ABC van het FTK Agnes Joseph

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ABC van het FTK Agnes Joseph"

Transcriptie

1 Update juni 2014 ABC van het FTK Agnes Joseph Verder gaan.

2

3 Zomer update: FTK in grote lijnen bekend Het financieel toetsingskader voor pensioenfondsen (FTK) wordt aangepast. Op 25 juni 2014 stuurde staatssecretaris Klijnsma het wetsvoorstel voor het nieuwe FTK naar de Tweede Kamer. Nu zijn de grote lijnen van het nieuwe FTK bekend. Al blijft het een wetsvoorstel en is het nog niet definitief. Ook wachten we nog op de lagere regelgeving. Dit paper is een zomer-update van onze uitgave ABC van het FTK van eind Bent u betrokken bij pensioenfondsen, en wilt u meer inzicht krijgen in zaken rond het nieuwe toezicht? Dan is dit paper voor u. Nu het wetsvoorstel FTK bekend is, is een grote stap gezet. Er is meer duidelijkheid over de eisen aan premies, herstelplannen, toekomstbestendige indexatie en de haalbaarheidstoets. Pensioenfondsen hebben daarmee voldoende informatie voor een oriëntatie op de invulling van de regeling en het toekomstig beleid. Er ligt ook een voorstel voor de invoering van het nieuwe FTK in Nieuw ten opzichte van eind 2013 is de verkenning die de staatssecretaris is gestart om het wettelijk kader voor beschikbare premieregelingen aan te passen. De indeling van de tekst is als volgt: 1. Marktwaardering 2. Risicogebaseerde financiële eisen 3. Invoering nieuwe FTK 4. Doorontwikkeling beschikbare premieregelingen 5. Tot slot Aan de hand van de volgende leeswijzer weet u wat voor u interessant is: Deze tekst is belangrijk om de hoofdlijnen te kunnen volgen. Onzekerheid, details zijn nog niet bekend Achtergrond informatie Technische achtergrondinformatie

4 Inleiding Het financieel toetsingskader (FTK) is het onderdeel van de Pensioenwet waarin de wettelijke financiële eisen aan pensioenfondsen zijn vast gelegd. Het huidige FTK is ingevoerd in Het nieuwe FTK wordt volgens de huidige voor stellen van kracht in Het FTK is opgebouwd rond de principes van Marktwaardering: de manier waarop de beleggingen en verplichtingen van een pensioenfonds moeten worden gewaardeerd is voorgeschreven Risico-gebaseerde financiële eisen: een pensioenfonds neemt beleggingsrisico; meer risico brengt strengere eisen met zich mee. De Tweede Kamer nu als eerste aan zet De Tweede Kamer behandelt het wetsvoorstel. Maar de tijd voor het zomerreces, dat op 4 juli begint, is kort. De Tweede Kamer rondt de behandeling van het wetsvoorstel pas na het zomerreces af. Als de Tweede Kamer eenmaal akkoord is, moet het wetsvoorstel nog naar de Eerste Kamer. Terwijl het parlement zich over het wetsvoorstel buigt, wordt naar verwachting de lagere regelgeving verder uitgewerkt. Om definitieve besluiten te kunnen nemen over uw pensioenregeling en over het beleid van uw fonds heeft u ook duidelijkheid nodig over de lagere regelgeving.

5 1. Marktwaardering Een pensioenfonds moet in de toekomst uitkeringen verzorgen (de verplichtingen) en beheert hiertoe een vermogen. De vraag is hoeveel vermogen nu nodig is om alle verplichtingen in de toekomst te kunnen voldoen. Hiervoor wordt binnen het FTK gekeken naar de waarde van het vermogen ten opzichte van de waarde van de verplichtingen. Dit levert de dekkingsgraad van het pensioenfonds. De waardering van beleggingen én verplichtingen vindt plaats op basis van gegevens uit de financiële markt. Men spreekt daarom ook wel van marktwaardering. Voor beleggingen zijn de marktprijzen veelal direct voorhanden. De waarde, of de prijs van de toekomstige uitkeringen is echter niet bekend op de financiële markt. Pensioenen worden doorgaans immers niet als product verhandeld. Daarom schrijft het FTK rekenregels voor om de waarde van de verplichtingen te bepalen. Volgens de rekenregels zijn de toekomstige uitkeringen risicovrij. Daarom moeten uitkeringen contant gemaakt worden met een risicovrije rente. Dekkingsgraad De actuele dekkingsgraad bereken je in het nieuwe FTK door de waarde van het vermogen te delen door de waarde van de verplichtingen contant gemaakt met de actuele risicovrije rentetermijnstructuur. De risicovrije rentetermijnstructuur wordt gebaseerd op actuele marktrentes voor looptijden tot 20 jaar en groeit daarna richting de Ultimate Forward Rate (UFR). Het niveau van de UFR is afhankelijk van gerealiseerde forward rentes in de voorgaande 10 jaar, en is in juni 2014 circa 3,6%. De actuele dekkingsgraad kan sterk fluctueren met de dagkoersen op de financiële markten. Daarom introduceert het FTK naast de actuele dekkingsgraad ook een andere (meer stabiele) dekkingsgraad, de beleidsdekkingsgraad. De financiële positie van het pensioenfonds wordt beoordeeld aan de hand van de beleidsdekkingsgraad. De beleidsdekkingsgraad is het 12-maands voortschrijdende gemiddelde van de actuele dekkingsgraad. Premie De premie moet minimaal de kosten dekken van het nieuw op te bouwen pensioen dat hier tegenover staat. Met andere woorden: de premie moet kostendekkend zijn. Net als bij de berekening van de actuele dekkingsgraad wordt het nieuw op te bouwen pensioen gewaardeerd op basis van de actuele risicovrije marktrente. Dit betreft de zuivere kostendekkende premie. Een nadeel van de zuivere kostendekkende premie is dat deze afhankelijk is van dagkoersen op de financiële markten. Daarmee is deze premie zeer onstabiel. De premiesystematiek in het nieuwe FTK zoekt naar de juiste balans tussen kostendekkend en stabiliteit. Een pensioenfonds mag de premie dempen op basis van een voortschrijdend 10-jaars gemiddelde rente of op basis van een verwacht rendement. Aan het rekenen met verwacht rendement is een aantal voorwaarden verbonden. Zo moeten pensioenfondsen de indexatie in de premie meefinancieren. De huidige eis dat de premie moet bijdragen aan herstel vervalt.

6 1. Marktwaardering De randvoorwaarden verbonden aan het hanteren van een verwacht rendement voor premiedemping zijn de volgende. Ten eerste is er sprake van een opslag voor financiering van indexatie. Is deze opslag lager dan de solvabiliteitsopslag, dan geldt de solvabiliteitsopslag 1. Ten tweede moet het effect van een stijging van de levensverwachting op bestaande opbouw, in het geval de dekkingsgraad hoger is dan de vereiste dekkingsgraad, worden opgevangen door een beperking op indexaties. Het verwacht rendement mag voor een periode van maximaal 5 jaar worden vastgezet. Premiekortingen kunnen plaatsvinden onder de volgende voorwaarden. Het pensioenfonds beschikt ten minste over het vereist eigen vermogen. Het pensioenfonds heeft de voorwaardelijke toe slagen over de afgelopen 10 jaar verleend en dat is ook in de toekomst mogelijk. Een korting op de pensioenen in de afgelopen 10 jaar is gecompenseerd. 1 Het kan zijn dat een fonds slechts een deel van de loon- of prijsontwikkeling als indexatie wordt nagestreefd. Hoe om te gaan met deze gedeeltelijke indexatieambities wordt nog nader uitgewerkt. Ultimate Forward Rate (UFR) Een pensioenfonds waardeert de pensioen verplichtingen op basis van een door De Nederlandsche Bank (DNB) gepubliceerde rente. Dit is de zogenaamde rentetermijnstructuur. De rente voor de eerste 20 jaar wordt afgeleid van de (swap)rente op AAA-staatsleningen. Voor looptijden langer dan 20 jaar (first smoothing point of ook wel last liquid point genoemd) beweegt de rente geleidelijk naar de Ultimate Forward Rate (UFR). De UFR wordt bepaald door het gemiddelde van de 20-jaars forward rente in de voorliggende 120 maanden. De methodiek staat beschreven in het Advies van de Commissie UFR van 11 oktober Commissie Parameters Verwachte portefeuillerendementen en de verwachte inflatieontwikkeling spelen een belangrijke rol in het FTK. Bijvoorbeeld bij het vaststellen van de premie op basis van een verwacht rendement. En bij het opstellen van herstelplannen. Een pensioenfonds moet daarbij binnen bepaalde grenzen blijven. De grenzen worden geadviseerd door de Commissie Parameters. De parameters worden periodiek herijkt en in 2014 is er een nieuw advies gekomen dat gelijktijdig met het nieuwe FTK in werking treedt. Zie ook het Advies van de Commissie Parameters van 21 maart Nieuw is dat het wetsvoorstel FTK een uniforme set met (stochastische) economische scenario s voorschrijft. Deze scenario s worden gebruikt in de haalbaarheidstoets. Daarnaast wordt in de wet geregeld dat iedere 5 jaar een nieuw advies wordt gevraagd. In de huidige wettelijke regeling is dat iedere 3 jaar. Sinds 2014 bestaat de commissie die adviseert over de parameters uitsluitend uit onafhankelijke deskundigen. Daarvoor zaten ook de sociale partners in de commissie.

