Screen. Aan de slag in de regio. Kwaliteit gaat boven capaciteit. Feiten & cijfers

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Screen. Aan de slag in de regio. Kwaliteit gaat boven capaciteit. Feiten & cijfers"

Transcriptie

1 Screen special darmkanker sept In september 2013 gaat het bevolkingsonderzoek darmkanker van start. Mannen en vrouwen in de leeftijd van 55 tot jaar worden om de twee jaar uitgenodigd mee te doen. Omdat het in totaal om ongeveer 4,4 miljoen mensen gaat, wordt het bevolkingsonderzoek gefaseerd ingevoerd. De voorbereidingen zijn in volle gang. In deze Screen Special zetten we de ins en outs van het bevolkingsonderzoek voor u op een rijtje. Feiten & cijfers Voor wie is het onderzoek? Hoe gaat het onderzoek in zijn werk? Wat is de verwachte opkomst? Hoe ziet de gefaseerde invoering er uit? Het antwoord op deze en meer vragen vindt u op pagina 3. Kwaliteit gaat boven capaciteit Per jaar extra coloscopieën, een groei van nu circa naar uiteindelijk ongeveer per jaar. De maag-darm-leverartsen maken zich, in voorbereiding op de invoering van het bevolkingsonderzoek darmkanker, gereed voor een enorme groei van de diagnostiek en vervolgbehandelingen. Kwaliteit gaat boven capaciteit, stelt dr. Evelien Dekker. Zij is MDL-arts in het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam en sinds 2005 betrokken bij de proefbevolkingsonderzoeken darmkanker in de regio Amsterdam. Lees meer op pagina 4. Aan de slag in de regio Voordat het bevolkingsonderzoek darmkanker in september 2013 van start gaat, moet er in de regio nog veel worden geregeld. Zoals contact leggen met huisartsen, ziekenhuizen, specialisten en laboratoria om hen te informeren en om afspraken te maken over hun rol in het bevolkingsonderzoek. Ook moeten er overeenkomsten gesloten worden met coloscopiecentra en moet de interne organisatie op het nieuwe bevolkingsonderzoek worden ingericht. Om de invoering van het bevolkingsonderzoek in onze regio te begeleiden, is Yvonne van Oosterhout aangesteld als projectleider. Een korte kennismaking met de projectleider op pagina 11.

2 Van de bestuurder 2 Hard aan het werk om de invoering voor elkaar te krijgen Op 25 mei 2011 werden we blij verrast met het besluit van minister Schippers van VWS om per september 2013 het bevolkingsonderzoek darmkanker in te voeren. Eigenlijk dachten we dat invoering van het darmkankeronderzoek om financiële redenen op de lange baan zou worden geschoven. Temeer omdat de resultaten van de uitvoeringstoets opgesteld door het RIVM al enige tijd in het bezit waren van de minister en er geen reactie kwam. En natuurlijk zijn we blij met het nieuwe bevolkingsonderzoek. Nu krijgen jaarlijks ruim mensen de diagnose darmkanker en overlijden er ongeveer mensen aan deze ziekte. Met het bevolkingsonderzoek kan het sterftecijfer op termijn teruggedrongen worden met mensen per jaar. We zijn hard aan het werk om de invoering van het bevolkingsonderzoek voor elkaar te krijgen. Dat doen we met elkaar: RIVM, specialisten, huisartsen, patiëntenverenigingen en screeningsorganisaties. Met een helder doel voor ogen: een onderzoek realiseren van hoge kwaliteit met een minimale belasting voor de deelnemer en een maximaal resultaat. Kwaliteit is kernwoord Kwaliteit is hierbij een kernwoord. Om het beoogde resultaat te bereiken is kwaliteit een voorwaarde in de hele keten, van uitnodiging tot diagnose en eventuele behandeling. Voor het gehele proces zijn dan ook landelijke kwaliteitseisen geformuleerd: voor de leverancier van de zogenaamde zelfafnamebuis, voor de laboratoria die moeten vaststellen of doorverwijzing naar een coloscopiecentrum vereist is, voor de coloscopiecentra en de daar werkzame personen. En natuurlijk geldt ook voor ons als screeningsorganisatie dat onze werkzaamheden moeten voldoen aan hoge kwaliteitseisen. De kwaliteit van het onderzoek zit echter niet alleen in protocollen en gedetailleerde werkinstructies maar ook in relatief kleine dingen, zoals de duidelijke uitnodigingsbrief, het telefoontje van de huisarts als de uitslag een afwijking laat zien en de glimlach van de receptionist van het coloscopiecentrum. Wij zijn blij met het nieuwe bevolkingsonderzoek, omdat we daarmee kunnen bijdragen aan een forse sterftereductie en aan het voorkomen of beperken van de gevolgen van darmkanker voor zowel de patiënt als zijn of haar omgeving. We hopen dat u - als onze ketenpartner en als toekomstig deelnemer - ook blij bent met de darmkankerscreening! Mark Steinbusch Raad van Bestuur Bevolkingsonderzoek Zuid

3 Feiten en cijfers bevolkingsonderzoek darmkanker Wat is darmkanker? Darmkanker is een van de meest voorkomende vormen van kanker. Jaarlijks krijgen circa mensen deze diagnose. Het overgrote deel hiervan is ouder dan 55 jaar. De verwachting is dat het aantal patiënten de komende jaren nog toeneemt. Ieder jaar overlijden ongeveer mensen aan de ziekte. Hoe ontstaat darmkanker? Darmkanker begint meestal als een poliep. Poliepen in de dikke darm komen vrij veel voor bij mensen die ouder zijn dan 50 jaar. De meeste poliepen zijn goedaardig en zullen dat ook altijd blijven. Sommige poliepen kunnen op den duur uitgroeien tot een kwaadaardige tumor. Na verloop van tijd kan de tumor zich uitzaaien via de lymfeklieren of bloedbaan. Waarom een bevolkingsonderzoek? Door regelmatig te screenen kan darmkanker worden voorkomen of tijdig worden ontdekt. Vroege ontdekking maakt de kans op genezing groter. en jaar uitgenodigd. In de jaren daarna wordt het onderzoek steeds verder uitgebreid. Als er geen capaciteitsproblemen ontstaan en de wachttijden niet oplopen, is in 2019 iedereen in de leeftijd tussen 55 en jaar minimaal één keer uitgenodigd. Eenmaal uitgenodigd, volgt iedere twee jaar een nieuwe uitnodiging. Hoe gaat het onderzoek? Bij de uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek wordt een ifobt (immunochemische Fecaal Occult Bloed test) meegezonden, waarmee de cliënt zelf wat ontlasting verzamelt. De ontlasting wordt in het laboratorium gecontroleerd op de aanwezigheid van bloed. Hoe krijgt de cliënt uitslag? Iedere deelnemer ontvangt de uitslag van het onderzoek binnen enkele weken per brief. Bij een afwijkende uitslag neemt de huisarts contact op. Schematische weergave van het primair proces van het bevolkingsonderzoek naar darmkanker, inclusief de aansluitende zorg Voor wie is het bevolkingsonderzoek? Voor het bevolkingsonderzoek darmkanker worden mannen en vrouwen in de leeftijd van 55 tot en met jaar uitgenodigd. Het onderzoek is gratis, deelname is vrijwillig. APRIL of selectie en uitnodigingen screenen informeren en verwijzen diagnostiek bevolkingsonderzoek aansluitende zorg behandeling surveillance 3 Waarom deze leeftijdsgroep? Negen van de tien mensen die darmkanker krijgen, zijn 55 jaar of ouder. Na laatste deelname aan het onderzoek (-jarige leeftijd) is de kans klein dat zich binnen tien jaar darmkanker ontwikkelt. Hoeveel mensen worden onderzocht? In totaal gaat het om ca. 4,4 miljoen mensen. Zij zullen tweejaarlijks worden uitgenodigd. Als het bevolkingsonderzoek volledig is ingevoerd worden iedere jaar ruim 2 miljoen mensen uitgenodigd. Hoe verloopt de invoering van het onderzoek? Gezien de omvang van de doelgroep is gekozen voor een gefaseerde invoering. In 2013 worden mensen in de leeftijd van Leeftijdstabel Het bevolkingsonderzoek darmkanker wordt gefaseerd ingevoerd enz aantal uitnodigingen Wat als nader onderzoek nodig is? Wanneer bloed wordt aangetroffen, volgt een coloscopie om een diagnose te kunnen stellen. De screeningsorganisatie maakt een afspraak voor een intake bij een hiervoor aangewezen coloscopiecentrum. Hoe groot is de verwachte deelname? Op basis van de proef-bevolkingsonderzoeken wordt uitgegaan van een deelnamepercentage van 60%. Dit betekent dat er, als het bevolkingsonderzoek helemaal is ingevoerd, jaarlijks 1.3 miljoen ifobt-analyses zullen worden uitgevoerd. Hoeveel coloscopieën worden er verwacht? Verwacht wordt dat 6,4% van de ifobts een afwijking zullen vertonen. Dit betekent dat jaarlijks mensen naar een coloscopiecentrum worden verwezen. In totaal zullen naar verwachting jaarlijks screeningscoloscopieën worden uitgevoerd. Wie zijn bij het bevolkingsonderzoek betrokken? Het bevolkingsonderzoek wordt uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De landelijk regie is in handen van het RIVM Centrum voor Bevolkingsonderzoek. De vijf regionale screeningsorganisaties zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het bevolkingsonderzoek.

