Beleggingsbeleid Stichting-Telegraafpensioenfonds 1959

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beleggingsbeleid 2014 1. Stichting-Telegraafpensioenfonds 1959"

Transcriptie

1 1 Stichting-Telegraafpensioenfonds Vastgesteld in de bestuursvergadering d.d Paraaf:

2 Inhoudsopgave 1. Samenvatting 3 2. Inleiding Strategisch kader Uitgangspunten 4 3. Macro-economische uitgangssituatie 5 4. Risico management 6 5. Tactische asset-allocatie Wijzigingen Herbalancering 8 6. Beheer Wijze van beheer Beleid illiquide beleggingen Matching-portefeuille (44 48% van beleggingen) Return-portefeuille (52 56% van beleggingen) Verantwoord beleggen 12 2

3 1. Samenvatting Het pensioenbureau stelt voor 2014 een tactische allocatie voor met een verhouding vastrentend/zakelijke waarden van 63/37 versus 60/40 in de strategische allocatie. Deze verschuiving is ingegeven door het broze economische herstel gecombineerd met de bovengemiddeld hoge winstmarges van bedrijven en gestegen waarderingen van aandelen in 2012 en Tabel 1: Tactische asset-allocatie 2014 Tactische Asset Allocatie 2013 Portefeuille gewicht 30 september 2013 Tactische Asset Allocatie 2014 Bandbreedte 2014 Benchmark 2013 Benchmark 2014 Vastrentend 57-68% 58,1% 63,0% 58-66% Staatsobligaties 40-53%* 45,6% 47,0% 45-49% Investment Grade credits 8-16% 9,2% 12,0% 9-15% JP Morgan EMU Bond Index 10Yr + I-Boxx Euro Corporate TR Index Dagyield van de verplichtingen I-Boxx Euro Corporate TR Index High Yield 3-5% 3,0% 4,0% 0-5% ML Eur HY Constr. Index ML Eur HY Constr. Index Aandelen 27-33% 33,9% 32,0% 30-36% Aandelen Europa 20-25% 24,1% 21,0% 18-24% MSCI Europe Net MSCI Europe Net Aandelen Noord-Amerika 4-8% 6,2% 6,0% 4-8% MSCI North America Net MSCI North America Net Aandelen Opkomende markten 2-6% 3,4% 5,0% 0-6% 50% MSCI APAC Net 50% MSCI APAC Net 50% MSCI EM Net 50% MSCI EM Net Vastgoed 5-10% 5,5% 5,0% 4-7% waarvan Beursgenoteerd** 5-10% 4,5% 4,0% 3-6% EPRA Europe Net RTN Index EPRA Europe Net RTN Index Niet-beursgenoteerd 0-5% 1,0% 1,0% 0-2% INREV Total Return Index INREV Total Return Index Cash 0-3% 2,5% 0,0% 0-3% Euribor 1M Euribor 1M * Geen bandbreedte in TAA daarom herberekend. ** Niet-beursgenoteerde fondsen die zelf in beursgenoteerd vastgoed beleggen geherrubriceerd onder beursgenoteerd vastgoed. Het 1-jaars risicobudget wordt daarbij vastgesteld op 14% bij een dekkingsgraad van 100%. Het risicobudget fluctueert recht evenredig mee met de dekkingsgraad tot een niveau van 16,7% in het strategisch evenwicht. Met dit variabele risicobudget kan Tpf ongeacht de dekkingsgraad dezelfde asset-allocatie hanteren. Met de dagyield van de verplichtingen, die al langer als benchmark voor de matching-portefeuille gold, wordt een gewogen mandje van swaprentes gebruikt, zoals door toezichthouder De Nederlandsche Bank gehanteerd bij de bepaling van de dekkingsgraad. 3

4 2. Inleiding 2.1 Strategisch kader Om te kunnen komen tot een goed uitgekristalliseerd beleggingsbeleid is het noodzakelijk om de uitgangspunten goed te formuleren. Het beleid is met deze notitie schriftelijk vastgelegd. Het doel van het beleggingsbeleid op lange termijn Het doel van het beleggingsbeleid op lange termijn is het vinden van een zodanige beleggingsmix met een aanvaardbaar risicoprofiel dat een voldoende rendement gegenereerd wordt zodat aan de indexatie-ambitie op lange termijn voldaan kan worden. Hierbij dient rekening gehouden te worden met veiligheid, volatiliteit en risicodiversificatie van de beleggingen. Bij het samenstellen van de beleggingsportefeuille vormen aard en omvang van de verplichtingen, het risicobudget en de toezichtseisen de uitgangspunten. Deze zijn vastgelegd in de ABTN. Deze lange termijn formulering is voor het bestuur aanleiding om te kiezen voor de volgende mix van beleggingen (asset allocatie): 60% van de beleggingen van het fonds in vastrentende waarden; 40 % van de beleggingen van het fonds in zakelijke waarden (aandelen en vastgoed); Het doel van het beleggingsbeleid op korte termijn Het doel van het belegggingsbeleid voor 2014 is om binnen het vastgestelde risicobudget en met een volatiliteitsprofiel beneden dat van de benchmarks een marktconform rendement te realiseren. Daarbij wordt uitgegaan van het indexatiebeleid van het bestuur, en van een op de ALM-studie van 2011 gebaseerde strategische asset-allocatie (60% vastrentend en 40% zakelijke waarden). Vanuit de strategische asset-allocatie maakt het pensioenbureau twee afwegingen: - Wordt het nemen van risico beloond? - Hoe wordt het maximaal acceptabele portefeuillerisico verdeeld over de verschillende beleggingscategorieën?; - Hoe worden de verschillende beleggingscategoriën het best gemanaged? Het nut van het beleggingsbeleid Het nut van het beleggingsbeleid is het formuleren van de te nemen risico s (risicograad) bij het realiseren van de doelstelling van het fonds, alsmede het creëren van een toetsingsinstrument. Tevens is de organisatie zich bewust van de impact van het goed formuleren en handhaven van een éénmaal gekozen strategie (op lange termijn). 2.2 Uitgangspunten De verantwoordelijkheid voor het beleggingsbeleid ligt bij het bestuur van het fonds. De uitvoering van het beleggingsbeleid en het risicobeheersingsbeleid zijn door het bestuur gedelegeerd aan het pensioenbureau en worden getoetst door de Vermogens- en risicobeheercommissie. Per deelportefeuille besluit het bestuur, na advies van de Vermogens- en risicobeheercommissie op voorstel van het pensioenbureau, of deze direct door het pensioenbureau, door gespecialiseerde fondsen, via tracker-fondsen danwel een combinatie van deze beheerd wordt. Derivatengebruik is enkel toegestaan na voorafgaand accoord door het bestuur. 4

