbeiders van de baksteensector

Pensioenplan voor de arbeiders van de baksteensector Pensioenplan voor de arbeiders van de baksteensector www.federale.be www.baksteen.be Voorwoord Eind 2011 werd een sectoraal pensioenplan ingevoerd voor de arbeiders van de baksteensector. Met dit sectorpensioenplan

Nadere informatie

SOLIDARITEITSREGLEMENT VOOR DE WERKNEMERS TEWERKGESTELD IN HET PARITAIR COMITÉ 302. Inhoudstafel... 1. 1 Voorwerp... 2. 2 Werking in de tijd...

SOLIDARITEITSREGLEMENT VOOR DE WERKNEMERS TEWERKGESTELD IN HET PARITAIR COMITÉ 302. Inhoudstafel... 1. 1 Voorwerp... 2. 2 Werking in de tijd... SOLIDARITEITSREGLEMENT VOOR DE WERKNEMERS TEWERKGESTELD IN HET PARITAIR COMITÉ 302 Inhoudstafel Inhoudstafel... 1 1 Voorwerp... 2 2 Werking in de tijd... 2 3 Aansluiting... 2 4 De solidariteitsinstelling

Nadere informatie

INHOUDSTAFEL. Afdeling 1: Ontslag wegens technische redenen van arbeidsorganisatie Artikel 8

INHOUDSTAFEL. Afdeling 1: Ontslag wegens technische redenen van arbeidsorganisatie Artikel 8 19.9.2011 PARITAIR COMITÉ VOOR HET VERZEKERINGSWEZEN INHOUDSTAFEL PROTOCOL VAN SECTORAKKOORD 2011-2012 Hoofdstuk 1: Toepassingsgebied Artikel 1 Hoofdstuk 2: Koopkracht Afdeling 1: Voor 2011 Artikel 2:

Nadere informatie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Perscommuniqué Brussel, 15 september 2000 Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de

Nadere informatie

VMOBB BELEID INZAKE PREVENTIE EN BEHEER VAN BELANGENCONFLICTEN

VMOBB BELEID INZAKE PREVENTIE EN BEHEER VAN BELANGENCONFLICTEN VMOBB Beleid inzake preventie en beheer van belangenconflicten BELEID INZAKE PREVENTIE EN BEHEER VAN BELANGENCONFLICTEN VMOBB - Verzekeringsmaatschappij van Onderlinge Bijstand van Brabant Zuidstraat 111

Nadere informatie

Slapende tegoeden. Verzekeraar wekt begunstigde

Slapende tegoeden. Verzekeraar wekt begunstigde Slapende tegoeden Verzekeraar wekt begunstigde 1 Slapende tegoeden Inhoudstafel Inhoudstafel... 1 1 Inleiding... 2 1.1 Slapende tegoeden... 2 1.2 Nieuwe wetgeving... 2 2 Controleprocedures... 3 2.1 Nakijken

Nadere informatie

Fonds voor de medische ongevallen

Fonds voor de medische ongevallen Fonds voor de medische ongevallen 1 Fonds voor de medische ongevallen Opdrachten Toepassingsgebied Vergoedingsvoorwaarden Raad van bestuur 2 Fonds voor de medische ongevallen Opdrachten 3 Opdrachten van

Nadere informatie

VERZEKERINGSMAKELAAR VERSTERKT MARKTPOSITIE

VERZEKERINGSMAKELAAR VERSTERKT MARKTPOSITIE VERZEKERINGSMAKELAAR VERSTERKT MARKTPOSITIE VERZEKERINGSMAKELAAR VERSTERKT MARKTPOSITIE De jaarlijkse enquête over de marktaandelen van de verschillende distributiekanalen in het Belgisch verzekeringswezen,

Nadere informatie

GEZAMENLIJKE VERKLARING VAN DE RAAD EN DE COMMISSIE BETREFFENDE DE WERKING VAN HET NETWERK VAN MEDEDINGINGSAUTORITEITEN

GEZAMENLIJKE VERKLARING VAN DE RAAD EN DE COMMISSIE BETREFFENDE DE WERKING VAN HET NETWERK VAN MEDEDINGINGSAUTORITEITEN GEZAMEIJKE VERKLARING VAN DE RAAD EN DE COMMISSIE BETREFFENDE DE WERKING VAN HET NETWERK VAN MEDEDINGINGSAUTORITEITEN "1. De vandaag vastgestelde verordening betreffende de uitvoering van de mededingingsregels