4 Evelien Dekker, MDL-arts in het AMC: Kwaliteit gaat boven capaciteit Per jaar extra coloscopieën, een groei van nu circa naar uiteindelijk ongeveer per jaar. De MDL-artsen maken zich, in voorbereiding op de invoering van het bevolkingsonderzoek darmkanker, gereed voor een enorme groei van de diagnostiek en vervolgbehandelingen. Deelnemers aan het bevolkingsonderzoek met een positieve testuitslag moeten kunnen rekenen op een adequate behandeling. Kwaliteit gaat boven capaciteit, stelt dr. Evelien Dekker. Zij is maag-darm-leverarts in het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam en sinds 2005 betrokken bij het proef-bevolkingsonderzoek darmkanker in de regio Amsterdam. 4 Als MDL-arts is Dekker blij met het aanstaande bevolkingsonderzoek. Met het onderzoek kunnen we het aantal sterfgevallen aan darmkanker terugdringen, kunnen we darmkanker eerder ontdekken waardoor ziekteproces en behandeling minder zwaar hoeven te zijn en kunnen we darmkanker, door het weghalen van grote poliepen, soms zelfs voorkomen. Proef-bevolkingsonderzoek Sinds 2005 is Dekker betrokken bij het proef-bevolkingsonderzoek die door het AMC in samenwerking met Bevolkingsonderzoek Midden-West wordt uitgevoerd. We hebben in het Amsterdamse cohort inmiddels drie screeningsronden uitgevoerd. De opkomst ligt rond de 60%. In de eerste ronde zijn twee verschillende ontlastingstesten met elkaar vergeleken, en lag de opkomst onder de deelnemers die een ifobt (immunologische Fecaal Occult Bloed Test) ontvingen significant hoger dan die bij de ouderwetse guiac FOBT. Ook de opbrengst was beduidend beter en daarom is voor het vervolg voor de ifobt gekozen. De opkomst bij de tweede onderzoeksronde (na twee jaar) lag iets lager dan bij de eerste ronde. Het aantal ontdekte grote poliepen en darmkanker nam ook iets af, conform de verwachting. Of op termijn aan de verwachtingen met betrekking tot de afname in sterfte aan darmkanker wordt voldaan zal moeten blijken. We willen daarom dit cohort graag tweejaarlijks blijven screenen en volgen. We hebben de derde screeningsronde nu net afgerond, en er wordt hard gewerkt om de resultaten hiervan te analyseren. Kwaliteitseisen De dynamiek van een bevolkingsonderzoek is een wezenlijk andere dan die van een reguliere dokterspraktijk. We vragen gezonde Nederlanders zich te laten onderzoeken, zij zijn niet actief op zoek naar hulp en hebben geen klachten. Het is dan essentieel de hoogst mogelijke kwaliteit te bieden. Dekker is betrokken bij het opstellen van de kwaliteitseisen voor het bevolkingsonderzoek en maakt deel uit van het team van deskundigen dat de kwaliteitseisen voor coloscopiecentra en endoscopisten heeft opgesteld. Natuurlijk is het niet zo dat we alleen bij het bevolkingsonderzoek aan de kwaliteitseisen willen voldoen. We streven ook in de dagelijks praktijk naar een hoge kwaliteit maar meten dit niet op een gestandaardiseerde manier. Het bevolkingsonderzoek geeft eens te meer een aanleiding om onze zaken goed op orde te hebben. Bij ruim 6% van de deelnemers aan het bevolkingsonderzoek zal de test bloedsporen in de ontlasting aantonen. Zij horen snel te weten waar ze aan toe zijn. Dekker: Aan de uitslag van een onderzoek kunnen we niets veranderen. Maar we kunnen wel instaan voor een snelle en betrouwbare behandeling. In perspectief Voor de deelnemers aan het bevolkingsonderzoek die worden doorverwezen voor vervolgonderzoek, is deze uitslag vaak een grote tegenvaller. Mensen hopen bevestiging te krijgen dat ze gezond zijn en dat blijkt dan misschien niet zo te zijn. Dekker ziet hier een belangrijke rol voor de huisarts: De huisarts kent zijn

5 5 Dr. Evelien Dekker voert een coloscopie uit bij Procolo, centrum voor dikkedarmonderzoek in Amsterdam-Zuidoost. patiënten en kan door het geven van goede informatie en begeleiding ervoor zorgen dat de uitslag goed in perspectief gezien wordt. Ook is de huisarts op de hoogte van de medische achtergrond en het eventuele medicijngebruik van de patiënt, wat van belang kan zijn bij de coloscopie. Voldoende capaciteit? Op basis van de opkomst bij de proef-bevolkingsonderzoeken in Amsterdam en Rotterdam wordt verwacht dat zes van de tien mensen ingaan op de uitnodiging voor het onderzoek naar darmkanker. Als het bevolkingsonderzoek volledig is ingevoerd, zullen er naar verwachting jaarlijks ca screeningscoloscopieën worden uitgevoerd. Dekker: Het commitment van de maag-darm-leverartsen is fantastisch. Met de juiste tools en trainingen kunnen we dit aan. Maar er is meer nodig dan goed organiseren en efficiënt behandelen. In Nederland kunnen we niet langer volstaan met het huidige aantal maag-darm-leverartsen, daarom is de opleidingscapaciteit al uitgebreid en worden ook verpleegkundigen opgeleid om coloscopieën te verrichten. denken over toekomstige mogelijkheden tot verbetering. Zo zou risicostratificatie de screening op termijn kunnen verbeteren, zodat mensen met een verhoogd risico beter in beeld komen. Dekker wijst tot slot op het onderzoek naar andere ontlasting- of bloedtesten die op specifieke afwijkingen zijn gericht. Zo hangen bepaalde moleculen aan het DNA die bepalen welke genen actief zijn. Bij kanker blijkt vaak dat enkele van deze schakelaars zijn ontregeld. Zij kunnen een biomarker vormen voor de voorstadia van darmkanker. Omdat cellen van de darmkanker direct in de ontlasting en mogelijk ook in het bloed terechtkomen, zijn deze biomarkers hierin te meten. Dekker: Onderzoek naar biomarkers en analyse van de kosteneffectiviteit van dergelijke nieuwe testen zal uitwijzen of dit type testen nog beter geschikt is voor de screening op darmkanker dan het bloedsporenonderzoek. Verder kijken De voorbereidingen voor de invoering van het bevolkingsonderzoek zijn nog in volle gang. Dat houdt Dekker niet tegen na te

6 de werving Eind juni voor is coloscopiecentra van de gegaan. Geïnteresseerde start Standaarden voor screeningscoloscopie vastgelegd in kwaliteitseisen centra kunnen en zich endoscopisten de website melden van de via screeningsorganisatie. Als het bevolkingsonderzoek darmkanker volledig is ingevoerd, zullen er jaarlijks naar verwachting ca screeningscoloscopieën, volgend op een afwijkende ifobt, worden uitgevoerd. De coloscopieën worden uitgevoerd door hiervoor toegelaten coloscopiecentra. Zowel de coloscopiecentra als de hier werkzame endoscopisten moeten voldoen aan landelijk opgestelde kwaliteitseisen. Vereniging, Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland en de screeningsorganisaties vertegenwoordigd. De Landelijke Commissie invoering bevolkingsonderzoek darmkanker heeft ingestemd met de kwaliteitseisen. De kwaliteitseisen worden zowel gebruikt voor toelating als kwaliteits-borging voor de coloscopieën na een verwijzing vanuit het bevolkingsonderzoek darmkanker. Coloscopiecentra en endoscopisten moeten aan de toelatingseisen voldoen om screeningscoloscopieën te mogen uitvoeren. De toetsing wordt uitgevoerd door de Regionaal Coördinerend MDL-functionaris (RCMDL), onder verantwoordelijkheid van de screeningsorganisatie. Na toelating worden de centra en endoscopisten op van te voren vastgestelde momenten getoetst aan de hand van de auditeisen. 6 Waarom kwaliteitseisen? Het doel van het bevolkingsonderzoek is het behalen van gezondheidswinst door het voorkomen of tijdig ontdekken van darmkanker bij mensen die geen klachten hebben. Maximale gezondheidswinst kan alleen behaald worden als de kwaliteit van de uitvoering van de gehele keten van het bevolkingsonderzoek en aansluitende zorg hoog is. Voor de uitvoering van een coloscopie betekent dit bijvoorbeeld een zo hoog mogelijke detectie- en verwijderingsgraad en zo min mogelijk complicaties. Daarbij mag een deelnemer aan het bevolkingsonderzoek verwachten dat de kwaliteit in Nederland overal hetzelfde is. Met het stellen van kwaliteitseisen streven we naar een zo groot mogelijk effect van het bevolkingsonderzoek. Aantal verwachte extra coloscopieën als gevolg van bevolkingsonderzoek, per provincie Aantal (x 1.000) 7, Screeningsregio Noord 5,0 2,2 Midden-West Oost Zuid-West Zuid 2,2 5,0 6,1 3,9 1,7 7,9 5,0 2,6 1,6 0,7 7,9 1,7 3,9 0,2 0,5 0,7 6,1 2,6 1,6 0,7 0,5 1,0 1,6 0,2 0,5 0,7 0,5 1,0 1,6 1,4 4,8 3,1 1,4 0,4 0,9 1,4 0,4 0,8 1,3 0,4 0,9 1,4 2,6 1,7 0,7 4,8 3,1 0,4 0,8 1,3 2,6 1,7 0,7 Toelating en borging De kwaliteitseisen voor de screeningscoloscopie zijn opgesteld door de landelijke werkgroep kwaliteitseisen coloscopie. In deze werkgroep zijn leden van het RIVM, de Nederlandse Vereniging Maag-Darm- Leverartsen, Nederlandse Vereniging van Heelkunde, Nederlandse Internisten 0,3 0,7 1,0 0,3 0,7 1,0 2,2 6,0 3,8 1,7 1,7 3,8 6,0 3,1 2,0 0,9 3,1 2,0 0,9

