WAARIN OPGENOMEN HET MAANDBLAD DE TECHNISCHE KRONIEK 10e JAARGANG [ H E T IN S T IT U U T V O O R SCH EEPV A ART E N LU CH TV A A R T

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "WAARIN OPGENOMEN HET MAANDBLAD DE TECHNISCHE KRONIEK 10e JAARGANG [ H E T IN S T IT U U T V O O R SCH EEPV A ART E N LU CH TV A A R T"

Transcriptie

1 S c h i p en W e r p 1 4 -D A A G S C H T I J D S C H R I F T, G E W IJD A A N S C H E E P S B O U W, S C H E E P V A A R T E N H A V E N B E L A N G E N WAARIN OPGENOMEN HET MAANDBLAD DE TECHNISCHE KRONIEK 10e JAARGANG O R G A A N V A N D E V E R E E N I G I N G V A N T E C H N I C I OP S C H E E P V A A R T G E B IE D ( D E N C E N T R A L E N BO N D V A N SCHEEPSBOUW MEESTERS IN N E D E R L A N D [ H E T IN S T IT U U T V O O R SCH EEPV A ART E N LU CH TV A A R T H O O F D -R E D A C T IE : Ir. J. W. H E IL, w. i. en Ir. G. D E R O O IJ, s. i. Secretaris der Redactie : G. Z A N EN, Westnieuwland 12, Rotterdam, Telefoon (2 lijnen) Z E V E N D E JA A R G A N G OVERNEMEN VAN A R TIK ELEN ENZ. VERBODEN (ART. 15 DER AUTEURSWET 1912) 26 A P R IL 1940 No. 9 INVLOED VAN DE GOLVEN OP HET BUIGEND MOMENT IN DEN SCHEEPSROMP D O O R Ir. }. C. ARKENBOUT SCHOKKER Hoewel de langssclieepsche sterkte van den scheepsromp in vele gevallen niet wordt nagerekend in hoofdzaak tengevolge van het feit, dat de classificatie-bureaux door hun voorschriften de verantwoordelijkheid hiervoor op zich nemen wijzen toch enkele gevallen er op, dat het van belang wordt geacht, dit punt niet uit het oog te verliezen. Vooreerst zijn het de oorlogsschepen, waar men al sedert lang de langssclieepsche spanningen tracht te berekenen, daar deze schepen geheel onafhankelijk van bovengenoemde voorschriften worden geconstrueerd. Doch ook in sommige gevallen in den handelsscheepsbouw blijkt men in den laatsten tijd door eigen berekening de spanning te onderzoeken. D it blijkt o. a. uit de beschrijving van een tankschip van ton draagvermogen in The Shipbuilder, Februari 193 5; verder nog onlangs in de beschrijving van de Oranje, door wijlen ir. H. N. Prins, in D e Ingenieur, 23 Juni H et geval, behandeld in W erft-reederei-h afen, 11 N ovem ber 1939, waar van een 40 m lange veerboot de langssclieepsche sterkte wordt nagerekend, zou ik als een niet na te volgen voorbeeld willen vermelden; dat men bij een dergelijk scheepje zeer lage spanningen vindt de hoogste bleek 254 k g/cm 2 te zijn was te verwachten; in zulke gevallen bepaalt men de plaatdikten niet op grond van de langssclieepsche sterkte. Een schema voor een standaard-sterkteberekening is ons in 1908 aan de hand gedaan door Biles, in zijn boek The design and construction of ships. Deze geeft daarin vooreerst een vereenvoudigde verdeeling van het rompgewicht over de lengte, verder een aanwijzing hoe de overige gewichten te verdeelen en ten slotte om bij de bepaling van het buigend moment te blijven een aan te nemen standaard-golf. W at de gewichtsverdeeling van den romp betreft werd eenige jaren geleden een poging gedaan om het voorstel van Biles eenigszins aan te vullen (zie H et Schip, 22 M aart 193 5). Hoe men de golf aanneemt is een punt van niet minder beteekenis. D e door Biles aanbevolen golf is vastgelegd als volgt: Lengte van de golf gelijk aan de scheepslengte. Hoogte van de golf l/ 20 van de lengte. V orm : een trochoïde. Waar het gaat om het zoeken naar den ongunstigsten toestand, welke men redelijkerwijze kan verwachten, is het van belang elk der drie genoemde punten nader te bezien. Wat de lengte der golven betreft heeft men zich tot nu toe bijna zonder uitzondering neergelegd bij den raad van Biles. De vraag of voor elke scheepslengte golven van die lengte te verwachten zijn, kan voor Oceaanreizen bevestigend worden beantwoord, sedert op de Atlantische Oceaan golven zijn waargenomen, die blijkens hun periode een lengte van ongeveer 440 m hadden (Horn, J. S. G., 1936). Kortere golven dan de scheepslengte werden alleen aangenomen voor beperkte vaarwaters, waar golflengten gelijk aan die der daar varende schepen niet voorkomen, b.v. op de meren van Noord-Amerika. Niet lang geleden echter (n.1. in W erft-reederei-hafen, 15 November 1937) werden door Dahlmann de resultaten gegeven van sterkteberekeningen voor de Normandie, waarbij behalve golven van standaardlengte ook kortere golven werden aangenomen. Deze resultaten worden hieronder weergegeven. De scheepslengte is in dit geval 293,5 m. Golflengte Golfhoogte Buigend moment 293,5 m 9,6 m m t 293,5 12, ,5 u , , , Hieruit blijkt, dat de kortere golf een hooger buigend m o ment geeft. Interpoleert men tusschen de verschillende golfhoogten, Zoodat men voor beide lengten een hoogte van krijgt, dan blijkt het moment voor de kortere golf met 14 % te zijn vermeerderd. Dahlmann merkt op,, dat men om den ongunstigsten toestand te krijgen de golf korter moet aannemen naarmate de einden van het schip scherper zijn. Deze publicatie geeft aanleiding dezelfde kwestie nader te onderzoeken. Vooreerst doet zich de vraag voor, w at de in

2 vloed van de golflengte zal zijn voor andere scheepstypen, vooral bij verschillende volheid. Doch bovendien behoeft de door Dahlmann aangenomen kortere golf ook voor het daar onderzochte schip nog niet de ongunstigste te zijn; het is zeer goed mogelijk, dat een andere golflengte een nog hooger moment geeft. Ten einde hieromtrent een inzicht te krijgen is het noodig een zelfde schip niet in twee doch in drie golven te onderzoeken. In het hier volgende worden de resultaten gegeven van sterkteberekeningen van eenige schepen van zeer uiteenloopend type en wel voor ieder schip in drie verschillende golven, waarvan een als lengte de scheepslengte had, terwijl de beide andere 20 /o langer en 20 % korter waren. De hoogte van elke golf was steeds een twintigste der golflengte. Voor elk scheepstjrpe werd de keuze van het te onderzoeken schip bepaald door het beschikbaar zij van een spantenraam, waardoor het werk werd bekort. De vereenvoudigde methode, volgens welke deze sterkteberekeningen werden uitgevoerd, zal in een bijvoegsel worden gegeven. De schepen, welke aan dit onderzoek werden onderworpen, waren de volgende Vooreerst een mailboot van middelmatige volheid (de Amerikaansche 'President Hoover, cyl. coëff. 0,69), ten tweede een snelle Kanaalboot (cyl. coëff. 0,60). Dit zelfde schip werd verder onderzocht bij een grooteren diepgang. Dit geeft automatisch weer een grooter cylindercoëfficiënt, welke echter door scherper maken van de lijnen tot 0,63 werd teruggebracht. Zoodoende kwam dit derde schip overeen met de mailboot wat betreft de verhouding van lengte tot diepgang (van veel belang met het oog op het buigend moment). Als vierde geval werd een volle vrachtboot onderzocht (cyl. coëff. 0,80). H et is een type, dat in de laatste jaren niet veel wordt gebouwd; de volheid werd echter zoo hoog gekozen ten einde een aanzienlijk verschil met de mailboot te krijgen. Van de tot nu toe behandelde schepen werden de hogging momenten onderzocht. De lijnen en afmetingen van het vierde schip kunnen echter even goed die van een tankschip voorstellen, van welk type het sagging moment veel belangrijker is. Daarom werden de sagging momenten voor dit zelfde schip als vijfde geval onderzocht, terwijl in de zesde plaats nog de sagging momenten werden bepaald voor een torpedobootjager, nl. de Amerikaansche Hamilton (cyl. coëff. 0,63). De resultaten worden in onderstaande tabel gegeven. Seheepstype Cyl. coëff. L T LD Ms M. in percenten van Ms Golf a Golf b Wijze van belasting M a i l b o o t... 0, H o ggin g K a n a a l b o o t.... 0, ,5 96,5 // G ew ijzig d e K an a alb o o t 0, ,, V ra c h tb o o t... 0,80 16, ,, T a n k s c h ip... 0,80 16, ,5 S a g g in g T o r p e d o b o o tja g e r... 0, ,5 Verklaring der afkortingen L = scheepslengte. T = diepgang. D = waterverplaatsing. M = buigend ' moment. Ms = buigend moment bij standaard golf. G olf a is 20 % langer dan de standaardgolf. G olf b is 20 % korter dan de standaardgolf. pjsi f C O L F L C. N O T E IN N I T R S De cijfers in deze tabel zijn wel zeer in strijd met het bovenaangehaalde resultaat van Dahlmann. De cijfers voor de korte golf zijn overal lager dan voor de standaardgolf, terwijl de dicht bij 100 liggende cijfers voor de lange golf er op wijzen, dat ook een golf tusschen de korte en de standaardgolf geen grooter moment geeft. Eerder is te verwachten, dat bij golven, die iets langer zijn dan het schip doch minder dan 20 % langer een maximum waarde van het buigend moment zal voorkomen, die echter in het ongunstigste der hier genoemde gevallen hoogstens 3 % grooter is dan het standaard-moment. Het is mij niet gelukt een verklaring te geven voor het verschil tusschen het resultaat van Dahlmann en de andere cijfers, ondanks de gelukkige omstandigheid, dat Dahlmann in zijn artikel, o. a. de Bonjean-krommen voor de Normandie geeft. Toen deze echter werden gebruikt voor een bepaling, der m o menten voor drie golflengten volgens de methode in het bijvoegsel gegeven, bleek als resultaat een moment voor de korte golf van 93 /o van het standaard-moment en voor de lange golf van bijna 100 /c. Wel moet hieraan worden toegevoegd, dat de Bonjean-krommen in bedoeld artikel op een zeer kleine schaal zijn geteekend. D it werkt ongunstig op de nauw keurigheid van het resultaat; doch dat hierdoor een waarde van 114 % zou veranderen in 93 /o is niet aan te nemen. Verder heeft Dahlmann een gunstige gewichtsverdeeling aangenomen, met het gevolg, dat het standaard-moment slechts wordt. Neemt men deze ongunstiger aan, en wel zoodanig, dat men zou komen tot een standaard-moment =, dan komen beide cijfers wel iets dichter naar elkaar toe (93 % zou in 94,5 veranderen, terwijl ook het cijfer 114 van Dahlmann iets zou afnemen), doch ze zouden toch nog een groot verschil vertoonen en in ieder geval aan verschillende zijden van 100 liggen. Het voorafgaande kan m. i. leiden tot de conclusie: er is geen reden om wat de golflengte betreft veel van de door Biles aanbevolen standaard af te wijken. De enkele percenten, waarmede het buigend moment wellicht kan worden vermeerderd door het aannemen van een langere golf, zijn van weinig beteekenis. Wat betreft de golfhoogte bij een bepaalde lengte, is het zonder meer duidelijk, dat de hoogste golf het grootste buigend moment zal geven. H et is dus de vraag: welke golfhoogte is bij een bepaalde lengte de grootste, waarmede men rekening moet houden. Tot nu toe werd in de meeste sterkte-berekeningen de standaard van Biles, n.1. H = 1/ 20 L aangenomen. Verschillende waarnemingen echter geven aanleiding tot twijfel, o f deze aanname de meest juiste is. Een résumé van verschillende gegevens omtrent dit punt wordt gegeven in fig. 1. Men vindt in

3 deze figuur vooreerst een kromme, geconstrueerd volgens de daarbij aangegeven formule van Dahlmann (Festigkeit der Schiffe, blz. 64), volgens den auteur opgesteld op grond van waarnemingen voor golven van 60 tot 280 m lengte. D e fo r mule van Zimmermann (Schiffbau, 5 Mei 1920), waarvoor ook een kromme in fig. 1 is gegeven, geeft voor de lengten, welke voor den scheepsbouw van belang zijn met die van Dahlmann slechts geringe verschillen. Zimmermann geeft in genoemde publicatie een diagram, waarin hij de betrekking tusschen lengte en hoogte aangeeft voor meer dan 120 door hem waargenomen golven; hiervan blijkt ongeveer.een vijfde deel een grooter hoogte te hebben dan volgens de formule. Een derde kromme in fig. 1 is getrokken door vier punten, welke maximale hoogten bij verschillende lengten aangeven volgens Cornish (Ocean Waves, blz. 32). Behalve de in de figu u r getrokken krommen zijn daarin nog enkele op zichzelf staande gevallen opgenomen, betrekking hebbende op enkele zeer hooge golven dus lage waarden van, waargenomen door Zimmermann (zie boven), Laws (N. E. C. Inst. of Engineers and Shipbuilders, ) en Weinblum en Block (J. S. G., ); de letters Z, L en W B verwijzen naar de waarnemingen van elk dezer auteurs. W at de laatste golf betreft moet er bij worden gezegd, dat de lengte uit de betreffende figuur niet duidelijk is te zien, daar een der golftoppen te weinig geprononceerd is. Men kan door vier van deze vijf punten nog een kromme stroken, die de maximaal te verwachten golfhoogten aangeeft. Deze stemt in karakter met de andere krommen overeen, ligt alleen lager. Bij de beantwoording van de vraag, welke golf men nu voor de te maken sterkteberekening moet aannemen, moeten twee zaken in het oog worden gehouden. Ten eerste zullen de golven, bepaald door de gestippelde kromme, zelden voorkomen; dit geldt dus ook voor de door deze golven in den romp opgewekte spanningen. En nu bedenke men, dat een belasting van het materiaal boven de vloeigrens niet bezwaarlijk is, zoolang dit zich beperkt tot enkele op zich zelf staande gevallen. Daarom is het niet noodig om m et de hoogste golven, welke zijn geconstateerd, rekening te houden. N og een tweede overweging leidt tot dezelfde conclusie. In een hooge golf ondervindt het water grootere versnelling dan in een lagere golf van dezelfde snelheid. Het gevolg is, dat de zoogenaamde Smith-correctie, die altijd een vermindering van het buigend moment ten gevolge heeft, zich sterker zal doen gevoelen naarmate de golven hooger zijn. Tevens blijkt uit fig. 1, dat het niet logisch is voor alle scheepslengten met 20 te rekenen. Voor zeer groote schepen blijkt het niet noodig te zijn. Voor schepen van geringe lengte is de standaard van Bijes niet voorzichtig genoeg. D aarom is voor enkele der onderzochte schepen bovendien den invloed op het buigend moment nagegaan voor een verhooging van de golf tot -= 17. H et resultaat is als volgt: het hogging- H moment van de vrachtboot vermeerderde met 10 /o terwijl de sagging-momenten van tankschip en torpedobootjager beide 13 % hooger werden. H et is natuurlijk allerminst de bedoeling deze cijfers als algemeen geldend te beschouwen. Ze kunnen in andere gevallen hoogèr of lager zijn. Doch wel toonen ze aan, dat men hier te doen heeft met vermeerderingen, die men niet m ag verwaarloozen. H ier kom t nog bij, dat voor de 94 m lange torpedobootjager de verhouding - j = 17, blijkens fig. 1 nog niet eens een veilige aanname is, Dan moet er nog op worden gewezen, dat dit verhoogen van de aan te nemen golf vooral moet worden in het oog gehouden bij berekening van sagging-momeriten. D it is als volgt te verklaren: De bovengenoemde Smith-correctie werkt altijd verminderend op het buigend moment. Doch deze vermindering wordt weer tegengegaan, doordat het schip op sommige oogenblikken dieper in de golf indompt dan uit een gewone berekening van de waterverplaatsing in een bepaalden toestand zou volgen. D it verschijnsel, dat op zulke oogenblikken het buigend moment weer doet toenemen, blijkt veel sterker te zijn bij het middenschip in een golfdal dan in een golfberg (voor een verklaring zie Robb, T. I. N. A., 1918). Duidelijk is dit verschil in werking van hogging en sagging golf gebleken tijdens de waarnemingen van Schnadel ( J. S. G., 1936), gedurende de vaart met een vrachtboot over den Atlantischen Oceaan. H ier werden vooreerst op verschillende oogenblikken de golven geregistreerd door waarnemingen langs de zijden van het schip op verschillende plaatsen over de lengte verdeeld. Gelijktijdig werd de optredende spanning geregistreerd, terw ijl. door berekening werd gevonden, welke golfhoogte, gecombineerd met scheepslengte, dezelfde spanning Zou geven, indien men de dynamische invloeden (Sm ith-correctie en indompen in de golf) niet in rekening brengt. Deze door berekening vastgestelde golf, welke Schnadel de werkzame golf noemt, bleek hogging en sagging zeer verschillend te zijn. V oor golven, die inderdaad ongeveer de scheepslengte L hadden, geeft de Schnadel de volgende cijfers voor : Hogging Logging Waargenomen golf Werkzame golf De hier genoemde sagging golf was niet hoog, zoodat het verhoudingscijfer 22 voor de werkzame golf niet als m aatgevend kan worden beschouwd voor de aan te nemen golf van scheepslengte (in dit geval 13 0 m ). Wel echter valt hier in het oog, dat de werkzame sagging golf de waargenomene nog even overtreft; bij de hogging golf daarentegen blijkt de werkzame belangrijk lager te zijn. Voor een golfberg geeft Schnadel in zijn samenvatting nog cijfers voor de hoogste door hem waargenomen golven van 13 0 m lengte, waaruit de volgende verhoudingen ^ zijn af te leiden: Waargenomen golf a 14 Werkzame golf a 24 Een zoo groot verschil tusschen waargenomen en werkzame golf is door de versnellingen in de trochoïdale go lf slechts gedeeltelijk te verklaren. Men bedenke echter, dat wanneer men tracht deze in rekening te brengen men uitgaat van de waterbeweging, die niet door de aanwezigheid van den romp wordt verstoord. Bij in rust zijnd water is de druk op een zelfde diepte altijd dezelfde, onverschillig of het schip daar drijft of niet. Doch de beweging van de waterdeeltjes in een golf en dus ook de druk in de golf wordt door de aanwezigheid van den scheepsromp gewijzigd. De u it enkele waarnemingen verkregen gegevens zijn natuurlijk nog niet voldoende voor een algemeen geldende conclusie. Wel echter valt uit het voorafgaande te besluiten, dat voor kleine en middelmatige schepen, waarbij een groot saggingmoment te verwachten is, de standaardgolf van Biles zeker te onvoorzichtig is. Voor groote schepen met een overwegend hogging-moment kan men een lagere go lf aannemen.

