Training. Communicatie & Presentatie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Training. Communicatie & Presentatie"

Transcriptie

1 Training Communicatie & Presentatie FORUM

2 Inhoudsopgave Inleiding 3 Deel I Communicatie 4 Doelen 5 Deelnemers 5 Werkvormen 5 Programma 6 Voorstellen & introductie 6 Inleiding 7 Theorie 7 Opdracht LSD 14 Evaluatie 16 Deel II Presenteren 17 Doelen 18 Deelnemers 18 Werkvormen 18 Programma 19 Voorstellen & introductie 20 Inleiding 21 Theorie 21 Opdracht Interview en presenteer je medestudent 29 Evaluatie 32 Bijlage 1 Woordweb 33 Bijlage 2 Bolletjesschema 34 2

3 Inleiding Welkom bij de trainingsmodule Communicatie & Presentatie. In dit onderdeel gaan we de verschillende communicatiemethodes behandelen en kijken hoe presentatie hierin verweven is. In de praktijk blijkt dat er een kloof is tussen hoe studenten communiceren en wat het bedrijfsveld van hen verwacht. Om ervoor te zorgen dat deze kloof kleiner wordt, gaan we met deze training de studenten bewuster maken van hun communicatiestijl en hoe zij zich daarmee presenteren. Dit zal zorgen voor een betere aansluiting op de praktijk. Deze training zal bestaan uit twee modules. In het eerste deel gaan we communicatie behandelen waarbij we stil zullen staan bij verbale en non-verbale communicatie en zullen we kijken naar hoe verschillende gespreksmethoden de studenten kunnen helpen in het dagelijks leven. In deel twee zullen we ingaan op presentatie en hoe dit verband houdt tot communicatie en zullen de studenten de gelegenheid krijgen om dit toe te passen. Het trainen van studenten is een bijzonder vak. Een groot deel van het respect komt daarom ook jou als trainer toe. Ik wil je daarom ook veel succes wensen met deze belangrijke verantwoordelijkheid. 3

4 Deel 1 Communicatie 4

5 Doelen - de student is beter vaardig in het herkennen van verbale en non verbale communicatie. - de student heeft zijn communicatievaardigheden aangescherpt. - de student is zich meer bewust van de verschillende aspecten van communicatie. Deelnemers deelnemers uit het (V)MBO. Indien het mogelijk is, is het voor het beste resultaat wenselijk dat de groepen uit deelnemers bestaan. Werkvormen De training duurt 90 minuten en wordt klassikaal aangeboden. De module wordt afgestemd op het niveau van de studenten. Er wordt gebruikt gemaakt van interactieve werkvormen. Samenwerken in kleine groepjes staat centraal. Zo verhoog je de kansen op het succesvol verwerven van kennis en vaardigheden. Programma Tijd Activiteit Inhoud Duur Benodigdheden 5 min. Voorstellen en Introductie Inhoud van de 5 min. PowerPoint Presentatie 10 min. Inleiding d.m.v. woordweb 15 min. Theorie -De definitie van communicatie en verschillende onderdelen daarvan -Verbale en nonverbale communicatie -LSD methode 50 min. Opdracht LSD Groepsindeling Uitleg opdracht Opdracht 1 e 10 min. Evaluatie Groene/rode stoel Totaal training Kennis activeren 10 min. Flip-over Schoolbord en stift/krijt ronde Nabespreking Opdracht 2 e ronde Nabespreking Feedback (prettig/onprettig) 15 min. PowerPoint Presentatie 5 min. 5 min. 12 min. 8 min. 12 min. Opdracht op papier, pen 8 min. 10 min. Twee stoelen Een groene en een rode A4 90 minuten 5

6 Voorstellen & Introductie (5 min.) Wat staat er op het programma? Doel van de training Voorkennis Theorie Opdracht LSD Evaluatie Instructie: Leg het doel van de training uit: het versterken van de vaardigheden die je nodig hebt om bewuster te communiceren. Benoem de verschillende programmaonderdelen. Aan het einde van deze training......ben je beter vaardig in het herkennen van verbale en non-verbale communicatie. zijn je communicatievaardigheden aangescherpt; ben je je meer bewust van de verschillende aspecten van communicatie. Instructie: Neem de bovenstaande punten door. 6

7 Inleiding (5 min.) Vraag de deelnemers waar zij aan denken bij het woord communicatie? Maak hierbij gebruik van een woordweb (zie voorbeeld bijlage 1). Noteer het woord communicatie op het bord en schrijf alle associaties van studenten erom heen. Stel bij onduidelijkheid vragen om het helder te krijgen. Het maken van een woordweb is een goede manier om de voorkennis van de deelnemers te activeren. Een ander mogelijkheid om voorkennis te inventariseren is de ABC opdracht. Hou er rekening mee dat deze opdracht 15 tot 20 minuten in beslag neemt (instructie, uitvoering en nabespreking). ABC opdracht Door deze werkvorm gaan de studenten eerst nadenken over een situatie voor ze de bestaande kennis (theorie) gaan verwerken. De werkvorm ABC biedt in de vorm van de letters van het alfabet een kader dat kan helpen bij associëren. Daarnaast is deze werkvorm activerend voor de groep en eenvoudig te begeleiden. Maak groepen van 5 studenten en geef ieder groepje een flip-over en een stift. Vraag de deelnemers om op de flap in twee kolommen de letters A tot en met Z op te schrijven. Geef 10 minuten om bij zoveel mogelijk letters zoveel mogelijk woorden te schrijven die met het onderwerp (communicatie) te maken hebben. Maak duidelijk dat er meerdere woorden bij een letter geschreven mogen worden. Stimuleer de deelnemers om ook woorden bij de moeilijke letters te bedenken. Als de groepen klaar zijn, kunnen de flappen opgehangen worden zodat de deelnemers de flappen van de andere groepen kunnen lezen en hierover vragen kunnen stellen als ze de genoteerde woorden niet begrijpen. Laat alleen de vragen beantwoorden. Alle woorden doornemen kost te veel tijd en is saai. Theorie (15 min.) Toon vervolgens de dia met de betekenis van communicatie. Wat is communicatie? Is het uitwisselen van informatie tussen zender(s) en ontvanger(s)

8 Instructie: Communicatie vraagt om een zender, een ontvanger en een boodschap. Vraag de deelnemers wat er met de onderdelen van het communicatieproces wordt bedoeld. Vraag om voorbeelden en vul zelf aan met voorbeelden uit je eigen praktijk. Informatie Communicatie is het overdragen van informatie tussen mensen. Informatie kun je mondeling overdragen (bijvoorbeeld telefonisch), maar ook schriftelijk (bijvoorbeeld een briefje of advertentie). Informatie draag je over door iets te zeggen of te doen, maar ook door juist niets te zeggen of te doen. Zender degene die iets wil overbrengen naar de ander Ontvanger degene die de boodschap ontvangt Boodschap gevoelens, ideeën, meningen Voorbeeld Zender docent, ontvanger studenten, boodschap informatie over communicatie Vraag vervolgens aan de deelnemers welke vormen van communicatie ze kennen en toon de volgende dia. Vormen van communicatie Verbale communicatie Non-verbale communicatie Instructie: Vraag aan de deelnemers wat ze onder verbale en non-verbale communicatie begrijpen. Vraag om voorbeelden en geef indien nodig aanvullingen. Informatie Bij communicatie brengt de zender een boodschap over aan een of meer ontvangers. Er zijn verschillende manieren om de boodschap bij de ontvanger terecht te laten komen. - Verbale communicatie: boodschap met woorden - Non-verbale communicatie: boodschap zonder woorden 8

9 Verbale communicatie Schriftelijke communicatie; smsen, whatsappen, brief, e- mail, folder, krant etc. Mondelinge communicatie; een face-to-face gesprek, telefoongesprek, skypen etc Instructie:Verbale communicatie is een vorm van communicatie waarbij men zich uit met woorden (en/of) geluiden. Verbale communicatie kan zowel schriftelijk als mondeling zijn. Bij schriftelijke communicatie kunnen we denken aan..( neem bovenstaande voorbeelden door) en bij mondelinge communicatie kunnen we denken aan..(neem bovenstaande voorbeelden door). Vraag aan de deelnemers of nog meer voorbeelden. Non-verbale communicatie Lichaamstaal; gebaren, mimiek, lichaamshouding,oogcontact Stemklank/intonatie Schema s, grafieken, plaatjes, foto s Instructie:Non-verbale communicatie is een vorm van communicatie zonder woorden. Bij non-verbale communicatie kunnen we denken aan..( neem bovenstaande punten door). 9

