Intracerebraal en intracerebellair hematoom

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Intracerebraal en intracerebellair hematoom"

Transcriptie

1 Titel Intracerebraal en intracerebellair hematoom Versie Revisie Auteurs: Dr. E.J. van Dijk, neuroloog Drs. B.J.A. van Hoeve, neuroloog i.o. Dr. F.E. de Leeuw, neuroloog Dr. J de Vries, neurochirurg Mw. Dr. C. Hoedemaekers, internistintensivist Dr. S. Steens, neuroradioloog Mw K. Kanselaar, verpleegkundig specialist neurovasculaire aandoeningen Richtlijncommissie: Drs. J. van Eijk, afdeling neurologie Drs. B.J.A. van Hoeve, neuroloog i.o. Dr. E. van Dijk, afdeling neurologie Dr. P. Vos, afdeling neurologie Contactpersoon: Dr. E. van Dijk, neuroloog Afdeling Neurologie Universitair Medisch Centrum St. Radboud Postbus 9, 65 HN Nijmegen Tel: Fax:

2 Richtlijn intracerebraal en intracerebellair hematoom Inleiding Deze richtlijn beschrijft de acute opvang, diagnostiek, klinische en poliklinische zorg van patiënten met een niettraumatisch intracerebraal hematoom (ICH), inclusief het cerebellair hematoom. Een niettraumatisch ICH kan optreden ten gevolge van aan hypertensie gerelateerde small vessel disease (ongeveer 5% van de ICH), amyloid angiopathie (ongeveer % ICH), of secundair aan zeldzame vasculopathiën (zoals vasculitis en Moyamoya), vaatmalformaties (aneurysmata, AVM, durale AV fistel, caverneuze hemangiomen) of spontane of iatrogene stollingsstoornissen. Ook kan een ICH optreden secundair aan trauma, een primaire hersentumor, metastase, herseninfarct, of sinustrombose. Deze differentiaal diagnostische overweging dient gemaakt te worden. De acute behandeling van deze laatste groep secundaire ICH kan afwijken van die van de overige spontane ICH en valt evenals de behandeling van de onderliggende aandoeningen buiten deze richtlijn. Er wordt in deze richtlijn onderscheid gemaakt in de acute, subacute en nazorg fase. De prognose van een ICH is slechter dan van het herseninfarct (5% mortaliteit na maand en een gecombineerde blijvende invaliditeit en dood na jaar van 75%) [,,]. De prognose is afhankelijk van de oorzaak van het ICH, leeftijd van patiënt, de initiële EMV, lokalisatie van het ICH, bijkomende hydrocefalus of IVH en het volume van het ICH. Ongeveer de helft van de patiënten met een ICH gaat in de eerste uren na opname achteruit. Hematoom volume toename speelt daarin een belangrijke rol. Het voorkomen van volume toename van het ICH heeft daarom naast de vitale functies (ABC) prioriteit bij de acute behandeling van het ICH [,,]. Afkortingen: ICH: intracerebraal hematoom AVM: arterioveneuze malformatie DAVF: durale arterioveneuze malformatie

3 Richtlijn intracerebraal en intracerebellair hematoom Acute fase: Zie stroomdiagram bijlage I.. Aanmelding Bij aanmelding van een patiënt met de verdenking acute beroerte (via, SEHarts, HA, perifere collega) streeft de assistent neurologie er naar op de SEH aanwezig te zijn bij het arriveren van de patiënt. Een patiënt met verdenking beroerte mag nooit geweigerd worden. Indien patiënt in aanmerking komt voor trombolyse, opvang volgens trombolyse protocol. Indien de kans groot is dat patiënt IC zorg nodig heeft, dan aanmelden bij de dienstdoend intensivist (via 679). A. Intubatie indicatie Bij instabiele ABC, bij EMV gelijk aan of kleiner dan 8 of evidente hypoventilatie is er een intubatie indicatie. Direct overleg met anesthesist (sein *74) en intensivist (toestel 679). B. (Hetero)Anamnese: Tijdstip van ontstaan symptomen (of laatste moment patiënt normaal gezien) Initiële (focale neurologische) symptomen en snelheid progressie van symptomen (Acuut) Bewustzijnsverlies Trekkingen, urine incontinentie, tongbeet. Hoofdpijn, misselijkheid, braken Risicofactoren hart en vaatziekten: Hypertensie, Diabetes, Hypercholesterolemie, Roken en positieve familie anamnese. Voorgeschiedenis: Bekende stollingsstoornis of aanwijzingen hiervoor(hemofilie, fxiii deficiëntie, spontane neusbloeding, blauwe plekken of nabloeding bij tandextractie). Aanwijzingen voor cerebrale amyloid angiopathie (dementie en eerder ICH). Lever aandoeningen, kanker of hematologische aandoeningen geassocieerd met coagulopathie. Recent trauma Familieanamnese: belast voor verhoogde bloedingsneiging. Dementie ivm erfelijke cerebrale amyloid angiopathie. Medicatie: antihypertensiva, anticoagulantia (vitamine K antagonisten), trombocytenaggregatieremmers, heparine. NB: cave ) overdosering en ) interactie orale anticoagulantia met onder andere NSAIDs, bepaalde antibiotica en SSRI s. Alcohol gebruik (cave thrombopathie/thrombopenie of leverfalen bij chronisch alcoholgebruik) Drugsgebruik (met name sympathicomimetica, cocaine, amfetamine, heroïne).c Lichamelijk onderzoek Bloeddruk (herhalen) Temperatuur, Pols, SaO en ademhalingsfrequentie, cardiopulmonaal onderzoek Aanwijzingen voor extracraniële bloedingen of letsel (hematomen, battle sign ) Volledig neurologisch onderzoek, inclusief Glasgow Coma Score en NIHSS (bijlage ) Op basis van anamnese en neurologisch onderzoek is het niet mogelijk met zekerheid een onderscheid te maken tussen neurologische uitval op basis van een herseninfarct of een ICH. Suggestief, maar niet specifiek voor ICH zijn braken, ernstige hoofdpijn, systolische bloeddruk > mm Hg, verminderd bewustzijn en progressie binnen minuten tot uren (level ) [].. Diagnostiek Bij alle patiënten CTcerebrum en CTangio cerebrale vaten CTcerebrum en CTangio zijn van belang voor het verkrijgen van inzicht in de onderliggende oorzaken bepalen van behandeling en prognose. Hierbij moet gelet worden op lokalisatie, grootte

4 Richtlijn intracerebraal en intracerebellair hematoom 4 en aspect van het hematoom, overige (oude vasculaire)laesies, afwijkingen van de bloedvaten en secundaire verschijnselen (hydrocefalus, oedeem) [,4,5,6]. Tabel : Lokalisatie primair ICH met geassocieerde onderliggende etiologie Lokalisatie Supratentorieel Lobair hematoom Basale kernen of thalamus Temporaal hematoom Infratentorieel Hersenstam Cerebellair Meest voorkomende primaire etiologie >7jaar: cerebrale amyloid angiopathie < 45 jaar: AVM Hypertensief Cave: aneurysma ACM Hypertensief, caverneus hemangioom Hypertensief Tabel : Bevindingen op CTcerebrum van belang voor prognose en behandeling. Bevindingen Belang Geschat volume m. b. v. ABC/ formule [4] Prognosebepaling ICHscore Ventrikeldoorbraak Prognosebepaling ICHscore Hydrocefalus Indicatie plaatsen EVD Nietcirculaire vorm hematoom Secundaire oorzaak hematoom Disproportionele hoeveelheid oedeem Secundaire oorzaak hematoom Aanwijzingen recente ischemie Sinustrombose, hemorragische transformatie van infarct, vasculitis Swirl sign : hypodens gebied in een hyperdens Grotere kans op toename hematoom, hematoom op blanco CTcerebrum [5] stollingsstoornis Contrast extravasation : toename grootte spot Geassocieerd met grotere kans op toename sign op direct volgende contrast enhanced CT [6] hematoom Verkalkingen AVM, primaire tumor Overige aankleurende laesies na contrast Metastasen Hypo of isodens aspect van hematoom Hb lager dan 6, mmol/l : zie bijlage II. Stroke lab plus op SEH Hb, Ht, leucocyten, trombocyten, INR, natrium, kalium, kreatinine, glucose, ALAT, (troponine enkel op indicatie). INR (voor spoed bel 4777, bepaling <min, wordt vervangen door Coagucheck of POC) Bij heparine gebruik: APTT. ECG: recente of doorgemaakte ischemie, LVH, paf. Xthorax: alleen op indicatie (verdenking decompensatie, aanwijzingen LVH, maligniteit) Toxicologie screening: alleen op indicatie (verdenking cocaïne)

