3 Voorwoord. 5 Introductie Omgekeerd denken. 15 Proefopzet Gewenst gedrag centraal. 21 Resultaten Belonen werkt! 33 Standpunt Positieve benadering

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "3 Voorwoord. 5 Introductie Omgekeerd denken. 15 Proefopzet Gewenst gedrag centraal. 21 Resultaten Belonen werkt! 33 Standpunt Positieve benadering"

Transcriptie

1 3 Voorwoord 5 Introductie Omgekeerd denken 11 Probleemstelling en achtergrond Druk, druk, druk 15 Proefopzet Gewenst gedrag centraal 21 Resultaten Belonen werkt! 33 Standpunt Positieve benadering 36 Dankwoord BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :00:53

2 Marjon Uitendaal, Belonitordeelnemer BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :25:20

3 Voorwoord Altijd één stap vooruit denken. Dat stelt ons in staat om te antwoorden op de vraagstukken van de 21e eeuw. Een nieuw tijdperk is aangebroken, een episode van nieuwe, nog onbekende ontwikkelingen. We ontdekken revolutionaire technologieën en produceren geavanceerde apparatuur. Uiteindelijk is er materiële voldoening in overvloed, maar techniek alleen lost niets op. Computers denken (nog) niet zelf standig en we worden gedwongen creatief met onze technologie om te gaan. We moeten het onbewandelde pad begaan, ver verwijderd van de gangbare wegen, op zoek naar het onontdekte. Alleen rechtdoor is niet genoeg. We moeten vooruit! Met genoegen presenteren wij u het resultaat van zo n ontdekkingsreis. Een tocht die eind 2002 van start ging tijdens een brainstormsessie van Wegen naar de Toekomst, een innovatieprogramma van Rijkswaterstaat. Een zoektocht naar oplossingen voor verkeersongelukken, files en ontevreden weggebruikers. Het roer ging compleet om en het idee om maatschappelijk verantwoord gedrag te belonen was geboren. Met LeasePlan Nederland N.V. als professionele partner is het idee ontwikkeld tot een waardevol eindproduct: de Belonitor. Een fascinerend instrument dat via positieve prikkels (beloningen voor goed rijgedrag) het verkeer veiliger, milieuontlastend en comfortabeler kan maken. Een hele vooruitgang Vooruitgang vraagt altijd om een feestje. En bij een feestje hoort een cadeautje Alstublieft! Joris Al Voorzitter Bestuur Wegen naar de Toekomst Peter Verkuyl Directievoorzitter LeasePlan Nederland N.V. BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :25:29

4 Tjerk Hoogendorp, Belonitordeelnemer 6744_binnenwerk_WT.indd :05:40

5 Omgekeerd denken Introductie Stelt u zich eens voor: een toekomst waarin ons rijgedrag verbetert en we meer ontspannen in de auto zitten. Het enige wat we hiervoor moeten doen, is beloningen in ontvangst nemen. Want wat gebeurt er wanneer we beloond worden voor goed rijgedrag, zouden we dan niet beter gaan rijden? Dat er iets moet gebeuren, weten we al lang. Verkeersproblemen zijn aan de orde van de dag en we ergeren ons regelmatig aan het gedrag van onze medeweggebruikers. Dit slechte of asociale rijgedrag heeft ernstige consequenties. Vooral bumperkleven en te hard rijden zijn de oorzaak van veel verkeersongelukken in Nederland. Al lange tijd zoeken we gerichte oplossingen hiervoor. In binnen- en buitenland zijn verschillende proeven gehouden om een instrument te vinden dat het rijgedrag van auto mobilisten positief beïnvloedt. Maar tot nu toe was het resultaat niet bevredigend Rijkswaterstaat is verantwoordelijk voor een veilig verkeer, een goede doorstroming en tevreden weggebruikers. Daarom ontwikkelde het innovatieprogramma Wegen naar de Toekomst een praktijkproef met als doel het gedrag van de weggebruiker positief te veranderen: de Belonitor. Het woord Belonitor is een samenvoeging van de woorden belonen en monitoren : de speerpunten van deze proef. Monitoren Als we het rijgedrag alleen monitoren, zonder continue terugkoppeling naar de automobilist, zou deze zich slechts gecontroleerd voelen. Het gevoel dat iemand over zijn schouder meekijkt zonder opbouwende kritiek te geven, zou alleen maar negatieve gevolgen hebben. De Belonitor-proef voorkomt dit door de automobilist via een display in de auto directe en continue feedback te geven op zijn rijgedrag. Hij rijdt niet met het Big-Brothergevoel rond, maar krijgt gerichte informatie en kan op basis daarvan zelf zijn gedrag aanpassen. Belonen Men kan iemands gedrag veranderen door te straffen of te belonen. In de wereld van verkeer en vervoer is het BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :25:42

6 Partnerovereenkomst Rijkswaterstaat en LeasePlan Nederland N.V., 22 maart 2004 gebruikelijk om ongewenst gedrag van weggebruikers te bestraffen met boetes. In deze situatie weet de overtreder wél dat hij iets fout heeft gedaan, maar niet hoe hij zijn gedrag moet verbeteren. De Belonitor gaat daarom uit van een tegenovergesteld principe: de kracht van belonen! De automobilist wordt niet meer gestraft voor ongewenst gedrag, maar ontvangt een beloning voor goed gedrag. Hoe dit principe in de praktijk tot het beoogde resultaat kan leiden, leest u in het volgende hoofdstuk. Het belang van samenwerken De Belonitor-proef is ontwikkeld binnen het innovatieprogramma Wegen naar de Toekomst van Rijkswaterstaat en is uitgevoerd in samenwerking met LeasePlan Nederland N.V. De kracht van samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven is in deze proef bijzonder groot. De sprekende resultaten van deze samenwerking vindt u verderop in dit boekje. Win-winsituatie De Belonitor-proef van Rijkswaterstaat en LeasePlan voldoet aan een aantal essentiële succesvoorwaarden. In de eerste plaats is gedacht in termen van winnen-winnen. Vaak zijn er gedeelde belangen in het spel en moeten we zoeken naar een oplossing die iedereen voordeel biedt. Ook is het belangrijk dat alle betrokken partijen het besef delen dat alleen samen vooruitgang geboekt kan worden. Onder deze voorwaarden is een partnerovereenkomst getekend en zijn de eerste stappen in de goede richting gezet. Een rustiger rijstijl betekent winst voor veel bedrijven. De Belonitor laat zien dat het mes aan twee kanten snijdt. Zowel de overheid als het bedrijfsleven heeft een groot belang bij een verbeterde rijstijl van wegge bruikers. Daarom is in het voorjaar van 2005 de praktijkproef Belonitor uitgevoerd. Bij deze proef werd onder andere een display in de auto gemonteerd die tijdens het rijden informatie gaf over de juistheid van de rijsnelheid en over de volg af stand. Al snel bleek dat de aan wezigheid van de feedback-display in combinatie met een beloning een duidelijk positief effect had op het BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :25:43

7 De Belonitor-proef van Rijkswaterstaat en LeasePlan voldoet aan een aantal essentiële succesvoorwaarden. rijgedrag van de proefpersonen: een wederzijds voordeel dus! Een rustiger rijstijl betekent winst voor veel bedrijven. Het bedrijfsleven is immers primair gebaat bij een verlaging van de kosten. Goed rijgedrag vermindert het aantal schades en oponthoud door files. Daardoor is het beheer goedkoper en door rustiger rijden is het brandstofverbruik lager. Bovendien wordt de auto aanzienlijk gespaard en kan er bezuinigd worden op reparatie en onderhoud. Deze directe effecten van de Belonitor kunnen de kosten van het wagenparkbeheer al op korte termijn reduceren. Uit ein delijk kunnen deze voordelen worden doorgegeven aan de automo bilisten. De voordelen op een rijtje I Veiligheid: minder ongelukken II Doorstroming: minder files, meer tevreden weggebruikers III Kosten: minder schade, minder onderhoud IV Milieu: verlaagd brandstofgebruik Manifestatie Innovatie in uitvoering, 14 oktober 2004, Van Nelle Fabriek, Rotterdam BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :25:46

8 NRC Handelsblad Libelle de Volkskrant Rotterdams Dagblad BELONITOR 8 Algemeen Dagblad 6744_binnenwerk_WT.indd :25:53

9 Brabants Dagblad Metro de Volkskrant Utrechts Nieuwsblad de Volkskrant Algemeen Dagblad BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :26:00

