Maatschappelijk Jaarverslag

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Maatschappelijk Jaarverslag"

Transcriptie

1 Maatschappelijk Jaarverslag 2010 Koninklijke Nederlandse Toeristenbond ANWB

2 1. Voorwoord Leeswijzer Feiten en cijfers Profiel Identiteit ANWB De organisatie ANWB MVO binnen ANWB Visie MVO binnen ANWB MVO per bedrijfsonderdeel MVO en management MVO in de keten Maatschappelijk Sociaal Medewerkers Samenleving Milieu Klimaatverandering, energieverbruik en CO Papier Afval Recreatie, natuur en landschap Belangenbehartiging en kennis delen Rechtshulp en consumentenbescherming Bereikbaarheid en betaalbaarheid Veiligheid en gezondheid Verantwoording Begrippenlijst GRI Matrix Colofon... 54

3 1 Voorwoord Met gepaste trots presenteren wij ons Maatschappelijk Jaarverslag over het jaar Boordevol informatie over de manier waarop we omgaan met mens en milieu. Wij zijn trots op wat we doen, en hoe we dat doen. Dat vertellen we graag. Inclusief de lastige kwesties waar we daarbij tegenaan lopen. Zoals de constatering dat onze CO2-footprint in één klap twee maal zo hoog blijkt uit te komen, nu we voor het eerst ook het papierverbruik voor onze fraaie tijdschriften, kaarten, boeken en gidsen meetellen. Moeten we dan acuut stoppen met produceren? Nee, natuurlijk niet; daarvoor worden ze te veel gewaardeerd door leden en niet-leden. Maar het prikkelt ons wel om na te denken, hoe we nog meer informatiestromen kunnen digitaliseren en of we wellicht andere papiersoorten kunnen gebruiken. Een ander dilemma dat het afgelopen jaar natuurlijk veel aandacht heeft getrokken is onze opstelling in de discussie over de kilometerprijs. Misschien herinnert u het zich nog wel. Samen met andere partijen dringen wij er al jaren op aan om de vaste autobelastingen (BPM en MRB) om te zetten in variabele, zodat reizigers beter de kosten van verschillende vervoermiddelen tegen elkaar kunnen afwegen. Naar verwachting kiest men hierdoor vaker voor relatief milieuvriendelijke opties, zoals thuiswerken, carpoolen of het gebruik van OV en fiets, wat naar verwachting tot 10% minder CO2-uitstoot in het personenverkeer zou leiden. Vervolgens kwam het vorige kabinet met een wetsvoorstel waar een deel van onze achterban om uiteenlopende redenen grote moeite mee had. Wat doe je dan als ANWB? Uiteindelijk hebben we besloten onze leden een reactie te ontlokken over de voor- en nadelen van het kabinetsvoorstel. Ruim mensen hebben hier aan meegedaan. Wat ons betreft had het wetsvoorstel op basis hiervan aangepast kunnen worden, maar helaas besloot de politiek in het zicht van nieuwe verkiezingen om het hele wetsvoorstel in de prullenbak te gooien. Teleurstellend, maar we blijven proberen (langs andere wegen) de milieubelasting van het personenverkeer verder te verlagen. Het uitbrengen van een maatschappelijk jaarverslag is eigenlijk een dilemma op zich. Hoeveel tijd en geld wil je als organisatie besteden aan het opstellen van een rapport, dat hooguit door enkele duizenden mensen gelezen zal worden? Energie die ook besteed zou kunnen worden aan het verbeteren van onze MVO-prestaties. En daar gaat het uiteindelijk om: niet beter rapporteren, maar beter presteren! Gelukkig blijkt het opstellen en uitbrengen van een rapport als dit onze medewerkers, partners en toeleveranciers te prikkelen om (nog) meer energie te stoppen in het verbeteren van MVO-prestaties, maar de afweging tussen kosten en baten blijft precair. Hoe we dit oplossen? Op z n Zeeuws: zuunig. Het huidige verslag is geproduceerd met een kwart FTE en een beperkt budget voor advieswerk. Niettemin denken we hiermee aan alle belangstellenden een rijk en betrouwbaar beeld te geven van hoe de ANWB haar maatschappelijke verantwoordelijkheid invult. Uiteraard hopen we qua transparantie bij de vijftig best presterende organisaties van Nederland te horen, een positie die we gezien onze omzet en aantal medewerkers aan onze stand verplicht zijn. Genoeg gefilosofeerd. U bent waarschijnlijk gewoon benieuwd naar wat we te melden hebben. Dat is niet gering, kan ik u verklappen. Ik wens u veel leesplezier bij het doorlezen van het verhaal en nodig u van harte uit te reageren, mocht u daar behoefte aan voelen. Wij zijn zeer benieuwd naar uw mening en suggesties! Guido van Woerkom Hoofddirecteur ANWB 3

4 2 Leeswijzer Voor wie Het Maatschappelijk Jaarverslag 2010 heeft als doel onze stakeholders zoals geïnteresseerde leden, medewerkers, klanten, toeleveranciers en zakelijke partners een beeld te geven van waar we als ANWB voor staan, wat we doen en waarom we dingen wel of niet doen. De ANWB is een zeer diverse organisatie met een belangrijke plek in de maatschappij en maakt bewust keuzes op het gebied van milieu en maatschappij. Die belichten we graag expliciet in dit verslag. Relatie Maatschappelijk Jaarverslag en andere jaarverslagen Het Maatschappelijk Jaarverslag 2010 vormt een aanvulling op het reguliere jaarverslag en jaarrekening van de ANWB over het jaar Het dient in samenhang met elkaar gelezen te worden. Het reguliere jaarverslag en jaarrekening 2010 bevat de vereiste elementen. Ook wordt kort aandacht besteed aan maatschappelijk verantwoord ondernemen. Dit Maatschappelijk Jaarverslag gaat vooral in op hoe de ANWB omgaat met mens en milieu en besteedt alleen aandacht aan omzet en rendement in relatie hiermee. Het reguliere jaarverslag en jaarrekening van de ANWB Groep bevat onder meer naast het directieverslag en de jaarrekening het bericht van de Raad van Commissarissen en van de Raad van Toezicht, de opgetelde cijfers van de jaarrekeningen van de Koninklijke Nederlandse Toeristenbond ANWB 2010, de Jaarrekening van de ANWB BV 2010 en de Jaarrekening van ANWB Beleggingen BV Ook ANWB-dochters Reis- en Rechtshulp NV, Unigarant NV/UVM Verzekeringsmaatschappij NV brengen jaarlijks een regulier jaarverslag en jaarrekening uit. Uiteraard publiceren ook met ANWB gelieerde entiteiten zoals de stichtingen ANWB Fonds en ANWB pensioenfonds jaarrekeningen en jaarverslagen. Daarnaast wordt elk jaar het Jaaroverzicht ANWB Vereniging 2010 opgesteld. Afbakening en reikwijdte Dit Maatschappelijk Jaarverslag heeft betrekking op het kalenderjaar 2010 en bestrijkt alle activiteiten waarover de ANWB volledige zeggenschap heeft. Dit betekent dat dit verslag zowel de ANWB BV bestrijkt als de dochterbedrijven, maar niet de bedrijven waar de ANWB deels eigenaar van is ( deelnemingen ) en ook niet de stichtingen waar de ANWB op enige wijze bij betrokken is. Dit verslag rapporteert niet over het MVO-beleid en de MVO-prestaties van toeleveranciers die door de ANWB in 2010 gecontracteerd zijn. Het hoofdstuk MVO binnen ANWB gaat wel in op de omgang van ANWB met haar toeleveranciers en de stappen die de ANWB zet om hen te stimuleren om ieder jaar nog meer maatschappelijk verantwoord te werk te gaan. 4

5 Onder de ANWB verstaan we in dit Maatschappelijk Jaarverslag Koninklijke Nederlandse Toeristenbond ANWB ( de vereniging ) - ANWB BV - 100% dochterondernemingen van de ANWB BV Met het Maatschappelijk Jaarverslag willen we graag laten zien dat de bijdrage aan duurzaamheid als een rode draad door de zeer gevarieerde ANWBorganisatie loopt. Elk bedrijfsonderdeel levert een specifiek aandeel aan dit gezamenlijke doel. Om dit duidelijk te maken worden alle bedrijfsonderdelen meegenomen in het verslag. De opbouw is echter niet gebaseerd op de bedrijfsonderdelen maar op de verschillende issues die een rol spelen. Door de complexiteit van de organisatie zijn dit veel issues. Deze hebben alle invloed op de organisatie maar ook op de stakeholders. In dit verslag zullen enkel de issues besproken worden waarbij de invloed op zowel de organisatie als de stakeholders groot is. Welke issues dat betreft is bepaald aan de hand van een zogenaamde analyse van materialiteit waarbij alle bestaande issues geplot worden in een grafiek. Analyse van materialiteit Opgenomen in het Duurzaamheidsverslag Behandeld op de website Niet gerapporteerd Publicatiedata maatschappelijke informatie Informatie over het MVO-beleid en de MVO-prestaties van de ANWB is eenvoudig terug te vinden op anwb.nl, onder het kopje Over ANWB op de homepage. Vanwege het milieu is het Maatschappelijk Jaarverslag 2010, net als vorig jaar, niet in gedrukte vorm gepresenteerd. Ditzelfde geldt voor het reguliere jaarverslag en jaarrekening van de ANWB over het jaar Het verslag is rond 1 april 2011 openbaar gemaakt door het op anwb.nl te plaatsen. Daarnaast wordt een samenvatting gemaakt en gepubliceerd op anwb.nl. Ook vinden we het belangrijk om gedurende het jaar over onze maatschappelijke 5