5 Richtlijn intracerebraal en intracerebellair hematoom 5 Acute Behandeling 4. Prognose bepaling op basis van ICHscore De prognose wordt bepaald op basis van de ICHscore (tabel en 4) [,4]. Indien er sprake is van een ICHscore van 4 kan overwogen worden verdere behandeling te staken (level, cave selffullfilling prophecy in deze studies). Tabel : ICHscore Punten Parameter GCS bij binnenkomst Volume ICH < cm cm Ventrikeldoorbraak Afwezig Aanwezig Lokalisatie Supratentorieel Infratentorieel Leeftijd < 8 jaar 8 jaar Hematoom volume bepaling middels de ABC/ methode. Zie bijlage II. Tabel 4: Mortaliteit na dagen op basis van totale ICHscore Totaal ICH score Mortaliteit na dagen (%) Correctie stollingsstoornis Indien er sprake is van een stollingsstoornis dient deze acuut gecorrigeerd te worden. Bij patiënten met een gekende coagulopathie/trombofilie direct overleg met behandelend hematoloog. Staken vitamine K antagonist (acenocoumarol, fenprocoumon, warfarine), factor Xa remmers en directe trombine remmers (epixaban, rivaroxaban, dabigatran). Bij verdenking of patiënt vitamine K antagonist gebruikt behandelen alsof patiënt hiermee behandeld wordt. Vitamine K mg (langzaam iv >s of sc). Spoed INR bepalen (via tel 4777.) 6. Indien INR niet bekend: protrombinecomplex (Cofact) 8 ml i.v. (infuussnelheid:.ml/min). 7. Indien INR bekend: protrombinecomplex op geleide protocol Sanquin (zie tabel 5). Streven naar INR <,5. Indien een INR tussen twee INR waarden in de tabel ligt, wordt de dosering van cofact gebaseerd op de hoogste INR waarde in de tabel. Indien een gewicht tussen twee waarden ligt, wordt de dosering van cofact gebaseerd op het zwaarste gewicht. Tabel 5: Correctie van orale anticoagulantiatherapie. Dosering Cofact in ml. INR Gewicht 5 kg kg kg kg kg kg 9 9 8

6 Richtlijn intracerebraal en intracerebellair hematoom 6 INR herhalen 5 minuten en 6 uur na gift Cofact, indien INR>.5 extra Cofact op geleide protocol Sanquin. Bij sintrom vitamine K mg p.o. (of s.c.) herhalen na, 4 en 48 uur. Bij marcoumar vitamine K mg p.o. (of s.c.) herhalen na, 4, 48, 7 en 96 uur. 8. Staak trombocytenaggregatieremmer (carbasalaatcalcium, acetylsalicylzuur, clopidogrel, dipyridamol). Over weeg deelname PATCHstudie / gift 5 donorentrombo s (5DT). 9. Staak laag moleculair gewichts heparine. Remmen werking heparine of LMWH met protamine sulfaat: Ongefractioneerd heparine: protamine mg remt EH die in laatste uur i.v. zijn toegediend. Max dosering 5 mg, daarna op geleide aptt. LMWH: deels te antagoneren, maximale remming 55%. Protamine 5 mg neutraliseert ongeveer, ml fraxiparine; 5 mg neutraliseert, ml fraxodi.. Bloeddruk behandeling De bloeddruk is vaak verhoogd in patiënten met een acuut ICH. Deze daalt vaak spontaan binnen 4 tot 48 uur bij een deel van de patiënten. Tot op heden is er nog geen associatie aangetoond tussen een initiële hoge bloeddruk in de eerste uren na het ontstaan van een ICH en het risico op hematoom expansie. Bovendien is er nog onvoldoende bewijs dat vroege intensieve bloeddrukbehandeling de klinische uitkomst verbetert. Wel is aangetoond dat er geen extra neurologische achteruitgang is (level ) []. Daarentegen zou hypotensie tot een verlaagde cerebrale perfusiedruk kunnen leiden. In het acute stadium geldt vooralsnog: een systolische bloeddruk < 8 mm Hg en een diastolische bloeddruk < 9 mm Hg en een MAP < mm Hg accepteren. Bij een systolische bloeddruk > 8 mm Hg of MAP > mm Hg en diastolisch > mm Hg: intermitterend labetolol i.v.: mg in a minuten, zo nodig elke minuten herhalen tot de bloeddruk (maximaal) % gedaald is, of continue i.v. behandeling met labetolol. Bij een systolische bloeddruk > mm Hg of MAP > 5 mm Hg: i.v. behandeling met continu labetolol conform strokeprotocol. Bij onvoldoende effect of bradycardie overleg met internist/intensivist. Er is geen absolute ondergrens voor behandeling van hypertensie. In het acute stadium gelden als streefwaarden een systolische bloeddruk > 4 mm Hg en een diastolische bloeddruk >8 mm. De maximale tensie daling mag niet meer dan % van de initiele diastolisch of systolische waarde zijn..bepalen lokalisatie hematoom Nader beleid is afhankelijk van de lokalisatie van het hematoom. In het algemeen geldt dat voor de meeste patiënten met een ICH er geen bewezen effect is van een neurochirurgische evacuatie [7.] De indicatie voor een operatie is mede afhankelijk van de leeftijd van de patiënt, het preexistent functioneren, comorbiditeit en de prognose. Afwezige stamreflexen en (middel) wijde lichtstijve pupillen die langer dan minuten aanwezig zijn, zijn prognostisch dermate ongunstig dat er geen operatie indicatie meer is.(level ) [7] De prognose kan verder bepaald worden met de ICHscore volgens tabel en 4. Bij een ICHscore 4 is er geen operatie indicatie (level ). Tevens kan overwogen worden de behandeling te staken (level, cave selffullfilling prophecy in deze studies). Daarnaast gelden zijn er per lokalisatie de volgende indicaties:. Stambloeding Enkel een indicatie voor plaatsing van een EVD indien er sprake is van een hydrocefalus en EMV < 5 en aanwezige stamreflexen (pupilreacties, corneareflex, hoestreflex of oculocefaalreflex). [] (level ).

7 Richtlijn intracerebraal en intracerebellair hematoom 7. Cerebellair hematoom Indicatie voor evacuatie hematoom of plaatsing EVD als er sprake is van: een diameter > cm of hydrocefalus en EMV daling > punt en aanwezig pupilreacties of pupilreacties < minuten afwezig en leeftijd < 8 jaar [] (level ). 4. Supratentorieel hematoom Indicatie voor evacuatie van lobair hematoom binnen centimeter van cortex oppervlakte en initiële EMV>8 met nu EMV daling> punt en leeftijd <8jaar (level ) [7]. Bij de aanwezigheid van hydrocefalus en EMVscore < 5 is er een indicatie voor het plaatsen van een externe ventrikeldrain (level ) []. Monitoring / Behandeling Intracraniële hypertensie Indien er een bewustzijnsverlaging optreedt als gevolg van hydrocefalus of massawerking van de bloeding dient in eerste instantie drainage van de hydrocefalus en/of evacuatie van het hematoom (indien oppervlakkig of een cerebellaire lokalisatie) overwogen te worden. Check voor adequate pijnstilling. Indien de bewustzijnsverlaging (met EMV<9) het gevolg kan zijn van intracraniële drukverhoging, echter zonder mogelijkheid tot drainage of evacuatie: overweeg behandeling te staken (ICHscore, comorbiditeit, wens patiënt/familie) OF een ICP meter te plaatsen ter monitoring. Bij patiënten die een evacuatie van een hematoom hebben gehad en/of een EVD is geplaatst is in incidentele gevallen te overwegen een ICP meter te plaatsen ter monitoring. Indien ICP monitoring dan: streven naar een ICP kleiner dan mmhg met een adequate CPP ( > 6 mmhg, afhankelijk van het niveau van autoregulatie). Dit bereiken door middel van sedatie en toedienen hypertoon zout. (Level ) Behandeling met corticosteroiden is aangetoond niet zinvol (level ) [].

8 Richtlijn intracerebraal en intracerebellair hematoom 8 Subacuut Bij EMV: 8 opname IC. Bij EMV > 9 opname op stroke unit. Echter, bij een ICHscore > of een haematoom volume > 6 ml of afwezige pupilreacties > minuten kan overwogen verdere behandeling te staken. Thuismedicatie continueren (behoudens antistolling of plaatjesremmers). Overweeg langwerkende antihypertensiva (oros of retard) te staken en te vervangen door kortwerkende equivalenten. Monitoring vitale functies: RR, pols, SaO, ritmebewaking, EMVscore en pupilreacties a uur. Temperatuur a 4 uur. Na 4 uur afhankelijk van klinisch beloop: Glasgow Coma Scale. Alleen indien de patiënt beoordeelbaar is zonder sedatie: eerste 6 uur x per min. Indien deze stabiel zijn dan gedurende 6 uur x per uur, indien de controles stabiel blijven dan x per uur. Bij verslechtering controles hervatten in een frequentie van x per min. Uitbreiding van de controles na minder dan x per uur alleen in overleg met arts. Elke verandering van de Glasgow Coma Scale wordt gerapporteerd aan de arts. Pupilgrootte en lichtreactie, ook indien patiënt gesedeerd is. Frequentie eerste 6 uur x per min. Indien deze stabiel zijn dan gedurende 6 uur x per uur, indien de controles stabiel blijven dan x per uur. Bij verslechtering controles hervatten in een frequentie van x per min. Uitbreiding van de controles na minder dan x per uur alleen in overleg met arts. Indien SaO onder 95%: dien 5 liter O toe via neusbril (cave COPD) Bij koorts start paracetamol 4 dd gram. Zn. dosis aanpassen aan leverfunctiestoornissen. En diagnostiek pneumonie en UWI. Slikproef: indien slikstoornissen aanwezig icc logopedie. Overweeg maagsonde en in een later stadium PEGsonde. Vochtbalans bijhouden. In principe geen verblijfskatheter. Bij verdenking op urineretentie: bladder scan na uitplassen en zo nodig intermitterend katheteriseren. Preventie veneuze trombus bij immobilisatie: TED kousen of pneumatische kousen. Na 4 dagen kan veilig gestart worden met profylactische dosering LMWH. Glucose: streven naar normoglycemie, waarbij hypoglycemie voorkomen moet worden (volgens protocol verpleging). Insulten: incidentie van klinische insulten binnen eerste weken van,7% tot 7% []. Er is echter geen plaats voor profylactische behandeling met antiepileptica. Alleen klinische insulten dienen behandeld te worden met antiepileptica. Indien er sprake is van een doorgemaakt insult alleen in het acute stadium, kunnen de antiepileptica na maanden afgebouwd worden. Symptomatisch behandeling van hoofdpijn (volgens WHO pijnlader, waarbij contraindicatie voor NSAIDS) en nausea. Aanvullend onderzoek: Diagnostiek naar mogelijke stollingsstoornissen alleen op indicatie (zie anamnese) en in overleg met neurovasculair staflid. Bij verdenking op een onderliggende tumor tijdens opname een MRIcerebrum (T, T FLAIR, T, T met contrast, SWI, TOFMRA van cerebrale vaten). Indien deze verdenking niet aanwezig is, zal poliklinisch een MRIcerebrum na 6 weken tot maanden gemaakt worden (zie onder).