10 Bouke Tijmstra, Belonitordeelnemer 6744_binnenwerk_WT.indd :26:06

11 Druk, druk, druk Probleemstelling en achtergrond Nederland is gejaagd. Dagelijks brengen drie- tot vijf honderdduizend mensen een deel van hun dag door in de auto. Daarbij is de mobiliteit in de afgelopen decennia veel sneller gestegen dan de capaciteit van ons wegennet. Het resultaat is zichtbaar: dichtgeslibde wegen en geïrriteerde automobilisten niet direct bevorderlijk voor de veiligheid op de weg. Het aanleggen van meer wegen voor een vlottere doorstroming is niet altijd de ideale oplossing. Daarom worden alle denkbare mogelijkheden benut om de bestaande infrastructuur beter, efficiënter, veiliger en milieubewuster te gebruiken. Steeds vaker biedt de technische kennis die we in huis hebben een uitkomst. De Belonitor-proef is zo n oplossing. Afstand en snelheid Ieder jaar veroorzaken bumperkleven en te hard rijden veel verkeersongelukken en files. Bovendien ergeren veel weggebruikers zich aan dit gedrag. Door middel van een positieve benadering draagt de Belonitor bij aan het oplossen van deze problemen. Automobilisten worden beloond wanneer ze zich aan de maximum snelheid houden én voldoende afstand tot hun voorligger bewaren. Top-10 problemen en irritaties bij weggebruik 1 Rijgedrag medeweggebruikers 2 Agressie in het verkeer 3 Bumperkleven 4 Links blijven rijden 5 Te hard rijden 6 Te langzaam rijden 7 Beperkte kennis verkeersregels 8 Vrachtverkeer 9 Rechts inhalen 10 Geen gebruik richtingaanwijzers Bron: AVV BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :26:15

12 De kracht van belonen Men kan verandering of beïnvloeding van gedrag realiseren door de tegenpolen belonen en straffen. Met belonen stimuleren we gewenst gedrag en maken we dit aantrekkelijk. Om dit te bereiken, is het belangrijk dat de beloning direct en met een vaste regel maat wordt gegeven. Zo blijft het beloningssysteem voorspelbaar en rechtvaardig en weet de persoon exact wat hij kan verwachten en wanneer. En dáár gaat het om bij de Belonitor! Verandering van gedrag kan ook optreden door ongewenst gedrag te straffen. Zo werkt het huidige systeem in Nederland. Het nadeel is dat de Met belonen stimuleren we gewenst gedrag en maken we dit aantrekkelijk. Werkzaamheden Relatie files en ongelukken Ongeval Buiten de spits Avondspits Ochtendspits Relatie files en ongelukken Ongelukken? Files! Ruim 12,5% van alle files wordt veroorzaakt door ongevallen. Een veiliger verkeer levert dus een directe bijdrage aan de bestrijding van de fileproblematiek. BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :12:41

13 gestrafte dan wel weet dat hij iets fout heeft gedaan, maar niet hoe het gewenste gedrag op dat moment had moeten zijn. Hij zal dezelfde fout blijven maken. Sterker nog: de persoon zou zich kunnen gaan verzetten tegen dit systeem, omdat het alleen het foute gedrag meet én omdat dit slechts tegen hem gebruikt kan worden. Dit resulteert vaak in crimineel gedrag, zoals het neerhalen van flitspalen en fraude met nummer borden. BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :26:22

14 David Wijns, Belonitordeelnemer 6744_binnenwerk_WT.indd :21:00

15 Gewenst gedrag centraal Proefopzet Wat is de invloed van belonen op ons rijgedrag? Om deze vraag te beantwoorden, is de Belonitor-proef opgezet. In de auto wordt een display geïnstalleerd waarop de bestuurder kan zien of hij zich aan de geldende snelheidslimiet houdt en of hij voldoende afstand tot zijn voorligger bewaart. De Belonitor is bedoeld om directe feedback te geven over gewenst en ongewenst gedrag. Techniek De in de auto geïnstalleerde apparatuur registreert het rijgedrag van de automobilist. De zogenaamde in-car apparatuur bestaat uit zes onderdelen: een display, een rekenunit, een digitale snelhedenkaart, GPS, GPRS en een kleine radar sensor. Met behulp van vier lichtgevende picto grammen laat de display zien of het rijgedrag gewenst is. Bij een juiste snelheid licht een groen icoontje op en bij het overschrijden van de limiet een geel icoontje. Dit geldt ook voor de volgafstand: groen is goed, geel is te BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :26:49

16 De Belonitor in de auto De pictogrammen van de Belonitordisplay bestaan uit een auto en een snelheidsmeter. Respectievelijk beelden ze correcte volgafstand, te kleine volgafstand, correcte snelheid en te hoge snelheid uit. Wilt u punten verdienen, zorg dan dat het groen blijft in uw rechterooghoek! De behaalde punten zijn zichtbaar bij stilstand. BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :38:10

17 De in-car apparatuur bestaat uit zes onderdelen: een display, een rekenunit, een digitale snelhedenkaart, GPS, GPRS en een kleine radarsensor. dicht op voorganger. Iedere seconde worden de snelheid en de volgafstand gemeten en kan de bestuurder op de display zien of hij goed rijdt. Het totaal aantal punten voor goed rijgedrag wordt bij stilstand van de auto op de display weergegeven. De norm van de volgtijd is ingesteld op 1,3 seconden. De kleine radarsensor voor in de bumper meet de volgafstand en stuurt deze door naar de rekenunit. Deze unit meet de snelheid met behulp van Global Positioning System (GPS). Door de snelheid en de volgtijd te combineren, rekent het apparaat een veilige volgafstand uit. Indien er geen voorligger is, staat de rekenunit voor deze gedraging op neutraal. Dan wordt dus alleen de maximumsnelheid bijgehouden. Rijkswaterstaat heeft samen met ver schillende wegbeheerders een digitale snelhedenkaart ontwikkeld. Dit is een database met de maximaal toegestane snelheden op het Nederlandse wegennet. Deze database maakt deel uit van de in-car apparatuur van het systeem. Zo is de juiste informatie op het juiste moment beschikbaar. Beloningen Bij gewenst rijgedrag verdient men gedragspunten. Iedere vijftien seconden dat men correct rijdt (beide gedragingen zijn gewenst), krijgt men een punt. Via een website kunnen de verdiende punten worden omgezet in Pluimen. Dit zijn belevingscadeaus! Zo is er een assortiment van kleine cadeaus tot driedaagse cursussen catamaranzeilen of paragliding en van een gulle gift voor CliniClowns tot het adopteren van een kip. U ziet: niet zomaar een beloning, maar een cadeau op maat. Bovendien kan de bestuurder van de maand een Pluim winnen ter waarde van vijfhonderd euro! Om te voorkomen dat de deelnemers meer gaan rijden om extra punten te verdienen, worden de gedragspunten gecorrigeerd. De Belonitor moet de mobiliteit immers niet stimuleren; dat zou onwenselijk zijn. Daarom is een formule ontwikkeld die de gedrags punten omzet in belonings punten. BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :26:58

18 120 km/h 100 km/h 80 km/h 60 km/h 50 km/h Digitale snelhedenkaart: De deelnemers konden hun beloningspunten bij LeasePlan omzetten in Pluimen. Deelnemers De pilotgroep van de Belonitor-proef bestond uit 62 leaserijders van vier verschillende klanten van LeasePlan Nederland N.V. Allemaal vielen ze onder de noemer veelrijder. Hun in-car apparatuur gaf feedback over hun rijgedrag. Was dat goed, dan kregen ze beloningspunten. Om de representativiteit van de pilotgroep op de verschillende onderzoeksgebieden te kunnen vergelijken met de gemiddelde leaserijder, is een referentiegroep samengesteld, bestaande uit andere leaserijders bij LeasePlan. Zij deden mee aan enquêtes en werden geïnterviewd, maar kregen geen in-car apparatuur. BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :26:59

19 Drie fasen Om het effect van belonen nauwkeurig te meten, werd de proef onderverdeeld in drie fasen: 1 ste fase: voormeting - 4 weken In deze fase ging het alleen om het registreren van het rijgedrag op zichzelf. De in-car apparatuur legde de manier van rijden vast, maar de automobilist kreeg géén feedback en géén beloningen. 2 de fase: Belonitorfase - 16 weken Na de voormetingsfase begon de feedback én kregen de deelnemers beloningspunten als ze correct reden. Belangrijk was het bekijken van het effect van de verdiende punten op het daarna volgende rijgedrag. Om dat extra te stimuleren, was er een maandelijkse competitie tussen de deelnemers zodat ze elkaars resultaten konden zien. Om het effect van de hoogte van de beloningspunten te onderzoeken, kregen de deelnemers na de tweede en na de vijfde week voor hetzelfde rijgedrag minder punten. 3 de fase: nameting - 4 weken In de slotfase werd het gedrag wel geregistreerd, maar zonder feedback. Er konden ook geen punten worden verdiend. De nameting liet zien of de gedragsverandering blijvend was. Fase van de Belonitor-proef Voorbereiding 1e fase voormeting 2e fase Belonitorfase 3e fase nameting Dataverzameling Objectieve meting Subjectieve meting Data uit in-car systeem Enquêtes Interviews Pilotgroep Referentiegroep Pilotgroep Referentiegroep Pilotgroep JA NEE 62 enquêtes JA NEE 62 enquêtes JA NEE 62 enquêtes 150 enquêtes 16 interviews Referentiegroep 16 interviews BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :27:02

