Retropool. Den Haag op zoek naar nieuw profiel. selections

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Retropool. Den Haag op zoek naar nieuw profiel. selections"

Transcriptie

1 selections Retropool Het Financieele Dagblad Den Haag op zoek naar nieuw profiel Steden zijn weer in opmars. Zo is Den Haag bezig met een heuse comeback. Behalve als rijkszetel probeert de stad zich ook op ander vlak te profileren. Dit biedt volop kansen. Maar het massaal dumpen van rijksgebouwen dreigt roet in het eten te gooien. pagina 4 interview essay naar De stad Roos van Erp probeert zorgen over leegstand weg te nemen Shrinking to greatness : sloop als investering in de toekomst pagina 8 pagina 16 pagina 24 Overtollig vastgoed van het Rijk is geen ramp, als het niet te snel op markt komt Campus Leidse faculteit groeit in Den Haag, met steun van stadsbestuur pagina 34

2 Uw huisvesting, onzeambitie Noordeinde 33, DenHaag DutchOfficeFund biedt kantoorruimte in meer dan 70 hoogwaardige,duurzame kantoorgebouwen WTCSchiphol,Amsterdam UP Office Building,Amsterdam Delftse Poort, Rotterdam WTCPapendorp, Utrecht Dutch Office Fund is een ervaren vastgoedbeleggingsfonds dat in de Nederlandse kantorenmarkt belegt. Het fonds richt zich uitsluitend op hoogwaardige kantoorgebouwen, gelegen op de beste kantorenlocaties.

3 Het Financieele Dagblad fd.selections 3 inleiding heiko jessayan Retropolisatie als comeback van de stad pagina 8 kantoren Minder ambtenaren, minder kantoorruimte Soms moet je een nieuw woord verzinnen om een nieuwe ontwikkeling in één woord te vatten. Enigszins ambtelijk aandoende begrippen als herverstedelijking en re-urbanisatie dekken slechts gedeeltelijk de trend die in de jaren tachtig begon, maar pas sinds de jaren negentig echt een vlucht nam: de terugkeer naar de stad als reactie op de suburbanisatie in de jaren zestig en zeventig. In 1800 leefde slechts 3% van de wereldbevolking in een stad. Intussen is ruim 60% stedeling. Als de VN-prognoses kloppen, loopt dit percentage tegen 2050 op naar 86 in ontwikkelingslanden en 64 in de industrielanden. De stad heeft dus de toekomst. In Nederland bestond altijd een taboe op het metropolitane denken. Miljoenensteden ontbreken, laat staan een megacity of megalopolis als Tokio of Sjanghai. Toch herontdekt ook Nederland de stad. Provincies lopen leeg en de stad biedt alternatieven aan sommigen. Steden zijn echter alleen aantrekkelijk als ze zichzelf opnieuw weten uit te vinden. Nederland mag dan (nog) geen metropolen hebben, er ontstaan al wel retropolen. Steden die niet alleen in trek zijn, maar ook slagen als betekenisvolle stad om in te werken en wonen. Retropolisatie betekent niet slechts de terugkeer naar, maar vooral de comeback van de stad. Samen met PropertyNL onderzoekt FD Selections Den Haag als retropool. Heiko Jessayan is chef FD Selections. De Rijksgebouwen dienst en nog drie rijksonderdelen gaan in 2014 op in het Rijksvastgoedbedrijf. Kwartiermaker Roos van Erp-Bruinsma leidt deze operatie en vertelt over een belangrijke taak van de nieuwe organisatie: de omgang met overtollige vierkante meters. Foto: Wiebe Kiestra Waar is het centrum? Het ontbrak de residentie lange tijd aan een echt stadshart. Maar hier komt verandering in. Hoofd Stedenbouw en Planologie Erik Pasveer licht de veranderingen zelf toe tijdens een wandeling van bouwput naar bouwput. Shrinking to greatness De krimpende publieke sector in Den Haag werkt niet langer als schokdemper in tijden van crisis. Het afstoten van overheidsgebouwen zet de vastgoedprijzen in de stad onder druk. Sloop van overtollige kantoren kan redding brengen. Den Haag als service hub Europese steden strijden om schaars talent en innovatieve bedrijven. In de ranglijst van regionale dienstencentra behoort de hofstad tot de top. 32 Burgerservicenummer Een nieuwe internetaansluiting duurt in Nederland nou eenmaal vier weken. En er zijn meer onverwachte hobbels die expats te nemen hebben. In het Haagse stadhuis kunnen internationals terecht voor vragen en het regelen van belangrijke papieren. 34 Academisch kwartier Eind vorige eeuw zocht de Leidse universiteit haar heil in het naburige Den Haag, vanwege teruglopende studentenaantallen. Inmiddels is de belangstelling zo groot dat de Campus Den Haag blijft groeien. Tot voldoening van de gemeente. Colofon Directeur-uitgever eugenie van Wiechen Hoofdredacteur Jan bonjer Coördinatie Heiko Jessayan artdirector Mick Peet Vorm en beeld ton abels, els engel, Wiebe Kiestra, Max Kisman, arenda oomen, ramses reijerman, binh tran en rob Ursem eindredactie Peer bataille Correctie Wim van der Lee aan dit nummer werkten mee adri Duivesteijn, Henri L.F. de Groot, rogier Koedijk, Petra Kooijman (PropertyNL), rob Meines, eefje rammeloo, Gerlof rienstra, Paul Wessels (PropertyNL), rob de Wijk Commercieel directeur tijmen bos ( ) Meer vastgoednieuws: fd.nl/ selectionsvastgoed

4 4 fd.selections Het Financieele Dagblad SYMPOSIUM Ondernemers zoeken uitweg uit moeras van leegstand Het Rijk trekt zich terug in nieuwe bastions. Dit stelt Den Haag voor nieuwe uitdagingen. Wat gebeurt er bijvoorbeeld met het lege vastgoed dat de markt overspoelt? Door Heiko Jessayan Het mocht wat kosten, het nieuwe gebouw aan de Turfmarkt dat behalve de ministeries van Veiligheid en Justitie en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties ook een aantal rijksdiensten huisvest: 330 mln. Want ook bij de operatie om tot een kleinere en efficiëntere rijksoverheid te komen, gaat de kost voor de baat uit. Op termijn moet een efficiëntere rijksoverheid 1,1 mrd opleveren. Het Rijk stoot panden af. In de komende vier jaar komt alleen al in Den Haag m2 kantoorruimte op de markt. Minister Stef Blok voor Wonen en Rijksdienst uit dien hoofde verantwoordelijk voor de inkrimping van de rijksoverheid is optimistisch. Volgens hem staan de overheidsgebouwen die op de markt komen op goede en goed bereikbare locaties. Beleggers die in gebouwen zitten die minder gewild zijn, hebben zelf dat risico genomen en moeten dat ook maar zelf dragen, zei Blok afgelopen maand in het FD. Hij vindt dat de markt dit moet oplossen. Iedereen in Den Haag beseft dat oude kantoren niet allemaal opnieuw als kantoorruimte kunnen worden gebruikt. De gemeente zoekt dan ook samen met het Rijk naar nieuwe bestemmingen. Transformatie van vastgoed naar studentenwoningen, appartementen of bedrijfsruimten voor start-ups en de creatieve sector biedt slechts gedeeltelijk soelaas. Rob Perik, voorzitter VNO-NCW Den Haag, is er niet gerust op. De volumes zijn zo ontzettend groot dat je niet alles kunt oplossen met startende ondernemers. En ook de vraag naar woningen is niet acuut. Perik is een van de panelleden op het symposium Beyond Business: Dáárom Den Haag!, dat de stichting Den Haag Nieuw Centrum (DHNC) een samenwerkingsverband tussen de gemeente en zo n 35 marktpartijen onlangs organiseerde in De skyline van Den Haag. Prachtig al die nieuwe kantoren. Maar waar zijn de banen? foto: HannaH Dawn HenDerson het volledig getransformeerde gebouwencomplex New Babylon naast het Centraal Station van Den Haag. Stadsicoon Henri Grevers, manager Kantoren van New Babylon, neemt eveneens deel aan de discussie. Ook hij fronst zijn wenkbrauwen bij de huidige ontwikkelingen in Den Haag. Dit is een geweldig complex op een mooie plek, maar ik maak mij verschrikkelijk zorgen over alles wat ik hoor, zegt hij. Den Haag in Cijfers Bevolkingsgroei Tussen 2010 en 2020 neemt de netto woningvoorraad in Den Haag toe met bijna 9200 woningen, een groei van 3,9%. De gemiddelde bruto woningbezetting in Den Haag stijgt van 2,06 naar 2,08 persoon gemiddeld per woning in 2020.