4 De meeste critiek heeft de standaardgolf van Biles ondervonden wat betreft den trochoïdalen vorm. Laas heeft in een voordracht op grond van verschillende waarnemingen gezegd, dat men steeds te doen heeft met de resultante van verschillende door elkaar loopende golfstelsels en dat deze geen trochoïde is en evenmin een andere wiskundig vast te leggen vorm (J. S. G., 1906). Verschillende figuren van Weinblum en Block, geconstrueerd op grond van fotografische opnamen, bevestigen dit volkomen. N u zullen toch altijd die golven van het meeste belang zijn, die-twee golfdalen of twee golftoppen aan de einden van het schip vormen; het is de vraag, welken invloed verschillend verloop van het golfprofiel tusschen de golftoppen en golfdalen op het buigend moment zal hebben. Daarbij kan men bovendien nog bedenken, dat kleine plaatselijke onregelmatigheden geen invloed van beteekenis zullen hebben. Het gaat er om hoe in groote trekken het verloop is tusschen golfberg en een golfdal. De twee golf profielen in fig. 2, overgenomen van Weinblüm en Block, toonen aan dat hierin belangrijke verschillen kunnen optreden. Terwijl van de bovenste /o een sterker gekromden golftop. Met den vorm e zal men eerder rekening moeten houden en wel bij schepen met belangrijk hogging-moment. Daarom werd deze ook nog eens toegepast bij de andere reeds genoemde schepen. H et grootste verschil bleek voor te komen bij de Kanaalboot; de vermeerdering was hier nl. 11 %. Voor de mailboot en de gewijzigde Kanaalboot (grooter diepgang en scherper vorm) waren de vermeerderingen ruim 5 en ruim 4 /b. H et is natuurlijk heel goed mogelijk, dat er golven voorkomen met nog scherper gevormden top. Men bedenke echter, dat zulk een zeer scherp gevormde top gepaard gaat met een grootere versnelling van de waterdeeltjes, met het gevolg, dat de opdrijvende kracht hier meer zal afnemen dan bij de golf van normalen vorm. In de discussie, volgende op de reeds genoemde voordracht van Laws, wordt over zeer steile golftoppen door Narbeth o. a. het volgende gezegd: A great deal of the crest of a wave consisted of a mass of more or less free water, piled up by the wind far above anything like a trochoidal form. De uitdrukking more or less free water duidt er m. i. C F ig. 3 golf de toppen zeer geprononceerd zijn met een flauw golfdal er tusschen, is dit laatste in de onderste golf duidelijker te zien, terwijl integendeel de golftoppen nauwelijks zijn vast te stellen. Om nu den invloed na te gaan van soortgelijke veranderingen van het golfprofiel zijn twee der tot nu toe behandelde schepen nog eens nagerekend in de golven, die in fig. 3 met c, d en e zijn aangeduid. Hierin is d de standaardgolf (trochoïde) ; c de golf, die men krijgt door golftop en golfdal van de trochoïdale golf te verwisselen (deze laatste dus op zijn kop gezet). Ten slotte is e verkregen door de verschillen der ordinaten van c en d nog eens van d uit te zetten doch nu naar den anderen kant. Men krijgt dus een golf, waarvan de top meer geprononceerd is dan van de trochoïde, terwijl het dal flauwer is. H et resultaat voor de hogging-momenten van de vrachtboot bleek het volgende te zijn: G olf c... 95,5 % d 100 % e % Voor de sagging-momenten van den torpedobootjager blijken de verschillen iets grooter te zijn, nl.: G olf c 109 % d % e 90 % D at de verschillen voor hogging- en sagging-momenten juist tegengesteld zijn, is begrijpelijk. Mocht nu de golf c eenigszins veelvuldig voorkomen, dan zou er aanleiding zijn deze toe te passen op schepen, waarvan het sagging-moment belangrijk is. Het is echter niet waarschijnlijk, dat dit het geval is. Normale golven hebben altijd op, dat aan de opdrijvende kracht van dit water weinig waarde kan worden toegekend. De invloed van de aan te nemen golf kan als volgt worden samengevat: Een iets langere dan de standaardgolf kan het buigend moment eenigszins doen toenemen, doch deze toename beperkt zich tot enkele percenten. Bij niet zeer lange schepen is het gewenscht de golfhoogte grooter dan de standaardhoogte aan te nemen, vooral wanneer het sagging-moment belangrijk is. Daarentegen kan men met een lagere golf rekenen voor de hogging-momenten van lange schepen. Een golf met scherper gevormden top en flauwer gevormd dal kan het hoggingmoment iets doen toenemen. Bijvoegsel De hier gevolgde vereenvoudigde methode ter bepaling van het buigend moment is alleen van toepassing, waar het gaat om den invloed van verschillende golven, en waar dus de verdeeling der gewichten van het schip buiten beschouwing blijft. Verder is zij gebaseerd op de volgende overweging. 'Wanneer men bij de toepassing der gebruikelijke methode de trimligging van het schip verkeerd aanneemt, dan vindt men vanaf het voorschip en vanaf het achterschip rekenend twee verschillende waarden voor het grootste buigend moment. Gaat men nu ae trimligging corrigeeren, dan blijkt het juiste buigend moment vrijwel het gemiddelde te zijn tusschen de beide aanvankelijk gevonden waarden. Hieruit volgt, dat men zich vrij kan maken van de trim ligging door aan te nemen, dat het voor- en achterschip volkomen gelijk van vorm zijn. Voor elk te behandelen schip werden Bonjeau-krommen gestrookt, die steeds het gemiddelde gaven van een spant voor en een spant achter. Bij het zoeken van de juiste ligging van het schip in de golf behoefde nu

5 alleen op de juiste waterverplaatsing te worden gelet. Heeft men de juiste ligging gevonden, dan wordt van de helft van het schip het moment der waterverplaatsing ten opzichte van het midden bepaald. Doet men dit voor verschillende golven, dan heeft men de verschillen in het buigend moment door deze golven veroorzaakt, daar de momenten der gewichten ten opzichte van het midden gelijk blijven. H et is echter gewenscht, niet alleen een aantal meter-tonnén te vinden, waarmede het moment toe- of afneemt, doch ook hoe deze toename of afname zich verhoudt tot het totale moment. Daarom werd voor ieder schip een moment bij standaardgolf aangenomen, dat voor het type als normaal kan worden beschouwd; de coëfficiënten in de tweede tabel M geven aan, hoe het standaardmoment werd geschat. O f het inderdaad deze waarde heeft hangt af van de gewichtsverdeling. "Wanneer het niet alleen gaat om den invloed van de golven, doch om het totale buigend moment, kan men dezelfde vereenvoudigingen toepassen op de gewichtsverdeling; men kan nl. een gewichtskromme voor het halve schip construeeren, die overal het gemiddelde aangeeft tusschen even ver van het midden liggende punten van voor- en achterschip. Men bepaalt dan van deze kromme het zwaartepunt in lengte. De afstand van dit zwaartepunt tot het drukkingspunt der halve lengte vermenigvuldigd met de halve waterverplaatsing geeft het buigend moment in het midden der lengte, dat van het maximale moment niet noemenswaard zal verschillen. Men houde echter in het oog, dat men langs dezen weg niet de momenten op andere plaatsen in het schip leert kennen, welke op overeenkomstige punten voor en achter nog wel kunnen verschillen. Deze kunnen een enkele maal van belang zijn, bv. bij het afbreken van een lange brug. Ook het verloop der dwarskrachten, welke in voor- en achterschip verschillend kunnen zijn, vindt men bij deze vereenvoudigde methode niet. Toch kunnen ook de dwarskrachten van beteekenis zijn, hoofdzakelijk wegens hun invloed op de geklonken langsnaden ter plaatse van de neutrale as. NIEUW STALEN SCHEEPSLUIK (DOOR S. J. MEYER Vanouds is de scheepvaart een bedrijf geweest, dat de beoefenaars, ten gevolge van de beperkte ruimte en de meer of mindere risico s van, het beroep, dwong de meest efficiente wijze van werken te zoeken. Sedert de menschheid vaart N avigare necesse est, Vivere non est, voerde de oude Hanseschippers als kernspreuk is. het aantal verbeteringen aan de vaartuigen legio en toch was er een vraagstuk, dat maar moeilijk tot een goede oplossing scheen gebracht te kunnen worden en wel: de manier van sluiten van de scheepsluiken. O f hét nu de zeevaart, de kustvaart of de binnenvaart betreft bij alle verbeteringen, waarvan schier elk schip, dat van stapel loopt, opnieuw getuigenis aflegt, bleef het probleem bestaan van een doelmatige, snel aan te brengen of te verwijderen afdichting der ruimen door middel van de luiken. D it zware en tijdroovende werk zien we nog altijd verrichten op de omslachtige wijze van eertijds en natuurlijk heeft dit vele geesten bewogen hun krachten eens te beproeven op de oplossing van dit euvel. Reeds zijn er enkele nieuwe methodes uitgedacht, doch in de practijk vielen zij niet mee. De schipper behield zijn primitieve houten luikendak, dat veel onderhoud eischte, zijn dure presennings, zijn oneconomische werkwijze. N a critische beschouwing van alle bestaande bezwaren is thans aan een geheel nieuw denkbeeld over dit onderwerp vorm gegeven, waarbij een origineele oplossing is gevonden in den vorm van een mechanisch opvouwbaar stalen scheepsluik, dat onder den naam Lever Hatch S. M. is geoctrooieerd en goede resultaten belooft. Mechanisch openen en sluiten door één man in enkele minuten automatisch waterdichte afsluiting geen presennings geen luikschilden of ruimgebinten geen verzegelinrichting. Zie hier in het kort het programma dat Octrooi N o ontvouwt en aan de hand van teekeningen en modellen duidelijk demonstreert. H et is een systeem, dat ondanks de uiterste eenvoud in uitvoering en toepassing, technisch solide en nauwkeurig verzorgd de arbeidsprestatie aanzienlijk verhoogt en een gunstigen invloed op de exploitatiekosten uitoefent. Daarbij is het van belang te weten, dat de uitvoering van het Lever H atch S.M. - systeem bij nieuwbouw geen noemenswaardige extra kosten zal veroorzaken en dat het bij bestaande schepen zonder overwegend bezwaar kan worden aangebracht. Het Lever Hatch S. M. -systeem kan naar gelang den aard van de meest te vervoeren lading, de los- en laadgelegenheid, het traject enz. in verschillende uitvoeringen worden toegepast, zooals de teekeningen duidelijk maken. Waar thans de matrozen langdurig en moeizaam moeten sjouwen met de luiken, daar kan een enkele man door eenige mechanisch uitgevoerde bewegingen de luiken wegdraaien,' op- of neerklappen, kortom ze al die standen geven, welke schip en lading behoeven. Voor specifiek zware ladingen zal men het gemakkelijkst de u itvoeringen A, B of C kunnen toepassen. Voor schepen, bestemd voor lichte ladingen, verdient wellicht het type D, E, F of G de voorkeur. Deze laatste toch maken het mogelijk den inhoud van de luikhoofden al naar gelang de behoeften te vergrooten, waardoor het tot heden gebruikelijke primitieve staketsel voor opperladingen komt te vervallen. Dat hiermede de veiligheid van binnenvaartschepen op de groote rivieren en de Zeeuwsche stroomen aanmerkelijk verhoogd wordt is een niet te onderschatten voordeel. Verder mag als een groot voordeel worden aangemerkt, dat het altijd nazien van luiken en presennings, het repareeren en aanschaffen van dekkleeden tot het verleden behoort. Hoog opgetaste, tuimelende luikenstapels, in het ruim vallende luiken en merkels het altijd loerend gevaar dit alles bestaat niet meer. Bij opengelegd schip slingeren luiken en luikschilden niet meer als belemmerende en gevaarlijke obstakels in het rond, maar blijft altijd een glad en toegankelijk dek. Thans - ter toelichting nog eenige technische bijzonderheden. De constructie der luiken is berekend op een zwaarte ongeveer gelijk aan het scheepsdek, zoodat zoo noodig ook op de luiken kan geladen worden. Wordt het laden op de luiken niet gewenscht, dan kan bij binnenvaartuigen met een aanmerkelijk lichtere constructie worden volstaan. Voor zee- en kustvaartuigen zal uiteraard de zwaarte van het luikmateriaal worden vastgesteld in overleg met Scheepvaartinspectie en Classificatiebureau.