20 Tom Reijnolds, Belonitordeelnemer 6744_binnenwerk_WT.indd :27:03

21 Belonen werkt! Resultaten Rijkswaterstaat is ervan overtuigd dat verbeterd rijgedrag zal leiden tot minder ergernis bij andere weggebruikers. Hierdoor zullen verkeersongelukken en uiteindelijk ook files worden teruggedrongen. Maar zijn deze doelstellingen realiseerbaar door goed gedrag te belonen? De kracht van de Belonitor De resultaten ondersteunen een positief antwoord. Het percentage afgelegde kilometers waarbij men zich aan de snelheidslimiet hield, steeg van 68% naar 86%. En het aantal kilometers waarin men voldoende afstand hield tot de volgende auto (de volgtijd was niet korter dan 1,3 seconde) ging van 58% naar 77%. Zodra de feedback en beloning stopten, viel men echter weer terug in het oude gedrag. Vrijwel alle deelnemers erkenden dat zij sterk reageerden op de koppeling van directe feedback en belonen. Bovendien vonden de deelnemers dat de Belonitor leidde tot een meer ontspannen rijstijl. Ze gingen vloeiender rijden, met minder abrupte remhandelingen, van gemiddeld 2,6 naar 2,1 keer per afgelegde kilometer. Maar ook dat kwam snel weer terug op het oude niveau na het verwijderen van de Belonitor uit hun auto. Snelheidsgedrag De deelnemers waren positief over de feedback op hun snelheid. De meesten zeiden dat ze constant de display in de gaten hielden om op die manier gemakkelijk de juiste snelheid vast te houden. Ook na de proef verklaarden ze zich vaker aan de maximumsnelheid te houden. Nader onderzoek van het snelheidsgedrag wees uit dat de deelnemers het als een spel begonnen te zien om correct te rijden. BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :27:12

22 Week Weekend Percentage afgelegde kilometers waarin de snelheidslimiet niet werd overschreden, op werkdagen en in de weekends, per week We zien opmerkelijke effecten. Zodra in de Belonitorfase feedback en belonen beginnen, springt het percentage afgelegde kilometers met een correcte rijsnelheid van 68% naar 86%. En als die ophouden, daalt het in de nametingsfase meteen weer naar 70%. We zouden hieruit kunnen afleiden dat feedback en de daaraan gekoppelde beloning er terdege toedoen. Bijna de helft van de deelnemers (47%) stelt dat men zich met feedback veel vaker aan de maximumsnelheid hield. Meer dan een derde deel (37%) geeft aan zich iets vaker aan de snelheidslimiet te houden. Geen van hen is van mening dat de feedback een negatief effect zou hebben. Nader onderzoek van het rijgedrag wees uit dat de deelnemers het niet overschrijden van de maximumsnelheid als een BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :27:13

23 57% 17% 15% 11% Voormeting Belonitorfase Nameting Segmentatie snelheidsgedrag deelnemers Als we de gedragsverandering gedurende de drie fasen op individueel niveau bekijken, blijkt dat het omschreven patroon van toepassing is op 57% van alle deelnemers; 17% leefde de snelheidslimieten in de Belonitorfase beter na dan in de voormeting en vertoonde in de nameting geen verandering in het snelheidsgedrag. Een kwart (26%) bleek zich in de Belonitorfase even goed aan de snelheidslimieten te houden als tijdens de voormeting. Bij 15% van de deelnemers verslechterde het snelheidsgedrag in de nameting en bij 11% van de deelnemers veranderde het snelheidsgedrag niet in de nameting. Geen van de deelnemers hield zich tijdens de Belonitorfase minder goed aan de snelheidslimieten dan tijdens de voormeting. Segmentatie percentages deelnemers met specifieke veranderingspatronen ten aanzien van snelheidsgedrag tijdens de drie fasen van de Belonitor-proef spel begonnen te zien. Een wedstrijd met zichzelf. De Belonitor-proef creëerde op deze manier een veilig en effectief spelelement. Volgtijdgedrag Waar het gaat om het houden van afstand geeft bijna de helft van alle deelnemers (49%) aan dat men zich altijd hield aan de feedback over de gewenste volgafstand. Een derde deel (32%) zegt dat die feedback hen ertoe bracht zich wat vaker aan de afstand te houden. Ook hier geeft geen van de deelnemers aan dat de feedback een averechts effect zou hebben. Op de vraag waarom de deelnemers zich vaker aan de juiste afstand hielden, noemden ze veiligheid als eerste reden. Gezien de gemeenschappelijke doelen van BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :27:14

24 Week Weekend Percentage afgelegde kilometers waarin de volgtijd correct was, op werkdagen en in de weekends, per week Zodra in de Belonitorfase feedback en belonen beginnen, springt het percentage afgelegde kilometers met een correcte volgtijd (niet korter dan 1,3 seconden) van 58% naar 77%. En als die ophouden, daalt het in de nameting weer naar 61%. Net als bij de rijsnelheid zien we dus ook hier een opvallend grote positieve sprong direct na de start van de Belonitorfase, die na afloop weer daalt tot ongeveer op het niveau van de voormeting. Rijkswaterstaat en LeasePlan is dit een uiterst bevredigend antwoord. Als tweede reden voor het hanteren van de juiste afstand gold het sparen van punten. Een erkenning van de kracht van belonen! Op de vraag waarom de deelnemers zich vaker aan de juiste afstand hielden, noemden ze veiligheid als eerste reden. BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :27:15

25 60% 19% 4% Segmentatie volggedrag deelnemers Het totaalbeeld is duidelijk: met feedback en belonen verbeterde het afstand houden significant; daarna werd het weer snel slechter en vielen de deelnemers terug in hun oude gedrag. Dit gold voor 60% van hen. Van alle deelnemers hield 19% de verbetering wel vast terwijl 4% en 17% niet beter gingen rijden in de Belonitorfase en tijdens de nameting respectievelijk achteruitgingen of gelijk bleven. 17% Voormeting Belonitorfase Nameting Segmentatie percentages deelnemers met specifieke veranderingspatronen ten aanzien van volggedrag tijdens de drie fasen van de Belonitor-proef Punten voor goed rijgedrag Gecombineerd gedrag Het positieve gedragseffect is ook in het aantal verdiende punten terug te vinden. Punten konden alleen worden verdiend als beide gedragingen gedurende vijftien aaneengesloten seconden goed waren. De beleving van de Belonitor Een meerderheid van de deelnemers (68%) oordeelt zeer positief (16%) of licht positief (52%) over de Belonitor. Van alle deelnemers staat 16% neutraal tegenover de Belonitor; 13% oordeelt licht negatief en 3% is zeer negatief. BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :27:16

26 De sterke positieve invloed van feedback en belonen op het rijgedrag wordt hier duidelijk. Direct aan het begin van de Belonitorfase schieten de punten voor goed gedrag flink omhoog. Na die fase rijden de deelnemers gemiddeld 30% beter dan daarvoor. De automobilisten hebben geleerd om de twee vormen van gewenst rijgedrag tegelijkertijd te hanteren. Voor de twee gedragingen afzonderlijk werden na de Belonitorfase geen duurzame positieve effecten geconstateerd. Voor de voor- en de nameting geldt dat de punten fictief zijn hier stond het systeem immers in een soort slaapmodus. De oordelen over de eigen rijstijl zijn vóór en tijdens de proefperiode niet verschillend, met uitzondering van de mate van ontspannenheid achter het stuur. De Belonitor heeft volgens de deelnemers tot een meer ontspannen rijstijl geleid. Hoewel men op de twee meetmomenten de eigen rijstijl nauwelijks verschillend beoordeelt, vindt niet meer dan een kwart van de deelnemers dat de Belonitor géén invloed op de eigen rijstijl heeft gehad. Mensen die een correcte volgafstand houden, maken vaak mee dat iemand zich tussen hen en de voorgaande auto wringt. Dit is frustrerend en moedigt niet aan om een correcte volgafstand aan te houden. Daardoor komt bumperkleven in de praktijk veel voor. Van de deelnemers zegt 15% tactisch te rijden in de zin dat men probeert een correcte snelheid en volgafstand te combineren, om zo maximaal punten te sparen. Het Belonitorsysteem hanteert 1,3 seconde als de tijd die voldoende afstand BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :27:16

27 82% 13% 0% Segmentatie gecombineerd gedrag deelnemers De deelnemers kunnen ook onderverdeeld worden in groepen aan de hand van gecombineerd gewenst gedrag en de veranderingen hierin. Van alle deelnemers hield 13% het gecombineerde gewenste gedrag wel vast, terwijl 82% en 5% zich niet verbeterden. Geen van de deelnemers ging achteruit na de Belonitor-proef. 5% Voormeting Belonitorfase Nameting Segmentatie percentages deelnemers met specifieke veranderingspatronen ten aanzien van gecombineerd gewenst gedrag (snelheid en volgtijd) tijdens de drie fasen van de Belonitor-proef tot de voorgaande auto betekent. Dit volgtijdcriterium wordt door 7% van de deelnemers correct ingeschat, terwijl 84% denkt dat die tijd langer duurt dan de feitelijke 1,3 seconde. Kennelijk vindt men het moeilijk volgtijden in te schatten. Dit pleit voor meer ondersteuning bij het volggedrag. Representativiteit pilotgroep De deelnemers aan de Belonitor-proef verschilden op slechts enkele variabelen van de gemiddelde leaserijder bij LeasePlan: Leeftijd: de gemiddelde leeftijd van de pilotgroep was 47 jaar, die van de referentiegroep 41 jaar. Sekseverhouding: in de pilotgroep zat slechts één vrouw (2%), bij de referentiegroep was 19% vrouw. De pilotgroep ergerde zich minder aan andere automobilisten die lang links blijven rijden of die langzaam invoegen op de autosnelweg dan de referentiegroep. De pilotgroep spaarde vaker punten (bij allerlei producten) dan de referentiegroep. BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :27:18