9 Richtlijn intracerebraal en intracerebellair hematoom 9 Secundaire achteruitgang EMV daling > punt toename focale uitval (zie flowchart). CTcerebrum: toename hematoom, toename intracraniële druk obv toename hematoom of hydrocefalus. Indien nodig overleg met neurochirurg (zie voor overwegingen zoals hierboven beschreven bij acute behandeling).. Indien geen verklaring EEG ter uitsluiting epileptische activiteit en indien nodig behandelen met antiepileptica.. Xthorax of urinesediment op indicatie bij verdenking op infect. 4. Natrium controle bij patiënte met gedaald bewustzijn om de dag. Herstarten OAC of trombocyten aggregatie remmers Hierbij moet het risico op toename van het hematoom of recidief bloeding afgewogen worden tegen het risico op een recidief tromboembolisch event. Herstarten OAC na 74 dagen [] (level ). Eventueel in overleg met voorschrijvend specialist over indicatie orale antistolling, doseringsschema en eventueel alternatief. Voorbeeld: bij klepprothesen of mitralisinsufficientie met atriumfibrilleren bestaat er reeds bij kortdurend staken een aanzienlijk risico op cardiale embolieën en lijkt starten met LMWH zinvol na enkele dagen. Daar tegenover is er bij oudere patiënten met een lobair hematoom het risico op een recidief bloeding erg groot, waardoor in deze patiëntengroep overwogen kan worden de OAC te staken. Een SWI MRI met multiple microbloedingen (passend bij CAA of hypertensieve SVD) is een relatieve contraindicatie voor OAC en trombocyten aggregatie remmers (level ). Secundaire preventie: Behandeling hypertensie De behandeling van hypertensie in het acute stadium wordt hierboven beschreven. Daarna geldt bij een bloeddruk > /8: Bij milde uitval (NIHSS < 6) direct start chloortalidon dd.5 mg. N.B.: Kalium controle. Bij onvoldoende effect en/of contraindicatie thiazide diuretica: toevoegen of starten met ACEremmer (start lisinopril dd.5mg). Internist in consult bij persisterende hypertensie na start e middel. Bij ernstige uitval (NIHSS > 6) starten na week. Voorts: stoppen roken. Geen statine starten; bij reeds statinegebruik in de voorgeschiedenis kan deze gecontinueerd worden. Revalidatie: Mobilisatie zo spoedig mogelijk bij voorkeur onder begeleiding fysiotherapie. Consult revalidatiearts en ergotherapeut op indicatie. Familiegesprek: Zie hiervoor ook de richtlijn Herseninfarct. Zo snel mogelijk. Uitleg ziektebeeld, prognose en eventueel gelimiteerd beleid bespreken. CBR rijbewijs bespreken.

10 Richtlijn intracerebraal en intracerebellair hematoom Natraject Zie hiervoor ook de het natraject in de richtlijn herseninfarct. Indien tijdens de opname op het aanvullend onderzoek onvoldoende aanwijzingen zijn gevonden voor een onderliggende oorzaak van het hematoom wordt aanvullende beeldvorming verricht. Bij patiënten ouder dan 45 jaar in combinatie met preexistente hypertensie (bekende hypertensie of nieuwe hypertensie met LVH) en een hematoom in de basale ganglia is er geen indicatie voor het verrichten van nadere beeldvorming. In andere gevallen kan poliklinisch na 6 weken tot maanden een MRIcerebrum vervaardigd worden (T, T FLAIR, T, T met contrast, SWI, TOFMRA cerebrale vaten). Een DAVF of klein AVM kan echter gemist worden. Afhankelijk van de conditie van de patiënt kan dan overwogen worden een DSA te maken. Dit enkel na overleg met neurovasculair staflid neurologie. Bij caverneus hemangioom, AVM, DAVF overleg in neurovasculaire werkgroep over behandel indicaties. Tabel 6: Kans op eerste bloeding uit vaatmalformatie en kans op recidief bloedingen Vaatmalformatie Kans op e bloeding Kans op recidief bloeding AVM %/jaar Nihil tot 8% in eerste jaar Cerebraal caverneuze,4,6%/jaar Bijna nihil tot %/jaar malformatie DAVF,5%/jaar 7,4%/jaar Poliklinisch controle weken CVA nazorg poli mw K. Kanselaar en na 6 weken bij dr. van Dijk of dr. de Leeuw. De bijeenkomst van de neurovasculaire werkgroep is elke donderdag om 6: uur.

11 Richtlijn intracerebraal en intracerebellair hematoom Bijlage I: Stroomdiagram. Aanmelding patiënt met verdenking haematoom of infarct. EMV <9: direct overleg intensivist (toestel 679) Kandidaat voor trombolyse? Opvang en behandeling volgens trombolyseprotocol A. EMV: 8?: direct overleg anestesist (sein *74) en intensivist (toestel 679) B. Anamnese C. Lichamelijk onderzoek ICC anesthesie en intensivist. Spoed CT-cerebrum (+CT-angio): ICH? Andere diagnose: Andere richtlijn ja 4. Bepalen ICH-score (xie bijlage II); ICH score > Medicatie met invloed op stolling? Overweeg staken behandeling 5. Vitamine K antagonist: Staken Vitamine K mg i.v. INR bekend? 8.Trombocytenaggregatieremmer: Staken PM: PATCH deelname/5dt 9. Heparine: Staken 6. 8 ml cofact i.v. INR herbepalen Streef INR <,5 7. couperen op geleide INR zie schema Streef INR <.5 Couperen volgens schema. Behandelen hypertensie. Streef RR systoliosch < 8 mm Hg, diastolisch < mg Hg, of MAP < mm Hg. Bepalen lokalisatie hematoom. Hersenstam. Cerebellair 4. Supratentorieel Hydrocefalus? EMV daling Hematoom doorsnede cm Of hydrocefalus En EMVdaling En pupilreacties aanwezig of afwezig < minuten Prognose bepaling obv ICH-score Afkappunt ICH-score tussen en 4 EMV bepaling EVM -8 EMV 9- EMV 4-5 Stamreflexen afwezig Of ICH-score > ICH-score < 4 Overleg met neurochirug: Evacuatie haematoom? Plaatsen EVD? Hydrocefalus? Hematoom binnen cm van cortex oppervlak of hydrocefalus? Conservatief Opname Stroke-unit bij EMV > 8. Bij EMV <9 of indicatie tot intubatie opname IC Bij ICH score > of volume > 6 cc of afwezige pupilreacties > minuten overweeg staken behandeling Bij EMV daling of focale uitval nieuwe CT-cerebrum

12 Richtlijn intracerebraal en intracerebellair hematoom Bijlage II: Beeldvorming: CTcerebrum, CTangio en berekening hematoom volume gewogen waarde van elke coupe vermenigvuldigd met de coupedikte. De gewogen waarde wordt berekend op basis van de oppervlakte van de coupe met grootste hematoom oppervlakte (=GHO), deze is. Coupes met een hematoom oppervlak van 575% van GHO tellen voor,5 mee. Oppervlaktes kleiner dan 5% van GHO tellen niet mee [4,9]. De coupedikte is hier altijd,5 cm. Figuur : Swirl sign : hypodens gebied (zwarte pijl) in hyperdens hematoom [] Figuur : ABC/ formule voor berekenen volume hematoom in blanco CTcerebrum. Formule: Hematoom volume = (AxBxC)/. Op coupe met grootste hematoom oppervlakte A en B bepalen: A: grootste diameter van hematoom (in cm). B: grootste diameter van hematoom loodrecht op A (in cm). C: aantal coupes waarop hematoom te zien is vermenigvuldigd met de

