Casus Seksuele handelingen als zorgvraag: directe aanpassing beroepscode?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Casus Seksuele handelingen als zorgvraag: directe aanpassing beroepscode?"

Transcriptie

1 Casus Seksuele handelingen als zorgvraag: directe aanpassing beroepscode? 1. Inleiding In de media was de afgelopen weken uitgebreid aandacht voor de casus van de studente verpleegkunde die geacht werd als onderdeel van haar taak een zorgvrager ook seksueel te bevredigen (af te trekken). Naar aanleiding van deze casus is NU 91 een campagne gestart (Hier trek ik mijn grens) om meer gevallen boven tafel te krijgen en om dit probleem aan te pakken. NU 91 zoekt die aanpak onder meer in een vraag om wetgeving, waarin het stellen van de vraag aan de professional om seksuele handelingen te verrichten verboden wordt. In een gesprek met de directeur van V&VN heeft NU 91 ook aangegeven dat zij vindt dat de Nationale Beroepscode van Verpleegkundigen en Verzorgenden aangepast moet worden. In de beroepscodes voor artsen en psychologen zijn betere formuleringen te vinden. De vraag is daarom: Is het wenselijk om de beroepscode direct aan te passen naar aanleiding van deze casus? 2. Reactie Commissie Ethiek De Commissie Ethiek is van mening: - dat het niet wenselijk of nodig is om de Nationale Beroepscode direct aan te passen naar aanleiding van de casus seksuele handelingen als zorgvraag ; - dat het wenselijk is om een uitgebreide toelichting te maken bij het relevante artikel (2.12) uit de Nationale Beroepscode (zoals de KNMG heeft gedaan voor de artsen); - dat te zijner tijd bij een herziening van de Nationale Beroepscode nagegaan moet worden of aanpassing van de toelichting bij artikel 2.12 nodig is (uitbreiding met bolletje dat seksuele handelingen niet verricht mogen worden). 3. Toelichting bij de reactie van de Commissie Ethiek De Commissie Ethiek geeft eerst een uitgebreidere beschrijving van de casus. Daarna gaat zij in op de relevante artikelen uit de beroepscodes verpleegkundigen en verzorgenden, van artsen en van psychologen. 3.1 De casus Een studente verpleegkunde (HBO-V) zoekt een bijbaantje en kan aan de slag bij de thuiszorg. Zij komt samen met een verzorgende bij een zorgvrager, die een persoonsgebonden budget (pgb) heeft. Het blijkt dat het de bedoeling is dat ze als onderdeel van de zorg de zorgvrager seksueel bevredigt (aftrekt). De verzorgende met wie de studente meeloopt doet het voor. Met steunen en kreunen komt de zorgvrager klaar in de hand van de verzorgende. Zij heeft er geen moeite mee en vindt het bij haar taak horen. De 1/6

2 zorgvrager zegt dat al degenen (vrouwen) die hem verzorgen (en dat zijn er zeven) dat doen. En ja, een volgende dag doet de volgende verzorgende het ook. De studente heeft de zorgvrager nog gevraagd of hij ook aan een escortservice gedacht heeft. Daar heeft de zorgvrager in het verleden wel gebruik van gemaakt, maar dat was duur en bovendien moest hij een condoom om. De zorgvrager op zijn beurt heeft de studente gevraagd of zij weet dat ze een beroepscode heeft en dat er niets van wat er bij de zorgvrager gebeurt naar buiten mag komen. De studente denkt erover na. Ze wil dit eigenlijk niet doen, maar wordt door de houding van de verzorgenden aan het twijfelen gebracht. Ze komt echter tot de conclusie dat zij dit niet gaat doen. Zij vindt dit niet bij haar taak horen. Het maakt geen onderdeel uit van haar opleiding. Daarop krijgt ze van de zorgvrager te horen dat ze dan niet geschikt voor haar werk is. Dit is (onderdeel van) zijn zorgvraag en zij heeft die zorg maar te leveren. Ze wordt ontslagen door de zorgvrager. De studente laat het er niet bij zitten. Ze doet aangifte bij de politie en stapt naar NU 91, vakbond van verpleegkundigen en verzorgenden. 3.2 Wat zegt de Nationale Beroepscode van Verpleegkundigen en Verzorgenden over de casus? Het relevante artikel uit de Nationale Beroepscode van Verpleegkundigen en Verzorgenden (V&VN, NU 91, 2007) is artikel Dit artikel luidt: 2.12 Als verpleegkundige/verzorgende neem ik in mijn relatie met de zorgvrager professionele grenzen in acht. Dat betekent met name dat ik geen misbruik maak van een afhankelijke positie van de zorgvrager dat ik geen seksuele relatie aan ga met de zorgvrager (toelichting over aannemen cadeautjes en dergelijke) dat ik aan de zorgvrager mijn eigen grenzen duidelijk maak dat ik hulp vraag bij collega s of leidinggevenden indien de professionele grenzen dreigen te vervagen Op zich zegt het artikel zelf al wat je als verpleegkundige of verzorgende moet doen, namelijk je professionele grenzen in acht nemen. Het verrichten van seksuele handelingen, ook al zijn die geformuleerd als zorgvraag, behoren niet tot de professionele beroepsuitoefening van verpleegkundigen en verzorgenden. Als dat wel zo zou zijn, zou er in leerboeken en tijdens de opleiding aandacht aan besteed worden opdat de verpleegkundigen en verzorgenden over de juiste vaardigheden en competenties op dit vlak zouden beschikken bij afronding van hun opleiding (en niet alleen om mannen aan hun gerief te helpen, maar ook vrouwen). De bolletjes geven een nadere toelichting over waaraan je bij dit artikel kunt denken. Daarin staat expliciet genoemd dat je als verpleegkundige of verzorgende geen seksuele relatie aangaat met de zorgvrager. Dat 2/6