6 activiteiten te communiceren. Daar is de afdeling Concern Communicatie verantwoordelijk voor, middels persberichten en woordvoering. Voorbeelden van onderwerpen die in 2010 op deze manier naar voren zijn gekomen zijn CO2- compensatie, de top-10 zuinige auto s, de Dag van het Park, de maatschappelijk stages en samenrijden.nl. Leidraad opstellen verslaggeving Voor het opstellen van het maatschappelijk jaarverslag houden we het Global Reporting Initiative (GRI) aan. Ook hanteren we het Greenhouse Gas Protocol Initiative (GHG Protocol). Dit doen we omdat deze richtlijn bewaakt dat het verslag compleet is. Door deze internationale richtlijn te volgen weten we zeker dat we geen elementen vergeten die de achtergrond van ons MVObeleid duidelijk toelichten. Daarnaast vraagt het om een kritische blik wat bijdraagt aan de transparantie. Transparantie vinden we belangrijk, daarom doen we ook mee aan de jaarlijkse Transparantie Benchmark van het Ministerie van Economische zaken, Landbouw en Innovatie. Gegevens Ten opzichte van 2007 en 2008 zijn we er in 2009 grotendeels in geslaagd MVO-kengetallen voor de gehele ANWB te verzamelen, ook voor de dochterondernemingen. Ook is het in 2010 voor het eerst mogelijk het papiergebruik mee te nemen in de CO2-voetafdruk. Om wat te kunnen zeggen over een ontwikkeling ten opzichte van 2009 berekenen we de kengetallen voor 2009 daarom opnieuw. Dit heeft tot gevolg dat de kengetallen over 2009, genoemd in het verslag over 2010, mogelijk afwijken van de zelfde kengetallen in het verslag over Echter, herberekening van 2009 maakt een vergelijking met 2010 eenvoudiger en zuiverder. Waar nodig zijn schattingen gemaakt. Voor 2010 was het oorspronkelijke doel data te verzamelen in een centrale datakubus, een eerste basis voor continuïteit en betrouwbare vergelijking. De bouw van dit systeem is complexer dan van te voren gedacht waardoor besloten is de ontwikkeling te starten maar pas in gebruik te nemen voor de dataverzameling over De afdeling BICC heeft hier reeds een toezegging voor gegeven. De gegevens over 2010 worden daarom op dezelfde manier verzameld als in Echter, er is wel getracht de transparantie en volledigheid te verbeteren ten opzichte van In het woon-werkverkeer is bijvoorbeeld ook de CO2-uitstoot van openbaar vervoer opgenomen, aan de CO2-uitstoot van zakelijk verkeer zijn de gegevens van een aantal dochters toegevoegd en de gegevens van onze afdeling HRM zijn met een aantal indicatoren uitgebreid en de totale CO2-uitstoot vanuit elektriciteit en gas is gebaseerd op panden van alle dochterondernemingen. Ook bewaken we beter dat de berekening achter de kengetallen transparant is. Dit jaar is de berekening van de CO2-voetafdruk en de analyse daarvan uitgevoerd door een adviseur van de Climate Neutral Group, een gespecialiseerde organisatie op dit gebied. De betrokken afdelingen moeten de bronnen achter de kengetallen kunnen aanleveren. Hier laten we over het jaar 2010 Ernst&Young een onderzoek over uitvoeren. 6

7 3 Feiten en cijfers Algemeen ANWB Ledental vereniging ( ) ( ) Aantal medewerkers (per inclusief tijdelijk) - Percentage wegenwacht 26% 26% - Percentage Media (uitgeverij) 6% 5% - Percentage retail 12% 12% (winkels + management) - Percentage reisdochters 6% 6% - Percentage Unigarant 9% 9% - Percentage overig 41% 42% Aantal FTE (gem. over de maand december) Financiën* Netto-omzet 1,05 miljard 1,075 miljard Groei t.o.v. jaar ervoor 1% 2,2% Bedrijfsresultaat 4,3 miljoen 18,2 miljoen Dienstverlening Wegenwacht 1,25 miljoen hulpverleningen 1,28 miljoen hulpverleningen Winkels 3,8 miljoen transacties 4 miljoen transacties Contact Center 1,1 miljoen telefoontjes 1,2 miljoen telefoontjes Anwb.nl 125 miljoen bezoekers 116 miljoen bezoekers Pagina Leden actief bezoekers bezoekers Adressen ANWB-winkels VVV/ANWB-winkels Steunpunten ANWB Alarmcentrale 4 4 Uitgeverij Betaalde magazines 8 8 Kampioen (maandoplage per 31-12) 3,5 miljoen 3,6 miljoen * Voor meer informatie over de cijfers wordt verwezen naar het ANWB Jaarboek

8 Feiten en cijfers MVO Milieu CO2-voetafdruk (ton CO2) Elektriciteit (ton CO2) Gas (ton CO2) Papierverbruik (ton kg) % Restafval (ANWB hoofdkantoor) 38% 39% Sociaal Percentage vrouwen 46% 46% Percentage mannen 54% 54% Percentage parttimers 47% 49% Percentage tijdelijke krachten 18% 16% Ziekteverzuim 5,3% 4,3% Percentage vrouwen in eerste echelon (1e-3e echelon) 35% (43%) 35% (43%) Economisch Aantal aanvragen projecten ANWB Fonds Toegezegde donaties Ambities MVO Onderwerp Doel Bereikt in 2010 Kwalitatieve en kwantitatieve Maatregelen invoeren in Projectgroep gestart verbetering papiergebruik gebruik en inkoop CO2-reductie Jaarlijks 3% CO2-reductie 7,1% reductie (voor compensatie) 100% klimaatneutraal bedrijf Compenseren aan de kant van leden, consumenten en 10,6 % (21,5% exclusief papier) medewerkers Bewustzijn medewerkers - MVO-Ambassadeurs onder medewerkers - Interne communicatie (o.a. themaweken) - Circa 20 MVOambassadeurs van verschillende afdelingen die frequent bij elkaar komen en zelfstandig projecten uitrollen - Projectplan interne communicatie, uitvoering 2011 Verankering MVO in inkoopproces In % duurzaam inkopen Duurzaam inkoopbeleid geschreven Elektrisch vervoer stimuleren Leden, zakelijke partners en medewerkers informeren over en kennis laten maken met elektrische voertuigen Onder andere: - E-bike dag - Proeftuinen ANWB elektrische fietsen bij ziekenhuis in Twente - Elektrische scooters te leen voor personeel - Projectplan showcase elektrisch rijden 8

9 4 Profiel 4.1. Identiteit ANWB Samenhang vereniging en bedrijf De Koninklijke Nederlandse Toeristenbond ANWB ( de vereniging ) heeft bijna 4 miljoen leden. Alle activiteiten van de ANWB worden uitgevoerd door een besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid, ANWB BV en haar dochterondernemingen. Daarnaast is een deel van de beleggingen ondergebracht in de beleggingsinstelling ANWB Beleggingen BV. Alle aandelen van deze twee besloten vennootschappen worden gehouden door de Stichting Administratiekantoor (STAK). De stichting heeft daarvoor certificaten op naam van aandelen uitgegeven, die alle in bezit zijn van de vereniging. De meest bekende activiteiten van de ANWB zijn de Wegenwacht, Alarmcentrale en de ANWB-winkels. Het hoofdkantoor van de ANWB is gevestigd in Den Haag. Doelstelling De vereniging behartigt de belangen van haar leden op het gebied van recreatie, toerisme, verkeer en vervoer. Hierbij zal zij zich, waar nodig, mede inspannen voor het behoud en de verbetering van de kwaliteit van het milieu, alsmede van landschappelijke en cultuurhistorische waarden (statuten vereniging: artikel 3). Identiteit De ANWB is een maatschappelijke vereniging die met een unieke mix van beïnvloedende en dienstverlenende activiteiten de onafhankelijkheid, keuzevrijheid en mobiliteit van burgers wil bevorderen. Tevens wil zij een bijdrage leveren aan een duurzame ontwikkeling van de samenleving. Missie De ANWB helpt haar leden door hen te informeren, te adviseren en zo nodig te waarschuwen, en door hen bij problemen weer op weg te helpen. De ANWB wil mensen helpen hun eigen weg te gaan. Voor meer informatie over de ANWB missie, visie en strategie wordt verwezen naar het ANWB Jaarboek

10 4.2. De organisatie ANWB De ANWB is actief in een aantal verschillende sectoren met een groot aantal verschillende producten en diensten (inclusief informatieverstrekking en beïnvloeding), soms onder merknamen die ook een zelfstandige bekendheid genieten. Een aantal activiteiten wordt uitgevoerd door dochterondernemingen van ANWB BV, andere door afdelingen van ANWB BV. Verzekeren - ANWB Verzekeringen - Unigarant/UVM - Reis- en Rechtshulp Overige dienstverlening aan consumenten - ANWB Rijopleiding (rijlessen en rijtrainingen) - ANWB Test- en trainingscentrum (rijvaardigheidstrainingen) - ANWB Reisinformatie (met name file-informatie op de radio) - ANWB Wegenwacht (pechhulp) - ANWB Alarmcentrale (personen- en voertuighulp) - Logicx (vervangend vervoer) - Medical Air Assistance (traumahelikopters) - ANWB Rechtshulp ( juridisch advies en bijstand) - Belangenbehartiging (beïnvloeding van externe partijen namens de leden) Reizen - ANWB Kampeerreizen - Pharos Reizen (autoreizen binnen Europa) - FOX Vakanties (verre reizen) - SNP Natuurreizen (wandel- en fietsreizen) - PinHigh Golf Travel (golfreizen) - Travelhome (camperreizen) Dienstverlening aan bedrijven en overheden - ANWB Test- en Trainingscentrum (rijtrainingen) - ANWB Wegenwacht (pechhulp) - ANWB Alarmcentrale (personenhulp) - Logicx (vervangend vervoer) Media - ANWB Media (kaarten, boeken, gidsen, tijdschriften) - ANWB Advies (autoadvies, verkeersinfo) Consumentenproducten (productie of samenstelling) - Telstar Trading (met o.a. Human Nature en Travel & Co ). Retail - ANWB Retail (winkels, webshop, Contact Center) - ANWB Online (met onder andere de ANWB-routeplanner) Voor meer informatie over ANWB Vereniging en ANWB BV wordt verwezen naar het ANWB Jaarboek

11 Organisatie ANWB Bestuur van de vereniging De bondsraad is, als algemene ledenvergadering, het parlement van de vereniging. De ruim 100 bondsraadsleden worden op de jaarlijkse ledenvergadering benoemd door de leden van de provinciale afdeling waartoe zij behoren. De voorzitters van de 12 provinciale afdelingen vormen samen de raad van advies. De raad van advies adviseert de raad van toezicht en de bondsraad. Hoofddirectie Het bestuur van ANWB BV wordt de hoofddirectie genoemd en die bestaat uit vier leden: - mr. G.H.N.L. (Guido) van Woerkom, hoofddirecteur - drs. M. (Mirjam) Sijmons, directeur Leden en Marketing - drs. R.J.X. (Roland) Wanders, directeur Financiële zaken - drs. F.J. (Frits) van Bruggen, directeur Hulpverlening en Verzekeren Omdat sprake is van een personele unie is de samenstelling van het bestuur van de vereniging (wordt ook hoofddirectie genoemd) gelijk aan die van de hoofddirectie van ANWB BV. Raad van Toezicht/Raad van commissarissen De raad van toezicht houdt toezicht op het beleid van de hoofddirectie en op de algemene gang van zaken in de vereniging. De voorzitter van de raad van toezicht is tevens voorzitter van de vereniging. Er bestaat een personele unie tussen de leden van de raad van toezicht van de vereniging en de leden van de raad van commissarissen van ANWB BV. De raad van commissarissen houdt toezicht op het gevoerde bestuur door de hoofddirectie van ANWB BV. Leden raad van toezicht/raad van commissarissen (per ) - Mr. B. Staal (voorzitter), sinds Jhr. drs. D. Laman Trip, sinds Mr. E. A. van Amerongen, sinds Ir. C.J. van der Graaf, sinds Drs. F.H. Hensel, sinds Mw. drs. K. M. H. Peijs, sinds 2007 Beloningen hoofddirectie en hoger management Bij de beloningen van hoofddirectie en hoger management hanteert de ANWB een vast en een variabel deel. Het percentage van het variabele deel wordt jaarlijks vastgesteld aan de hand van bepaalde vooraf gedefinieerde meetbare componenten. De beloningen zijn niet direct afhankelijk van de maatschappelijke resultaten. Echter, groei in maatschappelijke relevantie is een belangrijk onderdeel van de ANWB Visie Voor het realiseren hiervan is de gehele hoofddirectie verantwoordelijk wat de prestatie van de hoofddirectie in die zin maatschappelijk maakt. Voor meer informatie over het ondernemingsbestuur wordt verwezen naar het ANWB Jaarboek