Nadere informatie

1. op de werkgevers en de werknemers van de ondernemingen die ressorteren onder het paritair comité voor het verzekeringswezen, en;

1. op de werkgevers en de werknemers van de ondernemingen die ressorteren onder het paritair comité voor het verzekeringswezen, en; Collectieve arbeidsovereenkomst van 18 april 2007 tot vaststelling van de statuten van Fopas, het fonds voor de bevordering van de werkgelegenheid en de opleiding in de verzekeringssector * Memorie van

Nadere informatie

Gelet op de aanvraag ingediend door de RKW bij brieven van 28 februari 1995 en 15 juni 1995;

Gelet op de aanvraag ingediend door de RKW bij brieven van 28 februari 1995 en 15 juni 1995; TC/95/24 BERAADSLAGING Nr. 95/48 VAN 12 SEPTEMBER 1995 BETREFFENDE EEN AANVRAAG VAN DE RIJKSDIENST VOOR KINDERBIJSLAG VOOR WERKNEMERS (RKW) TOT MACHTIGING, ALSOOK VOOR ALLE KINDERBIJSLAGFONDSEN, VOOR HET

Nadere informatie

GROEPSVERZEKERING. Brochure werknemer. Pension@work. Mijn werk, mijn groepsverzekering, mijn toekomst!

GROEPSVERZEKERING. Brochure werknemer. Pension@work. Mijn werk, mijn groepsverzekering, mijn toekomst! GROEPSVERZEKERING Brochure werknemer Pension@work Mijn werk, mijn groepsverzekering, mijn toekomst! 2 Gefeliciteerd! Uw werkgever biedt u de groepsverzekering Pension@work aan. Daarmee bouwt hij voor u

Nadere informatie

P5_TA(2002)0269. Toekomstige ontwikkeling van Europol

P5_TA(2002)0269. Toekomstige ontwikkeling van Europol P5_TA(2002)0269 Toekomstige ontwikkeling van Europol Aanbeveling van het Europees Parlement aan de Raad over de toekomstige ontwikkeling van Europol en zijn volledige opneming in het institutioneel bestel

Nadere informatie

6 Inhoud. Inhoud. Volume 1 Levensverzekeringen en hun techniek HOOFDSTUK 1 VAN ONDERSCHRIJVING TOT DE ONTKNOPING... 13. Voorwoord...

6 Inhoud. Inhoud. Volume 1 Levensverzekeringen en hun techniek HOOFDSTUK 1 VAN ONDERSCHRIJVING TOT DE ONTKNOPING... 13. Voorwoord... 6 Inhoud Inhoud Voorwoord...3 Volume 1 Levensverzekeringen en hun techniek HOOFDSTUK 1 VAN ONDERSCHRIJVING TOT DE ONTKNOPING... 13 1. Invloedsfeer van de levensverzekering... 14 2. Spelregels van de levensverzekering...

Nadere informatie

Regeerakkoord: wat is de impact op de pensioenen en de verzekeringsproducten?

Regeerakkoord: wat is de impact op de pensioenen en de verzekeringsproducten? Regeerakkoord: wat is de impact op de pensioenen en de verzekeringsproducten? DECAVI 25 februari 2015 Florence DELOGNE Adjunct-directeur Minister van Pensioenen 1 De huidige toestand van de 1 e pijlerpensioenen

Nadere informatie

VIJF VOORSTELLEN OM DE GEVOLGEN VAN DE VERGRIJZING OP TE VANGEN AANVULLENDE PENSIOENEN VAST EN ZEKER MAKEN

VIJF VOORSTELLEN OM DE GEVOLGEN VAN DE VERGRIJZING OP TE VANGEN AANVULLENDE PENSIOENEN VAST EN ZEKER MAKEN VIJF VOORSTELLEN OM DE GEVOLGEN VAN DE VERGRIJZING OP TE VANGEN De vergrijzing van de bevolking stelt de overheid voor een grote uitdaging. Binnen een smalle budgettaire marge komt het er op aan het inkomen

Nadere informatie

Vijf jaar Wet IB 2001; Kapitaalverzekeringen. Herman M. Kappelle. 1. Wat wilde de wetgever bereiken?