6 J ÜDB93HEHEL B-R 0 nrr- N I E U W S T A L E N S C H E E P S L U I K Octrooi No Mechanisch openen en sluiten Éénmans bediening Éénminuut operatie Automatisch waterdichte afsluiting Geen presennings Geen luikhoofdbalken Geen verzegelinrichting TEEK. A. LUIKEN DWARSSCHEEPS NAAR VOOR OF ACHTER OPVOUWEND Zooals uit de teekeningen blijkt kunnen de luiken langsscheeps zoowel als dwarsscheeps worden opengeklapt. De laatste uitvoering (dwarsplan A ) is aan te bevelen voor schepen, die de lading steeds onder de luiken kunnen bergen en zeer bijzonder geschikt voor coasters. De lengte van het in één hieuw open te leggen luikenvak is bij deze uitvoering onbegrensd. De beweging der luiken geschiedt door hefboomen, welke van wormkwadranten zijn voorzien. Onder deze kwadranten wordt aan ééne scheepszijde een langsas langs luikhoofd of denneboom gelegd, welke door middel van flexible koppelingen met zeeg en elasticiteit van het schip kan meewerken, en met winch of anker-motor wordt in verbinding gebracht. Op deze as zijn voor ééne scheepszijde de op de hefboomkwadranten werkende wormen aangebracht. Voor de aan de andere scheepszijde gelegen hefboomkwadranten worden dwarsassen (bij binnenschepen door de herften) met korte langsasjes gelegd, welke door conische wielen met de hoofdas in verbinding zijn. De te openen luikenvakken worden nu met clutchkoppelingen alles aan ééne scheepszijde ingeschakeld: en rustig, zonder schok of stoot zullen de luiken den gewenschten stand innemen, waarbij bij deze uitvoering (A ) dekken of gangboorden geheel vrij blijven. N aar de waterdichtheid behoeft niet te worden omgezien, deze wordt, zoowel wat betreft de luiken onderling als de luiken op luikhoofd of denneboom, automatisch en a f doende verzekerd door in sponningen goed beschermde en intact blijvende pakkingstrooken. Plan B is een driedeelig naar ééne zijde langsscheeps opvouwend luik. Deze zeer doelmatige uitvoering werkt met een langsas (45 m m ), waarvan, door middel van wormwieltje met worm, voor elk hefboomkwadrant een kort dwarsasje, waarop de kwadrantworm, wordt afgetakt. H et mechanisme van deze uitvoering is het meest eenvoudig en aldus het meest voordeelig. Voor de overige langsscheeps bewegende luiken, welke, zooals eerder reeds aangehaald, het voordeel hebben den inhoud van het luikhoofd naar behoefte te kunnen vergrooten, voor

7 B E T S IL -R - N/EUW STALEN SCHEEPSLUIK OCTROOI Wo.g2.3v/. T E E K. C. L U IK RN L m a S S C H E E P S NffiS BEWE- zim zil- M F&Hm SGH OPENEN EN SLUITEN ÉÊNMhNB BEDIENING - ÉÉNMINUUT OPERhT/E tw rom tm sch wa te r d /g n t e a f s l u /tm g ^ g e e n p r e s e n n /n d s GEEN L UIKHOOFDBh LKEN - GEEN UERZEOEUNRICHT/Nff

8 het stuwen van opperlading hoofdzakelijk op groote rivierschepen, is een soortgelijke, zij het iets uitvoeriger asaanleg noodig als voor plan B. Alle uitvoeringen zijn aan ééne scheepszijde, door één man, in een minimum van tijd te bedienen. De krachtbron voor de beweging der luiken is bij voorbaat op elk schip aanwezig. De aandrijvende as van het nieuw ontworpen mechanisme kan op iedere winch worden aangesloten, terwijl de op elk binnenvaartuig aanwezige anker-motor ruim voldoende capaciteit bezit om de noodige kracht te leveren. De moeilijk te hanteeren zware luikhoofd-schilden en (of) ruimgebinten zijn in dit systeem geheel vervallen. Voor het verzegelen van het aldus afgesloten laadruim is geen enkele inrichting of hulpmiddel noodig. Elk luikenvak is door het aanleggen van één zegel volkomen verzekerd. Moge deze nieuwe vinding er toe bijdragen, het algemeen streven naar een uiterst economische werkwijze in onze toekomstige maatschappij te bevorderen. Hoe zal dit streven beter gediend zijn, dan door een aangename en vlugge werkwijze te scheppen, welke niet alleen tot uitkomst van de bemanning, maar ook tot voordeel van de onderneming strekken kan. Bij het laden en lossen gaat het ondanks onzen modernen tijd soms nog zeer ruw toe, waarbij dikwijls ravages worden aangericht. Voor een dergelijke werkwijze is geen plaats meer in onze toekomstige cultuur. Alleen een practische en beleidvolle werkwijze kan de prestatie tot het gewenschte hoogtepunt opvoeren, en om aan dit programma mede te werken is dit nieuwe luiksysteem in het leven geroepen. V O R D E R IN G E N I N H E T T IN O N D E R Z O E K Het verslag van den International Tin Research and Development Council over 1939 maakt melding van een nieuwe, langs galvanischen weg te maken, deklaag, geschikt voor tafelgerei, automobielen, koelapparaten, e. d. Deze deklaag bestaat uit tin en koper in de verhouding, zooals dat bij Speculum metaal het geval was, een legeering, die in verband met de prachtige weerspiegeling gedurende eeuwen is gebruikt voor handspiegels en in later tijden in telescopen. De nieuwe toepassing van de legeering is het resultaat van laboratorium-onderzoek. Speculum metaal is hard, heeft een mooie zilveren kleur, biedt grooten weerstand tegen corrosie en zal, naar verwacht, gemakkelijk met chroom kunnen wedijveren (p. 7). In het begin van het verslagjaar werden de nieuwe gebouwen van den Council voltooid en kon een aanvang worden gemaakt met het installeeren van de laboratoria. De werkzaamheden werden sinds het uitbreken van den oorlog geconcentreerd op onderzoekingen betreffende vertind blik, draagmetalen en tinnen deklagen op staal en koper (p. 4). Methoden ter verkrijging van een betere kwaliteit blik worden beproefd. Reeds is een procédé voor het verkrijgen van een passief oppervlak op dit metaal gevonden, dat door proefnemingen met conserven grondig wordt getoetst. D e resultaten zijn tot dusverre zeer bevredigend (p. 13). Vele jaren van onderzoek hebben thans den Council in staat gesteld nauwkeurige aanwijzingen op te stellen om langs galvanischen weg tinlagen in elke gewenschte dikte te verkrijgen. H et procédé wordt toegepast door fabrikanten van installaties voor de levensmiddelen-industrie, daar deze dikkere lagen, zonder veel hoogere kosten, een naar verhouding langeren levensduur hebben dan de in smeltbad verkregen deklagen (p. 16). Vorderingen zijn eveneens te boeken op het gebied van tinlegeeringen. Met drie van de nieuwe legeeringen worden thans proeven genomen als lagermetaal voor verbrandingsmotoren (p. 22). Verder verdienen vermelding verbeterde alliages voor siertin, die verhoogden weerstand tegen slijtage en corrosie bieden. Het is te verwachten, dat de doorzakking, waaraan tinnen theepotten soms lijden, tot het verleden zal gaan belmoren (p. 22). Proeven met een nieuw soort brons, met een hooger tingehalte dan tot dusverre in gebruik, vinden verderen voortgang. Zij zijn, door hun goeden wearstand tegen corrosie, in het bijzonder geschikt voor condensorpijpen (p. 23). D E M O D E L B O U W E R Wij ontvingen een exemplaar van D e Modelbouwer N o. 3 van Maart 1940, een maandblad voor de vervaardiging van machine-, vliegtuig- en scheepsmodellen, uitgegeven door de N. V. Uitgevers Mij. D e Esch, Hengelo. Daar er in de afgeloopen winter door de vereeniging Bouw scheepsmodellen te Amsterdam, van welke vereeniging het blad het officieele orgaan is, ten gevolge van de tijdsomstandigheden, geen handleiding voor een model is uitgegeven heeft de redactie gemeend den liefhebbers van den modelbouw toch iets bijzonders te moeten bieden. Mede dank zij de medewerking van de Koninklijke Vereeniging Onze Vloot is zij er wonderwel in geslaagd een bijzonder nummer het licht te doen zien, dat een bouwbeschrijving in houdt van een model van H r. Ms. Kruiser De Zeven Provinciën, gebaseerd op de authentieke gegevens van het schip. Buiten de zeer duidelijke handleiding bij den bouw biedt dit nummer een negental zeer volledige teekeningen, vervaardigd door de N. V. Nederlandsche Vereenigde Scheepsbouwbureaux te s-gravenhage, welke den modelbouwer ruimschoots de benoodigde gegevens voor de vervaardiging van het model verstrekken. Het is geteekend op 1/200 van de ware grootte en heeft een lengte van ca. 93 cm. Wij zijn er van overtuigd, dat deze goedverzorgde uitgave de steeds stijgende belangstelling van jong en oud voor den modelbouw zeer zeker ten goede zal komen, terwijl de meer geoefende modelbouwer en knutselaar hier een werkstuk heeft wat zijn volle belangstelling verdient. I N S T IT U U T V O O R S C H E E P V A A R T E N L U C H T V A A R T De verzameling van het Instituut voor Scheepvaart e n. Luchtvaart, Haringvliet 68 te Rotterdam, werd gedurende de maand Maart bezocht door 2228 personen, terwijl het aantal bibliotheekbezoekers 1378 bedroeg. Uitgeleend werden 1460 boeken; 117 inlichtingen werden verstrekt. Ten behoeve van de verzameling werden navolgende modellen ontvangen: een model van het eerste motor-vliegtuig van W right; een model van de startinrichting voor dit vliegtuig. VEREENIGING VAN TECHNICI OP SCHEEPVAARTGEBIED Opéericht 1 Juli Secretariaat: W estnieuwland 12, Rotterdam B A L L O T A G E Voorgesteld voor het gewoon lidmaatschap, dé heer: S. G. BOUM AN, chef Constructie-bureau Koninkl. Nederl. Grofsmederij, Tiboel Siegenbeekstraat 13, Leiden. Voorgesteld door ir. M. C. de Jong. Eventueele bezwaren schriftelijk binnen 14 dagen aan het algemeen secretariaat, Westnieuwland 12, Rotterdam.

9 Personalia C. B. van den Bos f Op 60-jarigen leeftijd is te Rotterdam overleden de lieer C. B. van den Bos, in leven procuratiehouder bij de Rotterdam Londen Stoomvaart Mij. N. V. te Rotterdam, sedert bijna 40 jaar bij dit bedrijf werkzaam. G. J. van der K u y f Te Rotterdam is 9 April in den ouderdom van 70 jaar overleden de heer G. J. van der Kuy. De teraardebestelling heeft plaats gehad op Vrijdag 12 April op de begraafplaats Oud-Kralingen. Onderscheidingen De heer J. Rodhain, directeur van de N. V. Phs. van Ommeren s Comp. Mar. Anversois S. A., is benoemd tot officier in de Orde van Leopold. De heer Z. W. Dekkers, firmant der fa. Ruys & Co. te Antwerpen, werd door Z. M. Koning Leopold tot ridder in de Leopoldsorde bevorderd. Deze eervolle onderscheiding is de belooning van een glansrijke loopbaan in het Antwerpsche scheepvaartleven, waarvan de talrijke vrienden van den heer Dekkers zeer zeker met veel genoegen kennis zullen nemen. Scheepvaart-Inspectie De minister van "Waterstaat heeft met ingang van 1 Mei 1940 aan den adjunct-expert bij de Scheepvaart-Inspectie in tijdelijken dienst C. M. Tuntler, als ambtskring aangewezen het vierde district, met IJmuiden als standplaats. M utaties bij den dienst van scheepvaart NIEUWSBERICHTEN Met ingang van 27 April 1940 is benoemd tot hoofdinspecteur, hoofd van den dienst van scheepvaart, J. Kuyper, thans inspecteur, onderhoofd van dien dienst. Benoemd tot inspecteur, onderhoofd van den dienst van scheepvaart, J. F. Milders, afdeelingschef bij dien dienst. Benoemd tot afdeelingschef bij den dienst van scheepvaart, H. Fockens, inspecteur bij dien dienst. H et duizendste schip in den N ieuw en W aterw eg Donderdagmiddag 11 April is het Portugeesche s.s. Alpha, komende van Lissabon, den Nieuwen Waterweg binnengekomen. Dit is het duizendste schip sedert 1 Januari 1940, dat den Nieuwen Waterweg binnenliep. In 1939 liep het duizendste schip reeds op 23 Januari den Nieuwen Waterweg binnen. W eller s ïasch-academ ie Naar wij vernemen heeft de N. V. Weller s Handel- en Industrie Maatschappij Welca te Rotterdam per 1 April jl. een naar de eischen des tijds ingerichte en modern uitgeruste lasch-academie geopend. Met ingang van 1 Mei a.s. zullen in deze academie lessen en cursussen aanvangen in het electrisch en autogeen lasschen met de nieuwste apparaten op dit gebied. Er zullen dag- en avondcursussen worden gegeven,, zoowel in privé als clubverband. De eerste cursussen electrisch lasschen zullen op Dinsdag 7 Mei a.s., de eerste cursussen autogeen lasschen op Woensdag 8 Mei a.s. aanvangen. De prijzen der lessen zijn uiterst laag gehouden, zoodat dit niemand behoeft te weerhouden zijn kennis op dit gebied te verrijken. Exam en w erk tu igk undig ingenieur Geslaagd voor het ingenieursexamen werktuigkundig ingenieur de heeren: C. A. Bijlaard, Amsterdam; A. M. Hazer, Bergen op Zoom; J. van den Hoek, Leiden; W. A. M. Pompe, IJsselstein; H. F. Zuiderbaan, Sneek. W erktuigkundigen-exam ens Geslaagd voor het diploma B de heeren: W. van Beveren, Utrecht; L. van der Wiel, Rotterdam; M. J. van den Boogaard, Amsterdam; G. Geusebroek, Amsterdam; M. Reenalda, Rotterdam; J. C. Vink, Dordrecht; C. Kent, Haarlemmermeer; J. de Groot, Utrecht; W. J. Notenboom, Klaaswaal; W. Aarsen, Badhoevedorp. Geslaagd voor het eerste gedeelte van het diploma B de heeren: H. Boon, Utrecht; P. van der Wal, Dordrecht; H. van der Lugt, Amsterdam; J. Oostveen, Amsterdam; S. J. Ursum, Alkmaar; G. Wolzak, Alkmaar; G. de Koning, Sliedrecht; P. J. Etmans, Amsterdam; H. Miedema, Amsterdam; J. Bouwhuis, Amsterdam. Geslaagd voor het diploma C de heer K. Witkamp, Haarlem. Geslaagd voor het eerste gedeelte van het diploma C de heeren: L. J. Bosdijk, Enschede; H. Ybema, Amsterdam. Stuurlieden-examens Geslaagd voor eersten stuurman groote handelsvaart de heer T. C. P. Moll. Geslaagd voor tweeden stuurman groote handelsvaart de heeren: K. de Weert, A. van Gilst, W. R. van Erven. Geslaagd voor derden stuurman groote handelsvaart de heeren: J. E. Coeikamp, D. Huyssoon, T. R. Küpper, W. Veen, A. de Graad, M. L. Laurey, E. G. A. Filavski, B. Kwak, J. PI. J. van Wageningen, S. Koen, A. Schuur. Geslaagd voor stuurman kleine handelsvaart de heeren: P. Pot, PI. M. Rozinga, W. Riepma, F. Ph. J. Westers, J. Vegter, A. Mastenbroek, W. Otte, J. Groenewold, J. de Jonge, H. Vos. Examens voor radio-telegrafist en telefonist Voor de examens ter verkrijging van certificaten als radiotelegrafist le en 2e klas en radiotelefonist, gehouden in de afgeloopen maanden Januari, Februari en Maart, zijn geslaagd: Voor het certificaat le klasse de heeren: C. P. Dolmans, D. Fransen, O. E. Glastra, W. de Goede, Th. A. Hattinlt, P. D. Kreb en J. van Schoor. Voor het certificaat 2e klasse de heeren: A. van den Barselaar, W. J. Bilderbeek, G. Boersma, A. PI. Bosscher, W. F. Bremer, M. J. Davidse, C. van Deursen, G, Doves, A. M. van Dijk, L. H. de Fauwe, PI. J. Fischer, F. Jans, P. Jongejans, J. C. Klopping, G. J. Klumpkes, J. Lagerweij, J. F. Leeman, G. van der Molen, G. J. Nijveldt, P. Oerlemans, L. Post, C. Postma, D. Rietman, N. H. van der Schaft, PI. Slijp, P. J. Speijer, J. A. Stevens, J. J. Sijbrands, J. Teijema, J. Theunisse, IC. Tilbaard, A. Tol, H. A. M. Tulleners, G. Vedder, C. Verhuist, A. A. de Vogel, P. B, Witteman, D. Wolthuis en W. L. F. van Wylick. Voor het beperkt certificaat als radiotelefonist de heeren: G. Pepping, J. C. Kristalijn, D, Kuijt, D. List, J. L. de Blok, D. H. Stuurman, J. de Groot, W. Sorgedrager, P. Meuldijk, P. Akkerman en PI. B. J. Warger. Openbaar gem aakte octrooi-aanvragen, betrekking hebbende op schepen en scheeps- en w erfinstallaties No Ned. kl. 65a. R. G. Groenendijk te Rotterdam. Werkwijze en inrichting voor het verrichten van bergingswerk of andere werkzaamheden in onder water gelegen zand- of slislagen. De vereeniging Nederlandsch F ab rik aat Prins Bernhard heeft het eére-lidmaatschap van de vereeniging Nederlandsch Fabrikaat aanvaard. Nieuwe opdrachten De Hollandsche Stoomboot Mij. heeft aan C. van der Giessen & Zonen s Scheepswerven te Krimpen a/d. IJssel opdracht gegeven voor den bouw van een motorschip, groot ca. 695 ton bruto. Het wordt een zelfde schip, als het eenigen tijd geleden vergane m.s. Rijnstroom en zal ook denzelfden naam dragen. Wij vernemen, dat de Stoomvaart Mij. Rotterdam te Rotterdam (dir. fa. Wm. Ruys & Zn.) opdracht heeft gegeven aan de N -V. C. van der Giessen & Zonen s Scheepswerven te Krimpen a/d. IJssel, tot den bouw van een nieuw motorvrachtschip, ter vervanging van het op een mijn geloopen m.s. Ameland. Het nieuwe schip zal een draagvermogen van ca ton krijgen en voor de algemeene vrachtvaart bestemd zijn. De Koninklijke Shell, te Den Haag, heeft bij de N. V. Wilton- Fijenoord te Rotterdam een motortankschip van ton besteld. Dit schip zal gebouwd worden volgens de bij de Koninklijke gebruikelijke specificatie.