28 De positieve gedrags verandering leidt tot een brandstofreductie van gemiddeld 5,5%. Er zijn geen redenen om aan te nemen dat deze verschillen de generaliseerbaarheid van de uitkomsten van de proef hebben beïnvloed. Positieve veiligheidseffecten Snelheid Om de veiligheidseffecten van grootschalige toepassing van de Belonitor in het leasewagenpark in Nederland te schatten, is gebruikgemaakt van de algemene vuistregel die volgt uit het onderzoek van Finch. 1 Dit onderzoek stelt dat elke kilometerdaling van de gemiddelde snelheid leidt tot 3% minder gewonden en 5% minder zwaargewonden en doden in het verkeer. Wanneer alle Nederlandse automobilisten een Belonitorsysteem zouden hebben, en de effecten van de Belonitor waren (ook op langere termijn) even groot als in deze praktijkproef, dan zouden de effecten voor de verkeersveiligheid aanzienlijk zijn. Het aantal doden en zwaargewonden zou dalen met ca.15%; het aantal gewonden met ca. 9%. Volgafstand Naast de rijsnelheid heeft het houden van afstand effect op het aantal verkeersongevallen. Dit effect is echter niet te kwantificeren, omdat er betrekkelijk weinig onderzoek naar gedaan is. Wel is bekend dat kop-staartbotsingen tengevolge van weinig afstand houden gemiddeld niet ernstig zijn. Het positieve effect van beter afstand houden is daardoor vermoedelijk kleiner dan dat van niet te hard rijden. Positieve doorstromingseffecten In de Belonitorfase is een daling van de gemiddelde snelheid gemeten. Bij invoering van feedback en belonen mogen we er dus van uitgaan dat er minder ongevallen zullen plaatsvinden. Dit betekent tegelijk een betere doorstroming op de wegen, omdat 12,5% van alle files veroorzaakt wordt door ongevallen. Immers, minder ongevallen betekenen een betere doorstroming. De algemene vuistregel stelt: bij afname van de gemiddelde snelheid van 1 km per uur daalt het aantal ongevallen met letselschade met 3%. In cijfers: als de invoering van 1 Finch, D.J. et al (1994). Speed, Speed Limits and Crashes. Project Report 58. Transport Research Laboratory TRL, Crowthorne, Berkshire. Finch betreft een meta-analyse over wegen van km per uur. BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :27:18

29 de Belonitor leidt tot 10% minder ongevallen dan betekent dat een reductie in files van 1,25%. Wat de benutting van de infrastructuur betreft is er een minpuntje in die zin dat het beter afstand houden door de Belonitorgebruikers met zich meebrengt dat er minder auto s op één kilometer kunnen. Een wegvak bevat meer auto s als het druk is, want dan houdt men meestal minder dan 1,3 seconde afstand. Positieve milieueffecten De deelnemers zijn zeer te spreken over de gunstige invloed van de Belonitor op het brandstofverbruik. Ook de brandstofverbruikcijfers van LeasePlan tonen aan dat het Belonitorsysteem en de hieraan gekoppelde positieve gedragsverandering leidt tot een brandstofreductie van gemiddeld maar liefst 5,5%. Dit percentage creëert een nieuwe win-winsituatie: voor leasemaatschappijen is er een financieel voordeel te behalen. Voor de samenleving als geheel betekent het minder belasting van het milieu. Een resultaat met mooie vooruitzichten. BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :27:21

30 Netwerk RWS AutomatiseringsGids Spits Metro BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :27:27

31 de Telegraaf de Volkskrant Algemeen Dagblad de Volkskrant Metro BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :27:33

32 Dirck Bontjes, Belonitordeelnemer 6744_binnenwerk_WT.indd :05:55

33 Positieve benadering Standpunt Als LeasePlan kijken wij met een goed gevoel terug op deze praktijkproef en op de samenwerking met Rijkswaterstaat. Ons doel was meer inzicht te verkrijgen in het meten en belonen van verkeersveilig rijgedrag om zo de kosten van het autogebruik voor onze klanten te kunnen verlagen. Hierin zijn we geslaagd. We hebben nieuwe ervaringen opgedaan met het beïnvloeden van rijgedrag. Opnieuw is duidelijk geworden dat het veranderen van rijgedrag gunstige gevolgen heeft voor bijvoorbeeld het brandstofverbruik. En zuiniger rijden is niet alleen goedkoper, maar leidt ook tot een duurzame vermindering van de CO 2 -uitstoot met een kwart ton CO 2 (circa 250 kg) per auto per jaar. Met het oog op het reduceren van de uitstoot van schadelijke stoffen kan de Belonitor dus een instrument zijn om milieubewuster met mobiliteit om te gaan. Aangezien LeasePlan samen met wagen parkbeheerders, leaserijders, autofabrikanten en toeleveranciers werkt aan de ontwikkeling van duurzame mobiliteit, waarbij milieu en economie beter in balans komen, zijn wij blij met deze uitkomst van de proef. Bovendien neemt de kans op een ongeval af, wat het aantal files en de maatschappelijke kosten vermindert. Ook levert verkeersveiliger rijgedrag een bijdrage aan duurzame mobiliteit. Het geven van directe feedback in combinatie met het belonen van het goede rijgedrag is dus een middel gebleken om dit gedrag op korte termijn positief te beïnvloeden. Dat de deelnemers tijdens de proef een meer ontspannen rijstijl hebben aangenomen, is een mooi nevenresultaat. De geteste Belonitorversie is echter niet klaar om in praktijk te brengen. Er is immers gewerkt met prototypen die nog niet voor grootschalige toepassingen geschikt zijn. Ik ben van mening dat de Wij volgen de technologische ontwikkelingen op dit gebied nauwgezet en daar waar mogelijk werken wij hier graag aan mee. BELONITOR _binnenwerk_WT.indd :27:51

SAMENVATTING. Speerpunt gordel. Achtergrond en doel perceptieonderzoek

SAMENVATTING. Speerpunt gordel. Achtergrond en doel perceptieonderzoek SAMENVATTING Achtergrond en doel perceptieonderzoek Het Bureau Verkeershandhaving Openbaar Ministerie (BVOM) is onderdeel van het Openbaar Ministerie en valt onder het Ministerie van Justitie. Het is het

Nadere informatie

Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h

Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h TNS Nipo Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam t 020 5225 444 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h Rick Heldoorn & Matthijs de Gier H1630

Nadere informatie

Evaluatie pilot belonen in het verkeer 11 juli 2013

Evaluatie pilot belonen in het verkeer 11 juli 2013 secretariaat Limburglaan 10 postbus 5700 6202 MA Maastricht telefoon 043 389 77 66 info@rovl.nl www.rovl.nl Rabobank 13.25.75.728 Evaluatie pilot belonen in het verkeer 11 juli 2013 1. Inleiding/aanleiding

Nadere informatie

Spookfiles A58 is één van de projecten binnen het programma Beter Benutten van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu.

Spookfiles A58 is één van de projecten binnen het programma Beter Benutten van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Factsheet Algemene informatie Wat is het project Spookfiles A58? In de hele wereld wordt gewerkt aan manieren om het verkeer sneller, veiliger, comfortabeler en duurzamer maken. Nederland loopt voorop

Nadere informatie

videosurveillance minder doden en gewonden

videosurveillance minder doden en gewonden videosurveillance Een groep automobilisten en motorrijders rijdt véél te hard op de Nederlandse wegen. Daar blijft het vaak niet bij. Ze maken zich vaak ook schuldig aan bumperkleven, agressief rijden,

Nadere informatie

Belevingsonderzoek verhoging maximumsnelheid 130 km/h

Belevingsonderzoek verhoging maximumsnelheid 130 km/h Belevingsonderzoek verhoging maximumsnelheid 130 km/h Onderzoek weggebruikers experimenttrajecten A2, A6, A7 en A16 Datum September 2011 Status Definitief Belevingsonderzoek verhoging maximumsnelheid

Nadere informatie

Files. We kunnen er samen wat aan doen.

Files. We kunnen er samen wat aan doen. Files. We kunnen er samen wat aan doen. Inhoud Files. We kunnen er samen wat aan doen. Inleiding Tip 1: Invoegen op snelheid Tip 2: Blijf bij drukte in uw rijstrook Tip 3: Gebruik de spitsstrook Tip 4:

Nadere informatie

Duurzaam rijden, samen met ECOdrive

Duurzaam rijden, samen met ECOdrive Duurzaam rijden, samen met ECOdrive Beknopte gebruiksaanwijzing Algemene versie 07-2014 Introductie Het duurzaam ondernemen wordt steeds belangrijker. Veel bedrijven zijn verplicht CO 2 -doelstellingen

Nadere informatie

RIJGEDRAG EN PAY-AS-YOU-DRIVE VERZEKERING.

RIJGEDRAG EN PAY-AS-YOU-DRIVE VERZEKERING. RIJGEDRAG EN PAY-AS-YOU-DRIVE VERZEKERING. Gedragsverandering, belonen, straffen, en informatievoorziening. Chris Dijksterhuis*, Ben Lewis-Evans, Bart Jelijs, Anne den Heijer, Peter van Wolffelaar, Jeroen

Nadere informatie

Beheer en onderhoud. 4 onafhankelijke onderzoeken: 1. Federal Highway Administration. 2. Low Cost Measures. 3. Warnke Studie. 4.