10 Informatie Wat we via ons lichaam uitdrukken is directer en eerlijker dan wat we zeggen met woorden. Voordat je een woord gezegd hebt, word je beoordeeld op je gedrag. De manier waarop je gaat zitten, hoe je beweegt en kijkt. Je lichaamstaal vertelt veel. Emoties vinden hun uitdrukking in het hele lichaam, de houding en de gebaren, maar vooral het gezicht. In sommige culturen is het hebben van oogcontact erg belangrijk, geeft de ander het gevoel dat je interesse toont. In andere culturen is het echter onbeleefd om iemand lang aan te kijken. Intonatie speelt ook een grote rol bij communicatie. Bijvoorbeeld de vraag waarom zijn we om uur vrij?, kan met behulp van intonatie op verschillende manieren worden uitgesproken ( boosheid, teleurstelling, blijheid etc.). Toon de volgende dia en vraag waar ze aan denken bij het woord LSD. Instructie: Hierbij is het belangrijk om kennis te activeren. Wat weten ze al over LSD? Hierbij kun je gebruik maken van de volgende vragen: Waar staat LSD voor? LSD staat voor Luisteren Samenvatten en Doorvragen. Een gesprekstechniek die je helpt te achterhalen om wat de ander bedoeld in een gesprek. Waarom is LSD zo belangrijk? Bij het juist toepassen, zorgt de LSD-techniek ervoor dat je waardevolle informatie ontvangt en merkt de informatieverschaffer ook dat je geïnteresseerd bent. Wie maakt er gebruik van LSD? Iedereen maakt gebruik van de LSD-techniek. In gesprek met je vriendin, collega, stagebegeleider luister je, vat je samen en stelt je een volgende vraag. Belangrijk is om de techniek juist toe te passen. 10

11 LSD Luisteren Samenvatten Doorvragen Instructie: Leg uit wat de bovenstaande begrippen inhouden en leg hierbij het belang uit van bovengenoemde begrippen met betrekking tot communicatie. Aandachtspunten: Openstaan voor de ander Uit laten praten Interesse tonen Laten merken dat je luistert Af en toe stiltes laten vallen Luisteren Instructie: Vraag waarom luisteren zo belangrijk is. Neem de aandachtspunten door en laat de deelnemers aanvullingen geven. Informatie Openstaan voor de ander 11

12 Geen (voor)oordelen over de ander of zijn/haar verhaal, geen gedachten ergens anders op gericht. Uit laten praten Geef de ander de ruimte door hem uit te laten spreken, niet zelf al zijn verhaal aan te vullen en hem niet op te jagen. Interesse tonen Je gezichtsuitdrukking is erg belangrijk. Probeer oogcontact te maken, aankijken betekent aandacht. Buig iets voorover met je schouders naar de ander toe en probeer aanmoedigende gebaren te maken (door bijvoorbeeld te knikken). Laten merken dat je luistert Geef korte reacties als hmm, ja, en toen?, ga verder... Stiltes laten vallen Stilte voelt soms ongemakkelijk, maar is wel nodig. Geef de ander de gelegenheid om rustig na te denken wat hij gezegd heeft en er eventueel nog iets aan toe te voegen. Samenvatten Aandachtspunten: Vat samen in je eigen woorden Kijk of je de boodschap goed hebt begrepen Indien nodig, laat je de ander aanvullen of corrigeren Instructie: Vraag waarom samenvatten belangrijk is? Neem de aandachtspunten door en vraag deelnemers om aanvullingen te geven. Informatie Door samen te vatten, help je jezelf (en je gesprekspartner) om alles weer even op een rij te zetten. Tijdens het samenvatten, krijg je de gelegenheid om de volgende stap in het gesprek voor te bereiden. Herhaal het verhaal van de ander niet letterlijk. Geef kort in eigen woorden aan wat belangrijk is. Hiermee laat je merken dat je geluisterd hebt en kunnen eventueel misverstanden gecorrigeerd worden. Een aantal voorbeelden; Als ik je goed heb begrepen, vind jij dat Je zegt dus dat.. 12

13 Aandachtspunten: Wees alert op vaagheden Doorvragen Doe geen aanname Stel open vragen Instructie: Vraag waarom doorvragen zo belangrijk is. Neem de aandachtspunten door en vraag de deelnemers om aanvullingen. Informatie Bij vaagheid/onduidelijkheid is het belangrijk om door te vragen. Dit kun je doen door open vragen te stellen. Een aantal voorbeelden; Wat bedoel je daarmee..? Kun je een voorbeeld geven..? Hoe ziet dat eruit..? Wat maakt dat je dat denkt..? 13

14 Vragen? Instructie: Geef studenten de gelegenheid om vragen te stellen over de vorige dia s. Vervolgens kun je aangeven dat ze gaan oefenen met de LSD-methode. Opdracht LSD (50 min.) OPDRACHT LSD Instructie: Leg uit dat jullie nu gaan oefenen met de LSD-methode. Verdeel de deelnemers in groepen van drie. Vervolgens kan je de opdracht uitdelen en met ze doornemen. De bedoeling is dat de deelnemers onderling de volgende rollen verdelen: interviewer, respondent en observator. De interviewer zal de respondent bevragen op een thema. Hierbij kun je denken aan interesses/hobby s, keuze voor de opleiding, toekomst, dromen of een ander thema naar keuze. De observant krijgt een schema om aantekeningen te maken van zijn/haar observaties. Deze zullen plenair besproken worden. 14

15 Doel: toepassen van de LSD-methode Tijd: 12 min. OPDRACHT LSD Vorm een groepje van drie, bij voorkeur met personen die je niet zo goed kent. Zoek een fijne plek op waar je rustig met zijn drieën kan zitten. Verdeel onderling de volgende drie rollen: interviewer, respondent en observator. Laat de interviewer de respondent bevragen op een thema. Hierbij kun je denken aan interesses/hobby s, keuze voor opleiding, toekomst, dromen of een ander thema naar keuze. De observant gebruikt het onderstaande schema om aantekeningen te maken van zijn/haar observaties. Deze zullen plenair besproken worden. Veel succes! Luisteren Observatiepunten -Openstaan voor de ander -Uitlaten praten -Interesse tonen -Laten merken dat je luistert -Af en toe stiltes laten vallen Samenvatten -Vat samen in je eigen woorden -Kijk of je de boodschap goed hebt begrepen -Indien nodig, laat je de ander aanvullen of corrigeren Voorbeelden: Als ik het goed heb begrepen, vind jij dat.. Je zegt dus dat Doorvragen -Wees alert op vaagheden -Doe geen aanname -Stel open vragen Voorbeelden: Wat bedoel je daarmee..? Kun je een voorbeeld geven..? Hoe ziet dat eruit..? Wat maakt dat je dat denkt..? 15

16 Na de instructie kunnen de deelnemers aan de slag. Hier krijgen ze 12 minuten de tijd voor. Vervolgens heb je 8 minuten de tijd om de observaties te bespreken. Dit kun je doen door een aantal observanten het woord te geven en de volgende vragen te stellen: - Wat heb je gezien? - Wat is je opgevallen? - Hoe ging het gesprek? - Kun je je observaties met betrekking tot de opdracht met ons delen? Vervolgens kunnen ze rouleren met de rollen in de kleine groepjes en met de opbrengsten/feedback van de eerste ronde opnieuw oefenen. Bij genoeg veiligheid kun je ook een groepje of deelnemers van verschillende groepen vragen om het voor de klas te doen. Je kunt dan een aantal observanten aanwijzen en ieder een onderwerp (luisteren, doorvragen, samenvatten) geven om te observeren. Vervolgens bespreek je de observaties plenair. Evaluatie Hoe heb je de training ervaren? Instructie: Plaats twee stoelen (naast elkaar) voor de klas. Plak op een van de stoelen een groene vel papier en op de ander een rode vel papier. Groen staat voor prettig en rood voor onprettig. Geef vervolgens aan dat je erg benieuwd bent naar hoe ze de training hebben ervaren en nodig één voor één een aantal deelnemers naar voren. De regel is wel dat je eerst op de groene stoel gaat zitten! Afrondend kun je zelf ook op de stoel zitten om de groep iets terug te geven. 16