12 5 MVO binnen ANWB De ANWB ziet zichzelf primair als een vereniging, die haar activiteiten middels een BV heeft georganiseerd. De vereniging heeft als doel om de belangen van haar leden op het gebied van recreatie, toerisme, verkeer en vervoer zo goed mogelijk te behartigen. Enerzijds door het aanbieden van producten en diensten (tegen een aantrekkelijke prijs-kwaliteitsverhouding), anderzijds door de mening en wensen van onze leden bij andere partijen onder de aandacht te brengen. Waar mogelijk proberen we de gaten ( leemtes ) op te vullen die overheid en bedrijfsleven naar ons gevoel laten liggen. Dit maakt de ANWB een maatschappelijk betrokken organisatie Visie MVO binnen ANWB In de ANWB Visie 2011 staan individuele en maatschappelijke relevantie centraal. De ANWB wil langs beide wegen meer toegevoegde waarde bieden in het leven van de leden, wat zou moeten leiden tot een sterkere band met de leden. Middels onze activiteiten, onze bedrijfscultuur en onze arbeidsvoorwaarden proberen wij onze medewerkers geïnspireerd te houden. Maatschappelijk verantwoord ondernemen is in de visie benoemd als belangrijk thema. Veel van onze activiteiten zijn per definitie maatschappelijk relevant, maar daarmee niet automatisch maatschappelijk verantwoord. Voor de periode is menskracht vrijgemaakt om de MVO-prestaties van de ANWB en de rapportage daarover verder te verbeteren. Artikel 3 van de ANWB-statuten schrijft voor dat de vereniging zich waar nodig mede zal inspannen voor het behoud en de verbetering van de kwaliteit van het milieu, alsmede van landschappelijke en cultuurhistorische waarden. De statuten bepalen tevens dat de ANWB zich zal inspannen om de leefbaarheid van haar leden te verbeteren. Dit doen we enerzijds door het aanbieden van producten en (informatie)diensten waarmee leden en klanten bewuste keuzes kunnen maken en hun eigen milieudruk kunnen verlagen. En anderzijds door het beïnvloeden van overheden en andere partijen die een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het verbeteren van de milieukwaliteit, zodat leden en klanten nog meer van hun vrije tijd kunnen genieten en zich bij hun mobiliteit geen zorgen hoeven maken. De ANWB is groot qua ledenaantal, heeft een breed assortiment aan producten en diensten en weet hoe zij haar invloed kan laten gelden. Dit maakt dat veel mensen hoge verwachtingen hebben van wat de ANWB kan doen voor mens en milieu. Men kent de ANWB grote invloed toe op haar achterban bij het vergroten van kennis over milieuzaken, het bevorderen van een positieve houding ten opzichte van voorstellen die het milieu ten goede komen en zelfs het bevorderen van gedragsverandering. Tot op zekere hoogte is dit ook zo, maar de hooggespannen verwachtingen moeten telkens opnieuw waargemaakt worden om teleurstelling te voorkomen. Alle bedrijfsonderdelen spelen hierbij een rol. 12

13 Ook om die reden is het goed om proactief bezig te zijn met onderwerpen die relevant zijn in de maatschappij. Het milieu wordt bijvoorbeeld steeds belangrijker en het bewustzijn dat we goed bezig moeten zijn groeit. ANWB staat vooral bekend als mobiliteitsclub wat van ons vraagt dat wij onze betrokkenheid bij de bijkomende milieuvervuiling tonen en hier een vooruitstrevende rol in nemen. Maar ook op andere gebieden verwacht men inzet ten bate van de maatschappij wat geldt voor zowel leden als niet-leden. Onderzoek in 2009, uitgevoerd door MarketRespons, laat zien dat Nederlanders bij het noemen van duurzaamheid in relatie tot de ANWB vooral denken aan betrouwbaarheid, klantvriendelijkheid en lang bestaand. Dit wordt ondersteund door panelonderzoek in 2009 en 2010 waaruit bleek dat zowel leden als niet-leden van mening zijn dat de ANWB fatsoenlijk omgaat met mens en milieu, maar het toch logisch vinden dat ANWB duurzame initiatieven onderneemt. Leden verwachten dat de ANWB een voortrekkersrol neemt, niet alleen op het gebied van verkeersveiligheid en mobiliteit maar ook op het gebied van duurzaam toerisme en mens en milieu. Het feit dat ANWB actief is op het gebied van (auto)mobiliteit blijft echter een blokkade voor leden en niet-leden om ANWB als duurzaam te ervaren. Men verwacht dat de ANWB op dat gebied (compenserende) maatregelen treft MVO per bedrijfsonderdeel De ANWB is erg breed en MVO-activiteiten lopen uiteen en verschillen per bedrijfsonderdeel en dochteronderneming. Een greep uit hoe deze verschillende bedrijfsonderdelen en dochters concreet bezig zijn met maatschappelijk verantwoord ondernemen, is opgenomen in dit hoofdstuk. Wegenwacht Jaarlijks verleent de Wegenwacht van de ANWB zo n 1,3 miljoen keer pechhulp. In 90% van de gevallen kan het probleem ter plaatse verholpen worden. In 2010 heeft de ANWB een aantal nieuwe voertuigen in gebruik genomen als opvolger van de huidige Volkswagen Touran. Dit is de Volkswagen Caddy geworden. Het brandstofverbruik heeft meegespeeld in de keuze, niet alleen vanwege kostenbesparing, maar ook vanwege de wens zelf het goede voorbeeld te geven bij het beperken van CO2-emissies in het verkeer. De Caddy voldoet aan de Euro 4 norm en heeft een gemiddelde CO2 emissie van g/km. De Caddy s die in 2011 aangeschaft gaan worden hebben weer een gemiddelde CO2 emissie van g/km. De oude Touran had een CO2 emissie van 157 g/km. Standaard worden alle nieuwe voertuigen van de Wegenwacht al af-fabriek voorzien van een roetfilter. De voertuigen moeten uiteraard geschikt zijn om goede pechhulp te verlenen en zullen dus aan allerlei specificaties moeten voldoen wat betreft laadruimte, laadgewicht en accucapaciteit. Dit maakt dat de keuze vrijwel zeker niet zal vallen op de allerzuinigste auto s die in Nederland verkrijgbaar zijn. Zo zijn er ook nog geen elektrische auto s op de markt die aan onze operationele specificaties voldoen. Wel volgt de Wegenwacht de ontwikkelingen op het gebied van hybride en elektrische voertuigen nauwgezet. Daarnaast verzamelde de Wegenwacht, 13

14 net zoals in andere jaren, verkeerd getankte brandstof in, in liter ( liter benzine en liter diesel), en bood dit voor recycling aan bij een gespecialiseerd bedrijf. Ook is de CO2-uitstoot van de Wegenwachtinzet voor de zakelijke markt in 2010 klimaatneutraal gemaakt. Ten slotte is de Wegenwacht dit jaar met een diagnosetruck het land in getrokken onder de naam Wegenwacht Pitstop. Leden konden bij deze truck terecht voor een snelle check van hun auto en indien nodig reparatieadvies. Alarmcentrale ANWB-leden kunnen bij problemen in het buitenland een beroep doen op de Alarmcentrale van de ANWB. Ook klanten van verzekeringsmaatschappijen die de ANWB hebben ingehuurd, kunnen een beroep doen op de Alarmcentrale. De hulpverlening ter plekke wordt gecoördineerd door medewerkers op een viertal steunpunten in Europa. Bij grote rampen en bij repatriëring van grote aantallen slachtoffers stuurt de Alarmcentrale eigen mensen naar het buitenland. De vliegreizen van medewerkers en gerepatrieerden veroorzaken helaas onvermijdelijk veel CO2-uitstoot. In 2010 zijn de dienstreizen van ANWB medewerkers ten behoeve van deze repatriëring klimaatneutraal gemaakt. Met KLM-Air France is de afspraak gemaakt om dit ook aan te bieden aan verzekeringsmaatschappijen ten behoeve van repatriëringsvluchten. Ook is in 2010 een proef gestart met de inzet van helikopters van Medical Air Assistance voor repatriëring vanuit het noordwesten van Duitsland, de Benelux en Noord-Frankrijk. Deze proef zal tot het voorjaar van 2011 duren. Logicx Evenals de Wegenwacht is Logicx voor haar werk vrijwel permanent op de weg aanwezig met bergingsvoertuigen én met vervangend vervoer voor leden die door pech of een ongeval hun auto niet kunnen gebruiken. Dit veroorzaakt uiteraard CO2-uitstoot. Door de eisen die aan het bergingsmaterieel worden gesteld, is de keuze voor voertuigen beperkt en zijn de mogelijkheden tot CO2-reductie dat ook. Uit maatschappelijk oogpunt ondersteunt Logicx het Revalidatiefonds met een jaarlijkse donatie. Reizen De ANWB en haar touroperators verkopen vervoer, verblijf, vermaak en verzekeringen, veelal in combinatie als pakketreis. MVO speelt daarbij een belangrijke rol. Na een start in 2009 bieden inmiddels alle reisdochters hun klanten bij vlieg- en autoreizen de mogelijkheid om hun vervoer klimaatneutraal te maken via het ANWB GreenSeat programma. Via deze samenwerking met de Climate Neutral Group (CNG) komt het geld van klanten die kiezen voor klimaatcompensatie ten goede aan een textielfabriek in Thailand. Sinds enige tijd gebruikt die rijstschillen van boeren in de omgeving voor haar energievoorziening, in plaats van stookolie. Dit levert een vermindering van CO2- emissie op die minimaal gelijk is aan de CO2-emissie die de vakantiegangers veroorzaken. 14