Beheer en onderhoud. 4 onafhankelijke onderzoeken: 1. Federal Highway Administration. 2. Low Cost Measures. 3. Warnke Studie. 4. Beheer en onderhoud 4 onafhankelijke onderzoeken: 1. Federal Highway Administration (US Department of Transportation, Verenigde Staten) 2. Low Cost Measures (Elsamex Spanje) 3. Warnke Studie (Deutsche

Nadere informatie

Mobiliteit & duurzaamheid Leaserijder wordt steeds duurzamer. www.alphabet.com

Mobiliteit & duurzaamheid Leaserijder wordt steeds duurzamer. www.alphabet.com Mobiliteit & duurzaamheid Leaserijder wordt steeds duurzamer www.alphabet.com Duurzame mobiliteit. Onderzoek naar gedrag en keuzes van leaserijders op gebied van duurzaamheid. Leaserijders steeds milieubewuster.

Nadere informatie

Probleem 2. Oplossing 3. Kosten en opbrengsten 4. Impact Gemiddelde automobilist 5 Maatschappij 6. Verdeling van kosten en opbrengsten 7

Probleem 2. Oplossing 3. Kosten en opbrengsten 4. Impact Gemiddelde automobilist 5 Maatschappij 6. Verdeling van kosten en opbrengsten 7 Inhoudsopgave Onderwerp paginanummer Probleem 2 Oplossing 3 Kosten en opbrengsten 4 Impact Gemiddelde automobilist 5 Maatschappij 6 Verdeling van kosten en opbrengsten 7 Stakeholders 8 Implementatieplan

Nadere informatie

Dutch summary. (Nederlandse samenvatting)

Dutch summary. (Nederlandse samenvatting) Dutch summary (Nederlandse samenvatting) 151 152 1. Inleiding Rijden onder invloed van alcohol en/of drugs is een belangrijke oorzaak van verkeersongelukken. Al is alcohol de belangrijkste veroorzaker

Nadere informatie

Amsterdam, 11 mei 2005 Projectnummer: H870 Nanda Deen BA Tamara Deprez MA drs. Annemieke Blok MBA. 1 Motivaction International B.V.

Amsterdam, 11 mei 2005 Projectnummer: H870 Nanda Deen BA Tamara Deprez MA drs. Annemieke Blok MBA. 1 Motivaction International B.V. ANWB Kiezen voor mobiliteit -luchtvervuiling- conclusies Amsterdam, 11 mei 2005 Projectnummer: H870 Nanda Deen BA Tamara Deprez MA drs. Annemieke Blok MBA 1 Motivaction International B.V. Inhoudsopgave

Nadere informatie

verkeer veilige veiligheid verbindingen BIJLAGE 6: TAG CLOUDS MOBILITEIT staat stad stiptheid stress tijd tram trein treinen uur veilig

verkeer veilige veiligheid verbindingen BIJLAGE 6: TAG CLOUDS MOBILITEIT staat stad stiptheid stress tijd tram trein treinen uur veilig flexibiliteit genoeg geraken gezondheid goed goede goedkoop grote BIJLAGE 6: TAG CLOUDS MOBILITEIT Grafische voorstelling open antwoorden andere belangrijke zaken bij verplaatsingen aankomen aansluiting

Nadere informatie

Pay As You Drive verzekering

Pay As You Drive verzekering Pay As You Drive verzekering Gedragsverandering, belonen, straffen, en informatievoorziening. 02-04-2014 TrafficPsychologyGroningen.info Chris Dijksterhuis Ben Lewis-Evans Dick de Waard Oliver Tucha Karel

Nadere informatie

Schakel zo vroeg mogelijk op naar een hogere versnelling, tussen 2000 en 2500 toeren.

Schakel zo vroeg mogelijk op naar een hogere versnelling, tussen 2000 en 2500 toeren. Tip 1 Schakelen Schakel zo vroeg mogelijk op naar een hogere versnelling, tussen 2000 en 2500 toeren. Een toerenteller is hierbij een handig hulpmiddel. Een deel van het vermogen dat een automotor levert

Nadere informatie

Doe de persoonlijke APK voor ervaren rijders! Daag jezelf uit! Ervaren hoe veilig, duurzaam en zuinig jij echt rijdt? powered by

Doe de persoonlijke APK voor ervaren rijders! Daag jezelf uit! Ervaren hoe veilig, duurzaam en zuinig jij echt rijdt? powered by Doe de persoonlijke APK voor ervaren rijders! Daag jezelf uit! Ervaren hoe veilig, duurzaam en zuinig jij echt rijdt? powered by Even voorstellen: Veilig Verkeer Nederland en VVCR Europe Veilig Verkeer

Nadere informatie

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002)

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002) Rapportage producentenvertrouwen oktober/november 2002 Inleiding In de eerste Economische Barometer van Breda heeft de Hogeschool Brabant voor de eerste keer de resultaten gepresenteerd van haar onderzoek

Nadere informatie

Rapport DE ANTIFILE-APP

Rapport DE ANTIFILE-APP Rapport DE ANTIFILE-APP Rapport over een klacht over de minister van Infrastructuur en Milieu (Rijkswaterstaat) Datum: 19 augustus 2015 Rapportnummer: 2015/125 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat een

Nadere informatie

TomTom WEBFLEET 2.12. Contents. Let s drive business TM. Release-informatie wederverkopers 2011-04-12

TomTom WEBFLEET 2.12. Contents. Let s drive business TM. Release-informatie wederverkopers 2011-04-12 TomTom WEBFLEET 2.12 Release-informatie wederverkopers 2011-04-12 Contents OptiDrive TM -indicatoren en hun trends in de bestuurderslijst 2 Gedetailleerde informatie over OptiDrive TM -indicatoren 3 Configuratie

Nadere informatie

EuroRAP Road Protection Score

EuroRAP Road Protection Score EuroRAP Road Protection Score Samenvatting Verkeersveiligheid staat hoog op de Europese en de Nederlandse agenda. Het European Road Assessment Programme (EuroRAP) wil eraan bijdragen om de verkeersveiligheid

Nadere informatie

1 op 4 autobestuurders rijdt te snel in de Kortrijkse schoolomgevingen

1 op 4 autobestuurders rijdt te snel in de Kortrijkse schoolomgevingen ! Persnota 1 op 4 autobestuurders rijdt te snel in de Kortrijkse schoolomgevingen Flitscontroles in de zone 30 I. Plan Nieuw Kortrijk Verkeersveiligheid!is!één!van!de!topprioriteiten!van!de!stadsco/! alitie.!elk!verkeersslachtoffer!is!er!één!teveel.!de!stadscoalitie!is!er!

Nadere informatie

De evaluatie van een snelheidsslot en snelheidsmonitor voor grove overtreders

De evaluatie van een snelheidsslot en snelheidsmonitor voor grove overtreders De evaluatie van een snelheidsslot en snelheidsmonitor voor grove overtreders Jan-Willem van der Pas DTV Consultants / Technische Universiteit Delft Joris Kessels: Rijkswaterstaat DVS Korte samenvatting

Nadere informatie

GreenPlan. Boek groen resultaat

GreenPlan. Boek groen resultaat GreenPlan Boek groen resultaat Waarom groen ondernemen? Groen ondernemen krijgt in het bedrijfsleven steeds meer aandacht. En terecht. We zijn getuige van een opwarming van de aarde. Een toenemende CO

Nadere informatie

Onderzoek effectiviteit doorstromingsbevorderende verkeersmaatregelen

Onderzoek effectiviteit doorstromingsbevorderende verkeersmaatregelen Onderzoek effectiviteit doorstromingsbevorderende verkeersmaatregelen Gemeente Amersfoort Dorien de Bruijn, Ben van de Burgwal 4 juni 2015 In Amersfoort zijn op diverse trajecten maatregelen genomen om

Nadere informatie

Overview 2012-2015 energiemanagement VolkerRail. Organisatie: VolkerRail Nederland

Overview 2012-2015 energiemanagement VolkerRail. Organisatie: VolkerRail Nederland Overview 2012-2015 energiemanagement VolkerRail Organisatie: VolkerRail Nederland Publicatiedatum: 01-02-2016 ton CO2 CO2 Footprint VolkerRail Medio 2008 is VolkerRail begonnen met de monitoring van haar

Nadere informatie

SWOV-Factsheet. Verkeersdoden in Nederland

SWOV-Factsheet. Verkeersdoden in Nederland SWOV-Factsheet Verkeersdoden in Nederland Deze factsheet schetst hoe het aantal verkeersdoden in Nederland zich sinds heeft ontwikkeld. Het aantal verkeersdoden in Nederland vertoont, na een stijging in

Nadere informatie

help de hulpdiensten

help de hulpdiensten help de hulpdiensten Oog voor hulpdiensten target blu eye signaleert naderende hulpdiensten In maart 2013 maakte het NIFV de resultaten bekend uit een grootschalige enquête onder ruim 2.100 automobilisten.

Nadere informatie

Samenvatting ... Het gebruik van de trein nam sinds 1985 eveneens fors toe met meer dan een verdubbeling van het aantal treinkilometers.