17 Deel 2 Training Presenteren 17

18 Doelen -de student krijgt meer inzicht in de aandachtspunten bij de voorbereiding van een presentatie. -de student leert uit welk onderdelen een presentatie bestaat. -de student krijgt inzicht waar hij/zij op moet letten tijdens het uitvoeren van een presentatie. -de student gaat oefenen met een presentatie. Deelnemers studenten uit het (V)MBO. Indien het mogelijk is, is het voor het beste resultaat wenselijk dat de groepen uit studenten bestaan. Werkvormen De training duurt minimaal 90 minuten en wordt klassikaal aangeboden. De module wordt afgestemd op het niveau van de studenten. Er wordt gebruikt gemaakt van interactieve werkvormen. Samenwerken in kleine groepjes staat centraal. Zo verhoog je de kansen op het succesvol verwerven van kennis en vaardigheden. Het is belangrijk dat ieder student de gelegenheid krijgt om te presenteren en feedback te ontvangen. Bij een grote groep kun je vragen om een trainingstijd van 120 minuten. Als dit organisatorisch niet haalbaar is, kun je in overleg met de K!X-coördinator besluiten dat hij/zij tijdens een ander lesmoment (bijvoorbeeld mentoruur) de studenten die niet aan bod zijn gekomen de ruimte geeft om te presenteren.. 18

19 Programma Tijd Activiteit Inhoud Duur Benodigdheden 3 min. Introductie Inhoud van de training 3 min. Powerpoint presentatie 7 min. Inleiding Klassengesprek Door middel van klassengesprek achterhalen wat de ervaringen zijn. 7 min. 15 min. Theorie -Aandachtspunten bij de voorbereiding van een presentatie 15 min. Powerpoint presentatie -Onderdelen bij een presentatie -Hoe presenteer je jezelf -Rust bouwen in je presentatie 60 min. Opdracht Interview en presenteer je medestudent -Uitleg opdracht en indeling groepen -Voorbereiding dmv interview in groepen van twee 15 min. 1 e interview 15 min. 2 e interview 5 min. 30 min. Opdracht op papier, voorbeeld bolletjesschema, feedback- Formulier, flip-over, stift, plakband/tape -Presentatie per student (incl. feedback) 5 min. (afhankelijk van de tijd, zullen er 5 studenten aan de beurt komen) 25 min. 5 min. Evaluatie Uitleggen en post-its uitdelen (2 per student) Totaal Uitvoeren Ophangen op het bord 1 min. 3 min. 1 min. 90 min. Post-its, pennen 19

20 Voorstellen & introductie (3 min.) Wat staat er op het programma? Doel van de training Ervaringen Theorie Interview Korte presentatie + feedback Evaluatie Instructie: Noem de verschillende programmaonderdelen. Leg het doel van deze training uit, namelijk het versterken van je presentatievaardigheden. Aan het eind van deze training......heb je meer inzicht in de aandachtspunten bij de voorbereiding van een presentatie; weet je uit welk onderdelen een presentatie bestaat;...heb je gezien waar je op moet letten tijdens het uitvoeren van een presentatie;...heb je geoefend met een presentatie;...heb je feedback ontvangen op je presentatietechnieken. Instructie: Neem de bovenstaande punten door. 20

21 Inleiding ( 7 min. ) Start met een klassengesprek. Dit is een bruikbaar middel om achter bepaalde informatie te komen. Je kunt door het klassengesprek achterhalen wat ze weten over presentatie/presenteren en hoe ze het ervaren. Vragen die je eventueel zou kunnen stellen: -Met welk regelmaat wordt er gepresenteerd tijdens de opleiding of op de stage? -Hoe was de laatste ervaring? -Wat gaat er prettig, wat wordt er als moeilijk/eng ervaren? -Waar wil men in groeien of beter kunnen? Start vervolgens met het behandelen van de theorie, door de volgende dia te laten zien. Theorie (15 min.) Wat is presenteren? Het geven van een voordracht aan een (grote) groep mensen. Voor een goede presentatie is een stevige voorbereiding belangrijk! 21

22 Doel Aandachtspunten bij de voorbereiding Publiek Boodschap Organisatorische aandachtspunten Instructie: vraag de studenten wat er met de bovenstaande begrippen worden bedoeld en toon vervolgens de volgende vier dia s om het toe te lichten. Informeren Overtuigen Activeren Motiveren Amuseren Doel Instructie: Als eerste bepaal je het doel van je presentatie. Je stelt jezelf de vraag wat je met je presentatie wil bereiken. Meestal gebruik je meerdere van deze doelen, maar je hebt altijd een hoofddoel. Wil je mensen activeren om iets te doen dan zal je ze altijd informatie moeten geven. Vraag de studenten voorbeelden te geven en geef indien nodig aanvullingen. Informatie -Informeren: Kennis overdragen. Bijvoorbeeld verslag doen van een gebeurtenis, spreekbeurt of je stagebedrijf presenteren aan je medestudenten. 22

23 -Overtuigen: Beïnvloeding van de mening of houding van de toehoorder. Bijvoorbeeld je medestudenten overtuigen dat een bepaalde theorie beter is of een project. Hierbij is het belangrijk dat je er zelf volledig in gelooft en zekerheid uitstraalt. -Activeren:Je wil je publiek aansporen tot handelen (tot een bepaalde actie). Hiervoor moet je ze overtuigen, argumenten aandragen. Bijvoorbeeld een politieke toespraak, een presentatie waarom jij de klassenvertegenwoordiger moet worden of bij de studentenraad moet. -Motiveren: Een motiverende doelstelling gaat verder dan een overtuigende. Je overtuigt je publiek niet alleen, maar bereikt ook dat ze bereid zijn om iets te doen of laten. Bijvoorbeeld een stagemarkt bezoeken of je opgeven voor een workshop. -Amuseren: Je wilt dat je publiek een leuke tijd heeft. Een voorbeeld is een dankwoord of een tafelspeech. Publiek Welke doelgroep verwacht je bij je presentatie? Wat is het niveau van je doelgroep? Wat is de relatie tussen jou en je publiek? Instructie: Vraag de studenten wat er met het bovenstaande wordt bedoeld en ligt toe. Een presentatie dient je publiek aan te spreken. Het is dan ook handig om bij je presentatie rekening te houden met de belangstelling en de voorkennis van je publiek. De student zal zijn doel het beste bereiken als de presentatie aansluit bij het niveau van het publiek. Het publiek moet begrijpen waar je presentatie over gaat. Als je de presentatie houdt voor je medestudenten zal je voorbeelden moeten behandelen die daarbij passen. Tenslotte is het belangrijk om rekening te houden met de toon, stijl en taalgebruik. 23

24 Boodschap Wat wil je vertellen? Wat wil je overbrengen? Welke onderwerpen moeten zeker aan bod komen? Instructie: Er is zo veel informatie over je onderwerp waardoor je vaak niet weet wat je wel of niet moet vertellen. Het is handig om de bovenstaande vragen daarvoor door te nemen. Organisatorische aandachtspunten Hoeveel tijd is er beschikbaar voor je presentatie? Welke hulpmiddelen kun je inzetten? In wat voor ruimte vind je presentatie plaats? Instructie: licht toe op welke manier de bovenstaande punten effect hebben op de presentatie. Informatie Tijd heeft invloed op de inhoud van je presentatie. Als je 5 minuten de tijd krijgt, zal je je presentatie anders moeten voorbereiden dan bij 30 minuten. 24