Vijf jaar Wet IB 2001; Kapitaalverzekeringen. Herman M. Kappelle. 1. Wat wilde de wetgever bereiken? Vijf jaar Wet IB 2001; Kapitaalverzekeringen Herman M. Kappelle 1. Wat wilde de wetgever bereiken? Terzake van de wijzigingen van het fiscale regime van de kapitaalverzekeringen in de Wet IB 2001, had

Nadere informatie

AG Ascento. Omdat ú met pensioen gaat, niet uw kapitaal. AG Employee Benefits

AG Ascento. Omdat ú met pensioen gaat, niet uw kapitaal. AG Employee Benefits AG Ascento Omdat ú met pensioen gaat, niet uw kapitaal. AG Employee Benefits Het einde van uw loopbaan is in zicht? Dan hebt u waarschijnlijk heel wat vragen over hoe u uw pensioen het best kan voorbereiden.

Nadere informatie

Fondsen. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group. Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext.

Fondsen. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group. Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. Brochure bestemd voor particuliere beleggers Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. p. 2 Index 1. Inleiding 3 2. Wat zijn de voordelen van een beleggingsfonds? 4 3. Hoe uw rendement

Nadere informatie

De uitdagingen van de tweede pijler voor loontrekkenden

De uitdagingen van de tweede pijler voor loontrekkenden Jean-Michel Kupper Bestuurder Directeur AG Employee Benefits & HC De uitdagingen van de tweede pijler voor loontrekkenden 1 29/04/2015 Agenda De uitdagingen van het wettelijke pensioen De uitdagingen van

Nadere informatie

De pensioenspaarders hebben recht op zekerheid en fiscale stabiliteit zodat het beleggersvertrouwen behouden wordt.

De pensioenspaarders hebben recht op zekerheid en fiscale stabiliteit zodat het beleggersvertrouwen behouden wordt. Persbericht Pensioensparen: een noodzaak Brussel, 9 december 2014 Summary BEAMA is voorstander van het drie pijler pensioensysteem dat een evenwichtig en complementair geheel vormt om de uitdaging van

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid SCSZ/12/339 BERAADSLAGING NR. 12/112 VAN 4 DECEMBER 2012 MET BETREKKING TOT DE MEDEDELING VAN PERSOONSGEGEVENS

Nadere informatie

SOLIDARITEITSREGLEMENT VOOR DE BEDIENDEN TEWERKGESTELD IN HET PARITAIR COMITÉ 220. Inhoudstafel... 1. 1 Voorwerp... 2. 2 Werking in de tijd...

SOLIDARITEITSREGLEMENT VOOR DE BEDIENDEN TEWERKGESTELD IN HET PARITAIR COMITÉ 220. Inhoudstafel... 1. 1 Voorwerp... 2. 2 Werking in de tijd... Bijlage 4 SOLIDARITEITSREGLEMENT VOOR DE BEDIENDEN TEWERKGESTELD IN HET PARITAIR COMITÉ 220 Inhoudstafel Inhoudstafel... 1 1 Voorwerp... 2 2 Werking in de tijd... 2 3 Aansluiting... 2 4 De solidariteitsinstelling

Nadere informatie

Waarop moet u letten als u een groepsverzekering wilt aangaan?

