PROBLEEMGEBIED ETEN EN DRINKEN. ZORGPLANNEN INDELING SENSOMOTORIEK Mond Hoofd / Romp Arm / Hand Cognitief

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "PROBLEEMGEBIED ETEN EN DRINKEN. ZORGPLANNEN INDELING SENSOMOTORIEK Mond Hoofd / Romp Arm / Hand Cognitief"

Transcriptie

1 INHOUD ZORGPLANNEN INDELING SENSOMOTORIEK Mond Hoofd / Romp Arm / Hand Cognitief INTERVENTIEBESCHRIJVINGEN Eten en drinken met mondcontrole met veel facilitatie Eten en drinken met mondcontrole met gemiddelde facilitatie Meesturen

2 MOND Sensomotorisch - tonus 1 ja nee? P krijgt voldoende vocht / voeding. LO: Geef mondbehandeling en of tonusregulatietherapie volgens NDT. P slikt niet of verslikt zich. P kan speeksel wegslikken. LO-VP: Zorg voor een goede houding. P krijgt onvoldoende vocht. De mond is schoon. Faciliteer het slikken. Mond wordt onvoldoende gereinigd. Overleg voor sondevoeding. VP: Zorg voor mondhygiëne met mondcontrole. 2 ja nee? De mond is schoon. LO: Geef tonusregulatietherapie volgens NDT. P kan speeksel niet wegslikken De slikfunctie verbetert. LO-VP: Zorg voor een goede houding. door anotonie. VP: Zorg voor mondhygiëne met mondcontrole. 3 ja nee? De hoeveelheid en taaiheid van het LO: Geef tonusregulatietherapie volgens NDT. P kan speeksel niet wegslikken slijm blijven beperkt. LO-VP: Stimuleer het slikken. door hypotonie / hypertonie. P kan slikken. Zorg voor een mondsluiting. De mond is schoon. Zorg voor een goede houding. VP: Vermijd melkproducten. Zorg voor mondhygiëne, eventueel met mondcontrole.

3 MOND Sensomotorisch - tonus 4 ja nee? P kan veilig slikken. LO: Geef mondmotorische oefeningen volgens NDT. P heeft kans op verslikken door Geef uitleg met betrekking tot de slikactie onvoldoende controle over de en oefen deze. mondbewegingen en het slikken. Pas zo nodig beker en of bestek aan. LO-VP: Zorg voor een goede houding. VP: Reik dik vloeibare c.q. dun vloeibare voeding aan ( op mondhoogte ) met indien nodig mondcontrole. Vermijd voeding met dubbele consistentie. 5 ja nee? P verliest geen voedsel uit de mond LO: Geef tonusregulatietherapie volgens NDT. P verliest voeding en of speeksel P kan lippen sluiten. LO-VP: Zorg voor een goede houding en besteed extra aandacht uit de mond door facialisparese. aan de juiste hoofdhouding. Geef mondcontrole. Dep de mond schoon ( niet vegen ). 6 ja nee? De tonus van de wang / tong verbetert. LO: Geef tonusregulatietherapie volgens NDT. P kan etensresten niet uit de wang De mond is schoon na het eten. LO-VP: Zorg voor een goede houding. verwijderen door hypotonie van de Geef mondcontrole tijdens het eten. wang / tong. VP: Inspecteer de mond. Zorg voor mondhygiëne met mondcontrole.

4 MOND Sensomotorisch - tonus 7 ja nee? P kan gemalen voedsel eten c.q. kan LO: Geef tonusregulatietherapie volgens NDT. P heeft onvoldoende kracht om te normale voeding eten. LO-VP: Zorg voor een goede houding. kauwen en te slikken P kan dunne dranken drinken. Geef mondcontrole. Geef zonodig sondevoeding MOND Sensomotorisch - sensibiliteit 8 ja nee? P neemt de temperatuur en de LO: Geef mondbehandeling volgens NDT. P heeft kans op verslikken, letsel en constitentie van de voeding goed waar. VP: Let op temperatuur van de aangeboden voeding. tonusdyregulatie door onvoldoende De mondslijmvliezen blijven intact. Vermijd voeding met dubbele consistentie. waarneming van de temperatuur van P verslikt zich niet. Zorg voor mondhygiëne eventueel met mondcontrole. de voeding en of van de consistentie. Tonus blijft normaal. 9 ja nee? Sensibiliteit in de mond verbetert. LO: Geef mondbehandeling volgens NDT. P heeft kans op letsel doordat hij niet Mondslijmvliezen blijven intact. LO-VP: Geef mondcontrole met grote voorzichtigheid ten aanzien voelt dat hij op de wang bijt. van de wang. Vraag extra aandacht van de patiënt aan de aangedane wang. Inspecteer regelmatig de mondslijmvliezen. Zorg voor mondhygiëne eventueel met mondcontrole.

5 MOND Sensomotorisch - sensibiliteit 10 ja nee? Sensibiliteit in de mond verbetert. LO: Geef mondbehandeling volgens NDT. P heeft kans op ( achteraf ) Mond is schoon na eten en drinken. VP: Stimuleer het twee maal slikken. verslikken door achtergebleven etens- P aspirteert niet. Inspecteer de mond. resten / speeksel die hij niet voelt. Zorg voor mondhygiëne eventueel met mondcontrole. 11 ja nee? P verslikt zich niet. VP: Vermijd zure producten. P heeft kans op verslikken door overprikkeling door zure produkten. 12 ja nee? Sensibiliteit verbetert. LO: Geef mondbehandeling volgens NDT. P kan de voeding niet in de mond P krijgt voldoende voeding. LO-VP: Overleg over het geven van sondevoeding of aangepaste verdragen door hypersensibiliteit, voeding en over het langzaam uitbreiden van aangepaste krijgt te weinig voeding. voeding.

6 HOOFD / ROMP Sensomotorisch - tonus 13 ja nee? Hoofd en rompbalans verbeteren. FT: Stimuleer hoofd - en rompbalans. P kan de voeding niet naar de P krijgt voldoende vocht / voeding. ET: Train hoofd - rompbalans d.m.v. activiteiten. mond transporteren door ontbreken VP: Zorg voor een goede zithouding. van hoofd- en of rompbalans Geef volledige hulp en reik de voeding aan via de middellijn en op mondhoogte. 14 ja nee? P kan met behoud van hoofd FT: Stimuleer hoofd- en rompbalans. P kan bij het eten en drinken niet - rompbalansde voeding naar de ET: Train hoofd - rompbalans d.m.v. activiteiten. blijven zitten door onvoldoende mond brengen. VP: Zorg voor een goede zithouding. hoofd - rompbalans Reik de voeding aan via de middellijn en op mondhoogte. Bouw de hulp bij het naar de mond brengen van de voeding af op geleide van de hoofd - rompbalans. 15 ja nee? P behoudt de juiste hoofdhouding tijdens FT: Stimuleer hoofd- en rompbalans. P kan de hoofdbalans biet handhaven het eten en drinken. ET: Train hoofd - rompbalans d.m.v. activiteiten. VP: Zorg voor een goede zithouding. Geef mondcontrole met veel facilitatie, ga bij verbetering van de hoofdbalans over op mondcontrole met gemiddelde facilitatie.