7 Een nieuw bevolkingsonderzoek: Hoe organiseer je dat? Als in september 2013 de eerste uitnodigingen voor het bevolkingsonderzoek darmkanker de deur uit gaan, is er ruim twee jaar intensief gewerkt om het onderzoek op poten te krijgen. Hoe is de voorbereiding georganiseerd en wat komt er zoal bij kijken? Projectstructuur In opdracht van het ministerie van VWS bereidt het RIVM de invoering van het bevolkingsonderzoek voor, in nauwe samenwerking met vele organisaties. De Landelijke Commissie invoering bevolkingsonderzoek darmkanker is het belangrijkste adviesorgaan voor het RIVM. Hierin zijn alle organisaties vertegenwoordigd die straks een rol spelen in het bevolkingsonderzoek, zoals de screeningsorganisaties, medische beroepsgroepen (MDL-artsen, huisartsen, internisten, verpleegkundigen), patiëntenverenigingen en het Integraal Kankercentrum Nederland. Onder de Landelijke Commissie zijn zes werkgroepen actief, die bezig zijn met de voorbereiding van het bevolkingsonderzoek op een specifiek terrein: financiering & organisatie, kwaliteit & capaciteit, kwaliteitseisen coloscopie, communicatie, monitoring & informatiehuishouding en kwaliteitseisen pathologie. Landelijk of regionaal? De uitvoering van het bevolkingsonderzoek wordt in handen gegeven van de vijf regionale screeningsorganisaties. Dat roept meteen een vraag op: gaan we alles landelijk organiseren of kiezen we voor een regionale aanpak? Van beide worden voor- en nadelen tegen elkaar afgewogen. Besloten is om de verzending van uitnodiging en afnamebuis vanuit één centraal punt te organiseren, maar wel met de regionale screeningsorganisatie als afzender. Voor de analyse van het ingezonden materiaal worden landelijk drie laboratoria via een aanbesteding geselecteerd. Verzending van de uitslagen gaat weer namens de regionale screeningsorganisatie. Voor het uitvoeren van eventueel vervolgonderzoek maakt de regionale screeningsorganisatie afspraken met een aantal coloscopiecentra in de regio. Het inplannen van de intake loopt ook via de screeningsorganisatie. Om de beschikbare capaciteit optimaal te benutten, wordt deze tussen de screeningsorganisaties verdeeld. Hierbij wordt rekening gehouden met wachttijd en reisafstand. Waslijst De inrichting van het nieuwe bevolkingsonderzoek is geen kwestie van het kopiëren en plakken van de andere bevolkingsonderzoeken. Er is een waslijst aan specifieke vragen waar een antwoord op gegeven moet worden. Een voorbeeld: hoe gaan we de afnamebuisjes verzenden, in welke verpakking, moet er een handleiding bij, hoe moet die er dan uit zien en wat doen we met de handleiding van de fabrikant? Ook vragen als hoe communiceer je het oproepschema en hoe realiseren we de benodigde capaciteit en gewenste kwaliteit komen aan de orde. ColonIS Het bevolkingsonderzoek darmkanker wordt in belangrijke mate ondersteund door het nieuw te bouwen informatiesysteem ColonIS. Onderdeel van dit systeem is een landelijke afsprakenmodule, waarin de screeningsorganisaties afspraken maken voor een intake bij een coloscopiecentrum na een afwijkende uitslag. 7

8 Prof. dr. E. Kuipers over rol regionaal coördinerend MDL-functionaris: RCMDL moet met beide benen in de praktijk staan 8 Bevolkingsonderzoek dat aangeboden wordt aan mensen die geen klachten hebben, vereist een hoge kwaliteit van uitvoering. Daarbij mag de deelnemer landelijk uniforme kwaliteit verwachten. De landelijk opgestelde kwaliteitseisen worden gebruikt bij een systeem van toelating en borging. Voor deze toelating en borging wordt voor het bevolkingsonderzoek darmkanker een referentiefunctie ingesteld. Prof. dr. Ernst Kuipers, hoofd van de afdelingen maag-, darmen leverziekten en inwendige geneeskunde van het Erasmus Medisch Centrum (EMC) in Rotterdam en voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen (NVMDL) staat aan de wieg van het bevolkingsonderzoek darmkanker. Sinds 2006 voeren hij en zijn team in samenwerking met Bevolkingsonderzoek Zuid-West het proef-bevolkingsonderzoek in Rotterdam uit waarin meerdere screeningsmethoden zijn vergeleken die uiteindelijk hebben geleid tot een advies van de gezondheidsraad aan de minister om een landelijk bevolkingsonderzoek te starten. Met onder andere dr. Evelien Dekker, MDL-arts uit het AMC, is hij nauw betrokken geweest bij het opstellen van de kwaliteitseisen en met het uitwerken van de toetsing van endoscopisten in het screeningsprogramma. Alleen een gecertificeerd endoscopist kan in aanmerking komen voor het uitvoeren van de referentiefunctie voor de coloscopieën. Binnen de referentiefunctie zijn regionaal coördinerend MDLfunctionarissen, regionaal coördinerend pathologen en een klinisch chemicus verantwoordelijk voor de kwaliteitsborging. De screeningsorganisaties richten de referentiefunctie op uniforme wijze in. Op deze wijze wordt in het bevolkingsonderzoek, aanvullend op de bestaande visitaties van de desbetreffende beroepsgroep, de kwaliteit geborgd. Als eerste in dit traject is gestart met het verder uitwerken van de referentiefunctie voor de coloscopieën. Nu de kwaliteitseisen voor zowel de centra als de endoscopisten bekend zijn, kan gestart worden met de werving en selectie van de regionaal coördinerend MDL-functionarissen. Kuipers: Er is voor gekozen om de toelating van de uitvoerend endoscopisten te laten uitvoeren door zogeheten TC-MDLs, toetsingscoördinatoren. Deze TC-MDLs zijn vanuit de NVMDL voor iedere regio gekozen. Op de regionale voorlichtingsbijeenkomsten (zie achterzijde voor data) geven de TC-MDLs een toelichting op hun werkwijze. Onderdelen van de referentiefunctie De borging van de kwaliteit door de referentiefunctie bestaat uit zes onderdelen: 1. Contracteren uitvoerders 2. Toetsen capaciteit voor de start en tijdens invoering bevolkingsonderzoek 3. Periodieke audit 4. Bespreking intervalcarcinoom 5. Benchmarken van prestaties 6. Stimuleren en faciliteren van deskundigheidsbevordering Kwaliteitsborging De screeningsorganisaties zijn verantwoordelijk voor de inrichting en contractering van de referentiefunctie. De referentiefunctie zorgt voor de kwaliteitsborging van de uitvoering van: de ifobt bepaling; de coloscopie; de pathologie bij de diagnostiek. Binnen iedere screeningsorganisatie worden voor het uitvoeren van de referentiefunctie een RCMDL-functionaris aangetrokken. De RCMDL-functionaris is een specialist uit de beroepsverenigingen (NVMDL, NVVH of NIV). Iedere screeningsorganisatie sluit daartoe een contract af met één of meerdere specialisten uit de regio. De RCMDL-specialisten worden in hun taken ondersteund door medewerkers van de screeningsorganisaties. Waarom is er gekozen voor regionaal coördinerend MDL-functionarissen? Kuipers: We moeten op termijn rekenen op extra coloscopieën per jaar. Als we er grofweg vanuit gaan dat van de 100 ziekenhuizen er 80 gecertificeerd en gecontracteerd zullen zijn, dan komt dat neer op ca extra coloscopieën per centrum. Per regio betekent dat tussen de 15 en 20 centra die moeten worden gevisiteerd en gecontracteerd. De meeste

9 Kuipers geeft aan dat de RCMDL verantwoordelijk is voor het wel of niet mee (blijven) doen van een coloscopiecentrum. Kuipers: In deze functie ben je continue aan het checken of vraag en capaciteit nog wel op elkaar afgestemd zijn, onderneem je actie wanneer er capaciteitsproblemen ontstaan en neem je je verantwoordelijkheid als blijkt dat een centrum niet aan de kwaliteitseisen voldoet. Als je geen 300 colo s hebt gedaan, dan heb je geen 300 colo s gedaan. Dat is niet mis te verstaan. Kennis en vaardigheden RCMDL afgeronde MDL-specialisatie (MDL-arts, internist of chirurg); aangesloten bij de NVMDL, NIV of NVVH; werkt volgens de richtlijnen en protocollen van de NVMDL en de kwaliteitseisen van het bevolkingsonderzoek; ingeschreven in een specialistenregister; voldoet aan de landelijk vastgestelde toelatingseisen endoscopist voor deelname aan het bevolkingsonderzoek; minimaal vijf jaar ervaring als endoscopist in een coloscopiecentrum; De RCMDL heeft tijdens de uitvoering van zijn functie maximaal 5 jaar geleden voor het laatst een nader te bepalen aantal coloscopieën/jaar uitgevoerd; uitstekend op de hoogte van alle facetten van het bevolkingsonderzoek naar darmkanker; gerespecteerd door de leden van beroepsgroepen. Prof. dr. Ernst Kuipers, hoofd van de afdeling maag-, darm- en leverziekten van het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam. Foto: Levien Willemse centra willen dolgraag, maar om goede zorg te leveren, moeten niet alleen de kwaliteitseisen worden nageleefd, maar moet ook de capaciteit op orde zijn. Om dat allemaal te monitoren in één regio, dat is een hele klus. De RCMDL zal er dicht op moeten zitten om de kwaliteitsborging goed te kunnen uitvoeren. De rol van de RCMDL Binnen de referentiefunctie is de RCMDL verantwoordelijk voor: het toetsen van coloscopiecentra en endoscopisten op de landelijk vastgestelde toelatingseisen, ten behoeve van contractering; het periodiek toetsen van coloscopiecentra en endoscopisten op de landelijk vastgestelde auditeisen, ten behoeve van de naleving van contracten en mogelijkheden tot verbetering; het jaarlijks monitoren en bespreken van intervalcarcinomen; het jaarlijks benchmarken en bespreken van prestaties van coloscopiecentra en endoscopisten op basis van de landelijk vastgestelde indicatoren; het stimuleren en faciliteren van deskundigheidsbevordering; het optreden als formele verwijzer van de deelnemers met een afwijkende uitslag naar coloscopiecentra die voldoen aan de landelijke kwaliteitseisen; het leveren van een bijdrage aan de borging van de ketenkwaliteit van het bevolkingsonderzoek. Volgens Kuipers moet de RCMDL met beide benen in de praktijk staan. Het is belangrijk dat de RCMDL naast een vaardig en gecertificeerd endoscopist ook een gewaardeerd collega is, volledig thuis is in het screeningsprogramma en over goede contactuele vaardigheden beschikt. Er spelen veel belangen, niet alleen die rechtstreeks te maken hebben met het bevolkingsonderzoek. In het verlengde van de screening wordt zorg door andere partijen, zoals radiologen, chirurgen en internisten verleend. Deze specialisten moeten goed aangesloten worden en blijven op het programma. In de selectieprocedure van de RCMDL wil je natuurlijk verre blijven van vriendjespolitiek en dat is ook goed mogelijk. De criteria zijn helder en duidelijk neergelegd en op basis van die eisen selecteer je de kandidaten. Als je als RCMDL vanuit die strenge eisen opereert, maakt het niet uit of je dat in je eigen of in één van de andere regio s doet. Dit najaar wordt gestart met de werving van de RCMDLs. De vacature wordt in ieder geval bekend gemaakt op de websites van de screeningsorganisaties. 9