5 3. Macro-economische uitgangssituatie 2013 heeft overtuigend bewezen dat de Europese recessie en staatsschuldencrisis nog lang niet voorbij is. De economische groei in Europa zal laag blijven zolang het Europese bankwezen niet is geherkapitaliseerd (2015), de staatsschulden van de perifere landen niet zijn geherstructureerd, en de schuldenlast bij huishoudens in met name Spanje, Ierland en Nederland niet is gereduceerd. Per saldo is de rente in de Eurozone in de eerste 9 maanden van 2013 met 0,6% gestegen en de perifere landen hebben die stijging alleen via compressie van hun spreads kunnen verwerken. Spanje en Italië hebben hun spreads versus Duitsland met circa 130bp respectievelijk 40bp zien inkomen en hebben daarmee het effect van de rentestijgingen op hun rentelasten kunnen neutraliseren. Onderliggend blijven ze echter sterk afhankelijk van het accomoderende monetaire beleid. Terugkeer naar het lange-termijn gemiddelde niveau van de lange rente is gezien de opgebouwde schuldenlasten op korte termijn onhaalbaar. De grote vraag is of het beleid rond de perifere staatsschulden nog ettelijke jaren gerekt kan worden. De economische groei en inflatie die nodig zijn om de schuldenratio s te verlagen, blijven uit zolang die schulden onhoudbaar zijn. De lage rentes nemen weer een deel van de noodzaak weg om de schulden te herstructureren en drastische economische hervormingen door te voeren. De neerwaartse druk op de renteniveaus leidt net als in 2012 en 2013 tot speculatieve druk in credits, high yield en zakelijke waarden. Daarbij moet wel worden aangetekend dat het sentiment in het Europese bedrijfsleven ook daadwerkelijk verbetert, hoe zwak de transmissiemechanismen van monetaire naar reële economie ook functioneren. De economische groei trekt naar verwachting in 2014 aan maar wordt naast de gevolgen van de schuldencrisis geremd door een aantal structurele tendensen rond vergrijzing en zorgkosten, alsmede de onzekerheid rond het Europese bankwezen. In de Verenigde Staten, waar het begrotingstekort drastisch is gereduceerd, is meer ruimte voor rentestijging. Die rentestijging zal druk zetten op de aandelenrendementen maar maakt het voor buitenlandse beleggers wel aantrekkelijker om in Amerikaanse obligaties te beleggen. Dat leidt mogelijk tot verzwakking van de euro versus de USD. Daarvan profiteert het economisch herstel in Europa. Ook de centrale banken van Groot-Brittannië en Japan voeren een veel ruimer monetair beleid dan de ECB en hebben net als de Fed een duidelijk verhoogde inflatietolerantie gedemonstreerd. Emerging markets zullen profiteren van de aantrekkende groei in zowel de V.S. als Europa, zeker gezien de valutaire steun in de rug vis-a-vis de euro. In het centrale scenario gaat het pensioenbureau daarom uit van een beperkte rentestijging in 2014 met circa 25 bp ten opzichte van het niveau van 30 september Gevolg daarvan is (nog) een jaar van negatieve rendementen op de matching-portefeuille. Bedrijfsobligaties zullen naar verwachting andermaal een jaar zijwaarts bewegen. Eurozone financials blijven een risico hangende de herkapitalisatie. Voor Europese aandelen, en in hun slipstream Europees vastgoed, is de opwaartse valutaire druk, gekoppeld aan de lage rente, gunstig. Per 30 september 2013 was in de Europese aandelenindices reeds een stijging van de winst per aandeel van circa 14% ingeprijsd (EPS 2014 vs EPS 2013). Op middellange termijn ziet het pensioenbureau bij Europese bedrijven meer ruimte voor verbetering van de winstgevendheid dan bij Amerikaanse bedrijven. Zie voor een korte analyse Appendix B. Mede om die reden blijft de tactische aandelenallocatie relatief sterk overwogen in Europese aandelen. Voor opkomende markten wordt op middellange termijn een krachtig winstherstel voorzien met circa een hoger rendement (hedged) dan in ontwikkelde markten. Mede dankzij de jongere bevolking zal naar verwachting ruim de helft van de wereldwijde economische groei van de komende vijf jaar uit Emerging Markets en de (nagenoeg) ontwikkelde landen in Azië komen. Daarbij zullen de opkomende markten moeten leven met de volatiliteit van investeringskasstromen vanuit het westen, en zullen ze overcreditering via binnenlandse economische stimuleringsprogramma s moeten beteugelen. Dit probleem is het meest zichtbaar in China maar lang niet alleen daar. 5

6 4. Risico management Tabel 2: Risicofactoren als percentage van verplichtingen Tpf Het 1-jaars risicobudget is door het bestuur vastgesteld op 14% op basis van een dekkingsgraad van 100%. Dat betekent dat de dekkingsgraad met een zekerheid van 97,5% niet binnen een jaar met meer dan 2 x 14% = 28% zal dalen of stijgen (95% betrouwbaarheidsinterval uitgaande van standaardnormaal verdeelde rendementen. Tpf meet het risicobudget op basis van de wortelformule van DNB. De door Tpf aan te houden buffer tegen dekkingstekorten is direct gerelateerd aan het risicobudget. In aanvulling hierop hanteert Tpf voor 2014 een risicobudget dat varieert naar gelang de dekkingsgraad. Zie hiervoor tabel 3. Met dit variabele risicobudget kan Tpf bij elke dekkingsgraad de tactische asset-allocatie implementeren zonder dat het risicobeslag de grenzen overschrijdt. De evenwichtssituatie (16,3%) is daarbij gedefinieerd als de situatie waarbij er 2,5% kans is dat de dekkingsgraad onder de 100% komt en waarbij het risicobudget bij een dekkingsgraad van 100% precies 14% bedraagt. Tabel 3: Risicobudget Tpf 2014 Risicobudget per dekkingsgraad 98% 100% 102% 104% 106% 108% 110% 112% 114% 116% 116,3% 118% 120% Risicobudget 13,8% 14,0% 14,3% 14,6% 14,9% 15,2% 15,5% 15,7% 16,0% 16,3% 16,3% 16,6% 16,9% 6