Samenvatting ... Het gebruik van de trein nam sinds 1985 eveneens fors toe met meer dan een verdubbeling van het aantal treinkilometers. Samenvatting... De mobiliteit van Nederlanders groeit nog steeds, maar niet meer zo sterk als in de jaren tachtig en negentig. Tussen 2000 en 2008 steeg het aantal reizigerskilometers over de weg met vijf

Nadere informatie

Mobiliteitsmaatregel Slim Prijzen

Mobiliteitsmaatregel Slim Prijzen Mobiliteitsmaatregel Slim Prijzen Slim Prijzen: minder verkeershinder De Stadsregio Arnhem Nijmegen werkt hard om de regio bereikbaar te houden. De komende jaren staan op de RegioRing (A12, A50, A325,

Nadere informatie

Innovation. Een beoordeling van de prestaties van fluorescerende retroreflecterende verkeersborden

Innovation. Een beoordeling van de prestaties van fluorescerende retroreflecterende verkeersborden Een beoordeling van de prestaties van fluorescerende retroreflecterende verkeersborden Door de afdeling Vervoerstechniek, SINTEF Civiele en Milieutechniek in samenwerking met het Noorse Bestuur der Openbare

Nadere informatie

De proef. Spitsmijden is een proef waarbij wordt onderzocht of automobilisten te verleiden zijn om de spits te mijden.

De proef. Spitsmijden is een proef waarbij wordt onderzocht of automobilisten te verleiden zijn om de spits te mijden. De proef Spitsmijden is een proef waarbij wordt onderzocht of automobilisten te verleiden zijn om de spits te mijden. 2 Doelstellingen Algemeen: Uitbreiden van het repertoire sturingsinstrumenten weggebruik

Nadere informatie

Verkeersveiligheid en fietsgebruik in Driebergen- Rijsenburg

Verkeersveiligheid en fietsgebruik in Driebergen- Rijsenburg Verkeersveiligheid en fietsgebruik in Driebergen- Rijsenburg 1. Inleiding Lang was de onveiligheid van het fietsverkeer het enige aandachtspunt in het fietsbeleid. Gelukkig heeft de beleidsmatige aandacht

Nadere informatie

Examen VWO. Wiskunde A1 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Wiskunde A1 (nieuwe stijl) Wiskunde A1 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 18 juni 13.30 16.30 uur 20 03 Voor dit examen zijn maximaal 84 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

Spitsmijden in Brabant. Leren van onze deelnemers

Spitsmijden in Brabant. Leren van onze deelnemers Spitsmijden in Brabant Leren van onze deelnemers Pierre van Veggel, inhoudelijk projectmanager Ingeborg van Egmond, communicatieadviseur woensdag 2 november 2011 Opbouw presentatie 1. Spitsmijden in een

Nadere informatie

Amsterdam, 11 mei 2005 Projectnummer: H870 Nanda Deen BA Tamara Deprez MA drs. Annemieke Blok MBA. 1 Motivaction International B.V.

Amsterdam, 11 mei 2005 Projectnummer: H870 Nanda Deen BA Tamara Deprez MA drs. Annemieke Blok MBA. 1 Motivaction International B.V. ANWB Kiezen voor mobiliteit - Files en bereikbaarheid - conclusies Amsterdam, 11 mei 2005 Projectnummer: H870 Nanda Deen BA Tamara Deprez MA drs. Annemieke Blok MBA 1 Motivaction International B.V. Inhoudsopgave

Nadere informatie

Dossier : snelheid 1

Dossier : snelheid 1 Dossier : snelheid 1 Overdreven of onaangepaste snelheid verhoogt het risico op en de ernst van verkeersongevallen aanzienlijk. Niets nieuws, aangezien het om een basisgegeven van de verkeersveiligheid

Nadere informatie

EverGreen: minder stoppen, betere luchtkwaliteit, maar

EverGreen: minder stoppen, betere luchtkwaliteit, maar (Bijdragenr. 70) EverGreen: minder stoppen, betere luchtkwaliteit, maar A. Bezemer (DTV Consultants) C. Stolz (DTV Consultants) J.G.M. Boormans (DTV Consultants) K. Langelaar (DTV Consultants) Samenvatting

Nadere informatie

Gedragsanalyse Experiment Verzekeren per Kilometer

Gedragsanalyse Experiment Verzekeren per Kilometer Gedragsanalyse Experiment Verzekeren per Kilometer Jasper Knockaert mailto:jknockaert@feweb.vu.nl 11 oktober 29 1 Inleiding Het Transumo project Verzekeren per Kilometer onderzoekt de mogelijkheden van

Nadere informatie

Resultaten Enquête Campagne verbetering regionale wegen (TNS-NIPO in opdracht van Bouwend Nederland )

Resultaten Enquête Campagne verbetering regionale wegen (TNS-NIPO in opdracht van Bouwend Nederland ) Enquête Campagne verbetering regionale wegen (TNS-NIPO in opdracht van Bouwend Nederland ) Zoetermeer, februari 12 Algemeen Decentrale overheden (provincies, waterschappen en gemeenten) zijn samen verantwoordelijk

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1998 1999 26 200 XII Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 1999

Nadere informatie

3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw.

3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw. 3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw. Datum: 12-05-2016 Versie: 1 1. Inleiding Middels deze rapportage wil Prins Bouw de voorgang op de CO 2 reductiedoelstellingen laten zien, door

Nadere informatie

6,5% minder verbruik. MAN EfficientLine 2. De zuinigste MAN nu nog zuiniger. www.man-trucks.nl

6,5% minder verbruik. MAN EfficientLine 2. De zuinigste MAN nu nog zuiniger. www.man-trucks.nl MAN EfficientLine 2 De zuinigste MAN nu nog zuiniger 6,5% minder verbruik www.man-trucks.nl MAN EfficientCruise De basis voor een grote besparing Door koppeling van GPS data aan de cruise control is het

Nadere informatie

Actuele informatie over wegwerkzaamheden binnen handbereik!

Actuele informatie over wegwerkzaamheden binnen handbereik! Actuele informatie over wegwerkzaamheden binnen handbereik! Helène van der Poel Nationale Databank Wegverkeersgegevens (NDW) Sharon Schoppema Provincie Noord-Holland Wim Smittenaar Nationale Databank Wegverkeersgegevens

Nadere informatie

ONDERZOEKSDOCUMENT: GEBRUIK VAN ALCOHOL ONDER JONGEREN, IN HET VERKEER

ONDERZOEKSDOCUMENT: GEBRUIK VAN ALCOHOL ONDER JONGEREN, IN HET VERKEER Gemeente Breda Claudius Prinsenlaan 10 4811 DJ Breda Postbus 90156, 4800 RH Breda N: Kenneth Wilson T: 06 30735070 E: k.wilson@breda.nl W: www.breda.nl ONDERZOEKSDOCUMENT: GEBRUIK VAN ALCOHOL ONDER JONGEREN,

Nadere informatie

Duurzaam Veilig(e) Wegen

Duurzaam Veilig(e) Wegen Duurzaam Veilig(e) Wegen Categoriseringskaart (2015) Kaart met de belangrijkste wegen in onze provincie. Dit is het wensbeeld van de wegcategorisering zoals wij dat graag zien. Provinciale wegen Duurzaam

Nadere informatie

CO 2 NIEUWS. Van Gelder Groep. www.vangelder.com. Primair Adresregel 4

CO 2 NIEUWS. Van Gelder Groep. www.vangelder.com. Primair Adresregel 4 AAM BEDRIF CO 2 NIEUWS Van Gelder Groep AAM BEDRIF Primair Adresregel 4 www.vangelder.com Deze uitgave van het CO 2 nieuws is afkomstig van de KAM-afdeling Uitgave: 18 juni 2015 INLEIDING CO 2 en de Van

Nadere informatie

Enquête over onderhoud

Enquête over onderhoud Enquête over onderhoud In november 2014 legden we het Bo-Ex Panel een enquête voor met als onderwerp Onderhoud. Het thema onderhoud is erg breed. Daarom kozen we vooral te vragen naar ervaringen bij de

Nadere informatie

Verkeersveiligheidsmonitor. Gemeente Slochteren

Verkeersveiligheidsmonitor. Gemeente Slochteren Verkeersveiligheidsmonitor Gemeente Slochteren INHOUDSOPGAVE Trend 3 Algemene ontwikkeling van het totale aantal slachtoffers... 3 Ontwikkeling aantal verkeersdoden (geïndexeerd) ten opzichte van het referentiegebied

Nadere informatie

Project Transumo A15 Van Maasvlakte naar Achterland Innovatie input TU Delft

Project Transumo A15 Van Maasvlakte naar Achterland Innovatie input TU Delft Project Transumo A15 Van Maasvlakte naar Achterland Innovatie input TU Delft Satish K. Beella, René van Someren september 2008 Inhoudsopgave Introductie 3 Schematisch overzicht transportpreventie (goederen)

Nadere informatie

Inbouwen van de Speedohealer

Inbouwen van de Speedohealer Inbouwen van de Speedohealer Deze HOWTO is gebaseerd op de informatie die Freek op het Z3 Forum heeft geplaatst. Het BMW Z3 Forum Nederland > On Topic lounge > Vragen staat vrij > Kilometerteller kalibrereb.