3 betekent vanzelfsprekend ook dat je als verpleegkundige of verzorgende geen seksuele toenaderingspogingen doet naar een zorgvrager of op toenaderingspogingen van een zorgvrager ingaat. Deze fase gaat vooraf aan het ontstaan van een relatie. Uit deze toelichting bij het artikel kun je opmaken dat seksualiteit binnen een zorgrelatie geen plaats heeft. In de casus is echter geen sprake van een seksuele relatie. De zorgvrager heeft zijn seksuele behoefte als zorgvraag geformuleerd. De verpleegkundige of verzorgende wordt dus aangesproken in zijn/haar rol als zorgverlener. Uiteraard kan een zorgvrager alles aan een zorgverlener vragen, maar het is aan de zorgverlener om duidelijk te maken wat op het gebied van de beroepsuitoefening ligt; om duidelijk te maken waar de professionele grenzen liggen. Dit is wat artikel 2.12 aangeeft. Bij die grenzen gaat het om meer dan om de persoonlijke grenzen van de verpleegkundige of verzorgende. Het verrichten van seksuele handelingen als antwoord op een zorgvraag ligt buiten de professionele grenzen van de beroepsuitoefening, zoals hierboven als gesteld is. 3.3 Wat zeggen de Gedragsregels voor artsen? Het relevante artikel uit de Gedragsregels voor artsen (KNMG, 2002) is artikel II.11: II.11 De arts dringt niet verder door tot de privé-sfeer van de patiënt dan in het kader van de hulpverlening noodzakelijk is. De arts onthoudt zich van contacten van seksuele aard binnen de hulpverlening. Verbale of lijfelijke intimiteiten zijn niet toegestaan. In dit artikel lezen we dat de arts zich onthoudt van contacten van seksuele aard binnen de hulpverlening en van verbale of lijfelijke intimiteiten. Wat contacten van seksuele aard en verbale of lijfelijke intimiteiten inhouden staat niet in de gedragsregels. Omdat het onderwerp seksualiteit toch voor problemen zorgt, heeft de KNMG artikel II.11 van een uitgebreide toelichting voorzien in de uitgave Seksueel contact tussen arts en patiënt: Het mag niet, het mag nooit (KNMG, 2000). Uit deze nadere toelichting bij het artikel uit de gedragsregels blijkt dat het bij seksuele contacten en lijfelijke intimiteiten onder meer gaat om zoenen, het aanraken van genitaliën of borsten in het kader van seksuele opwinding, coïtus en andere vormen van penetratie, maar ook patiënten zich onnodig laten uitkleden, onnodig onderzoek doen aan borsten of genitaliën, of het doen van inwendig onderzoek zonder het gebruik van handschoenen. En dan is er nog de seksuele aantrekkingskracht en verliefdheid. Deze korte opsomming van voorbeelden maakt duidelijk dat het bij het artikel gaat om handelingen van de arts, al dan niet berustend op seksuele opwinding, aantrekkingskracht of verliefdheid, ten opzichte van zijn patiënt (of zijn reactie op gevoelens van de patiënt). De toelichting geeft aan wat onder lijfelijke intimiteiten moet worden verstaan. Toch is de uitdrukking ongelukkig. Als je als patiënt een gezondheidsprobleem hebt in/bij je geslachtsorganen, zal de dokter toch dat gebied moeten bekijken. Zelfs al doet hij dat keurig volgens de regels met handschoenen aan, dan nog kun je dit als patiënt ervaren als een lijfelijke intimiteit. Niet omdat de arts je seksueel benadert, maar 3/6

4 omdat je de arts een deel van je lichaam moet laten bekijken en/of betasten dat je niet aan iedereen zou toestaan. Zo kun je het wassen van de geslachtsdelen van een zorgvrager door een verpleegkundige of verzorgende ook als een lijfelijke intimiteit zien. De term lijfelijke intimiteit is daarom niet eenduidig genoeg om duidelijkheid te geven over wat wel of niet zou mogen. 3.4 Wat zegt de Beroepscode voor psychologen? De Beroepscode voor psychologen (Nederlands Instituut van Psychologen, 2007) heeft een paar artikelen die gaan over seksualiteit in de relatie tussen psycholoog en cliënt. Die artikelen luiden als volgt: III Geen seksuele gedragingen ten opzichte van de cliënt De psycholoog onthoudt zich van seksuele toenadering ten opzichte van zijn cliënt en gaat niet in op dergelijke toenaderingen van diens kant. Hij onthoudt zich van gedragingen die seksueel getint zijn of in het algemeen als zodanig kunnen worden opgevat. III Geen seksuele relatie met de cliënt De psycholoog gaat met zijn cliënt geen seksuele relatie aan tijdens de professionele relatie, of direct aansluitend daaraan. Ook nadien is hij daarin terughoudend. Hetzelfde geldt voor relaties met andere betrokkenen, waarbij sprake is van een aanzienlijk machtsverschil of grote afhankelijkheid, zoals studenten of supervisanten. Ook voor deze artikelen lijkt te gelden dat het gaat om gedragingen die uitgaan van de psycholoog, al dan niet berustend op seksuele opwinding, aantrekkingskracht of verliefdheid, ten opzichte van de cliënt, die zich daardoor geïntimideerd of bedreigd zou kunnen voelen. Dat de positie van de zorgverlener ten opzichte van de zorgvrager het uitgangspunt is zou je kunnen opmaken uit het aansluitende artikel uit de Beroepscode voor Psychologen, namelijk III Dit artikel verwijst naar een mogelijke onevenredige betekenis van de voorgaande professionele relatie bij de ontstane seksuele relatie. In relatie tot de casus lijkt artikel III het meest aangewezen om te gebruiken voor de casus, met name de tweede zin: 'Hij onthoudt zich van gedragingen die seksueel getint zijn of in het algemeen als zodanig kunnen worden opgevat.'indien een vergelijkbare tekst opgenomen zou worden in de Nationale 1 Artikel III luidt: Bij het aangaan van een persoonlijke relatie na het beëindigen van de professionele relatie, vergewist de psycholoog zich ervan dat de voorgaande professionele relatie geen onevenredige betekenis meer heeft. Als het hierbij gaat om een seksuele relatie is de psycholoog er verantwoordelijk voor dat hij desgevraagd kan aantonen dat hij bij het aangaan van deze relatie alle zorgvuldigheid in acht genomen heeft, die van het als professioneel psycholoog verwacht mag worden. 4/6

5 Beroepscode van Verpleegkundigen of Verzorgenden zou de tekst bij een toelichtend bolletje bij artikel 2.12 luiden: dat ik mij onthoud van gedragingen die seksueel getint zijn of in het algemeen als zodanig kunnen worden opgevat. Het is echter de vraag of deze toevoeging in de Nationale Beroepscode de verpleegkundigen en verzorgenden meer houvast zou bieden. Het kader van dit artikel zijn gedragingen die van de verpleegkundige of verzorgende uitgaan. Daar gaat het in de casus echter niet om, maar om seksuele handelingen als zorgvraag. De verpleegkundige of verzorgende heeft ook als uitgangspunt dat zij in de zorgverlening de belangen van de zorgvrager centraal stelt (art. 2.2). Zij zou zich nog steeds af kunnen vragen wat zij nu moet doen. Met andere woorden: net als de zin uit de gedragsregels voor artsen is deze zin uit de beroepscode van psychologen is niet voldoende eenduidig. 4. Conclusie 4.1 Directe aanpassing van de Nationale Beroepscode niet nodig en niet wenselijk Op basis van de vergelijking van de artikelen uit de Nationale Beroepscode van Verpleegkundigen en Verzorgenden, de Gedragsregels voor artsen en de Beroepscode voor Psychologen komt de Commissie Ethiek tot de conclusie dat het niet nodig en niet wenselijk is om de Nationale Beroepscode van Verpleegkundigen en Verzorgenden direct aan te passen naar aanleiding van de casus seksuele handelingen als zorgvraag. Directe aanpassing niet nodig Een directe aanpassing is niet nodig omdat artikel 2.12 van de Nationale Beroepscode op zich voldoende houvast biedt om te beoordelen dat een verpleegkundige of verzorgende het verrichten van seksuele handelingen bij een zorgvrager als antwoord op zijn zorgvraag niet tot haar takenpakket moet rekenen. Het staat weliswaar niet expliciet in dit artikel, maar valt wel uit de formulering op te maken. Het artikel zegt namelijk dat de verpleegkundige/verzorgende in haar relatie met de zorgvrager professionele grenzen in acht neemt. De Gedragsregels voor artsen en de Beroepscode voor psychologen bieden op dit punt niet vanzelfsprekend meer duidelijkheid. Voor beide codes geldt dat de artikelen vooral geschreven zijn vanuit de gedachte dat de arts of psycholoog (on)gewild misbruik van zijn positie zou kunnen maken. Verder zijn de zinnen uit deze codes, die aanknopingspunten zouden kunnen bieden om een grens aan te geven aan handelingen die door een verpleegkundige of verzorgende in het kader van de zorgverlening verricht worden, niet eenduidig of helder genoeg. Directe aanpassing niet wenselijk Daarmee komen we bij het oordeel dat een aanpassing van de Nationale Beroepscode op dit moment ook niet wenselijk is. De Nationale Beroepscode van Verpleegkundigen en Verzorgenden vormt een leidraad is bij het omgaan met ethische vragen en problemen in de beroepsuitoefening. De beroepscode bevat algemene artikelen, waarbij met behulp van bolletjes is aangegeven waaraan je bij een bepaald artikel 5/6