10 10 Landelijk projectleider invoering darmkankerscreening Martijn Schouten: Mijn rol is voornamelijk coördineren en verbinden Om samenhang en verbinding op landelijk niveau te creëren is een landelijk projectleider darmkankerscreening aangesteld. Als organisatie-adviseur/interimmanager was Martijn Schouten al langer bekend met het bevolkingsonderzoek. De bestuurders van de vijf screeningsorganisaties hebben hem gevraagd dit project naar een volgende fase te brengen. Waarom heeft dit project een landelijke projectleider nodig? Martijn: Landelijke aansturing binnen de screeningsorganisaties is nodig om op eenduidige en uniforme manier en in samenspraak met de regionale projectleiders de darmkankerscreening te implementeren binnen de vijf screeningsregio s. Mijn rol is voornamelijk coördineren en verbinden. In dit project zitten al mensen met veel kennis en expertise. Het is mijn taak en uitdaging om die bij elkaar te brengen om het uiteindelijke doel te bereiken. Eenduidig en uniform zijn sleutelwoorden in dit project en belangrijkste uitgangspunten voor mijn insteek als landelijk projectleider. Wat zijn je belangrijkste taken? Martijn: Op dit moment is het verder vormgeven van het plan van aanpak voor de implementatie en het opzetten van een goede interne organisatiestructuur voor de invoering eerste prioriteit. Ik woon veel vergaderingen van regionale en landelijke werkgroepen bij om uit te leggen wat iedereen te wachten staat. Daarnaast is er veelvuldig overleg met bestuurders en het RIVM om de verschillende stappen van de invoering helder te krijgen en elkaar goed te (blijven) verstaan. De beleidskaders die door RIVM worden uitgezet en de issues die daarbij spelen zijn van invloed op de organisatie binnen de regionale screeningsorganisaties. Kortom: hoe vertalen wij die naar pragmatische werkprocessen? De aanbesteding van bijvoorbeeld een optimaal werkend ICT-systeem is cruciaal voor een succesvolle implementatie. Afstemming op dit onderdeel is dagelijks nodig voor het in gang zetten van vervolgstappen, zoals de werkprocessen binnen de verschillende afdelingen en de diverse aanbestedingen (denk aan de ifobt-test en Verpakking). Ik stem de landelijke activiteiten volgens duidelijke vastgelegde communicatielijnen continu af met de bestuurders, regionale projectleiders en medewerkers (in de landelijke RIVM werkgroepen). Dat zijn onze ogen en oren vanuit de screeningsorganisaties en tenslotte de mensen die het straks in hun eigen organisatie moeten gaan uitrollen. Wat is de rol van het RIVM en wat de rol van de screeningsorganisaties in de aanloop naar de start in september 2013? Martijn: Dat is heel duidelijk: RIVM voert de regie, wij zijn de uitvoerende organisatie. Op de aanbestedingstrajecten (ColonIS, ifobt, laboratoria, verpakking etc.) is het een nauw samenspel tussen RIVM en screeningsorganisatie om ervoor te zorgen dat alle onderdelen in het proces zo goed mogelijk op elkaar zijn afgestemd. Wat zie je als de grootste uitdaging in dit traject? Martijn: Ik streef ernaar dat bij de start van het bevolkingsonderzoek iedereen over dezelfde kennis en middelen beschikt om de implementatie tot een succes te maken; op zowel strategisch als uitvoerend niveau. De interactie met de regionale projectleiders is hierin cruciaal.

11 Regionaal projectleider Yvonne van Oosterhout: Bevolkingsonderzoek darmkanker gaat sterfte terugdringen Voordat het bevolkingsonderzoek darmkanker in september 2013 van start gaat, moet er in de regio nog veel geregeld worden. Zoals contact leggen met huisartsen, ziekenhuizen, specialisten en laboratoria om hen te informeren en om afspraken te maken over hun rol in het bevolkingsonderzoek. Ook moeten er overeenkomsten gesloten worden met coloscopiecentra en moet de interne organisatie op het nieuwe bevolkingsonderzoek worden ingericht. Om de invoering van het bevolkingsonderzoek in onze regio te begeleiden, is Yvonne van Oosterhout aangesteld als projectleider. Een korte kennismaking. Kun je je in het kort voorstellen? Mijn naam is Yvonne van Oosterhout, ik ben op 1 juli jl. begonnen bij Bevolkingsonderzoek Zuid. Hiervoor werkte ik bij een regionale ondersteuningsstructuur (ros), waar ik eerstelijns zorgverleners adviseerde en begeleidde bij het verbeteren van hun praktijkvoering en bij het opzetten en verbeteren van samenwerkingsverbanden. Dat heb ik ruim vijf jaar met veel plezier gedaan. Daarnaast werkte ik een dag in de week als projectleider patiëntveiligheid in het landelijke project Zorg voor Veilig. In een verder verleden ben ik werkzaam geweest als kwaliteitsadviseur in het Twee Steden ziekenhuis in Tilburg en Waalwijk. Ik ben opgeleid als verpleegkundige en heb daarna gezondheidswetenschappen gestudeerd. Wat zijn je taken/werkzaamheden als regionaal projectleider? Mijn taken als projectleider richten zich sterk op de contacten met de partijen in de regio. Samen moeten we er voor zorgen dat burgers en zorgverleners goed geïnformeerd zijn over de darmkankerscreening, en dat de benodigde screeningscoloscopieën kunnen worden uitgevoerd. Daarvoor is het nodig om goede afspraken te maken. Intern gaan we bij Bevolkingsonderzoek Zuid de organisatie voorbereiden op de invoering van het nieuwe onderzoek. Alles met als doel om per 1 september 2013 zo ver te zijn dat de darmkankerscreening voor de eerste twee leeftijdsgroepen goed van start kan gaan, en dat ook de verdere invoering Contactgegevens Yvonne van Oosterhout t /374 Bereikbaar op: maandag, dinsdag en vrijdag van het bevolkingsonderzoek soepel kan verlopen. Kun je iets zeggen over de planning van de werkzaamheden? Ik ben nu bezig met een regionaal implementatieplan, met daarin alle acties voor het komende jaar. Op 27 september organiseren we een regionale informatiebijeenkomst voor coloscopiecentra. De komende tijd voer ik ook gesprekken met geïnteresseerde centra in de regio. In het najaar zullen we onder meer de regionaal coördinerend MDL-functionaris aanstellen. Vanaf januari 2013 wordt gestart met training en toetsing van coloscopisten en gaan we de contracten met de coloscopiecentra afsluiten. De komende tijd gaan we de betrokken partijen, waaronder de huisartsen, informeren over de opzet van de screening en hun rol hierin. Ook zijn we landelijk druk bezig met het ontwikkelen van een geautomatiseerd systeem voor de ondersteuning en monitoring van het proces. Om het bevolkingsonderzoek landelijk uniform in te voeren, voer ik regelmatig overleg met mijn collega-projectleiders van de andere screeningorganisaties. Wat vind je belangrijke aspecten in je werk als regionaal projectleider? Goede contacten in de regio, tijdige informatieverstrekking aan de betrokkenen en goede afstemming, daar hecht ik aan. We moeten komen tot een goed lopend proces, waar de deelnemers aan het onderzoek op een goede manier doorheen geloodst kunnen worden. Daarbij spelen kwaliteit en tevredenheid een grote rol. Om dit optimaal te laten verlopen is het van groot belang om het nieuwe onderzoek goed in te passen in de organisatie. De communicatie naar de inwoners van ons gebied moet goed vorm krijgen, zodat ze goed geïnformeerd zijn als we starten. Dit zal, zeker gezien de gefaseerde invoering van het onderzoek, de nodige aandacht vragen. Een ander belangrijk aspect is het feit dat we streven naar een landelijk uniforme aanpak van de screening. Dit vraagt om een goede afstemming met de andere screeningsorganisaties. 11