25 Maak gebruik van hulpmiddelen (voorwerpen) om je thema te verbeelden. Hierbij kun je denken aan foto s, dia s en flip-over. Zo kan je makkelijk de aandacht vasthouden. Zorg bij een flip-over voor een duidelijk leesbaar handschrift. Tot slot is het belangrijk om te weten in wat voor ruimte je een presentatie gaat geven. Als het een kleine ruimte is, zal het bijvoorbeeld lastig zijn om een projector te gebruiken. Mocht het een te grote ruimte zijn, is het handig om je publiek te vragen om bij elkaar te zitten ipv verdeeld over de ruimte. Dat zorgt ervoor dat je makkelijker oogcontact kan maken. Presentatie voorbereiden Een presentatie bestaat uit drie delen: Inleiding Kern Slot Het is belangrijk dat deze drie delen samen één geheel vormen. Instructie: Een presentatie dient een overzichtelijke opbouw te hebben. Het publiek moet de presentatie in een keer begrijpen. Alle presentaties hebben een standaardopbouw die de samenhang bevordert. 25

26 Publiek welkom heten Jezelf voorstellen Inleiding Onderwerp en opbouw van je presentatie doornemen Aangeven hoe lang de presentatie zal duren Duidelijk maken wanneer er gelegenheid is om vragen te stellen Instructie: indien nodig toelichten of voordoen. De inleiding moet belangstelling bij je publiek opwekken. Het moet je publiek verleiden en nieuwsgierig maken om er verder naar te luisteren. Tevens moet de inleiding duidelijk maken waar je presentatie over gaat. Introduceer je onderwerp en kondig aan hoe de presentatie is opgebouwd. Het is prettig voor je publiek als ze weten wat ze kunnen verwachten. Kern Zorg voor een logische volgorde Laat de geselecteerde informatie duidelijk aan bod komen Gebruik visuele hulpmiddelen Instructie: De kern is het belangrijkste onderdeel van je presentatie. Hierin bespreek je het onderwerp. Je werkt je onderwerp uit in een aantal deelonderwerpen en kan hierbij gebruik maken van visuele hulpmiddelen ( tabellen, grafieken, schema s etc.). Visualiseringen 26

27 kunnen presentaties duidelijker, aantrekkelijker en efficiënter maken. Het kan de aandacht van je publiek trekken en de informatie beter onthoudbaar maken. Slot Zorg dat je presentatie goed wordt afgesloten Geef je publiek de gelegenheid om vragen te stellen Bedank het publiek voor de aandacht Instructie: Het slot heeft tot doel de presentatie af te ronden. Dit kan je op verschillende manieren doen. Bijvoorbeeld door een samenvatting te geven of een conclusie te trekken. Vervolgens maak je de overstap van het voorbereiden van je presentatie naar, hoe presenteer je jezelf. Stel eerst de vraag waar je rekening mee moet houden als je jezelf presenteert en laat vervolgens de dia zien. Hoe presenteer je jezelf? Maak oogcontact met iedereen in het publiek Zorg dat je een actieve houding aanneemt Let op je stemgebruik Zorg voor duidelijke articulatie Kom in gepaste kleding Instructie: sta bij ieder punt stil en licht toe waarom het zo belangrijk is. 27

28 Informatie -Oogcontact:Tijdens een presentatie is oogcontact met je publiek zeer belangrijk. Laat je blik langs de toehoorders gaan. Als je oogcontact maakt, druk je uit dat je geïnteresseerd bent. -Actieve houding: Met je lichaamshouding druk je uit of je open staat voor contact met je publiek. Zorg voor een open houding door je armen los te laten en af en toe te bewegen. Gebruik handen en voeten om je presentatie kracht bij te zetten. Een gesloten houding (gekruiste armen, stokstijf op een plek of achter een tafel) creëert meer afstand en kan een gespannen indruk geven. -Stemgebruik: De stem is de spiegel van de ziel. Je publiek hoort aan je stem of je gespannen bent of niet. Een goede, vaste stem begint met ademhaling. En ademhaling, op zijn beurt, begint met een goede houding. Sta met beide voeten stevig op de grond, ontspan schouders en houd je hoofd rechtop. Breng variatie in je toonhoogte. Dat zorgt ervoor dat je de aandacht vasthoudt. -Articulatie: Als je publiek je niet verstaat omdat je binnenmonds mompelt, kan dat de presentatie verstoren. Probeer duidelijk te spreken, neem de tijd. -Gepaste kleding: Het is belangrijk om je kledingstijl af te stemmen op je publiek. Presenteer je een serieus onderwerp aan de opleidingsmanager, is het verstandig om je netjes te kleden. Bij de start (klassengesprek) heb je het met de deelnemers gehad over hun ervaringen. Vraag welke tips zij voor elkaar hebben om met zenuwen tijdens een presentatie om te gaan (wat voor meer rust en ontspanning zal zorgen tijdens het presenteren). Neem vervolgens de volgende dia door. Rust bouwen in je presentatie Een goede voorbereiding zorgt voor meer ontspanning. Onderdruk je gevoelens niet. Gezonde spanning hoort erbij. Door je eerder bekend te maken met de ruimte kun je meer rust inbouwen. Leerpunten tijdens je presentatie bieden waardevolle informatie. Gebruik dit in je voordeel. 28

29 Vragen? Instructie: Geef de studenten de gelegenheid om vragen te stellen over de vorige dia s. Opdracht (60 min.) OPDRACHT INTERVIEW EN PRESENTEER JE MEDESTUDENT Instructie: Vraag de studenten tweetallen te vormen (met een student uit de klas die ze niet zo goed kennen). Deel de opdracht, flip-overs en stiften uit. De opdracht is om elkaar te interviewen op verschillende leefgebieden. Hiervoor maken ze gebruik van een bolletjesschema zie voorbeeld bijlage 2). Teken een bolletjesschema op het bord of neem een voorbeeld bolletjesschema mee om het te laten zien aan de studenten. Mochten de studenten eerder de training communicatie hebben gehad, is het handig om de link te leggen naar LSD. Alvorens de studenten starten met presenteren, geef je weer kort 29

30 instructie. Laat het feedbackformulier zien en leg uit dat er bij ieder presentatie feedback gegeven zal worden. Er zal willekeurig iemand uit de klas gekozen worden om het formulier in te vullen tijdens de presentatie en gevraagd worden om het na de presentatie te delen met de rest van de groep. De regel hierbij is ook dat je start met het positieve. Je kan er ook voor kiezen om twee studenten te laten observeren (aandachtspunten op feedbackformulier verdelen). OPDRACHT INTERVIEW EN PRESENTEER JE MEDESTUDENT Interview een medestudent die je nog niet zo goed kent! Dit doe je door vragen over thema s als school/werk/vrijetijd/interesses/familie/roots/vrienden etc. aan elkaar te stellen. Hieronder een opzet met een aantal vragen. Je bent zo vrij om ook andere vragen te stellen. Hierna zal jij de persoon die je hebt geïnterviewd, presenteren aan de groep (zorg dus voor een duidelijke en overzichtelijke presentatie op papier)!succes! Vragen die je kunt stellen: Persoonlijk: -Hoe oud ben je? -Waar ben je geboren? -Wat is je culturele achtergrond? Gezin: -Uit wat voor soort gezin kom je? -Wat is het belangrijkste wat je hebt meegekregen? Opleiding: -Welke opleiding(en) heb je hiervoor gedaan? -Wat maakt dat je voor je huidige opleiding hebt gekozen en hoe ervaar je het? -Welk vak/onderdeel boeit je het meest en welk het minst? -Wat wil je na je huidige opleiding doen? Werk: -Werk je naast je opleiding? Zo ja, licht toe. -Waar wil je in de toekomst aan de slag? Wat lijkt je daar zo interessant aan? Dromen: -Wat zijn je dromen? - Wat wil je over vijf jaar bereikt hebben? Vrijetijd/interesses: - Hoe breng je je vrijetijd door? - Doe je aan sport? Of heb je er vroeger iets mee gedaan? - Wat doe jij graag met vrienden/familie? Zo kun je meerdere vragen bedenken! 30

31 Opbouw presentatie FEEDBACKFORMULIER Hoe is de opbouw van de presentatie? Denk hierbij aan de volgende punten: Inleiding Kern ( denk aan volgorde thema s) Slot Lichaamshouding Hoe staat hij/zij voor de groep? Denk hierbij aan de volgende punten: -Schouders -Handen -Open houding Oogcontact Maakt hij/zij oogcontact met iedereen in de ruimte? Stemgebruik Hoe praat hij/zij voor de groep? Denk hierbij aan de volgende punten: Duidelijk/Rustig/haastig Eentonig/ boeiend Hulpmiddel (flip-over) Hoe was zijn/haar flip-over? Hierbij kun je denken aan de volgende punten: -Overzichtelijk/helder -Steekwoorden/ veel tekst -Duidelijk handschrift -Leesbaar op afstand 31

Training Netwerken Forum 12-5-2014

Training Netwerken Forum 12-5-2014 Training Netwerken Forum 12-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Inleiding 6 Opdracht Je eigen netwerk 7 Theorie 8 Opdracht In gesprek

Nadere informatie

Training. Vergaderen

Training. Vergaderen Training Vergaderen Halide Temel 1-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Opdracht Luciferspel 6 Theorie 7 Opdracht - Vergaderen 12

Nadere informatie

Tuesday, February 8, 2011. Opleiding Interactieve Media

Tuesday, February 8, 2011. Opleiding Interactieve Media Opleiding Interactieve Media Inhoud Inleiding presenteren 1. Voorwerk 2. Middenstuk 3. Begin presentatie 4. Einde presentatie 5. Visuele middelen 6. Non-verbale communicatie 7. Opdracht 8. Criteria 1.

