Expertise in werkgroepen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Expertise in werkgroepen"

Transcriptie

1 Expertise in werkgroepen Evaluatie van Automatische Expertise-extractie Willem Thoonen Augustus 2006

2 Expertise in werkgroepen Evaluatie van Automatische Expertise-extractie Auteur Willem Thoonen Instelling Universiteit van Tilburg Faculteit Communicatie en cultuur Opleiding Bedrijfscommunicatie en Digitale Media Studentnummer Begeleiders Drs. Toine Bogers Dr. Antal van den Bosch

3 Voorwoord Voor u ligt de afstudeerscriptie waarmee ik de studie Bedrijfscommunicatie en Digitale Media afsluit. Het heeft even geduurd voordat ik een onderwerp gevonden had waarop ik kon afstuderen en wat me aansprak. Na een gesprek met Antal van den Bosch en Toine Bogers over het evalueren van een automatische expertise-extractie methode werd mijn interesse gewekt en voor u ligt het eindresultaat. Het afgelopen half jaar heb ik er veel tijd en energie in gestoken. Echter, zonder de hulp van een aantal mensen was deze scriptie niet tot stand gekomen en daarom wil ik ze op deze manier graag bedanken. Allereerst mijn begeleiders. Antal van den Bosch voor de brainstormsessies die het onderzoek de goede kant op duwden en Toine Bogers voor de ideeën, de tijd, het geduld, samengevat de goede begeleiding. Mede door hun ideeën, ervaring en kennis kreeg mijn onderzoek steeds meer vorm. Hiernaast wil ik graag de participanten aan het onderzoek, de ILK-werkgroep, bedanken voor hun deelname aan het onderzoek. Zonder hun had ik geen resultaten gehad om de evaluatie mogelijk te maken. Ook de bespreking met Pascal Marcelis heeft geleid tot meer inzicht in het ontwikkelen van de vragenlijst, bedankt hiervoor. Samenvattend kan ik zeggen dat het, ondanks wat tegenslagen, een interessante en vooral leerzame periode van mijn leven is geweest. Ik vindt het echt geweldig dat ik straks de trotse bezitter ben van zowel een HBO- als een WO diploma en dat ik mijn eigen boterham kan gaan verdienen. Aan de andere kant vindt ik het ook jammer om de jaren van studie nu af te sluiten en verder te gaan. Ik zal de gezellige dagen tijdens de opleiding gaan missen en hoop dat een interessante en uitdagende baan dit gemis gaat opvullen. Tenslotte wil ik graag mijn ouders bedanken. Ze hadden altijd een luisterend oor beschikbaar als het even tegenzat en hebben me door de jaren heen altijd gesteund wat me écht heeft geholpen. Pa en Ma bedankt! Augustus 2006

4 Samenvatting Om zoekresultaten van een zoekmachine te verbeteren, hebben Bogers en Van den Bosch (2005) een nieuwe methode genaamd authoritative re-ranking in het leven geroepen. Deze methode herschikt de bestaande zoekresultaten aan de hand van een automatische geëxtraheerde expertise-extractie. Omdat dit proces automatisch gebeurt wordt er niet expliciet gecontroleerd of deze expertise-extractie ook overeenkomt met de werkelijkheid. Interessant was het om onderzoek te verrichten naar de werkelijke expertise van mensen en te evalueren in welke mate deze overeenkomt met de automatische manier van expertise-extractie. Door dieper in te gaan op wat expertise is en op welke manieren dit in kaart kan worden gebracht zijn de resultaten van de automatische expertise-extractie beoordeeld en vergeleken met de resultaten die de werkelijke expertise weergeven. Deze is bepaald aan de hand van een viertal onderdelen uit een vragenlijst die gezamenlijk hebben bijgedragen aan de werkelijke expertise van leden binnen een werkgroep. Hieruit blijkt dat publicaties een goede bron zijn voor het bepalen van de expertise van een auteur. De resultaten die de authoritative re-ranking methode levert zijn echter matig te noemen voor het extraheren van expertise termen. De top twintig aan termen die worden geëxtraheerd door de computer kregen een bovengemiddelde beoordeling, alleen de termen die door de benoemde experts werden geassocieerd met de eigen expertise werden slechts in redelijk mate geëxtraheerd. Hiernaast werd voor tien zoekopdrachten bepaald wie de werkelijke experts waren en dit werd vergeleken met de experts die door de computer werden aangewezen. Hieruit bleek dat de deelnemers aan dit onderzoek een groter onderscheid maken bij het aanwijzen van experts dan de authoritative re-ranking methode. Ook bleek dat wanneer er alleen per zoekopdracht gekeken werd naar dé aangewezen expert volgens de werkgroepleden, dat de computer bij de helft van de zoekopdrachten de juiste expert als eerste in de expertlijst had gerangschikt.

5 Inhoudsopgave 1. Inleiding Wat is expertise? Expertise en definities Expertise in de literatuur Expertise in kaart brengen Sociale netwerk analyse Interview Vragenlijst Expertise en de computer TREC en expertise en expertise Publicaties en expertise Onderzoeksvragen Experimentele opzet Analyse bestaande gegevens ILK testcollectie ILK werkgroep Authoritative re-ranking Methode Onderdeel A Onderdeel B Onderdeel C Onderdeel D Resultaten Onderdeel A Onderdeel B Onderdeel C Onderdeel D Conclusies en discussie Conclusies Discussie Aanbevelingen voor vervolg onderzoek...50 Literatuur...51

6 Bijlage...53 Bijlage 1: Onderdeel A...54 Bijlage 2: Onderdeel B...60 Bijlage 3: Onderdeel C...65 Bijlage 4: Onderdeel D...68

7 Tabellenlijst 3.1 Overzicht van de leden van de ILK werkgroep De optimale en strengere instellingen van de authoratitive re-ranking methode De opgestelde filters om ruis in de termenlijsten tot een minimum te beperken Per auteur zijn het aantal publicaties en de relatieve auteurpositie genoteerd De gemiddelde termposities per auteur berekend De gemiddelde scores van de twintig beoordeelde termen per termenlijst Voorbeeld data voor het berekenen van de Mean Reciprocal Rank Voorbeeld data voor het berekenen van de Ranked Recall Voorbeeld data voor het berekenen van de Mean Squared Error De Normalised Reciprocal Rank per query De expertscore uit de authoratitive re-ranking methode per query De Ranked Recall per query De Mean Squared Error per query...44

8 Figurenlijst 2.1 Sociale Netwerk Analyse weergegeven in de vorm van een graaf Sociale Netwerk Analyse weergegeven in de vorm van een matrix Screenshot van onderdeel A van de vragenlijst Screenshot van onderdeel B van de vragenlijst Screenshot van onderdeel C van de vragenlijst Screenshot van onderdeel D van de vragenlijst Weergave van de exacte, AND- en OR-match per termenlijst Weergave van het aantal publicaties per auteur uit de testcollectie Beoordeling van de publicaties in relatie tot de auteurposities...32

9 Hoofdstuk 1 Inleiding Binnen universitaire instellingen wordt onderzoek verricht naar een grote diversiteit aan onderwerpen. Een onderzoeksgroep of werkgroep bestaat uit hoogopgeleide wetenschappers die interessegebieden en expertise bundelen om vraagstukken aan de kaak te stellen. Ideeën worden bedacht, relevante literatuur wordt bestudeerd en methoden en technieken getoetst en ontwikkeld met als hoofddoel de wetenschap vooruit te helpen. Resultaten van een onderzoek worden beschreven in een zogeheten research paper, een artikel dat bestaande relevante literatuur bespreekt en de wijze waarop het onderzoek is verricht, beschrijft. De resultaten van het onderzoek kunnen weer de basis vormen voor nieuw onderzoek waarin nieuwe inzichten kunnen leiden tot een breder of dieper inzicht in het betreffende onderwerp. Een research paper herbergt (veel) informatie over het onderzochte en geeft in feite ook een deel van de kennis misschien zelfs expertisegebieden van de betreffende auteur(s) weer. Des te langer een auteur een onderwerp bestudeert en hierover schrijft, des te meer hij of zij waarschijnlijk hierover zal weten. Weten wat de expertisegebieden van een individu zijn, herbergt veel waarde. Binnen een werkgroep kunnen vraagstukken gerichter worden voorgelegd aan de juiste individuen waardoor er efficiënter met informatie kan worden omgesprongen. Als documenten, geschreven door een auteur binnen een werkgroep, een deel van de expertise van die auteur kunnen weergeven, dan is het interessant om te bekijken in hoeverre computertechnieken automatisch de expertisegebieden van een auteur kunnen achterhalen. Bestaande computer technieken kunnen automatisch informatie ophalen waarover, in globale lijnen, een document gaat. Deze technieken zijn alleen niet perfect en geven niet altijd een natuurgetrouw beeld van de inhoud van het document [1]. Eerder onderzoek (Bogers en Van den Bosch, 2005) heeft aangetoond dat zoekresultaten binnen een corpus kunnen worden verbeterd door deze aan de hand van een zogenaamde expertiseranking te herschikken. De expertiseranking wordt geproduceerd aan de hand van de inhoud van documenten binnen een werkgroep en gebruikt om de zoekresultaten te verbeteren. Dit onderzoek is gestart om te toetsen in hoeverre de expertiseranking uit het onderzoek van Bogers en Van den Bosch (2005) overeenkomt met de werkelijkheid. Er wordt getracht een goed beeld te krijgen van hoe expertise in elkaar zit en op welke manieren dit kan worden beoordeeld. Hierna volgen de onderzoeksvragen die in dit onderzoek gesteld worden, gevolgd door de methode en experimentele opzet waarmee wordt getracht om de werkelijke expertise binnen een werkgroep te bepalen en de kwaliteit van automatische expertiseextractie te evalueren. Na het behandelen van de resultaten die hieruit voortkomen, volgt tot slot de conclusie, de discussiepunten en aanbevelingen voor een vervolgonderzoek.