15 Hieronder worden nog enkele specifieke MVO-activiteiten belicht per reisdochter: FOX Vakanties Sinds 2009 biedt FOX Vakanties in samenwerking met de stichting Orange Angel zogenoemde feel good -reisverlengingen aan op een aantal bestemmingen. Toeristen krijgen zo de mogelijkheid om, aansluitend op hun vakantie, een aantal dagen vrijwilligerswerk te verrichten voor een project in Thailand, Vietnam, Sri Lanka, Costa Rica of India/Nepal. In de reissom zit een klein bedrag verwerkt ter financiering van de projecten, die ook jaarlijks een donatie van euro ontvangen van FOX en Orange Angel. Ook de vrijwillige bijdrage van 4.95 in de verzendkosten van de FOX-reisgidsen gaat volledig naar deze projecten. Naast de deelname aan het GreenSeat-programma compenseert FOX alle vluchten van haar medewerkers, behalve van reisleiders. In 2010 is een orang-oetanactie gestart. Voor iedere boeking met vertrek vanaf 1 april 2010 naar Maleisisch Borneo adopteert FOX voor één jaar een baby orang-oetan. Deze apen worden in speciale opvangcentra op Borneo grootgebracht en erop voorbereid hun eigen leven op te pakken in de wildernis. Tijdens hun vakantie kunnen klanten hun eigen adoptiebaby bezoeken. Voor 2011 heeft FOX Vakanties het initiatief genomen om de bedreigde zeeschildpadden in Costa Rica te helpen beschermen. Voor iedere boeking die vóór 1 december 2011 door een FOX-klant gemaakt wordt voor een reis naar Costa Rica, zal FOX Vakanties voor één jaar een zeeschildpad adopteren. FOX Vakanties heeft 2 DTO (Duurzaam Toeristisch Ondernemen) coördinatoren en verder neemt FOX Vakanties deel aan een werkgroep onder leiding van de ANVR voor het opzetten van een accommodatie certificeringssysteem genaamd Travelife. SNP Natuurreizen SNP heeft in 2010 haar DTO-beleid flink aangescherpt. Op alle drie de facetten van haar reisproduct, vervoer, verblijf en programma, zijn maatregelen en een beleid ontwikkeld. Met betrekking tot de heen- en terugreis naar de bestemming wordt de klant in staat gesteld haar vliegreis CO2-neutraal te maken door het aanbieden van het ANWB Greenseat compensatie project. Ook alle vluchten van de SNP reisleiders en voorbereiders zijn standaard gecompenseerd. Alle treinreizen en autohuur die SNP aanbiedt hebben deze CO2-compensatie standaard inclusief. In 2011 wordt ook de mogelijkheid geboden de heen- en terugreis met eigen auto klimaatneutraal te maken. In 2010 hebben klanten (11%) hier gebruik van gemaakt en samen het bedrag van toegevoegd aan het ANWB Greenseat project in Thailand. Met betrekking tot de accommodaties waar SNP mee werkt is er in 2010 een groot onderzoek gestart naar de mate waarin duurzaamheid een rol speelt in het beleid van deze accommodaties. SNP werkt ook mee aan het Travelife systeem, een initiatief van het IDH (Initiatief Duurzame Handel) waarbij accommodaties worden gescreend. 15

16 Bij de reisprogramma s wordt er door de productmanagers scherp gekeken naar het vermijden van onnodige binnenlandse vluchten en is SNP gestopt met het aanbieden van milieuverstorende activiteiten zoals bijvoorbeeld sneeuwscootersafari s. Over het jaar 2010 wordt weer een vast percentage van de winst gedoneerd aan Vogelbescherming Nederland. In eigen huis staat duurzaamheid ook centraal. SNP is verhuisd naar een kantoorpand met een zuinig energielabel, een stijging van label G naar C. Daarnaast wordt steeds meer reisinformatie, zoals tickets en facturen, digitaal verzonden. Verder heeft SNP geïnvesteerd in duurzaam meubilair, een ecologische daktuin en is er een intensief systeem van afvalscheiding geïntroduceerd. Pharos Reizen De bestaande samenwerking met het Meva Fonds is in 2010 gecontinueerd. Via een link in de bevestigingsmail kunnen klanten een bedrag van 1 euro of meer doneren voor vakanties voor mensen met een beperking. Zij kunnen vaak geen (aangepaste) vakantie betalen, terwijl verschillende onderzoeken juist hebben aangetoond dat vakanties een therapeutisch effect hebben. Ook heeft Pharos in 2010 haar klanten aangeboden om de CO2 uitstoot van hun autoreis te compenseren. Net als de andere reisdochters doet Pharos dit aan de hand van het GreenSeat programma van de Climate Neutral Group. Telstar Trading De inkoop van goederen ten behoeve van het retailkanaal van de ANWB wordt verzorgd door het dochterbedrijf Telstar Trading. In 2010 heeft Telstar een proef gestart met led-verlichting in het oude gedeelte van het magazijn op het moment dat het aan vervanging toe was. Het nieuwe magazijn is tijdens de bouw in 2007 voorzien van hoogrendement TL-verlichting en gaat daarom nog niet over op led-verlichting. Voor een toelichting op het inkoopbeleid van dochteronderneming Telstar Trading wordt verwezen naar hoofdstuk 5.3, MVO in de keten. Unigarant Verzekeringsdochter Unigarant neemt haar verantwoordelijkheid op het gebied van fraudebestrijding. Uit een meting in 2010 van het Verbond van Verzekeraars scoort Unigarant op het hoogste niveau van fraudebewustzijn. Het in 2006 door alle verzekeraars ondertekende Deltaplan Fraude omvat acties om het fraudebewustzijn en daarmee de pakkans van fraudeurs te verbeteren. Als al deze acties en aanbevelingen zijn uitgevoerd, stijgt het niveau van fraudebewustzijn van de verzekeraar. Door het voorkomen en opsporen van onterechte claims draagt de afdeling Speciale Zaken bij aan beheersbare premies voor alle verzekerden. Unigarant hecht veel waarde aan een heldere en transparante communicatie naar klanten. Zo voldoet Unigarant aan de Gedragscode die het Verbond van Verzekeraars opgesteld heeft. In dit kader attendeert Unigarant de verzekerden sinds begin 2009 onder andere tijdig op de verlenging van hun verzekering en op de mogelijkheden tot het indienen van klachten over de dienstverlening. Daarnaast zijn er initiatieven geweest om de (schriftelijke) correspondentie naar klanten waar nodig te optimaliseren. Bij het herinrichten van het 16

17 pand van Unigarant, is gekozen voor energiebesparende technieken als waterbesparende kranen en verlichting op basis van bewegingsdetectie. Verder wordt de afname van het maken van (kleuren)prints bevorderd en wordt waar mogelijk dubbelzijdig geprint. Alle inkomende post bij Unigarant wordt direct gescand. De verdere verwerking intern vindt geheel gedigitaliseerd plaats en ook de output voor de klant kan digitaal worden verstrekt. ANWB Media Bij het aangaan van drukwerkcontracten vraagt ANWB Media altijd of de drukkerijen aan de laatste milieueisen voldoen. Voor een aantal uitgaven wordt gebruik gemaakt van FSC-papier. In 2009 is besloten nog niet voor de hele linie (kaarten, boeken, gidsen en tijdschriften) over te gaan op papier en drukwerk dat voldoet aan een betrouwbaar keurmerk op natuur- en milieugebied. In 2010 is een verkenning gehouden om de mogelijkheden te bekijken. De medewerkerstevredenheid steeg van een 5 naar 7 in één jaar, mede door de inspanningen van de medewerkers zelf. ANWB Rijopleiding Bij ANWB Rijopleiding wordt onder andere gereden met het zuinige type Volkswagen Polo met B-label, in totaal zo n 65 lesauto s. Deze overeenkomst is in 2010 uitgebreid met 35 lesauto s van het type Volkswagen Polo Bluemotion met A-label. Bij de keuze van een nieuw type is de hybride Toyota Prius overwogen, maar deze is er alleen als automaat wat de auto ongeschikt maakt als lesauto. Daarnaast is ANWB Rijopleiding gestart met een pilot in Zuid-Limburg waar, in overleg met de franchisenemer, een elektrische scooter wordt ingezet voor de bromfietslessen. Deze pilot is een samenwerking met de provincie Limburg en Kreidler, de leverancier van elektrische scooters. ANWB Test- en Trainingscentrum Via de Climate Neutral Group heeft het ANWB Test- en Trainingscentrum in ton CO2 gecompenseerd ten opzichte van 112 ton in Bovendien is in het centrum medio 2010 het geplande nieuwe besturingssysteem geïnstalleerd dat zo n 3500 KwH minder stroomverbruik zal opleveren. Deze besparing komt voort uit het vervangen van frequentieregelaars door softstarters, het verwijderen van IO-modulen en het vervangen van verwarmde sproeiers door niet verwarmde. Of deze besparing daadwerkelijk bereikt is kan pas aan de hand van cijfers over 2011 bepaald worden. Medical Air Assistance (MAA) ANWB Medical Air Assistance (MAA) is een 100% dochterbedrijf van de ANWB en beschikt momenteel over zes traumahelikopters. Met vier helikopters (en twee reservehelikopters) vervoert ANWB Medical Air Assistance in opdracht van de 4 traumacentra de Mobiel Medische Teams (MMT s) door heel Nederland. MAA voert per jaar meer dan vluchten voor de spoedeisende hulp uit. ANWB Medical Air Assistance (MAA) verzorgt de operatie van de traumahelikopters voor de academische ziekenhuizen van Amsterdam, Rotterdam, Nijmegen en Groningen. Wanneer tijdwinst van levensbelang is, vervoeren de helikopters een mobiel medisch team naar de ongevalslocatie. In 2010 zijn met de traumahelikopters vluchten uitgevoerd, in 2009 waren 17

18 dit er De inzet resulteerde in 1831 vlieguren met 6 helikopters. Hierbij is liter kerosine verbruikt. In 2009 was dat liter. Een van de MAA-piloten is in 2010 samen met de ACE Aviation Academy de uitdaging aangegaan een Trans-Atlantische overtocht te maken in de grootste nog vliegende dubbeldekker ter wereld, de Antonov 2. Om de betrouwbaarheid van biobrandstof aan te tonen zal deze vlucht volledig op Bio-methanol worden uitgevoerd. Naast deze milieumaatregelen is MAA in 2010 gestart met inzet van helikopters voor repatriëring vanuit noordwest Duitsland, de Benelux en Noord-Frankrijk MVO en management De hoofddirectie ziet dat maatschappelijk verantwoord ondernemen steeds belangrijker wordt. Bovendien is hij zich zeer bewust van de maatschappelijke positie van de ANWB en de bijkomende maatschappelijke verantwoordelijkheid. Van een organisatie als de ANWB die zo midden in de maatschappij staat verwachten stakeholders dat er goed wordt omgegaan met mens en milieu en dat de ANWB misschien zelfs wel een voortrekkersrol inneemt. drs. M. (Mirjam) Sijmons, directeur Leden en Marketing: Ik kan me niet voorstellen dat ik zou willen werken bij een bedrijf waarbij het thema maatschappelijk verantwoord ondernemen en de concrete invulling daarvan niet op de agenda staat, het hoort bij verantwoordelijkheid nemen als organisatie voor de samenleving en de wereld waarin we leven en het brengt heel veel goeds drs. F.J. (Frits) van Bruggen, directeur Hulpverlening en Verzekeren: ANWB heeft een voorbeeldfunctie ten aanzien van MVO in Nederland. Het stimuleren van gebruik van elektrische auto s, elektrische scooters en elektrische fietsen door ANWB is belangrijk. Wij zijn van plan om de eerste elektrische wegenwachtauto in mei 2011 in gebruik te hebben. Verder vind ik het geweldig dat ANWB de natuur dichterbij de mensen brengt. Maatschappelijke verantwoordelijkheid loopt dus als een rode draad door de organisatie en daarom legt de hoofddirectie dit bij iedere medewerker en (lijn)manager. Iedere manager is aan te spreken op het verbeteren van de milieuprestaties van de afdeling. Sommige managers hebben een bijzondere taak. De manager Business Services is eindverantwoordelijk voor het reduceren van de milieubelasting door gebouwen en apparatuur en poolauto s. De manager Human Resource Management is verantwoordelijk voor het creëren van bewustzijn voor en het doorvoeren van initiatieven ten behoeve van het reduceren van de milieubelasting in het woon-werkverkeer. De ANWBmilieucoördinator is verantwoordelijk voor het monitoren van de milieuprestaties van de ANWB en medeverantwoordelijk voor het vormgeven van het milieubeleid en het initiëren van verbeteringen. Echter, in de visie is besloten om MVO extra aandacht te geven, met als speerpunt CO2/energie. Besloten is dat de ANWB zich de komende jaren 18