5 Het Financieele Dagblad thema 5 Grevers lijkt een punt te hebben: het oude Babylon uit 1978 werd uitgebreid van m² naar m². De metamorfose van het complex is goed voor ruim 300 woningen, m² kantoorruimte, een hotel en een winkelcentrum. Landsadvocaat Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn nam al zijn intrek in New Babylon, maar de helft van de kantoren staat nog leeg. Grevers: New Babylon is zo n essentieel icoon van de stad! Als het hier niet lukt, dan vraag ik mij af waar het wel lukt. Pikant detail is dat de transformatie van New Babylon met ruim 400 mln werd gefinancierd door SNS Property Finance. En laat nu SNS op 1 februari zijn genationaliseerd. Het Rijk zit hierdoor dus met nog meer loze kantoorruimte opgescheept dan de gebouwen die het al wilde afstoten. Grevers duidt ook op de dreiging van afwaardering: Ik heb het woord waarde nog niet horen vallen. Er wordt nu gepraat over transformatie van m2, alsof je dat even makkelijk regelt. Maar iedereen vergeet dat onze verzekeringsgelden en pensioenpremies voor een belangrijk deel zijn belegd in vastgoed: in kantoren, winkels en woningen. En transformatie van kantoren naar wonen kan alleen maar door een enorme hit in de waarde te nemen. Dit treft dus wel onze pensioenen en de opbrengsten van verzekeringsmaatschappijen. Daar wordt niet over nagedacht en niet over gesproken. De prangende vraag is dus: wat moet er gebeuren met al dat vastgoed dat nu al leegstaat en nog op de markt komt? Hoe kan de markt die toch al geplaagd wordt door overcapaciteit de m2 die het Rijk tussen nu en 2017 afstoot vullen? Zeker in een tijd waarin financiering van nieuwe initiatieven een probleem is. Prachtig die nieuwe kantoren, maar waar zijn dan al die banen die in die kantoren moeten komen? Die zijn er niet, zegt New Babylonmanager Grevers. 38 De Haagse bevolking is met een gemiddelde leeftijd van 38 jaar jong vergeleken met de gemiddelde leeftijd van 40,1 jaar van alle inwoners in Nederland. Overcapaciteit los je op door die uit de markt te nemen ( ), maar ik vind dat de markt dit moet oplossen. Stef Blok, minister voor Wonen en Rijksdienst 4,9% Den Haag groeit naar ruim inwoners in 2020, een groei van 4,9% ten opzichte van De groei van de totale Nederlandse bevolking in deze periode is 3,9%.

6

7 Het Financieele Dagblad thema 7 Stadsplanoloog Erik Pasveer mengt zich in de discussie. Den Haag groeide in de periode van naar inwoners. In kromp de stad met inwoners, want de suburbanisatie in de jaren zestig en zeventig sloeg hier hard toe. Gelukkig heeft de gemeente er samen met ondernemers voor gezorgd dat die krimp gestuit werd. Den Haag heeft de weg omhoog weer gevonden. In de periode van re-urbanisatie sinds 1990 nam het inwonertal weer toe tot nu. Dat is een klein wonder, zegt Pasveer, die wijst op de optimale bereikbaarheid van Den Haag, per trein of auto, en de veelzijdige stadsfuncties werken, wonen, winkelen en cultuur. Vestigingsklimaat In alle Haagse somberheid doen zich soms meer lichtpuntjes voor. Damco, dienstverlener in wereldwijd vrachtvervoer en logistiek, besloot vorig jaar het hoofdkantoor in Kopenhagen te verruilen voor Den Haag. We willen dichter bij onze klantenbasis zitten in het noordwestelijke deel van Europa, geeft global chief commercial officer Eric Herman als een eerste verklaring. Een tweede belangrijke reden is de nabijheid van de internationale luchthaven Schiphol en de zeehaven Rotterdam. Het hielp ook mee dat zusterbedrijf APM Terminal, evenals Damco onderdeel van A.P. Møller-Mærsk Group, al in Den Haag gevestigd was. Samen betrokken de twee bedrijven in maart 3200 m² kantoorruimte in De Kroon, in het Wijnhavenkwartier. Als positieve punten noemt Herman de toegang tot logistiek talent, het internationale onderwijs en de kinderopvang. Minder te spreken is hij over de huisvesting. Dat wordt als probleem ervaren. Er is relatief weinig support van makelaars. Buitenmaats Toch zijn de vestigingen van Damco en APM Terminal een druppel op de steeds groter wordende gloeiende Haagse plaat van kantorenleegstand. Ondernemers in de regio vrezen dat het op de markt brengen van honderdduizenden meters kantoorvastgoed door het Rijk de markt sterk zal verstoren. Vooral de houding van het Rijk, Als het niet lukt new babylon vol te krijgen, vraag ik me Af waar dit wel lukt dat niet thuisgeeft, steekt de Haagse ondernemers. De rijksoverheid staat hier een fantastisch verhaal op te hangen, maar vergeet dat zij de allergrootste producent van nieuwbouwkantoren is geweest in het afgelopen decennium, zegt Henri Grevers. Het Rijk heeft prachtige gebouwen gemaakt, maar ze zijn buitenmaats voor onze markt. Het bouwt weer gebouwen van m 2. Volgens hem zijn er geen marktpartijen die behoefte hebben aan een dergelijke omvang. Er is één onderneming in Den Haag en dat is Koninklijke Shell, die ongeveer een metrage in gebruik heeft dat daar in de buurt komt. Maar dat bedrijf zit lekker in zijn eigen panden. Dus niemand die dit hier gaat huren. Grevers vindt dat de rijksoverheid rechtstreeks verantwoordelijk kan worden gehouden voor zo n stroom aan nieuwbouw en de daarmee gepaarde gaande tweedehands stroom aan leegstand. Als voorbeeld noemt hij het CBS-gebouw. Daar is reeds vijf jaar geleden een onderzoek gedaan naar de transformatie naar woningen. Maar vanwege de dikte van de vloeren en de huidige eisen aan woningen in hoogbouw, is dat waarschijnlijk niet te realiseren. Toch brengt het Rijk dat gebouw naar de markt, terwijl je weet dat er geen vraag is. En dat geldt ook voor het ministerie van Sociale Zaken. Golfbanen Ondernemers en overheden moeten meer samenwerken, klinkt er vanuit de zaal. Er is niet meer één partij die het antwoord heeft. Het Rijk en de gemeente hebben geen geld meer om te financieren, dus mensen moeten het meer zelf en vooral samen gaan doen. Het woord verbinden valt. Kortom: Den Haag moet het zelf doen. Want wil de stad opstomen in de vaart der volkeren steden zijn immersde motor van innovatie en innovatie is de drijvende kracht achter economische groei dan moet zij als een baron van Münchhausen zichzelf aan de eigen haren uit het moeras trekken. Rob Perik van VNO-NCW probeert een proefballonnetje op te laten en stelt een groene oplossing voor om Den Haag uit het dreigende leegstandsmoeras te trekken. Stel je sloopt op negen grote locaties in de stad niet in de binnenstad, maar een beetje eromheen panden van de rijksoverheid, maar ook van anderen. Op de vrijgekomen plekken leg je golfbanen aan. Dat zou uniek zijn in de wereld. Iedereen zou dat geweldig vinden. Wat ik met dit voorbeeld bedoel, is te laten zien dat je het probleem van verschillende kanten moet aanvliegen. Het gaat om creatieve ideeën. column Adri duivesteijn Over de plekken waar we opgroeien V theoloog Ivan Illich. Anders ertel mij hoe je woont, en ik zeg je wie je bent, is een stelling van de filosoof en gezegd: het land en de stad waar mensen opgroeien, zijn mede bepalend voor de vormgeving van hun leven. Hoe vaak denken wij niet onafhankelijk te zijn, en volstrekt tot eigen keuzes in staat? Maar hoe zit het dan met de verankering van onze plaats van herkomst in onszelf? Ik ben geen determinist, maar kan niet ontkennen dat de plaats van geboorte invloed heeft op ons zijn (en niet-zijn). Onze roots hebben een ondefinieer bare, maar aantoonbare zeggingskracht voor ons verdere leven. Maar de plekken Onze roots hebben een ondefinieerbare, maar aantoonbare zeggingskracht voor ons leven waar mensen opgroeien, ontstaan niet zomaar. Ze worden gemaakt. Het zijn menselijke beslissingen die land en stad maken tot wat ze zijn. Ik durf wel te parafraseren op Illich: Vertel mij hoe de stad eruitziet, en ik zeg je wie de bouwheren waren. Wat vertegenwoordigden zij: culturele rijkdom of armoe? Die bouwheren zijn verantwoordelijk voor het feit dat de stad meer is dan een woon- en werkplek. Daarom wil ik de loftrompet steken over het feit dat het stadsbestuur van Den Haag de afgelopen decennia in staat is geweest de stad te laten uitgroeien tot internationale stad van vrede en recht. Zo n stad verdient juist in het belang van het welzijn van haar inwoners en gebruikers naast het Vredespaleis, het Koninklijk Paleis en het IJspaleis (Stadhuis) een heus Cultuurpaleis aan het Spui. En dan kunnen we daarna alleen maar hopen dat de waarden van rechtvaardigheid en iets van de culturele rijkdom blijvend van invloed zijn op de gedragingen van de mensen die in die stad opgroeien. Adri Duivesteijn is lid van de E erste Kamer voor de PvdA en oud-wethouder van Den Haag.