6 kunt/moet denken. De opsomming bij de bolletjes is niet uitputtend. Dat kan ook niet. Het is onmogelijk om alle situaties, die zich in de praktijk kunnen voordoen te vangen in artikelen of toelichtende bolletjes in de beroepscode. Dat moet je ook niet proberen, omdat je daarmee ook geen recht zou doen aan de complexiteit en contextgebondenheid van de praktijk. Verder is het de vraag of de beroepscode per se de aangewezen plaats is om de grenzen van de professionele beroepsuitoefening aan te geven. Om die grenzen aan te geven lijkt het beroepsprofiel een meer aangewezen instrument. Dat maakt dat iedere roep om aanpassing van de beroepscode naar aanleiding van een specifiek casus heel zorgvuldig en met enige terughoudendheid bekeken moet worden. Van tijd tot tijd zal een beroepscode weliswaar herzien moeten worden, maar hij moet ook geruime tijd mee kunnen gaan en niet bij iedere casus herzien worden. 4.2 Uitgebreide toelichting bij artikel 2.12 wenselijk De Commissie Ethiek erkent dat omgaan met aspecten van seksualiteit in de beroepspraktijk, zoals de vraag uit de casus, voor verpleegkundigen en verzorgenden heel lastig kan zijn. Zij is daarom van mening dat een toelichting bij artikel 2.12 en een nadere verkenning van het thema seksuele handelingen als zorgvraag verpleegkundigen en verzorgenden meer handvatten kan bieden dan (alleen) een aanpassing van artikel 2.12 uit de Nationale Beroepscode. In de toelichting kan ingegaan worden op de zorgvraag in relatie tot de grenzen van de beroepsuitoefening; op de persoonlijke en beroepsmatige verantwoordelijkheid van de verpleegkundige en verzorgende en de verhouding daartussen; op wat wel van een verpleegkundige en verzorgende verwacht mag worden in het kader van omgaan met aspecten van seksualiteit van/bij zorgvragers en dergelijke. Een goede omgang met het thema aspecten van seksualiteit vraagt om uitgebreide aandacht voor verschillende aspecten. Daarvoor is een beroepscode niet geschikt. 4.3 Bij herziening van de Nationale Beroepscode nagaan of aanpassing van artikel 2.12 wenselijk is Indien de Nationale Beroepscode vanwege maatschappelijke en beroepsmatige ontwikkelingen op verschillende punten aan herziening toe is, kan ook gekeken worden of het zinvol is om over het verrichten van seksuele handelingen door verpleegkundigen en verzorgenden een toelichtend bolletje op te nemen bij artikel /6

Zingeving/Ethiek. Lisanne Koopman VR3 B1B Hogeschool van Amsterdam 25-1-2011

Zingeving/Ethiek. Lisanne Koopman VR3 B1B Hogeschool van Amsterdam 25-1-2011 2011 Zingeving/Ethiek Lisanne Koopman VR3 B1B Hogeschool van Amsterdam 25-1-2011 Inhoud Casus: seksuele handelingen in de zorg... 3 1. Zingevingsvragen... 3 2. Een moreel dilemma en de onderliggende waarden..3

Nadere informatie

Over een relatie met een (ex-)zorgvrager. Aanvulling bij Omgaan met aspecten van seksualiteit tijdens de beroepsuitoefening

Over een relatie met een (ex-)zorgvrager. Aanvulling bij Omgaan met aspecten van seksualiteit tijdens de beroepsuitoefening Over een relatie met een (ex-)zorgvrager Aanvulling bij Omgaan met aspecten van seksualiteit tijdens de beroepsuitoefening 1 Inleiding In 2011 heeft de V&VN Commissie Ethiek de notitie Omgaan met aspecten

Nadere informatie

Omgaan met aspecten van seksualiteit tijdens de beroepsuitoefening

Omgaan met aspecten van seksualiteit tijdens de beroepsuitoefening Omgaan met aspecten van seksualiteit tijdens de beroepsuitoefening 1. Inleiding Tijdens je beroepsuitoefening kun je als verpleegkundige of verzorgende op verschillende manieren met aspecten van seksualiteit

Nadere informatie

Het goede GOED doen. Gerda van Brummelen - adviseur vereniging. 3 juli 2014 Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland

Het goede GOED doen. Gerda van Brummelen - adviseur vereniging. 3 juli 2014 Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland Het goede GOED doen Gerda van Brummelen - adviseur vereniging inhoud Professionele standaard Individuele professionaliteit Niet pluis gevoel Pak je invloed Professionele standaard Professionele standaard

Nadere informatie

Het goede GOED doen. Gerda van Brummelen - adviseur vereniging. 9 december 2014 Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland

Het goede GOED doen. Gerda van Brummelen - adviseur vereniging. 9 december 2014 Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland Het goede GOED doen Gerda van Brummelen - adviseur vereniging V&VN Beroepsvereniging >60.000 leden, grootste beroepsvereniging Alle sectoren, alle transities Beroepsontwikkeling Wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Gedragsregels ter voorkoming van ongewenste intimiteiten

Gedragsregels ter voorkoming van ongewenste intimiteiten 2016 Gedragsregels ter voorkoming van ongewenste intimiteiten VV DE TREFFER 16 17-08-2016 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Wat verstaan we onder ongewenste intimiteiten? 3 3. Machtsverschillen 3 4. De verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Eed van Verpleegkundigen en Verzorgenden

Eed van Verpleegkundigen en Verzorgenden Eed van Verpleegkundigen en Verzorgenden 1/6 Eed van Verpleegkundigen en Verzorgenden Ik zweer / beloof dat ik mijn beroep als verpleegkundige/verzorgende * op een verantwoorde en betrouwbare wijze zal

Nadere informatie

Gedragscode voor ambtsdragers en kerkelijke werkers in de Nederlands Gereformeerde Kerken.

Gedragscode voor ambtsdragers en kerkelijke werkers in de Nederlands Gereformeerde Kerken. Gedragscode voor ambtsdragers en kerkelijke werkers in de Nederlands Gereformeerde Kerken. 1. Inleiding Deze gedragscode is opgesteld op verzoek van de Landelijke Vergadering van de Nederlands Gereformeerde

Nadere informatie

Beroepscode doktersassistent. Nederlandse Vereniging van Doktersassistenten

Beroepscode doktersassistent. Nederlandse Vereniging van Doktersassistenten Beroepscode doktersassistent Nederlandse Vereniging van Doktersassistenten Beroepscode Doktersassistent Wat is een beroepscode? Een beroepscode bevat ethische en praktische normen en waarden van het beroep.