10 De reederij Svea te Stockholm heeft bij Gebit van Diepen te Waterhuizen eu E. J. Smit & Zn. te Westerbroek twee zuster-motorschepen besteld, van de volgende afmetingen: 204 X 31 X 19 vt., 585 bruto en 296 netto ton groot. De 820 pk Deutz-Dieselmo toren kunnen een snelheid ontwikkelen van 11 mijl. De oplevering moet in Februari 1941 geschieden. De Société Anonymc de Remorquage a Hélice te Antwerpen heeft aan de Scheepswerf en Machinefabriek v/h H. J. Koopman te Dordrecht den bouw opgedragen van een motorzeesleepboot met de volgende hoofdafmetingen: lengte op loodlijnen 93'-6", lengte over alles 102'-0", breedte op grootspant 22'-6", holte in de zijde 12'-0". De boot wordt gebouwd onder klasse Lloyd s 100 A. 1 en wordt voorzien van electrische stuurmachine en electrische ankerlier. De voortstuwing zal geschieden door een 6-cylinder Carels-Dieselmotor van 630 pk bij 280 omwentelingen per minuut met tandwielreductie op de schroefas. T e w aterlatingen Van de scheepswerf Vrijenban van de firma H. Boot & Zonen te Delft werd 9 April jl, met goed gevolg te water gelaten het ltanaalschip bouwnummer 424, groot ruim 700 ton, afmetingen 56 X 7,20 X 2,48 m. Tijdens den bouw werd dit vaartuig verkocht aan den heer H. Vegter, particulier schipper, gedomicilieerd te Rotterdam. Het heet thans Catharina Adritma en zal binnen enkele weken worden afgeleverd. Bij de N. V. Scheepswerf en Machinefabriek,, t Hondsbosch, direcie H. J. Bosman, te Alkmaar, is met gunstig gevolg te water gelaten het stalen m.s. Molenplaat. Dit schip is speciaal gebouwd voor het verrichten van directie- en passagiersdiensten in de havens van Rotterdam. Het wordt door genoemde werf uitgerust met een Kromhout Dieselmotor van 60 epk. Bij De Rotterdamsche Droogdok Maatschappij te Rotterdam is 17 April om circa half twaalf met goed gevolg te water gelaten het voor de Stoomvaart Mij. De Maas aldaar in aanbouw zijnde motortankschip Papendrecht. De afmetingen zijn: lengte op de loodlijnen 488', breedte op buitenkant spant 73' en holte tot opperdek 35'-5". Liet laadvermogen bedraagt circa ton. De voortstuwing geschiedt door een 8-cylinder enkelwerkende 4-tact Stork-Hesselmann Dieselmotor met oplading, vermogen 3700 apk. De doopceremonie en het wegnemen der laatste beletselen geschiedde door Mevr. Nygh-Apel. Proeftochten Op de Eems had 6 April de in alle opzichten goed geslaagde, proefvaart plaats van het nieuw gebouwde m.s. Soemba. Dit schip is gebouwd voor rekening van kapitein J. Sloots te Groningen, op de scheepswerf Vooruitgang te Foxhol bij Groningen, onder klasse British Corporation en Scheepvaart-Inspectie groote kustvaart. Het schip is van het raised-quarterdek-type en is midscheeps voorzien van een mast, waaraan 2 laadboomen. Bij iederen laadboom is een Bodewes-lier geplaatst, die door een Lister-motor van 8 pk aangedreven wordt. Hiermede kunnen lasten van 2 ton veilig geheschen worden. Het hijschgerei is geleverd met een certificaat van de Inspectie van Havenarbeid. De ankerlier is eveneens met een 8 pk Lister-motor uitgerust. In de motorkamer is voor de voortstuwing een 4-cylinder 240 pk Bolnes-motor geplaatst, waarmede het schip op de gehouden proefvaart een snelheid van 9 mijl behaalde. In de motorkamer is verder nog geplaatst een 8 pk Lister-motor voor het drijfwerk van de hulpwerktuigen. De inhoud van het schip is 313,85 bruto registerton en 178,48 netto registerton, terwijl de afmetingen zijn als volgt: lengte 41,75 m, breedte 7,40 m en hoogte 2,70 m, tot het raised-quarterdek 3,70 m. Aan het schip is een Oertzroer aangebracht; voor de veiligheid der bemanning is niet alleen een reddingsboot, maar ook een reddingsvlot aanwezig. Op de gehouden proefvaart is het schip door den kapitein overgenomen. Op 11 April had te Delfzijl de goed geslaagde proefvaart plaats van het nieuwe m.s. Paraat, gebouwd bij de N. V. Scheepswerf Delfzijl v/h Gebr. Sander te Delfzijl, voor rekening van kapitein E. Holwerda te Gasselternijveen, onder klasse British Corporation en Scheepvaartinspectie, groote kustvaart. Het schip is groot 305 bruto registerton en 142,19 netto registerton en heeft de volgende afmetingen: lengte 37,80 m, breedte 7,20 m, holte 2,39 m, tot het raised-quarterdek 3,24 m. Flet schip is van het raised-quarterdek-type en heeft midscheeps een mast waaraan twee laadboomen voor lasten van twee ton; bij iederen laadboom is een Bodewes-lier geplaatst, die door een Lister-motor van 8 pk aangedreven wordt; de voorste lier kan ook gebruikt worden voor het hieuwen van ankers. Het hijschgerei is geleverd met een certificaat van de Inspectie van den Havenarbeid. Voor de voortstuwing is in de motorkamer een 4-cylinder Bronsmotor geplaatst met een vermogen van 195 pk en voor de hulpwerktuigen een Lister-motor van 8 pk. Op de gehouden proefvaart voldeed het schip aan de gestelde eischen en behaalde een snelheid van 9 mijl. Op de Maas heeft 15 April de proeftocht plaats gehad van het snelvarende Rijnmotorschip Rcx Rheni, dat in opdracht van den heer A. van der Graaf te Rotterdam gebouwd is bij de Scheepswerf en Machinefabriek Vahali te Gendt (bij Nijmegen). De hoofdafmetingen van het schip zijn: lengte 61,50 m, breedte 7,06 m en holte 2,60 m, het laadvermogen bedraagt ongeveer 675 ton. Het is ingericht met acht ruimen en is speciaal uitgerust voor het goederenvervoer tusschen Rotterdam en Bazel. Voor de voortstuwing is in de machinekamer een 375 pk direct omkeerbare 4-tact 6-cylinder Bronsmotor geplaatst, die het schip in beladen toestand een snelheid van circa 18 km, in ledigen toestand van circa 22 km zal geven. Een novum, dat voor. het eerst op dit schip toepassing heeft gevonden, is, dat voor het passeeren van bruggen de stuurhut, met het geheele er zich in bevindende mechanisme, een meter inzakbaar is. De stuurapparaten, alsmede de controle- en verdere instrumenten hoeven in zoo n geval niet verkort of verlengd te worden, terwijl bovendien het schip in alle opzichten manoeuvreerbaar blijft. Bij ledige vaart bedraagt de maximum hoogte boven de waterlijn vier meter. Liet aanzetten van den motor kan van de stuurhut uit geschieden. Na afloop van den proeftocht is het schip door den eigenaar overgenomen. De mijnenlegger Jan van Gelder, die op 1 October van het vorig jaar bij Terschelling door een mijn getroffen werd, waardoor het achterschip werd beschadigd, is thans geheel vernieuwd en weer in dienst gesteld. Bovendien hebben twee aanwinsten van de Koninklijke Nederlandsche Marine Maandag 15 April bij Den Helder hun officieele proefvaart gehouden. Flet waren de nieuwe duikboot, de O 23, gebouwd bij De Rotterdamsche Droogdok Maatschappij, en de Mok I, een marine-communicatievaartuig, dat op de Rijksmarinewerf te 'Willemsoord gebouwd is. Op de Eems heeft een goed geslaagde proefvaart plaats gehad van het m.s. Catharina B, gebouwd bij Van der W erff s Scheepsbouwwerf te Westerbroek, onder klasse British Corporation en Nederlandsche Scheepvaart-Inspectie, voor rekening van den heer H. Kramer te Flillegersberg. Flet schip, dat als afmetingen heeft 36,5.0 m 1.1., 6,90 m breedte en 2,75 m holte in de zijde, is 3 00 ton d.w. groot,>heeft een bruto inhoud van 261 registerton en een netto van 215 registerton. Flet heeft een stalen mast en twee dito laadboomen voor een hijschvermogen van twee ton, waarvoor op het mastdek twee Bodewes-lieren met 6/8 pk Lister voor het snel opdraaien van de ankers. De tuigage is geleverd met het certificaat Haven-Inspectie. In de motorkamer is voor de voortstuwing opgesteld een 180 pk Bolnes-motor met een 8 pk Lister voor aandrijving van dynamo en hulpwerktuigen. Op de proefvaart voldeed het schip volledig aan de gestelde eischen en behaalde een snelheid van 9 mijl. Na afloop werd het schip door den opdrachtgever overgenomen. Op de rivier de Nieuwe Maas heeft 17 April met goed gevolg proefgevaren een stalen motorsleepboot, gemaakt op de scheepswerf van de firma De Jong & Smit te IJsselmonde. De hoofdafmetingen van het vaartuig zijn: lengte over alles 19 m, breedte op buitenkant grootspant 4,75 m, holte in de zijden gemeten 2,10 m. Voor de voortstuwing werd een 4-cylinder Brons-Dieselmotor geïnstalleerd. De motorboot, die voor binnenlandsche rekening vervaardigd werd, werd direct na den proeftocht, die tot volle tevredenheid verliep, overgenomen door den nieuwen eigenaar. Op 19 April werd door de firma De Haan & Oerlemans te Fleusden met goed gevolg proefgev.aren op de rivier de Maas met het door haar gebouwde m.s. Mitropa, dat bestemd is voor de vaart op het Dortmund-Emskanaal en op den Rijn, en speciaal met het oog daarop is geconstrueerd.