8 8 fd.selections Het Financieele Dagblad ROOS VAN ERP-BRUINSMA We willen niet dat een object als een soort steen des aanstoots leegstaat Grote zorgen zijn er in de vastgoedmarkt over de vele kantoren die het Rijk tot 2017 wil afstoten. Interim-ceo Roos van Erp-Bruinsma van het Rijksvastgoedbedrijf in oprichting probeert die zorgen weg te nemen. We wachten niet tot een object leegkomt, maar nemen al van tevoren actie. Door Heiko Jessayan en Paul Wessels Roos van Erp-Bruinsma is als ceo ad interim van het Rijksvastgoedbedrijf in oprichting bezig met voorbereidingen om haar functie over te dragen aan een nog onbekende opvolger. Vanuit ABDTOPconsult onderdeel van de Algemene Bestuursdienst (ABD) voor tijdelijke managementklussen bij het Rijk werd Van Erp vorig jaar aangesteld om de nodige voorbereidingen te treffen voor de oprichting van het Rijksvastgoedbedrijf. De ABD ontving al een dozijn reacties op de vacatures van directeur-generaal (dg) als opvolger van Van Erp. Een schaal 19-functie met een ministerssalaris met een maximum van Vanaf 1 juli 2014 moet de dg samen met vier nieuw aan te stellen directeuren het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) gaan leiden. Op die datum gaan immers de Rijksgebouwendienst, Defensie Vastgoed, het Rijksvastgoed- en ontwikkelingsbedrijf en de directie Rijksvastgoed op in de nieuwe organisatie. Hierdoor het rijk is een grote partij en dus concurrent. maar we zijn wel transparant ontstaat een organisatie van bijna 2000 fte. Met hectare bijna 2% van het Nederlandse grondgebied en 15,4 miljoen m 2 bruto vloeroppervlak beheert het RVB dan de grootste vastgoedportefeuille van Nederland. De activa vertegenwoordigen een waarde van 15,5 mrd op de staatsbalans. Een dag voor sluiting van de sollicitatietermijn is Van Erp een van de sprekers op het symposium Beyond Business: Dáárom Den Haag! De bijeenkomst georganiseerd door Den Haag Nieuw-Centrum (DNHC), VNO- NCW Den Haag, PropertyNL en het FD wordt gehouden in New Babylon, nabij het Haagse Centraal Station. De plek is veelzeggend, want de helft van de kantoren van New Babylon, een project van het genationaliseerde SNS Property Finance, staat leeg. Daarnaast komt over een aantal jaren nog eens het ministerie van Buitenlandse Zaken (BZ) ook bekend als de Apenrots vrij. Met veel vertegenwoordigers uit de vastgoedsector in de zaal bevindt Van Erp zich in het hol van de leeuw. Zij kent de grote gevoeligheid bij haar toehoorders over het feit dat het Rijk de komende jaren 1,2 miljoen m 2 aan kantoorruimte toevoegt aan de toch al enorme kantorenleegstand van ruim 8 miljoen m 2. De opmerking dat wij concurrent zijn van de vastgoedmarkt: nou, hallo! Wij bezitten 10% van het kantorenarsenaal van Nederland, dus wij zijn een grote speler op die markt. Als je als overheid een speler op die markt bent, dan moet je dat met maximale zorg doen. Wij zijn een grote partij, dus zijn wij concurrent. Maar we zijn ook een eerlijke partij, wij zijn transparant. Wij starten altijd met mede overheden. Het is heel helder hoe onze werk wijze in elkaar zit. Transparantie vinden we belangrijk en ook zorgvuldig omgaan met belastinggeld. Om te illustreren dat het Rijk zelf het toonbeeld is van efficiëntie en zorgvuldig omgaat met belastinggeld, zegt Van Erp over het nieuwe Rijksvastgoedbedrijf: Wij gaan van achttien naar vijf directeuren! Haar toehoorders nodigt zij tot tweemaal toe uit te solliciteren naar de vijf nieuwe functies bij het Rijksvastgoedbedrijf. Na haar toespraak verlaat Van Erp de conferentiezaal in New Babylon, omdat zij elders verplichtingen heeft. Drie dagen later zegt ze op haar kamer in een rijkskantoor aan het Korte Voorhout hetzelfde complex waar het ministerie van Financien is gevestigd het jammer te vinden dat ze niet bij het debat aanwezig kon zijn. Haar kamer kijkt uit op een bouwput waar voorheen de Franse ambassade was gevestigd en waar de nieuwe Hoge Raad moet komen. Daarmee komt voorlopig een einde aan de bouwwoede van het Rijk.

9 Het Financieele Dagblad interview 9 CV 1960 Geboren in Rotterdam Havo in Dokkum Hts bouwkunde Leeuwarden Medewerker Bedrijfsbureau Rijksgebouwendienst Organisatieadviseur PRC Nederland Diverse managementfuncties bij o.a. de Bouwbeurs en Jaarbeurs Directeur mar keting, sales en communicatie bij KPMG Zelfstandig adviseur Algemeen directeur GVU, in 2008 lid managementteam ov bij Connexxion Secretarisge neraal ministe rie van BZK 2012-heden Ceo ad interim Rijksvastg oedbedrijf i.o. De positie van het Rijk op de vastgoedmarkt wekt heftige emoties op in de sector. Vooral in Den Haag is de situatie alarmerend. De helft van New Babylon staat leeg en over twee jaar komt het nabijgelegen ministerie van BZ vrij. Dat is ruim m 2. Wat doet het Rijk hieraan? Het is een ingewikkeld object. Ik zal het eerst wat in perspectief zetten. In het verleden zag je vaak dat als er een pand van de overheid vrijkwam, wij het object pas naar de markt brachten als bij wijze van spreken de laatste prullenbak uit het pand was. In een goede markt ging dat prima. De marktsituatie nu is gecompliceerd. Het contact met de medeoverheid, de gemeente, is evident belangrijk, want de gemeenteraad beslist over de bestemming en herbestemming van een bepaald pand of gebied waar zo n object staat. In Den Haag is het contact erg zichtbaar, doordat we een samenwerkingsovereenkomst hebben gesloten met de gemeente. Wij hebben met de gemeente afgesproken dat wij de panden niet zomaar op de markt brengen. Wij zijn bezig in bepaalde transitietrajecten, dus ik kan nog geen antwoord geven op de vraag wat er met het gebouw van BZ gaat gebeuren. Wel weet ik dat er een studie komt van de Rijksbouwmeester naar de transformatie mogelijkheden van het gebouw en de locatie. Er komen een stedenbouwkundig, planologisch en verkeerstechnisch onderzoek. In de regio Haaglanden alleen al komt m 2 op de markt, waarvan m 2 in Den Haag. De drie ministeries van BZ, I&M en SZW samen zijn goed voor m 2 die binnen drie jaar op de markt komen. Dergelijke volumes kan de Haagse markt nooit absorberen, dus krijg je leegstand. Hoe gaat het Rijk daarmee om? We zitten tot 1 juli niet op onze handen, maar zijn nu al druk bezig. Kijk, het RVB is een organisatie in opbouw en wordt gevormd uit de vastgoedonderdelen van Defensie, waarvan de Dienst Vastgoed Defensie het grootste onderdeel is, de Rijksgebouwendienst, afkomstig van het voormalige ministerie van Vrom, het Rijksvastgoed en ontwikkelingsbedrijf en de directie Rijksvastgoed van het ministerie van BZK, tot de laatste kabinetsformatie nog onderdeel van Financiën. Vanuit die nieuwe organisatie zijn we bezig die keten intern dicht te maken, zodat we optimaal op elkaar kunnen inspelen. Dus we zijn heel erg bezig om die samenwerking te intensiveren. Niet voor niets stonden we op de vastgoedbeurs Provada om nu al te laten zien wat ons aanbod is tot en met 2017.