12 Informatiebijeenkomsten voor coloscopiecentra en endoscopisten Eind juni is de werving voor de coloscopiecentra en endoscopisten gestart. Belangstellenden kunnen zich aanmelden voor een informatiebijeenkomst in de regio in september Tijdens deze bijeenkomst wordt onder andere ingegaan op de kwaliteitseisen en de wijze van toelating. Aanmelden voor de bijeenkomst kan via onze website. Bevolkingsonderzoek Noord Datum informatiebijeenkomst: 17 september aanmelden via Bevolkingsonderzoek Oost Datum informatiebijeenkomst: 19 september aanmelden via Bevolkingsonderzoek Zuid Datum informatiebijeenkomst: 27 september aanmelden via Meer weten? In deze special hebben we u bijgepraat over het toekomstige bevolkingsonderzoek darmkanker. Wilt u meer informatie over het bevolkingsonderzoek? Gebruik de volgende websites om op de hoogte blijven van actuele ontwikkelingen: 12 Bevolkingsonderzoek Midden-West Datum informatiebijeenkomst: 25 september aanmelden via Bevolkingsonderzoek Zuid-West Datum informatiebijeenkomst: 10 september aanmelden via Kijk op Op onze website vindt u algemene informatie over het bevolkingsonderzoek. Onder de tab Professionals vindt u aanvullende informatie. Kijk op Op deze site van het RIVM is informatie over het bevolkingsonderzoek en de organisatie van de invoering daarvan te vinden. Ook is hier veel informatie voor professionals samengebracht. Nieuwsbrief Bevolkingsonderzoeken naar kanker Het RIVM geeft een digitale nieuwsbrief uit, waarin u op de hoogte wordt gehouden van actuele ontwikkelingen rondom de bevolkingsonderzoeken baarmoederhalskanker, borstkanker en darmkanker. Abonneren kan via de website van het RIVM ( of op Zoek naar de button Nieuwsbrief Bevolkingsonderzoeken naar kanker - Meld u hier aan. Colofon Deze speciale editie van Screen verschijnt om het op handen zijnde bevolkingsonderzoek darmkanker nader toe te lichten en is bestemd voor zakelijke relaties van de betrokken screeningsorganisaties. Redactie en coördinatie: Gea Geers en Elma van der Vlis-Vester Vormgeving en druk: DRD Support BV Larixplein 5 Postbus AR Eindhoven t f

Screen. Aan de slag in de regio. Kwaliteit gaat boven capaciteit. Feiten & cijfers

Screen. Aan de slag in de regio. Kwaliteit gaat boven capaciteit. Feiten & cijfers Screen special darmkanker sept. 2012 In september 2013 gaat het bevolkingsonderzoek darmkanker van start. Mannen en vrouwen in de leeftijd van 55 tot jaar worden om de twee jaar uitgenodigd mee te doen.

Nadere informatie

Regiobijeenkomst Midden-West Bevolkingsonderzoek darmkanker in vogelvlucht

Regiobijeenkomst Midden-West Bevolkingsonderzoek darmkanker in vogelvlucht Regiobijeenkomst Midden-West Bevolkingsonderzoek darmkanker in vogelvlucht RIVM-Centrum voor bevolkingsonderzoek Mevr. Dr.Ir. M.L. Heijnen Senior programmamedewerker team invoering bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

Toelatingseisen voor de uitvoering van coloscopieën vanuit het bevolkingsonderzoek darmkanker. Kwaliteitseisen coloscopie.

Toelatingseisen voor de uitvoering van coloscopieën vanuit het bevolkingsonderzoek darmkanker. Kwaliteitseisen coloscopie. Kwaliteitseisen coloscopie Juni 2012 Toelatingseisen voor de uitvoering van coloscopieën vanuit het bevolkingsonderzoek darmkanker Vanaf 2013 zal het bevolkingsonderzoek darmkanker gefaseerd worden ingevoerd

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoeken. baarmoederhalskanker, borstkanker en darmkanker naar kanker

Bevolkingsonderzoeken. baarmoederhalskanker, borstkanker en darmkanker naar kanker Bevolkingsonderzoeken baarmoederhalskanker, borstkanker en darmkanker naar kanker In deze algemene folder leest u over de bevolkings onderzoeken baarmoederhalskanker, borstkanker en darmkanker. Wat is

Nadere informatie

Waarom een bevolkingsonderzoek naar darmkanker?

Waarom een bevolkingsonderzoek naar darmkanker? Bevolkingsonderzoek darmkanker RvA, Kwaliteit en zorg 9 juni 2016 Monique van Wieren Programmacoördinator bevolkingsonderzoek darmkanker Waarom een bevolkingsonderzoek naar darmkanker? Afname morbiditeit

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker

Bevolkingsonderzoek darmkanker Dokter op Dinsdag Bevolkingsonderzoek darmkanker Dr. Anneke De Schryver, MDL arts 25 maart 2014 Het slijmvlies van de dikke darm Het ontstaan van poliepen Poliepen + Goedaardig + Maar: kunnen kwaadaardig

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker

Bevolkingsonderzoek darmkanker inclusief special juni 2013 Highlights: Projectteam voor bevolkingsonderzoek is hard aan het werk Bevolkingsonderzoek Vorig jaar september ontving u een Screen-special over het bevolkingsonderzoek, dat

Nadere informatie

Samenvatting. Advies. Darmkanker is een belangrijk gezondheidsprobleem

Samenvatting. Advies. Darmkanker is een belangrijk gezondheidsprobleem Samenvatting Advies De commissie constateert dat er voldoende bewijs is om te beginnen met bevolkingsonderzoek naar darmkanker. De meest geëigende screeningsmethode is een immunochemische Fecaal Occult

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek naar dikke darmkanker: September 2013? Prof. dr. J.B.M.J. Jansen

Bevolkingsonderzoek naar dikke darmkanker: September 2013? Prof. dr. J.B.M.J. Jansen Bevolkingsonderzoek naar dikke darmkanker: September 2013? Prof. dr. J.B.M.J. Jansen INTRODUCTIE 2003: EU adviseert lidstaten te gaan screenen op dikkedarmkanker. 2005: Consensus meeting in Zwolle. Criteria

Nadere informatie

Samenvatting Jaarverslag 2013

Samenvatting Jaarverslag 2013 Samenvatting Jaarverslag 2013 Samenvatting Jaarverslag 2013 Voor Bevolkingsonderzoek Zuid was 2013 een jaar waarin een aantal belangrijke ontwikkelingen hebben plaatsgevonden: de implementatie van het

Nadere informatie

Referentiefunctie bevolkingsonderzoek darmkanker

Referentiefunctie bevolkingsonderzoek darmkanker Referentiefunctie bevolkingsonderzoek darmkanker 1. Inleiding De overheid biedt mensen uit een bepaalde doelgroep, die geen medische klachten hebben, een bevolkingsonderzoek aan met als doel de bevordering

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker. Stand van zaken. 12 april Yvonne van Oosterhout Manager darmkankerscreening Bevolkingsonderzoek Zuid

Bevolkingsonderzoek darmkanker. Stand van zaken. 12 april Yvonne van Oosterhout Manager darmkankerscreening Bevolkingsonderzoek Zuid Bevolkingsonderzoek darmkanker Stand van zaken 12 april 2016 Yvonne van Oosterhout Manager darmkankerscreening Bevolkingsonderzoek Zuid Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Sponsoring

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker

Bevolkingsonderzoek darmkanker Bevolkingsonderzoek darmkanker 2016 Waarom een bevolkingsonderzoek darmkanker? Darmkanker is een ernstige ziekte. Van elke 100 mensen zullen vier tot vijf mensen in hun leven darmkanker krijgen. In 2014

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker

Bevolkingsonderzoek darmkanker Bevolkingsonderzoek darmkanker 2014 Bevolkingsonderzoek darmkanker In deze folder leest u meer over het bevolkingsonderzoek darmkanker en wat dit voor u kan betekenen. Waarom een bevolkingsonderzoek? Darmkanker

Nadere informatie

Informatiefolder Een proefbevolkingsonderzoek naar darmkanker

Informatiefolder Een proefbevolkingsonderzoek naar darmkanker Verstuur uw test niet op vrijdag na 17.00 uur, zaterdag, zondag of een feestdag!! Informatiefolder Een proefbevolkingsonderzoek naar darmkanker Proefbevolkingsonderzoek darmkanker Colofon Deze brochure

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker vanaf 2013

Bevolkingsonderzoek darmkanker vanaf 2013 Bevolkingsonderzoek darmkanker vanaf 2013 Stand van zaken invoering Maart 2012 Voor wie? Op 1 juni 2011 heeft minister Schippers van VWS besloten tot de invoering van een bevolkingsonderzoek darmkanker.

Nadere informatie

Darmkanker en het bevolkingsonderzoek (en klein stukje erfelijkheid)

Darmkanker en het bevolkingsonderzoek (en klein stukje erfelijkheid) Darmkanker en het bevolkingsonderzoek (en klein stukje erfelijkheid) Huisartsen nascholing en GIO-keten Marleen de Leest (MDL-arts), Arnhem, 28 mei 2013 Marcel Spanier (MDL-arts), Zevenaar, 11 juni 2013

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker

Bevolkingsonderzoek darmkanker Bevolkingsonderzoek darmkanker 2018 Waarom deze folder? In deze folder vindt u informatie over het bevolkingsonderzoek darmkanker. De folder is bedoeld om u informatie te geven over het onderzoek, zodat

Nadere informatie

Vervolg alternatieve vervolgdiagnostiek bevolkingsonderzoek darmkanker (CT-colografie) Februari 2015

Vervolg alternatieve vervolgdiagnostiek bevolkingsonderzoek darmkanker (CT-colografie) Februari 2015 Vervolg alternatieve vervolgdiagnostiek bevolkingsonderzoek darmkanker (CT-colografie) Februari 2015 Wanneer er bij een deelnemer bloed in de ontlasting wordt gevonden, krijgt hij/zij een doorverwijzing

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 20787 15 oktober 2012 Regeling van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 5 oktober 2012, PG/OGZ 3126268,

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker

Bevolkingsonderzoek darmkanker Bevolkingsonderzoek darmkanker 2015 Waarom een bevolkingsonderzoek darmkanker? Darmkanker is een ernstige ziekte. Van elke 100 mensen zullen vier tot vijf mensen in hun leven darmkanker krijgen. Elk jaar

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker

Bevolkingsonderzoek darmkanker Bevolkingsonderzoek darmkanker 2017 Waarom deze folder? In deze folder vindt u informatie over het bevolkingsonderzoek darmkanker. De folder is bedoeld om u informatie te geven over het onderzoek, zodat

Nadere informatie

Medische Publieksacademie

Medische Publieksacademie Medische Publiekacademie Medisch Centrum Leeuwarden Leeuwarder Courant Dinsdag 20 januari 2015 Welkom! #mclmpa 1 Programma 19:30 Welkom door moderator Hans Willems, redacteur gezondheidszorg Leeuwarder