13 Richtlijn intracerebraal en intracerebellair hematoom Bijlage III: NIHSS a. Bewustzijn Alert Niet alert, maar wekbaar met extra stimulus Niet alert, moet herhaaldelijk gestimuleerd worden Coma (niet wekbaar) b.oriëntatie: vraag naar maand en leeftijd c. Opdrachten uitvoeren: vraag de ogen te sluiten en een vuist te maken Beide antwoorden correct Beantwoordt van beide correct Beantwoordt niet of beide incorrect Voert beide opdrachten correct uit Voert van beide opdrachten correct uit Voert geen van beide opdrachten correct uit. Blikrichtingen/oogbewegingen Normaal Kijkt bij voorkeur naar kant Dwangstand. Gezichtsvelden Intact Gedeeltelijke gezichtsvelduitval/extinctie Volledige gezichtsvelduitval Blind (corticale blindheid) 4. Aangezichtsverlamming (vraag de wenkbrauwen op te trekken, ogen te sluiten en tanden te laten zien) 5a. Motorische functie Rechterarm 5b. Motorische functie Linkerarm 5c. Motorische functie Rechterbeen 5d. Motorische functie Linkerbeen 6. Ataxie Geen ataxie Ataxie in arm of been Ataxie in of meer ledematen 7. Sensibiliteit (vergelijk pijnzin links en rechts) Normaal/symmetrisch Lichte asymmetrie, verstreken nasolabiaalplooi Gedeeltelijke verlamming Complete verlamming Kan arm normaal uitstrekken (gedurende sec) Arm zakt uit (drift) Enige beweging tegen zwaartekracht Geen beweging tegen zwaartekracht (wel aanspannen spieren) Geen beweging Kan arm normaal uitstrekken (gedurende sec) Arm zakt uit (drift) Enige beweging tegen zwaartekracht Geen beweging tegen zwaartekracht (wel aanspannen spieren) Geen beweging Kan been normaal uitstrekken ( graden, 5 sec) Been zakt uit (drift) Enige beweging tegen zwaartekracht Geen beweging tegen zwaartekracht (wel aanspannen spieren) Geen beweging Kan been normaal uitstrekken ( graden, 5 sec) Been zakt uit (drift) Enige beweging tegen zwaartekracht Geen beweging tegen zwaartekracht (wel aanspannen spieren) Geen beweging Normaal Verminderd Afwezig 8. Taal Geen afasie Lichte afasie Ernstige afasie Mutistisch of globale afasie 9. Dysartrie Normale articulatie Onduidelijke spraak Ernstige dysartrie/anartrie. Neglect (visuele en tactiele prikkels) Normaal (niet aanwezig) Inattentie of extinctie voor één soort prikkel Ernstige hemiinattentie voor beide prikkels

14 Richtlijn intracerebraal en intracerebellair hematoom 4 Bijlage IV: Links naar recente studies Parelsnoer: PATCH: Platelet Transfusion in Cerebral Haemaorrhage PASS: Preventive Antibiotics in Stroke Study DIAGRAM: DIagnostic AngioGRAphy to find vascular Malformations H:\DIAGRAM

15 Richtlijn intracerebraal en intracerebellair hematoom 5 Bijlage V: Literatuurlijst. CBOrichtlijnen: Diagnostiek, behandeling en zorg voor patiënten met een beroerte 8.. Morgenstern LB, et al; on behalf of the American Heart Association Stroke Council and Council on Cardiovascular Nursing. Guidelines for the Management of Spontaneous Intracerebral Hemorrhage. A Guideline for Healthcare Professionals From the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke ; 4:89.. Roos YBWEM: Behandeling van acute cerebrale bloeding. In: Biemond cursus Cerebrovasculaire ziekten.nederlandse Vereniging voor Neurologie pp 987, Kothari RU, Brott T, Broderick JP, Barsan WG, Sauerbeck LR, Zuccarello M, et al. The ABCs of measuring intracerebral hemorrhage volumes. Stroke. 996; 7: AlNakshabandi NA: The swirl sign. Radiology. ; 8:4. 6. Wada R, Aviv RI, Fox AJ, Demtrios JS, Gladstone DJ, Tomlinson G, Symons SP: CT angiography spot sign predicts hematoma expansion in acute intracerebral hemorrhage. Stroke. 7; 8: Mendelow AD, Gregson BA, Fernandes HM, Murray GD, et al: Early surgery versus initial conservative treatment in patients with spontaneous supratentorial intracerebral haematomas in the International Surgical Trial in Intracerebral Haemorrhage (STITCH): a randomized trial. Lancet. 5; 65: Klijn CJM: Vaatmalformaties in de hersenen. In: Biemond cursus Cerebrovasculaire ziekten. Nederlandse Vereniging voor Neurologie pp 987, Freeman WD, Barrett KM, Bestic JM, Meschia JF, Broderick DF, Brott TG: Computerassisted volumetric analysis compared with ABC/ method for assessing warfarinrelated intracranial hemorrhage volumes. Neurocrit Care. 8; 9:7.

Wanneer aan een Hersenbloeding denken? Frans Van den Bergh, interventioneel neuroradioloog Caroline Loos, neuroloog

Wanneer aan een Hersenbloeding denken? Frans Van den Bergh, interventioneel neuroradioloog Caroline Loos, neuroloog Wanneer aan een Hersenbloeding denken? Frans Van den Bergh, interventioneel neuroradioloog Caroline Loos, neuroloog Introductie Herseninfarct (80%) Hersenbloeding (20%) Intracerebrale bloeding (ICB) Subarachnoïdale

Nadere informatie

Wisselend reageren, inadequaat Voorkeursstand ogen en hoofd naar rechts Verkramping linkerarm

Wisselend reageren, inadequaat Voorkeursstand ogen en hoofd naar rechts Verkramping linkerarm Neurologische valkuilen 9 oktober 2014 Elly Pouwels Neuroloog Informatie bekend bij neuroloog via Man uit 1948, blanco huisarts Aanmelding als trombolyse Sinds 30 min ogen naar rechts, in de war/ afasie

Nadere informatie

Casusbespreking Sinustrombose of Trombosehoofd

Casusbespreking Sinustrombose of Trombosehoofd Casusbespreking Sinustrombose of Trombosehoofd Lotte Sondag, AIOIS neurologie Ewoud van Dijk, neuroloog Inhoud Casusbeschrijving Cerebraal veneuze sinustrombose Anatomie Pathofysiologie Epidemiologie en

Nadere informatie

Cerebrovasculaire aandoeningen. Patricia Halkes 19-03-2013

Cerebrovasculaire aandoeningen. Patricia Halkes 19-03-2013 Cerebrovasculaire aandoeningen Patricia Halkes 19-03-2013 Wat is een CVA? CerebroVasculair Accident CerebroVasculair Accident CerebroVasculair Accident CerebroVasculair Accident Oftewel in goed Nederlands

Nadere informatie

Roelie de Vlas. meldkamercentralist ambulance Meldkamer Noord Nederland

Roelie de Vlas. meldkamercentralist ambulance Meldkamer Noord Nederland Roelie de Vlas meldkamercentralist ambulance Meldkamer Noord Nederland Aline Westenberg Aline Westenberg ambulanceverpleegkundige UMCG Ambulancezorg & Timo Roosa ambulancechauffeur UMCG Ambulancezorg &

Nadere informatie

Nieuwste ontwikkelingen in de behandeling van het acute herseninfarct

Nieuwste ontwikkelingen in de behandeling van het acute herseninfarct Nieuwste ontwikkelingen in de behandeling van het acute herseninfarct Annemarie Wijnhoud neuroloog IJsselland Ziekenhuis Monique Putter-Lander & Thomas Rekveldt huisartsen Rotterdam Belangen 17-4-2015

Nadere informatie

INHOUD Dit protocol is gebaseerd op de NVN richtlijn 2011 Prognose van post-anoxisch coma. 1 september 2012

INHOUD Dit protocol is gebaseerd op de NVN richtlijn 2011 Prognose van post-anoxisch coma. 1 september 2012 INHOUD Dit protocol is gebaseerd op de NVN richtlijn 2011 Prognose van post-anoxisch coma. 1 september 2012 Inleiding: Een post-anoxisch coma wordt veroorzaakt door globale anoxie of ischemie van de hersenen,

Nadere informatie

TRANSMURAAL PROTOCOL DIEPE VENEUZE TROMBOSE

TRANSMURAAL PROTOCOL DIEPE VENEUZE TROMBOSE TRANSMURAAL PROTOCOL Inleiding De incidentie van diepe veneuze trombose () is ongeveer 2 per 1.000 patiënten per jaar. Voor longembolie gelden vergelijkbare getallen. De huisarts wordt dan ook niet vaak

Nadere informatie

CVA herseninfarct. Beleid na TIA/ 9 juni 2010. J.L.W. Bosboom Neuroloog, OLVG

CVA herseninfarct. Beleid na TIA/ 9 juni 2010. J.L.W. Bosboom Neuroloog, OLVG Beleid na TIA/ CVA herseninfarct 9 juni 2010 J.L.W. Bosboom Neuroloog, OLVG Inleiding Inleiding CVA Cerebrovasculair accident Infarct 80% Bloeding 20% Carotis 80% Vertebrobasilair 20% ICH / SAB / SDH Inleiding

Nadere informatie

Intracerebrale bloeding

Intracerebrale bloeding Intracerebrale bloeding Tony Van Havenbergh, neurochirurgie, GZA Philippe Jorens, Intensieve zorg, UZA/UA Neuro Vasculair Centrum Antwerpen Problem list wat weten we al? Meest frequente spontane intracerebrale

Nadere informatie

Time is brain J.M.P. Rovers, Clinic Allemaal Transmuraal,

Time is brain J.M.P. Rovers, Clinic Allemaal Transmuraal, Time is brain Getallen, waar doen we het voor Prevalentie en incidentie beroerte Sterfte NL / Lokaal Prevalentie en incidentie, NL 2015 437.100 mensen met een beroerte 53.800 nieuwe TIA patiënten 41.300

Nadere informatie

TIA/ herseninfarct van spoed- naar ketenzorg

TIA/ herseninfarct van spoed- naar ketenzorg TIA/ herseninfarct van spoed- naar ketenzorg neurologie Folkert Hoekstra, huisarts Renske van den Berg-Vos, neuroloog ACUTE FASE stroke ketenzorg START CHRONISCHE FASE 3 NHG standaard beroerte nieuwe standaard

Nadere informatie

Nieuwe Richtlijn Herseninfarct en Hersenbloeding: wat verandert er in de zorg vanuit neurologisch perspectief?