Nadere informatie

1. De begeleider moet zorgen voor een omgeving en een sfeer waarbinnen de sporter zich veilig voelt (om te bewegen).

1. De begeleider moet zorgen voor een omgeving en een sfeer waarbinnen de sporter zich veilig voelt (om te bewegen). Gedragsregels ter preventie van seksuele intimidatie in de sport NOC*NSF heeft ter preventie van seksuele intimidatie in de sport een aantal gedragsregels opgesteld. Deze gedragsregels zijn van belang

Nadere informatie

Beleidsnotitie intimiteit en seksualiteit. - Gedragscode medewerkers. - Richtlijn Omgangsvormen SGL. - Huisregels WBC en AC. - Agressiebeleidsplan

Beleidsnotitie intimiteit en seksualiteit. - Gedragscode medewerkers. - Richtlijn Omgangsvormen SGL. - Huisregels WBC en AC. - Agressiebeleidsplan Titel Beleidsnotitie intimiteit en seksualiteit Samenhang met andere documenten - Gedragscode medewerkers - Richtlijn Omgangsvormen SGL - Huisregels WBC en AC - Agressiebeleidsplan - Beleidsnotitie Privacy

Nadere informatie

Notitie NOC/NSF Gedragsregels Omgaan met pupillen; n.a.v. KNHB, december 2016

Notitie NOC/NSF Gedragsregels Omgaan met pupillen; n.a.v. KNHB, december 2016 Notitie NOC/NSF Gedragsregels Omgaan met pupillen; n.a.v. KNHB, december 2016 NOC*NSF heeft ter preventie van seksuele intimidatie in de sport een aantal gedragsregels opgesteld. De gedragsregels zijn

Nadere informatie

Ingangsdatum: van 5 Status : definitief Revisiedatum: juni 2015 GEDRAGSCODE

Ingangsdatum: van 5 Status : definitief Revisiedatum: juni 2015 GEDRAGSCODE Ingangsdatum: 12-6-2010 1 van 5 GEDRAGSCODE Inleiding De leden van de Nederlandse Vereniging van leraren in de F.M. Alexander Techniek (NeVLAT) zijn de hiernavolgende gedragscode overeengekomen. Deze gedragscode

Nadere informatie

TBN - Beroepscode Tarotprofessional

TBN - Beroepscode Tarotprofessional De Tarot Beroepsvereniging Nederland zet zich in voor de belangen van tarotprofessionals in Nederland. De bij de Tarot beroepsvereniging aangesloten leden werken door het hele land. Door opleiding en nascholing

Nadere informatie

Volleybal - Vereniging TAURUS

Volleybal - Vereniging TAURUS Volleybal - Vereniging TAURUS Auteur: Tonneke de Rooij en Ton van der Spek (vertrouwenscontactpersoon Taurus) Titel: Pagina 1 van 5 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Gedragsregels van NOC*NSF 3. Gedrag binnen

Nadere informatie

Gedragsregels Seksuele Intimidatie

Gedragsregels Seksuele Intimidatie Gedragsregels Seksuele Intimidatie Versie februari 2015 Gedragsregels seksuele intimidatie NOC*NSF heeft ter preventie van seksuele intimidatie in de sport een aantal gedragsregels opgesteld. Deze gedragsregels

Nadere informatie

Beroepscode voor badmintontrainers

Beroepscode voor badmintontrainers Inleiding De beroepscode is een kwaliteitstoets van de beroepsuitoefening voor de trainers/coaches; biedt een legitimatie van het beroepshandelen; maakt voor de sporters duidelijk wat zij mogen verwachten;

Nadere informatie

Toelichting voorbeeld gedragscode

Toelichting voorbeeld gedragscode Vereniging Nederlandse Organisaties Vrijwilligerswerk Toelichting voorbeeld gedragscode Preventie Seksueel Misbruik Vrijwillig Jeugdwerk Catharijnesingel 47 T 030 789 20 10 algemeen@nov.nl Postbus 19129

Nadere informatie

Seksueel contact tussen arts en patiënt: Het mag niet, het mag nooit.

Seksueel contact tussen arts en patiënt: Het mag niet, het mag nooit. V.09 Seksueel contact tussen arts en patiënt: Het mag niet, het mag nooit. 1 Inleiding De KNMG geeft met haar gedragsregels richtlijnen voor de arts. Deze richtlijnen gelden niet alleen, maar wel in het

Nadere informatie

Gedragscode voor verzekeringsartsen werkzaam voor de uitvoeringsinstellingen SV

Gedragscode voor verzekeringsartsen werkzaam voor de uitvoeringsinstellingen SV Gedragscode voor verzekeringsartsen werkzaam voor de uitvoeringsinstellingen SV Inleiding Van iedere professional wordt gevraagd dat hij de waarden die hij in zijn beroep dient, en de daaraan ten grondslag

Nadere informatie

Sociale media & beroepsgeheim

Sociale media & beroepsgeheim Sociale media & beroepsgeheim Monique Roedoe (Hoofd Communicatie & Marketing V&VN) LinkedIn Twitter Sociale media Twitter Facebook LinkedIn Handreiking Hoe gebruik je sociale media op een verantwoorde

Nadere informatie

Beroepscode OND. Verpleging en verzorging

Beroepscode OND. Verpleging en verzorging Beroepscode OND Verpleging en verzorging Inleiding Wat is een beroepscode? Een beroepscode bevat ethische en praktische normen en waarden van het beroep. Omdat verpleegkundigen en verzorgenden een belangrijke

Nadere informatie

Machtsverschillen. De verantwoordelijkheid van de begeleider

Machtsverschillen. De verantwoordelijkheid van de begeleider 1. Preventie ongewenste omgangsvormen 1 HVA heeft ter preventie van ongewenste omgangsvormen en seksuele intimidatie in de sport een aantal gedragsregels opgesteld. Deze gedragsregels zijn van belang voor

Nadere informatie

Beleid omtrent gedrag HBV-Vianen Vooruit (uitgeklede versie)

Beleid omtrent gedrag HBV-Vianen Vooruit (uitgeklede versie) Datum: 12 mei 2017 Van: Bestuur HBV en Vianen Vooruit Versie: 1.0 Light Beleid omtrent gedrag HBV-Vianen Vooruit (uitgeklede versie) 1. Inleiding: Een onderdeel van de samenwerking tussen jeugdafdelingen

Nadere informatie

HOOFDSTUK 7. GEDRAGSREGELS

HOOFDSTUK 7. GEDRAGSREGELS INHOUDSOPGAVE 7.0. ALGEMENE BEPALINGEN... 2 7.0.01. Begripsbepalingen... 2 7.0.02. Werkingsgebied... 2 7.0.03. Beroepscode NLcoach... 2 7.0.04. Overtredingen... 2 7.1. VOOR BEGELEIDERS... 3 7.1.01. Omgeving

Nadere informatie

Veilig Sporten bij Reddingsbrigade Voerendaal

Veilig Sporten bij Reddingsbrigade Voerendaal Veilig Sporten bij Reddingsbrigade Voerendaal 7 maart 2016 Inleiding De afgelopen jaren is het zwemonderwijs meermaals in het nieuws verschenen vanwege ongewenste seksuele intimiteiten. Reddingsbrigade

Nadere informatie

GEDRAGSREGELS TRAINERS EN BEGELEIDERS VAN TURNERS BIJ TENSOR TURNEN WEERT

GEDRAGSREGELS TRAINERS EN BEGELEIDERS VAN TURNERS BIJ TENSOR TURNEN WEERT GEDRAGSREGELS TRAINERS EN BEGELEIDERS VAN TURNERS BIJ TENSOR TURNEN WEERT TOELICHTING Omgangsregels kunnen gezien worden als algemene uitgangspunten voor gedrag. In de sport is de relatie tussen de trainer

Nadere informatie

231233_noc_sexint_broch_gedragr :16 Pagina 1. Preventie van seksuele intimidatie in de sport

231233_noc_sexint_broch_gedragr :16 Pagina 1. Preventie van seksuele intimidatie in de sport 231233_noc_sexint_broch_gedragr 20-06-2003 09:16 Pagina 1 Preventie van seksuele intimidatie in de sport 1 231233_noc_sexint_broch_gedragr 20-06-2003 09:16 Pagina 2 Gedragsregels ter preventie van seksuele

Nadere informatie

Protocol Vertrouwenscommissie RC Zwolle 2016

Protocol Vertrouwenscommissie RC Zwolle 2016 1 Inhoud 1. Vertrouwenscommissie RC Zwolle... 3 2. Geheimhouding... 3 3. Wanneer inschakelen vertrouwenscommissie?... 4 4. Verklaring Omtrent Gedrag (VOG)... 5 5. Bijlagen... 6 Bijlage 1. Gedragsregels

Nadere informatie

Wat doet NIM Maatschappelijk Werk?