Nadere informatie

Het houden van een spreekbeurt

Het houden van een spreekbeurt Het houden van een spreekbeurt In deze handleiding staan tips over hoe je een spreekbeurt kunt houden. Waar moet je op letten? Wat moet je wel doen? En wat moet je juist niet doen? We hopen dat je wat

Nadere informatie

Luisteren en samenvatten

Luisteren en samenvatten Luisteren en samenvatten Goede communicatie, het voeren van een goed gesprek valt of staat met luisteren. Vaak denk je: Dat doe ik van nature. Maar schijn bedriegt: luisteren is meer dan horen. Vaak luister

Nadere informatie

GESPREKKEN VOEREN NEDERLANDS AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG:

GESPREKKEN VOEREN NEDERLANDS AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: - Kun je een verzorgde brief schrijven. - Kun je op een juiste manier werkwoorden vervoegen. - Schrijf je op een juiste manier in meervoud. - Gebruik je hoofdletters op een

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent.

1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent. OPDRACHTFORMULIER Gesprekken voeren 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent. 2 Kijk in de bronnen welke informatie

Nadere informatie

TRAINING 1. Tijd: Onderwerp: Waarom Resultaat Werkvorm Materiaal

TRAINING 1. Tijd: Onderwerp: Waarom Resultaat Werkvorm Materiaal DRAAIBOEK TRAINING 1, 2,3,4,5 REALISTEN ROADMOVIE De prezi presentatie voor de trainingsbijeenkomsten vindt u via de onderstaande link. https://prezi.com/0txqqdqmauta/training-realisten-roadmovie-5-bijeenkomsten/

Nadere informatie

Communicatie. ontvanger. zender. boodschap. kanaal. feedback

Communicatie. ontvanger. zender. boodschap. kanaal. feedback FEEDBACK GEVEN EN ONTVANGEN Communicatie coderen decoderen zender boodschap kanaal ontvanger feedback - interpretatiekader Communicatie LSD Techniek - Luisteren - Samenvatten - Doorvragen LSD Techniek

Nadere informatie

PeerEducatie Handboek voor Peers

PeerEducatie Handboek voor Peers PeerEducatie Handboek voor Peers Handboek voor Peers 1 Colofon PeerEducatie Handboek voor Peers december 2007 Work-Wise Dit is een uitgave van: Work-Wise info@work-wise.nl www.work-wise.nl Contactpersoon:

Nadere informatie

2.9 Lesplan opzet workshop 8 Lesformulier

2.9 Lesplan opzet workshop 8 Lesformulier 2.9 Lesplan opzet workshop 8 Lesformulier Naam docent: Onderwerp van de les/training/ workshop: Aantal deelnemende studenten: Datum: Presenteren Beginsituatie: Groep kent elkaar nu al redelijk goed. Er

Nadere informatie

Groeidocument trainingen blok 1

Groeidocument trainingen blok 1 Groeidocument trainingen blok 1 Jeroen Dusseldorp 11-10-2013 Inleiding... 3 Training 1 Competenties... 4 Training 2 Reflecteren... 5 Training 3 Overtuigen... 6 Training 4 Intake (deel 1)... 7 Training

Nadere informatie

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Trainershandleiding Brugklas Bikkels versie 2014 Inhoudsopgave Introductie Organiseer je training Praktische tips De werkmap Powerpoint presentatie Ouderbrieven Draaiboek Bijeenkomst 1 Bijeenkomst 2 Bijeenkomst

Nadere informatie

Luisteren, doorvragen en feedback geven

Luisteren, doorvragen en feedback geven Luisteren, doorvragen en feedback geven Rogier Guns P-GIS 23 April 2007 Doelstelling presentatie LSD methode Actief Luisteren Doorvragen Feedback geven Let op: Sommige technieken lijken (theoretisch) heel

Nadere informatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie Leerkrachtinformatie (dubbele les) Lesduur: 2 x 50 minuten (klassikaal) Introductie van de activiteit 1. Deze klassikale les bestaat uit twee delen: Voorbereiding Uitvoering voorbereiding Lesduur: 50 minuten

Nadere informatie

Non-verbale communicatie

Non-verbale communicatie Non-verbale communicatie Wie de taal van het lichaam wil leren begrijpen, moet eerst de verschillende signalen leren kennen, herkennen en goed inschatten. Meestal richten we (bewust) onze aandacht op het

Nadere informatie

Presenteren. Oriëntatie

Presenteren. Oriëntatie Oriëntatie Dit ga je doen Je gaat een stand (marktkraam) inrichten om te laten zien wat je gedaan hebt tijdens dit project en wat je eindresultaat is. Je probeert jullie stand zo te maken dat het aantrekkelijk

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

(Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding

(Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding (Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding Aan de slag met lezen in beroepsgerichte vakken Voor de verbetering van leesvaardigheid is het belangrijk dat leerlingen regelmatig en veel lezen. Hoe krijg

Nadere informatie

Effectief Communiceren NPZ-NRZ

Effectief Communiceren NPZ-NRZ Hand-out Workshop Effectief Communiceren NPZ-NRZ De kracht van aandacht 10 mei 2011 Nu vind ik mezelf wel aardig Als je eenmaal ziet dat het zelfbeeld van een kind positiever wordt, zul je al gauw zien

Nadere informatie

Oefenen 1 punt verdienen Onderwerpen van de presentaties

Oefenen 1 punt verdienen Onderwerpen van de presentaties Presenteren vmbo-4 Presenteren is aan de ene kant een kunst de één is er beter in dan de ander maar aan de andere kant valt of staat elke presentatie met een goede voorbereiding en veel oefening. Bij presenteren

Nadere informatie

Advies en verkoopvaardigheden

Advies en verkoopvaardigheden Advies en verkoopvaardigheden en 1/6 Voorbereidingsopdracht bijeenkomst 1 Wat versta jij onder verkoop? Bewust worden wat verkopen in de apotheek is. Voorafgaand aan de eerste bijeenkomst oriënteer je

Nadere informatie

Les 17 Zo zeg je dat (niet)

Les 17 Zo zeg je dat (niet) Blok 3 We hebben oor voor elkaar les 17 Les 17 Zo zeg je dat (niet) Doel blok 3: Leskern: Woordenschat: Materialen: Leerlingen leren belangrijke communicatieve vaardigheden, zoals verplaatsen in het gezichtspunt

Nadere informatie

18-9-2014. Pedagogische opleiding theorie. Doelstellingen. Doelstellingen. Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback. De kennis over de begrippen:

18-9-2014. Pedagogische opleiding theorie. Doelstellingen. Doelstellingen. Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback. De kennis over de begrippen: Pedagogische opleiding theorie Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback Doelstellingen De kennis over de begrippen:, feedback, opleiden en leren kunnen uitdrukken en verfijnen Doelstellingen De voornaamste

Nadere informatie

Workshops en Praktijkopdrachten Periode 1 Schooljaar 2015-2016 Opleiding: Maatschappelijke Zorg Groep: HWEMZO3V, niveau 4