10 Hoofdstuk 2 Wat is expertise? De volgende anekdote 1 illustreert (op een amusante wijze) het probleem van het bepalen van expertise. He's Nobody's Fool When Albert Einstein was making the rounds of the speaker's circuit, he usually found himself eagerly longing to get back to his laboratory work. One night as they were driving to yet another rubber-chicken dinner, Einstein mentioned to his chauffeur (a man who somewhat resembled Einstein in looks & manner) that he was tired of speechmaking. "I have an idea, boss," his chauffeur said. "I've heard you give this speech so many times. I'll bet I could give it for you." Einstein laughed loudly and said, "Why not? Let's do it!" When they arrived at the dinner, Einstein donned the chauffeur's cap and jacket and sat in the back of the room. The chauffeur gave a beautiful rendition of Einstein's speech and even answered a few questions expertly. Then a supremely pompous professor asked an extremely esoteric question about anti-matter formation, digressing here and there to let everyone in the audience know that he was nobody's fool. Without missing a beat, the chauffeur fixed the professor with a steely stare and said, "Sir, the answer to that question is so simple that I will let my chauffeur, who is sitting in the back, answer it for me." Uit deze anekdote komt naar voren dat het bepalen van expertise niet altijd even gemakkelijk gaat en expertise niet alleen bestaat uit het hebben van een goed geheugen. Immers, iemand kan zich beter voordoen dan hij of zij in werkelijkheid is, zoals de chauffeur zich voordeed als Albert Einstein. Door gespecialiseerde vragen of gestandaardiseerde cases op te stellen om de expertise te meten kan hier doorheen worden geprikt zoals in de anekdote wordt aangegeven. Maar wat is expertise nu precies? Welke gangbare definities zijn hiervoor opgesteld en op welke manier is dit te meten en te vergelijken met een automatische expertise-extractie zoals beschreven in het onderzoek van Bogers en Van den Bosch (2005)? 1

11 2.1 Expertise en definities Expertise is een woord dat veel verschillende definities kent en verschillen in kennis en vermogen tussen individuen binnen een bepaald domein kan aantonen. Volgens de Van Dale heeft het woord expertise de betekenis deskundigheid. Hoe meer expertise een individu bezit binnen een bepaald domein, des te meer deskundigheid dit individu heeft binnen dit domein. Ondanks deze definitie blijft het begrip expertise abstract en kan het op meerdere manieren worden opgevat. De definitie deskundig heeft meer concrete voorstellingen waaronder: beslagen, gekwalificeerd, onderlegd, oordeelkundig en ter zake kundig volgens de Van Dale. Een deskundige of expert is iemand die door beroep of studie in het bijzonder bevoegd is tot het beoordelen van een zaak. Vraagstukken kunnen sneller en beter worden doorverwezen naar de juiste individuen wanneer men de expertise van sociale contacten kent (Campbell et al., 2003). Er zijn verschillende populaire definities in de wetenschappelijke literatuur van de term expertise. De meeste zijn nogal vaag en leiden op zichzelf niet naar concrete suggesties over hoe men een expert kan worden en herkennen (Salthouse, 1991). Een voorbeeld hiervan is iemand die voortdurend meer en meer over minder en minder leert. Het probleem bij het vertrouwen op deze definitie is de vraag wanneer men de specialisatie genoeg heeft gefocust zodat de kennis die iemand bezit genoeg is om als expert te worden gezien. De anekdote waarin de chauffeur van Albert Einstein de presentatie overnam, benadrukt dat het bezitten van kennis niet voldoende is voor expertise. Vroeger dacht men dat het verschil tussen experts en niet-experts zich vooral voordeed in de verwerking van informatie. Dit denkbeeld, dat experts beter zijn in het verwerken van informatie, werd veranderd door onderzoek van DeGroot (1965) en onderzoek van Chase and Simon (1973). Door in hun onderzoek diverse schaakopstellingen in korte tijd voor te leggen aan experts en niet-experts (beginnende spelers) werd duidelijk dat experts manieren hadden ontwikkeld om op een snelle en efficiënte manier visuele representaties te maken van de gegeven opstellingen. Echter, toen schaakopstellingen werden gepresenteerd die normaal niet kunnen voorkomen in een schaakspel bleken de experts niet beter te zijn dan de beginners in het onthouden van deze opstellingen. Deze resultaten kwamen niet overeen met het beeld van een expert die op de een of andere manier beter informatie kon verwerken dan een beginnende speler. Blijkbaar konden experts mogelijke opstellingen en patronen herkennen en vergelijken met opstellingen die zij hadden onthouden. Dit terwijl beginners de mogelijke opstellingen niet goed konden onderscheiden van onmogelijke schaakopstellingen waardoor zij geen voordeel uit de patroon herkenning konden halen. Sternberg (1994) gaat in zijn onderzoek in op wat een individu tot een expert maakt en geeft ondersteunende voorbeelden uit de literatuur om aan te tonen dat iemand met alleen maar kennis van een domein niet gezien kan worden als een expert. Hij behandelt verschillende

12 denkbeelden van expertise waarvan de eerste al gevormd werden in het begin van de twintigste eeuw. Sinds die tijd doen verschillende disciplines onderzoek naar vormen van expertise, al dan niet door gebruik te maken van hetzelfde label. De meeste moderne onderzoeken focussen op de individuele attributen van een expert (vaardigheden, cognitieve structuren), maar aan het begin van de twintigste eeuw werd al onderzoek gedaan naar intelligentie die kan worden gelabeld als intellectuele expertise. 2.2 Expertise in de literatuur In de literatuur wordt onderscheid gemaakt tussen het bezitten van expertise en het worden gezien als expert binnen een bepaald domein. Het bezitten van expertise binnen een domein maakt iemand nog niet tot een expert. Diverse vermogens dragen bij aan het onderscheid dat tussen individuen op het gebied van expertise kan worden gemaakt. Sternberg (1994) onderstreept een viertal factoren die dit onderscheid in expertise benadrukken. Superieur analytisch vermogen Met het superieur analytisch vermogen wordt het effectief gebruiken van de kennis die iemand bezit bedoeld. Experts zijn in staat om belangrijke informatie te scheiden om problemen op te lossen. Niet alleen de kwantiteit aan kennis, maar ook de organisatie van deze kennis zorgt voor het efficiënt gebruiken ervan. Een expert is niet alleen een opslagplaats van feiten, maar iemand die weet hoe hij of zij efficiënt kennis kan gebruiken die is opgeslagen. Superieur creatief vermogen Het superieur creatief vermogen omvat het creëren van nieuwe kennis op basis van bestaande kennis. Dit vermogen van experts gaat verder dan het analytisch vermogen. Op een of andere manier kunnen experts problemen herdefiniëren naar herkenbare eenheden. Hierbij wordt de relevante van de irrelevante informatie gescheiden en wordt de relevante informatie op een creatieve wijze gecombineerd en vergeleken met bestaande kennis. Het is hierbij niet zozeer de organisatie of kwantiteit van kennis die van belang is, maar meer het weten wanneer en hoe deze moet worden toegepast om te komen tot een passende oplossing voor het probleem. Experts zijn mensen die niet zozeer alle informatie hebben gememoriseerd en georganiseerd, maar mensen die creatieve theoretische en empirische contributies hebben bijgedragen in een bepaald gebied. Superieure automatisering Experts kunnen zich sneller aanpassen en verwerken informatie beter dan nietexperts. Experts lijken meer bij te dragen dan niet-experts in hun vakgebied en het lijkt erop dat ze dit doen met minder inspanning. Dit noemt Sternberg (1994) superieure automatisering. Salthouse (1991) geeft in zijn onderzoek aan dat mensen expertise gebruiken om menselijke verwerkingslimitaties te omzeilen. Het automatiseren van bepaalde methoden en processen zorgt voor een extra voordeel voor experts boven niet-experts. Hierdoor hebben zij extra bronnen beschikbaar die gebruikt kunnen worden om situaties op een hoger niveau te analyseren wat kan leiden tot betere resultaten.