7 2. Risico-gebaseerde financiële eisen Vereiste dekkingsgraad De beleidsdekkingsgraad moet ten minste het niveau hebben van de vereiste dekkingsgraad. De regels schrijven voor dat een pensioenfonds een buffer moet vormen ter dekking van risico s die het fonds loopt. Het niveau van de vereiste dekkingsgraad is risicogebaseerd. Dat wil zeggen dat de vereiste dekkingsgraad toeneemt met de mate waarin het fonds blootstaat aan risico s. De vereiste dekkingsgraad wordt aangepast. De algemene vuistregel is dat de vereiste dekkingsgraad met 5%-punt stijgt. Deze verhoging staat los van de huidige besluiten rond het nieuwe FTK en is al 2011 aangekondigd. Zie ook Uitwerking herziening berekeningssystematiek vereist eigen vermogen van juni De beleidsdekkingsgraad mag niet langer dan 5 jaar achtereen onder de minimaal vereiste dekkingsgraad ( 105% ) blijven. Een pensioenfonds moet in het crisisplan beschrijven hoe het omgaat met zo n situatie van langdurige onderdekking. Mogelijkheden zijn een directe eenmalige bijstorting door de werkgever of een nominale korting. Een nominale korting mag daarbij gespreid worden over maximaal 10 jaar, maar wordt wel onvoorwaardelijk in de boeken verwerkt, zodat de actuele dekkingsgraad direct herstelt tot de minimaal vereiste dekkingsgraad. Deze eis vloeit voort uit de Europese pensioenrichtlijn, de IORP directive. Herstelplan Als de beleidsdekkingsgraad van het fonds onder de vereiste dekkingsgraad ligt, is er sprake van een tekortsituatie. In een tekortsituatie maakt het fonds een herstelplan. Binnen een maximale hersteltermijn van 10 jaar moet een fonds uit het tekort zijn. Het fonds treft maatregelen om uit de situatie te komen. In het herstelplan staat een doorrekening van de gemaakte afspraken. De berekening laat zien of het met deze maatregelen naar verwachting lukt om binnen de maximale hersteltermijn uit het tekort te komen. Een fonds realiseert herstel door verwachte overrendementen. Een fonds kan de verwachte overrendementen eventueel aanvullen met extra premies en een inperking van de verleende indexatie. Als laatste redmiddel kan een fonds de nominale aanspraken en uitkeringen korten. Fondsen mogen de aangekondigde maatregelen, zoals een indexatiebeperking of een pensioenkorting, spreiden over maximaal 10 jaar. Maatregelen worden gespreid maar direct genomen. Het uitstellen van maatregelen is niet toegestaan. Een fonds mag er wel voor kiezen om in het begin zwaardere maatregelen in te zetten om zo herstel te versnellen. Indien er een jaar later nog steeds sprake is van een tekort, dan wordt opnieuw een herstelplan gemaakt van 10 jaar.

8 2. Risico-gebaseerde financiële eisen DNB gaat aan de slag met nieuwe VEV systematiek Er komt een nieuwe berekeningswijze voor het Vereist Eigen Vermogen (VEV). DNB pakt de opzet van de nieuwe berekeningssystematiek van het VEV naar verwachting weer op nu het wetsvoorstel er is. Tot er nieuws is van DNB, baseren we de berekeningen van het nieuwe VEV op de Uitwerking herziening berekeningssystematiek Vereist Eigen Vermogen van juni Fonds mag ook sneller maatregelen nemen Als er een tekortsituatie is maakt het fonds een herstelplan. Het fonds mag maatregelen spreiden over een periode van 10 jaar. Dit is de maximale spreidingsperiode. Een fonds mag er ook voor kiezen maatregelen sneller te nemen. Zo kan een vergrijzend fonds een kortere spreidingsperiode kiezen met als doel evenwichtigere generatieeffecten. Wel moeten fondsen een bestendige lijn volgen ten aanzien van de duur van de spreidingsperiode. Overigens kan DNB een pensioenfonds ook dwingen tot een kortere spreidingperiode. Nominale kortingen kunnen in het nieuwe FTK plaatsvinden bij een beleidsdekkingsgraad die hoger is dan de minimaal vereiste dekkingsgraad. De huidige toeslagenmatrix komt te vervallen Het Levensverwachtings Aanpassings Mechanisme (LAM) is verdwenen In eerdere voorstellen stond een Aanpassingsmechanisme Financiële Schokken (AFS) en een LAM. Dit waren mechanismen om de gevolgen van financiële schokken en schokken in de levensverwachting te spreiden over maximaal 10 jaar. Deze termen komen niet meer voor in het wetsvoorstel FTK. Aanpassingen in de levensverwachting en financiële schokken lopen mee in de herstelplansystematiek. Een uitzondering wordt gemaakt voor het geval het pensioenfonds premiedemping op basis van een verwacht rendement hanteert. Als de dekkingsgraad hoger is dan de vereiste dekkingsgraad, dan moet het effect van een stijging van de levensverwachting geheel worden opgevangen door een beperking op indexaties.

9 2. Risico-gebaseerde financiële eisen Toekomstbestendig indexeren Het wetsvoorstel FTK stelt nieuwe regels voor indexatie. Een pensioenfonds mag niet indexeren bij een dekkingsgraad onder de 110% 2. Een pensioenfonds mag pas volledig indexeren als het fonds naar verwachting ook in de toekomst volledig kan indexeren. Inhaalindexaties zijn toegestaan indien de dekkingsgraad hoger is dan de vereiste dekkingsgraad en hoger is dan het dekkingsgraadniveau waarbij volledige indexatie kan worden toegekend. Het niveau van de dekkingsgraad waarbij het fonds volledig kan indexeren wordt bepaald door te berekenen bij welke buffer (boven de 110%) het fonds in staat is om daaruit de geambieerde indexaties nu en in de toekomst volledig toe te kennen. De waarde van de toekomstige indexaties wordt berekend aan de hand van het verwacht 2 Onvoorwaardelijke indexatie en indexatie vanuit de premie is wel toegestaan. rendement op beurs genoteerde aandelen. Het idee hierachter is dat de buffer bestemd is voor voorwaardelijke indexaties. Daarom kan de buffer risicovol worden gewaardeerd. Als de buffer gelijk is aan de waarde van toekomstige indexaties, dan kan het fonds volledig indexeren. Voor inhaalindexatie geldt dat deze mag plaatsvinden als de dekkingsgraad hoger is dan het niveau waarbij men volledig kan indexeren en ook hoger is dan de vereiste dekkingsgraad. Maximaal 1/10e van het verschil tussen de beleidsdekkingsgraad en de beschreven ondergrens voor inhaalindexatie mag worden aangewend voor inhaalindexatie. Deze eisen zijn gestoeld op evenwichtige belangen afweging. Snel indexeren is gunstig voor de koop kracht van oudere generaties, maar kan ongunstig uitpakken voor de pensioenen van jongere generaties. Voorrangsregel Als de beleidsdekkingsgraad lager is dan de vereiste dekkingsgraad, dan moet het pensioenfonds aan twee eisen voldoen. De eerste eis is dat het fonds in maximaal 10 jaar moet herstellen naar het vereist eigen vermogen. Daarvoor maakt het fonds een herstelplan. De tweede eis is dat een eventuele indexatie voldoet aan de eis van toekomstbestendige indexatie. De zwaarste van de twee eisen is leidend. Crisisplan Een pensioenfonds moet een financieel crisisplan opnemen in de actuariële en bedrijfstechnische nota (abtn). In het crisisplan staat welke aanpak gekozen wordt in het geval van tegenslagen. Hiermee beschrijft het crisisplan eigenlijk een vooraf bepaald herstelplan. Ook staan in het crisisplan de maatregelen die ingezet worden als het pensioenfonds 5 jaar achtereen te maken krijgt met een beleidsdekkingsgraad die lager is dan de minimaal vereiste dekkingsgraad.