Workshops en Praktijkopdrachten Periode 1 Schooljaar 2015-2016 Opleiding: Maatschappelijke Zorg Groep: HWEMZO3V, niveau 4 Workshops en Praktijkopdrachten Periode 1 Schooljaar 2015-2016 Opleiding: Maatschappelijke Zorg Groep: HWEMZO3V, niveau 4 Workshop 1: Ouderenzorg Werkproces: 1.1, 1.2, 2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 2.6, 3.1, 3.6

Nadere informatie

Techniekkaart: Het houden van een interview

Techniekkaart: Het houden van een interview WAT IS EEN INTERVIEW? Een interview is een vraaggesprek. Wat een interview speciaal maakt, is dat je met een interview aan informatie kunt komen, die je niet uit boeken kunt halen. Als je de specifieke

Nadere informatie

Hand-out Presentatietechnieken

Hand-out Presentatietechnieken Hand-out Presentatietechnieken Zowel tijdens je studie alsook in het toekomstige werkveld zul je regelmatig benaderd worden voor het geven van een presentatie. Onderzoek leert dat ingenieurs gemiddeld

Nadere informatie

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels versie 2016 Inhoudsopgave Introductie 4 Verantwoording Methodiek 5 Doorgaande lijn Po en Vo 6 Preventief en curatief 7 Organiseer je les 8 Praktische tips

Nadere informatie

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W 1 Naam student: Studentnummer: Datum: Naam leercoach: Inleiding Voor jou ligt het meetinstrument ondernemende houding. Met dit meetinstrument

Nadere informatie

Handleiding Werkvormen Vragen stellen

Handleiding Werkvormen Vragen stellen Handleiding Werkvormen Vragen stellen Inhoud 1. Inleiding 2. Vragen stellen 3. Werkvormen 3.1. Vragenvuurtje 3.2. Geen Ja / Geen Nee 3.3. Doorzagen 3.4. De onbekende weg 1. Inleiding Voor de dialoog is

Nadere informatie

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen.

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen. Bijlage 11 Voorbeeld informatie VHT: Bouwstenen voor geslaagd contact Informatie Video - hometraining Belangrijke begrippen initiatieven herkennen volgen ontvangstbevestiging beurt verdelen leidinggeven

Nadere informatie

WERKVORMEN MAGAZIJN. Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo

WERKVORMEN MAGAZIJN. Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo WERKVORMEN MAGAZIJN Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo Voorwoord Voor u heeft u Thema boekje 1 Wat is netwerken? Dit themaboekje is een onderdeel van de lessenserie Netwerken.

Nadere informatie

Overtuigend en Ontspannen Presenteren

Overtuigend en Ontspannen Presenteren Overtuigend en Ontspannen Presenteren voor technische professionals 20 juni 2013 Jullie doelen? Workshop Presenteren Minder zenuwen bij presentaties Makkelijker contact met het publiek Wat wél en beter

Nadere informatie

TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS

TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS 31/10/ 13 INTRODUCTIE Welkom! Vandaag gaan we gezamenlijk ervaringen delen over de vorige bijeenkomst. Jullie hebben in groepjes

Nadere informatie

Handleiding Werkvormen Overtuigend presenteren

Handleiding Werkvormen Overtuigend presenteren Handleiding Werkvormen Overtuigend presenteren Inhoud 1. Inleiding 2. Zeg geen Uhm 3. De emotionele bus 4. Boos op een mandarijntje 5. Levend memory Lichaamstaal 1. Inleiding In een debat is het geven

Nadere informatie

Spreken in het openbaar

Spreken in het openbaar VMR Training en Coaching Spreken in het openbaar Brandweer Hollands Midden Programma dag 1 Kennismaking: voor de groep Verschillende soorten presentaties De structuur van een presentatie Voorbereiding

Nadere informatie

Deel je kennis. www.focusoptekst.nl

Deel je kennis. www.focusoptekst.nl Deel je kennis www.focusoptekst.nl PROGRAMMA 1. Het ontwerp: je inhoud, je doelen, je groep, je werkvormen 2. Je presenta0e: de 1e vijf minuten, interac;e, presenta;etechnieken, powerpoint, zenuwen 3.

Nadere informatie

STA STERK TRAINING 1. sta sterk training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

STA STERK TRAINING 1. sta sterk training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl STA STERK TRAINING 1 sta sterk training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER STA STERK TRAINING 3 De sta sterk training achtergrond sta sterk Training

Nadere informatie

Vaardigheidsmeter Communicatie

Vaardigheidsmeter Communicatie Vaardigheidsmeter Communicatie Persoonlijke effectiviteit Teamvaardigheden Een goede eerste indruk Zelfempowerment Communiceren binnen een team Teambuilding Assertiviteit Vergaderingen leiden Anderen beïnvloeden

Nadere informatie

Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School

Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School Blok 3 Blok 3: We hebben oor voor elkaar Blok 3: Algemeen: In dit blok stimuleren we de kinderen om oor voor elkaar te hebben. De lessen gaan over communicatie, over praten

Nadere informatie

UITGEWERKT DRAAIBOEK VOOR TRAINERS REALISTEN ROADMOVIE

UITGEWERKT DRAAIBOEK VOOR TRAINERS REALISTEN ROADMOVIE UITGEWERKT DRAAIBOEK VOOR TRAINERS REALISTEN ROADMOVIE Op www.derealisten.nu bij het kopje methodiekboek vindt u alle benodigde trainingsmaterialen. De prezi presentatie voor de trainingsbijeenkomsten

Nadere informatie

Ontwikkellijn 1: Ik zorg ervoor dat ik aan het werk ga en blijf!

Ontwikkellijn 1: Ik zorg ervoor dat ik aan het werk ga en blijf! Ontwikkellijn 1: Ik zorg ervoor dat ik aan het werk ga en blijf! Het gaat erom dat je laat merken dat jij zélf verantwoordelijk bent voor het leren: jij kiest de opdrachten, workshops en klussen zélf,

Nadere informatie

Vraag het de patiënt. En: Durf te luisteren. Irèn Alders, Stichting Tinkerbell Patiëntencoach. Zwolle. 4 februari 2013

Vraag het de patiënt. En: Durf te luisteren. Irèn Alders, Stichting Tinkerbell Patiëntencoach. Zwolle. 4 februari 2013 Vraag het de patiënt En: Durf te luisteren Irèn Alders, Stichting Tinkerbell Patiëntencoach Zwolle 4 februari 2013 Instructie voor tafelbegeleiders bij de thema-avonden georganiseerd door de DVN in samenwerking

Nadere informatie

Lesvoorbereiding Studie en loopbaan Keuze- en Loopbaanvaardigheden 3-4 vmbo

Lesvoorbereiding Studie en loopbaan Keuze- en Loopbaanvaardigheden 3-4 vmbo Lesvoorbereiding Studie en loopbaan Keuze- en Loopbaanvaardigheden 3-4 vmbo Bespreek met vakdocenten mogelijkheden om leerlingen in de vaklessen feedback over zichzelf te laten vergaren. Deel Vaardigheid:

Nadere informatie

LERAAR: MACHIEL WETSELAAR

LERAAR: MACHIEL WETSELAAR MARLON VERBRUGGE KLAS: ABC P3 B LERAAR: MACHIEL WETSELAAR Avans Hogeschool s Hertogenbosch 2012 INHOUDSOPGAVE 1. De opdracht Blz. 3 1.1 Plan van Aanpak 1.2 Voorbereiding op het Interview 1.3 Het Verloop

Nadere informatie

STEVIGE STAP TRAINING 1. stevige stap training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

STEVIGE STAP TRAINING 1. stevige stap training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl STEVIGE STAP TRAINING 1 stevige stap training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER STEVIGE STAP TRAINING 3 INFORMATIE BROCHURE STEVIGE STAP TRAINING

Nadere informatie

LES 2 THEMA S UIT DE FILM GODS LAM EN PANTOMIME

LES 2 THEMA S UIT DE FILM GODS LAM EN PANTOMIME LES 2 THEMA S UIT DE FILM GODS LAM EN PANTOMIME Algemene opzet van de les Doelen: - Kinderen kunnen gedachten, gevoelens en houdingen bij thema s uit de film Gods Lam uitdrukken in dramavorm. - Kinderen

Nadere informatie

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen COMMUNICATIE training effectief communiceren met iedereen Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij

Nadere informatie

Al doende leren Een module voor trainers

Al doende leren Een module voor trainers Al doende leren Een module voor trainers Bijlagen: Powerpoint Een module voor trainers Handouts: Stappenplan internetgebruik (De Strategiekaart) Print van Powerpoint prestaties geld Parktijkopdrachten

Nadere informatie

Content in Motion. Interviewen & Communicatie

Content in Motion. Interviewen & Communicatie Content in Motion Interviewen & Communicatie Communicatie wat is dat eigenlijk? Communicatie is afgeleid van het Latijnse woord: communicatio dat verbinding betekent. Later werd dit doorgetrokken naar

Nadere informatie

Week 1 twee weken voorafgaand aan het Voorleesontbijt. Bijeenkomst 1. Materiaal

Week 1 twee weken voorafgaand aan het Voorleesontbijt. Bijeenkomst 1. Materiaal Introductie Deze lesmodule is geschreven voor een project van 5 bijeenkomsten van elk 60 minuten, waarvan de laatste bijeenkomst het werkelijke Voorleesontbijt is. Het aantal, de duur en inhoud van de

Nadere informatie

WORKSHOP 1: Anatomie Werkproces: 2.1, 2.6

WORKSHOP 1: Anatomie Werkproces: 2.1, 2.6 Workshops en Praktijkopdrachten Periode 1 Schooljaar 2015-2016 Opleiding: Maatschappelijke Zorg Groep: HWEMZO4P, niveau 4 WORKSHOP 1: Anatomie Werkproces: 2.1, 2.6 In je werk zal je mogelijk soms, in meer

Nadere informatie

1Communicatie als. containerbegrip

1Communicatie als. containerbegrip 1Communicatie als containerbegrip Als medisch specialist is communiceren onlosmakelijk verbonden met het uitoefenen van uw professie. Niet alleen hebt u contact met uw patiënten, maar ook met diverse professionals

Nadere informatie

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Themabundel Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Assistent medewerker Dit project is mede mogelijk gemaakt met een bijdrage uit het Europees Sociaal Fonds Voorwoord Deze themabundel is bedoeld

Nadere informatie

SECTORWERKSTUK 2013-2014

SECTORWERKSTUK 2013-2014 SECTORWERKSTUK 2013-2014 1 HET SECTORWERKSTUK Het sectorwerkstuk is een verplicht onderdeel voor alle leerlingen uit het Mavo. Het maken van een sectorwerkstuk is een manier waarop je, als eindexamenkandidaat,

Nadere informatie

Lesbeschrijving Nederlands

Lesbeschrijving Nederlands Lesbeschrijving Nederlands Overzicht Leerjaar 1 VOx leerlijn nr. 1 Mondelinge taal Onderdeel nr. 1.3 Spreekvaardigheid Subonderdeel nr. 1.3.1 Spreken Lesnummer 34 Titel van de les Ik houd mijn spreekbeurt

Nadere informatie

Training. Samenwerken

Training. Samenwerken Training Samenwerken Forum 1-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Inleiding 6 Opdracht Toren bouwen 6 Theorie 10 Opdracht Tien geboden

Nadere informatie

Hoe bereid ik een spreekbeurt voor?

Hoe bereid ik een spreekbeurt voor? Hoe bereid ik een spreekbeurt voor? Het maken van een spreekbeurt is eigenlijk niets anders dan het schrijven van een informatieve tekst (weettekst). Het is daarom handig om net zo te werk te gaan als

Nadere informatie

Omgaan met mensen met een beperking

Omgaan met mensen met een beperking Omgaan met mensen met een beperking makkelijker dan u denkt! Gebruik de juiste woorden! Het is belangrijk dat we iedereen respectvol benaderen en mensen niet reduceren tot hun beperking. Vandaar de termen

Nadere informatie

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Groep 8 Les 1. Boeven in beeld Les 1. Boeven in beeld Nationaal Gevangenismuseum Groep 8 120 minuten Samenvatting van de les De les begint met een klassikaal

Nadere informatie

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf Ideeën presenteren aan sceptische mensen Inleiding Iedereen heeft wel eens meegemaakt dat het moeilijk kan zijn om gehoor te vinden voor informatie of een voorstel. Sommige mensen lijken er uisluitend

Nadere informatie

OBSERVATIEFOCUS Oordeel observator

OBSERVATIEFOCUS Oordeel observator OBSERVATIEFOCUS Oordeel observator. Structuur gesprek 6. Specifieke modellen. Non-verbale. Informeren. Emoties hanteren. Verbale Geef een globaal oordeel over elke dimensie op een -puntenschaal waarbij

Nadere informatie

IJSHOCKEY SPORTLEIDER 1

IJSHOCKEY SPORTLEIDER 1 BELANG VAN COMMUNICATIE Alles wat u doet als teambegeleider/sportleider gebeurt via communicatie, zoals het motiveren van spelers, het luisteren naar spelers, het oplossen van de problemen in het team,

Nadere informatie

Museum De Buitenplaats Kijken is een kunst

Museum De Buitenplaats Kijken is een kunst Museum De Buitenplaats Kijken is een kunst Groep 5 Les 1 Ik en mijn selfie Les 1 Ik en mijn selfie Samenvatting van de les De kinderen kijken naar een selectie portretten waaronder selfies. Ze analyseren

Nadere informatie

Beurstraining Starting Smart Together

Beurstraining Starting Smart Together Beurstraining Starting Smart Together Essent ia l Toget her Ivar van Asten Ondernemerscoach Organisator en inspirator Spreker en dagvoorzitter Teamontwikkelaar Ervaringsgerichte trainer Legger van verbindingen

Nadere informatie

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden.

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden. Actief luisteren Om effectief te kunnen communiceren en de boodschap van een ander goed te begrijpen, is het belangrijk om de essentie te achterhalen. Je bent geneigd te denken dat je een ander wel begrijpt,

Nadere informatie

lesmateriaal Taalkrant

lesmateriaal Taalkrant lesmateriaal Taalkrant Toelichting Navolgend vindt u een plan van aanpak en 12 werkbladen voor het maken van de Taalkrant in de klas, behorende bij het project Taalplezier van Stichting Wereldleren. De

Nadere informatie

ADHD en lessen sociale competentie

ADHD en lessen sociale competentie ADHD en lessen sociale competentie Geeft u lessen sociale competentie én heeft u een of meer kinderen met ADHD in de klas, dan kunt u hier lezen waar deze leerlingen tegen aan kunnen lopen en hoe u hier

Nadere informatie

Mediatraining ACADEMIE. www.pgosupport.nl

Mediatraining ACADEMIE. www.pgosupport.nl Mediatraining ACADEMIE ACADEMIE CONSULT WEB Over PGOsupport PGOsupport is een onafhankelijke netwerkorganisatie, die haar diensten aanbiedt aan alle pgo-organisaties. PGOsupport is hèt bureau voor versterking

Nadere informatie

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Werken in driehoeken is een wijze van samenwerking die in elke organisatie, projectteam en netwerk mogelijk is. Het maakt dat we kunnen werken vanuit een heldere

Nadere informatie

OPDRACHTEN BIJ THEMA 9 FEEDBACK

OPDRACHTEN BIJ THEMA 9 FEEDBACK OPDRACHTEN BIJ THEMA 9 FEEDBACK Van positieve feedback leer ik niets. INLEIDING Feedback geven en ontvangen moet je eerst oefenen en dan toepassen. In de opdrachten hieronder ga je ermee aan de slag. Doelstellingen

Nadere informatie

MONDELINGE PRESENTATIE

MONDELINGE PRESENTATIE MONDELINGE PRESENTATIE Zowel tijdens je opleiding als in je toekomstige beroepspraktijk zul je mondelinge presentaties voor een groep mensen moeten geven. Voor veel mensen is dat behoorlijk spannend. Dat

Nadere informatie

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren BEGRIJP JE WAT IK ZEG? Over communicatie, luisteren en vooroordelen Situering Om op een zinvolle manier met elkaar te communiceren, heb je veel vaardigheden nodig. De doelstellingen van deze trainingsachtige

Nadere informatie

1. Niet-selectieve luistervaardigheden Je volgt de verteller en je oefent geen/weinig invloed uit op het gesprek

1. Niet-selectieve luistervaardigheden Je volgt de verteller en je oefent geen/weinig invloed uit op het gesprek Hoodstuk 1 Luistervaardigheden 1. Niet-selectieve luistervaardigheden Je volgt de verteller en je oefent geen/weinig invloed uit op het gesprek Laten merken aan de verteller dat je aandachtig luisterd.