Wat doet NIM Maatschappelijk Werk? Wat doet NIM Maatschappelijk Werk? Hulp, informatie en advies voor iedereen die het nodig heeft Bij NIM Maatschappelijk Werk kan iedereen die het nodig heeft (in Nijmegen en de regio) aankloppen voor gratis

Nadere informatie

Bijlage: gedragsregels conform artikel 20 Huishoudelijk reglement S.V.Z.

Bijlage: gedragsregels conform artikel 20 Huishoudelijk reglement S.V.Z. I 28 maart 2012 Bijlage: gedragsregels conform artikel 20 Huishoudelijk reglement S.V.Z. INHOUDSOPGAVE 20.0. ALGEMENE BEPALINGEN I 20.0.01. Begripsbepalingen II 20.0.02. Werkingsgebied 20.1. GEDRAGSREGELS

Nadere informatie

%&& '() % & "! ' #( #" )& ##, "* #+ # # +, #! -.& +" */ 0,1++ 5 +!!2 678 +!!2 678 -" "(. 9.6 9-+ "" 03 1- * & -!

%&& '() % & ! ' #( # )& ##, * #+ # # +, #! -.& + */ 0,1++ 5 +!!2 678 +!!2 678 - (. 9.6 9-+  03 1- * & -! !" #$! "# $" %&& '() *+($ % & "! ' #( #" )& ##, "* #+ # # +, #! -.& +" */ 0,1++ *23+ 4+ 5 +!!2 678 +!!2 678 -" "(. 9.6 9-+ "" 03 1- "#:- * & -! 5/23/2008 , &'&+'! & -&%**!*!.!!($$)! *! &&'&+/*-!.* '+!!!

Nadere informatie

Protocol seksueel misbruik

Protocol seksueel misbruik Protocol seksueel misbruik Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Begripsomschrijvingen... 3 2.1 Seksuele intimidatie en seksueel misbruik... 3 2.2 Medewerkers... 3 2.3 Ouders... 4 2.4 Reikwijdte... 4 3 Verbodsbepaling

Nadere informatie

Dit reglement bestaat uit: - De definities en gedragsregels - Het aannamebeleid vrijwilligers - De vertrouwenspersoon en te volgen procedure

Dit reglement bestaat uit: - De definities en gedragsregels - Het aannamebeleid vrijwilligers - De vertrouwenspersoon en te volgen procedure Reglement Seksuele intimidatie Groen Geel Dit reglement bestaat uit: De definities en gedragsregels Het aannamebeleid vrijwilligers De vertrouwenspersoon en te volgen procedure I. Definities en gedragsregels

Nadere informatie

Palliatieve zorg: Ethiek

Palliatieve zorg: Ethiek Palliatieve zorg: Ethiek Hogeschool van Amsterdam Naam: Lauri Linn Konter Studentnr: 500642432 Klas: Lv12-2E2 Jaar: 2012-2013 Docent: P. Vleugels Inhoudsopgave Inleiding Blz: 3 Omschrijving praktijksituatie

Nadere informatie

doen gedragsregels van PSW

doen gedragsregels van PSW doen laten gedragsregels van PSW Inhoud1. Inleiding 2. De Taak 3. Gedragsregels 4. Werken met dit boekje 1 1. Inleiding Algemeen Werken bij PSW Stichting Pedagogisch Sociaal Werk Midden-Limburg betekent

Nadere informatie

DE GEDRAGSCODE VAN DE PRAKTISCHE GGZ (SEPTEMBER 2014)

DE GEDRAGSCODE VAN DE PRAKTISCHE GGZ (SEPTEMBER 2014) DE GEDRAGSCODE VAN DE PRAKTISCHE GGZ (SEPTEMBER 2014) DE VIER ETHISCHE BASISPRINCIPES VAN DE GEDRAGSCODE Verantwoordelijkheid, integriteit, respect en deskundigheid zijn de vier ethische basisprincipes

Nadere informatie

GEDRAGSCODE (vrijwillige) medewerkers Veel grenzen in het contact tussen (vrijwillige) medewerkers en minderjarige of verstandelijk beperkte

GEDRAGSCODE (vrijwillige) medewerkers Veel grenzen in het contact tussen (vrijwillige) medewerkers en minderjarige of verstandelijk beperkte GEDRAGSCODE (vrijwillige) medewerkers Veel grenzen in het contact tussen (vrijwillige) medewerkers en minderjarige of verstandelijk beperkte deelnemers ( te noemen Deelnemer) aan de activiteiten van de

Nadere informatie

Gedragscode voor leidinggevenden in kerken, gemeenten en organisaties

Gedragscode voor leidinggevenden in kerken, gemeenten en organisaties Gedragscode voor leidinggevenden in kerken, gemeenten en organisaties Waarom een Gedragscode? De Bijbel laat er geen misverstand over bestaan dat zij die geroepen zijn leiding te geven, een grote verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Gedragsregels ter preventie van seksuele intimidatie in de sport

Gedragsregels ter preventie van seksuele intimidatie in de sport Gedragsregels ter preventie van seksuele intimidatie in de sport Bron: KNHB en NOC*NSF NOC*NSF heeft ter preventie van seksuele intimidatie in de sport een aantal gedragsregels opgesteld. Deze gedragsregels

Nadere informatie

GEDRAGSCODE VOOR BEGELEIDERS BIJ S.V. OEVERZWALUWEN

GEDRAGSCODE VOOR BEGELEIDERS BIJ S.V. OEVERZWALUWEN GEDRAGSCODE VOOR BEGELEIDERS BIJ S.V. OEVERZWALUWEN 1 GEDRAGSCODE VOOR BEGELEIDERS BIJ S.V. OEVERZWALUWEN. De gedragscode geeft regels en aanbevelingen waaraan begeleiders zich in hun dagelijkse werk dienen

Nadere informatie

OMGAAN MET GEWETENSBEZWAREN: WIE MOET DE GEVOLGEN DRAGEN?

OMGAAN MET GEWETENSBEZWAREN: WIE MOET DE GEVOLGEN DRAGEN? 1 OMGAAN MET GEWETENSBEZWAREN: WIE MOET DE GEVOLGEN DRAGEN? 1. Inleiding Verpleegkundigen en verzorgenden (in opleiding) kunnen vanuit hun levensovertuiging of persoonlijke waarden en normen gewetensbezwaren

Nadere informatie

Kijk, zo en zo gaat het beter, voel je wel?