10 2. Risico-gebaseerde financiële eisen Haalbaarheidstoets De haalbaarheidstoets is een stochastische (ALM) analyse van de toekomstige verwachte financiële ontwikkeling van het fonds. Het laat zien of het fonds naar verwachting ook op lange termijn de ambities kan waarmaken. In de haalbaarheidstoets wordt het verwachte pensioenresultaat voor de deelnemers berekend. Ook wordt er gekeken naar het pensioenresultaat in slecht weer scenario s. De haalbaarheidstoets kent een vloerregel: het pensioenresultaat mag (op fondsniveau) in een slecht weer scenario niet te veel afwijken van het te verwachten pensioenresultaat in het basisscenario. Het pensioenfonds bepaalt de hoogte van de vloer. Er is dus geen sprake van een wettelijke ondergrens. Wel zijn er communicatieverplichtingen. Een fonds moet aan de deelnemers en aan het verantwoordingsorgaan uitleggen waarom het voor een bepaalde ondergrens kiest. En ook de situatie moeten uitleggen als de grenzen overschreden worden. De economische veronderstellingen bij de haalbaarheidstoets, worden waarschijnlijk gebaseerd op het advies van de Commissie Parameters. Naar verwachting publiceert DNB deze veronderstellingen dan op haar website. De definitie van pensioenresultaat zal uitgewerkt worden in de lagere regelgeving. Het pensioenresultaat wordt waarschijnlijk een maat die vergelijkbaar is met koopkracht. Dat wil zeggen ((1+cumulatieve gegeven toeslagen)/(1+cumulatieve prijsinflatie)). Als er onderscheid wordt gemaakt tussen actieven / niet actieven in het indexatiebeleid, is er in dat geval zowel een pensioenresultaat voor actieven als een pensioenresultaat voor niet- actieven. Het fonds moet de haalbaarheidstoets jaarlijks uitvoeren.

11 2. Risico-gebaseerde financiële eisen Prudent person principle Het beleggingsbeleid van pensioenfondsen wordt gereguleerd via een prudent person-norm. Pensioen fondsen worden geacht prudent te beleggen. Deze regel is principle based. Dat betekent dat een aantal basisprincipes wordt voorgeschreven. De continuïteitsanalyse en consistentietoets komen in het nieuwe FTK te vervallen. De haalbaarheidstoets is de basis voor communicatie naar deelnemers. De haalbaarheidstoets vindt plaats op fondsniveau. Op termijn worden de resultaten uit de haalbaarheidstoets mogelijk ook gebruikt voor communicatie op individuele basis naar deelnemers.

12 3. Invoering nieuwe FTK De wetgeving van het nieuwe financieel toetsingskader voor pensioenfondsen treedt in werking per 1 januari Per die datum moeten fondsen deze regels naleven. Staatssecretaris Klijnsma maakt een uitzondering voor het premie- en indexatiebeleid voor Daarnaast krijgen pensioenfondsen die onder de nieuwe regels te maken hebben met een reservetekort tot 1 juli 2015 de tijd om een herstelplan in te dienen. Nu lopende herstelplannen komen daarmee te vervallen. Premie- en indexatiebeleid 2015 De meeste pensioenfondsen beslissen in het najaar over de premie en de hoogte van de indexatie voor het volgende jaar. Het wetsvoorstel wordt per 1 januari 2015 van kracht. De fondsen die in het najaar hun premie en indexatie voor 2015 vaststellen, mogen nog uitgaan van de huidige wetgeving. Het fonds hoeft dan ook de nieuwe parameters, de nieuwe Ultimate Forward Rate (UFR) en de nieuwe systematiek voor het Vereist Eigen Vermogen (VEV) niet mee te nemen. Stelt het fonds het premie- en indexatiebeleid voor 2015 pas in het jaar 2015 vast, dan moet het pensioenfonds wel rekening houden met de nieuwe regels. Het bestuur moet het verantwoordingsorgaan in de gelegenheid stellen advies uit te brengen over de samenstelling van de feitelijke premie en de hoogte van de premiecomponenten. In de adviesaanvraag geeft het een onderbouwing en een overzicht van de gevolgen die het besluit naar verwachting voor de verschillende generaties zal hebben. Lopende herstelplannen vervallen Het eerste indieningsmoment van een herstelplan is 1 juli De dekkingsgraad van 1 januari 2015 is bepalend of er een tekort is. Reeds lopende herstelplannen komen te vervallen. Vanaf 1 juli 2015 gelden voor pensioenfondsen ook de eisen rondom de haalbaarheidstoets, het crisisplan en het prudent person principle. Langere hersteltermijn voor plannen gemaakt in 2015 en 2016 In verband van de aanscherping van de systematiek voor het VEV krijgen pensioenfondsen bij het opstellen van een herstelplan in 2015 twee jaar extra de tijd voor herstel. Bij een herstelplan ingediend in 2016 krijgt men 1 jaar extra de tijd om terug te keren op het VEV. Vanaf 2017 geldt de reguliere hersteltermijn van maximaal 10 jaar voor herstelplannen. De eis dat pensioenfondsen niet langer dan vijf jaar achtereen onder het minimaal vereist eigen vermogen mogen blijven gaat in per 1 januari De situatie dat een fonds langer dan 5 jaar in een dekkingstekort verkeert kan pas 5 jaar na inwerkingtreding van de nieuwe wetgeving voorkomen.

13 4. Doorontwikkeling beschikbare premieregelingen Gelijktijdig met het wetsvoorstel FTK, stuurde de staatssecretaris ook een brief aan de Tweede Kamer over een verkenning om binnen het wettelijk kader voor beschikbare premieregelingen het collectief delen van risico s mogelijk te maken. Huidige knelpunten De huidige individuele beschikbare premieregelingen zien gedurende een lange periode af van rendementspotentieel dat ontstaat door het nemen van beleggingsrisico. Gedurende de uitkeringsfase wordt er geen beleggingsrisico meer genomen door de inkoop van een gegarandeerd nominaal pensioen. En ook al geruime tijd voor de pensioendatum wordt het beleggingsrisico afgebouwd door middel van lifecycles. Dat is een groot nadeel. Een deelnemer levert hiermee als snel 15% in op zijn verwachte pensioenuitkering. Oplossingsrichtingen collectieve risicodeling Collectieve risicodeling is een mogelijke oplossingsrichting om de huidige individuele premieovereenkomsten te verbeteren. Dat is binnen de huidige wetgeving niet mogelijk. Daarbij is het de vraag welke risico s men collectief wil delen. Gaat het bijvoorbeeld om beleggingsrisico s? Om langlevenrisico s? Of beide? Daarnaast zijn er keuzes te maken over wie tot het collectief behoort. Gaat het bijvoorbeeld om alleen de gepensioneerden? Of gaan zowel gepensioneerden als actieve deelnemers gezamenlijk risico s delen? Bij collectieve risicodeling komen al snel subjectieve parameters en herverdelingsvraagstukken kijken. Als een collectief bijvoorbeeld het langlevenrisico deelt, maak je veronderstellingen over sterfte. De veronderstellingen kunnen specifiek zijn voor het collectief, denk bijvoorbeeld aan ervaringssterfte. Of landelijk geregeld worden zoals de overlevingstafels van het CBS of Actuarieel Genootschap. Een aanpassing van deze veronderstellingen leidt tot een aanpassing van het pensioenvermogen dan wel de pensioenaanspraken van de verschillende individuen binnen het collectief. Discussies over solidariteit en herverdeling liggen dus op de loer. Daarom heeft de staatssecretaris enkele randvoorwaarden gesteld. Zo moet er in een premieovereenkomst met collectieve risicodeling sprake zijn van heldere individuele eigendomsrechten. Er mag geen systematische herverdeling tussen (groepen van) deelnemers optreden waarbij vooraf duidelijk is wie er voordeel of nadeel van heeft. En de marktwaarde van het eigendomsrecht van een individu mag niet worden beïnvloed door beslissingen van het fondsbestuur, een aanpassing van het beleggingsbeleid of een aanpassing van subjectieve parameters. Oplossingsrichting flexibilisering uitkeringsfase Het doel van de verkenning om het wettelijk kader voor beschikbare premieregelingen aan te passen, is het vergroten van de kans op een adequate inkomensvervanging tegen een acceptabel risico. Deze doelstelling kan een individu mogelijk ook bereiken zonder collectieve risicodeling. Door op individueel niveau door te beleggen na de pensioendatum. Dat is nu niet mogelijk. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) heeft naar aanleiding van de Motie Lodders (eind 2013), opdracht gegeven een onderzoek uit te voeren naar de mogelijkheden voor flexibilisering van de uitkeringsfase. De uitwerkingen van de genoemde onderzoeken volgen in september.