19 extra zal inspannen om klimaatverandering tegen te gaan door de emissie van CO2 terug te dringen, zowel in het eigen bedrijf als bij de leden. Om die reden is in 2009 een MVO manager aangesteld en heeft deze in 2010 versterking gekregen door een MVO adviseur. Zij hebben als doel het MVO-beleid en de MVO-prestaties naar een hoger niveau te tillen. De MVO manager rapporteert aan de directeur van de vereniging en deze naar de directeur Leden & Marketing. Binnen de hoofddirectie beheert zij de portefeuille MVO. De MVO manager doet één keer per jaar verslag van de behaalde resultaten en plannen voor de komende periode. Op basis daarvan stelt de hoofddirectie het MVO-beleid voor de komende periode vast en communiceert dit naar de managers in het 1e echelon. Zij zijn verantwoordelijk voor werkelijke adoptie en implementatie van de strategie. Corporate Governance Om integer en goed bestuur te waarborgen zijn reglementen opgesteld voor de raad van commissarissen en de hoofddirectie, gebaseerd op de Code Tabaksblat. De reglementen geven op een transparante manier weer op welke wijze wordt bestuurd en toezicht wordt gehouden op het bestuur. Hier wordt al sinds 2005 mee gewerkt. Conform de regels van corporate governance heeft de raad van commissarissen twee commissies ingesteld: een auditcommissie en een commissie die zich bezig houdt met benoeming, bezoldiging en selectie van leden van de raad van commissarissen en de hoofddirectie. In 2010 hebben zich geen veranderingen voor gedaan in de reglementen. MVO-ambassadeurs In 2009 is tijdens inspiratiesessies gestart met het vormen van een groep MVO-ambassadeurs onder medewerkers. Inmiddels bestaat deze groep uit ongeveer 20 mensen van allerlei afdelingen. Zij brengen actuele onderwerpen vanuit de MVO-manager onder de aandacht van hun collega s, signaleren knelpunten, brengen discussie op gang en denken mee over het MVO-beleid. Ook pakken zij zelfstandig projecten op. Een voorbeeld is dat zij eind 2010 actief zijn geweest met het onder de aandacht brengen van energiebesparende maatregelen voor thuis en op de werkvloer. De MVO-ambassadeurs komen zo n zes keer per jaar bij elkaar. Maaike Kiestra, MVO-ambassadeur en OR lid Als lid van de OR en als MVO-ambassadeur ben ik betrokken bij de ontwikkeling van MVO voor de ANWB. Door op gepaste momenten vragen te stellen en aandacht te vragen voor MVO-zaken. En zelf doen natuurlijk, van zomin mogelijk printen tot woon-werkverkeer met trein/fiets/e-scooter. MVO is voor mij heel breed, en heeft alles te maken met de eigen verantwoordelijkheid voor de wereld waarin we leven. Dat werkgevers die verantwoordelijkheid ook steeds meer gaan uitvoeren, is een groot pluspunt. Bij de ANWB past dit uitstekend, al vind ik ook dat we nog veel verder kunnen gaan. We doen nog erg veel dingen dubbel, en ook die energie kun je beter gebruiken. MVO gaat erg goed samen met het Nieuwe Werken en projecten als Great Place to Work. Het is fijn om te werken bij een werkgever die de mensen in staat stelt en helpt bij het zo verantwoord mogelijk inrichten van je werk(omgeving). 19

20 5.4. MVO in de keten Stakeholders Voor de ANWB zijn de belangrijkste stakeholders: - (bondsraads)leden - Medewerkers - Klanten - Zakelijke partners - Toeleveranciers - Niet-zakelijke relaties op de terreinen mobiliteit en vrije tijd die voor de ANWB van belang zijn. Bijvoorbeeld overheden, brancheorganisaties, NGO s en kennisinstellingen. Om te kunnen peilen hoe de stakeholders ANWB beoordelen wat betreft prestaties en beleid op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen voert de MVO manager sinds 2009 gesprekken met belangrijke stakeholders over hoe zij het MVO-beleid en de prestaties beoordelen en welke suggesties zij hebben ter verbetering daarvan. In 2009 zijn daarvoor gesprekken gevoerd met: medewerkers, bondsraadleden, toeleveranciers en milieuorganisaties. In 2010 is gekozen voor twee zakelijke partners: Rabobank en de Climate Neutral Group. Rabobank is de huisbankier van ANWB en daarnaast zelf een koploper op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Climate Neutral Group is expert in de branche en een belangrijke samenwerkingspartner op het gebied van CO2-reductie en compensatie. Beide stakeholders kunnen een gedegen kritische mening geven over het beleid van de ANWB. Hier is bewust een keuze voor gemaakt. Stakeholdergesprek Climate Neutral Group Bij Climate Neutral Group is gesproken met de Managing Director en Carbon Footprint Manager. Hun bevindingen komen zowel voort uit ervaringen als partner en als ANWB-lid. Beide vinden dat de ANWB veel doet aan maatschappelijk verantwoord ondernemen, op de gebieden people, planet en profit. De ANWB heeft de middelen om invloed uit te oefenen en bevindt zich precies op het snijvlak van maatschappelijke organisaties en bedrijven. De potentiële impact op partners en de maatschappij is daarmee groot in hun ogen. Echter, de ANWB maakt hier nog niet maximaal gebruik van. Om een beweging te bewerkstelligen is een planmatige aanpak en goede communicatie noodzakelijk. Daarnaast is de ANWB een organisatie met een grote variëteit aan activiteiten. Focus aanbrengen in de verslaggeving vergroot de transparantie en duidelijkheid van de ANWB en de MVO-activiteiten. Stakeholdergesprek Rabobank Rabobank is van mening dat het MVO-beleid van de ANWB zeer transparant is. Informatie over het MVO beleid is voldoende aanwezig en ook lijkt de ANWB open te staan voor verdere vragen. Echter, ANWB mag minder bescheiden zijn in externe communicatie en nog breder en dieper ingaan op de activiteiten die ontplooid worden. Rabobank adviseert bovendien om in onze externe communicatie duidelijker te focussen op onderwerpen die wij echt belangrijk vinden (voor onze leden, medewerkers, toeleveranciers e.d.). Daarnaast 20

Voorwoord. Voorwoord 2. Inhoudsopgave 3

Voorwoord. Voorwoord 2. Inhoudsopgave 3 Maatschappelijk jaarverslag 2011 2 3 Voorwoord Sociaal, duurzaam, veilig : dat zijn voor de ANWB de toetsstenen waar tussen nu en 2020 alle ANWB-activiteiten aan moeten voldoen. Resulterend in een driedubbele

Nadere informatie

AKB Bert Muller. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

AKB Bert Muller. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen AKB Bert Muller Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 1 van 9 16-5-2012 Profiel als Partner MVO Nederland Wat zijn voor uw bedrijf de belangrijkste redenen om met MVO bezig te zijn? Tweeërlei: Enerzijds

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord ondernemen: hoe en wat?

Maatschappelijk verantwoord ondernemen: hoe en wat? Maatschappelijk verantwoord ondernemen: hoe en wat? Voor Van Dijk Employment Services is bijdragen aan een beter milieu, een beter klimaat en een betere samenleving vanzelfsprekend. Maatschappelijk verantwoord

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2015 Revisie:

Nadere informatie

CO 2 -reductiedoelstelling 2011-2013

CO 2 -reductiedoelstelling 2011-2013 CO 2 -reductiedoelstelling 2011-2013 Cauberg-Huygen Raadgevende Ingenieurs BV december 2011 2010.0001-15 Inleiding Cauberg-Huygen is sinds 1975 koploper in oplossingen voor de bouw- en infrasector, industrie

Nadere informatie

Groene bedrijfsvoering

Groene bedrijfsvoering Groene bedrijfsvoering Emissie-inventaris DWA 2011 2 DWA installatie- en energieadvies (DWA) is een adviesbureau met ambitie. Met meer dan honderd collega s werken wij aan de verduurzaming van onder meer

Nadere informatie

MVO. ANWB Maatschappelijk Jaarverslag 2012

MVO. ANWB Maatschappelijk Jaarverslag 2012 MVO ANWB Maatschappelijk Jaarverslag 2012 INHOUD 3 Voorwoord 4 Hoofdstuk 1: Kerngegevens 5 Hoofdstuk 2: Maatschappelijke doelstellingen 6 Hoofdstuk 3: Profiel 6 3.1. De organisatie ANWB 9 3.2. Ontwikkelingen

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2014 Revisie:

Nadere informatie

Maatschappelijk Jaarverslag 2009

Maatschappelijk Jaarverslag 2009 Maatschappelijk Jaarverslag 2009 U I T G E B R E I D E V E R S I E Dit verslag bestaat uit 59 pagina s. Mocht u het willen printen, dan adviseren wij u om dat dubbelzijdig te doen. INHOUD Bladzijde Voorwoord

Nadere informatie

Beleidsplan MVO 2015-2017

Beleidsplan MVO 2015-2017 Beleidsplan MVO 2015-2017 CB Concreet Duurzaam April 2015 Inleiding Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) speelt een belangrijke rol binnen de prestatie- en groeistrategie van Cementbouw. Als een

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2015

Milieubarometerrapport 2015 Milieubarometerrapport 2015 4A Milieuwinst Milieubarometer - 2015 4A Milieuwinst Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die

Nadere informatie

Ketenanalyse Woon- Werkverkeer

Ketenanalyse Woon- Werkverkeer 2014 Ketenanalyse Woon- Werkverkeer Rapportage: KAWWV 2014 Datum: 12 Augustus 2014 Opgesteld door: Rick Arts Versie: 1.1 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Doel... 4 2.1 Data inventarisatie... 4 2.1.1 Zakelijke

Nadere informatie

TEN BEHOEVE VAN DE CO 2 PRESTATIELADDER SHANKS NEDERLAND BV

TEN BEHOEVE VAN DE CO 2 PRESTATIELADDER SHANKS NEDERLAND BV 3.C.2 COMMUNICATIEPLAN TEN BEHOEVE VAN DE CO 2 PRESTATIELADDER SHANKS NEDERLAND BV V E R S I E 1 1 3 M A A R T 2 0 1 2 3.C.2. plan TEN BEHOEVE VAN DE CO 2 PRESTATIELADDER Inleiding... 3 Oorsprong prestatieladder...