7 ARM / HAND Sensomotorisch - tonus 16 ja nee? P kan zelfstandig eten en drinken, FT: Stimuleer selectieve arm-handbewegingen. P kan niet smeren, snijden en schakelt de aangedane arm-hand Onderhoud de mobiliteit. dergelijke in verband met atone optimaal in. ET: Train het smeren, snijden enz. met optimale inschakeling arm-hand. van de aangedane arm-hand. 17 ja nee? P heeft voldoende arm-handfunctie FT: Onderhoud de mobiliteit. P heeft onvoldoende arm-handfunctie om de aangedane arm-hand in te Oefen grof- en fijne motorische bewegingen. om te kunnen smeren, snijden e.d. schakelen bij het eten en drinken. FT-ET: Stimuleer selectief arm-handbewegingen m.b.t. smeren, snijden enz. FT-VP Zorg voor een goede zithouding. Train het eten en drinken, evt. met hulpmiddelen. VP: ET-VP: Train de aangeleerde namen. Zorg voor een goede zithouding. Overleg m.b.t. meesturen bij het snijden en smeren.

8 ARM / HAND 18 ja nee? P kan zelfstandig eten en drinken met FT: Inhibeer spastische patronen. P kan niet zelfstandig smeren, snijden normale tonus in de aangedane Onderhoud de mobiliteit. e.d. door tonusdysregulatie in de arm-hand. Stimuleer selectief bewegen m.b.t. smeren, snijden. aangedane arm-hand ET: Train arm-handfunctie. ET-VP: Train het eten en drinken met normale inschakeling van de aangedane arm-hand. Zorg voor een goede zithouding. Overleg m.b.t. meesturen en het gebruik van hulpmiddelen ARM / HAND Sensomotorisch - tonus Sensomotorisch -sensibiliteit 19 ja nee? Sensibiliteit van de hand verbetert. FT: Geef veel en zo divers mogelijke sensorische infromatie. P kan bestek-beker niet (goed) P kan bestek e.d. hanteren. Geef verbale feedback. hanteren door gestoorde sensibiliteit. schakelen bij het eten en drinken. ET: Train de sensibiliteit m.b.v. verschillende materialen. ET-VP Geef verbale begeleiding en of stuur mee bij het eten en drinken,. Stimuleer visuele controle. Overleg m.b.t. het gebruik van hulpmiddelen zoals aangepaste bestek - beker.

9 ARM / HAND Sensomotorisch - sensibiliteit 20 ja nee? P voelt en betrekt de aangedane FT: Geef veel en zo divers mogelijke sensorische P schakelt de aangedane arm-hand bij de handeling. ( proprioceptieve ) informatie; geef verbale arm-hand niet in door gestoorde feedback. dieptesensibiliteit. ET: Train de propriocepsis. Pas eventueel PNF-principes (verschillende stimulatietechnieken ) toe. ET-VP: Geef verbale begeleiding en of stuur mee bij het eten en drinken. Stimuleer visuele controle. Overleg m.b.t. het gebruik van hulpmiddelen zoals aangepast bestek - beker.

10 COGNITIEF Waarneming 21 ja nee? P heeft een goede uitgangshouding om. FT: Stimuleer een goede zit. P pusht, waardoor er een verkeerde te kunnen eten en drinken. Geef verbale feedback. eten en drinken. ET: Train rompfunctie en zithouding tijdens activiteiten. AL: Stimuleer goede zithouding. Geef veel input via de aangedane zijde. LO-VP: Geef zonodig mondcontrole m.b.t. correcte hoofdhouding. 22 ja nee? P kan verslikken voorkomen door zelf FT: Stimuleer een goede stand van het hoofd. P heeft verhoogde verslikkans door de juiste positie van het hoofd aan te Geef verbale feedback. voorkeurstand van het hoofd nemen tijdens het eten en drinken. Onderhoud de mobiliteit. naar de niet aangedane zijde AL: Stimuleer goede zithouding. LO/VP: Geef zonodig mondcontrole. 23 ja nee? P is zich bewust van de aangedane arm ET: Train het gebruik van de aangedane arm-hand, P schakelt de aangedane arm-hand -hand en betrekt deze bij de eventueel m.b.v. tactiel kinesthetische begeleiding; niet in door neglect. handelingen, afhankelijk van het pas dit toe bij eten en drinken. sensomotorisch niveau AL: Stimuleer het gebruik van de aangedane arm/hand. Leer P zorg dragen voor de aangedane arm/hand. VP: Geef verbale begeleiding en stuur zo nodig mee bij het eten en drinken.

11 COGNITIEF Waarneming 24 ja nee? P gebruikt het juiste bestek in VP: Beperk het bestek tot het op dat moment noodzakelijke. P maakt een verkeerde keuze uit te kunnen eten en drinken. Bied het bestek aan met vaste structuur. het bestek omdat de voorwerpen niet relatie tot de voeding. Geef verbale instructie en/of stuur mee bij herkend worden. het maken van de keuze. COGNITIEF Praxis 25 ja nee? P kan kauwen/slikken. LO: Geef orale oefeningen. P weet niet hoe te kauwen en/of A-/dyspraxie vermindert. LO/VP: Vermijd teveel aandacht voor het kauwen/slikken. te slikken. Doe beroep op normale motoriek. Geef normaal bestek, geen aanpassingen. Appelleer aan automatisme. 26 ja nee? P weet bestek/beker juist te hanteren. ET: Train het hanteren van bestek/beker. P weet niet hoe het bestek- -hand en betrekt deze bij de ET/VP: Overleg m.b.t. de meest geschikte cognitieve de beker te hanteren. handelingen, afhankelijk van het behandelstrategie. sensomotorisch niveau Geef verbale begeleiding en/of stuur mee bij het hanteren van normaal bestek/beker. Appelleer aan automatisme.

12 COGNITIEF Praxis 27 ja nee? P eet in de juiste volgorde. VP: Bied de maaltijd per gang aan. P weet de maaltijd niet in de juiste Geef verbale begeleiding en/of stuur mee bij volgorde te eten. het selecteren van de volgende gang.

Door medicijnen Deze kunnen bijvoorbeeld sufheid, verminderde spierkracht of een droge mond veroorzaken.