14 4. Doorontwikkeling beschikbare premieregelingen Fundamentele discussie SZW startte afgelopen jaar ook een brede maatschappelijke dialoog over de toekomst van ons pensioenstelsel. Dit staat los van het wetsvoorstel FTK. In april 2014 is er voor de nationale pensioendialoog een adviesaanvraag bij de SER ingediend. Onderwerpen zijn onder andere collectiviteit, keuzevrijheid en maatwerk, herverdeling en/of risicodeling, en de combinatie van pensioen wonen en zorg. Het advies wordt verwacht in december 2014.

15 5. Tot slot Dit paper geeft een overzicht van de stand van zaken over het wetsvoorstel FTK. Het wetsvoorstel brengt enkele nieuwe elementen in, maar de bescherming van nominale pensioenen blijft het uitgangspunt. De contracten worden completer en de dekkingsgraad stabieler, maar het is bijvoorbeeld de vraag of met het nieuwe FTK de beleggingsspagaat is opgelost. Pensioenfondsen en hun adviseurs kunnen nu in ieder geval aan de slag deze zomer. En ondertussen wachten we op de definitieve besluiten en de lagere regelgeving.

16

Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader. Juni 2014

Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader. Juni 2014 Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader Juni 2014 Inhoudsopgave Wetsvoorstel aanpassing FTK Beleidsdekkingsgraad Premievaststelling Toekomstbestendig indexeren Inhaalindexatie Hersteltermijn

Nadere informatie

Het Financieel Toetsingskader wijzigt

Het Financieel Toetsingskader wijzigt Het Financieel Toetsingskader wijzigt Wat zijn de consequenties en welke keuzes kunt u maken? Dit document is gebaseerd op het wetsvoorstel van 25 juni 2014 Copyright 2014 Sprenkels & Verschuren. Geen

Nadere informatie

Huidige stand van zaken nftk. drs. Lonneke Thissen AAG

Huidige stand van zaken nftk. drs. Lonneke Thissen AAG Huidige stand van zaken nftk drs. Lonneke Thissen AAG juli 2014 1. Huidige stand van zaken nftk Wetsvoorstel naar de Raad van State op 4 april 2014 Gebaseerd op nominaal kader - De komende tijd wordt gekeken

Nadere informatie

reëel financieel toetsingskader (FTK2)

reëel financieel toetsingskader (FTK2) nominaal financieel toetsingskader (FTK1) - bestaande contract - nominale contract - uitkeringsovereenkomst - onderscheid tussen nominale opbouw en indexatie - 2,5% onderdekkingskans maatstaf voor nominale

Nadere informatie

Het verbeterde financieel toetsingskader (ftk) Zeist, 26 juni 2014

Het verbeterde financieel toetsingskader (ftk) Zeist, 26 juni 2014 Het verbeterde financieel toetsingskader (ftk) Zeist, 26 juni 2014 Wat doet het ftk? Wat zit er in de pot? Wat is er beloofd? Generatiebalans FTK = beheersingssysteem Indicator Nominale dekkingsgraad

Nadere informatie

134 De Pensioenwereld in 2015

134 De Pensioenwereld in 2015 14 134 De Pensioenwereld in 2015 Ontwikkelingen in de pensioenmarkt 135 Het nieuwe FTK: oude wijn in nieuwe zakken? Auteurs: Gijs Hoedemaker, Machiel Koper en Alexander van Stee Na de crisis leek er een

Nadere informatie

Het financieel toetsingskader wijzigt

Het financieel toetsingskader wijzigt Het financieel toetsingskader wijzigt Wat zijn de consequenties en welke keuzes kunt u maken? Lonneke Thissen, Caroline Bosch & Steven Verschuren augustus 2014 Dit document is gebaseerd op het wetsvoorstel

Nadere informatie

Reactie op het wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader (FTK)

Reactie op het wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader (FTK) Reactie op het wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader (FTK) Utrecht, 2 september 2014 Koninklijk Actuarieel Genootschap Postbus 2433 3500 GK UTRECHT 1 In deze notitie treft u de reactie aan

Nadere informatie

Herstelplan. Stichting Personeelspensioenfonds APG

Herstelplan. Stichting Personeelspensioenfonds APG Herstelplan Stichting Personeelspensioenfonds APG PPF APG Herstelplan versie: juni 2015 Herstelplan PPF APG 2015 juni 2015 1. Inleiding In dit herstelplan 2015 voor PPF APG leest u eerst welke uitgangspunten

Nadere informatie

RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL. Vraag 1

RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL. Vraag 1 RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL Vraag 1 Onder het huidige FTK krijgen pensioenfondsen te maken met de zogenaamde beleggings -spagaat: aan de ene kant kan er weinig risico worden genomen

Nadere informatie

P O S I T I O N P A P E R

P O S I T I O N P A P E R Pensioenfederatie Prinses Margrietplantsoen 90 2595 BR Den Haag Postbus 93158 2509 AD Den Haag T +31 (0)70 76 20 220 info@pensioenfederatie.nl www.pensioenfederatie.nl P O S I T I O N P A P E R KvK Haaglanden

Nadere informatie

Financieel crisisplan. Voorwoord. Inleiding. 1. Beschrijving financiële crisissituatie

Financieel crisisplan. Voorwoord. Inleiding. 1. Beschrijving financiële crisissituatie Financieel crisisplan November 2016 Voorwoord Voor de periode 1 januari 2014 tot en met 31 december 2018 zijn met de werkgever afspraken gemaakt over een bijstortingsgarantie (en een terugstortingsverplichting

Nadere informatie

Datum 24 november 2015 Betreft Kamervragen van het lid Krol over het bericht 'In 2020 veel meer mensen gekort dan ufr-rapport veronderstelt'

Datum 24 november 2015 Betreft Kamervragen van het lid Krol over het bericht 'In 2020 veel meer mensen gekort dan ufr-rapport veronderstelt' > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

Stand van zaken GITP Pensioenfonds 3e kwartaal 2014

Stand van zaken GITP Pensioenfonds 3e kwartaal 2014 Stand van zaken GITP Pensioenfonds 3e kwartaal 2014 Dekkingsgraad Reken datum Technisch Vereist Vermogen * 1.000,- Belegd vermogen Overige (TB) Vermogen aanwezige Dekkingsgraad 31-7-2012 148.001 120.531

Nadere informatie

Herstelplan PME 2015. Vastgesteld door het algemeen bestuur op 25 juni 2015

Herstelplan PME 2015. Vastgesteld door het algemeen bestuur op 25 juni 2015 Herstelplan PME 2015 Vastgesteld door het algemeen bestuur op 25 juni 2015 1 PME Herstelplan 2015 dekkingraadsjabloon inclusief onderbouwing Dit document bevat het dekkingsgraadsjabloon dat deel uitmaakt

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Datum Betreft Financiële positie pensioenfondsen

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Datum Betreft Financiële positie pensioenfondsen > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

Nieuw pensioencontract. DIRK BROEDERS, Toezichtstrategie Seminar voor vermogensbeheerders, 27 juni 2012

Nieuw pensioencontract. DIRK BROEDERS, Toezichtstrategie Seminar voor vermogensbeheerders, 27 juni 2012 Nieuw pensioencontract DIRK BROEDERS, Toezichtstrategie Seminar voor vermogensbeheerders, 27 juni 2012 Kernpunten 1. Eén ftk met twee soorten contracten (nominale contract en reële contract) 2. Contracten

Nadere informatie

WAT SPEELT ER ROND UW PENSIOEN BIJ SPUN?