Nadere informatie

ALGEMEEN. Vestiging (plaats) Naam/namen geïnterviewde personen. Naam student(en)

ALGEMEEN. Vestiging (plaats) Naam/namen geïnterviewde personen. Naam student(en) ALGEMEEN Naam bedrijf/organisatie: Vestiging (plaats) Naam/namen geïnterviewde personen Naam student(en) 1 In wat voor sector is het bedrijf waar je stage loopt werkzaam? 2 Wat is het karakter van de hoofdactiviteit

Nadere informatie

Duurzaam contractmanagement

Duurzaam contractmanagement Duurzaam contractmanagement Samenvatting Hoe wordt de duurzaamheid van de ingekochte producten en diensten ondergebracht in facilitaire contracten en wat betekent dat voor het contractmanagement? Inleiding

Nadere informatie

Legrand Nederland B.V.

Legrand Nederland B.V. 1 van 10 Rapportage CO -voetafdruk Opgemaakt door Marieke Megens Legrand Nederland B.V. Periode: 1 januari t/m 31 december 013 Datum: 14 maart 014 Climate Neutral Group BV Donkerstraat 19a 3511 KB Utrecht

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Januari 2015 Revisie:

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Januari 2016 Revisie:

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2014 (2014 mei t/m dec)

Milieubarometerrapport 2014 (2014 mei t/m dec) Milieubarometerrapport 2014 (2014 mei t/m dec) DZyzzion Milieubarometer - 2014 (2014 mei t/m dec) DZyzzion Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 -prestatieladder. November 2014

Voortgangsrapportage CO 2 -prestatieladder. November 2014 Voortgangsrapportage CO 2 -prestatieladder November 2014 INHOUD BLAD 1 INLEIDING 2 2 DOEL, RESULTATEN EN MAATREGELEN 3 2.1 CO 2 voetafdruk kentallen eerste half jaar 2014 (2013) 3 2.2 Scope 1 & 2 doelstelling

Nadere informatie

Beleid duurzaam toerisme

Beleid duurzaam toerisme Beleid duurzaam toerisme Inhoudsopgave Inleiding 1 Energieverbruik 2 Papiergebruik 3 Afvalbeleid 4 Inkoopbeleid 5 Inleiding Duurzaam Toeristisch Ondernemen houdt in dat ondernemingen rekening houden met

Nadere informatie

1 van 13. Periode: 1 juli t/m 31 december 2013

1 van 13. Periode: 1 juli t/m 31 december 2013 1 van 13 Periodieke rapportage: H2 2013 Periode: 1 juli t/m 31 december 2013 2 van 13 Inhoud Naam 7.3 ISO 14064-1 Periodieke rapportage Inleiding p 1 Basisgegevens Beschrijving van de organisatie a 2.1

Nadere informatie

V.o.f. transportbedrijf G.L. De Haan

V.o.f. transportbedrijf G.L. De Haan Datum: april 2015 versie 3 Pagina 1 van 6 3.B.2_2 Energie meetplan 2013-2017 V.o.f. transportbedrijf G.L. De Haan te Nijkerk Datum: april 2015 versie 3 Pagina 2 van 6 Inhoud 1 Inleiding energie meetplan

Nadere informatie

Legrand Nederland B.V.

Legrand Nederland B.V. 1 van 9 Rapportage CO -voetafdruk Opgemaakt door Marieke Megens Legrand Nederland B.V. Periode: 1 januari t/m 31 december 014 Datum: 11 februari 015 Climate Neutral Group BV Donkerstraat 19a 3511 KB Utrecht

Nadere informatie

CO2-prestatieladder 3.B.1_1 Reductiedoelstellingen 2016 Revisiedatum: 16-10-2014. Inhoudsopgave

CO2-prestatieladder 3.B.1_1 Reductiedoelstellingen 2016 Revisiedatum: 16-10-2014. Inhoudsopgave Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 1 1. Review CO2 reductiedoelstellingen... 2 1.1 Inleiding... 2 2. Voortgang subdoelstellingen... 3 2.1 Voortgang subdoelstelling gas verbruik reduceren... 3 2.2 Voortgang

Nadere informatie

Duurzame vakantie: ver van mijn bed of dicht bij huis?

Duurzame vakantie: ver van mijn bed of dicht bij huis? Presentatie Bijeenkomst Duurzaam toeristisch ondernemen in de praktijk januari 010 Vakantiebeurs, Utrecht Ad Schalekamp Directeur NBTC-NIPO Research Doel van het onderzoek Inzicht verkrijgen in de houding

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2014

Milieubarometerrapport 2014 Milieubarometerrapport 2014 Stimular Milieubarometer - 2014 Stimular Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de milieubelasting

Nadere informatie

Een duurzame boodschap. Duurzaamheidsbeleid en resultaten over 2013

Een duurzame boodschap. Duurzaamheidsbeleid en resultaten over 2013 Een duurzame boodschap Duurzaamheidsbeleid en resultaten over 2013 Een duurzame koers als familiebedrijf Jumbo is een echt familiebedrijf, dat middenin de samenleving staat. Daar zijn we trots op. Een

Nadere informatie

Duurzaam Toerisme Plan 2012-2015

Duurzaam Toerisme Plan 2012-2015 Duurzaam Toerisme Plan 2012-2015 We creëren betere vakanties die een bijdrage leveren aan de duurzame ontwikkeling van vakantiebestemmingen, voor een lach op ieders gezicht. Spreading Smiles. Visie TUI

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) wint aan terrein in het bedrijfsleven en in de samenleving als geheel. Het verwachtingspatroon

Nadere informatie

InAxtion Uitzendgroep B.V.

InAxtion Uitzendgroep B.V. InAxtion Uitzendgroep B.V. 3.B.2. Energiemanagement Actieplan CO₂-Prestatieladder 20141210 Energiemanagement Actieplan Was getekend 10 december 2014. Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Reductiedoelstellingen...

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2013

Milieubarometerrapport 2013 Milieubarometerrapport 2013 Stimular Milieubarometer - 2013 Stimular Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de milieubelasting

Nadere informatie

Periodieke rapportage: Periodiek verslag 2013. Periode: 1 januari t/m 31 december 2013

Periodieke rapportage: Periodiek verslag 2013. Periode: 1 januari t/m 31 december 2013 Periodieke rapportage: Periodiek verslag 2013 Periode: 1 januari t/m 31 december 2013 2 van 13 Inhoud Naam 7.3 ISO 14064-1 Periodieke rapportage Inleiding p 1 Basisgegevens Beschrijving van de organisatie

Nadere informatie

Review CO 2 reductiedoelstellingen voestalpine WBN. Conform niveau 5 op de CO 2 -prestatieladder 2.2

Review CO 2 reductiedoelstellingen voestalpine WBN. Conform niveau 5 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Review CO 2 reductiedoelstellingen voestalpine WBN Conform niveau 5 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Voortgang subdoelstellingen 4 2.1. Voortgang subdoelstelling kantoren 4

Nadere informatie

10 jaar vakantievoetafdruk: input voor het carbon management project 'CARMATOP'

10 jaar vakantievoetafdruk: input voor het carbon management project 'CARMATOP' Changes in Tourism Vakantiebeurs 214 1 jaar vakantievoetafdruk: input voor het carbon management project 'CARMATOP' Eke Eijgelaar Centre for Sustainable Tourism and Transport NHTV internationaal hoger

Nadere informatie

CO2 - COMMUNICATIEPLAN. Communicatieplan 2016

CO2 - COMMUNICATIEPLAN. Communicatieplan 2016 CO2 - COMMUNICATIEPLAN Communicatieplan 2016 Auteur : G. v.d. Velde Pagina 0 van 4 Communicatie betreffende de CO2 footprint en het CO2 reductieprogramma. 1. Inleiding Dit communicatieplan is een bijlage

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2012

Milieubarometerrapport 2012 Milieubarometerrapport 2012 Cyber Adviseurs Milieubarometer - 2012 Cyber Adviseurs Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen

Nadere informatie

InAxtion Uitzendgroep B.V.

InAxtion Uitzendgroep B.V. InAxtion Uitzendgroep B.V. 3.B.2. Energiemanagement Actieplan CO₂-Prestatieladder 20151216 Energiemanagement Actieplan Was getekend 16 december 2015. Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Reductiedoelstellingen...

Nadere informatie

Energie Beoordeling Co2 reductie

Energie Beoordeling Co2 reductie Energie Beoordeling Co2 reductie Opgesteld door: Cheryl de Vette VGMK coördinator 2.A.3 Energie Beoordeling 2016 Van Beek Infra Groep B.V. Conform Co2 Prestatieladder 3.0 Datum: 13-5-2016 Inhoud 1. Inleiding...

Nadere informatie

Noordlease. Opgemaakt door Danielle de Bruin. Periode: 1 januari t/m 31 december 2014. 1 van 9

Noordlease. Opgemaakt door Danielle de Bruin. Periode: 1 januari t/m 31 december 2014. 1 van 9 1 van 9 Rapportage CO -voetafdruk Opgemaakt door Danielle de Bruin Noordlease Periode: 1 januari t/m 31 december 014 Datum: 7 maart 015 Climate Neutral Group BV Donkerstraat 19a 3511 KB Utrecht T. 030-36175

Nadere informatie

Hesselink Koffie. Opgemaakt door Daniëlle de Bruin. Periode: 1 januari t/m 31 december 2014. 1 van 10. Datum: 15 december 2014

Hesselink Koffie. Opgemaakt door Daniëlle de Bruin. Periode: 1 januari t/m 31 december 2014. 1 van 10. Datum: 15 december 2014 1 van 10 Rapportage CO -voetafdruk Opgemaakt door Daniëlle de Bruin Hesselink Koffie Periode: 1 januari t/m 31 december 014 Datum: 15 december 014 Climate Neutral Group BV Donkerstraat 19a 3511 KB Utrecht

Nadere informatie

rapportage CO₂-footprint initiatieven 2013 Gebroeders van der Poel B.V.

rapportage CO₂-footprint initiatieven 2013 Gebroeders van der Poel B.V. Gebroeders van der Poel B.V. 1 Inhoud: 1 Inleiding 3 1.1 Algemeen 3 1.2 Betrokkenen 3 1.3 Doelstelling 3 2 Inventarisatie sector- en keteninitiatieven 4 3 Rapportage management overleg 5 3.1. Algemeen

Nadere informatie

Communicatieplan Coolmark BV

Communicatieplan Coolmark BV Communicatieplan - CO2 reductie CO2 Prestatieladder 2.1 Versie Datum Opgesteld door Geaccordeerd door 1.0 26 juni 2012 D. van de Woestijne Zienergie BV 1.1 3 juli 2012 D. van de Woestijne Zienergie BV

Nadere informatie

Ketenanalyse Papier. Rapportage: KAP 2015 Datum: 21 augustus 2015 Opgesteld door: Rick Arts Versie: 1.1

Ketenanalyse Papier. Rapportage: KAP 2015 Datum: 21 augustus 2015 Opgesteld door: Rick Arts Versie: 1.1 2015 Ketenanalyse Papier Rapportage: KAP 2015 Datum: 21 augustus 2015 Opgesteld door: Rick Arts Versie: 1.1 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Ketenanalyse papier... 4 1.1 Keten van papier... 4 2.2 Identificeren

Nadere informatie

Lean and Green Personal Mobility

Lean and Green Personal Mobility Lean and Green Personal Mobility Connekt heeft in samenwerking met het ministerie van Infrastructuur en Milieu het programma Lean and Green ontwikkeld voor duurzame mobiliteit. Sinds de introductie in

Nadere informatie

Erdi Holding B.V. Opgemaakt door Frank van der Tang. Periode: 1 januari t/m 30 juni 2015. 1 van 10. Datum: 2 december 2015

Erdi Holding B.V. Opgemaakt door Frank van der Tang. Periode: 1 januari t/m 30 juni 2015. 1 van 10. Datum: 2 december 2015 1 van 10 Rapportage CO -voetafdruk Opgemaakt door Frank van der Tang Erdi Holding B.V. Periode: 1 januari t/m 30 juni 015 Datum: december 015 Climate Neutral Group BV Donkerstraat 19a 3511 KB Utrecht T.