13 Praktisch vermogen Naast abstracte vermogens heeft een expert ook een vermogen dat speciaal gericht is op de praktijk. Dit wil zeggen dat hij naast het werken met ideeën en hypotheses ook de (on)mogelijkheden van zijn vakgebied kent en hiernaar handelt. Het weten wat de beperkingen zijn binnen een domein is belangrijk om mogelijke oplossingen naar waarde te kunnen inschatten. Na overwegen kan een expert op schaakgebied een perfecte zet selecteren uit een aantal mogelijke zetten, wat de suggestie opwekt dat zijn of haar selectiestrategie anders is dan dat van een beginner, de beginner die waarschijnlijk deze perfecte zet niet als perfect zou herkennen. Met het praktische vermogen van een expert wordt deze nadrukkelijke kennis van het domein bedoeld. Een niet-expert zal weinig tot geen kennis hebben over het betreffende domein waardoor deze slecht kan inschatten welke oplossing(en) mogelijk zijn en leiden tot een bevredigend resultaat. Deze verschillende vermogens onderscheiden volgens Sternberg (1994) een expert van een niet-expert. Het worden gezien als expert heeft echter niet alleen te maken met het bezitten van deze vermogens, maar ook met sociale factoren. Mensen worden ingedeeld als expert, omdat ze aan bepaalde criteria voldoen om als expert gelabeld te kunnen worden. Deze criteria kunnen per vakgebied verschillend zijn, maar als er gesproken wordt over experts dan is dit labellen waarschijnlijk de hoofdfactor die bepalend is. Sternberg (1994) geeft het voorbeeld van een dokter. Deze wordt als expert beschouwd wanneer hij of zij certificering hiervoor krijgt. Ondanks dat er tussen doktoren verschil bestaat, hebben ze evenveel kans om als expert gelabeld te worden en worden ze ook als zodanig behandeld. Iemand met certificering wordt automatisch gezien als iemand met verstand van zaken en zal ook daarna worden behandeld. 2.3 Expertise in kaart brengen In de literatuur worden verschillende manieren genoemd om expertise van mensen in kaart te brengen. Omdat in dit onderzoek de automatische manier van expertise-extractie wordt beoordeeld zijn drie manieren beschreven die veelal gebruikt worden om de expertise van mensen te beschrijven Sociale netwerk analyse Door gebruik te maken van sociale netwerk analyse kan kennis in een organisatorische context worden achterhaald. Sociale netwerk analyse betreft het in kaart brengen in welke mate een lid van een netwerk wordt beoordeeld door andere leden van het netwerk bij een of meer relaties. Relaties tussen individuen worden gerepresenteerd als een graaf of matrix. Als A kennis zoekt van B dan is die relatie gerepresenteerd door een pijl te tekenen van A naar B zoals in figuur 2.1 staat afgebeeld. Dezelfde informatie kan in een matrix worden getoond (figuur 2.2) waarbij niet een pijl, maar het getal 1 Figuur 2.1: Graaf een relatie tussen de zender en ontvanger weergeeft.

14 Bij sociale netwerk analyse moet de onderzoeker eerst de relaties selecteren die hij in kaart wil brengen. Vervolgens moet elke mogelijkheid geschaald worden als een binaire keuze, een nominale keuze of op een interval schaal. Hierna worden vragen opgesteld die het verschil tussen individuen op de te onderzoeken relaties kan meten. Als men bijvoorbeeld wil weten wie een expert is op het gebied van belastingaangifte dan kan de vraag als volgt Figuur 2.2: Matrix worden geformuleerd: Bij wie kan je informatie inwinnen over belastingaangifte?. Onder elke vraag worden alle leden van de organisatie getoond waaruit de meest geschikte individuen kunnen worden geselecteerd. Afhankelijk van de manier waarop geschaald wordt kan worden aangegeven in welke mate een individu in relatie staat tot het subject. Per vraag kan worden bepaald wie het meeste is geselecteerd ofwel wie de meeste stemmen heeft ontvangen. Op deze manier ontstaat een duidelijk overzicht van de relaties tussen de individuen en de subjecten binnen het netwerk. Deze methode werd als eerste gebruikt in de context voor het identificeren van kandidaten om mee te doen in kennisacquisitie voor de ontwikkeling van een expert systeem (Stein, 1992). Een expert systeem is een geautomatiseerd systeem dat kennis en redeneertechnieken gebruikt om problemen op te lossen die normaal gesproken menselijke kennis vereist [17]. Kennis verkregen van experts en kennis uit gedocumenteerde bronnen wordt gecodeerd in een het systeem ingevoerd, en wordt gebruikt door redeneerprocessen van het systeem om op verzoek adviezen te geven. Expertise werd gemeten door elk lid van het netwerk te ranken aan de hand van de netwerk analyse. Hoe hoger de score, hoe groter het gedefinieerde niveau van expertise. De resultaten werden gevalideerd op verschillende manieren. Als eerste werden de scores vergeleken met een chi-kwadraat toets. De aanname was dat als mensen niet verschilden in expertise niveau, elke persoon ongeveer dezelfde beoordeling zou krijgen. De geobserveerde scores werden vergeleken met het aantal verwachte reacties van de gemiddelde ranking score. De chi-kwadraat waarde gaf aan dat de geobserveerde ranking scores voor mensen significant verschilden (p <.001). Dit resultaat steunde de aanname dat de bronkwaliteit een factor was in het selecteren van experts, mensen hebben een voorkeur voor een bepaalde bron en kunnen dit ook aangeven Interview Om kennis van mensen te beschrijven is een interview de meest gebruikelijke methode. Het doel is om, in gesprek met experts, zich een beeld te vormen van hoe hun expertise is opgebouwd. Hierbij wordt onder andere gekeken naar hoe experts oordelen maken, problemen oplossen en oplossingen vormgeven. Een probleem bij deze methode is dat de interviewer niet passief deelneemt in de situatie, wat deze techniek rijp maakt voor bias. De interviewer kan hetgeen het subject zegt interpreteren in termen die persoonlijk worden begrepen, maar verkeerd worden geïnterpreteerd doordat het subject dit anders bedoelde. Hiernaast moeten de experts tijd vrijmaken en genoeg geïnteresseerd zijn om actief deel te nemen aan het interview. Maar

15 om een redelijk ruwe, snelle introductie in een domein te krijgen, om objecten te coderen en om te horen hoe experts te werk gaan is een interview een gebruikelijke methode Vragenlijst Een veel gebruikte manier om de expertise van mensen te beschrijven is simpelweg vragen voor te leggen waarmee de expertisegebieden van een individu kunnen worden geïdentificeerd [12]. Diverse organisaties en instellingen gebruiken deze eigen beoordeling om expertise van mensen in kaart te brengen. Een drietal voorbeelden hiervan zijn de Universiteit van Tilburg, de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen en de University of South Australia: De Universiteit van Tilburg 2 maakt gebruik van een trefwoorden lijst waarin werknemers bestaande trefwoorden kunnen selecteren danwel nieuwe trefwoorden toe te voegen die corresponderen met de eigen expertise. Hierdoor ontstaat een web van trefwoorden die verwijzen naar expertisegebieden en experts. Op de website kan worden gezocht naar experts (door de naam te selecteren) en op expertise (door het trefwoord te selecteren). De Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen 3 maakt gebruik van een soortgelijke opzet waarbij eigen trefwoorden de expertise van een individu weergeven. Hiernaast dient men een omschrijving van het huidige onderzoek in te vullen. Deze gegevens worden opgeslagen in de Nederlandse Onderzoek Databank (NOD) en is voor het raadplegen van experts vrij toegankelijk. De NOD is een openbare online databank met informatie over wetenschappelijk onderzoek, onderzoekers en onderzoeksinstituten. De University of South Australia 4 maakt ook gebruik van een dergelijke opzet en bestaat uit een drietal onderdelen die het individu zelf moet invullen. Gestart wordt met het vragen naar trefwoorden die de expertisegebieden weergeven. Hierna dient het individu onderzoeksgebieden en gevolgde cursussen te selecteren. Het derde onderdeel omvat een aantal globale subclusters waaruit de expert zijn of haar interesses kan selecteren. McDonald (2002) ontwikkelde het zogenaamde Knowledge Mapping Instrument (KMI) om het systeem Expertise Recommender te evalueren. Dit is een korte domeinspecifieke vragenlijst om te bepalen in hoeverre de meningen van collega s over het bezitten van expertise overeenkomen met het daadwerkelijk bezitten van expertise van een individu. De vragen strekken zich van eenvoudige trivia uit tot problemen die een gedetailleerd begrip van het specifieke domein vereisten. Analyse van de scores toont een bijzonder hoge correlatie (Pearson s r = 0,8823) tussen de sociale evaluatie en de prestaties van de individuen aan. De analyse demonstreerde dat de verwachting van elkaars expertise in de werkgroep relatief overeenkomt

16 Uit de genoemde perspectieven kan worden afgeleidt dat er op verschillende manieren naar de betekenis van expertise wordt gekeken. Experts zijn gedefinieerd als degene die worden (h)erkend binnen hun werkgebied en beschikken over de benodigde vermogens om te fungeren op het hoogste niveau. Zoals Sternberg (1994) al aangaf is labeling een veel gebruikte methode om aan te tonen dat iemand over een bepaalde vorm van expertise beschikt. Ook Stein (1997) geeft aan dat certificeringen gebruikt worden als expertiseindicator. Genoemde technieken om experts in kaart te brengen zijn het gebruik maken van certificeringen, sociale netwerk analyse, interviews en vragenlijsten. 2.4 Expertise en de computer In de literatuur wordt nog maar weinig gesproken over het automatisch in kaart brengen van expertise door de computer. Het vinden van de juiste persoon in een organisatie is vaak essentieel voor het succes van projecten die worden ondernomen. Systemen worden ontwikkeld die met behulp van automatische indexeertechnieken gepubliceerde documenten, en andere digitale bronnen exploiteren om experts in kaart te brengen TREC en expertise Tijdens de Text REtrieval Conference (TREC) 2004, een jaarlijkse conferentie waarin door grote organisaties en universiteiten overlegd wordt over de stand van zaken op het gebied van information retrieval, werd duidelijk dat er interesse bestaat om te kunnen zoeken naar de relaties tussen entiteiten binnen een organisatie zoals mensen, groepen, producten, etc. Vandaar dat in de TREC2005 een onderzoekstaak werd opgenomen waarin deelnemers werden uitgedaagd om een oplossing te bedenken om experts te vinden die gerelateerd zijn aan een specifiek onderwerp. Het scenario beschrijft dat een gebruiker wil weten wie er een expert is op onderwerp X en dat een systeem aan de hand van een zoekopdracht op onderwerp X een gerangschikte lijst van experts weergeeft. Het systeem opereert op basis van een zoekopdracht, een corpus en een lijst met kandidaat-experts. Er is geen expertise survey gehouden, omdat de organisatie in kwestie (het W3C) hier niet aan wilde deelnemen. In feite heeft het W3C niet eens een lijst met kandidaat-experts geleverd. Hierdoor is het experiment gebaseerd op een bestaande database van de W3C werkgroepen. De onderwerpen zijn namen van werkgroepen en de experts zijn leden van deze groepen. Het betreft zoeken naar expertise, omdat er wordt aangenomen dat de huidige leden van een bepaalde groep de experts zijn van deze groep ten aanzien van de leden van andere groepen. De kandidatenlijst werd als evaluatiemiddel genomen om te onderzoeken hoe de testcollectie het beste gebruikt kon worden voor een efficiënte rangschikking. Het nemen van de lijst als vergelijkingsmateriaal voor expertise heeft beperkingen. Er werd namelijk aangenomen dat leden van een werkgroep per definitie experts zijn van die werkgroep. Ook werd er geen onderscheid gemaakt tussen de experts onderling.