11 De voornaamste afmetingen zijn: lengte 67 m, breedte 8,20 m, holte 2,60 m, grootte 942 ton óp 2 m diepgang. Het schip is voorzien van een 6-cylinder Deutz-Dieselmotor van 300 pk bij S00 omw./min, terwijl in de machinekamer tevens een 10 pk Deutz hulpmotor is op gesteld. De ankerlier is eveneens van een 10 pk motor voorzien. De inrichting is zeer modern, met warm en koud stroomend water, centrale verwarming en electrisch licht, terwijl de betimmering in zeer modernen stijl is gehouden. Dit schip heeft een specialen vorm van achterschip en is uitgevoerd met 2 balansroeren, hetgeen zoowel de goede bestuurbaarheid als ook de snelheid zeer ten goede komt. Bij de proefvaart tijdens feilen storm is gebleken, dat deze vorm en de bestuurbaarheid geheel aan de gestelde verwachtingen voldeden; het schip kon op eigen kracht op de halve breedte van de rivier de Maas omkeeren. Verkochte schepen Het Nederlandsche m.s. Timor (ex Reja), eigenaar de heer H. Sloots te Groningen, gebouwd in 1918 bij Gebr. Pot te Bolnes, 224 bruto ton en 15 5 netto ton, is verkocht aan de S. A. Lanaria Sarda te Macomer (Sardinië). Het schip is onder den naam Alas naar Cagliari vertrokken. De N. V. Visscherij Mij. De Daad te IJmuiden heeft aangekocht de stoomtreilers Corrie IJM. 21 en Ita IJM. 22 van de N. V. Exploitatie Mij. Zuiderhaaks. Deze schepen zijn al geruimen tijd uit de vaart. Naar wij vernemen, is het Nederlandsche m.s. Remark, van J. Kramer te Groningen, 396 ton bruto en 191 ton netto, in 1936 bij E. J. Smit & Zonen te "Westerbroek gebouwd, verkocht aan Anthony Veder N. V. te Rotterdam. Het schip blijft onder denzelfden naam in de vaart. Plet Estlandsche s.s. Nora, van M. G. Martinson te Parna, 1186 ton bruto en 699 ton netto, in 1902 te Grimstad gebouwd, is aan een Panameesche reederij verkocht. Het schip is herdoopt in Maloy'a. Vertegenwoordigers der Berge Co. te Bilbao kochten van de American President Lines de President Lincoln en de President Wilson, die beide ongeveer ton groot zijn. De schepen, die momenteel te San Francisco liggen, zullen worden nagezien en eind Mei in dienst worden gesteld voor het passagiers- en vrachtvervoer tusschen Spanje, Italië en Zuid-Amerika. Volgens Ee Cumhyriyet heeft de Turksche regeering besloten de aflevering te accepteeren van vier vrachtschepen, in totaal ton, welke schepen reeds maanden geleden in Duitschland besteld werden. De voorwaarde Zou echter gesteld zijn, dat Duitsche bemanningen de schepen buiten de mijnenvelden aan de Turken overdragen. V oor sloop verkochte schepen Plet Zweedsche s.s. Dicido is in beschadigden toestand voor sloop naar Noorwegen verkocht. Plet s.s. Dicido is 1546 bruto en 896 netto ton groot en in 1903 gebouwd. B u itgem aakt D uitsch schip onder Engelsche v lag Het Duitsche s.s. Henning Oldendorff, 3721 bruto en 2313 netto ton groot, in 1916 bij A. Vuyk & Zonen te Capelle a/d. IJssel gebouwd, is onder Engelsche vlag met den naam Empire Industry in de vaart gebracht. Eigenares is thans het Ministerie van Scheepvaart te Londen. Plet schip vaart onder directie van de firma David Alexander and Sons te Glasgow. Schepen aan een oorlogsdaad ten o ffer gevallen Lijst van koopvaardijschepen, die van 7 tot 21 April aan een oorlogsdaad ten offer zijn gevallen. Reederij Nationaliteit br. t. Navarra (Garonne)... Noorsch 2218 g. Rio de Janeiro (Hamburg-Siidam.)... Duitsch 5261 g. Okeania (Carivalis)... Grieksch 4843 m. Kreta (Deutsche Levante)... Duitsch g. Amasis (Hamburg-Am. L ijn )... Duitsch 7129 g. Rauenfels (Hansa)... Duitsch 8460 t. z. g. Antares (Argo)... Duitsch 2593 m. Argentina (Forenede)... Deensch 5375 v. Posodonia, t. (?)... Duitsch 5000 g. Sveaborg, t. (Svea)... Zweedsch 9076 g-? Friesland, tr. (Janssen)... Duitsch 247 i. b. g. Boden (Grängesberg)... Zweedsch 4265 t. z. g. Velocitas (Polder)... Nederl. 197 m. Aug. Leonhardt (Leonhardt & Bl.)... Duitsch 2593 t. z. g. Ionia (Plamburg-Am. Lijn)... Duitsch 3102 t. z. g. Moonsund, t. (Essberger)... Duitsch 321 t. z. g. Alster (Nordd. Lloyd)... Duitsch 8514 i. b. g. Skagerak, t. (Essberger)... Duitsch 6044 t. z. g. Main (Nordd. Lloyd)... Duitsch 7624 t. z. g. Kattegat, t. (Essberger)... Duitsch 6031 t. z. g. Nordland, tr. (Nordsee)... Duitsch 393 i. b. g. Blankenburg, tr. (Bischoff)... Duitsch 344 i. b. g. Tosca (Pacific)... Noorsch 5128 g- Stancliffe (Stanhope)... Engels ch 4511 g' Sansonnet, tr. (Bruce)... Engels ch 212 v. Signe (A/B. Signe)... Finsch 1540 V. Swainby (Ropner Shipping)... Engels ch g' Hawnby (Ropner Shipping)... Engels ch 5404 ontpl. Mersey (London, Midi.)... Engelsch 1037 ontpl. z. = zeilschip g. = getorpedeerd i.b. g. = in besl. genomen t. = tankboot ' v. = vermist v. a. = vijand, actie tr. == treiler gez. = gezonken t.z.g. == tot zinken gebr. p. = passagiersschip m. = op mijn gel. w.d.b.= wr. d. bombard. o. = opgebracht Tot dusver geleden verliezen. Nationaliteit Aantal Tonnage Tonnage (Br. Keg. Nationaliteit Aantal (Br. Reg. ton) ton) Nederlandsche, Finsche Engelsche Litausche Noorsche Zuid-Slavische Fransche Panameesche Amerikaansche. Poolsche Belgische Estlandsche Braziliaansche. Peruaansche...-- Grieksche Portugeesche.. -- Italiaansche, Argentijnsche. --- Japansche Spaansche Russische Uruguaansche. Deensche Letsche Zweedsche Duitsche... Totaal N. R. C. Het Letsche s.s. Tantmila, dat eind Januari voor de Engelsche kust door een vliegtuig is aangevallen, is voor reparatie aan de werf van Wilton te Schiedam aangekomen. In tegenstelling met vorige berichten is het schip toch nog behouden gebleven. De Tautmila, 3724 ton bruto, vervalt mitsdien uit de lijst van verloren gegane schepen. Schepen in M aas-w aalgebied De inspecteur-generaal voor de scheepvaart deelt mede, dat schippers, die voor langen tijd met een vaartuig verblijf wenschen te houden binnen het in staat van beleg verklaarde Maas-Waalgebied, in het bezit moeten zijn van een verblijfsvergunning. Deze verblijfsvergunningen worden namens den inspecteur-generaal afgegeven door de bevrachtingscommissies, binnen welker gebied het vaartuig zich ophoudt of binnen welker gebied het vaartuig vast standplaats heeft. Zij gelden voor een tijd van ten hoogste drie maanden. Verblijfsvergunningen voor pleziervaartuigen kunnen alleen worden afgegeven, indien de eigenaar van het vaartuig domicilie heeft binnen het betrokken gebied. Laschsyxnposium 1940 Dit symposium zal plaats vinden op Woensdag 5 en Donderdag 6 Juni 1940 in het casino van staatsmijn Maurits te Lutterade bij Sittard. Den 5en Juni worden de volgende referaten gehouden: besparingen op gereedschapsstalen en andere bijzondere metalen en hun verbindingen door verschillende laschmethoden, door ir. J. D. Fokldnga, ingenieur bij de Staatsmijnen in Limburg, warmte-behandeling van lasschen, door ir. H. G, Geerlings, ingenieur bij de Bataafsche Petro-

12 chip en W e r f is geen courant, die U leest en weggooit. Want elke complete jaargan g is een naslag- tverk! Ten minste, als U de jaargan g en la a t inbinden. Zijn Uiv ja a rg a n g e n een sieraad voor Uw boekenkast? Zien ze er zóó uit? leum Maatschappij te s-gravenhage; toe te laten spanningen in gelaschte naden, door ir. W. F. Happe, ingenieur bij het Adviesbureau gemeentelijken technischen dienst te Rotterdam. Den 6en Juni volgen de referaten: invloed van de brandergrootte en de Iaschsnelheid op hoedanigheid en oeconomie van autogeen gelaschte naden, door ir. W. F. Happe, ingenieur bij het Adviesbureau voor, autogene laschtechniek te Rotterdam; ervaringen met gelaschte constructies in st. 52, door ir. G. de Rooy, hoofdingenieur der marine te s-gravenhage, terwijl in den middag excursies naar keuze der deelnemers gehouden worden naar de haven te Stein; het stikstofbindingsbedrijf van de Staatsmijnen; het bovengrondsche bedrijf van de staatsmijn Maurits en de radiatorenfabriek en de dissous-gasfabriek te Nuth. Nadere inlichtingen verstrekt het secretariaat, Stadhouderslaan 102, s-gravenhage. Stim uleering v an den A m erikaanschen scheepsbouw Volgens een mededeeling van de U. S. Maritime Commission zal den scheepsbouwers, ingevolge haar tienjarige programma voor den bouw van koopvaardijschepen, ongeveer $ 10 millioen per maand worden betaald. Beoogd wordt 500 nieuwe koopvaardijschepen te doen bouwen. Tot nu toe heeft de commissie bouworders verleend voor 142 schepen, tezamen vormende 28 % van het totale programma. De kosten van het geheele programma zullen, naar geraamd, tusschen $ 1 en $ 1,25 milliard liggen. Zweedsche scheepsbouw De in aanbouw zijnde schepen op en de onuitgevoerde orders van de Zweedsche scheepswerven bedroegen op 1 Januari 62 vaartuigen met bruto ton tegen 76 schepen met bruto ton op 1 Ja nuari In 1939 werden gebouwd 69 schepen met totaal bruto ton, waarvan: 48 vaartuigen met ton voor Zweden; 16 met 185,610 ton voor Noorwegen; 1 schip van ton voor Engeland; 1 van 7880 ton voor Finland; 1 van ton voor Duitschland en 1 van 1080 ton voor Panama. Van deze schepen leverde Götaverken te Gothenburg: 17 stuks met ton; Kockums te Malmö: 14 stuks met ton; Eriksberg: 13 stuks met ton; Öresundswerf: 7 stuks met ton en Finnbode: 2 stuks met 4600 ton. O f zóó? D e Belgische koopvaardijvloot In zijn rapport aan den senaat over de begrooting van verkeerswezen heeft senator graaf De la Barra d Erquelinnes een uiteenzetting gegeven over den toestand van de Belgische koopvaardijvloot. Op 1 Januari 1914 bedroeg die ton bruto en in ton. In totaal ging 5,9 % van de bruto tonnenmaat van de Belgische koopvaardijvloot sedert het begin van den'oorlog verloren. Het geringe percentage van 3,8 % van de Belgische vlag in het, verkeer van de Belgische havens maakt maatregelen van de Belgische regeering noodzakelijk. Elet verkeer met den Belgischen Congo eischt voorts een grootere handelsvloot. De Belgische scheepswerven kunnen jaarlijks in totaal slechts ongeveer ton scheepsruimte voor de zeevaart bouwen. De aankoop door België van de schepen van de United States Line was wel geen nadeelige zaak voor de Belgische koopers, doch aan den anderen kant werden de schepen niet beneden de waarde gekocht. De fraaie band met gouddruk kost slechts / 1.50 (franco kuis ƒ 1.68). Indien U de antwoordkaart, die ziek in een der vorige nummers bevindt, even invult en post, wordt de band bij U bezorgd. Ook voor oude jaargangen kunnen wij IJ nog banden leveren!

13 H E T O R IG IN E E L E SECURIT SPIEGELGLAS het beste SPLIN TERVRIJ VEILIG H EIDSG LAS wordt nu ook in Nederland gemaakt door de SPIEGELGLASFABRIEK TE SAS VAN GENT Dit glas biedt grooten weerstand aan druk, schokken en temperatuursveranderingen en is uitstekend geschikt voor patrijspoorten en verdere beglazing van schepen, voor beglazing van vliegtuigen, auto s en gebouwen. SE C U R IT G E E F T N O O I T S P L I N T E R S N. V. E ISC H T H E T M ERK % 99 JAVAHOUT (N.V. V E R E E N. JA V A S C H E H O U T H A N D E L M A A T S C H A P P IJE N ) JAVA-TEAK BORNEO-BANGKIRAI EN ANDER OOST-INDISCH HARDHOUT H O O F D K A N T O O R : A M STERDAM, Heerengr T E L E F O O N E N W E R F EN Z A G E R IJ: GRASW EG 3 0 TELEFOON VEILIGHEID VOOR PASSAGIERS BEMANNING SCHIP EN LADING ZEISS ZOEKLICHTEN voor het verlichten van het vaarwater, voor hetopsporen van mijnen, bij reddingswerkzaamheden enz. Levering is direct uit voorraad 's-gravenhage of op korten termijn mogelijk. De ZEISS-ZOEKLICHTEN kunnen geleverd worden met jalouzie-sluiting (seinklep) voor het geven van lichtseinen Vraagt inlichtingen en toezending van prospectus S. & W. a a n : N.V. TECHN. BUR. v /h KAUMANNS & Co. 'S-GRAVENHAGE BANDOENG JAVASTRAAT 44 OUDE HOSPITAALWEG 10 TELEFOON /1 TELEFOON 7 52 W H ITE S MARINE ENGINEERING COMPANY LTD., te Hebburn-on-Tyne, Engeland, houdster van Octrooi No , betreffende S C H E E P S M A C H IN E -IN S T A L L A T IE M E T EEN Z U IG E R M A C H IN E EN EEN V O O R U IT - EN A C H T E R U IT - T U R B I N E V O O R D E N A F G E W E R K T E N S T O O M D E R Z U IG E R MACH IN E, zoekt reflectanten voor da overname of het verwerven van licenties van dit octrooi. Inlichtingen bij: Dr. Ir. W. Wessel, Octrooigemachtigde Van Heemstralaan 98, Arnhem HET NEDERLANDSCH OCTROOI No ten nam e v a n : betreffende e e n : Dr. Gustav Bauer te Ham burg Scheepsm achine-installatie meteen snelloopende zui- gerstoommachine en een turbine voor den afgewerkten stoom, die beide op dezelfde schroefas werken, wordt ter overneming of ter licentieverleening aangeboden. Reflectanten gelieven zich te wenden to t: N.V. O ctro o ib u re au V riesen d o rp & Gaade Nieuwe U itleg 3, s -Gravenhage G E V R A A G D E E N A A N G E B O D E N B E T R E K K IN G E N w Op scheepswerf in het centrum van het land is plaatsing voor een SCHEEPSTEKENAAR, liefst met M.T. S.-opleiding. Sollicitaties met volledige inlichtingen onder no van dit blad. N.y HOLL.DRAAD-t K:

14 TIJDS CHRIITEN-REVUE V O O RT STU W IN GSM A C H IN ES, H U LP W ERKTUIGEN, O V ER BR EN G IN G E N Z. (MO; MA; T U R ; P) M achinery o f the C -l cargo ships. (Details of the steam and diesel machinery of the newest class of vessel for the U. S. Maritime Commission.) (Besproken wordt de turbine-installatie en details daarvan (stalen turbinehuizen en vertragingsmechanisme), verder de motorinstallatie en de injectie, benevens bijzonderheden van het overbreng werk.) The Marine Engineer, November 1939, blz K ETELS E N TO EBEH O O REN (K E) D er W ärm eübergang am senkrechten Rohr. Von Th. Sexauer. (Bij verticaal aangebrachte ijzeren of messingpijpen, die aan de buitenzijde bevloeid worden, is de warmte-overbrenging van den pijpwand op de stroomende vloeistof nagegaan. De betreffende gegevens zijn verzameld voor de berekening van koelinrichtingen.) 14 fig., 4 tab. Forschung auf dem Gebiete des Ingenieurwesens,. November/December Die V orgänge in der Brennkammer einer Staubfeuerung. Von J. Ehmig. (De invloed van korrelgrootte, watergehalte, vloeibare bestanddeelen en aschgehalte op het verbrandingsproces wordt besproken, de ontsteking en de uitvoering van de desbetreffende organen en de drukverdeeling in de stookruimte. Schrijver stelt voor de vlamkasten niet in te deelen volgens belasting, maar volgens temperatuur en stooktijd. De berekening van gemiddelden stooktijd, luchttoevoer e. d. wordt behandeld, verder de uitvoering der zóne voor het stoken der poederkool en ten slotte de verbranding onder druk en de aschvorming.) 6 fig. Die Wärme, 4 November 1939, blz V O O RTSTU W ERS, W EERSTA N D ENZ. (VO) C haracteristics of silent propellers. By A. W. Davis. (Na een algemeene inleiding wordt de aard van de trillingen besproken, vervolgens de analyse van zijdelingsche trillingen door middel van analogie van onafhankelijke knooplijnen en schijftrillingen van het schroefblad-einde. Daarna bespreekt schrijver een serie types van propellers, die onderzocht zijn wat zijdelingsche trillingen aangaat, het model van het propellerblad, resonantie en de opheffing daarvan, verschillende kenmerken van zingende propellers en de berekening. Het artikel wordt gevolgd door een discussie.) 23 fig., 2 tab. Transactions of the Institution of Engineers and Shipbuilders in Scotland, December 1939, blz M A T E R IA LEN ; BEW ERKIN G, BEPROEVING, LA SSCH EN, CO RRO SIE (T E ) W elding in the m anufacture of valves for high pressures and tem peratures. By W. F. Crawford & L. H. Carr. (Onderdeelen van kleppen e. d., die voor laschwérk in aanmerking komen, worden besproken, speciaal flenzen van kleplichamen en klepzittingen met verhard oppervlak. Schrijvers stellen vast, dat voor kleppenconstructies algemeen, doch voorzichtig, gebruik gemaakt wordt van laschwerk.) 18 fig. (waarbij een serie structuurfoto s en 1 grafiek), literatuuropgave. Journal of the American Welding Society, November 1939, blz Electric w elding as an integral part of structural design. By Prof. B. P. Haigh. (Het artikel betreft onderzoekingen inzake warmtebehandeling en de betrouwbaarheid van electrische lasschen, benevens het gevaar van brosheid. Het Lower Yield Point blijkt een goede basis te zijn voor structuuronderzoek en is toegepast voor buigproeven. Met een groote hoeveelheid materiaal, zooals dit op scheepswerven voorkomt, zijn vermoeidheidsproeven genomen. Dit materiaal is onderzocht in de toestanden, die zich in de practijk voordoen (bv. aangetast door corrosie, droog of vochtig). Als resultaat van een en ander zijn betrouwbare spanningsgrenzen vastgesteld. De toepassing van dunne lagen hars is bij de onderzoekingen van grooté waarde gebleken.) 16 fig., 4 tab. en literatuuropgave. Transactions of the North East Coast Institution of Engineers and Shipbuilders, December 1939, blz De eischen, te stellen aan laschw érk in den scheepsbouw. Door ir. G. de Rooy. (Zeer algemeene bespreking, waarbij na een kort historisch overzicht de eischen betreffende water- en oliedichtheid, sterkte, toelaatbare spanning, statische en dynamische belasting, bijwerken van de lasschen, breuksterkte, schuifvastheid, eigenschappen van het materiaal, de invloed van voorverwarming en tocht en ten slotte de keuring besproken worden.) 2 tabellen. Laschtechniek, November 1939, blz Invloed van autogene voorbew erking op de eigenschappen van electrisch gelaschte verbindingen van verschillende sta a l soorten. Door EL A. Bergsma en Dr. P. Schoenmaker. (Met metallografische structuuronderzoekingen, hardheidsmetingen, trek- en buigproeven is nagegaan in hoeverre structuurveranderingen en oxydatie van snijvlakken, die door autogene voorbewerking veroorzaakt zijn, de eigenschappen van laschverbindingen beïnvloeden (St, 37, St. 52, St. 60 en St. 70). Een dergelijke invloed blijkt niet te bestaan. Alleen is het noodzfikelijk bij extra harde en moeilijk laschbare staalsoorten de hamerslaghuid op den snijkant te verwijderen.) 14 fig. (grootendeels structuurfoto s), 4 tab. Smit Laschtijdschrift, November/December 1939, blz BR A N D STO FFEN, SM EERM ID D ELEN, P A K K IN G, ISO LA TIE (B R ) Calorific value-gravity relationship of fuel oils. By Cyrus Beek. (Tot nu toe was er geen formule bekend, die het verband uitdrukte tusschen de calorische waarde van alle soorten vloeibare brandstoffen en hun gewicht. De formule die het Naval Boiler Laboratory BTU-API in gaf, was bepaald voor 49 oliesoorten, die van voor 50 soorten. N u is een nieuwe formule vastgesteld voor alle oliesoorten die het genoemde laboratorium in 3 jaar onderzocht heeft, nl. 266 totaal. Het artikel behandelt de methode van onderzoek en berekening.) 3 diagrammen en 4 tabellen. Journal of the American Society of Naval Engineers, November 1939, blz Brandstoffen met hoog octaangetal. Door E. L. Bass. (Na een inleiding behandelt schrijver motoren voor brandstoffen met hoog octaangetal, de betreffende brandstoffen in de burger-luchtvaart en het gebruik daarvan, waarna hij de conclusies bespreekt. Voor de burger-luchtvaart blijken brandstoffen met een octaangetal van 100 economisch verantwoord te zijn. Nieuwe motoren zijn voor volledige benutting gewenscht, waarbij een uitlaatgastester gebruikt dient te worden. Schrijver pleit voor herziening van de methode van onderzoek van 100 octaan brandstof. In eenige bijlagen wordt ten slotte nog besproken: het verband tusschen verbrandingswaarde en economische waarde van vliegbenzine en de wijziging van motoren en vliegtuigconstructie in dit verband.) 3 grafieken, 1 tabel, literatuuropgave. Polytechnisch Weekblad, October en November 1939, blz en SCH EEPSH YGIËN E (H Y ) Ship ratproofing. By P. W. Clark. (In dit artikel worden gevaren en bezwaren besproken die ratten veroorzaken (o. a. beschadiging van electrisch isolatiemateriaal, doorknagen van manillakabels), de wijze, waarop hun aanwezigheid wordt vastgesteld, de bestrijding en het vermijden van gesloten kleine ruimten, gevolgd door een lange lijst van technische details voor ratvrije constructie.) 12 fig. Shipbuilding and Shipping Record, 23 November 1939, blz , en 30 November 1939, blz TRA N SPO RTW EZEN, K R A N E N EN Z. (T R A ) Electrisch gelaschte haven topkraan. (Korte beschrijving van een der grootste en modernste haventopkranen in de Rotterdamsche havens.) 5 foto s. Smit Laschtijdschrif, November/December 1939, blz Bovenstaand literatuuroverzicht is een gedeelte van het door het Instituut voor Scheepvaart en Luchtvaart bewerkte en in abonnement verkrijgbare kaartsysteem- Alleen enkele van de bewerkte artikelen worden opgenomen in Schip en Werf. Meerdere literatuur wordt op aanvrage ook telefonisch (telefoon 55217) verstrekt. De vermelde literatuur is tegen vergoeding van portkosten ter leen verkrijgbaar van het Instituut voor Scheepvaart en Luchtvaart, Haringvliet 68 te Rotterdam.

BINNENVAART POLITIE REGELEMENT (BPR)

BINNENVAART POLITIE REGELEMENT (BPR) BINNENVAART POLITIE REGELEMENT (BPR) Theorie eisen reglementen (BPR) voor CWOIII Kennis van de volgende artikelen en de uitwijkbepalingen in de betreffende situaties kunnen toepassen: Art. 1.01 i Definitie

Nadere informatie

Hybride voortstuwing sloep met ballen

Hybride voortstuwing sloep met ballen Hybride voortstuwing sloep met ballen Sloep met ballen is een overnaads geklonken aluminium reddingssloep van 8,25 m met een gewicht van circa 2500 kilo. Voor deze sloep ben ik op zoek naar een hybride

Nadere informatie

Wet voor het Natuurkundig Gezelschap te Middelburg. Vastgesteld den 13 december 1869. Artikel 1.

Wet voor het Natuurkundig Gezelschap te Middelburg. Vastgesteld den 13 december 1869. Artikel 1. De oudste nog bewaard gebleven statuten, toen nog wetten, van de vereniging dateren van 1869. Het Gezelschap was nog eigenaar van het Musæum Medioburgense, dat om die reden ook in deze wetten wordt vermeld.

Nadere informatie

No. 44 PUBLICATIE VAN DE NEDERLANDSCH.INDISCHE WEGENVEREENIGING TRACTIE-WEERSTANDEN ^«BANDOENG

No. 44 PUBLICATIE VAN DE NEDERLANDSCH.INDISCHE WEGENVEREENIGING TRACTIE-WEERSTANDEN ^«BANDOENG No. 44 PUBLICATIE VAN DE NEDERLANDSCH.INDISCHE WEGENVEREENIGING TRACTIE-WEERSTANDEN r / Q,\ ^«BANDOENG TRACTIE. WEERSTANDEN. Het moderne verkeer, het verkeer in mechanische tractie, over den gewonen weg,

Nadere informatie

Restauratieplan Hijsinstallatie Motorboot Terra Nova

Restauratieplan Hijsinstallatie Motorboot Terra Nova Restauratieplan Hijsinstallatie Motorboot Terra Nova Bouwjaar : 1929 Werf: Boot Leiderdorp Bouwnummer: 1299 lengte: 50 m Breedte: 6,50 m Holte: 2,25 m Inleiding De stichting Terra Nova heeft mij gevraagd

Nadere informatie

anwb.nl/watersport, de site voor watersporters

anwb.nl/watersport, de site voor watersporters In de deksalon heeft men zittend uitzicht. De achterwand kan geheel opengeklapt worden zodat één ruimte met de kuip ontstaat. Overigens zorgt ook een groot schuifdak ervoor dat de man of vrouw aan het

Nadere informatie

ontladingsverschijnselen. Bij den Heer P. Noordhoff te Groningen is een boekje uitgekomen samengesteld

ontladingsverschijnselen. Bij den Heer P. Noordhoff te Groningen is een boekje uitgekomen samengesteld 180 TIJD EN KALENDER Boekbeoordeeling. samengesteld Bij den Heer P. Noordhoff te Groningen is een boekje uitgekomen»beveiliging tegen bliksemschade door Dr. D. van Gulik maatschappij van en uitgegeven

Nadere informatie

Het Stadskanaal, bevaren door houten en ijzeren schepen

Het Stadskanaal, bevaren door houten en ijzeren schepen Het Stadskanaal, bevaren door houten en ijzeren schepen Het laatste stuk onontgonnen gebied in het zuid-oosten van de provincie Groningen was niet in handen van de provincie maar van de stad Groningen.

Nadere informatie

Postagent aan boord van schepen

Postagent aan boord van schepen Postagent aan boord van schepen In Dienstorder No 73 van 1 februari 1928 staat het volgende: Verzending. Postagenten a/b van de schepen van de K.N.S.M. 1. De gezagvoerders van de schepen van de Koninklijke

Nadere informatie

Status: Geldende wetgeving. Van toepassing indien niets (anders) is overeengekomen.

Status: Geldende wetgeving. Van toepassing indien niets (anders) is overeengekomen. Nederlandse wet Besluit laad- en lostijden en overliggeld Status: Geldende wetgeving. Van toepassing indien niets (anders) is overeengekomen. Artikel 1 In dit besluit wordt verstaan onder: a. werkdag:

Nadere informatie

Bekendmakingen aan de scheepvaart

Bekendmakingen aan de scheepvaart Bekendmakingen aan de scheepvaart Nr. 269/1990 Bekendmaking aan de scheepvaart tot wijziging van Bekendmaking aan de scheepvaart no. 269/1990 (Voorschriften voor patrijspoorten, lichtranden en ramen) Het

Nadere informatie

Rederlandschlndisde laatschappij

Rederlandschlndisde laatschappij J VAN-PE Rederlandschlndisde laatschappij VAN NIJVERHEID en LANDBOUW. i:, o-i, Handel enz. JK ^f ",. 'T 4 STATUTEN VAN DE Rederlandsch-Indische Maatschappij VAN NIJVERHEID en LANDBOUW. OGILVIE & Co. 1885.

Nadere informatie

EENIGE AANVULLINGEN OP DE ENCYCLOPAED1E VAN WEST-INDIE

EENIGE AANVULLINGEN OP DE ENCYCLOPAED1E VAN WEST-INDIE EENIGE AANVULLINGEN OP DE ENCYCLOPAED1E VAN WEST-INDIE HET MUNTWEZEN IN SURINAME DOOR C. R. WEIJTINGH Kort na het uitbreken van den wereldoorlog in 1914 werd den Gouverneur bij Verordening van 18 Augustus

Nadere informatie

Collectie Fop Smit (Kinderdijk) 1909-1927

Collectie Fop Smit (Kinderdijk) 1909-1927 Collectie Fop Smit (Kinderdijk) 1909-1927 Nederlandsch Economisch-Historisch Archief (NEHA) Cruquiusweg 31 1019 AT Amsterdam Nederland hdl:10622/arch03609 IISG Amsterdam 2015 Inhoudsopgave Collectie Fop

Nadere informatie

Rijkswaterstaat Dienst Verkeerskunde Bureau Dokumentatie Postbus 1031 3000 BA Rotterdam D 0338

Rijkswaterstaat Dienst Verkeerskunde Bureau Dokumentatie Postbus 1031 3000 BA Rotterdam D 0338 S. js.io Rijkswaterstaat Dienst Verkeerskunde Bureau Dokumentatie Postbus 1031 3000 BA Rotterdam D 0338 Ri jkswater s t aat, Dienst Verkeerskunde, Hoofdafdeling Scheepvaart. Dordrecht, 2 juni 1975. NOTITIE

Nadere informatie

Elk vaartuig dat geschikt is als vervoersmiddel op het water. Een boot die door spierkracht wordt voortbewogen.

Elk vaartuig dat geschikt is als vervoersmiddel op het water. Een boot die door spierkracht wordt voortbewogen. H3 PR 3.1 Het innenvaartpolitiereglement Voordat we het water op kunnen moeten we goed weten wanneer je wel of geen voorrang hebt. Daarvoor bestaat het innenvaartpolitiereglement. Wanneer je de regels

Nadere informatie

BLOKHOOFDEN INSTRUCTIE LUCHTBESGHERMINGSDIENST 'S-GRAVENHAGE VOOR

BLOKHOOFDEN INSTRUCTIE LUCHTBESGHERMINGSDIENST 'S-GRAVENHAGE VOOR LUCHTBESGHERMINGSDIENST 'S-GRAVENHAGE INSTRUCTIE VOOR BLOKHOOFDEN HIERMEDE VERVALLEN ALLE VORIGE INSTRUCTIES ~ VASTGESTELD TE 'S-GRAVENHAGE DEN 19EN MEI 1941 DOOR HET HOOFD VAN DEN LUCHTBESCHERMINGSDiENST

Nadere informatie

ALGEMEEN EN BEPERKT STUURBREVET 19 november 2011

ALGEMEEN EN BEPERKT STUURBREVET 19 november 2011 ALGEMEEN EN BEPERKT STUURBREVET 19 november 2011 Hieronder staan de vragen van het Stuurbrevet-examen van 19 november 2011. Het gedeelte Beperkt en het gedeelte Algemeen bestaan ieder uit 20 vragen (60

Nadere informatie

BINNENVAART HANDLEIDING

BINNENVAART HANDLEIDING BINNENVAART HANDLEIDING juni 2015 INHOUDSOPGAVE 1. ALGEMEEN...03 2. HAVENNUMMERS...03 3. AFVALSTOFFENBESLUIT BINNENVAART...03 4. AANMELDEN VOOR BELADEN...04 5. AFMEREN VOOR BELADEN...05 6. BELADEN...06

Nadere informatie

Vaarbewijzen voor de pleziervaart op de Nederlandse binnenwateren na 1 juli 2009

Vaarbewijzen voor de pleziervaart op de Nederlandse binnenwateren na 1 juli 2009 Vaarbewijzen voor de pleziervaart op de Nederlandse binnenwateren na 1 juli 2009 Disclaimer: Bijgaande tekst gaat in op de gevolgen van de invoering van de nieuwe Binnenvaartwet voor vaarbewijzen en examinering

Nadere informatie

Examen VWO. wiskunde B1

Examen VWO. wiskunde B1 wiskunde B Eamen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak Dinsdag 3 mei 3.3 6.3 uur 5 Voor dit eamen zijn maimaal 87 punten te behalen; het eamen bestaat uit vragen. Voor elk vraagnummer is

Nadere informatie

In deze regeling wordt verstaan onder besluit: Besluit vaartijden en bemanningssterkte binnenvaart.