7 5. Tactische asset-allocatie 2014 Tabel 4: Allocatie naar matching- en returnportefeuille Tactische Asset Allocatie 2013 Portefeuille gewicht 30 september 2013 Tactische Asset Allocatie 2014 Basis Matching portefeuille 42-46% 46,1% 46,0% 44-48% Bandbreedte 2014 Benchmark 2013 Benchmark 2014 Dagyield van de verplichtingen Dagyield van de verplichtingen Return portefeuille 54-58% 53,9% 54,0% 52-56% MSCI Europe Net MSCI Europe Net 100% 100% 5.1 Wijzigingen 2014 Binnen de matchingportefeuille wordt de beoogde rente-afdekking over de curve voor 2014 vastgesteld conform grafiek 1. Het rente-afdekkingsbeleid is dynamisch: bij een stijgende rente wordt de afdekking verhoogd omdat (bij veronderstelde gematigde inflatie) bijdrage aan het portefeuillerendement van de coupons dan substantiëler is. Grafiek 1: Hedge ratio s verdeeld over maturity buckets 110% RTS hedge ratio's Q3 (30 september) 90% 70% 50% 30% 10% -10% -30% 1-5 Yr 6-10 Yr Yr Yr Yr Yr > 25 Yr Vastrentende waarden hedge ratio (RTS, 2013Q3) Matching portefeuille hedge ratio (RTS, 2013Q3) TAA 2014 Matching (percentage RTS, 20Yr IRS < 3,00%) TAA 2014 Matching (percentage RTS, 20Yr IRS 3,00-3,50%) TAA 2014 Matching (percentage RTS, 20Yr IRS > 3,50%) De modified duration van de matching-portefeuille bedroeg per 30 september ,9 jaar en zal in de basisvariant (bij een 20-jaars RTS yield beneden 3,00%) voor 2014 tussen de 16,0 18,0 jaar moeten liggen om de gewenste afdekking te realiseren. Voor 2014 is een aparte categorie Staatsobligaties binnen de returnportefeuille voorzien. Voor High Yield en aandelen Emerging Markets zijn de bandbreedtes neerwaarts verruimd. In een periode dat aandelen duur zijn en het risico van rentestijgingen groot is, acht het pensioenbureau het verstandig om de mogelijkheid te hebben om High Yield helemaal af te bouwen. In periodes van hevige turbulentie in opkomende markten wil het pensioenbureau ook daar grotere flexibiliteit. 7

8 5.2 Herbalancering Binnen de bandbreedtes kan het pensioenbureau discretionair herbalanceren met inachtneming van het risicobudget. Bij overschrijding van de bandbreedtes vindt geen automatische herbalancering plaats, maar dient het pensioenbureau binnen 5 werkdagen een voorstel te doen aan de vermogens- en risicobeheercommissie ten aanzien van omvang, wijze en timing van herbalancering c.q. herstel van compliance, die daar vervolgens over besluit. 8

9 6. Beheer 6.1 Wijze van beheer Tabel 5: Beheersstijl en beheerswijze 2014 Portefeuille Belegging Beheersstijl 2012 Beheerswijze 2012 Beheersstijl 2013 Beheerswijze 2013 Matching-portefeuille Staatsobligaties Buy-and-hold Direct door PB Tpf Buy-and-hold Direct door PB Tpf Credits Buy-and-hold Direct door PB Tpf Buy-and-hold Direct door PB Tpf Return-portefeuille Staatsobligaties Buy-and-hold Direct door PB Tpf Buy-and-hold Direct door PB Tpf Credits Alpha-seeking, defensief profiel Direct door PB Tpf Alpha-seeking, defensief profiel Via gespecialiseerde credits-fondsen High Yield Alpha-seeking, defensief profiel Via gespecialiseerde HY-fondsen Alpha-seeking, defensief profiel Via gespecialiseerde HY-fondsen Europese aandelen Alpha-seeking, defensief profiel Direct door PB Tpf Alpha-seeking, defensief profiel Direct door PB Tpf Amerikaanse aandelen Alpha-seeking, defensief profiel Direct door PB Tpf Alpha-seeking, defensief profiel Direct door PB Tpf Emerging Markets aandelen Alpha-seeking Via gespecialiseerde EME-fondsen Alpha-seeking Via gespecialiseerde EME-fondsen Indirect vastgoed* Alpha-seeking Direct door PB Tpf Defensief, low-volatility Via gespecialiseerde vastgoed-fondsen Niet-beursgenoteerd vastgoed Inkomen Direct door PB Tpf Inkomen Niet uitbreiden, direct door Tpf * Inclusief fund-of-funds (KEPFIF, IdB Umbrella Fund - Real Estate) 6.2 Beleid illiquide beleggingen Het in 2013 vastgestelde beleid illiquide beleggingen houdt in dat: - Maximaal 5% van de activa illiquide belegd mag zijn; - Maximaal 15% van de activa mag beperkt liquide belegd zijn, met dien verstande dat het totaal van illiquide en beperkt liquide beleggingen de 15% nooit mag overschrijden; - Termijndeposito s korter dan 1 jaar tellen niet mee bij de bepaling van de berekening van de 5% en 15%-plafonds; - Bij nieuwe illiquide beleggingen mag het belang van Tpf in de illiquide belegging maximaal 2% van het in het betreffende fonds beheerd vermogen beslaan. Daalt het beheerd vermogen via onttrekkingen door andere deelnemers, dan zal Tpf ook moeten onttrekken om in compliance met deze 2%-grens te blijven. Mate van toegestane illiquiditeit per asset-klasse in afwijking van bovenstaande basisregels: - Binnen matching-portefeuille geen illiquide beleggingen toegestaan; - Binnen return-portefeuille maximaal 30% beperkt liquide of illiquide beleggingen toegestaan, waarbij maximaal 10% van de return-portefeuille illiquide belegd mag zijn. 6.3 Matching-portefeuille (44 48% van beleggingen) Rente-/durationrisico (inclusief derivatenrisico) De duration van de matching-portefeuille dient tussen 16,0 18,0 jaar te liggen. Het bestuur heeft in principe ingestemd met het gebruik van rentederivaten binnen de matching-portefeuille naast, of als vervanging voor langlopende staatsobligaties, met als doel de duration te verhogen, mits deze derivaten door een door het bestuur geaccordeerde gespecialiseerde partij worden beheerd. Er mogen geen derivaten direct door Tpf worden aangehouden. Valutarisico Van alle beleggingen in valuta anders dan EUR dient de hoofdsom volledig te worden gehedged. Het gebruik van valuta-forward contracten (aangemerkt als derivaten) met een maximale looptijd van 1 jaar is daarvoor toegestaan. Kredietrisico / tegenpartijrisico / Concentratierisico (inclusief derivatenrisico) De minimale kredietwaardigheid voor opname in de matching-portefeuille bedraagt AA. Credits mogen maximaal 20% uitmaken van de matching-portefeuille en maximaal 10% van elk van de buckets langer dan 10 jaar. Verder dient de staatsobligatieportefeuille binnen de matching-portefeuille altijd voor minimaal 50% in Nederlandse of Duitse staatsobligaties belegd te zijn, zolang deze landen beiden minimaal een AA (flat) rating hebben. Het daarmee verbonden concentratierisico wordt acceptabel geacht. 9