Nadere informatie

Reductiedoelstelling scope 1 en 2 emissies en jaarplan

Reductiedoelstelling scope 1 en 2 emissies en jaarplan Notitie Contactpersoon Manja Buijen Datum 7 december 2011 Kenmerk N001-0495501BUJ-evp-V03-NL Reductiedoelstelling scope 1 en 2 emissies en jaarplan Tauw streeft naar continue verbetering van de energie-efficiëntie

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen MVO prestatieladder Niveau 3 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Jaarverslag 2015 Tredin behaalde in januari 2014 Niveau 3 van de MVO Prestatieladder. In dit jaarverslag nemen we u mee in onze ervaringen

Nadere informatie

Climate Neutral Group t/m

Climate Neutral Group t/m Rapportage CO2-voetafdruk 01-01-2015 t/m 31-12-2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 1. Inleiding... 2 2. Rapportageperiode 2015... 3 2.1. Directe en indirecte emissies... 3 2.2. Historische vergelijking...

Nadere informatie

DEELNAME AAN INITIATIEVEN VERSIE: 01 21/05/2013

DEELNAME AAN INITIATIEVEN VERSIE: 01 21/05/2013 Heereweg 1a 2161 AB Lisse 0252-417788 DEELNAME AAN INITIATIEVEN VERSIE: 01 21/05/2013 Conform niveau 3 op de CO 2-prestatieladder 2.0 Status Versie/ Datum Opgesteld Geautoriseerd Akkoord (werkvoorbereider)

Nadere informatie

Communicatieplan t.a.v. energiebeleid. Peek Bouw & Infra BV

Communicatieplan t.a.v. energiebeleid. Peek Bouw & Infra BV Communicatieplan t.a.v. energiebeleid Peek Bouw & Infra BV Peek Bouw & Infra BV Wayensedijk 27 3992 LN HOUTEN Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1.0 Inleiding 1.1 Inleiding 1.2 Doelstellingen 2.0 Doelgroepen

Nadere informatie

Wij leggen rekenschap af over:

Wij leggen rekenschap af over: VRAGEN Het afleggen van rekenschap. ANTWOORDEN TOELICHTING / VOORBEELDEN VRAAG 1. Onze organisatie legt rekenschap af over onze effecten op de maatschappij, de economie en het milieu. Welke activiteiten

Nadere informatie

Jade Beheer B.V. 4.A1 Ketenanalyse scope III

Jade Beheer B.V. 4.A1 Ketenanalyse scope III Jade Beheer B.V. 4.A1 Ketenanalyse scope III Ketenanalyse 1 Inleiding Eis: Aantoonbaar inzicht in de meest materiele emissies uit scope 3 middels 2 ketenanalyses. Voor het in kaart brengen van scope III

Nadere informatie

CO2- communicatieplan

CO2- communicatieplan CO2- communicatieplan Remmits Beheer Opgesteld : Gecontroleerd: Status : E. Luiken F. Pesch Definitief Augustus 2015-1 - Inhoudsopgave: 1.0 Inleiding 1.1 Voorwoord 1.2 Marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen

Nadere informatie

Communicatieplan CO2-Prestatieladder

Communicatieplan CO2-Prestatieladder Communicatieplan CO2-Prestatieladder Versie II januari 2015 Inleiding Dit communicatieplan is opgesteld in overleg met de projectgroep van de CO2prestatieladder en beschrijft de wijze waarop NedMobiel

Nadere informatie

CO 2 Voortgangsrapportage 2012. Kwartaal 3 en 4. Akkoord Directie:

CO 2 Voortgangsrapportage 2012. Kwartaal 3 en 4. Akkoord Directie: CO 2 Voortgangsrapportage Kwartaal 3 en 4 Akkoord Directie: 31 december Inhoud voortgangsrapportage, kwartaal 3 en 4 1. Directieverklaring 2. Carbon Footprint a. Scope 1: directe CO 2 emissies b. Scope

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

Energiefactor Ref. jaar 2013 Target 2016* T.o.v. 2013 Target 2021* T.o.v. 2013

Energiefactor Ref. jaar 2013 Target 2016* T.o.v. 2013 Target 2021* T.o.v. 2013 CO2prestatieladder Revisiedatum: 16102014 CO2 reductiedoelstellingen 2016 Conform niveau 5 op de CO2prestatieladder 2.2 Inleiding In dit document wordt de scope 1 & 2 CO 2 reductiedoelstelling van Protinus

Nadere informatie

Erdi Holding B.V t/m

Erdi Holding B.V t/m Rapportage CO2-voetafdruk 01-01-2015 t/m 31-12-2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 1. Inleiding... 2 2. Rapportageperiode 2015... 3 2.1. Directe en indirecte emissies... 4 2.2. Historische vergelijking...

Nadere informatie

BLOG: 25 redenen Waarom MVO belangrijk is voor jou organisatie

BLOG: 25 redenen Waarom MVO belangrijk is voor jou organisatie mvoconsultants.nl BLOG: 25 redenen Waarom MVO belangrijk is voor jou organisatie Waarom MVO? Dat is een vraag die wij altijd stellen voordat bedrijven een begin maken met hun beleid op het gebied van maatschappelijk

Nadere informatie

Energie meetplan 2015-2017. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2

Energie meetplan 2015-2017. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2 Energie meetplan 215-217 Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Doelstellingen 4 3 Planning meetmomenten 3.1. 4 Vestiging A 3.2. 6 Vestiging B 6 6 3.3. 7 Werkplaats

Nadere informatie

Energie, Afval, Geluid, Diversiteit, Duurzame Inzetbaarheid

Energie, Afval, Geluid, Diversiteit, Duurzame Inzetbaarheid DUURZAAM ONDERNEMEN bij NS Strategie Mobiliteit per trein heeft een duurzaam karakter en daarmee NS ook. Door het reizen van deur tot deur voor onze klanten zo aantrekkelijk mogelijk te maken draagt NS

Nadere informatie

Energie meetplan 2013-2020

Energie meetplan 2013-2020 Energie meetplan 2013-2020 Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2 Onderwerp: Energiemeetplan 2013-2020 Referentie: CO₂ prestatie Blad 2 van 5 Inhoud Energie meetplan 2013-2020... 1 1 Inleiding...

Nadere informatie

Rapportage VHG MVO Wijzer

Rapportage VHG MVO Wijzer Rapportage VHG MVO Wijzer Van Dijk Groenvoorzieningen BV juni 202 Gegenereerd op 26-0-202 - pagina van voor Van Dijk Groenvoorzieningen BV Rapportage VHG MVO Wijzer Van Dijk Groenvoorzieningen BV Maatschappelijk

Nadere informatie

DUURZAAMHEIDSSCAN. Ja/altijd Meestal Soms Meestal niet Nee/nooit Niet van toepassing

DUURZAAMHEIDSSCAN. Ja/altijd Meestal Soms Meestal niet Nee/nooit Niet van toepassing DUURZAAMHEIDSSCAN Hoe duurzaam is uw bedrijfsvoering? Deze duurzaamheidsscan geeft een globaal beeld van uw niveau van duurzaamheid en laat zien hoe maatschappelijk verantwoord u onderneemt in vergelijking

Nadere informatie

Communicatieplan Croon CO2 Footprint

Communicatieplan Croon CO2 Footprint Croon Elektrotechniek B.V. Marketing & Business Development Hoofdkantoor Rotterdam Schiemond 20-22 3024 EE Rotterdam Postbus 6073 3002 AB Rotterdam Telefoon 088-923 33 44 www.croon.nl Communicatieplan

Nadere informatie

GRI-tabel - ANWB MVO-jaarverslag 2012

GRI-tabel - ANWB MVO-jaarverslag 2012 GRI-tabel - ANWB MVO-jaarverslag 2012 Verwijzing paginanummers Visie en strategie 1.1 Verklaring van de directie. 1. Voorwoord 1.2 Beschrijving van belangrijke gevolgen, risico's en mogelijkheden. 1. Voorwoord,

Nadere informatie

ZUINIGE ENERGIE EN KPN

ZUINIGE ENERGIE EN KPN ZUINIGE ENERGIE EN KPN KPN start op 30 oktober 2012 met nieuwe corporate campagne Het netwerk dat geeft om Nederland. Hierbij worden relevante maatschappelijke thema s belicht. In de eerste uiting, We

Nadere informatie

CO 2 Communicatieplan. 18 maart 2015

CO 2 Communicatieplan. 18 maart 2015 CO 2 Communicatieplan 18 maart 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Communicatiedoelstellingen 4 3. Doelgroepen 5 4. Communicatiemiddelen 7 5. Planning 8 6. Organisatie 9 CO 2-communicatieplan 2 1. Inleiding

Nadere informatie

Energie meetplan CO2 reductiesysteem 2017-2020

Energie meetplan CO2 reductiesysteem 2017-2020 Transportbedrijf R.Vels & Zn. B.V. Energie meetplan CO2 reductiesysteem 2017-2020 Conform niveau op de CO2 prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1 1 Inleiding... 3 2 Doelstellingen... 4 3 Planning meetmomenten...

Nadere informatie

CO2 prestatieladder. Ordina stoot in 2020 ten opzichte van 2010 20% minder CO2 uit.

CO2 prestatieladder. Ordina stoot in 2020 ten opzichte van 2010 20% minder CO2 uit. CO2 prestatieladder Ordina vindt duurzaam ondernemen belangrijk. Dit betekent dat Ordina in de eigen bedrijfsvoering streeft naar een goed evenwicht tussen economische, ecologische en sociale belangen.