WAT SPEELT ER ROND UW PENSIOEN BIJ SPUN? WAT SPEELT ER ROND UW PENSIOEN BIJ SPUN? Bijeenkomst voor pensioengerechtigden Dick Vis, voorzitter Stichting Pensioenfonds Urenco Nederland 20 september 2016 Agenda 1. Samenvatting jaarverslag 2015 2.

Nadere informatie

Aanpassing Financieel Toetsingskader

Aanpassing Financieel Toetsingskader pggm.nl Aanpassing Financieel Toetsingskader PGGM Bestuurlijke Advisering 27 juni 2014 Quickscan: Aanpassing Financieel Toetsingskader (FTK) Woensdag 25 juni heeft staatssecretaris Klijnsma van Sociale

Nadere informatie

Het nieuwe FTK Hoe gaat het er uit zien? Wordt het transparant?

Het nieuwe FTK Hoe gaat het er uit zien? Wordt het transparant? Het nieuwe FTK Hoe gaat het er uit zien? Wordt het transparant? Adri Jansen en Diede Panneman VSAE workshop 5 maart 2014 Copyright 2012 Sprenkels & Verschuren. Geen enkele reproductie van het document

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland

Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland Human Resources Stichting Pensioenfonds Nederland Toelichting Witteveenkader II en nieuw Financieel Toetsingskader 30 september 2014 kantoor Amsterdam Identifier Presentatie Seminar DNB 28 en 30 mei 2013

Nadere informatie

Herstelplan 2016. Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG)

Herstelplan 2016. Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG) Herstelplan 2016 Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG) Onderwerp: Herstelplan PPF APG 2016 Datum: 10 maart 2016 1. Inleiding Deze notitie geeft een overzicht van de uitgangspunten die gehanteerd

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2015 2016 34 255 Voorstel van wet van het lid Lodders tot wijziging van de Pensioenwet, de Wet verplichte beroepspensioenregeling en de Wet op de loonbelasting

Nadere informatie

DNBulletin: Pensioenfondsen gaan in herstelplannen uit van hoge rendementen

DNBulletin: Pensioenfondsen gaan in herstelplannen uit van hoge rendementen DNBulletin DNBulletin: Pensioenfondsen gaan in herstelplannen uit van hoge rendementen Datum 18 mei 2017 Thema Pensioenen Pensioenfondsen verwachten uit hun financiële tekorten te komen door hoge rendementen

Nadere informatie

November Financiële positie Pensioenfondsen. Rapportage op verzoek van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

November Financiële positie Pensioenfondsen. Rapportage op verzoek van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid November 2016 Financiële positie Pensioenfondsen Rapportage op verzoek van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid 1. Inleiding De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft

Nadere informatie

Wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader ingediend

Wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader ingediend 1 JULI 2014 PENSIONS Wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader ingediend Het voorstel van Wet aanpassing financieel toetsingskader (het "wetsvoorstel") beoogt een nieuw type pensioencontract te

Nadere informatie

Belanghebbendenvergadering. 24 september 2015

Belanghebbendenvergadering. 24 september 2015 Belanghebbendenvergadering 24 september 2015 Agenda 1. Opening 2. Actuele ontwikkelingen Ballast Nedam N.V. 3. Jaarverslag 2014 4. Nieuwe pensioenregelgeving en herstelplan 5. Toekomst pensioenfonds 6.

Nadere informatie

Advies Commissie Parameters

Advies Commissie Parameters Advies Commissie Parameters Voorstel tot herziening van verwachte rendementen Sprenkels&Verschuren Maart 2014 Copyright 2014 Sprenkels & Verschuren. Geen enkele reproductie van het document of een deel

Nadere informatie

Generatie- en premie-effecten aanpassing FTK Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Generatie- en premie-effecten aanpassing FTK Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid CPB Notitie 20 juni 2014 Generatie- en premie-effecten aanpassing FTK Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid CPB Notitie Aan: Minsterie van SZW Centraal Planbureau

Nadere informatie

Dertien bestuurlijke uitdagingen in het nieuwe financieel toetsingskader

Dertien bestuurlijke uitdagingen in het nieuwe financieel toetsingskader 2 Dertien bestuurlijke uitdagingen in het nieuwe financieel toetsingskader Door: Stef Vermeulen Op 1 januari 2015 is het langverwachte wetsvoorstel Aanpassing financieel toetsingskader ingevoerd. Dit hoofdstuk

Nadere informatie

1. Gesloten systeem voor het inhalen van indexatie en ongedaan maken van kortingen is niet wenselijk

1. Gesloten systeem voor het inhalen van indexatie en ongedaan maken van kortingen is niet wenselijk Position paper FTK Met interesse hebben wij kennisgenomen van het wetsvoorstel Aanpassing financieel toetsingskader (FTK) dat op 25 juni jl. door staatssecretaris Klijnsma is ingediend bij de Tweede Kamer.

Nadere informatie

S&V Reflector. Dienen de pensioenfondsen hun. langlopende swaps te verkopen? De implementatie van het nieuwe. Financieel Toetsingskader

S&V Reflector. Dienen de pensioenfondsen hun. langlopende swaps te verkopen? De implementatie van het nieuwe. Financieel Toetsingskader S&V Reflector De implementatie van het nieuwe Dienen de pensioenfondsen hun Financieel Toetsingskader langlopende swaps te verkopen? Welke keuzes kunt u maken en wie betrekt u daarbij? Een risicomanagement

Nadere informatie

Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk

Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid publiceerde op vrijdag 12 juli 2013 het lang verwachte consultatiedocument over de uitwerking

Nadere informatie

Wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader pensioenfondsen / Marianne Meijer-Zaalberg

Wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader pensioenfondsen / Marianne Meijer-Zaalberg 17 december 2014 Pensioen Flash Onderwerpen van deze Pensioenflash: Wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader aangenomen Wetsvoorstel versnelde verhoging AOW-leeftijd ingediend Wetsvoorstel pensioencommunicatie

Nadere informatie

Position Paper DNB Concept Wetsvoorstel variabele pensioenuitkeringen 14 augustus 2015

Position Paper DNB Concept Wetsvoorstel variabele pensioenuitkeringen 14 augustus 2015 Position Paper DNB Concept Wetsvoorstel variabele pensioenuitkeringen 14 augustus 2015 Het Wetsvoorstel variabele pensioenuitkering (kortweg wetsvoorstel ) maakt voor deelnemers aan een premieovereenkomst

Nadere informatie

CPB Notitie. Samenvatting. Ministerie van SZW. Datum: 30 januari 2017 Betreft: Effecten van bodem in rekenrente voor pensioenfondsen

CPB Notitie. Samenvatting. Ministerie van SZW. Datum: 30 januari 2017 Betreft: Effecten van bodem in rekenrente voor pensioenfondsen CPB Notitie Aan: Ministerie van SZW Datum: 30 januari 2017 Betreft: Effecten van bodem in rekenrente voor pensioenfondsen Centraal Planbureau Bezuidenhoutseweg 30 2594 AV Den Haag Postbus 80510 2508 GM

Nadere informatie

CPB Notitie. Samenvatting. Ministerie van SZW. Aan: Datum: 30 januari 2017 Betreft: Effecten van bodem in rekenrente voor pensioenfondsen

CPB Notitie. Samenvatting. Ministerie van SZW. Aan: Datum: 30 januari 2017 Betreft: Effecten van bodem in rekenrente voor pensioenfondsen CPB Notitie Aan: Ministerie van SZW Datum: 30 januari 2017 Betreft: Effecten van bodem in rekenrente voor pensioenfondsen Centraal Planbureau Bezuidenhoutseweg 30 2594 AV Den Haag Postbus 80510 2508 GM

Nadere informatie

Antwoord: Gelet op het antwoord op de eerste vraag, is deze vraag niet aan de orde.

Antwoord: Gelet op het antwoord op de eerste vraag, is deze vraag niet aan de orde. Bijlage: antwoorden op de vragen van de Pensioenfederatie Naar aanleiding van een vraag van de CDA-fractie zijn hieronder de vragen van de Pensioenfederatie beantwoord die zijn opgenomen in de notitie

Nadere informatie

CRISISPLAN - SAMENVATTING

CRISISPLAN - SAMENVATTING CRISISPLAN - SAMENVATTING MAATREGELEN ALS DE FINANCIËLE POSITIE IN GEVAAR IS 1 juli 2015 Inleiding Dit crisisplan beschrijft wat het Algemeen Bestuur gaat doen als het Pensioenfonds in een crisissituatie

Nadere informatie

Datum: 5 december 2014 Betreft: Generatie- en premie-effecten aanpassing pensioenregels 2015

Datum: 5 december 2014 Betreft: Generatie- en premie-effecten aanpassing pensioenregels 2015 CPB Notitie Aan: Dhr. Omtzigt en dhr. Hoekstra, Kamerleden voor het CDA Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon M.H.C. Lever en Th.