10 Nieuwsgierig naar de panden die het Rijk in de Haagse regio verkoopt? Kijk op of Het Rijksvastgoed- en ontwikkelingsbedrijf, derijksgebouwendienst, Defensie Vastgoed en de directie Rijksvastgoed vormen in 2014 samen hét vastgoedbedrijf van en voor het Rijk. Bij het Rijksvastgoedbedrijf is het vastgoed van het Rijk in goede handen.

11 Het Financieele Dagblad interview 11 het veel te makkelijk om te denken dat je alle grote objecten die vrijkomen maar moet afbreken, want dan ben je ervan af. Er staan te veel vierkante meters aan kantoorruimte leeg, niet alleen van ons. Kijk, ik zeg niet dat je nooit iets zult afbreken, maar het is ook kapitaalvernietiging. Dat kan het Rijk toch niet zomaar doen, op kosten van de belastingbetaler? Al onze objecten staan op biedboek. nl, met specificaties. Marktpartijen weten dus nu al wat ze kunnen verwachten in 2017 en kunnen daarop inspelen. Met vrijkomende kantoorpanden zijn we inderdaad een concurrent op de vastgoedmarkt, maar een eerlijke concurrent. We doen alles markt conform en er is geen sprake van valse concurrentie. Een marktpartij kan nu al nadenken over wat de mogelijkheden zijn voor het voormalige KLM gebouw naast Madurodam, dat over een paar jaar beschikbaar komt. Zo proberen we aan de voorkant te voorkomen dat er aan de achterkant leegstand ontstaat. Financiering is in deze tijd vaak een probleem. Wordt ook nagedacht over in hoeverre het Rijk daarin een rol kan spelen? Vooral als een partij met een goed plan komt, maar blijkt dat niet te kunnen financieren? Kunt u daar als Rijk een rol in spelen? Kijk, wij denken natuurlijk erg na over hoe je die transformatie neerzet, maar de bank voor marktpartijen, nee, dat zijn wij niet. Dat kan ook niet. Wij zijn de Staat der Nederlanden. Waar wij over nadenken is: wat kunnen wij samen met gemeenten doen om te zorgen dat een object of een locatie een nieuwe toekomst krijgt? wij zijn niet de bank voor marktpartijen, wij zijn de Staat der nederlanden Daarmee zorgen wij dat er al een basis ligt op het moment dat marktpartijen instappen. Maar de Staat is noch bankier, noch aan nemer, noch projectontwikkelaar. Dat is toch echt iets wat de markt uiteindelijk zelf moet doen. Doordat het Rijk de komende vier jaar veel gebouwen afstoot, dreigt er verdringing op de markt. In die zin is het Rijk niet alleen Staat, maar ook een marktpartij. Is dat niet dubbel? Minister Blok heeft al eerder in een interview in het FD gezegd: wij hebben goede objecten op goede locaties, gebouwd met belastinggeld, en we willen er een reële prijs voor terug. Op het moment dat je heel veel vierkante meters uit de kantorenmarkt wilt halen en er is een goede toekomst voor een van je panden, dan breek je het niet af en laat je het terrein niet braak liggen midden in de stad. Eigenlijk vind ik het ook vreemd dat alleen van de Staat gevraagd wordt panden leeg te laten staan of af te breken. De markt is groter dan alleen onze vierkante meters. Neem nu het CBS-gebouw. Het is moeilijk om dat gebouw een nieuwe bestemming te geven. Sommige dingen hebben hun tijd nodig. Begin november heeft minister Stef Blok gesproken met twee wethouders van Leidschendam Voorburg, waar het CBS pand staat. Het gebouw en het terrein staan nu te koop voor iedereen die een bod wil doen, en tegelijkertijd willen we met elkaar op zoek naar een nieuwe functie. Even los van dit specifieke pand: sloop van een gebouw kan uiteindelijk óók een optie zijn, maar ik vind Roos van Erp-Bruinsma: Ik ben zelf bouwkundig ingenieur en mijn opvolger moet dezelfde affiniteit hebben. Ik zal er alles aan doen hem of haar goed te laten landen. Foto s: Wiebe Kiestra Als je kijkt naar de woningbehoefte in Den Haag en naar allerlei kleinschalige bedrijfsinitiatieven, dan zijn die toch te beperkt én eindig om alle lege kantoorruimte in te vullen? Een goed voorbeeld is de Binckhorsthof in Den Haag. Dat is een object van Defensie dat we op dit moment niet in de markt kwijt kunnen. Dat betekent dat wij op een andere manier bezig zijn te zorgen dat we dat pand niet leeg laten staan. Dat heet strategisch beheer en dat doen wij met veel meer panden, in samenwerking met gemeenten, maar ook met marktpartijen. Wat je niet wilt, is dat er ergens een object leegstaat dat een soort steen des aanstoots wordt. Het samenstellen van een nieuwe top van het Rijksvastgoedbedrijf vereist ook competenties om de vrijgekomen objecten naar de markt te brengen. Wij hebben gelukkig al heel goede mensen in huis, en mensen van buiten konden ook solliciteren. De nieuwe directie krijgt een opdracht zoals in de advertentie stond: zij wordt verantwoordelijk voor de portefeuillestrategie door (her)ontwikkeling, transformatie en de transacties die nodig zijn om de geplande mutaties in de vastgoedportefeuille van het Rijksvastgoedbedrijf te realiseren. De directie is dus de schakel naar de markt. Je moet enthousiast, bevlogen, energiek, betrokken zijn en er een mooie ploeg van maken bij dit fantastische onderdeel van de Rijksdienst. En het is evident dat je dat op een heel zorgvuldige manier doet en je je goed voelt bij het onderwerp. Ik ben zelf bouwkundig ingenieur. Ik ging op mijn achttiende bouwkunde studeren en dan sta je op je eerste studiedag achter de tekentafel. Wie geen affiniteit heeft, wordt het niet. Zou u zelf deel willen uitmaken van het team? U voldoet aan alle criteria. Ik ga weg. Ik ben degene die deze klus neerzet en ik zal er alles aan doen mijn opvolger goed te laten landen. En als jullie tot de conclusie komen dat ik het met onvoorstelbaar veel plezier doe, dan is die conclusie juist. Ik bouw nu de basis voor het nieuwe Rijksvastgoedbedrijf, maar mijn opvolger gaat de tent verder runnen.

12 12 fd.selections Het Financieele Dagblad Het Haagse hart moet Den Haag had lange tijd geen echt stadscentrum, maar dat is in snel tempo aan het veranderen. Of het nieuwe stadshart ook écht gaat kloppen, moet de toekomst uitwijzen. Dit leert een regenachtige wandeling met stadsplanoog Erik Pasveer. Je kunt een bestaande stad niet verbeteren zonder hinder. Tekst: Eefje Rammeloo Fotografie: Arenda Oomen Waar is het centrum?, vraagt een man bij de achteruitgang van het station. Erik Pasveer maakt een armgebaar. De man moet omdraaien en teruglopen. Zo heeft de stedenbouwkundige en stadsplanoloog meteen de rode draad te pakken die door onze wandeling zal lopen. Den Haag had lang geen duidelijk stadshart, en het was nog onduidelijk hoe je er kwam. Pasveer is dit aan het veranderen. Een van zijn grootste projecten is station Den Haag Centraal. Ieder station, in elke stad, heeft een goede en een slechte kant, zegt Pasveer. De achterkant is meestal wat naargeestig, maar in Den Haag werken we aan een alzijdig station. Als het station af is, moet het logisch zijn om van het Anna van Buerenplein dwars door het station naar de Turfmarkt te lopen. Het donkere stationsgebouw uit de jaren zeventig wordt al een tijdje onder handen genomen. Voorzieningen wisselen telkens van locatie, ingangen zijn afgesloten en het is een flink stuk lopen naar de treinen. Ik bewonder het geduld van de passagiers, zegt Pasveer terwijl hij naar de gehaaste reizigers kijkt. Maar je kunt een bestaande stad niet verbeteren zonder hinder. Wat voor goeds die hinder brengt, bleek toen het nieuwe dak zichtbaar werd. Pasveer wijst op de ruitenconstructie van glas en dichte delen: Vind je het niet mooi? Dit dak biedt in de zomer een vrolijk schaduwspel. In een hoek wordt de nieuwe vloer gelegd, mét vloerverwarming. Een puzzel, noemt Pasveer het. Je kunt niet in één keer een nieuwe vloer leggen. het nieuwe den haag cs wordt een alzijdig station, zonder slechte kant En het is net als in de woonkamer, je moet aan de goede kant beginnen. Het hoofd Stedenbouw en Planologie is een eloquente man die verandert in een spraakwaterval wanneer hem wordt gevraagd naar zijn visie op de stad. Als puber in Leeuwarden wilde hij de grote steden zien. Toen hij tijdens een tienertoer Den Haag aandeed, raakte hij gedesoriënteerd door de kluwen van braakliggende terreintjes en verkeer. Toen al miste Pasveer een stadscentrum. Later leerde hij dat die stadscentra vanaf 1960 efficiënt leeg waren getrokken. Zoetermeer en Leidschendam namen grote aantallen mensen uit Den Haag op. De stad werd uitgehold. Scholen en winkeliers zagen de mensen wegtrekken. Toen wilden we die schaalvergroting met zijn allen, nu vinden we die verschrikkelijk. Den Haag kromp van naar inwoners. Belangrijke instellingen verhuisden mee naar de groeikernen. De Haagse smoel verslapte. Het imago van slaperige ambtenarenstad trok nog eens dieper in het Haagse DNA. Windtunnel Op het moment brengt de stadsvernieuwing de dynamiek van de grote stad weer terug. Het kruip doorsluip doorwijkje achter het station, met een parkeergarage, de Koninklijke Bibliotheek (KB), het Nationaal Archief en het ministerie van Buitenlandse Zaken, is grondig onder handen genomen. De parkeergarage heeft plaatsgemaakt voor een faculteit van de Universiteit Leiden, aan een charmant pleintje met cafés en winkels. De vaandels van het naastgelegen en fors uitgebreide winkelcentrum New Babylon wapperen hevig. Door de windtunnel die in de stegen langs de KB en het Nationaal Archief ontstaat, lopen we terug naar het Centraal Station. Pasveer verheft zijn stem om boven de wind uit te komen. Mensen vergeten wel eens Rabobank Hofvijver Spuiplein Spui Herengracht Kalvermarkt Wijnhaven Koninklijke Bibliotheek A12