17 en expertise is net als sociale contacten een manier om antwoorden op vragen te krijgen. Campbell et al. (2003) heeft onderzoek verricht om te bepalen of het mogelijk is om aan de hand van het verkeer de expertise van individuen binnen bedrijven te bepalen. Een individu dat veel s krijgt of verstuurt over een bepaald onderwerp zal hier waarschijnlijk meer over weten, er meer expertise over bezitten dan iemand die hier weinig tot geen s over ontvangt of verstuurt. Door twee methoden met elkaar te vergelijken is geprobeerd de expertise van individuen te achterhalen en te beoordelen welke methode betere resultaten oplevert. Een simpel op content-gebaseerd algoritme werd vergeleken met het HITS, Hyperlink Induced Topic Search, algoritme, een op grafen gebaseerd beoordelingsalgoritme. Het op content-gebaseerd algoritme telt alleen het aantal s over een onderwerp verzonden door een individu. Een gaat hierbij over een onderwerp wanneer het één of meer keywoorden of zoektermen die een onderwerp beschrijven bevat. HITS neemt hiernaast ook de communicatie patronenanalyse mee in zijn expertoordeel. Om te toetsen of de algoritmes de werkelijke expertise konden benaderen werd een vragenlijst gemaakt waarin per categorie de namen van potentiële experts stonden. Mensen die met veel kandidaten in contact stonden, werden aangesteld om per categorie de potentiële experts te beoordelen op een 10-punts schaal. De beoordelaars werden gevraagd om elke kandidaat te beoordelen op hun expertiseniveau, op een schaal van 1 tot 10. Hierbij stelde 1 geen expertise en 10 zeer hoge expertise voor. De beoordelaars werden geïnstrueerd geen kandidaten te beoordelen die ze niet kenden en namen van potentiële experts toe te voegen die niet op de lijst voorkwamen en deze te beoordelen. Door gebruik te maken van en expliciete expertise puntentoekenning van de twee verschillende organisaties werden de resultaten geëvalueerd. De resultaten tonen aan dat het op graafgebaseerde algoritme HITS beter presteert bij beide organisaties. Het heeft een lagere recall 5 en een hogere precision 6. Het simpele op content-gebaseerd algoritme lijkt minder gerichte criteria te bezitten voor het bepalen van de experts waardoor het meer fouten maakt. is een vorm van social networking, een manier om experts op te sporen: een gebruiker heeft een probleem en naar wie gaat hij om dit probleem op te lossen. Natuurlijk is het zo dat men niet altijd direct antwoord krijgt en de gevraagde persoon het kan doorvragen alvorens antwoord te geven. Uit de resultaten van het onderzoek door Campbell et al. (2003) kan worden afgeleid dat analyse een expertiseranking kan voortbrengen. Echter is het verschil tussen beide algoritmes niet groot en zijn de resultaten matig. 5 Recall: het deel van de relevante experts die gevonden zijn. 6 Precision: het deel van de gevonden experts die relevant zijn.

18 2.4.3 Publicaties en expertise De aanleiding van dit onderzoek heeft betrekking op een mogelijke bron van expertise namelijk wetenschappelijke publicaties. Bogers en Van den Bosch (2005) ontwikkelden een nieuwe methode genaamd authoritative re-ranking. Hiermee kunnen zoekresultaten binnen een corpus worden verbeterd door gebruik te maken van automatische gegenereerde expertise-scores waarmee de zoekresultaten worden herschikt. Er wordt in het onderzoek verondersteld dat wanneer een auteur veel over een onderwerp schrijft, hij of zij ook meer expertise bezit in het onderwerp dan een auteur die niet of minder schrijft over het onderwerp. Hiernaast wordt verondersteld dat de publicaties van een auteur een goede bron zijn om expertise uit te extraheren. Gebaseerd op deze assumpties wordt ingeschat hoe goed een term of zin wijst naar een bepaald document en hierdoor indirect naar één of meerdere auteurs. Door gewichten aan deze termen of zinnen toe te kennen wordt verondersteld dat in zekere mate kan worden bepaald welke auteur of auteurs meer expertise bezitten in een onderwerp. Met behulp van statistische methoden om de (on)afhankelijkheid van twee waarden te schatten wordt deze informatie gebruikt om de expertise van auteurs te modelleren met als doel het verbeteren van de zoekresultaten. De aanname in het onderzoek is dat wetenschappelijke publicaties de expertise van de auteurs bevat en dat deze met behulp van de authoritative re-ranking methode kan worden geëxtraheerd uit de publicaties. De tweede aanname in het onderzoek is dat er bij het herschikken van de zoekresultaten de documenten van de betreffende experts hoger moeten worden ingeschaald. De vraag die hierbij gesteld kan worden is of deze aannames wel correct zijn en zomaar gevolgd kunnen worden. Weerspiegelen de publicaties van een auteur de werkelijke expertise van de auteur en in hoeverre wordt deze met behulp van authoritative re-ranking methode geïdentificeerd?

19 2.5 Onderzoeksvragen In dit onderzoek wordt getracht te achterhalen of het corpus van een werkgroep een goede plaats en authoritative re-ranking een goede methode is om de expertise van werkgroepleden te bepalen. Authoritative re-ranking is het herschikken (re-ranken) van zoekresultaten op basis van expertise. Deze methode, geïntroduceerd door Bogers en Van den Bosch (2005), doet zijn werk gebaseerd op de assumptie dat expertise van een werkgroeplid kan worden geschat aan de hand van de inhoud van zijn of haar publicaties. Deze assumptie heeft de basis gevormd voor het onderzoek. De hoofdvraag in dit onderzoek luidt als volgt: In hoeverre is de authoritative re-ranking methode succesvol in het bepalen van de expertise van leden van een werkgroep? Aangezien in het onderzoek van Bogers en Van den Bosch (2005) termen met een hoog onderscheidend vermogen worden gebruikt om de expertise-score per auteur te bepalen kan worden afgevraagd of deze termen wel een hoogonderscheidend vermogen bezitten volgens de eigenlijke auteurs. De deelvraag die hieruit voortvloeit luidt: In welke mate hebben de termen die volgens het systeem een hoog onderscheidend vermogen hebben, volgens de eigenlijke experts een onderscheidend vermogen? Hiernaast wordt met behulp van de volgende deelvraag geprobeerd te achterhalen in hoeverre het corpus van een werkgroep volgens de auteurs in de werkgroep een goede bron is voor het bepalen van expertise. In hoeverre is het corpus van een werkgroep een goede bron voor het bepalen van expertise? Het systeem bepaalt aan de hand van een expertisescore welke auteurs bij een zoekopdracht de meeste expertise bezitten en worden hierdoor aangeduid als experts met betrekking tot de zoekopdracht. De derde deelvraag die gesteld wordt in deze scriptie is: In hoeverre duidt het systeem de juiste auteurs bij een zoekopdracht aan? Door het beantwoorden van deze drie deelvragen wordt getracht een goed antwoord te geven op de hoofdvraag gesteld aan het begin van deze sectie.

20 Hoofdstuk 3 Experimentele opzet Bogers en Van den Bosch (2005) gebruikten in hun onderzoek vier verschillende testcollecties om de authoritative re-ranking methode te evalueren. Een testcollectie bestaat uit een verzameling documenten en query's ofwel zoekopdrachten waarbij voor elke query afzonderlijk is aangegeven welke documenten relevant zijn voor die query. Om de expertiseextractie in hun gecombineerde aanpak te kunnen evalueren, was het noodzakelijk om de testcollectie van de ILK 7 werkgroep te gebruiken. Sectie beschrijft deze collectie in meer detail. Bogers en Van den Bosch (2005) hebben naast de ILK collectie ook drie andere testcollecties gebruikt, maar deze representeerden niet de onderzoeksoutput van een specifieke werkgroep. Bij de ILK collectie echter was er echter wel de mogelijkheid om de leden van de werkgroep daadwerkelijk te betrekken bij de evaluatie van de expertiseextractie. 3.1 Analyse bestaande gegevens Het analyseren van de bestaande gegevens bestaat uit een analyse van de testcollectie waaruit de expertiseranking wordt geëxtraheerd, de verschillende werkgroepleden en de wijze waarop de expertiseranking wordt gemaakt door het systeem ILK testcollectie De ILK testcollectie 8 is destijds gecreëerd, omdat er volgens de makers geen werkgroepcollecties beschikbaar waren. Beide onderzoekers konden geen werkgroep testcollectie vinden waardoor zij er zelf een hebben aangemaakt. Deze bestaat uit de titels en abstracts van 147 Engelstalige publicaties van huidige en ex- leden van de ILK werkgroep. In totaal bevat de collectie 89 unieke auteurs en 169 query s met de bijbehorende bepaling van relevantie. De testcollectie werd gemaakt door alle publicaties binnen de werkgroep te verzamelen en om te zetten naar platte tekst. Hierna werd gevraagd aan de werkgroepleden om bij de eigen publicaties uit de testcollectie query s te bedenken en zelf alle relevante ILK publicaties te noteren. Hierbij gaat het om dus niet alleen om de eigen relevante publicaties, maar alle relevante publicaties uit de testcollectie. Bij elke query is op deze manier genoteerd welke publicaties relevant zijn. De ILK testcollectie bevat de publicaties van de ILK werkgroep tot De publicaties van werknemers die na 2004 zijn gestart bij de ILK werkgroep waren nog niet opgenomen in de 7 ILK is de afkorting van de werkgroep Inductie van Linguïstische kennis en werd opgericht door professor Walter Daelemans in de jaren De ILK testcollectie is te downloaden van