10 Teneinde voldoende spreiding in de Matching-portefeuille te kunnen waarborgen, mag het belang van een afzonderlijke belegging in deze beleggingscategorie niet groter zijn dan 2% van de totale marktwaarde van Matching-portefeuille. Voor beleggingen van AAA kwaliteit geldt een maximum van 5%. Deze plafonds gelden niet voor staatsleningen. Illiquiditeitsrisico Naast de algemene illiquiditeitsrichtlijnen gelden geen specifieke restricties. De beursgenoteerde obligaties in de matching-portefeuille worden als de meest liquide activa van Tpf gezien. 6.4 Return-portefeuille (52 56% van beleggingen) Rente-/durationrisico (inclusief derivatenrisico) De duration van de vastrentende portefeuille dient een tussen 4 6 jaar te liggen. Rentederivaten zijn binnen de returnportefeuille enkel toegestaan binnen gespecialiseerde credits- of high yieldfondsen, en voor zover toegestaan binnen de fondsvoorwaarden van betreffende fonds(en). Zakelijke waardenrisico Short posities zijn enkel toegestaan binnen gespecialiseerde beleggingsfondsen (in credits, high yield, aandelen of vastgoed), en voor zover toegestaan binnen de fondsvoorwaarden van betreffende fonds(en). Daarbij wordt een short positie gedefinieerd als een positie in een bepaalde belegging die positief rendement oplevert als de onderliggende waarde van die belegging daalt, en negatief of nihil rendement als de onderliggende waarde van die belegging stijgt. Valutarisico (inclusief derivatenrisico) Het fonds houdt minimaal 80 % van het totale vermogen aan in de valuta waarin de verplichtingen luiden. In concreto betekent dit dat minimaal 80 % in eurogebied - inclusief Zwitserland en Groot-Brittannië - is belegd. Inzake de verdeling over andere valuta s is het beleid zodanig dat hierop niet gespeculeerd wordt. Het aanhouden van beleggingen in andere valuta s is enkel ingegeven door een verdergaande mate van risicospreiding. Voor individuele deelportefeuilles zoals high yield, Amerikaanse aandelen of Emerging Markets aandelen, geldt de 80%-eis niet. Voor high yield geldt dat de portefeuille (op look-through basis) altijd minimaal 25% door West-Europese (= Europa exclusief Emerging Markets Europa) emittenten uitgegeven obligaties dient te bevatten. Van het zichtbare USD-risico wordt 90% gehedged via 3-maands forward-contracten waarbij maandelijks circa 1/3 van de hedge vernieuwd wordt. Van het zichtbare GBP-risico wordt 50% op deze wijze gehedged. Forward-contracten worden als derivaten beschouwd en toegestaan tot een maximale looptijd van 1 jaar. Coupons en (verwachte) dividenden worden niet gehedged. Kredietrisico (inclusief derivatenrisico) / tegenpartijrisico / concentratierisico Binnen de returnportefeuille mag belegd worden in waarden (individuele leningen) uitgegeven door nationale overheden, supranationale instellingen, andere door een overheid gegarandeerde instellingen, bedrijven of non-gouvernementele instellingen of bedrijven met een zogenaamde "BBB" rating (investment grade) of hoger (voor volgorde van ratings zie paragraaf 7.2). Gedurende een periode van maximaal één jaar mag voor maximaal 2% in leningen met een non-investment grade rating belegd worden. Deze leningen mogen enkel voortgekomen zijn uit een afwaardering qua rating. Indien deze beleggingen niet binnen één jaar opgewaardeerd worden dan dient er verkocht te worden. 10

11 Deze 2% restrictie en één-jaars termijn, alsmede de beperking tot downgrade-events, gelden niet voor gespecialiseerde creditsfondsen, zij het voor zover toegestaan door de fondsvoorwaarden van deze fondsen. De BBB- rating eis, alsmede de éénjaars termijn voor non-investment grade gelden niet voor high yield beleggingen. Deze mogen echter enkel via gespecialiseerde beleggingsfondsen plaatsvinden. Het gebruik van kredietderivaten (voornamelijk credit default swaps (CDS) is enkel toegestaan binnen gespecialiseerde beleggingsfondsen, en voor zover toegestaan binnen de fondsvoorwaarden van betreffende fondsen. Securities Lending / verbruikleen Securities Lending is toegestaan bij de custodian waarbij als randvoorwaarden gelden: - Geen cash collateral; - Minimaal 102% voor vastrentend / 105% voor aandelen collateral-cover Concentratierisico: Teneinde voldoende spreiding in de vastrentende portefeuille te kunnen waarborgen, mag het belang van een afzonderlijke belegging in deze beleggingscategorie niet groter zijn dan 3% (5% voor staatsobligaties en obligaties van suprationale instellingen en door een overheid gegarandeerde instellingen) van de totale marktwaarde van het in het segment vastrentende waarden van de Return-portefeuille belegde vermogen. Deze eis geldt voor gespecialiseerde beleggingsfondsen en indexfondsen enkel op look-through basis. Bij aandelen en beursgenoteerd (indirect) vastgoed mag maximaal 5% van het in Europese en Noord- Amerikaanse aandelen samen belegde vermogen in één afzonderlijk aandeel belegd worden (uitgezonderd goed gespreide en niet-sectorspecifieke beleggingsfondsen en indexfondsen). Liquiditeitsrisico Bij aandelen mag de positie van Tpf in het aandeel niet groter zijn dan 100% van het dagelijkse handelsvolume in het aandeel. Deze eis geldt niet voor de aandelen Telegraaf Media Groep N.V, en APEN AG. Bij illiquide beleggingen mag het aandeel van Tpf in het belegd vermogen van een illiquide fonds maximaal 2% bedragen. Bij daling van het belegd vermogen dient Tpf het belang in het fonds actief af te bouwen indien dat nodig is om aan deze richtlijn te kunnen voldoen. Ten behoeve van collateral-verplichtingen op de valuta-hedges houdt Tpf altijd 5% van het gehedgde bedrag in cash aan, zolang hedging plaatsvindt in maandelijks revolverende 90-dagen hedge-programma s. Bij minder frequent dan maandelijks revolverende hedging neemt deze 5% pro rata toe. 11