Vastgoedsociëteit Haaglanden Presentatie transformatie kantoren wethouder Henk Kool 13 november 2013

Vastgoedsociëteit Haaglanden Presentatie transformatie kantoren wethouder Henk Kool 13 november 2013 Vastgoedsociëteit Haaglanden Presentatie transformatie kantoren wethouder Henk Kool 13 november 2013 Internationale stad van vrede en recht Thuisbasis regering 2e VN stad Eerste (cyber) security city van

Nadere informatie

Datum 4 februari 2013 Betreft Kamervragen over de aankoop door de Rijksgebouwendienst van een kantoorpand in Den Haag.

Datum 4 februari 2013 Betreft Kamervragen over de aankoop door de Rijksgebouwendienst van een kantoorpand in Den Haag. > Retouradres Postbus 20952 2500 EZ Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Rijnstraat 8 Postbus 20952 2500 EZ Den Haag Uw kenmerk 2013Z00651 Datum 4 februari

Nadere informatie

OPDRACHT "CITYMARKETING"

OPDRACHT CITYMARKETING OPDRACHT "CITYMARKETING" Ting Yuen 0777483 DE OPDRACHT "CITY MARKETING" Achtergrondinformatie Rotterdam is een multiculturele stad en er valt veel te doen. Je kunt er behalve veel winkelen ook aan sightseeing

Nadere informatie

Kwaliteitsimpuls kantoren

Kwaliteitsimpuls kantoren 10 maart 2014, Festival Leegstaand Vastgoed Kwaliteitsimpuls kantoren Sjef de Pont, hoofd afdeling Economische Zaken, sector Stadsontwikkeling Opzet workshop Situatie s-hertogenbosch Onze aanpak: Impuls

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

Nieuwe aanpak van de woningbouwproductie in Den Haag

Nieuwe aanpak van de woningbouwproductie in Den Haag Nieuwe aanpak van de woningbouwproductie in Den Haag Henk Harms, gemeente Den Haag Directeur Ontwikkeling en Realisatie Internationale stad van Vrede en Recht Den Haag: na New York, tweede VN stad Wereldstad

Nadere informatie

Hoe vitaal is de Zuidvleugel?

Hoe vitaal is de Zuidvleugel? Hoe vitaal is de Zuidvleugel? Symposium Naar een schone en vitale Zuidvleugel Henri L.F. de Groot Vrije Universiteit en Ecorys NEI Opzet Positionering van de regio (naar tijd en plaats) De grote recessie

Nadere informatie

Groei en stedelijke ontwikkeling Vastgoedsociëteit Haaglanden

Groei en stedelijke ontwikkeling Vastgoedsociëteit Haaglanden Groei en stedelijke ontwikkeling Vastgoedsociëteit Haaglanden Peter Jägers, algemeen directeur Dienst Stedelijke ontwikkeling 21 januari 2015 Den Haag 1913: opening Vredespaleis Den Haag in 1913: 294.692

Nadere informatie

12-05-2015 Nieuws Nieuwe afstootstrategie Rijksvastgoed en Rijksvastgoed krijgt geen prijskaartje

12-05-2015 Nieuws Nieuwe afstootstrategie Rijksvastgoed en Rijksvastgoed krijgt geen prijskaartje 12-05-2015 Nieuws Nieuwe afstootstrategie Rijksvastgoed en Rijksvastgoed krijgt geen prijskaartje 12-05-2015 Nieuws - Ingrid Koenen Interieur koepelgevangenis Breda, foto Ingrid Koenen Nieuwe afstootstrategie

Nadere informatie

De Veilige Veste. Architectuur Transformatie van kantoorgebouwen 115 AWM 50. 1 kamer 2 gemeenschappelijke ruimte 3 trappenhuis 4 patio

De Veilige Veste. Architectuur Transformatie van kantoorgebouwen 115 AWM 50. 1 kamer 2 gemeenschappelijke ruimte 3 trappenhuis 4 patio 114 AWM 50 Van kantoor naar... Kinderdagverblijf, hotel, school, zorgvoorziening, studentenwoningen of reguliere woningen. In leegstaande kantoorgebouwen zijn allerlei andere programma s onder te brengen.

Nadere informatie

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt Analyse Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt DO Research 1 Structureel aanbod op de kantorenmarkt Het aanbod van kantoorruimte in Nederland loopt nog altijd op. In totaal wordt momenteel

Nadere informatie

Leegstand Kantoren. Jobinside 5 november 2010. Sacha Klinkhamer Floor Schipper

Leegstand Kantoren. Jobinside 5 november 2010. Sacha Klinkhamer Floor Schipper Leegstand Kantoren Jobinside 5 november 2010 Sacha Klinkhamer Floor Schipper Presentatie Jobinside Inleiding door Sacha Klinkhamer (Infrastructuur & Milieu) Aanleiding, cijfers, probleemanalyse, oorzaken,

Nadere informatie

VERZONDEN - 4.11.13 uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 1101231 31 oktober 2013

VERZONDEN - 4.11.13 uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 1101231 31 oktober 2013 gemeentebestuur,..,.. r^fw Postbus 15 PURMEREND JSj 1440 AA Purmerend V telefoon 0299-452452 telefax 0299-452124 Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling Team Economie Aan de gemeenteraad van Purmerend VERZONDEN

Nadere informatie

INVESTEREN IN UW REGIO

INVESTEREN IN UW REGIO INVESTEREN IN UW REGIO HEEFT DE TOEKOMST AIRPORTHOLLAND O B L I G A T I E S - O N T W I K K E L I N G - V A S T G O E D Looptijd 3 jaar Vast rendement van 8% Rente per 4 weken uitgekeerd Inhoudsopgave

Nadere informatie

Gangmakers voor Bussum!

Gangmakers voor Bussum! Met de fusie tussen Bussum, Naarden en Muiden in het vizier en de op handen zijnde Raadsverkiezingen in maart 2014 geeft de Bussumse Ondernemers Vereniging (BOV) met dit pamflet haar visie op de economische

Nadere informatie

Kenmerken van een vastgoedfinanciering 13-6-2014 AGENDA. De herontwikkelingsopgave vanuit financieringsoptiek

Kenmerken van een vastgoedfinanciering 13-6-2014 AGENDA. De herontwikkelingsopgave vanuit financieringsoptiek AGENDA I. Kenmerken van een vastgoedfinanciering II. De vastgoedfinancieringsmarkt in Nederland III. Herontwikkelingsopgave De herontwikkelingsopgave vanuit financieringsoptiek IV. Financiering bij transformatie

Nadere informatie

Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad

Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad In Nederland staat veel kantoor-, bedrijfs- en winkelruimte leeg. Leegstand van bedrijfsvastgoed lijkt structureel te worden en de verwachting is

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

kantorenmarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland

kantorenmarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland Landelijke marktontwikkelingen Mede dankzij enkele grote transacties in diverse steden bereikte de opname van kantoorruimte de eerste maanden van 2012 een (onverwacht) hoog niveau. Deze goede start zette

Nadere informatie

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Noordwest- Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Noordwest- (*1. m²) 38.116 11.59 Overig In Noordwest- ligt circa 23% van de landelijke kantorenvoorraad.