Nadere informatie

30 september /LJ/AH. FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie. FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie

30 september /LJ/AH. FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie. FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie Postadres Postbus 9208, 3506 GE Utrecht Team Pensioenen T 0900 9690 (lokaal tarief) F 030 66 30 000 wwwfnvbondgenotennl Datum 30 september 2015 008/LJ/AH Onderwerp FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie

Nadere informatie

Roadshow Hoofdlijnennotitie Pensioenakkoord / FTK

Roadshow Hoofdlijnennotitie Pensioenakkoord / FTK Roadshow Hoofdlijnennotitie Pensioenakkoord / FTK 2 De essentie: Eerlijke verdeling van lasten en lusten tussen generaties krijgt volop aandacht; Er worden twee contracten voorgesteld. Beide behoeven verdere

Nadere informatie

Consequen;es WiDeveenkader en nftk

Consequen;es WiDeveenkader en nftk Consequen;es WiDeveenkader en nftk In opdracht van FNV- Kiem. Maatmensberekeningen die genera;e- effecten inzichtelijk maken. Drs. Diede Panneman AAG Drs. H. van Dijk AAG 10 oktober 2014 SV 2014 1000 Copyright

Nadere informatie

PRESENTATIE VOOR DE VERENIGING VAN GEPENSIONEERDEN DUPONT NEDERLAND DD.27 NOVEMBER 2014 DOOR KLAAS MOLENAAR VZ PENSIOENCOMMISSIE KNVG/NVOG

PRESENTATIE VOOR DE VERENIGING VAN GEPENSIONEERDEN DUPONT NEDERLAND DD.27 NOVEMBER 2014 DOOR KLAAS MOLENAAR VZ PENSIOENCOMMISSIE KNVG/NVOG PRESENTATIE VOOR DE VERENIGING VAN GEPENSIONEERDEN DUPONT NEDERLAND DD.27 NOVEMBER 2014 DOOR KLAAS MOLENAAR VZ PENSIOENCOMMISSIE KNVG/NVOG GAAT HET WEL GOED MET MIJN PENSIOEN IN DE TOEKOMST?? ER ZIJN DRIE

Nadere informatie

Pensioen in beweging. Lenteakkoord 2012, Hoofdlijnennota herziening FTK en Septemberpakket

Pensioen in beweging. Lenteakkoord 2012, Hoofdlijnennota herziening FTK en Septemberpakket Pensioen in beweging Lenteakkoord 2012, Hoofdlijnennota herziening FTK en Septemberpakket Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam door Peter Janssen 27 september 2012 2012 Towers Watson.

Nadere informatie

Als de beleidsdekkingsgraad hoger is dan de door de. toekomst volledige toeslagen te kunnen geven (momenteel circa 126%).

Als de beleidsdekkingsgraad hoger is dan de door de. toekomst volledige toeslagen te kunnen geven (momenteel circa 126%). Verkort Crisisplan Pensioenfonds KPN juli 2015 Pensioenfonds KPN is op grond van de Pensioenwet verplicht een crisisplan te hebben. In een crisisplan staat beschreven wat het bestuur gaat doen als het

Nadere informatie

Sectorbrief - Wijzigingen in de pensioenwet: wat verwacht DNB van uw fonds. Geacht bestuur,

Sectorbrief - Wijzigingen in de pensioenwet: wat verwacht DNB van uw fonds. Geacht bestuur, De Nederlandsche Bank N.V. Toezicht pensioenfondsen Postbus 98 1000 AB Amsterdam 020 524 91 11 www.dnb.nl Onderwerp Sectorbrief - Wijzigingen in de pensioenwet: wat verwacht DNB van uw fonds Handelsregister

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam. Financieel crisisplan 2015

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam. Financieel crisisplan 2015 Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Financieel crisisplan 2015 1 Inhoudsopgave 1.1 Inleiding en onderdelen financieel crisisplan... 3 1.1.1 Inleiding... 3 1.1.2 Relatie financieel crisisplan met de doelstelling

Nadere informatie

Vragen van KNVG, CSO en NVOG over het wetsvoorstel Aanpassing FTK

Vragen van KNVG, CSO en NVOG over het wetsvoorstel Aanpassing FTK Vragen van KNVG, CSO en NVOG over het wetsvoorstel Aanpassing FTK De Koepel van Nederlandse Verenigingen van Gepensioneerden (KNVG), de Koepel van Ouderenorganisaties (CSO) en de Nederlandse Vereniging

Nadere informatie

Het nieuwe FTK. Pascal Janssen (PGGM) Studiemiddag VVP 15 april 2015

Het nieuwe FTK. Pascal Janssen (PGGM) Studiemiddag VVP 15 april 2015 Het nieuwe FTK Pascal Janssen (PGGM) Studiemiddag VVP 15 april 2015 1 Toekomstdiscussie in meerdere tempo s economie demografie NIEUW FTK VERBETERDE PREMIE OVEREENKOMST arbeidsmarkt maatschappij NATIONALE

Nadere informatie

Haalbaarheidstoets Stichting Pensioenfonds ANWB. Monique van Run Sander Smeets 3 augustus 2016

Haalbaarheidstoets Stichting Pensioenfonds ANWB. Monique van Run Sander Smeets 3 augustus 2016 Haalbaarheidstoets Stichting Pensioenfonds ANWB Monique van Run Sander Smeets 3 augustus 2016 Agenda Haalbaarheidstoets Inleiding Uitgangspunten Resultaten Stochastische resultaten Pensioenresultaat Risicohouding

Nadere informatie

De Nederlandsche Bank NV T.a.v. de heer S. Keereweer AA Postbus 98 1000 AB AMSTERDAM

De Nederlandsche Bank NV T.a.v. de heer S. Keereweer AA Postbus 98 1000 AB AMSTERDAM De Nederlandsche Bank NV T.a.v. de heer S. Keereweer AA Postbus 98 1000 AB AMSTERDAM Wormerveer, 12 december 2011 Betreft: Herstelplan Stichting Pensioenfonds De Fracties Geachte heer Keereweer, De dekkingsgraad

Nadere informatie

10. Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets

10. Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets 10. Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets Conform de Pensioenwet dient het bestuur van een pensioenfonds de doelstellingen en beleidsuitgangspunten (waaronder de risicohouding) van het pensioenfonds

Nadere informatie

Sociale Partners en pensioen

Sociale Partners en pensioen Sociale Partners en pensioen Onderwerpen Witteveen kader. In te voeren per 1 jan 2015 Verwerken in pensioncontract nieuwe Financieel Toetsings Kader per 1 juli 2015 Naar een nieuw pensioenstelsel via de

Nadere informatie

Position Paper FTK Datum: 1 september 2014 Onderwerp: Wet aanpassing financieel toezichtskader

Position Paper FTK Datum: 1 september 2014 Onderwerp: Wet aanpassing financieel toezichtskader FNV Naritaweg 10 Postbus 8456 1005 AL Amsterdam T 020 58 16 300 F 020 68 44 541 Position Paper FTK Datum: Onderwerp: Wet aanpassing financieel toezichtskader CNV Tiberdreef 4 Postbus 2475 3500 GL Utrecht

Nadere informatie

Op koers blijven voor een goed pensioen: een update van het bestuur

Op koers blijven voor een goed pensioen: een update van het bestuur Op koers blijven voor een goed pensioen: een update van het bestuur Agenda Stand van zaken PPF APG: kerngegevens, beleggingsresultaten dekkingsgraadontwikkeling Deelnemerstevredenheidsonderzoek Effecten

Nadere informatie

Bijlage 3 Het Financieel Crisisplan

Bijlage 3 Het Financieel Crisisplan Bijlage 3 Het Financieel Crisisplan Dit financieel crisisplan is geschreven in het kader van artikel 145 van de Pensioenwet. Het crisisplan maakt deel uit van de beschrijving van de beheerste en integere

Nadere informatie

Het nieuwe FTK: Een rem op de toekomst

Het nieuwe FTK: Een rem op de toekomst Het nieuwe FTK: Een rem op de toekomst Na jaren discussie over het FTK maakt Staatssecretaris Klijnsma een pas op de plaats. Zij stelt slechts aanpassingen van het huidige FTK voor. Deze aanpassingen leiden

Nadere informatie

Deelnemersbijeenkomst

Deelnemersbijeenkomst Deelnemersbijeenkomst Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland 5 juli 2016 1 Agenda Opening 2015 Financiën: Dekkingsgraad en financiële situatie Henk Herstelplan Henk Beleggingsbeleid Bert Risico s

Nadere informatie

Onderzoek gevolgen lage rente en ufr voor de financiële positie van pensioenfondsen

Onderzoek gevolgen lage rente en ufr voor de financiële positie van pensioenfondsen Onderzoek gevolgen lage en ufr voor de financiële positie van pensioenfondsen 9 oktober 2015 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Samenvatting In de afgelopen jaren is wereldwijd de gedaald.