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker In de (huisartsen)praktijk. februari 2014 Alice Olde Reuver of Briel projectleider darmkankerscreening

Bevolkingsonderzoek darmkanker In de (huisartsen)praktijk. februari 2014 Alice Olde Reuver of Briel projectleider darmkankerscreening Bevolkingsonderzoek darmkanker In de (huisartsen)praktijk februari 2014 Alice Olde Reuver of Briel projectleider darmkankerscreening Inhoud Inleiding en achtergrondinformatie Proces van uitnodigen tot

Nadere informatie

UITVOERINGSKADER BEVOLKINGSONDERZOEK DARMKANKER

UITVOERINGSKADER BEVOLKINGSONDERZOEK DARMKANKER UITVOERINGSKADER BEVOLKINGSONDERZOEK DARMKANKER 2016 Disclaimer Het RIVM heeft in samenwerking met andere partijen veel aandacht besteed aan de totstandkoming van de inhoud van dit Uitvoeringskader. Desondanks

Nadere informatie

Kosteneffectiviteit colonscreening

Kosteneffectiviteit colonscreening Kosteneffectiviteit colonscreening 19 januari 2016 Arjan de Kwant (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker. Ir. Harriët van Veldhuizen, programmaleider

Bevolkingsonderzoek darmkanker. Ir. Harriët van Veldhuizen, programmaleider Bevolkingsonderzoek darmkanker Ir. Harriët van Veldhuizen, programmaleider Waarom een bevolkingsonderzoek naar darmkanker? Afname morbiditeit en mortaliteit aan darmkanker door: Eerdere opsporing van darmkanker

Nadere informatie

Darmkankeronderzoek vanaf 2014 bij 1,9 miljoen Vlamingen

Darmkankeronderzoek vanaf 2014 bij 1,9 miljoen Vlamingen Kabinet Jo Vandeurzen Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin 3 februari 2012 Darmkankeronderzoek vanaf 2014 bij 1,9 miljoen Vlamingen Stoelgangtest kan op termijn 400 kankerdoden per jaar

Nadere informatie

Informatie. 3 e screeningsronde. Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio Groot-Rijnmond. FOBT, 3e ronde

Informatie. 3 e screeningsronde. Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio Groot-Rijnmond. FOBT, 3e ronde Informatie 3 e screeningsronde Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio Groot-Rijnmond FOBT, 3e ronde Inhoudsopgave Darmkanker 3 Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker 5 Het ontlastingsonderzoek

Nadere informatie

Informatie. herhalingsonderzoek. Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio Groot-Rijnmond. FOBT - Groep D 2 e ronde

Informatie. herhalingsonderzoek. Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio Groot-Rijnmond. FOBT - Groep D 2 e ronde Informatie herhalingsonderzoek Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio Groot-Rijnmond FOBT - Groep D 2 e ronde Inhoudsopgave Darmkanker 3 Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker

Nadere informatie

Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio Groot-Rijnmond. Informatie FOBT - 1

Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio Groot-Rijnmond. Informatie FOBT - 1 Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio Groot-Rijnmond 8 Informatie FOBT - 1 Inhoudsopgave Darmkanker 3 Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker 4 Het ontlastingsonderzoek 6 Vervolgonderzoek:

Nadere informatie

Rapportage 2014 Landelijke Monitoring & Evaluatie Bevolkingsonderzoek Darmkanker (Erasmus MC NKI / AvL)

Rapportage 2014 Landelijke Monitoring & Evaluatie Bevolkingsonderzoek Darmkanker (Erasmus MC NKI / AvL) Darmkanker Het bevolkingsonderzoek darmkanker loopt goed. In het eerste jaar namen zelfs meer mensen deel aan het bevolkingsonderzoek dan verwacht. Bij bijna 2.500 van hen is darmkanker gevonden. Door

Nadere informatie

Resultaten audits bevolkingsonderzoek darmkanker. Robert Jan van Suylen, RCP regio Zuid JBZ Den Bosch

Resultaten audits bevolkingsonderzoek darmkanker. Robert Jan van Suylen, RCP regio Zuid JBZ Den Bosch Resultaten audits bevolkingsonderzoek darmkanker Robert Jan van Suylen, RCP regio Zuid JBZ Den Bosch Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium

Nadere informatie

Onderwerp Doel Nr Indicator Omschrijving Kwaliteitse is

Onderwerp Doel Nr Indicator Omschrijving Kwaliteitse is LANDELIJKE KWALITEITSEISEN SCREENINGSORGANISATIE 1. De onderstaande kwaliteitseisen zijn van toepassing op de taken van de screeningsorganisatie in het primaire van het bevolkingsonderzoek darmkanker (selectie

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Kanker van de dikkedarm en endeldarm (darmkanker of colorectaal carcinoom) is een zeer belangrijke doodsoorzaak in de westerse wereld. Jaarlijks worden in Nederland meer dan 12.000

Nadere informatie

Informatie. Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio Groot-Rijnmond. FOBT - vervolg 1 jr.

Informatie. Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio Groot-Rijnmond. FOBT - vervolg 1 jr. 280311 IKR Infoboekje FBT - 2e ronde 06-03-2008 11:41 Pagina 1 Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio Groot-Rijnmond 8 Informatie FOBT - vervolg 1 jr. 280311 IKR Infoboekje FBT - 2e

Nadere informatie

Overgang van het bestaande naar het vernieuwde bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker

Overgang van het bestaande naar het vernieuwde bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Overgang van het bestaande naar het vernieuwde bevolkingsonderzoek Inleiding In opdracht van minister Schippers van VWS wordt het bevolkingsonderzoek in 2016 vernieuwd. Het Centrum voor Bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

KORT-CYCLISCHE MONITOR CAPACITEIT (CAPACITEITSMONITOR)

KORT-CYCLISCHE MONITOR CAPACITEIT (CAPACITEITSMONITOR) KORT-CYCLISCHE MONITOR CAPACITEIT (CAPACITEITSMONITOR) 1 (SU-P9 (deel1)) Deelnamegraad Het deel van de uitgenodigde personen (initiële uitnodigingen EN herinneringsuitnodigingen) waarvan een ifobt (fecesmonster)

Nadere informatie

Jaarbericht. Endometriumcarcinoom

Jaarbericht. Endometriumcarcinoom 2014 Endometriumcarcinoom Jaarbericht In dit jaarbericht vindt u een overzicht van de belangrijkste activiteiten en cijfers over 2014. Een volledig overzicht vindt u in ons jaarverslag en onze jaarrekening

Nadere informatie

PROTOCOL VOOR DE TOELATING EN AUDITING VAN COLOSCOPIECENTRA EN ENDOSCOPISTEN

PROTOCOL VOOR DE TOELATING EN AUDITING VAN COLOSCOPIECENTRA EN ENDOSCOPISTEN PROTOCOL VOOR DE TOELATING EN AUDITING VAN COLOSCOPIECENTRA EN ENDOSCOPISTEN BEVOLKINGSONDERZOEK DARMKANKER juni 2012 VOORWOORD Voor u ligt het Protocol voor de toelating en auditing van coloscopiecentra

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker. Vervolgonderzoek in het ziekenhuis. Polikliniek maag-, darm-, leverziekten

Bevolkingsonderzoek darmkanker. Vervolgonderzoek in het ziekenhuis. Polikliniek maag-, darm-, leverziekten Bevolkingsonderzoek darmkanker Vervolgonderzoek in het ziekenhuis Polikliniek maag-, darm-, leverziekten Over Alrijne Zorggroep Het Diaconessenhuis Leiden en Rijnland Zorggroep (Rijnland Ziekenhuis en

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 17 september 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 17 september 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 25 VX Den Haag T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

Factsheet Bevolkingsonderzoek Darmkanker

Factsheet Bevolkingsonderzoek Darmkanker Factsheet Bevolkingsonderzoek Darmkanker Wat houdt het bevolkingsonderzoek darmkanker in? Het bevolkingsonderzoek darmkanker is gericht op mannen en vrouwen van 55 tot en met 75 jaar. Elke twee jaar krijgen

Nadere informatie

Vragen en antwoorden naar aanleiding van het online vragenuur

Vragen en antwoorden naar aanleiding van het online vragenuur Vragen en antwoorden naar aanleiding van het online vragenuur Inleiding Tijdens het online vragenuur op 21 januari zijn vragen gesteld per mail, telefoon en via #bvodarmkanker op Twitter. Een deel van

Nadere informatie

BEVOLKINGSONDERZOEK DARMKANKER Monitor 2015

BEVOLKINGSONDERZOEK DARMKANKER Monitor 2015 Agendapunt 11, 11.02_MT111016 a a a a a a a a BEVOLKINGSONDERZOEK DARMKANKER Monitor 2015 Landelijke Monitoring Bevolkingsonderzoek Darmkanker Erasmus MC NKI / AvL a Het bevolkingsonderzoek loopt zoals

Nadere informatie

Samenwerkingsovereenkomst Coloscopie

Samenwerkingsovereenkomst Coloscopie Samenwerkingsovereenkomst Coloscopie P a r t ij e n, De Stichting Bevolkingsonderzoek-.. (naam) gevestigd te.. (adres, plaats), WBO vergunninghouder in het kader van de landelijke organisatie voor darmkankerscreening,

Nadere informatie

Van Leeuwenhoek Kliniek. Beleidsplan 2014

Van Leeuwenhoek Kliniek. Beleidsplan 2014 Van Leeuwenhoek Kliniek Beleidsplan 2014 Inhoud 1. Inleiding...3 2. Kernactiviteiten van de Van Leeuwenhoek Kliniek...3 2.1 Plastische chirurgie...3 2.2 Vulvapoli Amsterdam...3 2.3 Screeningscentrum bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

Darmkanker: Het openbaren van het onbekende. Vasilios Kousoulas MDL-arts ziekenhuis Nij Smellinghe, Drachten