Nieuwe Richtlijn Herseninfarct en Hersenbloeding: wat verandert er in de zorg vanuit neurologisch perspectief? Nieuwe Richtlijn Herseninfarct en Hersenbloeding: wat verandert er in de zorg vanuit neurologisch perspectief? Dr. R.M. van den Berg-Vos, neuroloog Vergroot endovasculaire behandeling de kans op een goed

Nadere informatie

Thema: Beroerte. Nieuwe ontwikkelingen. Maarten Uyttenboogaart Neuroloog in opleiding. 3 maart 2010 16-3-2010 2

Thema: Beroerte. Nieuwe ontwikkelingen. Maarten Uyttenboogaart Neuroloog in opleiding. 3 maart 2010 16-3-2010 2 Thema: Beroerte Nieuwe ontwikkelingen Maarten Uyttenboogaart Neuroloog in opleiding 3 maart 2010 16-3-2010 2 Inhoud Behandeling acuut herseninfarct: - stroke unit - trombolyse - dotteren - schedeldaklichting

Nadere informatie

Factsheet Indicatoren Beroerte (CVAB)

Factsheet Indicatoren Beroerte (CVAB) Factsheet en Beroerte (CVAB) A. Beschrijving CVAB 2014 [2.6.; 15-01- 2015] Registratie gestart: 2014 Nr Type Uitvraag Bron. indicator over (jaar) 1. Percentage TIA- en CVA patiënten ingevuld in de CVAB

Nadere informatie

Case Record Form. cerebral venous thrombosis. D-dimer and factor XIII activation peptide. Studie nummer: Initialen:

Case Record Form. cerebral venous thrombosis. D-dimer and factor XIII activation peptide. Studie nummer: Initialen: cerebral venous thrombosis D-dimer and factor XIII activation peptide Case Record Form Studie nummer: Initialen: TRIAL COORDINATION: Jonathan Coutinho, MD Departement of Neurology Academic Medical Centre,

Nadere informatie

SAMENVATTING RICHTLIJN NEURAXISBLOKKADE EN ANTISTOLLING

SAMENVATTING RICHTLIJN NEURAXISBLOKKADE EN ANTISTOLLING SAMENVATTING RICHTLIJN NEURAXISBLOKKADE EN ANTISTOLLING Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie 1 INLEIDING Een neuraxiaal hematoom na neuraxisblokkade is een zeldzame, maar ernstige complicatie. Onder

Nadere informatie

Case-report: Een vrouw met een onbegrepen coma...

Case-report: Een vrouw met een onbegrepen coma... Case-report: Een vrouw met een onbegrepen coma... H.J.Jansen, E.S. Louwerse, C.P.C. de Jager Intensive Care, Jeroen Bosch Ziekenhuis, lokatie: Groot Ziekengasthuis Nieuwstraat 34, 5211 NL, s-hertogenbosch

Nadere informatie

stolling en trombose Dr Marieke J.H.A. Kruip internist-hematoloog 15 maart 2019

stolling en trombose Dr Marieke J.H.A. Kruip internist-hematoloog 15 maart 2019 stolling en trombose Dr Marieke J.H.A. Kruip internist-hematoloog m.kruip@erasmusmc.nl 15 maart 2019 Wat ga ik bespreken? Hoe werkt de stolling ook alweer?? Wat is trombose en waardoor ontstaat het? Hoe

Nadere informatie

Stroke basisprincipes en nieuwe ontwikkelingen. Dr. S. (Sander) M. van Schaik Neuroloog Zaans Medisch Centrum & OLVG 24 november 2017

Stroke basisprincipes en nieuwe ontwikkelingen. Dr. S. (Sander) M. van Schaik Neuroloog Zaans Medisch Centrum & OLVG 24 november 2017 Stroke basisprincipes en nieuwe ontwikkelingen Dr. S. (Sander) M. van Schaik Neuroloog Zaans Medisch Centrum & OLVG 24 november 2017 Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Geen

Nadere informatie

Patiënt met SAB op de IC

Patiënt met SAB op de IC Patiënt met SAB op de IC AZO-scholingsavond acute neurologie November 2018 Jan Pouwels IC verpleegkundige Neural Practitioner Disclosure belangenverstrengeling voor de sprekers van de AZO scholingsavond

Nadere informatie

Staken antihypertensiva bij ouderen. Groot Haags Geriatrie Referaat oktober 2016 Marielle Hofman, aios geriatrie

Staken antihypertensiva bij ouderen. Groot Haags Geriatrie Referaat oktober 2016 Marielle Hofman, aios geriatrie Staken antihypertensiva bij ouderen Groot Haags Geriatrie Referaat oktober 2016 Marielle Hofman, aios geriatrie 2 Vragen Zou u antihypertensiva staken bij een geriatrische patiënt met hypertensie en een

Nadere informatie

Arterio-veneuze malformatie

Arterio-veneuze malformatie Arterio-veneuze malformatie Behandeling Sanne Roijackers, coassistent IC 7-12-2016 Casus 60 jarige man Bewusteloos gevonden in badkamer Anisocorie L>R; bdz lichtreactief Subduraal hematoom met midlineshift

Nadere informatie

Een beroerte, wat nu?

Een beroerte, wat nu? Een beroerte, wat nu? U bent opgenomen in het VUmc op de zorgeenheid neurologie, omdat u een beroerte heeft gehad. Wat is een beroerte? Een beroerte wordt in vaktaal een CVA genoemd: een Cerebro Vasculair

Nadere informatie

Als het mis gaat. Stoornissen bewustzijn. Frans Rutten Anesthesioloog/spoedarts

Als het mis gaat. Stoornissen bewustzijn. Frans Rutten Anesthesioloog/spoedarts Als het mis gaat. Stoornissen bewustzijn Frans Rutten Anesthesioloog/spoedarts Casus 1 Vrouw, 74 jaar diep bewusteloos gevonden in de tuin Bekend met diabetes type II Langzame snurkende ademhaling Langzame

Nadere informatie

Factsheet Indicatoren CVA (CVAB) 2016

Factsheet Indicatoren CVA (CVAB) 2016 Factsheet en CVA (CVAB) 2016 Registratie gestart: 2014 In- en exclusiecriteria Definities: - CVA (Beroerte): intracerebrale bloeding of herseninfarct. - Intracerebrale bloeding: spontane bloeding in het

Nadere informatie

NIH STROKE SCHAAL (NEDERLANDSE VERTALING, OPTELVERSIE)

NIH STROKE SCHAAL (NEDERLANDSE VERTALING, OPTELVERSIE) NIH STROKE SCHAAL (NEDERLANDSE VERTALING, OPTELVERSIE) De NIH stroke schaal wordt bij voorkeur ingevuld bij opname, na eventuele behandeling en 24 uur na het begin van de verschijnselen. Naam patiënt :.........................................

Nadere informatie

Factsheet Indicatoren CVA (CVAB) 2017 Versie: 2017 Registratie gestart: 2014

Factsheet Indicatoren CVA (CVAB) 2017 Versie: 2017 Registratie gestart: 2014 Factsheet en CVA (CVAB) 2017 Versie: 2017 Registratie gestart: 2014 Versie 2017 pagina 1 van 8 enoverzicht CVAB 2017 Nr. Type Uitvraag Bron indicator over (jaar) 1. Aantal klinisch opgenomen CVA-patiënten,

Nadere informatie

Acute neurologische problemen

Acute neurologische problemen Acute neurologische problemen Nascholing neuro-oncologie Judith de Bont Kinderneuroloog Acute neurologische problemen Neuro-oncologie Verhoogde intracraniële druk/inklemming Hydrocefalus Epilepsie Neurologische

Nadere informatie

TIA/CVA update. HA-scholingsavond 10 september 2013 Dr Sarah Vermeer Neuroloog Rijnstate

TIA/CVA update. HA-scholingsavond 10 september 2013 Dr Sarah Vermeer Neuroloog Rijnstate TIA/CVA update HA-scholingsavond 10 september 2013 Dr Sarah Vermeer Neuroloog Rijnstate Richtlijnen (> 5 jr oud) Huidige richtlijnen: NHG-standaarden TIA en CVA 2004 Landelijke transmurale afspraak TIA/CVA

Nadere informatie

Traumatisch hersenletsel. 17 mei 2016 Ella Fonteyn

Traumatisch hersenletsel. 17 mei 2016 Ella Fonteyn Traumatisch hersenletsel 17 mei 2016 Ella Fonteyn Inhoud Definities traumatisch hersenletsel Protocol SEH Gevolgen en behandeling Niet in deze presentatie: letsel wervelkolom, myelum of zenuwen Definities

Nadere informatie

Beroerte in de praktijk. Patricia Halkes 19.03.2013

Beroerte in de praktijk. Patricia Halkes 19.03.2013 Beroerte in de praktijk Patricia Halkes 19.03.2013 Meneer A. 72 jaar Vg: hypertensie, spataderen Med: hydrochloorthiazide Intox: 2 jaar gestopt met roken, 40 PY Meneer A. Laat tijdens het eten plots zijn

Nadere informatie

Als een donderslag bij heldere hemel

Als een donderslag bij heldere hemel Als een donderslag bij heldere hemel Ruud van der Kruijk, neuroloog Slingeland Ziekenhuis Doetinchem Mede namens Sarah Vermeer, neuroloog Rijnstate, Peter Coppens huisarts te Ulft en Rik van Dijk huisarts

Nadere informatie

National Institutes of Health Stroke Scale (NIHSS) Testprotocol

National Institutes of Health Stroke Scale (NIHSS) Testprotocol National Institutes of Health Stroke Scale (NIHSS) Testprotocol Richtlijnen bij het uitvoeren van de test: In het streven naar uniformiteit in het afnemen van de NIHSS, dient de fysiotherapeut de online