Nadere informatie

Het Nedlloyd Pensioenfonds van nu en in de toekomst

Het Nedlloyd Pensioenfonds van nu en in de toekomst Het Nedlloyd Pensioenfonds van nu en in de toekomst Jaarvergadering DNP 25 maart 2015 Frans Dooren, directeur 1 Agenda - Even voorstellen - Terugblik 2014 - Organisatie, Dekkingsgraad, Rente, Verplichtingen,

Nadere informatie

Pensjoen Jos Berkemeijer. ALV NVOG 22 november 2017

Pensjoen Jos Berkemeijer. ALV NVOG 22 november 2017 Pensjoen Jos Berkemeijer ALV NVOG 22 november 2017 Pensioenagenda 1. Regeerakkoord 2. Pensioen in cijfers 3. Dreigende Kortingen? 4. Nieuw pensioenstelsel 5. Discussie Dillema s Vragen? http://duwtje.com/otherweyes-in-nrc-6-denkfouten-over-pensioen/

Nadere informatie

1.1 Datum in herstel (dd.mm.jj) 31.12.14 1.2 Gekozen hersteltermijn (in jaren) 10

1.1 Datum in herstel (dd.mm.jj) 31.12.14 1.2 Gekozen hersteltermijn (in jaren) 10 Staat/formulier K0 blad 2 Datum in herstel (ddmmjj) 2 2 Gekozen hersteltermijn (in jaren) 0 Onderbouwing gekozen hersteltermijn Er is voor een termijn van 0 jaar gekozen omdat een relatief lange termijn

Nadere informatie

De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,

De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Regeling van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van, tot wijziging van de Regeling Pensioenwet en Wet verplichte beroepspensioenregeling in verband met de invulling van het begrip consistentie

Nadere informatie

Dekkingsgraadsjabloon inclusief DC kapitaal Stichting Pensioenfonds TNO

Dekkingsgraadsjabloon inclusief DC kapitaal Stichting Pensioenfonds TNO Dekkingsgraadsjabloon inclusief DC kapitaal Stichting Pensioenfonds TNO Dit document bevat het dekkingsgraadsjabloon inclusief DC kapitaal voor Stichting Pensioenfonds TNO. De uitgangspunten die ten grondslag

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst

Informatiebijeenkomst Stichting Pensioenfonds DHV Informatiebijeenkomst 24 september 2013 2013 Royal HaskoningDHV, All rights reserved Alleen voor intern gebruik Agenda Opening Jaarverslag 2012 Paul Canisius Actuele ontwikkelingen

Nadere informatie

Samenvatting. Analyses. Kostendekkende premie

Samenvatting. Analyses. Kostendekkende premie Samenvatting Op 14 juli 2015 heeft DNB aangekondigd dat zij de berekeningsmethodiek van de Ultimate Forward Rate (UFR), welke onderdeel vormt van de rekenrente waarmee pensioenfondsen hun verplichtingen

Nadere informatie

Rabo Research Economisch Onderzoek

Rabo Research Economisch Onderzoek Aangescherpte regels en lage rente belemmeren indexatie pensioenen Special Theo Smid De dekkingsgraad van pensioenfondsen is sinds de financiële crisis slechts beperkt hersteld Door een gebrek aan indexatie

Nadere informatie

1.1 Naam: Roy Meusen 1.2 Telefoonnummer: 088-1162763 1.3 E-mailadres: dnb-staten-fav@azl.eu. Ronald Volders Telefoonnummer: 088-1162770

1.1 Naam: Roy Meusen 1.2 Telefoonnummer: 088-1162763 1.3 E-mailadres: dnb-staten-fav@azl.eu. Ronald Volders Telefoonnummer: 088-1162770 Staat/formulier Contact blad Contact Gegevens contactpersoon invulling rapportage Naam: Roy Meusen 2 Telefoonnummer: 0-6276 E-mailadres: dnb-staten-fav@azleu Gegevens bestuurslid verantwoordelijk voor

Nadere informatie

Bijlage 1. Uitwerking van het nieuwe Financieel toetsingskader (ftk)

Bijlage 1. Uitwerking van het nieuwe Financieel toetsingskader (ftk) Uitwerking van het nieuwe Financieel toetsingskader (ftk) 1. De waarborgfunctie van het ftk Het ftk is het stelsel van financiële normen voor pensioenfondsen dat moet waarborgen dat fondsen het afgesproken

Nadere informatie

Eerste observaties septemberpakket. KCM fiduciair management 26 september 2012

Eerste observaties septemberpakket. KCM fiduciair management 26 september 2012 Eerste observaties septemberpakket KCM fiduciair management 26 september Wat is relevant voor de beleggingen? Rentecurve In lijn met het voorstel van Kamp: Ultimate Forward Rate (UFR) komt er op basis

Nadere informatie

S&V Reflector. De implementatie van het nieuwe Financieel Toetsingskader. Welke keuzes kunt u maken en wie betrekt u daarbij?

S&V Reflector. De implementatie van het nieuwe Financieel Toetsingskader. Welke keuzes kunt u maken en wie betrekt u daarbij? S&V Reflector De implementatie van het nieuwe Financieel Toetsingskader Welke keuzes kunt u maken en wie betrekt u daarbij? Februari 2015 www.sprenkelsenverschuren.nl Huidige stand van zaken Het nftk is

Nadere informatie

Wat is er aan de hand moet onze pensioenen?

Wat is er aan de hand moet onze pensioenen? Wat is er aan de hand moet onze pensioenen? Casper van Ewijk, Netspar & University of Amsterdam KNAW Symposium, 9 januari 2014, Amsterdam Agenda Wat is een pensioen? Goed pensioen is een risicovol pensioen

Nadere informatie

Bijlage 1. Uitwerking van het nieuwe Financieel toetsingskader (ftk)

Bijlage 1. Uitwerking van het nieuwe Financieel toetsingskader (ftk) Uitwerking van het nieuwe Financieel toetsingskader (ftk) 1. De waarborgfunctie van het ftk Het ftk is het stelsel van financiële normen voor pensioenfondsen dat moet waarborgen dat fondsen het afgesproken

Nadere informatie

Financieel crisisplan

Financieel crisisplan Financieel crisisplan 1. Inleiding Dit financieel crisisplan bevat een beschrijving van maatregelen die het bestuur van Pensioenfonds UWV op korte termijn effectief kan inzetten indien de dekkingsgraad

Nadere informatie

Betreft: Korten van Pensioenen

Betreft: Korten van Pensioenen ... De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Mevrouw drs. J. Klijnsma Postbus 90801 2509 LV Den Haag Betreft: Korten van Pensioenen 14 oktober 2016 Geachte mevrouw Klijnsma, Op 15 september

Nadere informatie

mei 2016 Financiële positie Pensioenfondsen Rapportage op verzoek van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

mei 2016 Financiële positie Pensioenfondsen Rapportage op verzoek van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid mei 2016 Financiële positie Pensioenfondsen Rapportage op verzoek van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Inhoud Aanleiding en samenvatting 3 1 Financiële positie 2015 en herstelplannen

Nadere informatie

Themadag 3 februari Workshop premieovereenkomst

Themadag 3 februari Workshop premieovereenkomst Themadag 3 februari 2015 Workshop premieovereenkomst 2 Aan de orde komen: 1. 2014: de verkenning 2. December: brief met voorstel Staatssecretaris 3. Inzet op 2 sporen vanuit de Pensioenfederatie 4. Verdere