Kijk, zo en zo gaat het beter, voel je wel? Kijk, zo en zo gaat het beter, voel je wel? Wat is seksuele intimidatie? Sporten is heerlijk! Je kunt er al je energie in kwijt. Het is vaak spannend en gezellig en je voelt je er goed door. Maar soms

Nadere informatie

V.V. Ter Leede Seksuele Intimidatie

V.V. Ter Leede Seksuele Intimidatie V.V. Ter Leede Seksuele Intimidatie Weerbare sporters in een veilige vereniging Machtsmisbruik en seksuele intimidatie in de sportvereniging Sporten is leuk. Met zijn allen proberen we de sfeer in onze

Nadere informatie

Thuiszorg die bij ú past

Thuiszorg die bij ú past Thuiszorg die bij ú past www.evitazorg.nl Evita, thuiszorg die bij ú past Evita Zorg is een organisatie die professionele zorg en ondersteuning aan huis biedt. Volgens onze visie vraagt thuiszorg altijd

Nadere informatie

Uitspraak: 7 april 2015 HET REGIONAAL TUCHTCOLLEGE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG TE EINDHOVEN

Uitspraak: 7 april 2015 HET REGIONAAL TUCHTCOLLEGE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG TE EINDHOVEN Uitspraak: 7 april 2015 HET REGIONAAL TUCHTCOLLEGE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG TE EINDHOVEN heeft het volgende overwogen en beslist omtrent de op 12 november 2014 binnengekomen klacht van: [A] wonende te [B]

Nadere informatie

Beroepscode Beroepsvereniging van cliëntondersteuners voor mensen met een beperking

Beroepscode Beroepsvereniging van cliëntondersteuners voor mensen met een beperking Beroepscode Beroepsvereniging van cliëntondersteuners voor mensen met een beperking 1 VOORWOORD Met trots presenteert de Beroepsvereniging van cliëntondersteuners voor mensen met een beperking (BCMB) de

Nadere informatie

Of niet? Dat moet kunnen! Houding, afspraken en grenzen op het gebied van seksualiteit, relaties en lichaamsbeleving van cliënten

Of niet? Dat moet kunnen! Houding, afspraken en grenzen op het gebied van seksualiteit, relaties en lichaamsbeleving van cliënten Dat moet kunnen! Of niet? Houding, afspraken en grenzen op het gebied van seksualiteit, relaties en lichaamsbeleving van cliënten Stichting Pedagogisch Sociaal Werk Midden- en Noord-Limburg (PSW) Aan de

Nadere informatie

ROC LEEUWENBORGH MAASTRICHT/SITTARD REGLEMENT ONGEWENST GEDRAG

ROC LEEUWENBORGH MAASTRICHT/SITTARD REGLEMENT ONGEWENST GEDRAG ROC LEEUWENBORGH MAASTRICHT/SITTARD REGLEMENT ONGEWENST GEDRAG Inhoudsopgave Voorwoord 1 Reglement inzake ongewenst gedrag 2 Klachtenregeling ongewenst gedrag 4 VOORWOORD In deze nota Preventie en bestrijding

Nadere informatie

Bijlagen. Bijlage I Product. Handleiding training Seksualiteit. Carlijn Boomars en Nadine Houvast

Bijlagen. Bijlage I Product. Handleiding training Seksualiteit. Carlijn Boomars en Nadine Houvast Bijlagen Bijlage I Product Handleiding training Seksualiteit Carlijn Boomars en Nadine Houvast Mei 2015 8 Format training Seksualiteit Deze training is uitgesplitst in twee dagdelen. In dagdeel 1 staat

Nadere informatie

1. Luister naar het gesprek. 2. Lees de zinnen. 3. Welke informatie hoort u? Kruis aan: JA of NEE.

1. Luister naar het gesprek. 2. Lees de zinnen. 3. Welke informatie hoort u? Kruis aan: JA of NEE. Werkblad 6.1 Opdracht 3, module 5, les 6 1. Luister naar het gesprek. 2. Lees de zinnen. 3. Welke informatie hoort u? Kruis aan: JA of NEE. 1. Mevrouw Celik maakt een afspraak met de decaan. 2. De afspraak

Nadere informatie

Persoonlijk Plan Aandachtspunten omgangsvormen, verzorging, lichaamsbeleving, weerbaarheid relaties en seksualiteit

Persoonlijk Plan Aandachtspunten omgangsvormen, verzorging, lichaamsbeleving, weerbaarheid relaties en seksualiteit Persoonlijk Plan Aandachtspunten omgangsvormen, verzorging, lichaamsbeleving, weerbaarheid relaties en seksualiteit Het is belangrijk dat de begeleiding rond omgangsvormen, weerbaarheid en seksualiteit

Nadere informatie

Protocol Huiselijk geweld en Kindermishandeling

Protocol Huiselijk geweld en Kindermishandeling Protocol Huiselijk geweld en Kindermishandeling Onderstaand protocol is opgesteld in verband met de wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling die met ingang van 1 juli 2013 van kracht is geworden.

Nadere informatie

Hoe gebruik je sociale media op een verantwoorde manier? Handreiking voor verpleegkundigen en verzorgenden

Hoe gebruik je sociale media op een verantwoorde manier? Handreiking voor verpleegkundigen en verzorgenden Hoe gebruik je sociale media op een verantwoorde manier? Handreiking voor verpleegkundigen en verzorgenden Handreiking voor verpleegkundigen en verzorgenden In het kort 1. Als verpleegkundige/verzorgende

Nadere informatie

Hoe gebruik je sociale media op een verantwoorde manier? Handreiking voor verpleegkundigen en verzorgenden

Hoe gebruik je sociale media op een verantwoorde manier? Handreiking voor verpleegkundigen en verzorgenden Hoe gebruik je sociale media op een verantwoorde manier? Handreiking voor verpleegkundigen en verzorgenden 1 Inleiding Was internet in eerste instantie vooral een plek waar je over alle mogelijke onderwerpen

Nadere informatie

6.21. Gedragscode THUIS met zorg Zaanstreek B.V.

6.21. Gedragscode THUIS met zorg Zaanstreek B.V. 6.21. Gedragscode THUIS met zorg Zaanstreek B.V. Inleiding Wij willen graag dat de cliënten van THUIS met zorg Zaanstreek thuiszorg tevreden zijn over de zorg die aan hen wordt geboden. Ook vinden we het

Nadere informatie

Gedragsregels. Oud nieuw Algemeen. door het kerkgenootschap gestelde regels. zijn kerkgenootschap gestelde regels.

Gedragsregels. Oud nieuw Algemeen. door het kerkgenootschap gestelde regels. zijn kerkgenootschap gestelde regels. Gedragsregels Oud nieuw Algemeen 1. De predikant is persoonlijk verantwoordelijk voor de 1. De predikant is persoonlijk verantwoordelijk voor de invulling en uitoefening van zijn ambt binnen de door invulling

Nadere informatie

Voorbereiding op de studiekeuzecheck 1. Lees aandachtig het meegezonden artikel. 2. Maak hiervan een samenvatting van 10 regels. 3.

Voorbereiding op de studiekeuzecheck 1. Lees aandachtig het meegezonden artikel. 2. Maak hiervan een samenvatting van 10 regels. 3. Welkom Voorbereiding op de studiekeuzecheck 1. Lees aandachtig het meegezonden artikel. 2. Maak hiervan een samenvatting van 10 regels. 3. Onderstreep de woorden waarvan je de betekenis niet weet en zoek

Nadere informatie

Veiligheid van kinderen preventie seksueel misbruik

Veiligheid van kinderen preventie seksueel misbruik Veiligheid van kinderen preventie seksueel misbruik Even voorstellen Marijke Lammers, MOVISIE Adviseur, trainer en auteur bejegeningsvraagstukken en preventie & aanpak seksueel en huiselijk geweld. Veel

Nadere informatie

Kwaliteitszorg Niveau 4

Kwaliteitszorg Niveau 4 Antwoorden stellingen Kwaliteitszorg Niveau 4 NU ZORG Editie 2014 Pagina 1 Hoofdstuk 1. Kwaliteitszorg 1. Onder kwaliteitszorg verstaan we het geheel aan activiteiten die nodig zijn om de kwaliteit van

Nadere informatie

Protocol ongewenste intimiteiten tussen leerlingen Juni 2012

Protocol ongewenste intimiteiten tussen leerlingen Juni 2012 Protocol ongewenste intimiteiten tussen leerlingen Juni 2012 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Begripsbepaling... 3 3 Eigen waarneming van ongewenste intimiteiten... 3 4 Vermoeden van ongewenste intimiteiten...