Nadere informatie

Perspectief voor de Achterhoek

Perspectief voor de Achterhoek Perspectief voor de Achterhoek 1 Perspectief voor de Achterhoek Aanleiding Op 23 september organiseerde De Maatschappij met Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek een interactieve bijeenkomst met als doel

Nadere informatie

De Molenzoom. Kantoorlocaties in centrum van Houten. Kantoorvestiging in de gemeente Houten

De Molenzoom. Kantoorlocaties in centrum van Houten. Kantoorvestiging in de gemeente Houten De Molenzoom Kantoorlocaties in centrum van Houten Kantoorvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Molenzoom Centrale ligging in Houten Zichtlocatie langs spoorlijn Nabij centrumvoorzieningen op het

Nadere informatie

1 e Sessie: Samen de toekomst(visie) van de Plaspoelpolder maken

1 e Sessie: Samen de toekomst(visie) van de Plaspoelpolder maken 1 e Sessie: Samen de toekomst(visie) van de Plaspoelpolder maken Programma sessie 1 op 1 oktober 2015 15.30-15.40 inloop, koffie 15.40 15.50 welkomstwoord wethouders 15.50 16.10 presentatie achtergronden

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Rijksvastgoed Lelystad (onder voorbehoud)

Rijksvastgoed Lelystad (onder voorbehoud) Rijksvastgoed Lelystad (onder voorbehoud) AANLEIDING (1) Kabinetsbesluit 2011: concentratie van Rijkskantorenlocaties in select aantal plaatsen Aanleiding: - taakstellende besparing betreffende Rijkshuisvesting

Nadere informatie

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar drs. O.J. van der Heijden o.heijden@marma.nl www.evbinnenstad.nl 1 Belang van Wonen in de Binnenstad Een juiste combinatie van functies in de binnen

Nadere informatie

OUD GEBOUW, NIEUW GEBRUIK

OUD GEBOUW, NIEUW GEBRUIK PROJECT UITGELICHT: HET GROOT ZIEKENGASTHUIS IN S-HERTOGENBOSCH OUD GEBOUW, NIEUW GEBRUIK Maakt werk van leegstand Hoofdkantoor Dr. Kuyperstraat 9 2514 BA Den Haag T: 070 335 20 30 F: 070 347 07 77 3 Oud

Nadere informatie

Leegstand & transformatie

Leegstand & transformatie Leegstand & transformatie Trends & ontwikkelingen Frank Strolenberg Nationaal Programma Herbestemming/Rijksdienst Cultureel Erfgoed 5 december 2013 Herbestemming is van alle tijden Grote kerk van Veere

Nadere informatie

Minder geld, meer initiatief!

Minder geld, meer initiatief! AB 12 Minder geld, meer initiatief! Voorzitter, Bezuinigingen, crisis, forse tekorten minder geld maar verplichtingen te over. Het komt, zeker nu, op eigen initiatief en inventiviteit aan. Niet meer de

Nadere informatie

Nieuwjaarstoespraak Deventer 2013

Nieuwjaarstoespraak Deventer 2013 Nieuwjaarstoespraak Deventer 2013 Dames en heren, Een fantastisch 2013 gewenst! Fijn dat u allemaal gekomen bent, hier in Schouwburg, voor de Deventer nieuwjaarsreceptie. De receptie is een gezamenlijk

Nadere informatie

Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven

Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven 23 juni 2015 Managementsamenvatting Status: Managementsamenvatting Datum: 23 juni 2015 Een product van: Bureau Stedelijke Planning bv Silodam

Nadere informatie

Trendbreuk? Netto kwantitatieve opgave 2023. Wonen 1.800 7.100. Bedrijventerreinen 18 (+30) ha 156 ha. (gemeentelijk + privaat) 248.000-323.

Trendbreuk? Netto kwantitatieve opgave 2023. Wonen 1.800 7.100. Bedrijventerreinen 18 (+30) ha 156 ha. (gemeentelijk + privaat) 248.000-323. Maastricht Maastricht 120.000 inwoners, stabilisatie Centrum van de regio (600.000-550.000) Universiteit Meer dan 20 miljoen bezoekers waarvan 2/3 uit Nederland, winkelen belangrijkste bezoekmotief Compacte

Nadere informatie

BIJLAGE A KENGETALLEN In deze bijlage geven we in overzichtelijke tabellen de kengetallen weer die gebruikt zijn ter bepaling van de effecten van het kantoren- en bedrijventerreinenprogramma voor de regio

Nadere informatie

Huisvestingsmanagement

Huisvestingsmanagement Syllabus Huisvestingsmanagement Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Inclusief best practices bij onder meer de Rijksgebouwendienst, KPN, de gemeente

Nadere informatie

Van baan naar eigen baas

Van baan naar eigen baas M200912 Van baan naar eigen baas drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2009 Van baan naar eigen baas Ruim driekwart van de ondernemers die in de eerste helft van 2008 een bedrijf zijn gestart, werkte voordat

Nadere informatie

Binnenstad Den Haag. 21 mei 2015 NRW projectbezoek Den Haag. Ad Dekkers Directeur Bureau Binnenstad Den Haag

Binnenstad Den Haag. 21 mei 2015 NRW projectbezoek Den Haag. Ad Dekkers Directeur Bureau Binnenstad Den Haag Binnenstad Den Haag 21 mei 2015 NRW projectbezoek Den Haag Ad Dekkers Directeur Bureau Binnenstad Den Haag Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015 De sterke punten Visie Consequente uitvoering en doorzettingsvermogen

Nadere informatie

Leegstand vraagt om rigoureuze aanpak

Leegstand vraagt om rigoureuze aanpak Leegstand vraagt om rigoureuze aanpak Het fenomeen Leegstand van ongekende omvang Landelijk 15% en groeiend Van de ruim 15.000 kantoren in Nederland staan er bijna 900 volledig en 1.900 gedeeltelijk leeg.

Nadere informatie

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen Lars Brugman Lars Brugman is projectadviseur/onderzoeker bij Kadaster Ruimte & Advies. Hij legt zich toe op complexe maatwerkvraagstukken vanuit de bij het Kadaster beschikbare ruimtelijke informatie.

Nadere informatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie Manifeste lokale woningbehoefte Vraag zoekt locatie 10-3-2015 Inleiding In de gemeentelijke Visie op Wonen en Leefbaarheid (2012) is uitgesproken dat de gemeente in principe in alle kernen ruimte wil zoeken

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE

Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE Ruimte voor de maatschappij van morgen De maatschappij van morgen is fundamenteel anders dan die van gisteren. De wereld wordt kleiner door

Nadere informatie

Woningmarkt na de crisis. Henk Jagersma, Directievoorzitter Syntrus Achmea Real Estate & Finance

Woningmarkt na de crisis. Henk Jagersma, Directievoorzitter Syntrus Achmea Real Estate & Finance Woningmarkt na de crisis Henk Jagersma, Directievoorzitter Syntrus Achmea Real Estate & Finance 1 Waar staan we met Nederland na de crisis? Nederlandse economie is er heel voorzichtig weer bovenop aan

Nadere informatie

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014 Prinsjesdag 2014 Stand van zaken MKB Rabobank Nederland, september 2014 Internationale omgeving Basisscenario De wereldeconomie groeit ook in 2014, met name in de VS, maar spectaculair is het allemaal

Nadere informatie

downloadbaar document, behorende bij bijlage I

downloadbaar document, behorende bij bijlage I Monitor Uitvoeringsstrategie Plabeka Voortgangsrapportage 2009-2010 downloadbaar document, behorende bij bijlage I Definities monitor B.V. en verschillen met andere bronnen Om een foute interpretatie van

Nadere informatie

The gradual makeover SOCIALE MISSIE. Constructie CONTOUR najaar 2007 31

The gradual makeover SOCIALE MISSIE. Constructie CONTOUR najaar 2007 31 The gradual makeover Voormalig minister Dekker van VROM spoorde woningbouwverenigingen in Den Haag aan om de gaten in de stad op te vullen. In de Boekhorststraat heeft Staedion hier haar eigen visie op

Nadere informatie

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken Van belang Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken De som der delen De uitdagingen van de sector Door de NVB Van belang De nieuwe realiteit In Nederland zijn ruim tachtig Nederlandse en buitenlandse

Nadere informatie

STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND

STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND Nederland moet snel uit de crisis. Steden zijn de economische motor van Nederland. Zij vormen de spil in krachtige netwerken met het bedrijfsleven, het

Nadere informatie

weer thuis in de stad

weer thuis in de stad weer thuis in de stad Wonen boven winkels Een levendige binnenstad is aantrekkelijk voor bezoekers, levert woongenot voor specieke groepen mensen, is een broedplaats voor kenniseconomie en cultuur en vormt