Door medicijnen Deze kunnen bijvoorbeeld sufheid, verminderde spierkracht of een droge mond veroorzaken. Slikstoornissen 2 Deze folder is bedoeld voor patiënten met slikproblemen en hun omgeving. Er wordt uitleg gegeven over hoe het komt dat iemand zich verslikt. Ook wordt aangegeven wat de risico s zijn

Nadere informatie

Stoornissen van het bewegingssysteem Bradykinesie Trager / kleinere bewegingsuitslag Verstoring in de timing Hypokinesie Minder automatische

Stoornissen van het bewegingssysteem Bradykinesie Trager / kleinere bewegingsuitslag Verstoring in de timing Hypokinesie Minder automatische Stoornissen van het bewegingssysteem Bradykinesie Trager / kleinere bewegingsuitslag Verstoring in de timing Hypokinesie Minder automatische bewegingen Akinesie Bevriezen Rigiditeit Verhoogde spiertonus,

Nadere informatie

Parkinsoncafe Breda 27-09-2013

Parkinsoncafe Breda 27-09-2013 Parkinsoncafe Breda 27-09-2013 Stoornissen van het bewegingssysteem Bradykinesie Trager / kleinere bewegingsuitslag Verstoring in de timing Hypokinesie Minder automatische bewegingen Akinesie Bevriezen

Nadere informatie

Begeleiden van een zorgvrager met eten en drinken

Begeleiden van een zorgvrager met eten en drinken 1 1 1 1 1 0 1 0 1 0 1 0 OPDRACHTFORMULIER Begeleiden van een zorgvrager met eten en drinken Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek

Nadere informatie

3. De aanzet tot de slikbeweging vindt plaats en het voedsel komt in de keel. 4. De slokdarm verplaatst het voedsel in de richting van de maag.

3. De aanzet tot de slikbeweging vindt plaats en het voedsel komt in de keel. 4. De slokdarm verplaatst het voedsel in de richting van de maag. Slikproblemen SLIKPROBLEMEN Deze folder is bedoeld voor iedereen die te maken heeft met mensen met slikstoornissen, maar ook voor patiënten die problemen hebben met slikken. In deze folder wordt uitgelegd

Nadere informatie

1. Voorbereidende fase In deze fase vindt het afhappen, kauwen en het verzamelen van het voedsel op de tong plaats.

1. Voorbereidende fase In deze fase vindt het afhappen, kauwen en het verzamelen van het voedsel op de tong plaats. Slikproblemen Eten en drinken Bij normaal eten en drinken is er een hechte samenwerking tussen mond, keel, strottenhoofd en slokdarm. Het slikproces kan globaal in 4 fasen verdeeld worden: 1. Voorbereidende

Nadere informatie

Hoe verloopt het slikproces?

Hoe verloopt het slikproces? Slikproblemen Inleiding Tijdens uw ziekenhuisopname heeft u problemen met kauwen en/of slikken gekregen. Daarom is de logopedist ingeschakeld. Zij heeft u uitleg en tips gegeven. In deze folder kunt u

Nadere informatie

Cerebrale parese bij volwassenen. Evaluatie en revalidatie

Cerebrale parese bij volwassenen. Evaluatie en revalidatie Cerebrale parese bij volwassenen Evaluatie en revalidatie Definitie CP. «Cerebrale Parese (Cerebral Palsy in het Engels) is een internationaal gebruikte term, waarvan de afbakening en definitie talrijke

Nadere informatie

Logopedie na een beroerte

Logopedie na een beroerte Logopedie na een beroerte Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2011 pavo 0473 Inleiding Veel mensen hebben na een beroerte problemen met praten of slikken. De neuroloog regelt dat u hiervoor naar de logopedist

Nadere informatie

Slikstoornissen bij een beroerte

Slikstoornissen bij een beroerte Patiënteninformatie Slikstoornissen bij een beroerte Informatie voor patiënten en familie Slikstoornissen bij een beroerte Informatie voor patiënten en familie. U bent (of uw familielid is) opgenomen

Nadere informatie

Slikproblemen. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Slikproblemen. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Slikproblemen In deze folder krijgt u uitleg over de oorzaak van slikproblemen, hoe u verslikken kunt herkennen en de risico s van verslikken. Ook wordt besproken welke behandelmogelijkheden er zijn en

Nadere informatie

Slikproblemen bij NMA/ALS. Nicole Frielink, logopedist

Slikproblemen bij NMA/ALS. Nicole Frielink, logopedist Slikproblemen bij NMA/ALS Nicole Frielink, logopedist Inhoud Normale slik Slikproblemen en beïnvloedende factoren Specifieke slikproblemen bij NMA/ALS Rol logopedist Slikken: Het geheel van gedrags-, sensorische

Nadere informatie

Hulp bieden bij eten en drinken bij platligging of halfzittende houding

Hulp bieden bij eten en drinken bij platligging of halfzittende houding OPDRACHTFORMULIER Hulp bieden bij eten en drinken bij platligging of halfzittende houding Naam student: Datum: Voordat je gaat oefenen 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen

Nadere informatie

Dysfagie. Logopedie. Beter voor elkaar

Dysfagie. Logopedie. Beter voor elkaar Dysfagie Logopedie Beter voor elkaar 2 Dysfagie Deze folder geeft u uitleg over slikproblemen en hoe u deze zoveel mogelijk kunt voorkomen. De informatie is ook nuttig voor uw omgeving. Laat uw naasten

Nadere informatie

Informatiebrochure Dysfagie. UZ Leuven 1

Informatiebrochure Dysfagie. UZ Leuven 1 Informatiebrochure Dysfagie UZ Leuven 1 Beste familie, deze informatiebrochure bieden wij u aan naar aanleiding van de spraak-, taal - en/of slikproblemen die uw familielid momenteel ondervindt. In deze

Nadere informatie

Adviezen bij slikproblemen

Adviezen bij slikproblemen Adviezen bij slikproblemen 2 Inleiding In deze folder vindt u adviezen die u kunnen helpen het slikken zo makkelijk mogelijk te maken. Houding - Zorg dat u goed rechtop op de stoel zit. - Zorg ervoor dat

Nadere informatie

LOGOPEDIE. Slikproblemen. Bij opgenomen patiënten

LOGOPEDIE. Slikproblemen. Bij opgenomen patiënten LOGOPEDIE Slikproblemen Bij opgenomen patiënten Slikproblemen Omdat u problemen hebt met slikken, krijgt u aangepast eten en/of drinken. Uw logopedist adviseert u daarover het volgende: Overleg altijd

Nadere informatie

Gezonde en aangepaste voeding bij het ouder worden. Kimberly Feys Diëtiste Liesbeth De Meyer Logopediste

Gezonde en aangepaste voeding bij het ouder worden. Kimberly Feys Diëtiste Liesbeth De Meyer Logopediste Gezonde en aangepaste voeding bij het ouder worden Kimberly Feys Diëtiste Liesbeth De Meyer Logopediste Als alles goed gaat Gezonde voeding Gezond kauw- en slikpatroon Gezonde voeding Voedingsdriehoek

Nadere informatie

Richtlijn voor de logopedische behandeling van mensen met Amyotrofische lateraal Sclerose

Richtlijn voor de logopedische behandeling van mensen met Amyotrofische lateraal Sclerose Richtlijn voor de logopedische behandeling van mensen met Amyotrofische lateraal Sclerose Inhoudsopgave Inleiding 3 Indeling - geen klachten 4 - lichte klachten 4 - matige klachten 4 - ernstige klachten

Nadere informatie

Voeding bij chronische longziekten

Voeding bij chronische longziekten Voeding bij chronische longziekten Voeding bij chronische longziekten Goede lichamelijke conditie Veel mensen met chronische longziekten (ook wel COPD genoemd) hebben voortdurend last van hun aandoening.