12 7. Verantwoord beleggen Het pensioenbureau definieert verantwoord beleggen als volgt: Verantwoord beleggen is beleggen waarbij bewust rekening gehouden wordt met sociale, governance en milieuoverwegingen ( ESG ). In 2007 heeft Tpf ESG-beleid geformuleerd in de Richtlijn Duurzaam Beleggen. Deze zijn sinds 2013 in gewijzigde vorm integraal onderdeel van het beleggingsbeleid. Verantwoord beleggen houdt voor het pensioenfonds in dat bij de bedrijven of overheden waarin wordt belegd er geen sprake mag zijn van: 1) Systematisch overtreden van de mensenrechten zoals moord, foltering, beperking van vrijheden, dwangarbeid, kinderarbeid en kinderexploitatie, zoals onder meer vastgelegd door de International Labour Organisation (ILO); 2) Serieuze overtreding van de individuele rechten van de mens in situaties van oorlog of conflicten, zoals vastgelegd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van de Verenigde Naties; 3) Productie en/of verkoop van controversiële wapens (nucleair, chemisch, biologisch, clustermunitie, landmijnen en munitie met verarmd uranium); 4) Bezit en beheer van kernwapens buiten het non-proliferatieverdrag om; 5) Extreme schade aan de omgeving; 6) Corruptie; 7) Andere serieuze overtredingen van fundamentele ethische normen. Voor Tpf is de primaire doelstelling te zorgen voor een goed en betrouwbaar pensioen voor haar deelnemers op de lange termijn. Het is onze visie dat daar waar verantwoord beleggen bijdraagt aan deze lange-termijndoelstelling het opnemen van verantwoord beleggen in ons beleggingsbeleid onderdeel is van onze fiduciaire verantwoordelijkheid. De doelstelling van verantwoord beleggen is tweeledig: Verantwoord beleggen dient in beginsel bij te dragen aan een beter risicorendementsprofiel van de beleggingen van het Pensioenfonds; Middels verantwoord beleggen wil Tpf voorwaarden scheppen voor de (toekomstige) maatschappelijke acceptatie van het Telegraafpensioenfonds. Het beleid ten aanzien van verantwoord beleggen kan rusten op drie peilers: Uitsluiten van beleggingen die niet aan de minimumeisen voor verantwoord beleggen voldoen. Dit uitsluitingsbeleid sluit aan bij de wens van Tpf om maatschappelijk geaccepteerd te blijven op de lange termijn. Integrale waardenanalyse: deze peiler sluit aan bij de wens van Tpf om goede rendementen op lange termijn te genereren. Daar waar ESG-factoren (Environmental, Social, Governance factoren) potentieel een financiële meerwaarde leveren gaan deze in beleggingsprocessen meegenomen worden. Bij de selectie van nieuwe vermogensbeheerders wordt het beleid van de beheerder t.a.v. de rol van ESG in het beleggingsproces meegenomen als een van de selectie criteria; Dialoog- en stembeleid: uitoefenen van druk op ondernemingen waarin het pensioenfonds investeert, teneinde tot een verantwoorder ESG-beleid van die ondernemingen te komen. Uitvoering van dialoog- en stembeleid vindt voornamelijk plaats via Eumedion, waarvan Tpf lid is. 12

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Nieuwegein, 28 september 2006 Agenda < Huidig Mandaat bij ING IM < Performance, Beleid en Vooruitzichten < Financieel Toetsingskader

Nadere informatie

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN Informatie voor werkgevers Ingangsdatum 1 januari 2016 Als uw werknemer niet kiest voor een gegarandeerde uitkering wordt zijn premie belegd. Dit

Nadere informatie

Samenvatting beleggingsbeleid 2015. Stichting-Telegraafpensioenfonds 1959

Samenvatting beleggingsbeleid 2015. Stichting-Telegraafpensioenfonds 1959 Samenvatting beleggingsbeleid 2015 Stichting-Telegraafpensioenfonds 1959 Dit is een verkorte versie van het Beleggingsbeleid 2015 van Stichting Telegraafpensioenfonds 1959 (Tpf). Tpf vindt het belangrijk

Nadere informatie

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Per 1 augustus 2016 voert de beheerder van de Aegon Funds, de AEAM Funds en de Aegon Paraplu 1 Funds, Aegon Investment

Nadere informatie

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds 1818 tot nut van het algemeen

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds 1818 tot nut van het algemeen BELEGGINGSSTATUUT Stichting Fonds 1818 tot nut van het algemeen A. ALGEMENE DOELSTELLINGEN 1. Doelstelling van Fonds 1818 Stichting Fonds 1818 tot nut van het algemeen heeft als doel het verhogen van de

Nadere informatie

NN First Class Balanced Return Fund

NN First Class Balanced Return Fund NN First Class Balanced Return Fund Alle Fonds onder de loep cijfers zijn per 31/03/015 Het NN First Class Balanced Return Fonds won in het eerste kwartaal 8,9% Zeer sterke performances van aandelen en

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 April 2011 ING Investment Management / ICS Inleiding Jaarlijks stelt het Bestuur van de Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg (Huntsman)

Nadere informatie

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd Risico pariteit Risico pariteit is een techniek die wordt ingezet om de risico s in een beleggingsportefeuille te reduceren. Sinds 2008 heeft risico pariteit om drie redenen veel aandacht gekregen: 1.

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen

Achmea life cycle beleggingen Achmea life cycle beleggingen Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Interpolis. Glashelder Achmea life cycle beleggingen Als pensioenverzekeraar beleggen

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014 Samenvatting: stijgende aandelen Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,0% naar 123,6% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Heeft u vragen? Neemt u dan telefonisch contact op met Triodos Bank Private Banking via 030 693 65 05. Of stuur een e-mail naar private.banking@triodos.nl.

Nadere informatie

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1 BELEGGINGSSTATUUT Stichting Fonds Oncologie Holland April 2015 30 april 2015, pag. 1 Inhoudsopgave I Beleid.... 3 Algemeen 4 Hefbomen 4 Restricties....4 II Middelenverdeling......5 Strategische asset allocatie

Nadere informatie

Bouw uw eigen beleggingsportefeuille

Bouw uw eigen beleggingsportefeuille Bouw uw eigen beleggingsportefeuille Joost van Leenders, oktober 2013 Bouw uw eigen beleggigsportefeuille I oktober 2013 I 2 Agenda Strategisch versus tactisch beleggingsbeleid Spreiding, waarom ook alweer?

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gestegen van 105,7% naar 115,4%. Dit komt

Nadere informatie

Beleggingsbeginselen

Beleggingsbeginselen Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus Versie april 2015 Deze Verklaring beleggingsbeginselen maakt onderdeel uit van het beleggingsbeleid van het pensioenfonds en is aangepast

Nadere informatie

Essentiële Beleggersinformatie

Essentiële Beleggersinformatie Essentiële Beleggersinformatie Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld

Nadere informatie

Vastgoed in ALM context

Vastgoed in ALM context Vastgoed in ALM context april 2010 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Nieuw uitgevoerde ALM analyses... 4 2.1 Huidige economische basisset... 4 2.2 Direct OG in goed gespreide portefeuille... 5 2.3 Beursgenoteerd

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014 Samenvatting: dalende rente Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,6% naar 123,7% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 5. Derde kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 5. Derde kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 5 Derde kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten De plannen van de ECB hebben hun uitwerking op de financiële markten niet gemist. De rente op de obligatiemarkten

Nadere informatie

Strategy-prospectussen dd. 5 februari 2015 van:

Strategy-prospectussen dd. 5 februari 2015 van: Strategy-prospectussen dd. 5 februari 2015 van: O&E Fixed Income Strategy (pagina 2) O&E Fixed Income Strategy Multi Asset (pagina 5) O&E Global Equity Strategy (pagina 8) O&E Hedge Fund Strategy (pagina

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/09/015 Het NN First Class Return Fund verloor in het derde kwartaal 9,6% Het kwartaal werd gekenmerkt door winstnemingen na een positieve

Nadere informatie

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties?