Nadere informatie

Carotischirurgie, een halszaak. BRV jaarcongres Reehorst, Ede 12-03-2016

Carotischirurgie, een halszaak. BRV jaarcongres Reehorst, Ede 12-03-2016 Carotischirurgie, een halszaak BRV jaarcongres Reehorst, Ede 12-03-2016 Anatomie Carotis pathologie Stenoserend vaatlijden Dilaterend vaatlijden Dissectie Carotis pathologie Dilaterend Zeldzaam Atherosclerose,

Nadere informatie

Hypertensie. Huug van Duijn Spiegelavond 15 april 2013

Hypertensie. Huug van Duijn Spiegelavond 15 april 2013 Hypertensie Huug van Duijn Spiegelavond 15 april 2013 Waarom bloeddruk? Bloeddruk: niet te laag Bloeddruk: niet te hoog Het verband tussen bloeddruk en cardiovasculaire complicaties heeft als drempel

Nadere informatie

Neurotraumatologie. Prof. Dr. J.G. van der Hoeven UMC ST Radboud Nijmegen 12.05-12.50

Neurotraumatologie. Prof. Dr. J.G. van der Hoeven UMC ST Radboud Nijmegen 12.05-12.50 Neurotraumatologie Prof. Dr. J.G. van der Hoeven UMC ST Radboud Nijmegen 12.05-12.50 1 Primair letsel A-B-C-D-E Uitsluiten chirurgisch letsel Voorkomen secundaire schade Beperken O2 verbruik hersenen Normo-/hypothermie

Nadere informatie

Klinisch redeneren D. Michel van Megen

Klinisch redeneren D. Michel van Megen Klinisch redeneren D Michel van Megen SEH/IC vpk CWZ Begrippen: Intracraniële infecties» meningitis» encefalitis Ruimte innemende processen» hersenabces» hersentumoren brughoektumor astrocytomen hypofysetumor

Nadere informatie

(Acute) hypertensiebehandeling bij herseninfarct/bloeding. Bert-Jan van den Born

(Acute) hypertensiebehandeling bij herseninfarct/bloeding. Bert-Jan van den Born (Acute) hypertensiebehandeling bij herseninfarct/bloeding Bert-Jan van den Born Leerdoelen Welke behandeling in acute fase infarct/bloeding? - grenswaarden en streefwaarden? - IV middel? Hoe na de acute

Nadere informatie

Stolling en antistolling. Esther Kragten, arts trombose en trombofilie

Stolling en antistolling. Esther Kragten, arts trombose en trombofilie Stolling en antistolling Esther Kragten, arts trombose en trombofilie Inhoud Antistolling peri-operatief onderbreken continueren Risico op trombose Arterieel Veneus Risico op bloeding: Peri-operatief Nabloeding

Nadere informatie

Hypertensieve Crisis de nieuwe richtlijn

Hypertensieve Crisis de nieuwe richtlijn Hypertensieve Crisis de nieuwe richtlijn Bert-Jan van den Born, MD, PhD Amsterdam University Medical Centres, location AMC Amsterdam, the Netherlands Disclaimer: nieuwe richtlijn in ontwikkeling doi:10.1093/ehjcvp/pvy032,

Nadere informatie

Opvang van patienten met licht traumatisch hoofd hersenletsel. Korné Jellema,neuroloog 8 februari 2016 Stichting MCHaaglanden en Bronvov Nebo

Opvang van patienten met licht traumatisch hoofd hersenletsel. Korné Jellema,neuroloog 8 februari 2016 Stichting MCHaaglanden en Bronvov Nebo Opvang van patienten met licht traumatisch hoofd hersenletsel Korné Jellema,neuroloog 8 februari 2016 Stichting MCHaaglanden en Bronvov Nebo Opdracht aan uw presentator Vertel iets over de acute opvang

Nadere informatie

VELE HANDEN. In kader van CVA. Chinette Verhagen, Physician Assistant neurologie

VELE HANDEN. In kader van CVA. Chinette Verhagen, Physician Assistant neurologie VELE HANDEN In kader van CVA Chinette Verhagen, Physician Assistant neurologie Informatiebijeenkomst 14-12-2010 aan wijkverpleegkundige betrokken bij CVA patiënten. Inhoud presentatie Wat is CVA Verschillende

Nadere informatie

Traumatisch hersenletsel bij kinderen. Maayke Hunfeld

Traumatisch hersenletsel bij kinderen. Maayke Hunfeld Traumatisch hersenletsel bij kinderen Maayke Hunfeld 08-03-2017 Traumatisch (schedel)hersenletsel Definitie THL: Hersenletsel ontstaat door een oorzaak buiten het lichaam. Van buitenaf wordt een kracht

Nadere informatie

Zorgpad Atriumfibrilleren (AF)

Zorgpad Atriumfibrilleren (AF) Zorgpad Atriumfibrilleren (AF) Highlights Ziekenhuizen 2017 Hans Ros, ziekenhuisapotheker Inhoud Wat is AF? Hoe ontstaat een CVA (beroerte)? Behandeling AF: 4 peilers Orale antistolling 1 2016 ESC Guidelines

Nadere informatie

Toelichting Flowchart ICH [intra-cerebrale en intra-cerebellaire hematomen]

Toelichting Flowchart ICH [intra-cerebrale en intra-cerebellaire hematomen] Versie december 2009 Te herzien 2011 Toelichting Flowchart ICH [intra-cerebrale en intra-cerebellaire hematomen] 1. Binnen enkele minuten ontstane verschijnselen die kunnen wijzen op een ICH zijn o.a.

Nadere informatie

Perioperatief antistollingsbeleid UMCG. Samenvatting

Perioperatief antistollingsbeleid UMCG. Samenvatting 1 2 Perioperatief antistollingsbeleid UMCG Samenvatting Patiënten ingesteld op antistollingsmiddelen hebben bij continuatie van de antistolling een verhoogde kans op bloedverlies en bij het staken van

Nadere informatie

Antitrombotisch beleid. Karina Meijer ochtendrapport Interne Geneeskunde

Antitrombotisch beleid. Karina Meijer ochtendrapport Interne Geneeskunde Antitrombotisch beleid Karina Meijer ochtendrapport Interne Geneeskunde 300616 Achtergrond Initiatief door NIV, geschreven door multidisciplinaire werkgroep internisten, huisartsen, orthopeden, longartsen,

Nadere informatie

Neurotrauma bij kinderen

Neurotrauma bij kinderen Neurotrauma bij kinderen Hilde Mulder, kinderarts-intensivist Landelijke bijscholing Neurologica, Bunnik 04-10-2018 1 Ernstig traumatisch hersenletsel (ETHL): GCS 8 2 3 Mechanism of injury falls motor

Nadere informatie

ACUUT CORONAIR SYNDROOM. 12 februari 2015 Esther de Haan Verpleegkundig specialist cardiolgie St Antonius Ziekenhuis

ACUUT CORONAIR SYNDROOM. 12 februari 2015 Esther de Haan Verpleegkundig specialist cardiolgie St Antonius Ziekenhuis ACUUT CORONAIR SYNDROOM 12 februari 2015 Esther de Haan Verpleegkundig specialist cardiolgie St Antonius Ziekenhuis Doelen Behandeling van ACS - Medicamenteus - Invasief Complicaties Prognose 2 Behandeling:

Nadere informatie

PACT traumatic brain injury Fellow onderwijs dec 2013. Astrid Hoedemaekers

PACT traumatic brain injury Fellow onderwijs dec 2013. Astrid Hoedemaekers PACT traumatic brain injury Fellow onderwijs dec 2013 Astrid Hoedemaekers Hersenoedeem Uren-7 dgn Dgn-2 wkn Donkin et al, Curr Op Neurol 2010 Stocchetti et al, J Neurotrauma 2007 Ropper et al, NEJM 2012

Nadere informatie

Trombolyse. Acute behandeling van een herseninfarct

Trombolyse. Acute behandeling van een herseninfarct Trombolyse Acute behandeling van een herseninfarct In deze folder vindt u informatie over de behandeling van een herseninfarct met een stolseloplossend medicijn (Alteplase). Deze behandeling wordt trombolyse

Nadere informatie

Vasculaire cognitieve stoornissen. ! concept vci! vci poli! casuïstiek. Casuïstiek. Casuïstiek. Diagnose vasculaire dementie

Vasculaire cognitieve stoornissen. ! concept vci! vci poli! casuïstiek. Casuïstiek. Casuïstiek. Diagnose vasculaire dementie eigen zaak in kantoormeubilair geheugen en concentratieklachten na TIA Vasculaire cognitieve stoornissen Geert Jan Biessels & Nenne van Kalsbeek Vascular Cognitive Impairment poli UMC Utrecht is dit een

Nadere informatie

Dr. Bart Oris h.-hartziekenhuis Lier

Dr. Bart Oris h.-hartziekenhuis Lier De klassieke voorstelling van de stollingscascade met een intrinsieke en extrinsieke arm strookt niet met de in vivo stolling Essentieel bij een normale stolling is de aanwezigheid van de fosfolipidenmembraan

Nadere informatie

Opvang van het acute CVA/TIA in RZ Tienen

Opvang van het acute CVA/TIA in RZ Tienen Cerebrovasculair Accident, up to date in RZ Tienen 4 februari 2017 Opvang van het acute CVA/TIA in RZ Tienen Dr. Elke Peeters en dr. Annelies Vanhee Neurologen RZ Tienen Programma Inleiding Epidemiologie

Nadere informatie

CASE REPORT FORM. (1) Bronovo (2) MCH (3) Haga Ziekenhuis (4) LUMC (5) Maasstad zks (6) Lucas Andreas (7) St. Antonius Nieuwegein.