Nadere informatie

Aangepaste Vanderbilt Hoofd-halstumoren klachtenlijst-50v.2.0 Modified Vanderbilt Head and Neck Cancer Symptom Survey-50v.2.0)

Aangepaste Vanderbilt Hoofd-halstumoren klachtenlijst-50v.2.0 Modified Vanderbilt Head and Neck Cancer Symptom Survey-50v.2.0) Aangepaste Vanderbilt Hoofd-halstumoren klachtenlijst-50v.2.0 Modified Vanderbilt Head and Neck Cancer Symptom Survey-50v.2.0) Modified VHNSS-50v.2.0 (NL versie 1.0+) Wij stellen u achtereenvolgens vragen

Nadere informatie

> Dysfagie (slikstoornissen)

> Dysfagie (slikstoornissen) www.azstlucas.be > Dienst logopedie 2 1. Wat is dysfagie? 3 2. Wat is een normaal slikproces? 4 3. Wat zijn de voornaamste oorzaken van een slikprobleem? 5 4. Overzicht van frequent voorkomende problemen

Nadere informatie

1 Wat is dysfagie?... 2. 2 Kenmerken van dysfagie... 3. 3 Gevolgen van dysfagie... 3. 4 Behandeling van dysfagie... 4

1 Wat is dysfagie?... 2. 2 Kenmerken van dysfagie... 3. 3 Gevolgen van dysfagie... 3. 4 Behandeling van dysfagie... 4 Dysfagie Logopedie Inhoudsopgave 1 Wat is dysfagie?... 2 2 Kenmerken van dysfagie... 3 3 Gevolgen van dysfagie... 3 4 Behandeling van dysfagie... 4 5 Tips tijdens het eten en drinken... 5 1 Wat is dysfagie?

Nadere informatie

SLIKSTOORNISSEN DYSFAGIE. - Patiëntinformatie -

SLIKSTOORNISSEN DYSFAGIE. - Patiëntinformatie - SLIKSTOORNISSEN DYSFAGIE - Patiëntinformatie - Inleiding Beste patiënt, beste familieleden, Deze brochure bieden we u aan omdat u of uw familielid problemen ondervindt bij het slikken. Deze brochure is

Nadere informatie

Slikstoornissen. Preventie

Slikstoornissen. Preventie Slikstoornissen Preventie Mensen slikken 800 tot 2400 keer per dag zonder hier bij na te denken. Het is pas wanneer een probleem in dit proces ontstaat dat we ons bewust worden van de negatieve impact

Nadere informatie

Een zorgvrager hulp bieden tijdens het eten en drinken

Een zorgvrager hulp bieden tijdens het eten en drinken OPDRACHTFORMULIER Een zorgvrager hulp bieden tijdens het eten en drinken Naam student: Datum: Voordat je gaat oefenen 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen.

Nadere informatie

PATIËNTENINFORMATIE. LOGOPEDIE BIJ SLIKPROBLEMEN Dysfagie en Aerofagie

PATIËNTENINFORMATIE. LOGOPEDIE BIJ SLIKPROBLEMEN Dysfagie en Aerofagie PATIËNTENINFORMATIE LOGOPEDIE BIJ SLIKPROBLEMEN Dysfagie en Aerofagie 2 LOGOPEDIE BIJ SLIKPROBLEMEN Dysfagie en Aerofagie Algemeen Door middel van deze informatiefolder wil Maasstad Ziekenhuis u informeren

Nadere informatie

Over slikken... en verslikken WELKOM BIJ HET H. HARTZIEKENHUIS MOL

Over slikken... en verslikken WELKOM BIJ HET H. HARTZIEKENHUIS MOL Over slikken... en verslikken WELKOM BIJ HET H. HARTZIEKENHUIS MOL 1 2 OVER SLIKKEN... EN VERSLIKKEN INHOUD Voorwoord 4 Normale slikfunctie 5 Slikproblemen (= dysfagie) 6 Oorzaken 6 Gevolgen 7 Behandeling

Nadere informatie

Als eten een opgave wordt..

Als eten een opgave wordt.. Als eten een opgave wordt.. Bent u onbedoeld afgevallen of geniet u niet meer van het eten zoals vroeger? Duurt het eten steeds langer en wordt het wegslikken van vlees een hele klus? Ervaart u (samen)

Nadere informatie

Afasie. Doel voorlichting. Voorbeeld 2. Voorbeeld 1. Inhoud 9-10-2013. Voorlichting RST Zorgverleners. Spraak- en taalproblemen bij ouderen

Afasie. Doel voorlichting. Voorbeeld 2. Voorbeeld 1. Inhoud 9-10-2013. Voorlichting RST Zorgverleners. Spraak- en taalproblemen bij ouderen Voorlichting RST Zorgverleners Inhoud Spraak- en taalproblemen bij ouderen Afasie Dysartrie Verbale apraxie Dysfagie Datum, Instelling Plaats Door Baukje Dijk, logopedist Doel voorlichting Na deze bijeenkomst

Nadere informatie

Leefregels na verwijderen (rest)gebit.

Leefregels na verwijderen (rest)gebit. Leefregels na verwijderen (rest)gebit www.nwz.nl Inhoud De ingreep 3 Na de ingreep 3 Leefregels en instructies voor goed herstel 4 Complicaties 5 Aanpassen van de prothese 5 Uw vragen 6 Notites 6 2 In

Nadere informatie

VERPLEEGKUNDIGE OVERDRACHT PALLIATIEVE ZORG

VERPLEEGKUNDIGE OVERDRACHT PALLIATIEVE ZORG Naam : Geslacht m v Adres : Postcode + plaats : Geboortedatum : Geboorteplaats : Huisarts + telefoon huisarts : Verzekeringsnummer : VERPLEEGKUNDIGE OVERDRACHT PALLIATIEVE ZORG 1. Verzorging van het lichaam

Nadere informatie

mijn wetenschappelijke experimenten

mijn wetenschappelijke experimenten naam Datum werkblaadje 3 mijn wetenschappelijke experimenten het spijsverteringsstelsel werkblaadje 3 b experiment 1: het SpeekSel citroensap of azijn onderzoeksvraag: water in de mond krijgen, bestaat

Nadere informatie

Cva: Herkennen en gepast reageren

Cva: Herkennen en gepast reageren Cva: Herkennen en gepast reageren Pacqueu Marijke: hoofdverpleegkundige sp neuro 1 op 6 mensen wereldwijd getroffen door een beroerte Beroerte is wereld de tweede meest voorkomende doodsoorzaak en het

Nadere informatie

SI bij SMs ontwikkeling

SI bij SMs ontwikkeling SI bij SMs ontwikkeling De zintuigen. 1) Ruiken, olfactorisch 2) Zien, visuele systeem 3) Horen, auditieve systeem 4) Proeven, gustatorisch 5) Voelen, tactiele systeem 6) Evenwichtorgaan, vestibulaire

Nadere informatie

Slikproblemen. Eenheid voor beroertezorg Neurologie. Verpleegeenheid 20 050 45 30 20

Slikproblemen. Eenheid voor beroertezorg Neurologie. Verpleegeenheid 20 050 45 30 20 Slikproblemen Eenheid voor beroertezorg Neurologie Verpleegeenheid 20 050 45 30 20 Waarom aandacht schenken aan een slikprobleem? Net zoals andere hersenfuncties bijvoorbeeld stappen, spreken, zien, )

Nadere informatie

Logopedie bij Multiple Sclerose (MS) Paramedische afdeling

Logopedie bij Multiple Sclerose (MS) Paramedische afdeling Logopedie bij Multiple Sclerose (MS) Paramedische afdeling Door Multiple Sclerose (MS) kunnen verschillende klachten ontstaan die het voor u moeilijker kunnen maken om u goed te uiten. Dit gebeurt bijvoorbeeld

Nadere informatie

Daarbij kan er sprake zijn van minder eten door bijvoorbeeld: toenemende vermoeidheid; kortademigheid; minder beweging; angst; depressie.