Samenvatting De hoofdonderzoeksvraag van dit proefschrift is vast te stellen hoe term- en relatie-extractietechnieken kunnen bijdragen tot het beantwoorden van medische vragen. Deze vraag is ingegeven

Nadere informatie

Plan van Aanpak. Plan van Aanpak. November 2003. Student Naam: David Fremeijer Studentnr: 0249432 E-mail: david@fremeijer.net

Plan van Aanpak. Plan van Aanpak. November 2003. Student Naam: David Fremeijer Studentnr: 0249432 E-mail: david@fremeijer.net Plan van Aanpak Plan van Aanpak November 2003 Student Naam: David Fremeijer Studentnr: 0249432 E-mail: david@fremeijer.net Universiteit Nijmegen Begeleider: Theo van der Weide Referent: Gert Veldhuijzen

Nadere informatie

Inzet van social media in productontwikkeling: Meer en beter gebruik door een systematische aanpak

Inzet van social media in productontwikkeling: Meer en beter gebruik door een systematische aanpak Inzet van social media in productontwikkeling: Meer en beter gebruik door een systematische aanpak 1 Achtergrond van het onderzoek Bedrijven vertrouwen meer en meer op social media om klanten te betrekken

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: Kritisch reflecteren 2.1. Kritisch reflecteren: definitie Definitie: Kritisch reflecteren verwijst naar een geheel van activiteiten die

Hoofdstuk 2: Kritisch reflecteren 2.1. Kritisch reflecteren: definitie Definitie: Kritisch reflecteren verwijst naar een geheel van activiteiten die Hoofdstuk 2: Kritisch reflecteren 2.1. Kritisch reflecteren: definitie Definitie: Kritisch reflecteren verwijst naar een geheel van activiteiten die worden uitgevoerd om uit het gevonden bronnenmateriaal

Nadere informatie

SECTORWERKSTUK 2013-2014

SECTORWERKSTUK 2013-2014 SECTORWERKSTUK 2013-2014 1 HET SECTORWERKSTUK Het sectorwerkstuk is een verplicht onderdeel voor alle leerlingen uit het Mavo. Het maken van een sectorwerkstuk is een manier waarop je, als eindexamenkandidaat,

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Docenten in het hoger onderwijs zijn experts in wát zij doceren, maar niet noodzakelijk in hóe zij dit zouden moeten doen. Dit komt omdat zij vaak weinig tot geen training hebben gehad in het lesgeven.

Nadere informatie

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten Bijlage 1: Methode In deze bijlage doen wij verslag van het tot stand komen van onze onderzoeksinstrumenten: de enquête en de interviews. Daarnaast beschrijven wij op welke manier wij de enquête hebben

Nadere informatie

Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan.

Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan. Interactive Grammar Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan. Doelgroep Interactive Grammar Het programma is bedoeld voor leerlingen in de brugklas van

Nadere informatie

Stappen deelcijfer weging 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 totaalcijfer 10,0 Spelregels:

Stappen deelcijfer weging 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 totaalcijfer 10,0 Spelregels: Stappen deelcijfer weging 1 Onderzoeksvragen 10,0 6% 0,6 2 Hypothese 10,0 4% 0,4 3 Materiaal en methode 10,0 10% 1,0 4 Uitvoeren van het onderzoek en inleiding 10,0 30% 3,0 5 Verslaglegging 10,0 20% 2,0

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. Het onderzoek van dyslectische leerlingen

Hoofdstuk 3. Het onderzoek van dyslectische leerlingen Hoofdstuk 3. Het onderzoek van dyslectische leerlingen Inleiding In de voorgaande twee hoofdstukken hebben wij de nieuwe woordleestoetsen en van Kleijnen e.a. kritisch onder de loep genomen. Uit ons onderzoek

Nadere informatie

Handleiding bij het maken van een profielwerkstuk. april 2012

Handleiding bij het maken van een profielwerkstuk. april 2012 Handleiding bij het maken van een profielwerkstuk april 2012 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. De tijdlijn 3. De verschillende fasen 4. Onderwerp zoeken 5. Informatie zoeken 6. Nog 10 tips 7. De beoordeling

Nadere informatie

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting xvii Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting Samenvatting IT uitbesteding doet er niet toe vanuit het perspectief aansluiting tussen bedrijfsvoering en IT Dit proefschrift is het

Nadere informatie

Memo. Datum: 19 oktober 2015 Onderwerp: Enquête Studieadvies

Memo. Datum: 19 oktober 2015 Onderwerp: Enquête Studieadvies Memo Datum: 19 oktober 2015 Onderwerp: Enquête Studieadvies Inhoud Hoofdstuk 1: Introductie... 1 Hoofdstuk 2: Algemene uitkomsten... 1 2.1 De weg naar de studieadviseur... 1 2.2 Hulpvraag... 2 2.3 Waardering

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

ALL-CRM Gebruikershandleiding AC-DataCumulator

ALL-CRM Gebruikershandleiding AC-DataCumulator ALL-CRM Gebruikershandleiding AC-DataCumulator Author: Bas Dijk Date: 23-04-2013 Version: v1.2 Reference: 2013, All-CRM 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave 2 2 Inleiding 3 3 Gebruikershandleiding Windows Forms

Nadere informatie

Wat vinden bedrijven?

Wat vinden bedrijven? Wat vinden bedrijven? Een peiling onder HRM ers en P&O ers over het in dienst nemen van een Wajongere Juni 2009 * Kenniscentrum CrossOver * Nieuwegein COLOFON Uitgave: Kenniscentrum CrossOver Schouwstede

Nadere informatie

HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN

HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN drs. A.L. Roode Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) juni 2006 Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) Auteur: drs. A.L. Roode Project:

Nadere informatie

How to present online information to older cancer patients N. Bol

How to present online information to older cancer patients N. Bol How to present online information to older cancer patients N. Bol Dutch summary (Nederlandse samenvatting) Dutch summary (Nederlandse samenvatting) Goede informatievoorziening is essentieel voor effectieve

Nadere informatie

Information Retrieval: introductie 1

Information Retrieval: introductie 1 Information Retrieval: introductie 1 hoe is relevante informatie in zeer grote hoveelheden van documenten te vinden? deze documenten moeten wel door de computer verwerkbaar zijn vaak zijn er te veel hits:

Nadere informatie

Implementations of Tests on the Exogeneity of Selected Variables and Their Performance in Practice M. Pleus

Implementations of Tests on the Exogeneity of Selected Variables and Their Performance in Practice M. Pleus Implementations of Tests on the Exogeneity of Selected Variables and Their Performance in Practice M. Pleus Dat economie in essentie geen experimentele wetenschap is maakt de econometrie tot een onmisbaar

Nadere informatie

Sectorwerkstuk. Kandinsky College. locatie Sint Jorisschool

Sectorwerkstuk. Kandinsky College. locatie Sint Jorisschool Sectorwerkstuk Kandinsky College locatie Sint Jorisschool schooljaar 2015-2016 1 Wat is het sectorwerkstuk? Het sectorwerkstuk is een werkstuk dat je maakt in klas vier over de door jou gekozen sector.

Nadere informatie

Capaciteitentest MBO. 1. Inleiding

Capaciteitentest MBO. 1. Inleiding Naam: Ruben Smit NewHR.nl heeft de ambitie je te faciliteren zodat je je optimaal kan ontwikkelen en duurzaam inzetbaar blijft, welke functie je dan ook hebt. Dit rapport is de eerste stap naar persoonlijke

Nadere informatie

Rapport Team Competenties i360. Test Kandidaat

Rapport Team Competenties i360. Test Kandidaat Rapport Team Competenties i360 Naam Test Kandidaat Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Sterkte/zwakte-analyse 3. Feedback open vragen 4. Overzicht competenties 5. Persoonlijk ontwikkelingsplan Inleiding Voor

Nadere informatie

Enquête over beleid en praktijk van instructies in Informatievaardigheden in Nederlandse universiteiten

Enquête over beleid en praktijk van instructies in Informatievaardigheden in Nederlandse universiteiten Enquête over beleid en praktijk van instructies in Informatievaardigheden in Nederlandse universiteiten Subgroep Informatievaardigheden van de UKB werkgroep Learning Spaces Anneke Dirkx (UL) Marjolein

Nadere informatie

Samenvatting, conclusies en discussie

Samenvatting, conclusies en discussie Hoofdstuk 6 Samenvatting, conclusies en discussie Inleiding Het doel van het onderzoek is vast te stellen hoe de kinderen (10 14 jaar) met coeliakie functioneren in het dagelijks leven en wat hun kwaliteit