Nadere informatie

WEGWIJZER REIKI WERELDWIJD

WEGWIJZER REIKI WERELDWIJD WEGWIJZER REIKI WERELDWIJD Voorwoord wegwijzer Met deze wegwijzer willen we zoveel mogelijk vragen rondom uitzendingen/behandelingen namens Reiki WereldWijd van te voren beantwoorden. Natuurlijk kunnen

Nadere informatie

V&VN Afleggen verklaring Hoe ga je om met een verzoek van de zorgvrager om een verklaring af te leggen

V&VN Afleggen verklaring Hoe ga je om met een verzoek van de zorgvrager om een verklaring af te leggen Hoe ga je om met een verzoek van de zorgvrager om een verklaring af te leggen Handreiking voor verpleegkundigen en verzorgenden Inhoud 1. Inleiding 2 2. Om wat voor soort verklaring gaat het? 3 3. Waarom

Nadere informatie

Robert Meijburg, VSggz & opleider Parnassia Groep

Robert Meijburg, VSggz & opleider Parnassia Groep Robert Meijburg, VSggz & opleider Parnassia Groep (potentiele) belangenverstrengeling Geen Voor deze bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Nee Sponsoring/ onderzoeksgeld Honorarium Aandeelhouder

Nadere informatie

IN VEILIGE HANDEN. IVN-afdeling Vecht en Plassengebied

IN VEILIGE HANDEN. IVN-afdeling Vecht en Plassengebied IN VEILIGE HANDEN Beleid ter voorkoming van seksueel misbruik en ander ongewenst gedrag IVN-afdeling Vecht en Plassengebied Inleiding IVN-afdeling Vecht en Plassengebied wil de vrijwilligers en de deelnemers

Nadere informatie

De Gedragscode Zwembranche

De Gedragscode Zwembranche De Gedragscode Zwembranche De omgang tussen zwembadmedewerkers en bezoekers en zwemleerlingen laat zich niet tot in detail regelen. Zeker niet wanneer lichamelijk contact nodig is in de vorm van instructie,

Nadere informatie

Protocol omgaan met ongewenste omgangsvormen binnen COC Midden-Nederland

Protocol omgaan met ongewenste omgangsvormen binnen COC Midden-Nederland Protocol omgaan met ongewenste omgangsvormen binnen COC Midden-Nederland Versie 15 augustus 2010 Waar is dit protocol voor? In dit protocol wordt gedefinieerd wat ongewenst gedrag is, hoe een klager daar

Nadere informatie

inhoud Inhoudsopgave Literatuur Trefwoorden register

inhoud Inhoudsopgave Literatuur Trefwoorden register inhoud Inhoudsopgave 1. Liefde is 2. Gods plan met seksualiteit 3. Seksualiteit verbindt 4. Verschillen jongens en meiden 5. Schat op het spel 6. Je schat beschermen 7. Seks in je eentje 8. Geen slaaf

Nadere informatie

Spelregels Stellingenspel Seksualiteit en EMB

Spelregels Stellingenspel Seksualiteit en EMB Spelregels Stellingenspel Seksualiteit en EMB Doel van het spel Bewustwording van eigen opvattingen en de opvattingen van anderen. Er zijn 3 verschillende spelvormen. Duur: minimaal 30 minuten. Spelvorm

Nadere informatie

Vraag standaard naar de veiligheid in het gezin. Acuut gevaar? Stap 0: overweeg altijd: kán hier sprake zijn van kindermishandeling?

Vraag standaard naar de veiligheid in het gezin. Acuut gevaar? Stap 0: overweeg altijd: kán hier sprake zijn van kindermishandeling? Digitaal stroomdiagram op basis van de Meldcode (Eerst komen alleen de 5 stappen in beeld, als je op de stap klikt, wordt de tekst onder elke stap zichtbaar) De stappen 1 t/m 4 kunnen door elkaar heen

Nadere informatie

Gedragscode DeVries Bewindvoering

Gedragscode DeVries Bewindvoering DeVries Bewindvoering Postbus 1485 1430 BL Aalsmeer M 06 37475869 E info@devriesbewindvoering.nl DeVries Bewindvoering Elke organisatie heeft omgangsregels. Omgangsregels zijn formele of informele afspraken

Nadere informatie

Protocol gewenst gedrag welpen. Scouting Jutters Willemsoord Den Helder

Protocol gewenst gedrag welpen. Scouting Jutters Willemsoord Den Helder Protocol gewenst gedrag welpen Scouting Jutters Willemsoord Den Helder Voorwoord Beste leidinggevende, Je bent op de één of andere leuke manier leiding geworden bij Scouting Jutters Willemsoord. Voor jou

Nadere informatie

Nationale Beroepscode. van Verpleegkundigen en Verzorgenden

Nationale Beroepscode. van Verpleegkundigen en Verzorgenden Nationale Beroepscode van Verpleegkundigen en Verzorgenden Nationale Beroepscode van Verpleegkundigen en Verzorgenden Het doel van de Nationale Beroepscode Om als verpleegkundige, verzorgende, helpende

Nadere informatie

Alle kinderen mogen zich in onze vereniging veilig voelen, zodat ze zich optimaal kunnen ontwikkelen.

Alle kinderen mogen zich in onze vereniging veilig voelen, zodat ze zich optimaal kunnen ontwikkelen. Pestprotocol. Dit pestprotocol heeft als doel: Alle kinderen mogen zich in onze vereniging veilig voelen, zodat ze zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen kinderen

Nadere informatie

Seksuele vorming: gave (op-)gave

Seksuele vorming: gave (op-)gave Seksuele vorming: gave (op-)gave De Wegwijzer Oosterwolde, 28 januari 2016 Mieneke Aalberts-Vergunst Programma Introductie Stellingen De wereld om ons heen Onze opvoeding Seksualiteit Het Bijbelse beeld

Nadere informatie

REGIONAAL TUCHTCOLLEGE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG

REGIONAAL TUCHTCOLLEGE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG 2017/149VP ECLI:NL:TGZRAMS:2017:106 REGIONAAL TUCHTCOLLEGE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG Beslissing in de zaak onder nummer van: 2017/149VP REGIONAAL TUCHTCOLLEGE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG AMSTERDAM Beslissing

Nadere informatie

Heeft u kennis genomen van het artikel 'GGD moet stoppen met seksvragen aan 13-jarigen' in het algemeen Dagblad van 18 februari 2014?