Nadere informatie

Supplement bij uitvoeringsovereenkomst d.d. 31 december 2012 hoofdlijnenakkoord tussen IBM Nederland B.V. en Stichting Pensioenfonds IBM Nederland

Supplement bij uitvoeringsovereenkomst d.d. 31 december 2012 hoofdlijnenakkoord tussen IBM Nederland B.V. en Stichting Pensioenfonds IBM Nederland De ondergetekenden: IBM Nederland B.V., statutair gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen IBM, ten deze rechtsgeldig vertegenwoordigd door haar Country General Manager, de heer H.J. van Dorenmalen; en

Nadere informatie

In werking : 1 juli 2015 Vastgesteld door het bestuur : 26 juni 2015

In werking : 1 juli 2015 Vastgesteld door het bestuur : 26 juni 2015 In werking : 1 juli 2015 Vastgesteld door het bestuur : 26 juni 2015 Inhoud Inleiding 3 1. Beschrijving crisissituatie 3 2. Beleidsdekkingsgraad waarbij het fonds er zonder korten niet meer uit kan komen

Nadere informatie

Laveren tussen ambitie en garantie: de ervaringen van Pensioenfonds TNO. November 2013 Hans de Ruiter

Laveren tussen ambitie en garantie: de ervaringen van Pensioenfonds TNO. November 2013 Hans de Ruiter 1 Laveren tussen ambitie en garantie: de ervaringen van Pensioenfonds TNO November 2013 Hans de Ruiter 2 Inhoud Inleiding pensioencontract De marsroute naar het nieuwe contract Tien vragen en antwoorden

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA. Datum Betreft Septemberpakket pensioenen

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA. Datum Betreft Septemberpakket pensioenen > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Volgens de beleidsregel van De Nederlandsche Bank (DNB) is een financieel crisisplan als volgt te definiëren:

Volgens de beleidsregel van De Nederlandsche Bank (DNB) is een financieel crisisplan als volgt te definiëren: Vastgesteld door het bestuur op 16 mei 2012 1 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Beschrijving crisissituatie... 3 3. Dekkingsgraad waarbij het fonds er zonder korten niet meer uit kan komen... 4 4. Maatregelen

Nadere informatie

Via deze brief krijgt u verdere (achtergrond)informatie over de huidige situatie en wat dit voor uw pensioen betekent.

Via deze brief krijgt u verdere (achtergrond)informatie over de huidige situatie en wat dit voor uw pensioen betekent. Naam Adres Postcode + woonplaats Land ONDERWERP: SITUATIE PENSIOENFONDS ROCKWOOL EN MOGELIJKE VERLAGING VAN UW PENSIOEN BIJLAGEN: EVALUATIEMOMENTEN IN HERSTELPLAN, ONTWIKKELING DEKKINGSGRAAD, DEKKINGSGRAAD

Nadere informatie

jaarverslag 2014 Stichting Pensioenfonds Randstad

jaarverslag 2014 Stichting Pensioenfonds Randstad jaarverslag 2014 Stichting Pensioenfonds Randstad 11 - dekkingsgraad SPR gestegen van 102,9% (104,5%) naar 109,1%; - positief resultaat van 51,8 miljoen; - SPR kampt nog met dekkingstekort: geen winstbijschrijving

Nadere informatie

Nieuwe FTK: is het beter en kan het nog beter? Theo Nijman Tilburg University 26 Juni 2014

Nieuwe FTK: is het beter en kan het nog beter? Theo Nijman Tilburg University 26 Juni 2014 Nieuwe FTK: is het beter en kan het nog beter? Theo Nijman Tilburg University 26 Juni 2014 Structuur Waar staan we vijf jaar na het Goudswaard rapport en de pensioenakkoorden van 2010 en 2011? Wat brengt

Nadere informatie

Onderzoeksrapport Herverdelingseffecten van verschillende projectierentes in verbeterde premieregelingen

Onderzoeksrapport Herverdelingseffecten van verschillende projectierentes in verbeterde premieregelingen Onderzoeksrapport Herverdelingseffecten van verschillende projectierentes in verbeterde premieregelingen Johan Bonekamp, Lans Bovenberg, Theo Nijman en Bas Werker 1 Oktober 2016 Samenvatting Het gebruik

Nadere informatie

Het nieuwe FTK: plussen en minnen

Het nieuwe FTK: plussen en minnen Het nieuwe FTK: plussen en minnen Onno Steenbeek Johan de Wittlezing Utrecht, 5 juni 2015 HET NIEUWE FTK Waardering verplichtingen & dekkingsgraden Nieuwe parameters Herstelplannen, premie en indexatie

Nadere informatie

Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets

Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets Conform de Pensioenwet dient het bestuur van een pensioenfonds de doelstellingen en beleidsuitgangspunten (waaronder de risicohouding) van het pensioenfonds

Nadere informatie

Berekeningen geven inzicht in effecten risico s op variabele pensioenuitkering. Agnes Joseph & Miriam Loois

Berekeningen geven inzicht in effecten risico s op variabele pensioenuitkering. Agnes Joseph & Miriam Loois Berekeningen geven inzicht in effecten risico s op variabele pensioenuitkering Agnes Joseph & Miriam Loois Sociale partners en besturen staan nu voor keuzes De Wet Verbeterde Premieregelingen maakt doorbeleggen

Nadere informatie

Notitie Indexatiedepots en toekomstbestendig indexeren in het nieuwe FTK

Notitie Indexatiedepots en toekomstbestendig indexeren in het nieuwe FTK Notitie Indexatiedepots en toekomstbestendig indexeren in het nieuwe FTK Utrecht, 22 juni 2015 Koninklijk Actuarieel Genootschap Postbus 2433 3500 GK UTRECHT 1. Inleiding Onder het oude FTK-regime kon

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2015 2016 34 255 Voorstel van wet van het lid Lodders tot wijziging van de Pensioenwet, de Wet verplichte beroepspensioenregeling en de Wet op de loonbelasting

Nadere informatie

1.1 Naam: T.W.F. Hillen 1.2 Telefoonnummer: 1.3 E-mailadres: F.C.L. Terpstra

1.1 Naam: T.W.F. Hillen 1.2 Telefoonnummer: 1.3 E-mailadres: F.C.L. Terpstra Staat/formulier Contact blad Contact Gegevens contactpersoon invulling rapportage Naam: TWF Hillen 2 Telefoonnummer: E-mailadres: Gegevens bestuurslid verantwoordelijk voor / betrokken bij invulling rapportage

Nadere informatie

WELKOM. Algemene Vergadering voor Deelnemers en Gepensioneerden 14 september 2016

WELKOM. Algemene Vergadering voor Deelnemers en Gepensioneerden 14 september 2016 WELKOM Algemene Vergadering voor Deelnemers en Gepensioneerden 14 september 2016 Agenda Opening Nieuws vanuit het bestuur Hoe staat het fonds ervoor? Pensioen: wat is er gewijzigd en wat betekent dat?

Nadere informatie

Pensioenfonds Update September 2013

Pensioenfonds Update September 2013 Pensioenfonds Update September 2013 nr 15 september 2013 pagina 1 INHOUD 1. Voorwoord van de voorzitter 1 2. Toeslagverlening per 1 juli 2013 3 3. Dekkingsgraad gehaald in Q2 2013 3 4. Toeslagenbeleid

Nadere informatie

H E T W E T S V O O R S T E L F T K T O E G E P A S T I N D E P R A K T I J K

H E T W E T S V O O R S T E L F T K T O E G E P A S T I N D E P R A K T I J K H E T W E T S V O O R S T E L F T K T O E G E P A S T I N D E P R A K T I J K Samenvatting In ons position paper van 22 augustus jl. heeft u de reactie van de Pensioenfederatie op het wetsvoorstel FTK

Nadere informatie

Achtergrond en uitdagingen van het FTK

Achtergrond en uitdagingen van het FTK Achtergrond en uitdagingen van het FTK Prof. dr. K.H.W. Knot Divisiedirecteur Toezichtbeleid De Nederlandsche Bank 16 mei 006 Agenda Kenmerken Nederlandse pensioenstelsel Doelstelling risicogebaseerd toezicht

Nadere informatie

Wat is het probleem? 2

Wat is het probleem? 2 Wat is het probleem? 2 Wat is het probleem? 3 Wat is het probleem? 4 Pension Fund 'PFZW' Pension Fund 'ABP' Backward Moving Average Backward Moving Average (Compound Interest) (Compound Interest) Year

Nadere informatie