Nadere informatie

Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue)

Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue) Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue) Nota Ruimte budget 75 miljoen euro voor Brainport Eindhoven en 6,8 miljoen voor ontwikkeling A2-zone Planoppervlak 3250 hectare (Brainport Eindhoven) Trekker

Nadere informatie

nieuwsbrief Waarom deze

nieuwsbrief Waarom deze N wonen en werken in stedelijk groen nieuwsbrief Meedenken? Kom naar de bijeenkomst op dinsdag 7 oktober Het Lucentterrein ondergaat de komende jaren een ware metamorfose. Dit 3,5 hectare grote kantoorterrein

Nadere informatie

Kantorenleegstand. Hoe groot is het probleem? Amersfoort 18 mei 2011 Gregor Heemskerk

Kantorenleegstand. Hoe groot is het probleem? Amersfoort 18 mei 2011 Gregor Heemskerk Hoe groot is het probleem? Amersfoort 18 mei 2011 Gregor Heemskerk Agenda 1. Opening 2. Leegstand in Nederland 3. Leegstand in Amsterdam 4. Stellingen 5. Einde presentatie 2 CV Gregor Heemskerk Management

Nadere informatie

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuidwest-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuidwest-Nederland (*1. m²) 35.536 13.629 459 Overig Nederland In Zuidwest-Nederland ligt circa 29%

Nadere informatie

Vraag 6 Hoe groot is de vloeroppervlakte van de bedrijfsruimte die u denkt nodig te hebben voor uw uitbreiding- of verplaatsingsplannen?

Vraag 6 Hoe groot is de vloeroppervlakte van de bedrijfsruimte die u denkt nodig te hebben voor uw uitbreiding- of verplaatsingsplannen? Conclusie Tot 2020 wordt een behoefte naar bedrijventerrein in de gemeente Zijpe geraamd van circa 5 hectare. Dit is ook de oppervlakte die in de planningsopgave in de provinciale structuurvisie is opgenomen.

Nadere informatie

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar drs. O.J. van der Heijden o.heijden@marma.nl www.evbinnenstad.nl 1 Belang van Wonen in de Binnenstad Een juiste combinatie van functies in de binnen

Nadere informatie

Colofon. Dit is een publicatie van: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland NBSO Chengdu. Opgesteld door: Bertrille Snoeijer, NBSO Chengdu

Colofon. Dit is een publicatie van: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland NBSO Chengdu. Opgesteld door: Bertrille Snoeijer, NBSO Chengdu Colofon Dit is een publicatie van: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland NBSO Chengdu Opgesteld door: Bertrille Snoeijer, NBSO Chengdu Contactpersoon: NBSO Chengdu Chief Representative : Bertrille Snoeijer

Nadere informatie

SER magazine. Gerard Marlet historicus en directeur Atlas voor gemeenten Het geheim van succesvolle steden. Kirsten Rohde.

SER magazine. Gerard Marlet historicus en directeur Atlas voor gemeenten Het geheim van succesvolle steden. Kirsten Rohde. APRIL 2015 55 e JAARGANG - NR.4 Kirsten Rohde Mensenkennis leidt tot beter beleid Medezeggenschap Brede alliantie zet zich in voor nieuwe initiatieven SER magazine Energieakkoord Verduurzaming vraagt ruimte

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

Wonen in kantoren, werkt dat?

Wonen in kantoren, werkt dat? Wonen in kantoren, werkt dat? De lettergrootte voor bijschriften is 12 Erik Cremers Adviseur Duurzame Leefomgeving Inleiding DGMR heeft uitgebreide ervaring renovaties en herbestemmingen Advisering van

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Directie Algemene Fiscale Politiek Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus

Nadere informatie

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuid-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuid-Nederland (*1. m²) 42.2 2.15 5.518 Overig Nederland Het totale oppervlak aan kantoormeters in en

Nadere informatie

Studiefinanciering? of sparen voor de studie van uw kinderen

Studiefinanciering? of sparen voor de studie van uw kinderen Studiefinanciering? of sparen voor de studie van uw kinderen De studiefinanciering gaat in september 2015 drastisch veranderen. Het zogenaamde leenstelsel wordt geïntroduceerd. Dat heeft heel veel financiële

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

Ik ben als bestuurder in deze provincie bijzonder geïnteresseerd in de kansen van nieuwe energie voor onze kenniseconomie.

Ik ben als bestuurder in deze provincie bijzonder geïnteresseerd in de kansen van nieuwe energie voor onze kenniseconomie. Welkomstwoord van Jan Franssen, Commissaris van de Koningin in Zuid-Holland, bij het Lustrumcongres 'Geothermal Heat is Cool' van het Platform Geothermie, Den Haag, 24 oktober 2012 ---------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma PvdA Feijenoord

Verkiezingsprogramma PvdA Feijenoord Verkiezingsprogramma PvdA Feijenoord Vrijheid, democratie, rechtvaardigheid, duurzaamheid en solidariteit. Dat zijn de idealen van de Partij van de Arbeid. Wij staan voor een spreiding van kennis, macht

Nadere informatie

Postbus 9657 5602 LR Eindhoven. Aan het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Eindhoven Postbus 90150 5600 RB EINDHOVEN

Postbus 9657 5602 LR Eindhoven. Aan het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Eindhoven Postbus 90150 5600 RB EINDHOVEN Aan het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Eindhoven Postbus 90150 5600 RB EINDHOVEN Postbus 9657 5602 LR Eindhoven Eindhoven, 27 juli 2013 Kenmerk: Onderwerp: 2013.Nanjing.Pav.B&W.1

Nadere informatie

Programmalijnen. Stichting izovator:

Programmalijnen. Stichting izovator: Programmalijnen Stichting izovator 2014 Stichting izovator, 27 november Stichting izovator: Oude Amersfoortseweg 121 1212 AA Hilversum E-mailadres: info@izovator.nl Website: www.izovator.nl 1 1. Context

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL. SESSIE Stad maken

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL. SESSIE Stad maken Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE Stad maken donderdag 19 maart 2015 Stad maken Duiding en context De traditionele rollen binnen het ontwikkeltraject veranderen. De corporaties,

Nadere informatie

Raadsvoorstel van het college inzake Agenda groen voor de stad 2016

Raadsvoorstel van het college inzake Agenda groen voor de stad 2016 Registratienummer DSB 2016.297 RIS294705 Raadsvoorstel van het college inzake Agenda groen voor de stad 2016 De wereld om ons heen is in beweging en ook onze stad verandert. Den Haag is echter nog steeds

Nadere informatie

200 Weena Location: Weena 200, Rotterdam Volume: 15.887 m 2 Parking Places: 333

200 Weena Location: Weena 200, Rotterdam Volume: 15.887 m 2 Parking Places: 333 200 Weena Location: Weena 200, Rotterdam Volume: 15.887 m 2 Parking Places: 333 Weena 200 Rotterdam ING Dutch Office Fund Weena 200 Rotterdam Rotterdam Weena 200 Rotterdam Weena 200 Weena 200 Het Weena

Nadere informatie

Haarlemmermeer 2009. marktleider in de cosmeticamarkt hebben, waarbij we de milieubelasting zo veel mogelijk terug willen dringen.

Haarlemmermeer 2009. marktleider in de cosmeticamarkt hebben, waarbij we de milieubelasting zo veel mogelijk terug willen dringen. kantorenmonitor Haarlemmermeer L Oréal Nederland heeft haar hoofdkantoor verplaatst van verschillende locaties in Alphen aan de Rijn en Weesp naar een modern en representatief pand in Beukenhorst-Zuid

Nadere informatie

b Onvermijdelijk Ambtelijke huisvesting is onvermijdelijk onderdeel van het ambtelijke apparaat.

b Onvermijdelijk Ambtelijke huisvesting is onvermijdelijk onderdeel van het ambtelijke apparaat. gemeente Eindhoven Inboeknummer 14bst00096 Beslisdatum B&W 28 januari 2014 Dossiernummer 14.05.451 Raadsvoorstel Ambtelijke huisvesting lange termijn vanaf 2020 Inleiding In juni 2012 heeft de raad besloten

Nadere informatie

De haperende groeimotor van het Nederlands kleinbedrijf

De haperende groeimotor van het Nederlands kleinbedrijf De haperende groeimotor van het Nederlands kleinbedrijf Januari 2016 Justin Jansen, Erasmus Universiteit Rotterdam Occo Roelofsen, McKinsey & Company Poll: Hoe gaat het met ondernemerschap in Nederland?