Daarbij kan er sprake zijn van minder eten door bijvoorbeeld: toenemende vermoeidheid; kortademigheid; minder beweging; angst; depressie. Voeding bij COPD Inleiding Een gezond, afwisselend eetpatroon is voor iedereen goed. Voedsel is immers de brandstof van ons lichaam. Klachten als kortademigheid, vermoeidheid en hoesten kunnen uw lichamelijke

Nadere informatie

Moeite met slikken van medicijnen

Moeite met slikken van medicijnen 400047 Moeite met slikken van geneesmiddelen_400003 Antibiotica 21-12-10 05:54 Pagina 4 Medicijnen: sommige medicijnen kunnen sufheid of een droge mond veroorzaken. Als iemand suf is, kan hij vergeten

Nadere informatie

Mmmmaaltijdzorg H E R L I N D E D E LY LO G O P E D I S T E V S P W, 1 9. 1 0. 2 0 1 5

Mmmmaaltijdzorg H E R L I N D E D E LY LO G O P E D I S T E V S P W, 1 9. 1 0. 2 0 1 5 Mmmmaaltijdzorg HERLINDE DELY LOGOPEDISTE VSPW, 19.10.2015 Overzicht Voorstelling Reflectie op maaltijd + oefening Belang van een goede maaltijd Kader = belangrijk voor Psychisch welbevinden Sociale functie

Nadere informatie

Slikproblemen bij volwassenen

Slikproblemen bij volwassenen Slikproblemen bij volwassenen Patiëntenvoorlichting alle aandacht Slikproblemen bij volwassenen Slikproblemen komen voor in alle leeftijdsgroepen. Deze folder gaat over de slikproblemen die bij volwassenen

Nadere informatie

Uw kind zelf sondevoeding geven in het ziekenhuis

Uw kind zelf sondevoeding geven in het ziekenhuis Kindergeneeskunde Uw kind zelf sondevoeding geven in het ziekenhuis i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Uw kind ligt in het ziekenhuis en krijgt sondevoeding toegediend. Onder bepaalde

Nadere informatie

van delen tot het geheel. Hij kan bijvoorbeeld zijn kleding binnenstebuiten aantrekken, of zijn kopje naast de tafel zetten.

van delen tot het geheel. Hij kan bijvoorbeeld zijn kleding binnenstebuiten aantrekken, of zijn kopje naast de tafel zetten. Afasie Als iemand een beroerte krijgt gebeurt dat bijna altijd plotseling. De schok is groot. Men heeft zich niet kunnen voorbereiden en men weet niet wat hen overkomt. Het dagelijkse leven wordt verstoord.

Nadere informatie

Kauw- en slikproblemen

Kauw- en slikproblemen Heeft u opmerkingen of suggesties i.v.m. deze brochure? Geef ons gerust een seintje! Kauw- en slikproblemen Dienst kwaliteit E-mail: info@jessazh.be Tel: 011 28 91 11 Jessa Ziekenhuis vzw Maatschappelijke

Nadere informatie

Ergotherapie bij Parkinsonpatiënten ALGEMENE AANDACHTSPUNTEN BIJ DE BEHANDELING

Ergotherapie bij Parkinsonpatiënten ALGEMENE AANDACHTSPUNTEN BIJ DE BEHANDELING Ergotherapie bij Parkinsonpatiënten ALGEMENE AANDACHTSPUNTEN BIJ DE BEHANDELING Observatie Beperkingen komen vaak voor bij volgende motorische activiteiten: Transfers Houding Reiken en grijpen Balans Stappen

Nadere informatie

Instructies voor het invullen van de SWAL-QoL (NL)-vragenlijst

Instructies voor het invullen van de SWAL-QoL (NL)-vragenlijst Instructies voor het invullen van de SWAL-QoL (NL)-vragenlijst Deze vragenlijst is ontwikkeld om te bepalen in welke mate uw slikprobleem invloed heeft op de kwaliteit van uw dagelijks leven. Neemt u rustig

Nadere informatie

GIRO 5057. Voor meer informatie:

GIRO 5057. Voor meer informatie: Deze brochure kwam tot stand met medewerking van Caroline Bruggeman, logopedist Nieuw Unicum (Zandvoort), en dr. S.T.F.M. Frequin, neuroloog St Antonius Ziekenhuis (Nieuwegein). Nationaal msfonds Voor

Nadere informatie

Zwangerschapsbraken. gevoelige slokdarm door het braken waardoor slikken moeizaam gaat

Zwangerschapsbraken. gevoelige slokdarm door het braken waardoor slikken moeizaam gaat Zwangerschapsbraken Zwangerschapsbraken wordt ook wel hyperemesis gravidarum genoemd. Het is een term die wordt gebruikt voor overmatig braken tijdens de eerste helft van de zwangerschap. Veel vrouwen

Nadere informatie

Open verbinding neus KAAKCHIRURGIE

Open verbinding neus KAAKCHIRURGIE KAAKCHIRURGIE Open verbinding neus Soms ontstaat er na het trekken van een tand of kies in de bovenkaak een gaatje in het kaakbot, omdat het kaakbot boven de wortels van de tanden en kiezen heel dun is

Nadere informatie

Voedingsadvies bij een Nissen fundoplicatie

Voedingsadvies bij een Nissen fundoplicatie Patiënteninformatie Voedingsadvies bij een Nissen fundoplicatie rkz.nl De chirurg schrijft u na de operatie een voedingsadvies voor. Hierbij mag u de eerste week alleen dik vloeibaar en gemalen eten, zoals

Nadere informatie

Uw kind zelf sondevoeding geven in het ziekenhuis

Uw kind zelf sondevoeding geven in het ziekenhuis Kindergeneeskunde Uw kind zelf sondevoeding geven in het ziekenhuis i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Uw kind ligt in het ziekenhuis en krijgt sondevoeding toegediend. Onder bepaalde

Nadere informatie

Slikproblemen. Informatiebrochure patiënten

Slikproblemen. Informatiebrochure patiënten Slikproblemen Informatiebrochure patiënten 1. Wat zijn slikproblemen...4 2. Hoe verloopt slikken...4 3. Wat is een slikprobleem...5 4. Hoe ontstaat een slikprobleem...5 5. Hoe slikproblemen verhelpen...5