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? ING Investment Office Publicatiedatum: 13 maart 2014 Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? In onze beleggingsvisie op 2014 ( Visie 2014: minder crisis, meer groei ) kunt u lezen dat we

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 1. Derde kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 1. Derde kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 1 Derde kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten De plannen van de ECB hebben hun uitwerking op de financiële markten niet gemist. De rente op de obligatiemarkten

Nadere informatie

Benchmark Benchmark matching portefeuille. Benchmark matching portefeuille

Benchmark Benchmark matching portefeuille. Benchmark matching portefeuille Bijlage 5 srichtlijnen A. srichtlijnen Ingangsdatum: 1 januari 2014 Beheerder dient de beleggingsrestricties ten aanzien van de samenstelling van de portefeuille en de toelaatbare risico's ln acht te nemen,

Nadere informatie

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Persbericht Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Hoofdpunten: Dekkingsgraad van 94% is te laag: aanvullende maatregelen nodig Beschikbaar vermogen stijgt met ruim 11 miljard Door gedaalde rente nemen

Nadere informatie

BI CARMIGNAC PATRIMOINE

BI CARMIGNAC PATRIMOINE BI CARMIGNAC PATRIMOINE Beleggingsdoelstelling Het compartiment belegt in het fonds Carmignac Patrimoine A (acc) EUR (ISIN: FR0010135103). Dit fonds behoort tot de categorie gediversifieerd en heeft als

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 3 Tweede kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten Volgens recente signalen vertoont de mondiale economie tekenen van verzwakking. Tegelijkertijd nemen de risico

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen in beeld

Achmea life cycle beleggingen in beeld Achmea life cycle beleggingen in beeld Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Achmea life cycle beleggingen in beeld Voor het beleggen van pensioen bent

Nadere informatie

Optimaal rente- en inflatiebeheer: een integrale matchingaanpak

Optimaal rente- en inflatiebeheer: een integrale matchingaanpak Optimaal rente- en inflatiebeheer: een integrale matchingaanpak Inleiding Door de malaise op de financiële markten is het voor veel pensioenfondsen zaak om hun financiële beleid (verder) te optimaliseren.

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gedaald van 115,4% naar 103,7%. Dit

Nadere informatie

FEB/2011 MAAND. Rapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen

FEB/2011 MAAND. Rapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen FEB/2011 MAAND Rapportage Vermogensbeheer Stichting Pensioenfonds Productschappen Inhoudsopgave Inleiding... 2 1. Kerncijfers... 3 1.1. Dekkingsgraad... 3 1.2. Rendement... 4 1.3. Vermogensmutaties...

Nadere informatie

3. Testsheet Kan op de DNB website een testsheet worden gepubliceerd waarop pensioenfondsen de juistheid van hun rapportage kunnen laten testen?

3. Testsheet Kan op de DNB website een testsheet worden gepubliceerd waarop pensioenfondsen de juistheid van hun rapportage kunnen laten testen? Algemeen 1. Aantal vragen dat DNB stelt Is het logisch dat DNB zoveel vragen moet stellen over de derivatenstaat? (Naar aanleiding van het feit dat alle aanwezigen in de zaal aangaven vragen te hebben

Nadere informatie

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Het strategisch beleggingsplan van ABP is stapsgewijs opgebouwd. De strategie is gebaseerd op vier pijlers: 1) de doelstelling van ABP 2) beleggingsovertuigingen

Nadere informatie

Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015

Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015 Levensloop Rendement Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd. Door Loyalis

Nadere informatie

Flexibel Spaarpensioen Stichting GE Pensioenfonds

Flexibel Spaarpensioen Stichting GE Pensioenfonds Worksheet A Factsheets Fondsen Flexibel Spaarpensioen Stichting GE Pensioenfonds Datum: ultimo juni 2009 In het kader van het Flexibel Spaarpensioen zijn door uw pensioenfonds 8 fondsen geselecteerd, waarin

Nadere informatie

1. Het pensioenfonds loopt beleggingsrisico. Dat betekent dat in het MVEV een bijdrage van 4% van de technische voorzieningen (TV) is opgenomen.

1. Het pensioenfonds loopt beleggingsrisico. Dat betekent dat in het MVEV een bijdrage van 4% van de technische voorzieningen (TV) is opgenomen. Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen 1 BIJLAGE: VASTSTELLING MVEV EN VEV Vaststelling minimaal vereist eigen vermogen Op grond van artikel 126 van de Wet verplichte beroepspensioenregeling dient

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen STICHTING PENSIOENFONDS RECREATIE Mei 2011 INHOUDSOPGAVE 0. Introductie 3 1. Doelstelling van het beleggingsbeleid 4 2. Organisatie en risicobeheerprocedures 5 3. Beleggingsbeginselen 7 Mei 2011 Pagina

Nadere informatie

Doelbeleggen. Dirk van Ommeren, 5 maart 2015

Doelbeleggen. Dirk van Ommeren, 5 maart 2015 Doelbeleggen Dirk van Ommeren, 5 maart 2015 I 09/03/2015 I 2 Mijn financiële tijdslijn Doelbeleggen of doelsparen? 2025 2030 2035 EUR 15.000? EUR 25.000? EUR 35.000? I 09/03/2015 I 3 Doelbeleggen of doelsparen

Nadere informatie

VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011

VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011 VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011 VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 1.1 Het beleggingsproces Het beleggingsproces vormt de randvoorwaarden

Nadere informatie

BI CARMIGNAC PATRIMOINE A EUR ACC

BI CARMIGNAC PATRIMOINE A EUR ACC BI CARMIGNAC PATRIMOINE A EUR ACC Beleggingsdoelstelling Het interne beleggingsfonds belegt in het fonds Carmignac Patrimoine A EUR acc (ISIN: FR0010135103). Dit fonds behoort tot de categorie gediversifieerd

Nadere informatie

Advies Commissie Parameters

Advies Commissie Parameters Advies Commissie Parameters Voorstel tot herziening van verwachte rendementen Sprenkels&Verschuren Maart 2014 Copyright 2014 Sprenkels & Verschuren. Geen enkele reproductie van het document of een deel

Nadere informatie

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015.

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. Kwartaalbericht 2015 Samenvatting De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. De reële dekkingsgraad ultimo tweede kwartaal was

Nadere informatie

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Het strategisch beleggingsplan van ABP is stapsgewijs opgebouwd. De strategie is gebaseerd op vier pijlers: 1) de doelstelling van ABP 2) beleggingsovertuigingen

Nadere informatie

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015 Levensloop Rendement Bouw Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd.