Nadere informatie

Thomas Voorbeeld. Thomas Leiderschap Vragenlijst. Persoonlijk & Vertrouwelijk

Thomas Voorbeeld. Thomas Leiderschap Vragenlijst. Persoonlijk & Vertrouwelijk 360-rapport Thomas Voorbeeld Thomas Leiderschap Vragenlijst Persoonlijk & Vertrouwelijk Inhoud Inleiding Toelichting bij het 360-rapport Gemiddelde per competentie Weergave van de 5 hoogste en 5 laagste

Nadere informatie

Dagelijkse activiteiten van ouder wordende echtparen: veranderingen bij achteruitgang van de gezondheid

Dagelijkse activiteiten van ouder wordende echtparen: veranderingen bij achteruitgang van de gezondheid Samenvatting Samenvatting Dagelijkse activiteiten van ouder wordende echtparen: veranderingen bij achteruitgang van de gezondheid In de komende jaren zullen meer echtgenoten samen oud worden en zelfstandig

Nadere informatie

Werkbelevingsonderzoek 2013

Werkbelevingsonderzoek 2013 Werkbelevingsonderzoek 2013 voorbeeldrapport Den Haag, 17 september 2014 Ipso Facto beleidsonderzoek Raamweg 21, Postbus 82042, 2508EA Den Haag. Telefoon 070-3260456. Reg.K.v.K. Den Haag: 546.221.31. BTW-nummer:

Nadere informatie

Vaardigheden. 1. Q1000 Spelling- en grammatica 2. Q1000 Nauwkeurigheid 3. Q1000 Typevaardigheid 4. Q1000 Engels taalniveau

Vaardigheden. 1. Q1000 Spelling- en grammatica 2. Q1000 Nauwkeurigheid 3. Q1000 Typevaardigheid 4. Q1000 Engels taalniveau Vaardigheden Wat zijn vaardigheden? Vaardigheden geven aan waar iemand bedreven in is. Ze zijn meestal aan te leren. Voorbeelden van vaardigheden zijn typen en kennis van het Nederlands. Wat meet Q1000

Nadere informatie

INHOUD. IQ LEADS Adres: Curieweg 8E Postcode: 2408 BZ Plaats: ALPHEN AAN DEN RIJN Telefoon: (0172) 421411 Email: info@iq-leads.

INHOUD. IQ LEADS Adres: Curieweg 8E Postcode: 2408 BZ Plaats: ALPHEN AAN DEN RIJN Telefoon: (0172) 421411 Email: info@iq-leads. INHOUD INLEIDING... 3 TIP 1: DOELGROEPOVERZICHT... 4 TIP 2: WAAR KOMEN UW BEZOEKERS BINNEN?... 5 TIP 3: HOE KOMEN BEZOEKERS BINNEN?... 8 TIP 4: FILTERS... 9 TIP 5: GOAL TRACKING... 10 TIP 6: INTELLIGENCE

Nadere informatie

Whitepaper. Personal Targeting Platform. De juiste content Op het juiste moment Aan de juiste persoon

Whitepaper. Personal Targeting Platform. De juiste content Op het juiste moment Aan de juiste persoon Whitepaper Personal Targeting Platform De juiste content Op het juiste moment Aan de juiste persoon Introductie 2 Geïntegreerde personalisering 2 Het opbouwen van een profiel 2 Segmenteren en personaliseren

Nadere informatie

Gebruikerstest voor de arbocatalogus

Gebruikerstest voor de arbocatalogus Gebruikerstest voor de arbocatalogus Het is goed om een website, voordat deze wordt opengesteld voor alle gebruikers, te laten uittesten door een aantal betrokkenen. Een mogelijkheid is het uitzetten van

Nadere informatie

Handleiding. Uw eerste bron van sociaal recht

Handleiding. Uw eerste bron van sociaal recht Handleiding Uw eerste bron van sociaal recht Uw gebruikersnaam Uw wachtwoord U hebt een vraag Raadpleeg de gedetailleerde hulp op www.socialweb.be. Voor een voorstelling op maat, een gratis opleiding of

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20358 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20358 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20358 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Witsenburg, Tijn Title: Hybrid similarities : a method to insert relational information

Nadere informatie

Recepten uit het kookboek. van het gebruik van sociale media voor innovatie

Recepten uit het kookboek. van het gebruik van sociale media voor innovatie Recepten uit het kookboek van het gebruik van sociale media voor innovatie 1 Sociale media en NPD Set Inzet sociale media: - vermogen definiëren probleem - vermogen identificeren juiste crowd - vermogen

Nadere informatie

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim.

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Bullying at work and the impact of Social Support on Health and Absenteeism. Rieneke Dingemans April 2008 Scriptiebegeleider:

Nadere informatie

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Validatie van het EHF meetinstrument tijdens de Jonge Volwassenheid en meer specifiek in relatie tot ADHD Validation of the EHF assessment instrument during Emerging Adulthood, and more specific in relation

Nadere informatie

Het labjournaal. Verslaglegging van onderzoek naar nieuwe uitvindingen. Inleiding

Het labjournaal. Verslaglegging van onderzoek naar nieuwe uitvindingen. Inleiding Vereenigde Octrooibureaux N.V. Johan de Wittlaan 7 2517 JR Postbus 87930 2508 DH Den Haag Het labjournaal Verslaglegging van onderzoek naar nieuwe uitvindingen Telefoon 070 416 67 11 Telefax 070 416 67

Nadere informatie

Geven en ontvangen van steun in de context van een chronische ziekte.

Geven en ontvangen van steun in de context van een chronische ziekte. Een chronische en progressieve aandoening zoals multiple sclerose (MS) heeft vaak grote consequenties voor het leven van patiënten en hun intieme partners. Naast het omgaan met de fysieke beperkingen van

Nadere informatie

Inleiding. Onderzoekje naar algemene freelance marktplaatsen in Nederland

Inleiding. Onderzoekje naar algemene freelance marktplaatsen in Nederland Inleiding Onderzoekje naar algemene freelance marktplaatsen in Nederland Ik wilde voor mezelf weten wat er te vinden is aan online freelancemarktplaatsen en toen ik dat had onderzocht, leek het me jammer

Nadere informatie

Functioneel beheer in Nederland

Functioneel beheer in Nederland Functioneel beheer in Nederland Achtergrond Op initiatief van Marjet Smits (ad Matres), Martijn Buurman (Functioneel-beheerder.com) en Günther Nijmeijer (inmezzo) is eind 2012 de eerste verkiezing voor

Nadere informatie

Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel

Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel Workshop voorbereiden Uitleg Start De workshop start met een echte, herkenbare en uitdagende situatie. (v.b. het is een probleem, een prestatie, het heeft

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2011. Dienst inburgeren Studiecentrum Talen Eindhoven bv

Tevredenheidsonderzoek 2011. Dienst inburgeren Studiecentrum Talen Eindhoven bv Tevredenheidsonderzoek 2011 Dienst inburgeren Studiecentrum Talen Eindhoven bv Zoetermeer, zaterdag 4 februari 2012 In opdracht van Studiecentrum Talen Eindhoven bv De verantwoordelijkheid voor de inhoud

Nadere informatie

Creatief onderzoekend leren

Creatief onderzoekend leren Creatief onderzoekend leren De onderwijskundige: Wouter van Joolingen Universiteit Twente GW/IST Het probleem Te weinig bèta's Te laag niveau? Leidt tot economische rampspoed. Hoe dan? Beta is spelen?

Nadere informatie

De Taxonomie van Bloom Toelichting

De Taxonomie van Bloom Toelichting De Taxonomie van Bloom Toelichting Een van de meest gebruikte manier om verschillende kennisniveaus in te delen, is op basis van de taxonomie van Bloom. Deze is tussen 1948 en 1956 ontwikkeld door de onderwijspsycholoog

Nadere informatie

Gids bij het opstellen van een masterproef Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen

Gids bij het opstellen van een masterproef Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen 1 Gids bij het opstellen van een masterproef Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen 1. Inleiding Deze gids heeft als doel richtlijnen mee te geven die als leidraad kunnen dienen voor iedereen die een masterproef

Nadere informatie

PILNAR web applicatie. Handleiding

PILNAR web applicatie. Handleiding PILNAR web applicatie Handleiding Table of Contents De PILNAR editor...3 Toegang tot de omgeving...3 De PILNAR omgeving...3 Hoofdmenu...4 Navigatie...5 Zoeken...6 Detailoverzichten...6 Collectie... 7 Inzending...

Nadere informatie

Samenvatting De belangrijkste onderzoeksvraag waarop het werk in dit proefschrift een antwoord probeert te vinden, is welke typen taalkundige informatie het nuttigst zijn voor de lexicale desambiguatie

Nadere informatie

Handleiding Coördinator

Handleiding Coördinator Handleiding Coördinator 03-12-2009 Versie 1.1 http://www.scriptiedossier.nl/doc/scriptiedossier-handleiding-coordinator.pdf 1. Inleiding... 1 2. Inloggen... 1 3. Duur van de sessie... 2 4. opties submenu...