Waarop moet u letten als u een groepsverzekering wilt aangaan? Inhoudstafel Deel 1. Waarop moet u letten als u een groepsverzekering wilt aangaan? 1. Waarom is een groepsverzekering interessant voor uzelf en voor uw vennootschap?... 1 1.1. Opbouw van een aanvullend

Nadere informatie

A D V I E S Nr. 1.952 ------------------------------- Zitting van dinsdag 14 juli 2015 -------------------------------------------

A D V I E S Nr. 1.952 ------------------------------- Zitting van dinsdag 14 juli 2015 ------------------------------------------- A D V I E S Nr. 1.952 ------------------------------- Zitting van dinsdag 14 juli 2015 ------------------------------------------- Elektronische ecocheques Follow-up en monitoring Ontwerp van koninklijk

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Safe Return+ Laat uw belegging veilig groeien! 3,40 % in 2010! 1

Safe Return+ Laat uw belegging veilig groeien! 3,40 % in 2010! 1 Safe Return+ Laat uw belegging veilig groeien! 3,40 % in 2010! 1 Een vaste gewaarborgde rentevoet gedurende 8 jaar Met Safe Return+ kiest u voor de absolute zekerheid van een aantrekkelijk rendement op

Nadere informatie

Leuven, 7 oktober 2009. Marcia DE WACHTER

Leuven, 7 oktober 2009. Marcia DE WACHTER De bescherming van de consument van financiële diensten Leuven, 7 oktober 2009 Marcia DE WACHTER Een enquête van Ivox midden februari 2009 88,6 % heeft geen vertrouwen meer in de aandelenbeurzen 41,5 %

Nadere informatie

Veralgemening van de 2de pijler in pensioen en hospitalisatieverzekering. AG Employee Benefits. Trust in expertise. Jean-Michel Kupper

Veralgemening van de 2de pijler in pensioen en hospitalisatieverzekering. AG Employee Benefits. Trust in expertise. Jean-Michel Kupper Jean-Michel Kupper Manager - Director AG Employee Benefits & Health Care Veralgemening van de 2de pijler in pensioen en hospitalisatieverzekering AG Employee Benefits Trust in expertise Auteur 02/04/2010

Nadere informatie

10 punten voor een duurzaam pensioenbeleid in de bouwsector.

10 punten voor een duurzaam pensioenbeleid in de bouwsector. 10 punten voor een duurzaam pensioenbeleid in de bouwsector. De aangesloten lidorganisaties van de EFBH zijn zich terdege bewust van de huidige en toekomstige uitdagingen om een adequaat pensioenbeleid

Nadere informatie

De nieuwe toezichtsarchitectuur voor de financiële sector

De nieuwe toezichtsarchitectuur voor de financiële sector Mededeling _2011_15 dd. 23 maart 2011 De nieuwe toezichtsarchitectuur voor de financiële sector Toepassingsgebied: Alle instellingen onder toezicht van de of van het CSRSFI. Samenvatting/Doelstelling:

Nadere informatie

Studiedag over pensioenen 09.06.2015

Studiedag over pensioenen 09.06.2015 Dames en heren, Studiedag over pensioenen 09.06.2015 Vooreerst dank ik u voor de uitnodiging op deze studiedag. U hebt mij uitgenodigd om te spreken over een fundamentele kwestie: «Met welke uitdagingen

Nadere informatie

Algemene voorwaarden Hooghenraed Overlijdensbijstand

Algemene voorwaarden Hooghenraed Overlijdensbijstand Algemene voorwaarden Hooghenraed Overlijdensbijstand Waarvoor zijn deze algemene voorwaarden? Deze algemene voorwaarden horen bij de verzekering Overlijdensbijstand van Hooghenraed. In deze algemene voorwaarden

Nadere informatie

SwingRIZIV. Denk eraan om ook voor uzelf te zorgen.

SwingRIZIV. Denk eraan om ook voor uzelf te zorgen. SwingRIZIV Denk eraan om ook voor uzelf te zorgen. U bent geneesheer, tandarts, apotheker of kinesist en u geniet het RIZIV-statuut. Jaarlijks keert het RIZIV dus een bedrag uit voor de opbouw van een

Nadere informatie

Uw optimale mix van verzekeren en beleggen

Uw optimale mix van verzekeren en beleggen Uw optimale mix van verzekeren en beleggen 2 Het voordeel van beleggen Wilt u graag geld achter de hand hebben om bijvoorbeeld een reis te maken of als aanvulling op het pensioen? Dan kunt u natuurlijk