Nadere informatie

De klantwaardering over onze basis dienstverlening heeft een plafond bij het rapportcijfer 7

De klantwaardering over onze basis dienstverlening heeft een plafond bij het rapportcijfer 7 Pagina 2/7 De klantwaardering over onze basis dienstverlening heeft een plafond bij het rapportcijfer 7 De meeste klantoordelen uit het vervoerplan zijn zogenaamde dissatisfiers. Een dissatisfier gaat

Nadere informatie

Rapportage. Evaluatie onderzoek Het succes van de stimuleringsregeling E-bike

Rapportage. Evaluatie onderzoek Het succes van de stimuleringsregeling E-bike Rapportage Evaluatie onderzoek Het succes van de stimuleringsregeling E-bike In opdracht van: Stadsregio Arnhem Nijmegen Datum: 11 februari 2013 Projectnummer: 2012171 Auteurs: Ronald Steenhoek & Marieke

Nadere informatie

BIZOBIKE Display handleiding E-Motion

BIZOBIKE Display handleiding E-Motion BIZOBIKE Display handleiding E-Motion Inhoudsopgave Materiaal & kleur 1 Functies 1 Interface 1 Installatie 1 Powerknop 1 Wandel assistent 2 Achtergrond verlichting 2 Batterij capaciteit 2 Afstand & trip

Nadere informatie

JAARMONITOR 2015 JANUARI 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

JAARMONITOR 2015 JANUARI 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland JAARMONITOR 2015 JANUARI 2016 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 NÚ KAN DE WERKLOOSHEID OMLAAG 4 FREELANCERS EN FLEXWERKERS STIMULEREN GROEI BEDRIJVEN 5 OMZETONTWIKKELING

Nadere informatie

Daag uw organisatie uit!

Daag uw organisatie uit! We coach professional driving Daag uw organisatie uit! In SAFE & ECO Driving powered by Even voorstellen: V VCR, Cito en Cranfield University VVCR Meer dan 40 jaar ervaring en expertise in professionele

Nadere informatie

ONNA ONNA CAR CHALLENGE Een kwantitatief onderzoek naar de challenges van Nederlandse vrouwen tijdens het autorijden

ONNA ONNA CAR CHALLENGE Een kwantitatief onderzoek naar de challenges van Nederlandse vrouwen tijdens het autorijden ONNA ONNA CAR CHALLENGE Een kwantitatief onderzoek naar de challenges van Nederlandse vrouwen tijdens het autorijden JORIS DE JONGH CAROLINE VAN TEEFFELEN AMSTERDAM, 1 MEI 2015 2 VOORAF 3 VOORAF ACHTERGROND

Nadere informatie

Logistiek in de bouw

Logistiek in de bouw Logistiek in de bouw 1. Waarom aandacht voor logistiek in de bouw? 2. Effect van optimale logistiek in de bouw 3. Wat vraagt de opdrachtgever (RWS) in de aanbestedingsleidraad? 4. Wat doen wij als Veluwe

Nadere informatie

CO 2 -prestatieladder. Inventarisatie sector en keteninitiatieven. Alsema B.V. Versie 1.1 Datum 12-06-2014 Status Definitief.

CO 2 -prestatieladder. Inventarisatie sector en keteninitiatieven. Alsema B.V. Versie 1.1 Datum 12-06-2014 Status Definitief. Pagina 1 van 7 CO 2 -prestatieladder Inventarisatie sector en keteninitiatieven Alsema B.V. Pagina 2 van 7 Aangepast rijgedrag bespaart brandstof Spreek chauffeurs aan op rijgedrag en bespaar brandstof!

Nadere informatie

CURRICULUM PRAKTIJKOPLEIDING CATEGORIE B

CURRICULUM PRAKTIJKOPLEIDING CATEGORIE B CURRICULUM PRAKTIJKOPLEIDING CATEGORIE B INLEIDING Het Curriculum Praktijkopleiding Categorie B bundelt de essentiële kennis, vaardigheden en gedragsaspecten die een leerling tijdens de praktijkopleiding

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's GRAVENHAGE

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's GRAVENHAGE Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

ENERGIE ACTIEPLAN. Van der Wiel Holding BV. Conform NEN 50001 Oktober 2015 ENERGIE ACTIEPLAN VAN DER WIEL HOLDING B.V.

ENERGIE ACTIEPLAN. Van der Wiel Holding BV. Conform NEN 50001 Oktober 2015 ENERGIE ACTIEPLAN VAN DER WIEL HOLDING B.V. ENERGIE ACTIEPLAN Van der Wiel Holding BV Conform NEN 50001 Oktober 2015 Verantwoordelijke voor dit verslag is de consultant van AMK Inventis Versie 2.0 Pagina 1 van 6 Scope 1 gasverbruik 1 Inregelen cv

Nadere informatie

STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER)

STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER) STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER) Juni 2004 INLEIDING Voor u ligt een stappenplan dat gebaseerd is op de CBO-richtlijn

Nadere informatie

Zijn uw chauffeurs al bezig met de verplichte nascholing?

Zijn uw chauffeurs al bezig met de verplichte nascholing? POWERED BY RICHTLIJN VAKBEKWAAMHEID opleiden & ontwikkelen CODE 95 Zijn uw chauffeurs al bezig met de verplichte nascholing? Informatie voor werkgevers Goed op weg met code 95! De code 95 op het rijbewijs

Nadere informatie

Water uit de kraan laten doorlopen of niet? Onderzoek naar het effect van de zomercampagne waterkwaliteit

Water uit de kraan laten doorlopen of niet? Onderzoek naar het effect van de zomercampagne waterkwaliteit Water uit de kraan laten doorlopen of niet? Onderzoek naar het effect van de zomercampagne waterkwaliteit Index 1. Oasen en de campagne 3 2. Samenvatting en conclusie 6 3. Resultaten onderzoek 10 4. Onderzoeksverantwoording

Nadere informatie

Waar ligt uw MVO uitdaging?

Waar ligt uw MVO uitdaging? welkom Waar ligt uw MVO uitdaging? Verbeteren imago transportbranche Bijdrage Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) Inzage en reductie CO2 uitstoot Reductie brandstof kosten Reductie, banden, schades

Nadere informatie

Ouderen in het verkeer anno 2012 29-10-2012

Ouderen in het verkeer anno 2012 29-10-2012 Ouderen in het verkeer anno 2012 29-10-2012 ouderen in het verkeer anno 2012 Kerncijfers 2010. Verkeersdoden per jaar: doelstelling 2010-750 (1973 3200 verkeersdoden) 2020-580 Jaar 2002 2003 2004 2005

Nadere informatie

M{ZD{ CX-3 204210_15R1_CX3_V3_COVERS.indd 1-3 29/05/2015 16:22:22

M{ZD{ CX-3 204210_15R1_CX3_V3_COVERS.indd 1-3 29/05/2015 16:22:22 M{ZD{ CX-3 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 1 1 2 2 3 5 2 4 3 16 17 SKYACTIV TECHNOLOGY 18 19 6 1 7 5 2 4 3 8 20 21 DE VEILIGSTE PLAATS OP DE WEG Elke Mazda is uitgerust met diverse intelligente technologieën

Nadere informatie

Schokkende feiten aan het licht Schoksensor biedt inzicht en verhoogt veiligheid op de werkvloer

Schokkende feiten aan het licht Schoksensor biedt inzicht en verhoogt veiligheid op de werkvloer TOYOTA MATERIAL HANDLING NEDERLAND Schokkende feiten aan het licht Schoksensor biedt inzicht en verhoogt veiligheid op de werkvloer Whitepaper schoksensoren op hef- en magazijntrucks Schokkende feiten

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek schooljaar 2011/2012: een inspectiebreed beeld

Tevredenheidsonderzoek schooljaar 2011/2012: een inspectiebreed beeld Tevredenheidsonderzoek schooljaar 2011/2012: een inspectiebreed beeld 1. Inleiding De Inspectie van het Onderwijs voert al lange tijd tevredenheidsonderzoeken uit onder besturen en scholen in de sectoren

Nadere informatie

CO 2 -Prestatieladder?

CO 2 -Prestatieladder? CO 2 -Prestatieladder? Het is een milieu certificering voor bedrijven Een instrument met als doel de CO2-emissie in bedrijven te reduceren: Creëert inzicht en bewustzijn voor CO2-emissie Stellen van reductie

Nadere informatie

GEDRAGSBEiNVLOEDING VAN VERKEERSDEELNEMERS: VERKEERSREGELS, VOORLICHTING EN OPLEIDING

GEDRAGSBEiNVLOEDING VAN VERKEERSDEELNEMERS: VERKEERSREGELS, VOORLICHTING EN OPLEIDING GEDRAGSBEiNVLOEDING VAN VERKEERSDEELNEMERS: VERKEERSREGELS, VOORLICHTING EN OPLEIDING Bijdrage symposium Sociale Verkeerskunde, Groningen - Haren, 27-29 november 1974. In: Michon, J.A. & Van der Molen,

Nadere informatie

Plug-in Hybrid. juni 2013

Plug-in Hybrid. juni 2013 Plug-in Hybrid Electric Vehicles juni 2013 Begin 2013 reden In Nederland ongeveer 8.000 personenauto s met 0% fiscale bijtelling. Het overgrote deel hiervan zijn elektrische auto s die tevens een benzine-

Nadere informatie

Evaluatie van handhaving op de rijsnelheid

Evaluatie van handhaving op de rijsnelheid Joris Cornu joris.cornu@uhasselt.be 13 oktober 2014 Evaluatie van handhaving op de rijsnelheid Onderzoek naar de effecten van snelheidshandhaving case Limburg Inhoud Kadering samenwerking HOE handhaven?