CASE REPORT FORM. (1) Bronovo (2) MCH (3) Haga Ziekenhuis (4) LUMC (5) Maasstad zks (6) Lucas Andreas (7) St. Antonius Nieuwegein. CASE REPORT FORM Patientgegevens Ziekenhuis (1) Bronovo (2) MCH (3) Haga Ziekenhuis (4) LUMC (5) Maasstad zks (6) Lucas Andreas (7) St. Antonius Nieuwegein Studienummer patient Patientidentificatie in

Nadere informatie

MDO-praatje (Catastrofaal) antifosfolipen syndroom. Charlotte Schaap AIOS interne geneeskunde

MDO-praatje (Catastrofaal) antifosfolipen syndroom. Charlotte Schaap AIOS interne geneeskunde MDO-praatje (Catastrofaal) antifosfolipen syndroom Charlotte Schaap AIOS interne geneeskunde Casus Patient 51 jaar RvO: overname van elders ivm wisselende EMV-scores, oorzaak vooralsnog onduidelijk. Voorgeschiedenis

Nadere informatie

ZORGPADEN HART- EN VAATZIEKTEN Regionale Transmurale Afspraken

ZORGPADEN HART- EN VAATZIEKTEN Regionale Transmurale Afspraken ZORGPADEN HART- EN VAATZIEKTEN Regionale Transmurale Afspraken regio DWO & NWN Samenvatting (01-2017) Dit document beschrijft de specifieke verwijs- en terugverwijsafspraken tussen huisartsen en betreffende

Nadere informatie

Secundaire preventie na een TIA/CVA

Secundaire preventie na een TIA/CVA Consultatiedocument Farmacotherapeutisch Kompas voor registratiehouders Graag reactie voor 31 januari 2018 van de registratiehouders die volgens de consultatieprocedure kunnen reageren. Secundaire preventie

Nadere informatie

PRES Posterieur Reversibel Encephalopathie Syndroom

PRES Posterieur Reversibel Encephalopathie Syndroom PRES Posterieur Reversibel Encephalopathie Syndroom MDO bespreking d.d. 15-7-2019 Mayra Bergkamp AIOS neurologie V, 40jr Casus A Vgs/ alcoholabusus Med/ geen Overdracht SEH/ Op straat tonisch-klonisch

Nadere informatie

Inhoud. GHB-effecten. GHB-effecten. GHB-effecten. GHB-effecten 21-3-2013. Intoxicatie en onthouding in het algemeen ziekenhuis.

Inhoud. GHB-effecten. GHB-effecten. GHB-effecten. GHB-effecten 21-3-2013. Intoxicatie en onthouding in het algemeen ziekenhuis. Inhoud Intoxicatie en onthouding in het algemeen ziekenhuis Dr. Martijn van Noorden Psychiater Leids Universitair Medisch Centrum GHB Monitor 2013 Practice-based richtlijn algemeen ziekenhuis GHB bindt

Nadere informatie

De Carotis (halsvaat OK) WJ Schuiling Anja van Schelven

De Carotis (halsvaat OK) WJ Schuiling Anja van Schelven De Carotis (halsvaat OK) WJ Schuiling Anja van Schelven Oorzaken van het herseninfarct 1. artherosclerose grote vaten 2. aantasting kleine bloedvaten (lacunes) 3. cardiaal embool 4. niet-atherosclerotische

Nadere informatie

Factsheet Indicatoren Beroerte (CVAB)

Factsheet Indicatoren Beroerte (CVAB) Factsheet en Beroerte (CVAB) A. Beschrijving CVAB 2014 [2.0.; 10102014] Registratie gestart: 2014 Nr. Type Uitvraag Bron indicator over (jaar) 1. Percentage TIA en CVA patiënten ingevuld in de CVAB (2014)

Nadere informatie

Preventie en behandeling trombo-embolische aandoeningen. FTO 15-10-13 Paul van Buuren

Preventie en behandeling trombo-embolische aandoeningen. FTO 15-10-13 Paul van Buuren Preventie en behandeling trombo-embolische aandoeningen FTO 15-10-13 Paul van Buuren Inhoud Trombo-embolische preventie bij ouderen Preventie bij atriumfibrilleren en behandeling longembolie Formularium

Nadere informatie

Nascholing Antistolling

Nascholing Antistolling Nascholing Antistolling Peri-operatief Antistollingsbeleid Nivo 2 3 Een initiatief van de Stuurgroepketen Antistollingsbehandeling versie 2, februari 2012 probleem antistolling peri-operatief Igv doorgaan

Nadere informatie

Protocol diagnostiek en behandeling chronisch subduraal hematoom

Protocol diagnostiek en behandeling chronisch subduraal hematoom Protocol diagnostiek en behandeling chronisch subduraal hematoom Afdeling Neurologie: drs. S. Fonville, dr. F. van Kooten Afdeling Neurochirurgie: dr. R. Dammers Beoordelaar: Prof. dr. D.W.J. Dippel Algemeen

Nadere informatie

Research. Diny Heiden Neural Practitioner i.o. Erasmus MC

Research. Diny Heiden Neural Practitioner i.o. Erasmus MC Vrijuit reizen 1 1 Research Diny Heiden Neural Practitioner i.o. Erasmus MC 2 Inhoud presentatie Inleiding Probleem en doel stelling Onderzoeksmethode en resultaten Conclusie en aanbevelingen Rol en taak

Nadere informatie

Duoavonden. 19 November 2013 Nicolien Schuring Physician Assistant

Duoavonden. 19 November 2013 Nicolien Schuring Physician Assistant Duoavonden 19 November 2013 Nicolien Schuring Physician Assistant Inhoud - FF de diepte in - Ziekenhuisfase - Triage Cirkel van Willis Wat is een beroerte Probleem in de bloedvaten van de hersenen Cerebrovasculaire

Nadere informatie

Indicatie antistolling. NOAC/DOAC Is de praktijk net zo verwarrend als de naam.? Indicaties VKA in NL Wat gebruikten we. Het stollingsmechanisme

Indicatie antistolling. NOAC/DOAC Is de praktijk net zo verwarrend als de naam.? Indicaties VKA in NL Wat gebruikten we. Het stollingsmechanisme Indicatie antistolling NOAC/DOAC Is de praktijk net zo verwarrend als de naam.? Behandeling DVT/ longembolie Atriumfibrilleren Mechanische hartklep Arterieel vaatlijden Hartfalen met kamerdilatatie ( alleen

Nadere informatie

vertigo beoordeling op de SEH Bart van der Worp

vertigo beoordeling op de SEH Bart van der Worp vertigo beoordeling op de SEH Bart van der Worp disclaimer geen duizeligheidsexpert geen belangenverstrengeling oorzaken duizeligheid vestibulair centraal cardiovasculair intoxicatie metabool BPPD neuritis

Nadere informatie

Fries Wisselprotocol CVRM Auteurs: Wim Brunninkhuis, Martinus Fennema en Froukje Ubels, November 2014 Beheerder: Froukje Ubels

Fries Wisselprotocol CVRM Auteurs: Wim Brunninkhuis, Martinus Fennema en Froukje Ubels, November 2014 Beheerder: Froukje Ubels Fries Wisselprotocol CVRM Auteurs: Wim Brunninkhuis, Martinus Fennema en Froukje Ubels, November 2014 Beheerder: Froukje Ubels Basis Educatie Leefstijloptimalisatie: o matig alcoholgebruik o bewuste voeding

Nadere informatie

GHB: effecten en risico s intoxicatie en onthoudingssyndroom

GHB: effecten en risico s intoxicatie en onthoudingssyndroom GHB: effecten en risico s intoxicatie en onthoudingssyndroom Martijn van Noorden Psychiater Leids Universitair Medisch Centrum GHB-studiedag 2013 Inhoud GHB-effecten GHB-intoxicaties GHB-afhankelijkheid

Nadere informatie

Symptomatische behandeling hersenmetastasen. Jeroen van Eijk, neuroloog JBZ 3 e Regionale Symposium Palliatieve Zorg 07-11-2013

Symptomatische behandeling hersenmetastasen. Jeroen van Eijk, neuroloog JBZ 3 e Regionale Symposium Palliatieve Zorg 07-11-2013 Symptomatische behandeling hersenmetastasen Jeroen van Eijk, neuroloog JBZ 3 e Regionale Symposium Palliatieve Zorg 07-11-2013 Zo maar een paar vragen: -Moeten patiënten met HM standaard met dexamethason

Nadere informatie

Perioperatief beleid. van patiënten behandeld met bloedverdunners

Perioperatief beleid. van patiënten behandeld met bloedverdunners Perioperatief beleid van patiënten behandeld met bloedverdunners Perioperatief beleid van patiënten behandeld met plaatjesremmers Aspirine en/of ADP receptor inhibitor (Plavix of clopidogrel, Efient of

Nadere informatie

Opvang van beroerte op de spoedgevallen Status praesens 2016

Opvang van beroerte op de spoedgevallen Status praesens 2016 Opvang van beroerte op de spoedgevallen Status praesens 2016 Voortgezette opleiding Urgentiegeneeskunde Ann De Smedt Neurologie, UZ Brussel Overzicht 1. Inleiding 2. Time = brain 3. Competence = brain

Nadere informatie

Traumatisch schedelhersenletsel

Traumatisch schedelhersenletsel Traumatisch schedelhersenletsel Arjen Slooter neuroloog intensivist Symposium Intensive Care, UMC Utrecht, 1 april 2011 Traumatisch schedelhersenletsel -Meestal combinatie van extra- en intracraniëel letsel