In deze regeling wordt verstaan onder besluit: Besluit vaartijden en bemanningssterkte binnenvaart. REGELING van de Minister van Verkeer en Waterstaat, houdende regels met betrekking tot de vaartijden en bemanningssterkte binnenvaart (Regeling vaartijden en bemanningssterkte binnenvaart) De Minister

Nadere informatie

ATerinzagelegging @ 8003858

ATerinzagelegging @ 8003858 Octrooiraad ATerinzagelegging @ Nederland ( 1 NL @ Straalpomp met labyrintdichting. Int.CI 3.: F04F5/44, G21C15/00. @ Aanvrager: General Electric Company te Schenectady, New York, Ver. St. v. Am. @ Gem.:

Nadere informatie

EQUIPMENT SHEET JAN VAN GENT WATER INJECTIE VAARTUIG. 2 x Scania DS - 14-297 kw/st. 2x Ksb, 2500 m3 /uur. Ja, pds 2000-Aquarius LRK-GPS.

EQUIPMENT SHEET JAN VAN GENT WATER INJECTIE VAARTUIG. 2 x Scania DS - 14-297 kw/st. 2x Ksb, 2500 m3 /uur. Ja, pds 2000-Aquarius LRK-GPS. EQUIPMENT SHEET JAN VAN GENT WATER INJECTIE VAARTUIG TECHNISCHE SPECIFICATIES ALGEMEEN Equipment nummer 10445 Generatoren 2 stuks, 1 x 50 kva, 1 x 40 kva Bouwjaar 1984 Voortstuwing 2 x Scania DS - 14-297

Nadere informatie

Artikel 11.03 Afmeting van de werkplekken Werkplekken moeten zo groot zijn dat iedere persoon die er werkt voldoende bewegingsvrijheid heeft.

Artikel 11.03 Afmeting van de werkplekken Werkplekken moeten zo groot zijn dat iedere persoon die er werkt voldoende bewegingsvrijheid heeft. Reglement Onderzoek Schepen Rijnvaart HOOFDSTUK 11 VEILIGHEID OP DE WERKPLEK Artikel 11.01 Algemene bepalingen 1. Vaartuigen moeten zodanig zijn gebouwd, ingericht en uitgerust, dat personen daarop veilig

Nadere informatie

Examen HAVO. Wiskunde B1,2 (nieuwe stijl)

Examen HAVO. Wiskunde B1,2 (nieuwe stijl) Wiskunde B1,2 (nieuwe stijl) Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Maandag 27 mei 1.0 16.0 uur 20 02 Voor dit examen zijn maximaal 88 punten te behalen; het examen bestaat uit 19 vragen.

Nadere informatie

STR^^TM^N, SOHMITZ & C. ƒ2,595,600.- EERSTE HYPOTHEEK

STR^^TM^N, SOHMITZ & C. ƒ2,595,600.- EERSTE HYPOTHEEK (BOXTEL-WESEL.) AANBIEDING voor rekening der firma STR^^TM^N, SOHMITZ & C te I«.OE]K]M[0]Vr>, VAN ƒ2,595,600.- EERSTE HYPOTHEEK DEE 5pOt. G^eiaieeiiing: gioot f*4,500,000., STAANDE TEN NAME DEK HEEIIEN

Nadere informatie

Wiskunde A. Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 17 mei 13.30 16.30 uur

Wiskunde A. Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 17 mei 13.30 16.30 uur Wiskunde A Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 17 mei 13.30 16.30 uur 20 00 Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening vereist is, worden aan het antwoord

Nadere informatie

CHINEESCHE IMMIGRANTEN

CHINEESCHE IMMIGRANTEN PUBLICATIES VAN HET GEOGRAFISCH EN SOCIOGRAFISCH SEMINARIUM DER UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM F. VAN HEEK CHINEESCHE IMMIGRANTEN IN NEDERLAND N. V. DRUKKERIJ,,'T KOGGESCHIP" - AMSTERDAM CHINEESCHE IMMIGRANTEN

Nadere informatie

HOOFDSTUK IV. Seinen op bepaalde plaatsen te geven. (Vaste seinen).

HOOFDSTUK IV. Seinen op bepaalde plaatsen te geven. (Vaste seinen). 42 Omschrijving der seinen en seinmiddelen. HOOFDSTUK IV. Seinen op bepaalde plaatsen te geven. (Vaste seinen). Hoofdseinpalen. Een hoofdseinpaal bestaat uit een paal met een naar rechts uitstekenden draaibaren

Nadere informatie

Van Kogge tot Coaster

Van Kogge tot Coaster Van Kogge tot Coaster Speurtocht door het Noordelijk Scheepvaartmuseum leeftijd: 12-15 jaar Welkom in het Noordelijk Scheepvaartmuseum! Met deze speurtocht kun je het museum bezoeken en allerlei vragen

Nadere informatie

Stabiliteit containerschepen. Jan Kruisinga

Stabiliteit containerschepen. Jan Kruisinga Stabiliteit containerschepen Jan Kruisinga Stabiliteit berekenen Belangrijk voor veiligheid schepen, bemanning en milieu Huidige rekenmethode voldoet Opleiding Onbetrouwbare containergewichten Juiste containergewichten

Nadere informatie

DE THEORIE VAN DE STABILITEIT

DE THEORIE VAN DE STABILITEIT DE THEORIE VAN DE STAILITEIT Er zijn diverse vormen van stabiliteit, te weten; Aanvangsstabiliteit Statische stabiliteit Dynamische stabiliteit Kenterende momenten veroorzaakt door bijvoorbeeld wind, roer

Nadere informatie

Langszij meevoeren: Certificaatplicht. Langszij meevoeren door pleziervaartuigen. Langszij meevoeren algemeen:

Langszij meevoeren: Certificaatplicht. Langszij meevoeren door pleziervaartuigen. Langszij meevoeren algemeen: Langszij meevoeren: Certificaatplicht Pleziervaartuigen die voldoen aan artikel 2 van bijlage II en/of artikel 6 van het BVB zijn certificaatplichtig. Sleepboten die voldoen aan artikel 2 van bijlage II

Nadere informatie

artikel 40, eerste en tweede lid van de Archiefwet 1995 en artikel 36 van de gemeenschappelijke regeling RUD Utrecht

artikel 40, eerste en tweede lid van de Archiefwet 1995 en artikel 36 van de gemeenschappelijke regeling RUD Utrecht Archiefverordening RUD Utrecht 2014 Het algemeen bestuur van de RUD Utrecht gelezen het voorstel van het dagelijks bestuur van RUD Utrecht Gelet op: artikel 40, eerste en tweede lid van de Archiefwet 1995

Nadere informatie

Eindexamen wiskunde A1-2 vwo 2004-I

Eindexamen wiskunde A1-2 vwo 2004-I Examenresultaten Voor de invoering van de tweede fase bestonden de vakken wiskunde A en wiskunde B. In 2 werden deze vakken voor het laatst op alle VWO-scholen geëxamineerd. Bij het Centraal Examen wiskunde

Nadere informatie

Overzicht van de Europese binnenvaart Rapportage

Overzicht van de Europese binnenvaart Rapportage Overzicht van de Europese binnenvaart Rapportage Juli 2012 Drs. A.C.C. Hubens Oude Engelenseweg 25 5222 AB Den Bosch 073-6230120 06-17418733 www.ahadata.nl Inhoudsopgave LAND VAN REGISTRATIE... 1 SCHEEPSLENGTE...

Nadere informatie

1. Bij welk type behoren de afmetingen van 67 meter lang en 8.20 meter breed?

1. Bij welk type behoren de afmetingen van 67 meter lang en 8.20 meter breed? KENNIS SCHIP EN MOTORKENNIS 1. Bij welk type behoren de afmetingen van 67 meter lang en 8.20 meter breed? A. Een Dortmund-Eemskanaalschip. B. Een Rijn-Hernekanaalschip. C. Een Kempenaar. 2. Welk van onderstaande

Nadere informatie

D/W ONDERWIJSRAAD ZEVENDE AFDELING O.R. 53 W.V.O. 8 januari I970.

D/W ONDERWIJSRAAD ZEVENDE AFDELING O.R. 53 W.V.O. 8 januari I970. ONDERWIJSRAAD SECRETARIAAT: BEZUIDENHOUTSEWEG 125 'S-GRAVENHAGE TEL. 070-83 61 94 O.R. 53 W.V.O. Bericht op schrijven vanj I4 november 1969, kenmerk BVO/j-164549. Betreffende: ontwerp algemene maatregel

Nadere informatie

Examen HAVO 2013. wiskunde B. tijdvak 1 vrijdag 17 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO 2013. wiskunde B. tijdvak 1 vrijdag 17 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 201 tijdvak 1 vrijdag 17 mei 1.0-16.0 uur wiskunde B Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 19 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 80 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

Een model voor een lift

Een model voor een lift Een model voor een lift 2 de Leergang Wiskunde schooljaar 213/14 2 Inhoudsopgave Achtergrondinformatie... 4 Inleiding... 5 Model 1, oriëntatie... 7 Model 1... 9 Model 2, oriëntatie... 11 Model 2... 13

Nadere informatie

HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. Sein 5. Sein 5. Veilig.

HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. Sein 5. Sein 5. Veilig. 22 Omschrijving der seinen en seinmiddelen. Toepassingsvoorschriften. 23 HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. De beambte toont

Nadere informatie

naam + voornamen : straat + huisnummer : postcode + woonplaats : telefoonnummer : faxnummer: B. koper van het vaartuig

naam + voornamen : straat + huisnummer : postcode + woonplaats : telefoonnummer : faxnummer: B. koper van het vaartuig Koopovereenkomst gebruikt pleziervaartuig Voor transacties tussen particulieren Op beide contracten moeten de originele handtekeningen van koper en verkoper worden geplaatst. Lees het contract goed door

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2012 352 Besluit van 17 juli 2012 tot vaststelling van de procedure voor verlenging van vergunningen als bedoeld in artikel 20.2 van de Telecommunicatiewet

Nadere informatie

STOOMKETELS ^ PRINS HENDRIK", 3D. Hl. -^TKT O IL. F S O 3sr. Ovefgedrukt uit de Nieuwe Rotterdamsche Courant van. 8 December 1877.

STOOMKETELS ^ PRINS HENDRIK, 3D. Hl. -^TKT O IL. F S O 3sr. Ovefgedrukt uit de Nieuwe Rotterdamsche Courant van. 8 December 1877. 9 DE STOOMKETELS VAÏJ DE ^ PRINS HENDRIK", DOOE 3D. Hl. -^TKT O IL. F S O 3sr. Ovefgedrukt uit de Nieuwe Rotterdamsche Courant van 8 December 1877. 5 DE STOOMKETELS TAN DE PRINS HENDRIK", DOOR \-' ID.

Nadere informatie

Vergadering: Algemeen bestuur. Datum: 7 juli 2015. Agendapunt: 5. Rapporteur. A. J. Borgdorff

Vergadering: Algemeen bestuur. Datum: 7 juli 2015. Agendapunt: 5. Rapporteur. A. J. Borgdorff Vergadering: Algemeen bestuur Datum: 7 juli 215 Agendapunt: 5 Rapporteur A. J. Borgdorff Onderwerp: Zorg en beheer archief Voorstel/Besluit: 1. de archiefverordening vast te stellen. Toelichting In hoofdstuk

Nadere informatie

HET ELECTRISCH SLOT VOOR WISSELSTROOM

HET ELECTRISCH SLOT VOOR WISSELSTROOM N.V. NEDERLANDSCHE SPOORWEGEN Seinwezen Onderwerp: MECH. BEVEILIGING (Binnenapp. en schema's) Aflevering 2 Cursus voor opleiding tot Technisch Ambtenaar (Nadruk verboden) HET ELECTRISCH SLOT VOOR WISSELSTROOM

Nadere informatie

Examen HAVO. Wiskunde B1,2 (nieuwe stijl)

Examen HAVO. Wiskunde B1,2 (nieuwe stijl) Wiskunde 1, (nieuwe stijl) Eamen HV Hoger lgemeen Voortgezet nderwijs Tijdvak Woensdag 18 juni 1.0 16.0 uur 0 0 Voor dit eamen zijn maimaal 8 punten te behalen; het eamen bestaat uit 18 vragen. Voor elk

Nadere informatie

Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 11 november 2014 (Gemeenteblad 2014, nr. );

Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 11 november 2014 (Gemeenteblad 2014, nr. ); Onderwerp Datum 16 december 2014 Verordening op de heffing en invordering van Havengeld 2015 Pagina 1 van 6 De raad van Venray, Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 11 november 2014

Nadere informatie

Examen HAVO. Wiskunde B1,2 (nieuwe stijl)

Examen HAVO. Wiskunde B1,2 (nieuwe stijl) Wiskunde B1,2 (nieuwe stijl) Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 19 juni 13.30 16.30 uur 20 02 Voor dit examen zijn maximaal 85 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

PRIJSBEHEERSCHING IS ZELFBEHEERSCHING

PRIJSBEHEERSCHING IS ZELFBEHEERSCHING PRIJSBEHEERSCHING IS ZELFBEHEERSCHING Er is een dringend tekort aan grondstoffen voor de Nederlandsche industrie en het Nederlandsche ambacht. Voor het herstellen van beschadigde huizen is hout, glas,

Nadere informatie

PPJ6RAMMA èf kefiéigbèit vepeigch om tst de versehtkenée. met friejarigen' mnm voor meisjes te Batavia te wöpdeh teegelatee.

PPJ6RAMMA èf kefiéigbèit vepeigch om tst de versehtkenée. met friejarigen' mnm voor meisjes te Batavia te wöpdeh teegelatee. PPJ6RAMMA èf kefiéigbèit vepeigch om tst de versehtkenée klassee UÏI de tesgere faupppieiioai met friejarigen' mnm voor meisjes te Batavia te wöpdeh teegelatee. (Strekkende m voldoening aan de voorlaatste

Nadere informatie

Gelet op artikel 21b, eerste lid, van de Wet op de rechterlijke organisatie; De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van

Gelet op artikel 21b, eerste lid, van de Wet op de rechterlijke organisatie; De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van Besluit van houdende aanwijzing van zittingsplaatsen van rechtbanken en gerechtshoven (Besluit zittingsplaatsen gerechten) Op de voordracht van Onze Minister van Veiligheid en Justitie van 2012, nr., Gelet

Nadere informatie

BEPROEVING E.M.I. CONTRAROTERENDESCHROEF- VENTILATOR TYPE D.V.A. 4/64 C. BULLETIN No. 199. Instituut voor Landbouwtechniek en Rationalisatie

BEPROEVING E.M.I. CONTRAROTERENDESCHROEF- VENTILATOR TYPE D.V.A. 4/64 C. BULLETIN No. 199. Instituut voor Landbouwtechniek en Rationalisatie BULLETIN No. 199 BEPROEVING E.M.I. CONTRAROTERENDESCHROEF- VENTILATOR TYPE D.V.A. 4/64 C Instituut voor Landbouwtechniek en Rationalisatie Instituut voor Bewaring en Verwerking van Landbouwprodukten DE

Nadere informatie

Bezoldigingsverordening gemeente Leeuwarderadeel 2005.

Bezoldigingsverordening gemeente Leeuwarderadeel 2005. Gemeente Leeuwarderadeel Burgemeester en Wethouders van Leeuwarderadeel; gelet op het bepaalde in artikel 3:1 van de Arbeidsvoorwaardenregeling gemeente Leeuwarderadeel; gehoord de Commissie voor Georganiseerd

Nadere informatie

Behoort bij schrijven no. 689.865

Behoort bij schrijven no. 689.865 Behoort bij schrijven no. 689.865 Ex. no.,2-c VERKIEZING TWEEDE KAMER 1963 - PSP Bij de ruim 70,000, door de PSP in maart 1962 gewonnen t.o.v. 1959» voegden zich op 15 mei jl. die van nog bijna 8.000 kiezers.

Nadere informatie

gelet op het resultaat van het overleg in de commissie van georganiseerd overleg (GO) van 22 november 2000;

gelet op het resultaat van het overleg in de commissie van georganiseerd overleg (GO) van 22 november 2000; De raad van de gemeente Menaldumadeel; overwegende dat VNG een voorbeeld bezoldigingsverordening heeft ontworpen als handreiking voor gemeenten die hun locale verordening willen aanpassen; dat het aanbeveling

Nadere informatie

Gebruiksaanwijzing Gaasbakken

Gebruiksaanwijzing Gaasbakken Gebruiksaanwijzing Gaasbakken Augustus 2013 001_NL Gebruiksvoorschrift F1 F2 F3 Er bestaan drie uitvoeringen gaasbakken. De 4983 heeft een verhoogde bodem. De 4980 en de 4984 hebben een verstevigde bodem

Nadere informatie

ARTILLERISTISCHE OPGAVEN

ARTILLERISTISCHE OPGAVEN ARTILLERISTISCHE OPGAVEN DOOR H. J. J. W. DÜRST BRITT Kapitein 2 R.V.A. Alvorens de beantwoording te geven van de vorige opgave wordt medegedeeld, dat, ingevolge L.O. 1939 No. 292, zijn verschenen: Tweede

Nadere informatie

1. Hieronder is een verkeerssituatie afgebeeld. Geen van beide schepen volgt stuurboordwal. Geef aan welk vaartuig voorrang heeft.

1. Hieronder is een verkeerssituatie afgebeeld. Geen van beide schepen volgt stuurboordwal. Geef aan welk vaartuig voorrang heeft. 43 Examen maart 2013 ALGEMEEN EN BEPERKT STUURBREVET 2 maart 2013 Opmerking: Tenzij anders vermeld hebben de vragen betrekking op het APSB. Verklaring van de gebruikte symbolen 1. Hieronder is een verkeerssituatie

Nadere informatie

UITKERINGSVERORDENING vrijwillig vervroegd uittreden.

UITKERINGSVERORDENING vrijwillig vervroegd uittreden. Nr 3213 ar. JZio GEMEENTE DORDRECHT UITKERINGSVERORDENING vrijwillig vervroegd uittreden. Artikel l Deze verordening verstaat onder: a. ontslag: ontslag als bedoeld in artikel H 12a van het Algemeen Ambtenarenreglement

Nadere informatie

Op de voorstellen van gedeputeerde staten van Noord-Holland, Zuid-Holland, Utrecht en Gelderland;

Op de voorstellen van gedeputeerde staten van Noord-Holland, Zuid-Holland, Utrecht en Gelderland; Besluit van provinciale staten van Utrecht van 6 februari 2006, Noord-Holland van (datum), van Zuid- Holland van (datum) en van Gelderland van (datum) tot vaststelling van de Verordening waterkering West-Nederland

Nadere informatie

ONDERWIJSRAAD. Eerste Afdeling O.R. 162 H.O. s-gravenhage,zfjuli I960.

ONDERWIJSRAAD. Eerste Afdeling O.R. 162 H.O. s-gravenhage,zfjuli I960. ONDERWIJSRAAD SECRETARIAAT: BEZUIDENHOUTSEWEG 125 'S-GRAVENHAGE Eerste Afdeling OR 162 HO Voorstel tot wijziging van hot Koninklijk besluit van 29 februari 1932, Staatsblad 66, ter uitvoering van artikel

Nadere informatie

noiaterinzagelegging nu 7611724

noiaterinzagelegging nu 7611724 Qctrooiraad noiaterinzagelegging nu 7611724 Nederland [191 NL [54] Multipactorontladingsinrichting, [Ui Irrt.CI*.: H01J23/813, [71] Aanvrager: English Electric Valve Company Limited te Chelmsford, Groot-

Nadere informatie

Powerpack. gebruikshandleiding

Powerpack. gebruikshandleiding Powerpack gebruikshandleiding 1 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding De RMA powerpack is een hulpmiddel voor de begeleiding. Het vergemakkelijkt het duwen van een rolstoel gebruiker. De hulpmotor is niet ontworpen

Nadere informatie

novacollege.nl/maritiem Binnenvaart Zeevaart Maritiem 2016/2017

novacollege.nl/maritiem Binnenvaart Zeevaart Maritiem 2016/2017 novacollege.nl/maritiem Binnenvaart Zeevaart Maritiem 2016/2017 Later hoop ik een heel goede kapitein te worden. In die functie run ik zelfstandig een heel bedrijf, in de vorm van een schip. Dat houdt

Nadere informatie

Traject Djakarta-Rotterdam

Traject Djakarta-Rotterdam Traject Djakarta-Rotterdam POSTAGENT DJAKARTA-ROTTERDAM 1 Het stempel was in gebruik op het stoomschip Kota Inten van de Rotterdamsche Lloyd. KBPS 5093 Opgeleverd door De Munt op 26 januari 1950. Verstrekt

Nadere informatie

Aanwijzingsbesluit. luchthaven Hoogeveen. tekst sedert 22 augustus 2003

Aanwijzingsbesluit. luchthaven Hoogeveen. tekst sedert 22 augustus 2003 Aanwijzingsbesluit luchthaven tekst sedert 22 augustus 2003 luchthaven De luchthaven is in 1964 gesticht door de gemeente om de infrastructuur van de regio te verbeteren. Mede op initiatief van het bedrijf

Nadere informatie

Verkeersbesluit Vaarwegen AGV- 1

Verkeersbesluit Vaarwegen AGV- 1 vergunninghouder Scheepvaartwegen Waver en Oude Waver Datum 3 maart 2015 Casecode W-15.00287 Kenmerk 15.020852 Verkeersbesluit Vaarwegen AGV- 1 Varen met bovenmaats schip Korte Ouderkerkerdijk 7 Amsterdam

Nadere informatie

WAAHDMIER BET m DOOR G4SBH\\I)EHS

WAAHDMIER BET m DOOR G4SBH\\I)EHS * - J!" 3^ Ö. "y&s ^ j OVER I)E DRUKKnC WAAHDMIER BET m DOOR G4SBH\\I)EHS GEVOERD MOET WOKÜEN. ö^ I>^)Oil p. L. K IJ K E. ia Overgediukt uit Je Veislagtu eu Medeileehugeü dei K.üuiiiklijke Akademie vrtii

Nadere informatie

ONDERWIJSRAAD.. IVjo 148 00. 'S-GRAVENHAGE, Jjf&jj>Jfl... 193 & 2 i j ne Sxc.e Henti de n Minis t er van Onderwijs». Kunsten en Wetenschappen

ONDERWIJSRAAD.. IVjo 148 00. 'S-GRAVENHAGE, Jjf&jj>Jfl... 193 & 2 i j ne Sxc.e Henti de n Minis t er van Onderwijs». Kunsten en Wetenschappen ONDERWIJSRAAD.. IVjo 148 00. 'S-GRAVENHAGE, Jjf&jj>Jfl... 193 & Statenlaan 125. Bericht op schrijven van Meiv^gsèïieve bij het antwoord dagteekening 17. JU\XJ

Nadere informatie

Voorlopig onderzoek naar de gronding van ms Zhen Hua 10 Europoort, 2 februari 2008

Voorlopig onderzoek naar de gronding van ms Zhen Hua 10 Europoort, 2 februari 2008 Datum Voorlopig onderzoek naar de gronding van ms Europoort, 2 februari 2008 2 van 12 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Feitelijkheden 4 2.1 Het schip en de bemanning 4 2.2 Reisgegevens 5 2.3 Het onderzoek

Nadere informatie

Examen HAVO. wiskunde B1. tijdvak 2 woensdag 18 juni 13.30-16.30. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. wiskunde B1. tijdvak 2 woensdag 18 juni 13.30-16.30. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 008 tijdvak woensdag 18 juni 13.30-16.30 wiskunde B1 Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 19 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 8 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1966 Nr. 161

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1966 Nr. 161 1 (1839) Nr. 5 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1966 Nr. 161 A. TITEL Tractaat tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Koninkrijk België betreffende de scheiding der wederzijdse

Nadere informatie

BRAND. oorzaken. verzorgd door N.V. Erven B. van der Kamp, Groningen

BRAND. oorzaken. verzorgd door N.V. Erven B. van der Kamp, Groningen BRAND oorzaken Verslag van het verhandelde op het eerste symposium, gehouden op 2 en 3 April 1947 te Leiden, onder auspiciën van de rijksinspectie brandweerwezen van het ministerie van binnenlandse zafceu.

Nadere informatie

Examen VBO-MAVO-C. Wiskunde

Examen VBO-MAVO-C. Wiskunde Wiskunde Examen VBO-MAVO-C Voorbereidend Beroeps Onderwijs Middelbaar Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Vrijdag 24 mei 13.30 15.30 uur 20 02 Voor dit examen zijn maximaal 90 punten te behalen; het

Nadere informatie

Examen VMBO-KB. wiskunde CSE KB. tijdvak 1 woensdag 20 mei 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VMBO-KB. wiskunde CSE KB. tijdvak 1 woensdag 20 mei 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VMBO-KB 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei 13.30-15.30 uur wiskunde CSE KB Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 25 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 75 punten te behalen.

Nadere informatie

anwb.nl/watersport, de site voor watersporters

anwb.nl/watersport, de site voor watersporters anwb.nl/watersport, de site voor watersporters VfWACK SLEPER 1500 length o.a. length huil length w.l. beam o.a. draft displacement ^P/// VRIPACK l'achting INTERNATIONAL / ^y naval archittits 6v 2 anwb.nl/watersport,

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden. RMC-wet 2001. Jaargang 2001 Staatsblad 2001 636 1

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden. RMC-wet 2001. Jaargang 2001 Staatsblad 2001 636 1 RMC-wet 2001 636 Wet van 6 december 2001 tot wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs, de Wet educatie en beroepsonderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met de invoering van de verplichting

Nadere informatie

Examen HAVO. wiskunde B. tijdvak 2 woensdag 24 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. wiskunde B. tijdvak 2 woensdag 24 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 009 tijdvak woensdag 4 juni 3.30-6.30 uur wiskunde B Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 9 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 8 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Correctievoorschrift VMBO-KB

Correctievoorschrift VMBO-KB Correctievoorschrift VMBO-KB 2007 tijdvak wiskunde CSE KB Het correctievoorschrift bestaat uit: Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden scores

Nadere informatie

KONINKRIJK BELGIE --- [Met de scheepvaartcontrole belaste dienst] REGISTER VAN LAAD- EN LOSGEREI

KONINKRIJK BELGIE --- [Met de scheepvaartcontrole belaste dienst] REGISTER VAN LAAD- EN LOSGEREI III. Certificaten en register voor laad- en losgerei 1. Register van laad- en losgerei (Omslagblad) MOD 1 Register nr...... Naam van het schip... Roepnaam... Thuishaven... Naam van de eigenaar... KONINKRIJK

Nadere informatie

Behouden Vaart! Speurtocht door het Noordelijk Scheepvaartmuseum leeftijd: 10-12 jaar

Behouden Vaart! Speurtocht door het Noordelijk Scheepvaartmuseum leeftijd: 10-12 jaar Behouden Vaart! Speurtocht door het Noordelijk Scheepvaartmuseum leeftijd: 10-12 jaar Welkom in het Noordelijk Scheepvaartmuseum! Op de 1 e verdieping begint deze speurtocht die je langs alle zalen van

Nadere informatie

DEEL 1 - VRAGEN 1-20

DEEL 1 - VRAGEN 1-20 Scheepvaartcontrole City atrium Vooruitgangstraat 56 1210 Brussel DEEL 1 - VRAGEN 1-20 ALGEMEEN EN BEPERKT STUURBREVET 4 mei 2013 Opmerking: Tenzij anders vermeld hebben de vragen betrekking op het APSB.

Nadere informatie

Examen VBO-MAVO-C. Wiskunde

Examen VBO-MAVO-C. Wiskunde Wiskunde Examen VBO-MAVO-C Voorbereidend Beroeps Onderwijs Middelbaar Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Vrijdag 6 mei 13.30 15.30 uur 0 00 Dit examen bestaat uit 3 vragen. Voor elk vraagnummer is

Nadere informatie

Landelijk Register van Gerechtelijke Deskundigen, LRGD. Raad voor de Tuchtrechtspraak U I T S P R A A K

Landelijk Register van Gerechtelijke Deskundigen, LRGD. Raad voor de Tuchtrechtspraak U I T S P R A A K Landelijk Register van Gerechtelijke Deskundigen, LRGD Raad voor de Tuchtrechtspraak U I T S P R A A K Inzake de klacht van [Klaagster BV], gevestigd te [gemeente] aan de [adres], hierna te noemen klaagster,

Nadere informatie

Examen HAVO. Wiskunde B1,2

Examen HAVO. Wiskunde B1,2 Wiskunde 1,2 xamen HVO Hoger lgemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.30 uur 20 00 it examen bestaat uit 19 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Correctievoorschrift VMBO-GL en TL 2012

Correctievoorschrift VMBO-GL en TL 2012 Correctievoorschrift VMBO-GL en TL 2012 tijdvak 1 wiskunde CSE GL en TL Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5

Nadere informatie

Examen HAVO. wiskunde B. tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. wiskunde B. tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2012 tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur wiskunde B Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.. Dit examen bestaat uit 21 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 79 punten te behalen. Voor

Nadere informatie

Internationale veiligheidsrichtlijnen Hoofdstuk 23 voor binnentankschepen en terminals. Hoofdstuk 23 AANMEREN

Internationale veiligheidsrichtlijnen Hoofdstuk 23 voor binnentankschepen en terminals. Hoofdstuk 23 AANMEREN Hoofdstuk 23 AANMEREN Dit hoofdstuk behandelt de voorbereidingen en procedures die nodig zijn om efficiënt aan te meren en aangemeerd te blijven, terwijl de tanker langszij een steiger ligt. Uitwisseling

Nadere informatie

Van Hopinhoucklian 60 AAN. Van Ho~enhoucklaan 60, ' BiaUVICNIIAUiE.

Van Hopinhoucklian 60 AAN. Van Ho~enhoucklaan 60, ' BiaUVICNIIAUiE. RJKS,WATCiRSTAAT DRECTE BENEDENRVEREN Afdeling Studiedi,enst. 'S -G R A V E N H A G E Van Hopinhoucklian 60 Tililoon 77639015 r L AAN Heer Hoofdinge ieur-. k?reoteur van de hjkswateretaut in de directie

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2014 241 Besluit van 19 juni 2014 tot wijziging van het Besluit vervoer gevaarlijke stoffen door de lucht in verband met het laten vervallen van een

Nadere informatie

Wetsartikelen ter toelichting van de OER

Wetsartikelen ter toelichting van de OER Wetsartikelen ter toelichting van de OER 2008-2009 Erasmus MC, Rotterdam Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of

Nadere informatie

Examen HAVO. wiskunde B (pilot) tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. wiskunde B (pilot) tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Eamen HAV 0 tijdvak woensdag 0 juni 3.30-6.30 uur wiskunde B (pilot) Bij dit eamen hoort een uitwerkbijlage.. Dit eamen bestaat uit 0 vragen. Voor dit eamen zijn maimaal 8 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Correctievoorschrift VWO

Correctievoorschrift VWO Correctievoorschrift VWO 200 tijdvak tevens oud programma wiskunde C wiskunde A Het correctievoorschrift bestaat uit: Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel

Nadere informatie

Wetsartikelen ter toelichting van de OER

Wetsartikelen ter toelichting van de OER Wetsartikelen ter toelichting van de OER 2010-2011 Erasmus MC, Rotterdam Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of

Nadere informatie

zwaartekracht (N of kn) Dus moeten we Fz bepalen dat kan alleen als we de massa weten. Want

zwaartekracht (N of kn) Dus moeten we Fz bepalen dat kan alleen als we de massa weten. Want Sterkteberekening Dissel berekenen op afschuiving. Uitleg over de methode Om de dissel te berekenen op afschuiving moet men weten welke kracht de trekker kan uitoefenen op de bloemkoolmachine. Daarvoor

Nadere informatie