Nadere informatie

Het voorkomen van verslikken

Het voorkomen van verslikken OPDRACHTFORMULIER Het voorkomen van verslikken Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent. 2

Nadere informatie

28-5-2013. Casus Geriatrische revalidatiezorg. Zorgpad CVA. Modules Vervolg casus. Caroline Meijer Specialist Ouderengeneeskunde

28-5-2013. Casus Geriatrische revalidatiezorg. Zorgpad CVA. Modules Vervolg casus. Caroline Meijer Specialist Ouderengeneeskunde Zorgpad CVA Caroline Meijer Specialist Ouderengeneeskunde Casus Geriatrische revalidatiezorg Zorgpad CVA Modules Vervolg casus 1 Mw Vogel 74 jaar VG: amaurosis fugax links (1997) recidiverende urineweginfecties

Nadere informatie

Slikproblemen. Patiënteninformatie

Slikproblemen. Patiënteninformatie Slikproblemen Patiënteninformatie Heilig Hart Ziekenhuis Leuven Brochure slikproblemen 2 1. Inhoudstafel 1. Inleiding... 5 2. Hoe verloopt het normale slikken?... 6 3. Slikproblemen... 7 3.1. Mogelijke

Nadere informatie

Leerniveau s en Trunk Control Test zie laatste blz.

Leerniveau s en Trunk Control Test zie laatste blz. Longstay N.P.I. Praktijk fotoboek Transfers Hiermee wordt bedoeld de verplaatsingen van de patiënt zowel in bed, rond bed, buiten bed zoals bad en auto. Er wordt steeds uitgegaan van de mate van stabiliteit

Nadere informatie

Kinderen. Rond de tafel. T +32(0) F +32(0) Campus Sint-Jan Schiepse bos 6. B 3600 Genk

Kinderen. Rond de tafel. T +32(0) F +32(0) Campus Sint-Jan Schiepse bos 6. B 3600 Genk Kinderen Rond de tafel T +32(0)89 32 50 50 F +32(0)89 32 79 00 info@zol.be Campus Sint-Jan Schiepse bos 6 B 3600 Genk Campus Sint-Barbara Bessemerstraat 478 B 3620 Lanaken Medisch Centrum André Dumont

Nadere informatie

Logopedie. Patiënteninformatie. Problemen met slikken. Slingeland Ziekenhuis

Logopedie. Patiënteninformatie. Problemen met slikken. Slingeland Ziekenhuis Logopedie Problemen met slikken i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Deze folder is bedoeld voor mensen met slikproblemen en voor hun familieleden. In deze folder leest u hoe het komt dat

Nadere informatie

Adviezen na een behandeling door de Mond-, Kaak- en Aangezichtschirurg (MKA-chirurg)

Adviezen na een behandeling door de Mond-, Kaak- en Aangezichtschirurg (MKA-chirurg) Adviezen na een behandeling door de Mond-, Kaak- en Aangezichtschirurg (MKA-chirurg) Inleiding Vandaag heeft u een behandeling aan uw kaak gehad. Door de behandeling kunt u enige tijd klachten hebben.

Nadere informatie

Fysiotherapie, ergotherapie en logopedie bij COPD. Hoe kunt u omgaan met verminderde energie gedurende de dag?

Fysiotherapie, ergotherapie en logopedie bij COPD. Hoe kunt u omgaan met verminderde energie gedurende de dag? Fysiotherapie, ergotherapie en logopedie bij COPD Hoe kunt u omgaan met verminderde energie gedurende de dag? 2 Wat is COPD? COPD is de afkorting van de Engelse benaming: Chronic Obstructive Pulmonary

Nadere informatie

Plaatsen gebitsprothese Direct na het verwijderen van tanden en/of kiezen

Plaatsen gebitsprothese Direct na het verwijderen van tanden en/of kiezen KAAKCHIRURGIE Plaatsen gebitsprothese Direct na het verwijderen van tanden en/of kiezen Gebitsprothese Van eigen tanden en kiezen naar een kunstgebit Ten gevolge van een ongeluk of tandbederf worden uw

Nadere informatie

Mondgezondheid en Voeding betekent. iets met Eten en Drinken?!

Mondgezondheid en Voeding betekent. iets met Eten en Drinken?! Mondgezondheid en Voeding betekent. iets met Eten en Drinken?! José Veen kinderdietist en dietist VG 20-11-2015 Even voorstellen.. José Veen Roots in Wilhelmina Kinderziekenhuis UMC Utrecht Later gespecialiseerd

Nadere informatie

DRBR0775. MKA ingreep. Algemene informatie

DRBR0775. MKA ingreep. Algemene informatie DRBR0775 MKA ingreep Algemene informatie 2 Welkom op de dienst mond-,kaak- en aangezichtsheelkunde (MKA). Op advies van uw tandarts of huisarts bent u naar onze dienst doorverwezen voor een operatie aan

Nadere informatie

Diëtetiek. Voedingsadviezen na een slokdarmoperatie

Diëtetiek. Voedingsadviezen na een slokdarmoperatie Diëtetiek Voedingsadviezen na een slokdarmoperatie Diëtetiek Inleiding U heeft onlangs een slokdarmoperatie ondergaan. Deze operatie heeft gevolgen voor uw manier van eten. In deze brochure kunt u lezen

Nadere informatie

OC ENGELBEWAARDER AARTRIJKE VOEDINGS- EN SLIKPROBLEMEN VISIE EN LEIDRAAD

OC ENGELBEWAARDER AARTRIJKE VOEDINGS- EN SLIKPROBLEMEN VISIE EN LEIDRAAD INLEIDING Bij personen met ernstig meervoudige beperkingen verloopt eten en drinken niet altijd vanzelfsprekend. Toch is het een behoefte die meermaals per dag vervuld moet worden. In deze visietekst staan

Nadere informatie

Voeding voor je kind na zes maanden:

Voeding voor je kind na zes maanden: Voeding voor je kind na zes maanden: Wat, Waarom en Hoe Gill Rapley, MSc Borstvoeding, waarom eigenlijk? Bescherming van baby s gezondheid Bescherming van moeders gezondheid Bevordert de band tussen moeder

Nadere informatie

Wat doet een eetconsulent?

Wat doet een eetconsulent? Diagnosticeren en behandelen van de voedselweigeraar met hulp van multimedia. Monique Thomas-Holtus, eetconsulent Divisie Kinderen Afd. Medische Psychologie UMC/WKZ Utrecht 1 Wat doet een eetconsulent?

Nadere informatie

In de bijlage van deze folder leest u meer over het ontstaan en verhelpen van slikproblemen.