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN RECHTSBIJSTAND

ALGEMENE VOORWAARDEN RECHTSBIJSTAND ALGEMENE DEFINITIES Verzekeringsnemer Verzekerde Verzekeraar Contract Schadegeval De natuurlijke of rechtspersoon die het contract sluit, verder u genoemd. Iedere persoon die beroep kan doen op de waarborgen,

Nadere informatie

Corporate Governance Charter

Corporate Governance Charter Corporate Governance Charter Dealing Code Hoofdstuk Twee Euronav Corporate Governance Charter December 2005 13 1. Inleiding Op 9 december 2004 werd de Belgische Corporate Governance Code door de Belgische

Nadere informatie

Kan een VAPZE gecombineerd worden met een groepsverzekering?

Kan een VAPZE gecombineerd worden met een groepsverzekering? Kan een VAPZE gecombineerd worden met een groepsverzekering? Sedert enkele jaren hebben zelfstandigen de mogelijkheid om via hun sociaal verzekeringsfonds een aanvullend pensioen op te bouwen, het zogenaamde

Nadere informatie

Financiële Informatiefiche voor fiscale levensverzekering

Financiële Informatiefiche voor fiscale levensverzekering Financiële Informatiefiche voor fiscale levensverzekering Geldig vanaf 6/2/2015 DL Strategy Type Levensverzekering Levensverzekering met intrestvoet gewaarborgd door de verzekeringsmaatschappij (Tak 21).

Nadere informatie

EUROPESE U IE HET EUROPEES PARLEME T

EUROPESE U IE HET EUROPEES PARLEME T EUROPESE U IE HET EUROPEES PARLEME T DE RAAD Brussel, 18 juni 2009 (OR. en) 2008/0084 (COD) LEX 1035 PE-CO S 3748/2/08 REV 2 DRS 84 COMPET 600 CODEC 1918 RICHTLIJ VA HET EUROPEES PARLEME T E DE RAAD TOT

Nadere informatie

ADVIES CRB 2011-0346

ADVIES CRB 2011-0346 ADVIES CRB 2011-0346 De harmonisering en de verwerking van de statistieken inzake de aanvullende pensioenen CRB 2011-0346 DEF De harmonisering en de verwerking van de statistieken inzake de aanvullende

Nadere informatie

Hoe heeft de sociale zekerheid de crisis doorstaan?

Hoe heeft de sociale zekerheid de crisis doorstaan? Hoe heeft de sociale zekerheid de crisis doorstaan? Hoe heeft de sociale zekerheid de economische crisis van 2009 en 2012 doorstaan? Die twee jaar bedraagt de economische groei respectievelijk -2,8% en

Nadere informatie

Wat kan men meer bepaald voor aanhangwagens afleiden uit die definitie?

Wat kan men meer bepaald voor aanhangwagens afleiden uit die definitie? DE PROBLEMATIEK VAN DE AANHANGWAGENS De eerste Europese richtlijn betreffende verplichte verzekering van de burgerlijke aansprakelijkheid voor motorrijtuigen 1 bepaalt dat alle Lidstaten de nodige maatregelen

Nadere informatie

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer,

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer, KONINKRIJK BELGIE 1000 Brussel, Zetel : Ministerie van Justitie Poelaertplein 3 Tel. : 02/504.66.21 tot 23 Fax : 02/504.70.00 COMMISSIE VOOR DE BESCHERMING VAN DE PERSOONLIJKE LEVENSSFEER O. ref. : 10

Nadere informatie

Collectieve arbeidsovereenkomst van 18 januari 2016 betreffende het sectorakkoord 2015-2016

Collectieve arbeidsovereenkomst van 18 januari 2016 betreffende het sectorakkoord 2015-2016 PARITAIR COMITÉ VOOR HET VERZEKERINGSWEZEN (PC 306) Collectieve arbeidsovereenkomst van 18 januari 2016 betreffende het sectorakkoord 2015-2016 Inhoudstafel 1. Toepassingsgebied 2. Vastheid van betrekking

Nadere informatie

PERSBERICHT. Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro

PERSBERICHT. Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro PERSBERICHT Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro Op 19 oktober 2008 is bekend gemaakt dat ING haar kapitaal verder heeft versterkt met behulp van de Nederlandse overheid. De solvabiliteit,