Darmkanker: Het openbaren van het onbekende. Vasilios Kousoulas MDL-arts ziekenhuis Nij Smellinghe, Drachten Darmkanker: Het openbaren van het onbekende Vasilios Kousoulas MDL-arts ziekenhuis Nij Smellinghe, Drachten Wanneer kun je spreken van een normale dikke darm? (1) Wanneer kun je spreken van een normale

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Introductie pagina 3

Inhoudsopgave. 1. Introductie pagina 3 JAARBERICHT 2015 Inhoudsopgave 1. Introductie pagina 3 2. Organisatie pagina 4 I. Personeel en verzuim pagina 4 II. Financieel resultaat pagina 4 III. Kwaliteit pagina 5 3. Bevolkingsonderzoek borstkanker

Nadere informatie

Informatie. Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio s Amsterdam en Rotterdam COCOS CTC. Inhoudsopgave

Informatie. Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio s Amsterdam en Rotterdam COCOS CTC. Inhoudsopgave Informatie Inhoudsopgave Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio s Amsterdam en Rotterdam Inleiding 3 Darmkanker 3 Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker 4 De CT-colografie 5 Vervolgonderzoek:

Nadere informatie

Darmkanker screening zin of onzin? Lisette Saveur, Verpleegkundig specialist MDL-oncologie Antoni van Leeuwenhoek Amsterdam

Darmkanker screening zin of onzin? Lisette Saveur, Verpleegkundig specialist MDL-oncologie Antoni van Leeuwenhoek Amsterdam Darmkanker screening zin of onzin? Lisette Saveur, Verpleegkundig specialist MDL-oncologie Antoni van Leeuwenhoek Amsterdam Agenda Colorectaal carcinoom algemeen Voortraject darmkanker screening Bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

Disclosure belangen Evelien Dekker

Disclosure belangen Evelien Dekker Disclosure belangen Evelien Dekker (potentiële) belangenverstrengeling Zie hieronder Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Bedrijfsnamen Sponsoring of onderzoeksgeld Olympus: reserach

Nadere informatie

Als er bloed in uw ontlasting is gevonden

Als er bloed in uw ontlasting is gevonden Als er bloed in uw ontlasting is gevonden 2015 Als er bloed in uw ontlasting is gevonden U heeft meegedaan aan het bevolkingsonderzoek darmkanker. De uitslag is dat er bloed in uw ontlasting (poep) is

Nadere informatie

BEVOLKINGSONDERZOEK DARMKANKER Monitor 2016

BEVOLKINGSONDERZOEK DARMKANKER Monitor 2016 a a a a a a a a BEVOLKINGSONDERZOEK DARMKANKER Monitor 2016 Landelijke Monitoring Bevolkingsonderzoek Darmkanker Erasmus MC NKI / AvL a a a a Het bevolkingsonderzoek loopt goed. In 2016 hebben 1.063.651

Nadere informatie

Inlichtingenbijeenkomst Europese aanbesteding FIT. 27 oktober 2016

Inlichtingenbijeenkomst Europese aanbesteding FIT. 27 oktober 2016 Inlichtingenbijeenkomst Europese aanbesteding FIT 27 oktober 2016 Agenda 10.30 Deel 1: Welkom en introductie (Evelien Bongers en Bart Wijnbergen) Introductie FSB Achtergrond en aanleiding van de aanbesteding

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker

Bevolkingsonderzoek darmkanker Bevolkingsonderzoek darmkanker vervolgonderzoek in het ziekenhuis polikliniek maag-, darm-, leverziekten U bent doorverwezen naar Rijnland Ziekenhuis omdat er bloed in uw ontlasting is gevonden bij het

Nadere informatie

Informatie. Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio s Amsterdam en Rotterdam. Inhoudsopgave

Informatie. Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio s Amsterdam en Rotterdam. Inhoudsopgave Informatie Inhoudsopgave Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio s Amsterdam en Rotterdam Inleiding 3 Darmkanker 3 Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker 4 De coloscopie 5 Deelname

Nadere informatie

Als er bloed in uw ontlasting is gevonden

Als er bloed in uw ontlasting is gevonden Als er bloed in uw ontlasting is gevonden januari 2014 2 3 Als er bloed in uw ontlasting is gevonden U heeft meegedaan aan het proefbevolkingsonderzoek darmkanker. De uitslag is dat er bloed in uw ontlasting

Nadere informatie

DEF IKR Boekje B :35 Pagina 1. Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio Groot-Rijnmond.

DEF IKR Boekje B :35 Pagina 1. Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio Groot-Rijnmond. 260749 DEF IKR Boekje B 01-11-2006 15:35 Pagina 1 Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio Groot-Rijnmond 8 Informatie FOBT 260749 DEF IKR Boekje B 01-11-2006 15:35 Pagina 2 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Als er bloed in uw ontlasting. is gevonden. Bevolkingsonderzoek

Als er bloed in uw ontlasting. is gevonden. Bevolkingsonderzoek Als er bloed in uw ontlasting 2014 is gevonden Bevolkingsonderzoek Als er bloed in uw ontlasting is gevonden U heeft meegedaan aan het bevolkingsonderzoek darmkanker. De uitslag is dat er bloed in uw ontlasting

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 22 894 Preventiebeleid voor de volksgezondheid Nr. 261 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 16 februari 2010 Betreft Standpunt darmkankerscreening

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 16 februari 2010 Betreft Standpunt darmkankerscreening > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Ge-FOBT: stront aan de knikker?

Ge-FOBT: stront aan de knikker? Ge-FOBT: stront aan de knikker? Alles over dikke darmkanker en het recent gestarte BVO. Ronald Linskens, MDL-arts Darmkanker denk vooruit, kijk achterom Algemene opmerkingen Een van de meest voorkomende

Nadere informatie

Onderzoek naar borstkanker

Onderzoek naar borstkanker Onderzoek naar borstkanker 2016 Bevolkingsonderzoek Waarom is er een bevolkingsonderzoek? Borstkanker komt vaak voor. Ongeveer 1 op de 8 vrouwen in Nederland krijgt in haar leven borstkanker. De meeste

Nadere informatie

CERVIXCARCINOOM. Nascholingsavond voor assistenten en poh ers DINSDAG 13 NOVEMBER ROTTERDAM

CERVIXCARCINOOM. Nascholingsavond voor assistenten en poh ers DINSDAG 13 NOVEMBER ROTTERDAM CERVIXCARCINOOM Nascholingsavond voor assistenten en poh ers DINSDAG 13 NOVEMBER ROTTERDAM Nascholing Diagnostiek en behandeling van het Cervixcarcinoom Programma 1. Ontvangst en Welkom 2. Cytologische

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker

Bevolkingsonderzoek darmkanker NHG-Praktijkhandleiding Bevolkingsonderzoek darmkanker De organisatie en uitvoering van het bevolkingsonderzoek darmkanker in de huisartsenpraktijk Utrecht, november 2013 2013 Nederlands Huisartsen Genootschap

Nadere informatie

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Beschikking van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en PG

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Beschikking van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en PG Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Beschikking van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, van 20SEP, 2016 houdende vergunningverlening in het kader van de Wet op het bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

Samenvatting. De ziekte en het bevolkingsonderzoek

Samenvatting. De ziekte en het bevolkingsonderzoek Samenvatting Nederland heeft een goed bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker ( het uitstrijkje ). Er zijn echter kansen om de preventie van baarmoederhalskanker verder te verbeteren. Zo is er een

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal 2500 EA DEN HAAG Postbus Datum 4 maart 2016 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal 2500 EA DEN HAAG Postbus Datum 4 maart 2016 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal 2500 EA DEN HAAG Postbus 20018 Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Samenvatting Jaarbericht 2012

Samenvatting Jaarbericht 2012 Hierbij presenteren wij een overzicht van de belangrijkste productiecijfers van 2012. Verder treft u een overzicht aan van een aantal van onze activiteiten. Aanvullende informatie vindt u op onze website

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek. borstkanker 15 feiten

Bevolkingsonderzoek. borstkanker 15 feiten Bevolkingsonderzoek borstkanker 15 feiten Vrouwen van 50 tot en met 75 jaar krijgen elke twee jaar een uitnodiging om zich gratis te laten onderzoeken op borstkanker. Er worden dan röntgenfoto s gemaakt

Nadere informatie

KWALITEITSRAPPORTAGE DARMONDERZOEK COLOSCOPIE

KWALITEITSRAPPORTAGE DARMONDERZOEK COLOSCOPIE KWALITEITSRAPPORTAGE DARMONDERZOEK COLOSCOPIE Bij Bergman Clinics besteden we veel aandacht aan het meten van de resultaten van onze behandelingen. Deze informatie is voor ons belangrijk om van te leren

Nadere informatie

Toetsing endoscopisten

Toetsing endoscopisten Toetsing endoscopisten Dhr. Dr. M.W. Mundt MDL-arts Flevoziekenhuis Almere Doel toetsing Het zo objectief mogelijk meten of de endoscopist voldoet aan de toelatingseisen voor het bevolkingsonderzoek darmkanker.

Nadere informatie

Geneeskundige Dagen van Antwerpen

Geneeskundige Dagen van Antwerpen Antwerpen, 11 september 2014 Prof. dr. Guido Van Hal, Centrum voor Kankeropsporing, Afdeling Antwerpen Sarah Hoeck, Projectcoördinator bevolkingsonderzoek dikkedarmkanker Geneeskundige Dagen van Antwerpen

Nadere informatie

Oncologie Kempen 2013 5 oktober 2013 Cultureel Centrum t Schaliken- Herentals Guido Van Hal Centrum voor Kankeropsporing vzw Afdeling Antwerpen

Oncologie Kempen 2013 5 oktober 2013 Cultureel Centrum t Schaliken- Herentals Guido Van Hal Centrum voor Kankeropsporing vzw Afdeling Antwerpen Oncologie Kempen 2013 5 oktober 2013 Cultureel Centrum t Schaliken- Herentals Guido Van Hal Centrum voor Kankeropsporing vzw Afdeling Antwerpen Centrum voor Kankeropsporing Voorheen: hetconsortium van

Nadere informatie

STAR-MDC ZOEKT EEN KLINISCH CHEMICUS (M/V)

STAR-MDC ZOEKT EEN KLINISCH CHEMICUS (M/V) STAR-MDC ZOEKT EEN KLINISCH CHEMICUS (M/V) Star-MDC is een organisatie waar diagnostiek en begeleiding van patiënten van met name de huisarts centraal staan. Hiervoor wordt laboratorium-, functie- en beeldvormend

Nadere informatie

Wie helpen u op de polikliniek Maag-, Darmen Leverziekten

Wie helpen u op de polikliniek Maag-, Darmen Leverziekten Maag-, Darm- en Leverziekten Wie helpen u op de polikliniek Maag-, Darmen Leverziekten www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Gang van zaken... 3 De polikliniek Maag-Darm- en Leverziekten... 3 De zorgverleners...