Nadere informatie

Dossier : jongeren en het verkeer

Dossier : jongeren en het verkeer Dossier : jongeren en het verkeer 1 Nooit had ik gedacht dat mij zoiets kon overkomen, is een bedenking die wel meer jongeren die betrokken raakten in een ongeval zich maken. Nochtans, als de media op

Nadere informatie

Kleine snelheidsverschillen Verklein de snelheidsverschillen voor meer fietsveiligheid.

Kleine snelheidsverschillen Verklein de snelheidsverschillen voor meer fietsveiligheid. Kleine snelheidsverschillen Verklein de snelheidsverschillen voor meer fietsveiligheid. Voor het verbeteren van de fietsveiligheid worden de gereden snelheidsverschillen consequent beperkt ipv het beperken

Nadere informatie

Factsheet eerste effecten Beter Benutten regio Rotterdam

Factsheet eerste effecten Beter Benutten regio Rotterdam Factsheet eerste effecten Beter Benutten regio Rotterdam Inleiding Voor de montoring en evaluatie van de tien gebiedspakketten van het programma Beter Benutten wordt door het rijk en tien regio s halfjaarlijks

Nadere informatie

Aa n het einde van het derde blok moeten er 3 opdrachten worden ingeleverd. Inhoudsopgave

Aa n het einde van het derde blok moeten er 3 opdrachten worden ingeleverd. Inhoudsopgave Aa n het einde van het derde blok moeten er 3 opdrachten worden ingeleverd. 1 opdracht uit Pool A 1 opdracht uit Pool B 1 opdracht uit Pool C Inhoudsopgave POOL A: REACTIETIJD POOL A: SOCIAAL ONDERZOEK

Nadere informatie

Hoofdstuk 6. Gemeentelijke informatievoorziening en Stadskrant

Hoofdstuk 6. Gemeentelijke informatievoorziening en Stadskrant Hoofdstuk 6. Gemeentelijke informatievoorziening en Stadskrant Samenvatting Vergelijkbaar met voorgaande jaren vindt ruim acht op de tien Leidenaren dat de gemeente hen voldoende op de hoogte houdt van

Nadere informatie

3.B.2 Energiemanagement actieplan 2014-2015:

3.B.2 Energiemanagement actieplan 2014-2015: Pagina: 323.6-1 / 7 3.B.2 Energiemanagement actieplan 2014-2015: Periode: januari 2014 t/m december 2015 Versie: 2 Pagina: 323.6-2 / 7 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 2. Reductiedoelstellingen... 2 3.

Nadere informatie

Alles over schadevrije jaren

Alles over schadevrije jaren Aegon Autoverzekering Alles over schadevrije jaren Schadevrije jaren bouwt u op als u autorijdt zonder schade te claimen bij ons. Voor ieder jaar dat u zonder schade rijdt, geven wij u korting op de premie

Nadere informatie

Van der Linden Assuradeuren

Van der Linden Assuradeuren Bijzondere Voorwaarden Schadeverzekering voor Opzittenden VSVOVIB141 Naast de algemene voorwaarden Van der Linden Volop in Bedrijf-pakket zijn voor de Schadeverzekering voor Opzittenden tevens onderstaande

Nadere informatie

Onderzoek afhandeling bezwaarschriften Juridische Zaken Dymphna Meijneken, Ben van de Burgwal afd. Onderzoek en Statistiek Juni 2011

Onderzoek afhandeling bezwaarschriften Juridische Zaken Dymphna Meijneken, Ben van de Burgwal afd. Onderzoek en Statistiek Juni 2011 Onderzoek afhandeling bezwaarschriften Juridische Zaken Dymphna Meijneken, Ben van de Burgwal afd. Onderzoek en Statistiek Juni 2011 Samenvatting De afdeling Juridische Zaken (JZ) wil een vinger aan de

Nadere informatie

Voorkom schade en maak daardoor minder kosten. Preventie voor uw wagenpark

Voorkom schade en maak daardoor minder kosten. Preventie voor uw wagenpark Voorkom schade en maak daardoor minder kosten Preventie voor uw wagenpark Voorkom schade en maak daardoor minder kosten Schade is natuurlijk ongewenst in uw bedrijf. Schades binnen uw wagenpark hebben

Nadere informatie

M{ZD{ 6 203920_14R1_MAZ6_V2_COVERS.indd 1-3 25/03/2015 11:59:20

M{ZD{ 6 203920_14R1_MAZ6_V2_COVERS.indd 1-3 25/03/2015 11:59:20 M{ZD{ 6 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 1 2 3 7 6 4 5 18 19 SKYACTIV TECHNOLOGY 20 21 6 1 7 5 2 4 3 8 22 23 DE VEILIGSTE PLEK OP DE WEG Elke Mazda die we produceren beschikt over een reeks intelligente

Nadere informatie

Mobiliteit & flexibiliteit Medewerkers en hun vervoerskeuze. www.alphabet.com

Mobiliteit & flexibiliteit Medewerkers en hun vervoerskeuze. www.alphabet.com Mobiliteit & flexibiliteit Medewerkers en hun vervoerskeuze www.alphabet.com Onderzoek Behoefte van zakelijke rijders aan variatie in vervoersmiddelen Flexibele mobiliteit Keuzevrijheid vooral voor jongeren

Nadere informatie

Rapport klanttevredenheid 2013

Rapport klanttevredenheid 2013 Rapport klanttevredenheid 2013 2014.1.73 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Procedure nieuwe verhuur 4 3. 3.1 Reparatieverzoeken Resultaten afgehandelde enquêtes Meerssen 2013 5 5 4. Procedure vertrekkende

Nadere informatie

>>> Mobiliteitsonderzoek

>>> Mobiliteitsonderzoek >>> Mobiliteitsonderzoek >>> Column Te complex Op Prinsjesdag stuurde Eric Wiebes, onze Staatssecretaris van Financiën, een brief naar de Tweede Kamer met als onderwerp Keuzes voor een beter belastingstelsel.

Nadere informatie

Effecten van Mobility Mixx voor de BV Nederland

Effecten van Mobility Mixx voor de BV Nederland Effecten van Mobility Mixx voor de BV Nederland Indicatie van het potentieel van Mobility Mixx wanneer toegepast op het gehele Nederlandse bedrijfsleven Notitie Delft, november 2010 Opgesteld door: A.

Nadere informatie

Groene bedrijfsvoering

Groene bedrijfsvoering Groene bedrijfsvoering Emissie-inventaris DWA 2011 2 DWA installatie- en energieadvies (DWA) is een adviesbureau met ambitie. Met meer dan honderd collega s werken wij aan de verduurzaming van onder meer

Nadere informatie

Scope 1 doelstelling Scope 2 doelstelling Scope 1 en 2 gecombineerd 5% CO 2- reductie. 30% CO 2- reductie in 2016 6% CO 2 -reductie in 2016 ten

Scope 1 doelstelling Scope 2 doelstelling Scope 1 en 2 gecombineerd 5% CO 2- reductie. 30% CO 2- reductie in 2016 6% CO 2 -reductie in 2016 ten B. Kwantitatieve doelstellingen & beleid 1 INLEIDING Verhoef wil concreet en aantoonbaar maken dat we ons inspannen om CO 2 te reduceren. Daarvoor hebben wij dit reductiebeleid opgesteld. 2 HET CO 2 REDUCTIE

Nadere informatie

Het praktijkexamen leerboek. Hoe slaag ik in 1 keer?

Het praktijkexamen leerboek. Hoe slaag ik in 1 keer? Het praktijkexamen leerboek Hoe slaag ik in 1 keer? Inhoudsopgave 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Het praktijkexamen Opstarten schakelen afsluiten Snelheid Kijktechniek Knipperen Plaats op de

Nadere informatie

Een succesvol verkeersspel voor basisscholen

Een succesvol verkeersspel voor basisscholen De Verkeersslang Een succesvol verkeersspel voor basisscholen De Verkeersslang Veel kinderen gaan in Nederland lopend of fietsend naar school. Toch is er een aanzienlijk aantal ouders dat hun kinderen

Nadere informatie

Minuut. Ministerie van Verkeer en Waterstaat. Classificatie - Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG

Minuut. Ministerie van Verkeer en Waterstaat. Classificatie - Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Minuut Ministerie van Verkeer en Waterstaat Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der StatenGeneraal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Classificatie Contactpersoon Pim van Gemeren Datum 17 juni 2008 Ons kenmerk

Nadere informatie

Opel Insignia Onderzoek onder leaserijders November 2008

Opel Insignia Onderzoek onder leaserijders November 2008 Opel Insignia Onderzoek onder leaserijders November 2008 Belangrijkste uitkomsten Van de leaserijders maakt 71% nooit gebruik van het openbaar vervoer voor het werk. Bij een mogelijkheid voor een nieuwe

Nadere informatie

Fact sheet. Verkeersveiligheid 1957-2007. nummer 3 augustus 2008

Fact sheet. Verkeersveiligheid 1957-2007. nummer 3 augustus 2008 Fact sheet nummer 3 augustus 28 Verkeersveiligheid 1957-27 Hoewel het aantal weggebruikers jaarlijks toeneemt, is het aantal verkeersslachtoffers in Amsterdam het afgelopen decennium sterk gedaald. De

Nadere informatie