Nadere informatie

CO 2 Communicatieplan. 18 mei 2015

CO 2 Communicatieplan. 18 mei 2015 CO 2 Communicatieplan 18 mei 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Communicatiedoelstellingen 4 3. Doelgroepen 5 4. Communicatiemiddelen 7 5. Planning 8 6. Organisatie 9 CO 2-communicatieplan 2 1. Inleiding

Nadere informatie

Beleidsstuk Lomans Milieu, Duurzaamheid & Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2014 2020/2025. Samen bouwen aan morgen

Beleidsstuk Lomans Milieu, Duurzaamheid & Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2014 2020/2025. Samen bouwen aan morgen Beleidsstuk Lomans Milieu, Duurzaamheid & Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2014 2020/2025 Samen bouwen aan morgen Missie Lomans is een betrouwbaar, betrokken en bevlogen familiebedrijf dat met duurzame

Nadere informatie

Green Tender voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars. Beschrijving & case

Green Tender voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars. Beschrijving & case voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars Beschrijving & case 18 mei 2011 Inhoud Inhoud beschrijving Kern van de tool Aanpak Mensen & middelen Resultaat Case beschrijving / best practice Toepassing

Nadere informatie

CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015

CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015 CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015 Projectgegevens Opsteller TAJ van Deijzen Versie 2015-1 Status Definitief Datum CO2 verantwoordelijke TAJ van Deijzen 6-8-2015 Directievertegenwoordiger

Nadere informatie

Overview 2012-2015 energiemanagement VolkerRail. Organisatie: VolkerRail Nederland

Overview 2012-2015 energiemanagement VolkerRail. Organisatie: VolkerRail Nederland Overview 2012-2015 energiemanagement VolkerRail Organisatie: VolkerRail Nederland Publicatiedatum: 01-02-2016 ton CO2 CO2 Footprint VolkerRail Medio 2008 is VolkerRail begonnen met de monitoring van haar

Nadere informatie

20 Tinten Groen. Communicatieplan t.b.v. CO2-prestatieladder Certificering. Datum : Augustus 2016

20 Tinten Groen. Communicatieplan t.b.v. CO2-prestatieladder Certificering. Datum : Augustus 2016 plan t.b.v. CO2-prestatieladder Certificering 20 Tinten Groen Datum : Augustus 2016 plan Cor Millenaar B.V. / G-center B.V. 2015 2016 Versie 2 2016 pag. 1. INHOUDSOPGAVE Pag. 1. Inleiding 3 2. doelstellingen

Nadere informatie

Communicatieplan. Energie- & CO 2 beleid. Van Gelder Groep

Communicatieplan. Energie- & CO 2 beleid. Van Gelder Groep Van Gelder Groep B.V. Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Van Gelder Groep 1 2015, Van Gelder Groep B.V. Alle rechten voorbehouden. Geen enkel deel van dit document mag worden gereproduceerd in welke

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Van verbruik naar gebruik Pagina 1 van 5 Inleiding: Voor u ligt het MVO beleid van ABIRD Industrial Rental Services. Maatschappelijk Verantwoord en Duurzaam

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2011

Milieubarometerrapport 2011 Milieubarometerrapport Stimular Milieubarometer - Stimular Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de milieubelasting van

Nadere informatie

Jaarrekening 2011 Koninklijke Nederlandse Toeristenbond ANWB. Den Haag, 21 februari 2012 AC-2012/1-1A RVC/RVT-2012/1-1A RVT-2012/

Jaarrekening 2011 Koninklijke Nederlandse Toeristenbond ANWB. Den Haag, 21 februari 2012 AC-2012/1-1A RVC/RVT-2012/1-1A RVT-2012/ Jaarrekening 2011 Koninklijke Nederlandse Toeristenbond ANWB Den Haag, 21 februari 2012 AC-2012/1-1A RVC/RVT-2012/1-1A RVT-2012/ Colofon Jaarrekening 2011 van Koninklijke Nederlandse Toeristenbond ANWB,

Nadere informatie

CO 2 EN ENERGIE REDUCTIEDOELSTELLINGEN TIMMERHUIS GROEP

CO 2 EN ENERGIE REDUCTIEDOELSTELLINGEN TIMMERHUIS GROEP CO 2 EN ENERGIE REDUCTIEDOELSTELLINGEN TIMMERHUIS GROEP 1 1. INLEIDING De Timmerhuis Groep hecht waarde aan duurzaamheid en het milieu. Daarom worden de kwantitatieve en kwalitatieve reductiedoelstellingen

Nadere informatie

Communicatieplan CO 2

Communicatieplan CO 2 1. Inleiding Naast het hebben van een CO 2 -beleid en (reductie)doelstellingen op dit gebied, is het van belang om te communiceren over dit beleid. Open en transparante kan bijdragen in het bewust maken

Nadere informatie

CO-2 Rapportage 2014. Inhoudsopgave. Electrotechnische Industrie ETI bv Vierde Broekdijk 16 7122 JD Aalten Kamer van koophandel Arnhem 09080078

CO-2 Rapportage 2014. Inhoudsopgave. Electrotechnische Industrie ETI bv Vierde Broekdijk 16 7122 JD Aalten Kamer van koophandel Arnhem 09080078 CO-2 Rapportage 2014 Electrotechnische Industrie ETI bv Vierde Broekdijk 16 7122 JD Aalten Kamer van koophandel Arnhem 09080078 Aalten 28-04-2015 Versie 2.2 J.Nannings Directeur Inhoudsopgave 1. Inleiding

Nadere informatie

CO2 Prestatieladder Communicatieplan

CO2 Prestatieladder Communicatieplan CO2 Prestatieladder Communicatieplan Missie: Samen werken aan CO2 reductie Rapportage: Communicatieplan CFA Datum: 5 januari 2016 Opgesteld: Monique Harmsen Versie: 2.0 (2016) Inhoudsopgave: 1 Inleiding...

Nadere informatie

Erdi Holding B.V t/m

Erdi Holding B.V t/m Rapportage CO2-voetafdruk 01-01-2015 t/m 31-12-2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 1. Inleiding... 2 2. Rapportageperiode 2015... 3 2.1. Directe en indirecte emissies... 4 2.2. Historische vergelijking...

Nadere informatie

Milieu jaarverslag 2013-Q4

Milieu jaarverslag 2013-Q4 Milieu jaarverslag 2013-Q4 1. Inleiding In dit verslag worden gegevens gepubliceerd ten aanzien van energie met daaraan gekoppeld de CO 2 footprint. De dataverzameling en rapportage voor CO 2 gebeurt conform

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2013

Milieubarometerrapport 2013 Milieubarometerrapport 2013 Verheij Infra b.v Milieubarometer - 2013 Verheij Infra b.v Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen

Nadere informatie

Communicatie CO2 footprint. versie mei 2015

Communicatie CO2 footprint. versie mei 2015 Communicatie CO2 footprint versie mei 2015 Steller: CO2 manager Naam Paraaf Datum A. Kneepkens, April 2015 TPA Nederland Controle: Directeur K. Brouns Coldmix BV Mei 2015 AGK Pagina 1 van 5 pagina s 2015

Nadere informatie

Energie meetplan 2012-2015. Conform niveau 5 op de CO 2 -prestatieladder 2.2

Energie meetplan 2012-2015. Conform niveau 5 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Energie meetplan 2012-2015 Conform niveau 5 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Doelstellingen 3 3 Planning meetmomenten 4 3.1. Vestiging 4 Scope 1 emissies 4 Scope 2 emissies

Nadere informatie

Duurzaam ondernemen Musea

Duurzaam ondernemen Musea Duurzaam ondernemen Musea Kunst voor bedrijfsvoering Rob van Tilburg Mei 2012 DHV 2012 All rights reserved Alleen voor intern gebruik Welkom en agenda Definitie en duiding duurzaam ondernemen Omgang bedrijven

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2012

Milieubarometerrapport 2012 Milieubarometerrapport 2012 Stimular Milieubarometer - 2012 Stimular Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de milieubelasting

Nadere informatie

Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer

Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer Page 1 of 5 U bevindt zich hier: Home Ministeries Financiën Documenten en publicaties Toespraken Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer Toespraak 27-01-2011 Toespraak

Nadere informatie

Communicatieplan CO2. Inhoudsopgave. Versie: 1.0 Datum vrijgave: Geldigheidsduur: 1 jaar. Versie 1.0

Communicatieplan CO2. Inhoudsopgave. Versie: 1.0 Datum vrijgave: Geldigheidsduur: 1 jaar. Versie 1.0 Versie: 1.0 Datum vrijgave: 2-5-2016 Geldigheidsduur: 1 jaar Status: Concept Inhoudsopgave Communicatieplan CO2 Versie 1.0 Auteur(s) CO2-werkgroep Autorisatie Ir. H. Beerda Functie Algemeen directeur Datum

Nadere informatie

Wat is CO 2? Waarom CO 2? Waarom Milieubarometer i.p.v. CO 2? Waarom CO 2 -footprint? Inhoud. Cursus CO 2 -footprint

Wat is CO 2? Waarom CO 2? Waarom Milieubarometer i.p.v. CO 2? Waarom CO 2 -footprint? Inhoud. Cursus CO 2 -footprint Inhoud Cursus CO 2 -footprint Hoe maak je de footprint en wat heb je eraan? 27 mei 2013 Voor de Werkgroep Monitoren van MPZ Wat is CO 2 en waarom hebben we het daar over? CO 2 -footprint t.o.v. Milieubarometer

Nadere informatie

ANWB Maatschappelijk Jaarverslag 2013

ANWB Maatschappelijk Jaarverslag 2013 Jaarverslag 2013 Voorwoord Hoofdstuk 1: Kerngegevens Hoofdstuk 2: Maatschappelijke doelstellingen Hoofdstuk 3: Profiel 3.1. De organisatie ANWB 3.2. Ontwikkelingen in de omgeving 3.3. Keten van de ANWB

Nadere informatie

COMMUNICATIEPLAN PLAN C: COMMUNICATIE EN TRANSPARANTIE

COMMUNICATIEPLAN PLAN C: COMMUNICATIE EN TRANSPARANTIE COMMUNICATIEPLAN PLAN C: COMMUNICATIE EN TRANSPARANTIE Sapa Pole Products Alcoalaan 12 5151 RW Drunen Tel: 0416-386200 Fax: 0416-386230 E-mail: info.poleproducts.nl@sapagroup.com Website: www.sapapoleproducts.com

Nadere informatie

Voeg hier uw bedrijfslogo in. Lean and Green Award. Plan van Aanpak [NAAM BEDRIJF]

Voeg hier uw bedrijfslogo in. Lean and Green Award. Plan van Aanpak [NAAM BEDRIJF] Voeg hier uw bedrijfslogo in Lean and Green Award Plan van Aanpak [NAAM BEDRIJF] Opgesteld door: Versie: Voorwoord Dit is het format voor het Plan van Aanpak dat nodig is voor het behalen van de Lean &

Nadere informatie

Klimaat Voetafdruk Hogeschool Leiden

Klimaat Voetafdruk Hogeschool Leiden Hogeschool Leiden Rapportage aan Franziska Brouwer Ed van Oudheusden Peter Wiers- Climate Partners/ PWAdvies AnneMarie Calon- Work on Progress Yann Arthus Bertrand: Earth from the Air 8 juni 2010 Kunnen

Nadere informatie

Periodieke rapportage [2016, eerste helft]

Periodieke rapportage [2016, eerste helft] Periodieke rapportage [2016, eerste helft] Inhoud 1 Inleiding... 2 2 Basisgegevens... 3 2.1 Beschrijving van de organisatie... 3 2.2 Verantwoordelijkheden... 3 2.3 Referentiejaar... 3 2.4 Rapportageperiode...

Nadere informatie