Nadere informatie

Stagetraining FORUM 3-4-2014

Stagetraining FORUM 3-4-2014 Stagetraining FORUM 3-4-2014 Inhoudsopgave Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen Praktische voorbereiding 4 Programma 5 Voorstellen & introductie 6 Inleiding 7 Elevator pitch 7 Introductie

Nadere informatie

Overtuigend en Ontspannen Presenteren

Overtuigend en Ontspannen Presenteren Overtuigend en Ontspannen Presenteren 24 november2015 Jullie doelen? Training Presenteren Minder zenuwen bij presentaties Makkelijker contact met het publiek Wat wél en beter niet te zeggen Meer JA s van

Nadere informatie

Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A

Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Thema 12: Het vinden van werk Praktijkkern c: Kiezen en solliciteren naar passende stageplek Thema Praktijkkern 12. Het vinden

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

Personal Branding voor Ingenieurs

Personal Branding voor Ingenieurs Personal Branding voor Ingenieurs 8 juni 2012 Lustrumsymposium Jullie doelen - succesvolle loopbaan - een baan vinden - de allerbeste zijn? - Saskia Slotboom 2012 2 Personal Branding Tools en praktische

Nadere informatie

Nederlands in Uitvoering

Nederlands in Uitvoering Nederlands in Uitvoering Een leefbare school Een presentatie houden Enge plekken Zijn er bij jullie op school of in de buurt enge of lelijke plekken? Plekken die slecht verlicht zijn, of slecht onderhouden

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Workshops. Wie ben ik, wat voel ik, wat kan ik. Ontworpen door: SJOKA

Workshops. Wie ben ik, wat voel ik, wat kan ik. Ontworpen door: SJOKA Workshops Wie ben ik, wat voel ik, wat kan ik Ontworpen door: SJOKA Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Verkorte weergave workshop 1, 2 en 3... 3 Workshop 1 Wie ben ik... 4 Workshop 2 Wat voel ik... 10 Workshop

Nadere informatie

Reflectie gespreksvaardigheden. Gespreksvaardigheden dhr. H.J.J. Korte VD-A240-11 Liza Kester 12003107 Voeding en Diëtetiek 1C1 28 januari 2013

Reflectie gespreksvaardigheden. Gespreksvaardigheden dhr. H.J.J. Korte VD-A240-11 Liza Kester 12003107 Voeding en Diëtetiek 1C1 28 januari 2013 Reflectie gespreksvaardigheden Gespreksvaardigheden dhr. H.J.J. Korte VD-A240-11 Liza Kester 12003107 Voeding en Diëtetiek 1C1 28 januari 2013 Inleiding Tijdens periode twee van blok één zijn er vier lessen

Nadere informatie

Mediatraining ACADEMIE. www.pgosupport.nl

Mediatraining ACADEMIE. www.pgosupport.nl Mediatraining ACADEMIE ACADEMIE CONSULT WEB Over PGOsupport PGOsupport is een onafhankelijke netwerkorganisatie, die haar diensten aanbiedt aan alle pgo-organisaties. PGOsupport is hèt bureau voor versterking

Nadere informatie

september 2013 Huygens College Kernuur Leesles Muziek Engels Dans PROJECT TITEL Werkboek First ID

september 2013 Huygens College Kernuur Leesles Muziek Engels Dans PROJECT TITEL Werkboek First ID september 2013 Huygens College Kernuur NAAM JAAR KLAS VAK PROJECT TITEL Leesles Muziek Engels Dans Werkboek First ID Inhoud Werkboek First ID 4 Het gebruik van de Powerpoint 7 Instructie voor het gebruik

Nadere informatie

SO8. Leerwerk centrum. oefening in informatie inwinnen naar aanleiding van. doel informatie inwinnen na. een afwijzing. De afwijzing.

SO8. Leerwerk centrum. oefening in informatie inwinnen naar aanleiding van. doel informatie inwinnen na. een afwijzing. De afwijzing. De voorbereiding het goed voorbereiden van een sollicitatiegesprek De reis en reistijd plannen Wat is belangrijk op de dag van de sollicitatie? Waarom is dat belangrijk? Waarom is het prettig om op tijd

Nadere informatie

Een bespreking voorbereiden, notuleren en voorzitten

Een bespreking voorbereiden, notuleren en voorzitten OPDRACHTFORMULIER Een bespreking voorbereiden, notuleren en voorzitten Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met een medestudent

Nadere informatie

Communicatie en de (G)MR Cursus medezeggenschap

Communicatie en de (G)MR Cursus medezeggenschap Communicatie en de (G)MR Cursus medezeggenschap Taak (G)MR De MR heeft tot taak het bevorderen van openheid en onderling overleg in de school (art 7, lid 1 Wms). Communicatie De MR of GMR (art 7, lid 3

Nadere informatie

Thema 7 Activiteit 5. medelln. en leerkracht

Thema 7 Activiteit 5. medelln. en leerkracht De leerlingen ontwerpen hun vlag op een los blad. 3 de leerjaar : Overzicht lesverloop 50 1 De leerlingen ontwerpen een persoonlijke piratenvlag. Ze stellen hun vlag voor aan hun medeleerlingen in een

Nadere informatie

Plan van aanpak horizon verbreden Zuid-Afrika

Plan van aanpak horizon verbreden Zuid-Afrika Plan van aanpak horizon verbreden Zuid-Afrika Welk gebied heb je gekozen? Het gekozen thema voor horizon verbreden is Zuid-Afrika. Ik ben zelf 4 keer in Zuid-Afrika geweest voor vrijwilligerswerk en ga

Nadere informatie

SPELVARIANTEN. Bonus: Ondertussen oefen je met het geven en ontvangen van feedback en bouw je aan het vertrouwen in jouw team.

SPELVARIANTEN. Bonus: Ondertussen oefen je met het geven en ontvangen van feedback en bouw je aan het vertrouwen in jouw team. SPELVARIANTEN Wil jij weten waar je in jouw huidige werk goed in bent? Hoe jij communiceert en je gedraagt en vooral hoe de ander dat ziet? En wil jij dit graag uitwisselen met je teamgenoten zodat jullie

Nadere informatie

1 Kies je onderwerp Samen met je buurman of buurvrouw. Ons onderwerp: Voorbeeld: Michael Jackson was de beste artiest ooit! Nu jullie!

1 Kies je onderwerp Samen met je buurman of buurvrouw. Ons onderwerp: Voorbeeld: Michael Jackson was de beste artiest ooit! Nu jullie! Na deze les kun je presenteren in vijf stappen: 1. Kies een onderwerp 2. Bedenk een goede opbouw 3. Verzamel informatie 4. Oefen je presentatie 5. Presenteren maar! 8 Vertel je verhaal Regelmatig moet

Nadere informatie

Nederlands in Uitvoering

Nederlands in Uitvoering Nederlands in Uitvoering Leerjaar 2 Een leefbare school Een presentatie houden Algemene modulegegevens Leerjaar: 2 Taaltaak: Een mondelinge presentatie houden Thema: Een leefbare omgeving (sectorthema

Nadere informatie

Vooroordelen, waar komen die vandaan?

Vooroordelen, waar komen die vandaan? HANDLEIDING Vooroordelen, waar komen die vandaan? Korte omschrijving werkvorm Vooroordelen, iedereen heeft ze, maar waarom eigenlijk? En wanneer is het erg, wanneer heb jij of hebben anderen er last van?

Nadere informatie

werken aan leren leren

werken aan leren leren Opbrengstgericht werken aan leren leren werkvormen leren leren CED-Groep en Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs LECSO Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht

Nadere informatie

Cursus werkbegeleiding

Cursus werkbegeleiding Cursus werkbegeleiding Naam: Joyce Stuijt Studentnr: 500635116 Klas: 3IKZ1 Opleiding: 3 e jaar HBO-V Studiedeelnummer: 3512TRWBOP Studieonderdeel: Cursus werkbegeleiding Aantal woorden: 1800 Docent: Y.

Nadere informatie