Nadere informatie

Capaciteitentest HBO. Denkvermogen en denkstijl

Capaciteitentest HBO. Denkvermogen en denkstijl Denkvermogen en denkstijl Naam: Ruben Smit Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. De uitslag... 4 3. Bijlage: Het lezen van de uitslag... 5 Pagina 2 van 7 1. Inleiding Op 5 april 2016 heeft Ruben Smit een

Nadere informatie

Hardell: mobiel bellen en hersentumoren aan de belzijde

Hardell: mobiel bellen en hersentumoren aan de belzijde Hardell: mobiel bellen en hersentumoren aan de belzijde Kennisbericht over een publicatie in een wetenschappelijk tijdschrift: Hardell L, Carlberg M, Söderqvist F, Hansson Mild K, Meta-analysis of long-term

Nadere informatie

Bedrijfsarchitectuur sterker door opleiding

Bedrijfsarchitectuur sterker door opleiding Onderzoek naar het effect van de Novius Architectuur Academy Bedrijfsarchitectuur sterker door opleiding Door met meerdere collega s deel te nemen aan een opleiding voor bedrijfsarchitecten, werden mooie

Nadere informatie

Management Summary. Auteur Tessa Puijk. Organisatie Van Diemen Communicatiemakelaars

Management Summary. Auteur Tessa Puijk. Organisatie Van Diemen Communicatiemakelaars Management Summary Wat voor een effect heeft de vorm van een bericht op de waardering van de lezer en is de interesse in nieuws een moderator voor dit effect? Auteur Tessa Puijk Organisatie Van Diemen

Nadere informatie

Waarom dit e-book. De vele mogelijkheden van LinkedIn zal in dit e-book uitgebreid uitgelegd worden. Ik wens je veel leesplezier!

Waarom dit e-book. De vele mogelijkheden van LinkedIn zal in dit e-book uitgebreid uitgelegd worden. Ik wens je veel leesplezier! Waarom dit e-book Breng jezelf en je bedrijf onder de aandacht bij LinkedIn. LinkedIn is voor iedereen die zichzelf, product of dienst en bedrijf onder de aandacht wilt brengen. Met dit e-book laat ik

Nadere informatie

LABELS Hier vind je een overzicht van al onze labels. Zoek op label en rangschik deze op bruikbaarheid door een hoeveelheid aan hartjes te geven.

LABELS Hier vind je een overzicht van al onze labels. Zoek op label en rangschik deze op bruikbaarheid door een hoeveelheid aan hartjes te geven. MusicDIRECTOR Manual NIEUW RELEASES Krijg inspiratie door random gegenereerde muzikale suggesties van de nieuwste muziek op MusicDIRECTOR of doe een geavanceerde zoekopdracht. GENRES Blader door muzikale

Nadere informatie

Waarom mensen zich niet verdiepen in partnerpensioen

Waarom mensen zich niet verdiepen in partnerpensioen Onderzoek Waarom mensen zich niet verdiepen in partnerpensioen Onderzoek in opdracht van Pensioenkijker.nl Projectleider Kennisgroep : Vivianne Collee : Content Unit Financiën Datum : 09-11-010 Copyright:

Nadere informatie

Oplossingen Datamining 2II15 Juni 2008

Oplossingen Datamining 2II15 Juni 2008 Oplossingen Datamining II1 Juni 008 1. (Associatieregels) (a) Zijn de volgende beweringen juist of fout? Geef een korte verklaring voor alle juiste beweringen en een tegenvoorbeeld voor alle foute be-weringen:

Nadere informatie

Effect van Planetree op kwaliteit en tevredenheid, wetenschappelijk aangetoond?

Effect van Planetree op kwaliteit en tevredenheid, wetenschappelijk aangetoond? Effect van Planetree op kwaliteit en tevredenheid, wetenschappelijk aangetoond? Donderdag 13 maart 2014 Martijn Kilsdonk MScHA Manager behandeling & begeleiding en Planetree coördinator Disclosure belangen

Nadere informatie

Inhoudsopgave: Inleiding. Hoofdstuk 1: Achtergrond van de vragenlijst 1.1 : Het Team Leadership Competence Model

Inhoudsopgave: Inleiding. Hoofdstuk 1: Achtergrond van de vragenlijst 1.1 : Het Team Leadership Competence Model Inhoudsopgave: Inleiding Hoofdstuk 1: Achtergrond van de vragenlijst 1.1 : Het Team Leadership Competence Model Hoofdstuk 2: De Team Leadership Competence Questionnaire 2.1 : Opbouw van de lijst 2.2 :

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 2 Danique Beeks Student Advanced Business Creation Stage JH Business Promotions

Inhoudsopgave. 2 Danique Beeks Student Advanced Business Creation Stage JH Business Promotions Onderzoeksopzet Danique Beeks Studentnummer: 2054232 Advanced Business Creation Stagebedrijf: JH Busines Promotions Bedrijfsbegeleider: John van den Heuvel Datum: 12 September 2013 Inhoudsopgave Inleiding

Nadere informatie

Als je naar ERIC gaat kom je automatisch bij Basic Search (eenvoudig zoeken).

Als je naar ERIC gaat kom je automatisch bij Basic Search (eenvoudig zoeken). ZOEKEN IN ERIC EENVOUDIG ZOEKEN ZOEKRESULTAAT: SORTEREN EN VERFIJNEN (FILTERS) GEAVANCEERD ZOEKEN SEARCH HISTORY DE THESAURUS (wat is het?) ZOEKEN MET DE THESAURUS EEN TWEEDE THESAURUSTERM TOEVOEGEN EENVOUDIG

Nadere informatie

In deze les. Het experiment. Hoe bereid je het voor? Een beetje wetenschapsfilosofie. Literatuuronderzoek (1) Het onderwerp.

In deze les. Het experiment. Hoe bereid je het voor? Een beetje wetenschapsfilosofie. Literatuuronderzoek (1) Het onderwerp. In deze les Het experiment Bart de Boer Hoe doe je een experiment? Hoe bereid je het voor? De probleemstelling Literatuuronderzoek Bedenken/kiezen experimentele opstelling Bedenken/kiezen analysevorm Hoe

Nadere informatie

HANDLEIDING ZOEKMACHINE OPTIMALISATIE

HANDLEIDING ZOEKMACHINE OPTIMALISATIE HANDLEIDING ZOEKMACHINE OPTIMALISATIE Bij het bepalen van nieuwe woorden en teksten voor de zoekmachine moet rekening gehouden worden met de inhoud van de website, en hoe Google websites een rang geeft

Nadere informatie

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten The Moderating Influence of Social Support on the Relationship between Mobbing at Work

Nadere informatie

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën:

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: > Categorieën De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: 1 > Poten, vleugels, vinnen 2 > Leren en werken 3 > Aarde, water,

Nadere informatie

Summery. Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers

Summery. Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers ummery amenvatting Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers 207 Algemene introductie Werkgerelateerde arm-, schouder- en nekklachten zijn al eeuwen

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Organisatieprestatiescan. Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie.

Organisatieprestatiescan. Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie. 1 Bijlage 2 De organisatieprestatiescan Techniek: Organisatieprestatiescan Toepassingsgebied: Achtergrond: Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie.

Nadere informatie

De invloed van Vertrouwen, Relatietevredenheid en Commitment op Customer retention

De invloed van Vertrouwen, Relatietevredenheid en Commitment op Customer retention De invloed van Vertrouwen, Relatietevredenheid en Commitment op Customer retention Samenvatting Wesley Brandes MSc Introductie Het succes van CRM is volgens Bauer, Grether en Leach (2002) afhankelijk van

Nadere informatie

Interne organisatie beïnvloedt effectiviteit en efficiëntie

Interne organisatie beïnvloedt effectiviteit en efficiëntie Interne organisatie beïnvloedt effectiviteit en efficiëntie Systematische vergelijking van de interne organisatie en prestaties van corporaties toont aan dat kleine corporaties met veel ervaring als maatschappelijke

Nadere informatie

Omdat uit eerdere studies is gebleken dat de prevalentie, ontwikkeling en manifestatie van gedragsproblemen samenhangt met persoonskenmerken zoals

Omdat uit eerdere studies is gebleken dat de prevalentie, ontwikkeling en manifestatie van gedragsproblemen samenhangt met persoonskenmerken zoals Gedragsproblemen komen veel voor onder kinderen en adolescenten. Als deze problemen ernstig zijn en zich herhaaldelijk voordoen, kunnen ze een negatieve invloed hebben op het dagelijks functioneren van

Nadere informatie

De vragenlijst van de openbare raadpleging

De vragenlijst van de openbare raadpleging SAMENVATTING De vragenlijst van de openbare raadpleging Tussen april en juli 2015 heeft de Europese Commissie een openbare raadpleging gehouden over de vogel- en de habitatrichtlijn. Deze raadpleging maakte

Nadere informatie

Inhoud van deze handleiding

Inhoud van deze handleiding Inhoud van deze handleiding Wat is Limo Thuiswerken = gebruik de stuiterproxy Aanmelden in LIMO Zoeken in Limo Zoeken: algemeen Zoektips Zoeken: simple and advanced search Zoeken: simple search: een voorbeeld

Nadere informatie

ZOEKEN IN SPORTDISCUS

ZOEKEN IN SPORTDISCUS ZOEKEN IN SPORTDISCUS EENVOUDIG ZOEKEN ZOEKRESULTAAT: SORTEREN EN VERFIJNEN (FILTERS) GEAVANCEERD ZOEKEN SEARCH HISTORY DE THESAURUS (wat is het?) ZOEKEN MET DE THESAURUS EENVOUDIG ZOEKEN Als je naar SPORTDiscus

Nadere informatie

/hpm. Onderzoek werkstress, herstel en cultuur. De rol van vrijetijdsbesteding. 6 februari 2015. Technische Universiteit Eindhoven

/hpm. Onderzoek werkstress, herstel en cultuur. De rol van vrijetijdsbesteding. 6 februari 2015. Technische Universiteit Eindhoven Onderzoek werkstress, herstel en cultuur De rol van vrijetijdsbesteding 6 februari 2015 Technische Universiteit Eindhoven Human Performance Management Group ir. P.J.R. van Gool prof. dr. E. Demerouti /hpm