Nadere informatie

Nog steeds in. Helmond 77%

Nog steeds in. Helmond 77% De trends volgens de Helmonders Bijlage 4 Resultaten enquête Stadspanel Onderzoek en Statistiek Gooitske Marsman Augustus 2011 Inleiding Helmond heeft een start gemaakt met het project dat uiteindelijk

Nadere informatie

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Aanleiding Op 10 februari 2014 heeft, onder leiding van burgemeester Van der Laan,

Nadere informatie

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015 StadsDashboard Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld Merle Blok 12 mei 2015 Missie TNO verbindt mensen en kennis om innovaties te creëren die de concurrentiekracht van bedrijven en het welzijn

Nadere informatie

Binnenstad Den Haag. Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015

Binnenstad Den Haag. Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015 Binnenstad Den Haag Wonen boven winkels Nederland 26 maart 2015 Ad Dekkers directeur Bureau Binnenstad Den Haag Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015 1 De sterke punten Visie Consequente uitvoering

Nadere informatie

Rapport sluiting verzorgingshuizen

Rapport sluiting verzorgingshuizen Rapport sluiting verzorgingshuizen ActiZ is een ondernemende branchevereniging die haar leden faciliteert om een gezonde onderneming te kunnen exploiteren die hoogwaardige zorg en ondersteuning biedt.

Nadere informatie

Toespraak staatssecretaris H.A.L. van Hoof bij de opening van de miniconferentie O&O-fondsen op 10 september 14.00u in Den Haag

Toespraak staatssecretaris H.A.L. van Hoof bij de opening van de miniconferentie O&O-fondsen op 10 september 14.00u in Den Haag Toespraak staatssecretaris H.A.L. van Hoof bij de opening van de miniconferentie O&O-fondsen op 10 september 14.00u in Den Haag Welkom, blij dat u er bent. Uit het feit dat u met zovelen bent gekomen maak

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Dames en heren, [Inleiding] Ik vind het wel leuk, maar ook een beetje spannend. Maar moet

Nadere informatie

Marylane. Leegstand kantoren & waarom het zo lang duurt

Marylane. Leegstand kantoren & waarom het zo lang duurt Leegstand kantoren & waarom het zo lang duurt Door: Bart Douw Datum: 24 januari 2013 MARYLANE: Bart Douw (1966), bedrijfseconoom 10 jaar bankier 8 jaar directeur investeringsholding Sinds begin 2012 zelfstandig

Nadere informatie

Alles draait om beleving

Alles draait om beleving Samen ondernemen Alles draait om beleving Samen beleven Samenvatting Strategisch Businessplan Ondernemersfonds Tilburg Het is 2020 experience marketing horeca dienstensector beleving detailhandel events

Nadere informatie

Werkconferentie Vastgoedmarkt Midden-Nederland. 21 juni 2012

Werkconferentie Vastgoedmarkt Midden-Nederland. 21 juni 2012 Werkconferentie Vastgoedmarkt Midden-Nederland 21 juni 2012 Luc Dietz dagvoorzitter Michaël Kortbeek Voorzitter KvK Midden-Nederland Het probleem Kantorenmarkt: leegstand, fors aanbod Bedrijventerreinen:

Nadere informatie

9 M 5 ore than to 275

9 M 5 ore than to 275 5 More than to 275 275 95 to schiphol rijk am en de boeing avenue Inspirerend zaken doen Boeing Avenue 275 In de uitdagende werkomgeving van het parkachtige Schiphol-Rijk ligt het moderne en multifunctionele

Nadere informatie

Duurzame energie. Leveranciersdag Rijk 27 november 2015. Piet Glas

Duurzame energie. Leveranciersdag Rijk 27 november 2015. Piet Glas Duurzame energie Leveranciersdag Rijk 27 november 2015 Piet Glas P.Glas@mindef.nl Categoriemanager Energie Frans van Beek frans.beek@minbzk.nl BZK - DG Organisatie Bedrijfsvoering Rijk Opzet workshop 1.

Nadere informatie

Enkele succesvolle voorbeelden

Enkele succesvolle voorbeelden Enkele succesvolle voorbeelden OP ZOEK NAAR HET DNA VAN MOERDIJK Bevorderen van behouden een voorkeur voor de zorgen dat product en communicatie op orde zijn om relevante doelgroepen aan te spreken

Nadere informatie

KENNISNEMEN VAN Onze gemeentelijke inzet ter stimulering van de economische ontwikkeling en herinvulling of transformatie van kantoorpanden.

KENNISNEMEN VAN Onze gemeentelijke inzet ter stimulering van de economische ontwikkeling en herinvulling of transformatie van kantoorpanden. RAADSINFORMATIEBRIEF Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4375297 Aan : Gemeenteraad Datum : 1 juli 2013 Wethouder P. van den Berg Wethouder G.J. van der Werff Programma : 10. Economie en wonen Portefeuillehouder

Nadere informatie

HERBESTEMMEN LOONT ÉN LEEFT!

HERBESTEMMEN LOONT ÉN LEEFT! HERBESTEMMEN LOONT ÉN LEEFT! ...ÉN LEEFT! Creatief samenwerken in stedelijke omgeving. Op 27 mei 2013 organiseerde de provincie Groningen dit symposium. De locatie past prachtig bij het thema: Boterdiep

Nadere informatie

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5 GEBIEDEN 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5 Probleemwijken Groot aandeel sociale huurwoningen Slechte kwaliteit woonomgeving Afname aantal voorzieningen Toename asociaal gedrag Sociale en etnische spanningen

Nadere informatie

Van kantoren naar wonen aan de gracht

Van kantoren naar wonen aan de gracht Joost Zonneveld Zelfstandig journalist en onderzoeker, onder meer voor Het Parool en Nul20 26 november 2014 PROJECT ARCHITECTUUR HERONTWIKKELING KANTOREN WONEN WONINGBOUW Van kantoren naar wonen aan de

Nadere informatie

Veldwerkopdracht Utrecht in ontwikkeling

Veldwerkopdracht Utrecht in ontwikkeling Veldwerkopdracht Utrecht in ontwikkeling Herstructurering van de Schepenbuurt en omgeving Maarten Seerden Inleiding Schepenbuurt en omgeving Bouwperiode: jaren 40-50 van de 20e eeuw Wijk is verouderd behoefte

Nadere informatie

AANPAK BINNENSTAD SCHIEDAM

AANPAK BINNENSTAD SCHIEDAM AANPAK BINNENSTAD SCHIEDAM OPGAVE Tijdens het werken aan binnenstedelijke opgaven merken wij een grote betrokkenheid van inwoners en ondernemers. Zij spreken vaak vol passie over hun stad en komen met

Nadere informatie

Kantorenmarkt Rotterdam

Kantorenmarkt Rotterdam Kantorenmarkt Rotterdam 1 e halfjaar 2015 Kantorenmarkt Rotterdam De gemeente Rotterdam telt circa 625.000 inwoners en 314.120 banen, verdeeld over 25.220 vestigingen (bron: Lisa). De kantorenvoorraad

Nadere informatie

Ben jij een ondernemende samenwerker?

Ben jij een ondernemende samenwerker? Ben jij een ondernemende samenwerker? P1 Ben jij een ondernemende samenwerker? En zoek je het goede gezelschap van een groeiende formule? Jij wilt je eigen onderneming starten. Het liefst in een formule

Nadere informatie

Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers

Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers Prof. mr. Friso de Zeeuw, praktijkhoogleraar Gebiedsontwikkeling TU Delft en directeur Nieuwe Markten Bouwfonds Ontwikkeling, met medewerking van Rink Drost,

Nadere informatie

Besparen op maatschappelijk vastgoed

Besparen op maatschappelijk vastgoed Besparen op maatschappelijk vastgoed Het gemeentehuis, de school, de brandweerkazerne, het zwembad, het buurthuis, begraafplaatsen, gemeentewerven, het gemaal en zelfs de kerktoren: het is allemaal eigendom

Nadere informatie

8Vastgoedmarkt. Vastgoedmarkt

8Vastgoedmarkt. Vastgoedmarkt 8Vastgoedmarkt Stedelijke ontwikkeling Vastgoedmarkt In het afgelopen jaar komt de opname aan Utrechte kantoorruimte uit op 88.000 m². Dit is aanzienlijk meer dan de 65.000 m² in het voorgaande jaar. Tegelijkertijd

Nadere informatie

De ladder voor duurzame verstedelijking

De ladder voor duurzame verstedelijking De ladder voor duurzame verstedelijking Jacqueline H.P. Vrolijk Adviseur ruimtelijk beleid en omgevingsjurist Inleiding seminar 10 maart 2015 Waarom de ladder? Andere tijden: Einde aan decennia van groei

Nadere informatie

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom:

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom: Verzoek VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District De A16 is voor de Metropoolregio en de Randstad een belangrijke verbinding met Antwerpen,

Nadere informatie