In de bijlage van deze folder leest u meer over het ontstaan en verhelpen van slikproblemen. Slikspreekuur In overleg met uw behandelend KNO-arts bent u uitgenodigd voor het Slikspreekuur. In deze folder kunt u lezen wat een bezoek aan het Slikspreekuur inhoudt. Heeft u na het lezen van de folder

Nadere informatie

Workshop slikproblemen opsporen en interventies

Workshop slikproblemen opsporen en interventies GOUD symposium Workshop slikproblemen opsporen en interventies Welkom Inleiding Voorstellen workshopleiders Doel en opzet workshop Inventarisatie aanwezige disciplines Resultaten GOUD Hoe vaak komen slikstoornissen

Nadere informatie

Logopedie en Neurologie

Logopedie en Neurologie Logopedie en Neurologie Logopedisten hebben een belangrijk aandeel in de zorg van patiënten met een (chronische) neurologische aandoening. Zo kunnen communicatie of eten en drinken problemen geven als

Nadere informatie

Ouderen in het ziekenhuis. Tips om lichamelijk en geestelijke achteruitgang te voorkomen.

Ouderen in het ziekenhuis. Tips om lichamelijk en geestelijke achteruitgang te voorkomen. Ouderen in het ziekenhuis. om lichamelijk en geestelijke achteruitgang te voorkomen. Inleiding Uit onderzoek blijkt dat sommige ouderen (> 70 jaar) tijdens een ziekenhuisopname achteruit gaan in functioneren.

Nadere informatie

De logopedist behandelt problemen op het gebied van: taal spraak gezicht adem stem eten / drinken / slikken

De logopedist behandelt problemen op het gebied van: taal spraak gezicht adem stem eten / drinken / slikken Logopedie 1 De logopedist behandelt problemen op het gebied van: taal spraak gezicht adem stem eten / drinken / slikken 2 Gevolgen van een CVA afasie: problemen in taal en communicatie dysartrie: problemen

Nadere informatie

Slikproblemen. Informatiebrochure patiënten

Slikproblemen. Informatiebrochure patiënten Slikproblemen Informatiebrochure patiënten 1. Wat zijn slikproblemen...4 2. Hoe verloopt slikken...4 3. Wat is een slikprobleem...5 4. Hoe ontstaat een slikprobleem...5 5. Hoe slikproblemen verhelpen...5

Nadere informatie

Endoprothese van de slokdarm. Maatschap Gastro-enterologie IJsselland Ziekenhuis

Endoprothese van de slokdarm. Maatschap Gastro-enterologie IJsselland Ziekenhuis Endoprothese van de slokdarm Maatschap Gastro-enterologie IJsselland Ziekenhuis Wat is een endoprothese? Wanneer u een slokdarmvernauwing heeft, wordt in een aantal gevallen tijdens de operatie of in een

Nadere informatie

Patiëntenvoorlichting Verloskunde en Gynaecologie Overmatig zwangerschapsbraken (Hyperemesis gravidarum)

Patiëntenvoorlichting Verloskunde en Gynaecologie Overmatig zwangerschapsbraken (Hyperemesis gravidarum) Patiëntenvoorlichting Verloskunde en Gynaecologie Overmatig zwangerschapsbraken (Hyperemesis gravidarum) Inleiding Deze folder geeft informatie over overmatige misselijkheid en braken tijdens de zwangerschap.

Nadere informatie

Logopedie en Myotone Dystrofie de ziekte van Steinert

Logopedie en Myotone Dystrofie de ziekte van Steinert Logopedie en Myotone Dystrofie de ziekte van Steinert afdeling logopedie Deze folder is bedoeld voor mensen met de ziekte van Steinert (Myotone Dystrofie). In deze folder vindt u meer informatie over de

Nadere informatie

Perifere aangezichtsverlamming

Perifere aangezichtsverlamming Informatiefolder met advies en praktische tips Perifere aangezichtsverlamming Versie november 2016 - gratis te downloaden op www.aangezichtsverlamming.eu Wat is een perifere aangezichtsverlamming? Een

Nadere informatie

Mondverzorging bij chemotherapie

Mondverzorging bij chemotherapie Mondverzorging bij chemotherapie Inleiding Chemotherapie kan invloed hebben op de productie van speeksel door de speekselklieren. Speeksel heeft een reinigende werking en helpt daardoor gaatjes te voorkomen.

Nadere informatie

Bijwerkingen van chemotherapie. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Bijwerkingen van chemotherapie. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Bijwerkingen van chemotherapie Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Mondverzorging 3 Huidverzorging 4 Voeding 5 Vermoeidheid 6 Haarverzorging 7 Diarree

Nadere informatie

LAR-syndroom Klachten na een endeldarmoperatie

LAR-syndroom Klachten na een endeldarmoperatie LAR-syndroom Klachten na een endeldarmoperatie Afdeling algemene chirurgie Low Anterior Resectie-syndroom Het LAR-syndroom is een verzamelnaam voor klachten die kunnen ontstaan na een endeldarmoperatie.

Nadere informatie

Sabine Boerjan Regionaal Expertisecentrum Dementie Paradox

Sabine Boerjan Regionaal Expertisecentrum Dementie Paradox Sabine Boerjan Regionaal Expertisecentrum Dementie Paradox ETEN: moeten en willen Opnemen van voedingstoffen Sociaal Cultureel Als eten een ZORG wordt. BeZORGdheid ZORGtaak Voedings- & slikproblemen -

Nadere informatie

MONDVERZORGING BIJ DE ONCOLOGISCHE PATIËNT. - Patiëntinformatie -

MONDVERZORGING BIJ DE ONCOLOGISCHE PATIËNT. - Patiëntinformatie - MONDVERZORGING BIJ DE ONCOLOGISCHE PATIËNT - Patiëntinformatie - Inhoud Inleiding Informatie over mondverzorging bij chemotherapie Tips en adviezen Welke mondproblemen kunt u verwachten? Wat kunt u zelf

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Sondevoeding geven aan uw kind. Kindergeneeskunde: 1 e etage, routenummer 54, telefoonnummer: 079-3462107

Patiënteninformatie. Sondevoeding geven aan uw kind. Kindergeneeskunde: 1 e etage, routenummer 54, telefoonnummer: 079-3462107 Patiënteninformatie Sondevoeding geven aan uw kind Kindergeneeskunde: 1 e etage, routenummer 54, telefoonnummer: 079-3462107 Inleiding Uw kind heeft een sonde en krijgt sondevoeding. U wilt leren hoe u

Nadere informatie

De hele familie wil een stuk van deze supergrote pizza, ook benito de hond, maar die moet hem delen met de kleine carlo. Verdeel met een viltstift de

De hele familie wil een stuk van deze supergrote pizza, ook benito de hond, maar die moet hem delen met de kleine carlo. Verdeel met een viltstift de 10 E Eerlijk delen! De hele familie wil een stuk van deze supergrote pizza, ook benito de hond, maar die moet hem delen met de kleine carlo. Verdeel met een viltstift de pizza in gelijke delen (Kijk voor

Nadere informatie

Afasie Vereniging Nederland Bakenbergseweg 125 6814 ME Arnhem Tel. 026-3512512 (werkdagen van 10.00-14.00 uur) Fax 026-3513613 E-mail: avn@afasie.