Nadere informatie

In deze speciale uitgave van Screen. het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Highlights:

In deze speciale uitgave van Screen. het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Highlights: SPECIAL BMHK Screenmaart 2012 In deze speciale uitgave van Screen staat het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker (BMHK) centraal. Highlights: praktijkondersteuners BMHK stellen zich aan u voor > 2

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker vanaf 2013

Bevolkingsonderzoek darmkanker vanaf 2013 Bevolkingsonderzoek darmkanker vanaf 2013 Stand van zaken invoering Oktober 2012 Nog een jaar We hebben nog een jaar; 1 september 2013 is de start van het nieuwe bevolkingsonderzoek darmkanker gepland.

Nadere informatie

Onderzoek naar borstkanker

Onderzoek naar borstkanker Onderzoek naar borstkanker 2017 Bevolkingsonderzoek Waarom is er een bevolkingsonderzoek? Borstkanker komt vaak voor. Ongeveer 1 op de 8 vrouwen in Nederland krijgt in haar leven borstkanker. De meeste

Nadere informatie

WERKWIJZER INTAKE VOOR COLOSCOPIE

WERKWIJZER INTAKE VOOR COLOSCOPIE WERKWIJZER INTAKE VOOR COLOSCOPIE BEVOLKINGSONDERZOEK DARMKANKER februari 2014 (versie 2.1) Disclaimer Het RIVM heeft in samenwerking met andere partijen veel aandacht besteed aan de totstandkoming van

Nadere informatie

Wij gaan verhuizen! 2012 Druk met voorbereidingen darmkankerscreening. Highlights:

Wij gaan verhuizen! 2012 Druk met voorbereidingen darmkankerscreening. Highlights: Wij gaan verhuizen! Het hoofdkantoor van Bevolkingsonderzoek Zuid in Den Bosch, het informatiepunt baarmoederhalskanker, het informatiepunt borstkanker en het onderzoekscentrum in Eindhoven gaan verhuizen

Nadere informatie

Vanaf 2013 invoering screening darmkanker. Samenvatting Jaarbericht 2011. Beelduitwisseling via digitale snelweg: Highlights: Juni 2012

Vanaf 2013 invoering screening darmkanker. Samenvatting Jaarbericht 2011. Beelduitwisseling via digitale snelweg: Highlights: Juni 2012 Folders Voor beide bevolkingsonderzoeken worden folders gebruikt om cliënten te informeren. Deze folders worden meegestuurd met de uitnodigingen en herinneringen en ze staan in onze folderrekken in de

Nadere informatie

Onderzoek naar de nazorg bij dikke darmkanker door de huisarts of de chirurg en het gebruik van een persoonlijke interactieve website (I CARE studie).

Onderzoek naar de nazorg bij dikke darmkanker door de huisarts of de chirurg en het gebruik van een persoonlijke interactieve website (I CARE studie). Onderzoek naar de nazorg bij dikke darmkanker door de huisarts of de chirurg en het gebruik van een persoonlijke interactieve website (I CARE studie). Verbetert de zorg na de behandeling van dikke darmkanker

Nadere informatie

St. Anna Borstzorg (mammapoli)

St. Anna Borstzorg (mammapoli) St. Anna Borstzorg (mammapoli) Uw huisarts heeft u doorverwezen naar St. Anna Borstzorg (mammapoli), van het St. Anna Ziekenhuis. In deze folder geven wij u meer informatie over de werkwijze binnen St.

Nadere informatie

Samenvatting. Huidig programma en criteria voor screening

Samenvatting. Huidig programma en criteria voor screening Samenvatting Technologische ontwikkelingen maken het in toenemende mate mogelijk om al vroeg in de zwangerschap eventuele afwijkingen bij de foetus op te sporen. Ook zijn nieuwe testen beschikbaar die

Nadere informatie

Implementatie nazorgplan in de oncologie

Implementatie nazorgplan in de oncologie Implementatie nazorgplan in de oncologie Workshop 20 maart 2015 I Ankie Krol, verpleegkundig specialist Meander MC en Saskia Lunter, projectmedewerker IKNL Programma Wat is een nazorgplan? Hoe implementeer

Nadere informatie

Screening van pasgeborenen

Screening van pasgeborenen Screening van pasgeborenen Algemeen en prenataal Arjan Lock, arts M&G 6 november 2014 Disclosure belangen spreker (Potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven

Nadere informatie

Gespreksleidraad voor counselors prenatale screening. Informeren over NIPT

Gespreksleidraad voor counselors prenatale screening. Informeren over NIPT Gespreksleidraad voor counselors prenatale screening Informeren over NIPT Inhoudsopgave blz. 1 De kernboodschap: wat vertel je over de NIPT? 3 2 Achtergrondinformatie NIPT 3 2.1 De belangrijkste feiten

Nadere informatie

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Beschikking van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, van 13 JUNI 2017 houdende vergunningverlening in het kader van de Wet op het bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

Overwegingen voor deelname aan netwerk / samenwerking

Overwegingen voor deelname aan netwerk / samenwerking Overwegingen voor deelname aan netwerk / samenwerking Mede als gevolg van hervormingen en kostenbesparingen in de zorg ontstaan in toenemende mate mono- en multidisciplinaire netwerken en samenwerkingsverbanden.

Nadere informatie

Onderzoek baarmoederhalskanker

Onderzoek baarmoederhalskanker Onderzoek baarmoederhalskanker Bevolkingsonderzoek Waarom is er een bevolkingsonderzoek? Elk jaar krijgen ongeveer 700 vrouwen baarmoederhalskanker. Baarmoederhalskanker komt het meest voor bij vrouwen

Nadere informatie

Vernieuwd bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Wat zijn de veranderingen?

Vernieuwd bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Wat zijn de veranderingen? Vernieuwd bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Wat zijn de veranderingen? Wat zijn de veranderingen? Het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker gaat veranderen. Wat verandert er precies? Testen op

Nadere informatie

Uitvoeringstoets. bevolkingsuitvoeringstoets bevolkingsonderzoek naar darmkanker. Opsporing van darmkanker in praktijk gebracht

Uitvoeringstoets. bevolkingsuitvoeringstoets bevolkingsonderzoek naar darmkanker. Opsporing van darmkanker in praktijk gebracht H. van Veldhuizen-Eshuis M.E.M. Carpay J. van Delden L. Grievink B. Hoebee A.J.J. Lock R. Reij Rapport 225101003/2011 Uitvoeringstoets bevolkingsuitvoeringstoets bevolkingsonderzoek naar darmkanker Dit

Nadere informatie

260748 DEF IKR Boekje A 01-11-2006 16:01 Pagina 1. Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio Groot-Rijnmond.

260748 DEF IKR Boekje A 01-11-2006 16:01 Pagina 1. Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio Groot-Rijnmond. 260748 DEF IKR Boekje A 01-11-2006 16:01 Pagina 1 Een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in de regio Groot-Rijnmond 8 Informatie SIGMO 260748 DEF IKR Boekje A 01-11-2006 16:01 Pagina 2 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek borstkanker Uitnodiging

Bevolkingsonderzoek borstkanker Uitnodiging Bevolkingsonderzoek borstkanker Uitnodiging Wat is het bevolkingsonderzoek borstkanker? Het bevolkingsonderzoek borstkanker is een onderzoek naar borstkanker. Alle vrouwen in Nederland van 50 tot en met

Nadere informatie

Screenende coloscopie MDL

Screenende coloscopie MDL Screenende coloscopie MDL Inhoudsopgave Inleiding 4 Erfelijke of familiaire aanleg? 5 Gang van zaken onderzoekstraject 13 Bezoek I, MDL-verpleegkundige 13 Bezoek II, Coloscopie 13 Bezoek III, Uitslag

Nadere informatie

Datum 18 september 2015 Betreft Kamervragen over het informeren van familie bij erfelijke aanleg voor kanker

Datum 18 september 2015 Betreft Kamervragen over het informeren van familie bij erfelijke aanleg voor kanker > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Jaarbericht. Jaar van de communicatie: loop eens mee. 2012: in teken van voorbereiding op verandering. Cervix-team: vast aanspreekpunt

Jaarbericht. Jaar van de communicatie: loop eens mee. 2012: in teken van voorbereiding op verandering. Cervix-team: vast aanspreekpunt Jaarbericht 2012 Jaar van de communicatie: loop eens mee 2012: in teken van voorbereiding op verandering Cervix-team: vast aanspreekpunt Mammo XL: snelle en eenvoudige uitwisseling van beelden In dit jaarbericht

Nadere informatie

BEVOLKINGSONDERZOEK DIKKEDARMKANKER: BASISTEKST VOOR BEROEPSGROEPEN

BEVOLKINGSONDERZOEK DIKKEDARMKANKER: BASISTEKST VOOR BEROEPSGROEPEN BEVOLKINGSONDERZOEK DIKKEDARMKANKER: BASISTEKST VOOR BEROEPSGROEPEN Inleidend: Elk jaar krijgen ongeveer 5.000 Vlamingen te horen dat ze dikkedarmkanker (DDK) hebben (2010: 5248). Dikkedarmkanker is de

Nadere informatie