Heeft u kennis genomen van het artikel 'GGD moet stoppen met seksvragen aan 13-jarigen' in het algemeen Dagblad van 18 februari 2014? VVD-fractie Harderwijk C. Van der Wal-Zeggeling p/a Spiekerweg 9 3849 PT HARDERWIJK datum: ons kenmerk: uw brief van: uw kenmerk: onderwerp: 17 april 2014 U14.002313 Beantwoording van schriftelijke vragen

Nadere informatie

PAGINA BESTEMD VOOR DE INTERVIEWER. Interviewernummer : INTCODE. Module INTIMITEIT. (bij de vragenlijst volwassene lente 2002)

PAGINA BESTEMD VOOR DE INTERVIEWER. Interviewernummer : INTCODE. Module INTIMITEIT. (bij de vragenlijst volwassene lente 2002) PAGINA BESTEMD VOOR DE INTERVIEWER Interviewernummer : INTCODE WZARCH INDID Module INTIMITEIT (bij de vragenlijst volwassene lente 2002) Personen geboren vóór 1986. Betreft persoonnummer : P09PLINE (zie

Nadere informatie

Sport & Respect bij MvR

Sport & Respect bij MvR Sport & Respect bij MvR Voetbal is een fantastische sport, waar miljoenen mensen in Nederland van genieten. Met zijn allen dragen we de verantwoordelijkheid om te zorgen dat iedereen op een prettige en

Nadere informatie

5.10.1 Gedragscode FloreoKids. Versie 1 26-7-2011

5.10.1 Gedragscode FloreoKids. Versie 1 26-7-2011 5.10.1 Gedragscode FloreoKids Versie 1 26-7-2011 5.10.1. Gedragscode FloreoKids Om elkaar te beschermen heeft FloreoKids in een gedragscode beschreven op welke wijze we met elkaar en met onze klanten omgaan.

Nadere informatie

GEDRAGSCODE REGISTER DOCENT GEVAARSBEHEERSING

GEDRAGSCODE REGISTER DOCENT GEVAARSBEHEERSING GEDRAGSCODE REGISTER DOCENT GEVAARSBEHEERSING Doel Gedragscode Het doel van de gedragscode van de Stichting Register Docent Gevaarsbeheersing, hierna te noemen de Stichting RDG, is het bewaken van de kwaliteit

Nadere informatie

Vertrouwenspersoon op Koninklijke UD

Vertrouwenspersoon op Koninklijke UD Vertrouwenspersoon op Koninklijke UD Op aanraden van NOC*NSF gaan veel sportverenigingen over op het aanstellen van een vertrouwenspersoon. Voor Koninklijke UD is dit Lars Stempher. Wat houdt deze vertrouwenspersoon

Nadere informatie

Protocol seksueel misbruik Stichting Peuterspeelzalen Steenwijkerland

Protocol seksueel misbruik Stichting Peuterspeelzalen Steenwijkerland Protocol seksueel misbruik Stichting Peuterspeelzalen Steenwijkerland Artikel 1. Definities 1.1. Seksueel misbruik a. Onder seksueel misbruik wordt verstaan: Al dat fysieke of verbale gedrag van de medewerker,

Nadere informatie

Gedragscode Raad & Daad Den Haag

Gedragscode Raad & Daad Den Haag Gedragscode Raad & Daad Den Haag Inleiding Wij willen graag dat de cliënten aan wie Raad & Daad Den Haag thuiszorg verleent, daarover tevreden zijn. Ook vinden we het belangrijk dat onze medewerkers met

Nadere informatie

INLEIDING Wat verstaan we onder ongewenst gedrag en seksueel misbruik?

INLEIDING Wat verstaan we onder ongewenst gedrag en seksueel misbruik? In Veilige Handen - Het voorkómen van seksueel misbruik en ander ongewenst gedrag INLEIDING IVN-activiteiten worden door beroepskrachten en vrijwilligers uitgevoerd. Natuurlijk moet dat in een plezierige

Nadere informatie

Seksuele intimidatie in de sport

Seksuele intimidatie in de sport Informatie voor trainers Seksuele intimidatie in de sport Wat is het? Hoe voorkom ik vervelende situaties? Waar kan ik terecht met vragen? Ik vond het altijd vergezocht. Maar als je de voorbeelden hoort,

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Gedragscode Binnen de HSV Ons Genoegen-Almere wordt de onderstaande gedragscode gehanteerd:

Gedragscode Binnen de HSV Ons Genoegen-Almere wordt de onderstaande gedragscode gehanteerd: Postbus 30208 1303 AE Almere advies@hsvog.nl Inleiding: Het doel van onze hengelsportvereniging is het bevorderen van de hengelsport. Van belang hierbij is dat iedereen altijd respectvol en verantwoordelijk

Nadere informatie

Voorstellen R E LA T I E S E N S E K S U A L I T E I T Mariette Haak Gezondheidsbevorderaar GGD HM mhaak@ggdhm.nl Aandachtsgebieden Gezonde school, genotmiddelen, seksualiteit, voeding, bewegen en mondzorg

Nadere informatie

V1 PR 01. Integriteit, Respect en Loyaliteit

V1 PR 01. Integriteit, Respect en Loyaliteit Gedragscode Medewerkers Pagina 1 van 6 Gedragscode Inleiding Wij willen graag dat de cliënten aan wie onze organisatie diensten verleent, daarover tevreden zijn. Ook vinden we het belangrijk dat onze medewerkers

Nadere informatie

Toekomstbestendige beroepen in de verpleging en verzorging

Toekomstbestendige beroepen in de verpleging en verzorging Toekomstbestendige beroepen in de verpleging en verzorging Beroepsprofiel verzorgende IG altijd dichtbij werkt voor DE ZORG www.nu91.nl Landelijk Overleg Opleidingen Verpleegkunde Een nieuw beroepsprofiel:

Nadere informatie

Praten over seksualiteit en intimiteit binnen pleegzorg

Praten over seksualiteit en intimiteit binnen pleegzorg Vraag 21 DATUM: 14 april 2014 RESULTATEN info@pleegzorgpanel.nl Praten over seksualiteit en intimiteit binnen pleegzorg Er is afgelopen jaren veel aandacht geweest voor seksueel misbruik in de Nederlandse

Nadere informatie

SVHA GEDRAGSREGELS V1.4 DEFINITIEF, 13 OKTOBER 2016

SVHA GEDRAGSREGELS V1.4 DEFINITIEF, 13 OKTOBER 2016 SVHA GEDRAGSREGELS V1.4 DEFINITIEF, 13 OKTOBER 2016 Sportvereniging Herveld-Andelst, de Zandakkers 43, 6674 DH Herveld 0488-452909 info@svha.nl www.svha.nl Inhoud 1 Gedragsregels... 2 1.1 Algemene verenigingsafspraken...

Nadere informatie

Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening

Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening Op de polikliniek van het Universitair Kinderziekenhuis St Radboud ziekenhuis willen wij je met deze folder informatie geven over seksualiteit

Nadere informatie

SVHA GEDRAGSREGELS V1.5 DEFINITIEF, 9 FEBRUARI 2017

SVHA GEDRAGSREGELS V1.5 DEFINITIEF, 9 FEBRUARI 2017 SVHA GEDRAGSREGELS V1.5 DEFINITIEF, 9 FEBRUARI 2017 Sportvereniging Herveld-Andelst, de Zandakkers 43, 6674 DH Herveld 0488-452909 info@svha.nl www.svha.nl Inhoud 1 Gedragsregels... 2 1.1 Algemene verenigingsafspraken...

Nadere informatie

Interne klachtenprocedure

Interne klachtenprocedure Interne klachtenprocedure Algemeen Een klacht is een uiting van ongenoegen over de wijze waarop PGVZ of één van haar medewerkers of van derden die in opdracht werkzaamheden voor ons hebben verricht, zich

Nadere informatie

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Arosa biedt veiligheid en bescherming bij geweld in relaties. Vrouwen, mannen en hun kinderen kunnen bij Arosa terecht voor opvang en begeleiding. Arosa

Nadere informatie