Afasie Vereniging Nederland Bakenbergseweg 125 6814 ME Arnhem Tel. 026-3512512 (werkdagen van 10.00-14.00 uur) Fax 026-3513613 E-mail: avn@afasie. D Y S A R T H R I E, V E R B A L E A P R A X I E E N D Y S FA G I E s p r e e k - e n s l i k p r o b l e m e n t e n g e v o l g e v a n h e r s e n l e t s e l Afasie Vereniging Nederland Bakenbergseweg

Nadere informatie

Acties / Werkwoorden

Acties / Werkwoorden Acties / Werkwoorden Voor er gestart kan worden met onderstaand programma, moet het kind aan de volgende voorwaarden voldoen: Het kind kan 50 objecten benoemen en op verzoek selecteren. Het kind kan 10

Nadere informatie

Op weg naar huis: samen revalideren in de keten. Revalidatie in de acute fase na een CVA in het Elkerliek ziekenhuis

Op weg naar huis: samen revalideren in de keten. Revalidatie in de acute fase na een CVA in het Elkerliek ziekenhuis Op weg naar huis: samen revalideren in de keten Revalidatie in de acute fase na een CVA in het Elkerliek ziekenhuis Revalidatie volgens de richtlijn diagnostiek, behandeling en zorg voor patiënten met

Nadere informatie

Normale ontwikkeling van de mondfuncties

Normale ontwikkeling van de mondfuncties Normale ontwikkeling van de mondfuncties -Reflexen in het mondgebied (zuigen aan de borst of uit de fles) -Leren eten van een lepel -Leren kauwen -Leren drinken uit een beker Reflexen in het mondgebied

Nadere informatie

Afweergedrag bij eten en drinken. Afweergedrag Wat verstaan we hieronder? Richtlijnen dementie. Afweergedrag: 3 categorieën 20-3-2012

Afweergedrag bij eten en drinken. Afweergedrag Wat verstaan we hieronder? Richtlijnen dementie. Afweergedrag: 3 categorieën 20-3-2012 Inhoud presentatie Logopedie en dementie: problemen met eten en drinken bij demente Elly Cox MA Logopedist klinisch linguïst e.cox@nvlf.nl Afweergedrag bij eten en drinken Onderzoek afweergedrag Eet- en

Nadere informatie

Doel. Programma. NAH symposium workshop balans. Plaats van balans binnen de ICF. Meetinstrument: CTSIB 10-11-2015

Doel. Programma. NAH symposium workshop balans. Plaats van balans binnen de ICF. Meetinstrument: CTSIB 10-11-2015 NAH symposium workshop balans Doel Ilse Oosterom & Myrthe Schwartz 13 oktober 2015 Bewustwording van complexiteit van balansproblemen bij jongeren met NAH en de gevolgen middels ervaren en casuïstiek Programma

Nadere informatie

Mondverzorging bij chemotherapie

Mondverzorging bij chemotherapie Mondverzorging bij chemotherapie Inleiding Chemotherapie kan invloed hebben op de productie van speeksel door de speekselklieren. Speeksel heeft een reinigende werking en helpt daardoor gaatjes te voorkomen.

Nadere informatie

Tand- en mondhygiëne bij chemotherapie. Het aanleren van een goede techniek voor mondverzorging helpt complicaties voorkomen

Tand- en mondhygiëne bij chemotherapie. Het aanleren van een goede techniek voor mondverzorging helpt complicaties voorkomen Tand- en mondhygiëne bij chemotherapie Het aanleren van een goede techniek voor mondverzorging helpt complicaties voorkomen Enkele veel gestelde vragen Waarom? Een goede mondhygiëne resulteert in een gezond

Nadere informatie

Verwijderen wijsheidstanden. Ontslagbrochure

Verwijderen wijsheidstanden. Ontslagbrochure Verwijderen wijsheidstanden Ontslagbrochure Inhoud 1 Wat kunt u verwachten na de ingreep? 4 1.1 Zwelling 4 1.2 Draadjes 4 1.3 Napijn 4 1.4 Temperatuur 4 1.5 Nabloeden 5 1.6 Andere 5 2 Wat zeker te doen!

Nadere informatie

H Ouderen in het ziekenhuis

H Ouderen in het ziekenhuis H.40045.1017 Ouderen in het ziekenhuis Inleiding Uit onderzoek blijkt dat sommige ouderen (> 70 jaar) tijdens een ziekenhuisopname achteruit gaan in hun functioneren. Zij hebben een verhoogd risico op

Nadere informatie

VOORBEELD PRAKTIJKSITUATIE EN VAARDIGHEDEN TRAJECT V&V. Mevrouw Peters wordt geholpen bij het eten

VOORBEELD PRAKTIJKSITUATIE EN VAARDIGHEDEN TRAJECT V&V. Mevrouw Peters wordt geholpen bij het eten VOORBEELD PRAKTIJKSITUATIE EN VAARDIGHEDEN TRAJECT V&V Mevrouw Peters wordt geholpen bij het eten Mevrouw Peters (62) is de jongste uit een gezin van zes kinderen. Bij haar geboorte is er van alles misgegaan.

Nadere informatie

I Autonome verzorgingsinstelling. Informatiebrochure voor patiënten en familie. Voedingshulpmiddelen

I Autonome verzorgingsinstelling. Informatiebrochure voor patiënten en familie. Voedingshulpmiddelen I Autonome verzorgingsinstelling Informatiebrochure voor patiënten en familie Voedingshulpmiddelen IIVoorwoord INFOBROCHURE IIVoedingshulpmiddelen 3 Zelfstandig kunnen blijven eten en drinken, draagt bij

Nadere informatie

Lasertherapie (bij orale mucositis)

Lasertherapie (bij orale mucositis) HHZH/INF/090.03 h.-hartziekenhuis vzw Mechelsestraat 24 2500 Lier tel. 03-491 23 45 fax 03-491 23 46 www.hhzhlier.be Patiënteninformatie Lasertherapie (bij orale mucositis) Voorwoord Orale mucositis is

Nadere informatie

DYSARTHRIE, VERBALE APRAXIE EN DYSFAGIE

DYSARTHRIE, VERBALE APRAXIE EN DYSFAGIE DYSARTHRIE, VERBALE APRAXIE EN DYSFAGIE DYSARTHRIE, VERBALE APRAXIE EN DYSFAGIE SPREEK- EN SLIKPROBLEMEN TEN GEVOLGE VAN HERSENLETSEL www.hersenletsel.nl Dysarthrie, verbale apraxie en dysfagie Dysarthrie

Nadere informatie

Leerlijn Zelfredzaamheid

Leerlijn Zelfredzaamheid Leerlijn Zelfredzaamheid 1.1. Hygiëne 1.2. Eten en drinken 1.3. Aan- en uitkleden Stamlijn Zelfredzaamheid Niveau A Niveau B Merkt zintuiglijke stimulatie op (aanraking, vibratie, smaken, muziek, licht)

Nadere informatie

Goed eten werkt preventief en vergroot levenskwaliteit

Goed eten werkt preventief en vergroot levenskwaliteit Voeding en dementie hangen nauw samen Goed eten werkt preventief en vergroot levenskwaliteit Voeding en dementie hangen nauw samen Goed eten werkt preventief en vergroot levenskwaliteit De Wereldgezondheidsorganisatie

Nadere informatie