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/06/015 Het NN First Class Return Fund leverde in het tweede kwartaal 1,7% in De wereldeconomie vertraagde sterk, aandelen begonnen

Nadere informatie

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015 KWARTAALVERSLAG DERDE KWARTAAL 2015 1. In het kort De beleidsdekkingsgraad per 30 september 2015 bedroeg 112,6% Het rendement van 1 juli tot en met 30 september 2015 bedroeg -1,6% Het pensioenvermogen

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Matthijs Claessens 30 september 2010 www.ingim.com Agenda Huidig mandaat bij ING IM Performance, beleid en vooruitzichten

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Gedurende het slotkwartaal van 2013 heeft de ECB ervoor gekozen om het monetaire beleid verder te verruimen. De reden hiervoor was onder meer een verrassend lage

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Anna Timmermans 27 september 2007 www.ingim.com Agenda Huidig Mandaat bij ING IM Performance, Beleid en Vooruitzichten 2 Huidig

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Samenvatting: dalende euro en dalende rente door monetair beleid De beleidsdekkingsgraad is gedaald

Nadere informatie

Het managen van balansen, risico s, risicoprofielen waar u allen druk mee bezig bent, herken ik dus goed.

Het managen van balansen, risico s, risicoprofielen waar u allen druk mee bezig bent, herken ik dus goed. Speech Bert Boertje, divisiedirecteur Toezicht pensioenfondsen bij DNB, tijdens het beleggersberaad van Pensioen Pro op 8 oktober 2015, getiteld Beleggen tussen twee vuren. In zijn speech ging Boertje

Nadere informatie

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012.

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Kwartaalbericht 2012 Samenvatting 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Meer informatie over de dekkingsgraad vindt u op de website. Beleggingsrendement 4,2%

Nadere informatie

Beleggingsstatuut ten behoeve van R.K. parochies binnen het Bisdom van s-hertogenbosch

Beleggingsstatuut ten behoeve van R.K. parochies binnen het Bisdom van s-hertogenbosch Versie 2012/PB/WM/002 Beleggingsstatuut ten behoeve van R.K. parochies binnen het Bisdom van s-hertogenbosch Februari 2013 (eerste versie: november 2010) Inleiding In de afgelopen jaren zijn de opbrengsten

Nadere informatie

Generali beleggingsmogelijkheden pensioen informatie voor de werkgever

Generali beleggingsmogelijkheden pensioen informatie voor de werkgever Generali beleggingsmogelijkheden pensioen informatie voor de werkgever Inhoudsopgave Algemene informatie over dit document 2 1. Zorgvuldig beleggingsbeleid 3 2. Algemene informatie over een pensioen op

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Consumentenbrief beleggingen van Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Introductie Een groot aantal brancheorganisaties waaronder DSI, DUFAS, NVB, VBA en VV&A hebben het initiatief genomen om Consumentenbrief

Nadere informatie

Treasury- en beleggingsstatuut

Treasury- en beleggingsstatuut Treasury- en beleggingsstatuut It Fryske Gea It Fryske Gea heeft als doel: bescherming, behoud en ontwikkeling van natuur en landschap en de bescherming van cultuurhistorische waarden in Fryslân. De vereniging

Nadere informatie

Bericht 3 e kwartaal September 2014

Bericht 3 e kwartaal September 2014 Bericht 3 e kwartaal September 2014 Providence Capital NV is geregistreerd als beleggingsonderneming bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en legt zich onder meer toe op het verrichten van vermogensbeheer

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN Waarom beleggen? Om de pensioenen betaalbaar te houden en liefst ook nog eens ieder jaar te kunnen beschermen tegen koopkrachtverlies, belegt ARCADIS Pensioenfonds

Nadere informatie

Verklaring van Beleggingsbeginselen. Joachim Aelvoet CBFA

Verklaring van Beleggingsbeginselen. Joachim Aelvoet CBFA Verklaring van Beleggingsbeginselen Joachim Aelvoet CBFA 17 maart 2011 Onderzoek 29 IBP's +/- 4,5 miljard euro vermogen +/- 100.000 aangeslotenen methode: eerste analyse individueel gesprek conclusies

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfspensioenfonds AVH 1. Introductie 1.1 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft beknopt de uitgangspunten weer van het

Nadere informatie

Generali Beleggingsmogelijkheden Pensioen

Generali Beleggingsmogelijkheden Pensioen 1. Algemene informatie over dit document Waarom krijgt u dit document U krijgt deze informatie omdat u via uw werkgever deelneemt aan een pensioenregeling bij Generali. In uw pensioenregeling staat hoe

Nadere informatie

Investment beliefs. Uitgangspunten vermogensbeheer. bpfhibin.nl. stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen

Investment beliefs. Uitgangspunten vermogensbeheer. bpfhibin.nl. stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen Investment beliefs bpfhibin.nl stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen Uitgangspunten vermogensbeheer Milieu, maatschappij en corporate governance zijn belangrijk Inhoudsopgave

Nadere informatie

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen Verklaring inzake Beleggingsbeginselen per 1 januari 2015 TRANSPARANT OVER ELKE FASE Inhoudsopgave Verklaring inzake Beleggingsbeginselen van Stichting ING CDC Pensioenfonds 3 De pensioendoelstellingen,

Nadere informatie

Tot slot leest u in hoofdstuk 6 over Generali als onderdeel van de Generali Group.

Tot slot leest u in hoofdstuk 6 over Generali als onderdeel van de Generali Group. Inleiding Uw geld is in goede handen Als u uw geld aan ons toevertrouwt, dan kunt u erop vertrouwen dat wij daar verstandig en verantwoord mee omgaan. Wij moeten natuurlijk altijd voldoende geld (vermogen)

Nadere informatie

Beleggingsaanbod a.s.r. Presentatie Astra Zeneca 27 oktober 2015

Beleggingsaanbod a.s.r. Presentatie Astra Zeneca 27 oktober 2015 Beleggingsaanbod a.s.r. Presentatie Astra Zeneca 27 oktober 2015 Onderdeel van a.s.r. a.s.r. is de Nederlandse verzekeringsmaatschappij voor alle verzekeringen. Bij a.s.r. werken ruim 3.900 medewerkers

Nadere informatie

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 De maandelijkse nominale dekkingsgraad ultimo september is gedaald ten opzichte van eind juni; De beleidsdekkingsgraad

Nadere informatie

De jaarlijkse kosteninhouding voor het beheer van de verzekering Levensloop Rendement bestaat uit een aantal componenten:

De jaarlijkse kosteninhouding voor het beheer van de verzekering Levensloop Rendement bestaat uit een aantal componenten: Levensloop Rendement Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2008 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd. Door

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012 Op de financiële markten keerde de rust enigszins terug in het vierde kwartaal. In de VS hield de zogenoemde fiscal cliff de beleggers nog wel geruime tijd in haar

Nadere informatie

Opkomende markten: do s en don ts

Opkomende markten: do s en don ts Online Seminar Beleggen Opkomende markten: do s en don ts Simon Wiersma Investment Manager ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Marketing Manager ING Beleggen Amsterdam, 12 november 2013

Nadere informatie

Economie en financiële markten

Economie en financiële markten Economie en financiële markten Bob Homan ING Investment Office Den Haag, 11 oktober 2013 Vraag 1: Begraafplaats Margraten gesloten vanwege. 1. Bezuinigen bij de Nederlandse overheid 2. Op last van Europese