Nadere informatie

Zijn bevoegdheden zijn omschreven in het artikel 302 van de wet betreffende de verzekeringen van 4 april 2014. PROCEDUREREGLEMENT

Zijn bevoegdheden zijn omschreven in het artikel 302 van de wet betreffende de verzekeringen van 4 april 2014. PROCEDUREREGLEMENT De Ombudsman van de Verzekeringen komt tussen bij een aanhoudend probleem wanneer de aanvrager geen bevredigend antwoord op zijn verzoek heeft ontvangen van de verzekeringsonderneming of van de verzekeringstussenpersoon.

Nadere informatie

TABEL VAN DE KNIPPERLICHTEN

TABEL VAN DE KNIPPERLICHTEN BIJLAGE 6 TABEL VAN DE KNIPPERLICHTEN Belangrijk Onderliggende tabel van de knipperlichten is exemplatief en niet exhaustief. Zij heeft tot doel de waakzaamheid van de verzekeringstussenpersoon en de verzekeringsonderneming

Nadere informatie

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO N HANDELSPRAT - Fitness A04 Brussel, 29 september 2010 MH/SL/AS A D V I E S over EEN ONTWERP VAN KONINKLIJK BESLUIT BETREFFENDE DE FITNESS- EN WELLNESSCONTRACTEN

Nadere informatie

Junior Invest Plan SPAREN EN BELEGGEN. Bouwen aan een droomstart voor uw kind of kleinkind

Junior Invest Plan SPAREN EN BELEGGEN. Bouwen aan een droomstart voor uw kind of kleinkind Junior Invest Plan SPAREN EN BELEGGEN Bouwen aan een droomstart voor uw kind of kleinkind Junior Invest Plan De toekomst van uw kinderen of kleinkinderen In alle vrijheid sparen voor uw kinderen Met Junior

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN RECHTSBIJSTAND

ALGEMENE VOORWAARDEN RECHTSBIJSTAND ALGEMENE DEFINITIES Verzekeringsnemer Verzekerde Verzekeraar Contract Schadegeval De natuurlijke of rechtspersoon die het contract sluit, verder u genoemd. Iedere persoon die beroep kan doen op de waarborgen,

Nadere informatie

Richtlijn betreffende bescherming rechten op aanvullend pensioen

Richtlijn betreffende bescherming rechten op aanvullend pensioen Richtlijn betreffende bescherming rechten op aanvullend pensioen Richtlijn 98/49/EG van de Raad van 29 juni 1998 betreffende de bescherming van de rechten op aanvullend pensioen van werknemers en zelfstandigen

Nadere informatie

ONDERLINGE S-GRAVENHAGE

ONDERLINGE S-GRAVENHAGE delen gevoel vertrouwen gevonden avontuur genieten ONDERLINGE S-GRAVENHAGE Momenten vrienden verhuizen afscheid leven huwelijk samen 2 blijdschap verrassing Verzekerde groeikracht Iedereen hoopt op een

Nadere informatie

Nieuwe uitdagingen voor de ziekenfondsen

Nieuwe uitdagingen voor de ziekenfondsen Nieuwe uitdagingen voor de ziekenfondsen Michiel VLAEMINCK Schatbewaarder Landsbond der Christelijke Mutualiteiten De ziekenfondsen in België 7 verzekeringsinstellingen waarvan: 5 private landsbonden die

Nadere informatie

ADVIES UITGEBRACHT DOOR DE ECONOMISCHE EN SOCIALE RAAD VOOR HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST TIJDENS ZIJN ZITTING VAN 16 DECEMBER 2010.

ADVIES UITGEBRACHT DOOR DE ECONOMISCHE EN SOCIALE RAAD VOOR HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST TIJDENS ZIJN ZITTING VAN 16 DECEMBER 2010. ADVIES UITGEBRACHT DOOR DE ECONOMISCHE EN SOCIALE RAAD VOOR HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST TIJDENS ZIJN ZITTING VAN 16 DECEMBER 2010 inzake het ontwerp van besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke

Nadere informatie