Nadere informatie

1. Probleemstelling formuleren en sleutelwoorden bepalen.

1. Probleemstelling formuleren en sleutelwoorden bepalen. 1. Probleemstelling formuleren en sleutelwoorden bepalen. Vooraleer je aan een literatuuronderzoek begint, is het belangrijk om voldoende informatie over je onderwerp te verzamelen via vakwoordenboeken,

Nadere informatie

Datum: 5 september 2014

Datum: 5 september 2014 Naam: Ruben Smit NewHR.nl heeft de ambitie je te faciliteren zodat je je optimaal kan ontwikkelen en duurzaam inzetbaar blijft, welke functie je dan ook hebt. Dit rapport is de eerste stap naar persoonlijke

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) 163 Samenvatting (Summary in Dutch) Er zijn slechts beperkte financiële middelen beschikbaar voor publieke voorzieningen en publiek gefinancierde diensten. Als gevolg daarvan zijn deze voorzieningen en

Nadere informatie

Detector Ability Achtergronden bij het instrument

Detector Ability Achtergronden bij het instrument Detector Ability Achtergronden bij het instrument P E O P L E I M P R O V E P E R F O R M A N C E Computerweg 1, 3542 DP Utrecht Postbus 1087, 3600 BB Maarssen tel. 0346-55 90 10 fax 0346-55 90 15 www.picompany.nl

Nadere informatie

BRONNENONDERZOEK 2010/2011

BRONNENONDERZOEK 2010/2011 Bronnenonderzoek Namen Begeleiders Informatie verzamelen : inleiding Om informatie te verzamelen zul je verschillende bronnen moeten raadplegen. Al zoekende zul je merken dat er bronnen zijn waarvan je

Nadere informatie

Klantonderzoek: statistiek!

Klantonderzoek: statistiek! Klantonderzoek: statistiek! Statistiek bij klantonderzoek Om de resultaten van klantonderzoek juist te interpreteren is het belangrijk de juiste analyses uit te voeren. Vaak worden de mogelijkheden van

Nadere informatie

1. Soorten wetenschappelijke informatiebronnen

1. Soorten wetenschappelijke informatiebronnen 1. Soorten wetenschappelijke informatiebronnen Wanneer je als student in het hoger onderwijs de opdracht krijgt om te zoeken naar wetenschappelijke informatie heb je de keuze uit verschillende informatiebronnen.

Nadere informatie

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten?

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten? De Modererende rol van Persoonlijkheid op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten 1 Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2012. Jobcoach organisatie Trace Daelzicht

Tevredenheidsonderzoek 2012. Jobcoach organisatie Trace Daelzicht Tevredenheidsonderzoek 2012 Jobcoach organisatie Trace Daelzicht Zoetermeer, maandag 4 februari 2013 In opdracht van Jobcoach organisatie Trace Daelzicht De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij

Nadere informatie

Docentenhandleiding Vogelen met DNA

Docentenhandleiding Vogelen met DNA Docentenhandleiding Vogelen met DNA Doelgroep: 4-5 Havo, 4-6 VWO Leerstofgebied: biologie, erfelijkheid, evolutie Werkvorm: digitaal, alleen of groepswerk (max. 3 leerlingen per groep) Duur: 1 á 2 lesuren

Nadere informatie

ALGEMEEN PROJECT RAPPORT

ALGEMEEN PROJECT RAPPORT Evaluatie EVALUATION rapport RAPPORT SENDI PROJECT project ALGEMEEN PROJECT RAPPORT This report contains the evaluation analysis of the filled out questionnaire about the Kick off meeting in Granada Dit

Nadere informatie

Samenvatting onderzoek Regeldruk van leraren in het basisonderwijs: Aspecten, Oorzaken en Oplossingen

Samenvatting onderzoek Regeldruk van leraren in het basisonderwijs: Aspecten, Oorzaken en Oplossingen Samenvatting onderzoek Regeldruk van leraren in het basisonderwijs: Aspecten, Oorzaken en Oplossingen In opdracht van CNV Onderwijs verrichtte Ilona Klerks in het kader van haar studie bestuurs- en organisatiewetenschap

Nadere informatie

Samenvatting Nederlands

Samenvatting Nederlands Samenvatting Nederlands 178 Samenvatting Mis het niet! Incomplete data kan waardevolle informatie bevatten In epidemiologisch onderzoek wordt veel gebruik gemaakt van vragenlijsten om data te verzamelen.

Nadere informatie

Archimate risico extensies modelleren

Archimate risico extensies modelleren Archimate risico extensies modelleren Notatiewijzen van risico analyses op basis van checklists versie 0.2 Bert Dingemans 1 Inleiding Risico s zijn een extra dimensie bij het uitwerken van een architectuur.

Nadere informatie

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97 Wanneer gebruiken we kwalitatieve interviews? Kwalitatief interview = mogelijke methode om gegevens te verzamelen voor een reeks soorten van kwalitatief onderzoek Kwalitatief interview versus natuurlijk

Nadere informatie

4.4 Voeg ruimtes toe Hoe ga jij te werk? 1. Over LEVIY. 4.5 Aanwezigen Zijn er aanwezigen bij de DKS-controle? 2. Algemene definities. 3.

4.4 Voeg ruimtes toe Hoe ga jij te werk? 1. Over LEVIY. 4.5 Aanwezigen Zijn er aanwezigen bij de DKS-controle? 2. Algemene definities. 3. 1. Over LEVIY Wat doet LEVIY? 02 08 4.4 Voeg ruimtes toe Hoe ga jij te werk? 2. Algemene definities Behandelen van terugkerende definities. 09 4.5 Aanwezigen Zijn er aanwezigen bij de DKS-controle? 03

Nadere informatie

Vaardigheidsmeter Communicatie

Vaardigheidsmeter Communicatie Vaardigheidsmeter Communicatie Persoonlijke effectiviteit Teamvaardigheden Een goede eerste indruk Zelfempowerment Communiceren binnen een team Teambuilding Assertiviteit Vergaderingen leiden Anderen beïnvloeden

Nadere informatie

ZOEKEN IN BUSINESS SOURCE PREMIER

ZOEKEN IN BUSINESS SOURCE PREMIER ZOEKEN IN BUSINESS SOURCE PREMIER ZOEKEN IN BUSINESS SOURCE PREMIER EENVOUDIG ZOEKEN ZOEKRESULTAAT: SORTEREN EN VERFIJNEN (FILTERS) GEAVANCEERD ZOEKEN SEARCH HISTORY ZOEKEN NAAR LANDENINFORMATIE ZOEKEN

Nadere informatie

Rapport Kwaliteit- & Projectmanagement 360. Test Kandidaat

Rapport Kwaliteit- & Projectmanagement 360. Test Kandidaat Rapport Kwaliteit- & Projectmanagement 360 Naam Test Kandidaat Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Sterkte/zwakte-analyse 3. Feedback open vragen 4. Overzicht competenties 5. Persoonlijk ontwikkelingsplan Inleiding

Nadere informatie

BEOORDELINGSFORMULIER STAGES BACHELOR NIVEAU 3

BEOORDELINGSFORMULIER STAGES BACHELOR NIVEAU 3 Faculteit Geesteswetenschappen BEOORDELINGSFORMULIER STAGES BACHELOR NIVEAU 3 Onderstaand formulier betreft de beoordeling van het stageverslag en het onderzoeksverslag. Deze wordt door de begeleidende

Nadere informatie

Handleiding. CROW Kennisbank. Contentmanagement

Handleiding. CROW Kennisbank. Contentmanagement Handleiding CROW Kennisbank Contentmanagement Inhoudsopgave Inleiding... 2 Hoofdstuk 1 - Navigeren door de inhoudsopgaven... 3 1.1 Indeling inhoudsopgave wijzigen... 3 1.2 Selecteren van titels in de navigatie...

Nadere informatie

Opzetten medewerker tevredenheid onderzoek

Opzetten medewerker tevredenheid onderzoek Opzetten medewerker tevredenheid onderzoek E: info@malvee.com T: +31 (0)76 7002012 Het opzetten en uitvoeren van een medewerker tevredenheid onderzoek is relatief eenvoudig zolang de te nemen stappen bekend

Nadere informatie

Skills matrix - Methodiek voor technische training en kennismanagement

Skills matrix - Methodiek voor technische training en kennismanagement Dit artikel beschrijft een methodiek om opleidingscurricula te maken voor technische bedrijfsopleidingen waarbij technische vaardigheden getraind moeten worden. De methode is met name bruikbaar om flexibele

Nadere informatie

Beoordeling van het PWS

Beoordeling van het PWS Weging tussen de drie fasen: 25% projectvoorstel, 50% eindverslag, 25% presentatie (indien de presentatie het belangrijkste onderdeel is (toneelstuk, balletuitvoering, muziekuitvoering), dan telt de presentatie

Nadere informatie

Memorandum. Technical Sciences Brassersplein 2 2612 CT Delft Postbus 5050 2600 GB Delft. Aan Bestuur stichting Pensioenfonds TNO. www.tno.

Memorandum. Technical Sciences Brassersplein 2 2612 CT Delft Postbus 5050 2600 GB Delft. Aan Bestuur stichting Pensioenfonds TNO. www.tno. Memorandum Aan Bestuur stichting Pensioenfonds TNO Van Dr. F. Phillipson Onderwerp Risicobereidheidsonderzoek Pensioenfonds TNO Inleiding In de periode juni-augustus 2014 is er een risicobereidheidsonderzoek

Nadere informatie