Nadere informatie

Behandeling van het acute herseninfarct

Behandeling van het acute herseninfarct Behandeling van het acute herseninfarct VPL symposium 14-03-2014 Puck Fransen, onderzoeker neurologie, Erasmus MC Inhoud Achtergrond (epidemiologie/etiologie) Behandeling endovasculaire behandeling Huidige

Nadere informatie

Opvang van beroerte op de spoedgevallen

Opvang van beroerte op de spoedgevallen Opvang van beroerte op de spoedgevallen Status praesens 2013 Voortgezette opleiding Urgentiegeneeskunde Raf Brouns Overzicht Deel I: Theorie 1. Inleiding 2. Time = brain 3. Competence = brain 4. Klinisch

Nadere informatie

Workshop chronische nierschade. Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra

Workshop chronische nierschade. Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra Workshop chronische nierschade Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra Mevr. Muis 73 jaar Voorgeschiedenis: diabetes mellitus type 2 hartfalen regelmatig urineweginfecties, 2x pyelonefritis aspecifieke

Nadere informatie

Fries Wisselprotocol CVRM

Fries Wisselprotocol CVRM Fries Wisselprotocol CVRM Basis Educatie Leefstijloptimalisatie: o matig alcoholgebruik o bewuste voeding waaronder zoutbeperking (tot 5 gram/dag) o stoppen roken o voldoende lichamelijke activiteiten

Nadere informatie

The year in review Traumatologie en hematologie. Astrid Hoedemaekers

The year in review Traumatologie en hematologie. Astrid Hoedemaekers The year in review Traumatologie en hematologie Astrid Hoedemaekers Trauma Eurotherm studie Gerandomiseerde studie Inclusie: TBI met ICP meter, ICP > 20 mmhg na fase 1 Protocol aanpassing Inclusie 72h

Nadere informatie

Cover Page. The following handle holds various files of this Leiden University dissertation:

Cover Page. The following handle holds various files of this Leiden University dissertation: Cover Page The following handle holds various files of this Leiden University dissertation: http://hdl.handle.net/1887/61127 Author: Hulle, T. van der Title: The diagnostic and therapeutic management of

Nadere informatie

Richtlijn CVRM 2011 Miriam Cohen Kaderhuisarts hart- en vaatziekten te Amsterdam

Richtlijn CVRM 2011 Miriam Cohen Kaderhuisarts hart- en vaatziekten te Amsterdam Richtlijn CVRM 2011 Miriam Cohen Kaderhuisarts hart- en vaatziekten te Amsterdam Sanne van Wissen internist-vasculair geneeskundige Onze Lieve Vrouwe Gasthuis Stellingen Stelling 1: Niet elke diabeet heeft

Nadere informatie

Dr. Bart Oris h.-hartziekenhuis Lier

Dr. Bart Oris h.-hartziekenhuis Lier De klassieke voorstelling van de stollingscascade met een intrinsieke en extrinsieke arm strookt niet met de in vivo stolling Essentieel bij een normale stolling is de aanwezigheid van de fosfolipidenmembraan

Nadere informatie

Tia Service Radboud universitair medisch centrum

Tia Service Radboud universitair medisch centrum Tia Service Inleiding In overleg met uw behandelend arts bent u doorverwezen naar de TIA poli op de polikliniek Neurologie of Spoedeisende Hulp van het Radoudumc. Dit omdat u kortgeleden mogelijk kortdurend

Nadere informatie

Gluren bij de buren; alles verandert na NAH Actuele ontwikkelingen in de CVA-zorg (acute fase); the times are a-changin

Gluren bij de buren; alles verandert na NAH Actuele ontwikkelingen in de CVA-zorg (acute fase); the times are a-changin Gluren bij de buren; alles verandert na NAH Actuele ontwikkelingen in de CVA-zorg (acute fase); the times are a-changin Peter van den Berg, neuroloog Beroerte (CVA): verzamelnaam 80%: Herseninfarct 20%:

Nadere informatie

Topics in Chronic Disease. Chronische Nierschade en de huisarts

Topics in Chronic Disease. Chronische Nierschade en de huisarts Topics in Chronic Disease Chronische Nierschade en de huisarts Toets Nierinsufficiëntie Casus Metabole stoornissen Vervolg casus Nabespreking toets Nierinsufficiëntie komt bij ruim 10% van de Nederlandse

Nadere informatie

Cardiovasculair risicomanagement. Patrick Schrömbges Kaderhuisarts Diabetes Mellitus

Cardiovasculair risicomanagement. Patrick Schrömbges Kaderhuisarts Diabetes Mellitus Cardiovasculair risicomanagement Patrick Schrömbges Kaderhuisarts Diabetes Mellitus Inhoud eerste uur Risicoprofilering Anamnese Lichamelijk Onderzoek Aanvullende diagnostiek Evaluatie en risicoschatting

Nadere informatie

NOAC s. Bossche Samenscholingsdagen 2014 N. Péquériaux Laboratoriumarts/Medisch leider trombosedienst M. Jacobs Cardioloog

NOAC s. Bossche Samenscholingsdagen 2014 N. Péquériaux Laboratoriumarts/Medisch leider trombosedienst M. Jacobs Cardioloog NOAC s Bossche Samenscholingsdagen 2014 N. Péquériaux Laboratoriumarts/Medisch leider trombosedienst M. Jacobs Cardioloog Antistollingsmedicatie Toegepast ter preventie en behandeling van arteriële en

Nadere informatie

HersenletselCongres 2017

HersenletselCongres 2017 HersenletselCongres 2017 6-11-2017 A2a Kinderen met traumatisch hersenletsel; een stille epidemie? Maayke Hunfeld Neuroloog, kinderneuroloog Erasmus Medisch Centrum en Sophia kinderziekenhuis (potentiële)

Nadere informatie

Anatomie. Anatomie. Bloedtoevoer. Cerebrum Cerebellum Hersenstam. Schedel Hersenvliezen. Liquor cerebrospinalis Bloedvoorziening

Anatomie. Anatomie. Bloedtoevoer. Cerebrum Cerebellum Hersenstam. Schedel Hersenvliezen. Liquor cerebrospinalis Bloedvoorziening Anatomie Anatomie Cerebrum Cerebellum Hersenstam Schedel Hersenvliezen Liquor cerebrospinalis Bloedvoorziening Bloedtoevoer 1 Bewustzijnsdaling Verandering van: Bewust waarnemen van de omgeving Reactie

Nadere informatie

Lokale handreiking epilepsie voor de specialist ouderengeneeskunde regio Arnhem-Nijmegen

Lokale handreiking epilepsie voor de specialist ouderengeneeskunde regio Arnhem-Nijmegen Lokale handreiking epilepsie voor de specialist ouderengeneeskunde regio Arnhem-Nijmegen DEFINITIE Epilepsie is een ziekte van de hersenen waarbij er sprake is van twee nietgeprovoceerde epileptische aanvallen

Nadere informatie

Voorkom bloedingen. de achtergrond van antistollingsmiddelen, interacties en risicofactoren. Eindhoven, 19 juni 2014

Voorkom bloedingen. de achtergrond van antistollingsmiddelen, interacties en risicofactoren. Eindhoven, 19 juni 2014 Voorkom bloedingen de achtergrond van antistollingsmiddelen, interacties en risicofactoren Eindhoven, 19 juni 2014 dr. M.R. Nijziel, internist-hematoloog Indeling stollingssysteem oude antistollingsmiddelen

Nadere informatie

12 Langdurige epileptische aanvallen

12 Langdurige epileptische aanvallen 12 Langdurige epileptische aanvallen Definitie en etiologie Incidentie Anamnese Lichamelijk onderzoek Epileptische aanvallen duren van enkele seconden tot hooguit enkele minuten. In de literatuur wordt

Nadere informatie

Van sepsis tot orgaanfalen

Van sepsis tot orgaanfalen Van sepsis tot orgaanfalen Hoe een infectie uit de hand kan lopen in neutropene patiënten 21 januari 2015 J.C. Regelink, internist hematoloog 4 th Nursing Symposoim Inhoud Historie Begrippen Sepis en orgaanfalen

Nadere informatie

Protocol Longembolie. Anamnese + lichamelijk onderzoek + YEARS algoritme

Protocol Longembolie. Anamnese + lichamelijk onderzoek + YEARS algoritme Protocol Longembolie Dit protocol is van toepassing op alle patiënten met de verdenking longembolie, met uitzondering van IC patiënten en patiënten die anticoagulantia in therapeutische dosering gebruiken.

Nadere informatie

CVRM: patiënten selectie en registratie!! cvrm(anagement!!) Registratie 8-1-2013. Maak een (verbeter)plan!!

CVRM: patiënten selectie en registratie!! cvrm(anagement!!) Registratie 8-1-2013. Maak een (verbeter)plan!! CVRM: patiënten selectie en registratie!! Sandwichcursus huisartsen/praktijkondersteuners 13 december 2012 Organisatie: Zorggroep Synchroon en WDH Uden-Veghel en Oss cvrm(anagement!!) Maak een (verbeter)plan!!

Nadere informatie

Transient neurological attacks. Schoppen tegen een heilig huisje?

Transient neurological attacks. Schoppen tegen een heilig huisje? Transient neurological attacks Schoppen tegen een heilig huisje? Frank van Rooij 18 april 2019 Transient ischemic attack (TIA) Transient ischemic attack (TIA) Transient ischemic attack (TIA) TIA? TIA?

Nadere informatie

Nascholing Antistolling

Nascholing Antistolling Nascholing Antistolling Algemene module nivo 1 en 2 Een initiatief van de Stuurgroepketen Antistollingsbehandeling Dr. R. Fijnheer, versie 1, november 2011 doel antistollings therapie behandelen van arteriële

Nadere informatie