Nadere informatie

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier Nederlandse beleggers hebben in 21 per saldo voor bijna EUR 12 miljard buitenlandse effecten verkocht. Voor EUR 1 miljard betrof dit buitenlands

Nadere informatie

VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES

VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES ONDERZOEK NAAR VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES NOVEMBER 2014 Met dank aan: Naar aanleiding van het besluit van BlackRock om per 31 december 2014 de Funds of ishares op te heffen

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017 Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Zuivel en aanverwante industrie (BPZ) Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft de uitgangspunten

Nadere informatie

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2013 Portfolio Management Ostrica BV Februari 2013 Rendementsverwachtingen Ostrica 2013 In dit document wordt een onderbouwing gegeven van de rendementsverwachtingen

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2014 129,5%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 31 maart 2014. Over de eerste zes maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Vermogensbeheer Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later. Dat is de belofte van uw pensioenfonds aan uw deelnemers. Verder gaan is nu zorgen voor

Nadere informatie

Familie Voorbeeld. 4e kwartaal 2015. Uw beheerders. 4e kwartaal 2015

Familie Voorbeeld. 4e kwartaal 2015. Uw beheerders. 4e kwartaal 2015 4e kwartaal 2015 Familie Voorbeeld 4e kwartaal 2015 Uw beheerders Uw rekeningnummer : 123456 Portefeuille overzicht per : 31 december 2015 Rapportagevaluta : Euro MiFID-categorie : Niet-professionele belegger

Nadere informatie

Populair beleggingsplan

Populair beleggingsplan Populair beleggingsplan versie 22 november 2013 1 Inhoudsopgave Wat belegt het pensioenfonds? 4 Wat is het doel van beleggen? 4 Wat levert beleggen op? 4 Er gaan toch ook risico s gepaard met beleggen?

Nadere informatie

start Beleggen in de Reaal Vermogensverzekering

start Beleggen in de Reaal Vermogensverzekering start Beleggen in de Reaal Vermogensverzekering 2 > Zelf > Beleggingsmix > Life > Actief > Maatschappelijk > Wie > Bijlage > Bijlage > Bijlage de Reaal Vermogensverzekering afgestemd op risico Cycle: beginnen

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 De obligatiemarkten werden in het derde kwartaal vooral beïnvloed door de ingrepen van de Europese Centrale Bank (ECB). Aan het begin van het kwartaal bleven aanvankelijk

Nadere informatie

Begrippenlijst. Algemeen Pensioenfonds 1 / 5. Aandeel

Begrippenlijst. Algemeen Pensioenfonds 1 / 5. Aandeel Begrippenlijst Aandeel Aandelenfonds Achtergestelde obligatie Actief beheer AFM Allocatie Bewijs van deelneming in het kapitaal van een vennootschap. Bezit van een aandeel geeft het recht om te delen in

Nadere informatie

Obligatie. helpdesk SANDRA CROWL OLAF VAN DEN HEUVEL LARS DIJKSTRA SANDOR STEVERINK TRENDS

Obligatie. helpdesk SANDRA CROWL OLAF VAN DEN HEUVEL LARS DIJKSTRA SANDOR STEVERINK TRENDS Obligatie helpdesk Ze zijn de hoeksteen van vrijwel iedere beleggingsportefeuille: obligaties. Terecht, want vastrentende beleggingen hebben een fantastische bullmarkt beleefd. Maar wat gebeurt er met

Nadere informatie

Generali beleggingsmogelijkheden pensioen informatie voor de deelnemer

Generali beleggingsmogelijkheden pensioen informatie voor de deelnemer Generali beleggingsmogelijkheden pensioen informatie voor de deelnemer Inhoudsopgave Algemene informatie over dit document 2 1. Zorgvuldig beleggingsbeleid 3 2. Algemene informatie over een pensioen op

Nadere informatie

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Waarschijnlijk baseert u uw keuze voor een vermogensbeheerder op diverse gronden. Mogelijk heeft u binnen uw netwerk al goede berichten over ons vernomen.

Nadere informatie

S&V Reflector. Buy Low - Sell High. Praktische handvatten voor het beleggingsplan

S&V Reflector. Buy Low - Sell High. Praktische handvatten voor het beleggingsplan S&V Reflector Buy Low - Sell High Praktische handvatten voor het beleggingsplan Oktober 2015 Opmerkingen vooraf In deze reflector bespreken wij hoe een pensioenfonds de aantrekkelijkheid van beleggingscategorieën

Nadere informatie

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid Beleggingsbeleid Ardanta Het beleggingsbeleid van Ardanta is uitbesteed aan de afdeling Financial Markets van ASR Nederland. Jaarlijks stellen wij het beleid in samenspraak met deze afdeling vast, waarna

Nadere informatie

Verklaring Beleggingsbeginselen

Verklaring Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Sanoma Nederland Verklaring Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Sanoma Nederland 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Organisatie 4 2.1 Gedragscode 4 2.2 Goed Pensioenfondsbestuur

Nadere informatie

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2014

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2014 Levensloop Rendement Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2014 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd. Door

Nadere informatie

Levensverzekeraars reduceren renterisico met derivaten

Levensverzekeraars reduceren renterisico met derivaten Levensverzekeringen worden in de regel voor een lange periode afgesloten. De rente speelt hierdoor voor levensverzekeraars een belangrijke rol. Bij een rentedaling daalt het eigen vermogen van deze sector

Nadere informatie

Beleggingsovertuigingen

Beleggingsovertuigingen Beleggingsovertuigingen Inhoudsopgave 1 Beleggingsovertuigingen bpfbouw 1.1 Inleiding 1.2 Beleggingsovertuigingen t.a.v. Financiële Markten 1.3 Beleggingsovertuigingen t.a.v. de portefeuille en instrumenten

Nadere informatie

DutchInvestor.com [PENSIOENFONDSEN EN INFLATIEBELEGGINGEN: EEN OVERZICHT]

DutchInvestor.com [PENSIOENFONDSEN EN INFLATIEBELEGGINGEN: EEN OVERZICHT] Pensioenfondsen en inflatiebeleggingen: een overzicht Door Stefan Ormel, Directeur Vastrentende Waarden bij First Investments Stefan Ormel (1977) heeft jarenlange ervaring in het beheren van integrale

Nadere informatie

27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report

27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report 27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report Door Wim-Hein Pals, Head Robeco Emerging Markets Equities Vanwege hogere economische groei en sterkere financiële balansen, zijn de opkomende markten aantrekkelijker

Nadere informatie

Generali beleggingsmogelijkheden Generali pensioen

Generali beleggingsmogelijkheden Generali pensioen Generali beleggingsmogelijkheden Generali pensioen informatie voor de deelnemer INHOUDSOPGAVE Algemene informatie over dit document 2 1. Zorgvuldig beleggingsbeleid 3 2. Algemene informatie over een pensioen

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie