Cura. Spoelen terwijl u slaapt 5 Marktwerking in de zorg 7 Gesloten plaspoortjes 12. Jaargang 1 - december 2004

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Cura. Spoelen terwijl u slaapt 5 Marktwerking in de zorg 7 Gesloten plaspoortjes 12. Jaargang 1 - december 2004"

Transcriptie

1 Cura Jaargang 1 - december CURA IS EEN UITGAVE VAN HET JEROEN BOSCH ZIEKENHUIS. DIT MAGAZINE VERSCHIJNT VIER KEER PER JAAR Spoelen terwijl u slaapt 5 Marktwerking in de zorg 7 Gesloten plaspoortjes 12

2 INHOUDSOPGAVE 2 De bomen in het bos Voorwoord van Frans Croonen, voorzitter Raad van Bestuur 3 Sneller beter Het Jeroen Bosch Ziekenhuis is één van de acht ziekenhuizen die aan het project mogen deelnemen. 5 Slapend spoelen Met ingang van 17 januari kunnen zes patiënten iedere week twee nachten dialyseren. 8 Wisselcolumn Deze keer geschreven door Peer vaan den Muggenheuvel tot den Bobberd. KENNIS & WETENSCHAP 9 Opleiders opgeleid Ziekenhuis werkt aan professionalisering van opleidingen en de bekwaamheid van opleiders 11 May Internal Medicine be in your heart Quirijn de Mast, internist in opleiding, bracht een bezoek aan de European School of Internal Medicine. 12 Kinder Incontinentie Team Zindelijkheidsproblemen komen bij veel kinderen voor. Het multidisciplinaire Kinder Incontinentie Team houdt zich hiermee bezig. 15 Ziekenhuis top 100 Reactie op onderzoek Algemeen Dagblad. REVALIDATIECENTRUM TOLBRUG 16 Van luchtkasteel naar revalidatiecentrum De visie op de nieuwbouw. 17 Integrale vroeghulp Ouders van een kind met een (mogelijke) ontwikkelingsachterstand, worstelen met vele vragen. Ze kunnen terecht bij integrale vroeghulp. 18 De Mobiele Intensive Care Unit Een bijzonder samenwerkingsproject tussen de ambulancedienst en de Intensive Care van de locatie Groot Ziekengasthuis. De bomen in het bos In deze uitgave van Cura wordt onder meer ingegaan op de resultaten van het onderzoek van het Algemeen Dagblad (AD). Op de werkwijze van het AD valt veel af te dingen. Net zoals op die van de Elsevierenquête enige tijd geleden. Het zijn lijstjes van zogenaamd goede en slechte ziekenhuizen, die geen samenhang vertonen en weinig zeggen over wat er nu eigenlijk wordt beoogd. Desalniettemin kunnen ziekenhuizen er genoeg materiaal in vinden om verder te werken aan de verbetering van hun kwaliteit. Zo ook het Jeroen Bosch Ziekenhuis (JBZ). De service, bejegening en zorglogistiek van onze organisatie kunnen beter en daar werken we dan ook hard aan. In het kader van de Sneller Beter groep, waarvan het JBZ eervol deel uitmaakt, wordt gewerkt aan projecten op het gebied van patiëntveiligheid en het werken zonder wachtlijst. In hetzelfde kader worden zorgprogramma s opgezet voor bepaalde patiëntengroepen. [w.v.t.t.k.] De reputatie van onze sector, en dus die van ons ziekenhuis, staat op het spel en die uitdaging gaan we aan. Dat doen we transparant. Iedereen mag het weten, volgen en beoordelen. Maar wel graag op basis van vertrouwen. Probeer niet alles te weten of te controleren. Houd het simpel en werk steekproefsgewijs. Verdeel de aandachtsgebieden en rollen. De professie zelf heeft een verantwoordelijkheid. Die van de Inspectie is een andere. En de Consumentenbond kan weer een andere insteek kiezen. Laat ons alstublieft niet verdrinken in rapportages, prestatie-indicatoren, verslagen en enquêtes. Er dreigt een bureaucratisch circus te ontstaan, waarin niemand de bomen in het bos nog kan onderscheiden en waarvoor een groeiend aantal medewerkers achter een computer wordt gezet in plaats van bij de patiënt. En om die patiënt gaat het tenslotte toch allemaal? Frans Croonen, voorzitter Raad van Bestuur Naar aanleiding van de eerste uitgave van Cura kwamen er bij de redactie vragen binnen over de betekenis van de afkorting w.v.t.t.k. Deze afkorting staat voor wat verder ter tafel komt. Het is de oude vergaderterm voor rondvraag. De berichtjes die in Cura onder deze noemer staan, betreffen onderwerpen die te klein zijn om een heel artikel aan te wijden. Meestal zijn het ludieke berichtjes of korte mededelingen. 19 Agenda 20 Betere en snellere behandeling Een nieuw interventie-apparaat voor de afdeling Radiologie. Coverfoto: Nierpatiënten kunnen binnenkort s nachts dialyseren (artikel op blz. 5). 2 Cura, jaargang 1, nummer 2

3 Op 12 oktober jl. ondertekenden zes gezondheidszorginstellingen, waaronder het Jeroen Bosch Ziekenhuis (JBZ), en de politie Brabant-Noord het vernieuwde convenant Instellingen gezondheidszorg en politie. Het convenant regelt de manier waarop gezondheidszorginstellingen en de politie met elkaar omgaan. Politie in het ziekenhuis Nelly Lumens, coördinator schadebehandeling JBZ, en John Salet, stafmedewerker Politie Brabant-Noord, waren nauw betrokken bij de vernieuwing van het convenant van Waarvoor dient zo n convenant? Nelly Lumens: In het convenant staan afspraken over hoe politie en hulpverleners in het ziekenhuis met elkaar omgaan op het moment dat de politie gegevens nodig heeft. Gegevens over bijvoorbeeld een verdachte die in het JBZ ligt. Meestal is haast geboden en dan is het goed dat iedereen weet wat de omgangsregels zijn en wat wel en niet is toegestaan. In het convenant staat bijvoorbeeld dat als de politie een verdachte wil ondervragen, er eerst contact moet worden opgenomen met een contactfunctionaris van het JBZ. Dat is onder meer Jeroen van Tilburg, clustermanager Acute en Intensieve Geneeskunde. Buiten kantooruren treedt de dienstdoende clustermanager Patiëntenzorg op als contactfunctionaris. Het vorige convenant is van Wat zijn de belangrijkste verschillen? John: Nieuw is dat de politie lichaamsmateriaal voor DNA-onderzoek mag laten afnemen. Verder ligt nu vast dat de patiëntenkamer wordt gezien als privé-domein van de patiënt. Nelly: Ook is nieuw dat wanneer hulpverleners in het JBZ verboden zaken aantreffen bij een patiënt, zij voortaan contact opnemen met de contactfunctionaris. Verboden middelen, zoals wapens en verdovende middelen, moeten zo snel mogelijk aan de politie worden gegeven. SM Wilt u meer weten over het convenant? Nelly Lumens: De ondertekening van het convenant op 12 oktober jl. Sneller beter Acht ziekenhuizen in Nederland doen mee aan het project Sneller Beter van het Ministerie van VWS. Een kwaliteitsproject waarbij bestaande voorbeelden van goede patiëntenzorg (best practices) verder worden ontwikkeld en verspreid. Het Jeroen Bosch Ziekenhuis (JBZ) is één van de acht ziekenhuizen die aan het project mogen deelnemen. Het ziekenhuis moest aantonen ervaring te hebben op het gebied van (multidisciplinaire) kwaliteitsprojecten en er moest op alle niveaus in de organisatie voldoende ambitie en enthousiasme zijn voor het project. Dat laatste criterium is er niet voor niets. Sneller Beter kent namelijk een aantal ambitieuze doelstellingen. Een paar voorbeelden: Patiënten hoeven niet meer dan een week te wachten voordat zij op een polikliniek terechtkunnen; De tijd die een patiënt in het ziekenhuis doorbrengt (van de diagnose tot het einde van de behandeling) is verkort met veertig tot negentig procent; Het aantal dagen dat patiënten in het ziekenhuis liggen, is met dertig procent verminderd; Het aantal medicatiefouten en postoperatieve wondinfecties is met de helft teruggebracht; Het percentage patiënten met decubitus (doorligwonden) moet lager zijn dan vijf. Voor een aantal van de genoemde doelstellingen lopen er al langer projecten in het ziekenhuis of zijn er ontwikkelingen gaande. Om te beginnen gaan er in het JBZ twaalf projectteams aan de slag. Maar bij deze teams stopt het project niet. Het uiteindelijke doel is dat de verbeteringen in de gehele organisatie worden doorgevoerd. Het JBZ krijgt bovendien, net als de andere zeven projectziekenhuizen, een voorbeeldfunctie voor andere ziekenhuizen. SB Voor meer informatie over het landelijke programma kunt u de website bezoeken. Cura, jaargang 1, nummer 2 3

4 Op uw gezondheid! Deze titel prijkt op de kaft van het medisch beleidsplan van het Jeroen Bosch Ziekenhuis (JBZ). De inhoud onthult de belangrijkste ontwikkelingen die de medische staf voor de komende vijf jaar voorziet. Realistische ambities In het medisch beleidsplan verwoordt de medische staf van het JBZ zijn visie en ambitie tot aan de nieuwbouw. Het is het eerste beleidsplan dat voor het hele JBZ geldt. Ging het bij eerdere beleidsplannen veelal om individuele verlanglijstjes, nu worden de ambities gedeeld door verschillende specialismen. Het beleidsplan kent vijf thema s; medisch specialistische zorg, opleiding, kwaliteit, externe relaties en organisatie van de Vereniging Medische Staf. Dit artikel beperkt zich tot het thema zorg. Het volledige beleidsplan is te lezen op de website van het ziekenhuis Dotteren en stents Dotteren (het verwijden van de kransslagader met behulp van een ballonnetje) en het inbrengen van een stent (metalen buisje dat een hernieuwde vernauwing van de kransslagader kan helpen voorkomen) zijn behandelingen die behoren tot de interventiecardiologie. De afgelopen jaren is gebleken dat deze behandelingen nuttig zijn bij patiënten met een zogenaamd stabiele angina pectoris (inspanningsgebonden pijn op de borst). Ook hebben deze behandelingen in de acute fase van een hartinfarct beter resultaat dan alleen medicatie. Tenminste, als ze snel kunnen worden uitgevoerd. Er zijn in Nederland momenteel achttien ziekenhuizen die deze behandelingen kunnen bieden. Het JBZ wil binnen vijf jaar cardiologische patiënten kunnen dotteren en stents kunnen inbrengen. Daarvoor zet het een interventiecentrum op dat 24-uurs service biedt in acute situaties. Het ziekenhuis ziet in de introductie van interventiecardiologie een stimulans tot het verder uitbreiden van interventietechnieken in bloedvaten bij andere specialismen zoals Radiologie en Neurologie. Oncologie/Radiotherapie Op het gebied van de Oncologie en Hemato-oncologie volgen de ontwikkelingen elkaar razendsnel op. Oncologie is een onderwerp waar vrijwel ieder specialisme mee te maken heeft. Er is voor de komende jaren dan ook een aantal gezamenlijke doelen geformuleerd. Deze betreffen onder meer het verfijnen van afspraken tussen het JBZ en andere zorgverlenende instanties in de regio. Daarnaast wil het JBZ zoveel mogelijk aansluiten bij ontwikkelingen in de palliatieve zorg. Met het Dr. Bernard Verbeeten Instituut wordt gesproken over de vestiging van een radiotherapeutisch centrum op het terrein van het nieuw te bouwen ziekenhuis. Dat betekent dat oncologische patiënten van het JBZ voortaan vlakbij het ziekenhuis radiotherapeutisch kunnen worden behandeld. Sleutelgatchirurgie Minimaal invasieve chirurgie is een wijze van opereren waarbij de operatiewond zo klein mogelijk wordt gehouden. Het grote voordeel van deze operatiewijze, ook wel sleutelgatchirurgie genoemd, is dat de patiënt minder pijn heeft, sneller herstelt en sneller naar huis kan. In het JBZ hebben veel snijdende specialismen zich de sleutelgatchirurgie eigen gemaakt. Sommige specialismen, zoals Urologie, vervullen hierin al een regiooverstijgende functie. Om voorop te kunnen (blijven) lopen, worden er in de nieuwbouw speciaal voor deze operatietechniek vier operatiekamers ingericht. Moleculair Biologische Diagnostiek Het JBZ heeft sinds 1997 een multidisciplinair laboratorium voor Moleculair Biologische Diagnostiek. Dit lab is een samenwerkingsverband van de specialismen Klinische Chemie, Medische Microbiologie, Pathologie en de Ziekenhuisfarmacie. Er worden infectieziekten, bepaalde vormen van kanker en aangeboren afwijkingen opgespoord door erfelijk materiaal (DNA en RNA) te bestuderen. De hiervoor gebruikte techniek (polyamine chain reaction (PCR)) is snel en maakt langdurige kweken van bacteriën en virussen overbodig. Daardoor wordt de diagnose sneller gesteld en hoeft de patiënt minder lang op de uitslag te wachten. De komende vijf jaar zal de dienstverlening van het laboratorium worden uitgebreid met een groot aantal DNA-analyses en klinisch genetische testen. Sommige daarvan worden nu uitbesteed aan academische ziekenhuizen of klinisch genetische centra. Een test op erfelijke aanleg voor het ontstaan van tumoren en een test op de aanwezigheid van leukemie zijn hier voorbeelden van. Realistische ambities Beleidsplannen hebben altijd iets weg van verlanglijstjes. Volgens klinisch fysicus Ad Maas, die samen met de secretaris van de Vereniging Medische Staf Arla Heins de eindredactie deed van dit medisch beleidsplan, is daar in dit geval geen sprake van. Het zijn weliswaar soms hoge ambities maar ze zijn wel realistisch. Dat kan ook niet anders want in de nieuwbouwplannen moet onze toekomstvisie al worden meegenomen. SB 4 Cura, jaargang 1, nummer 2

5 Vermoeidheid, jeuk en verlies van vrijheid en sociale contacten. Dat is waar veel nierpatiënten mee worden geconfronteerd. Hoe langer een nierpatiënt spoelt, hoe beter hij zich voelt. Schaduwzijde is wel dat hoe langer je spoelt, hoe minder tijd je overhoudt om van je leven te genieten. s Nachts dialyseren biedt uitkomst. Slapend spoelen Het aanbieden van nachtdialyse stond al lang op het verlanglijstje van het Jeroen Bosch Ziekenhuis (JBZ). Op 17 januari 2005 is het zo ver. Met ingang van die datum kunnen zes patiënten iedere week twee nachten dialyseren. Het merendeel van de nierpatiënten spoelt nu overdag, drie keer per week, ongeveer drie tot vier uur. In die tijd worden de meeste afvalstoffen uit het bloed gezuiverd en wordt het vocht verwijderd, dat zich in het lichaam heeft opgehoopt. Internist-nefroloog Jaap Beutler over de ontstaansgeschiedenis: We zijn de afgelopen twee, drie jaar op zoek geweest naar een methode om de dialyse te verbeteren. We vonden dat het beter moest kunnen. In eerste instantie streefden we ernaar om patiënten s nachts thuis te laten dialyseren. Maar voor slechts één tot twee procent van de patiënten is dat mogelijk en we wilden een oplossing voor een grotere groep. We zijn toen op het idee gekomen om in het ziekenhuis nachtdialyse te gaan bieden. Vervolgens bleek dat ongeveer tien procent van de patiënten in België die mogelijkheid al had en dat de resultaten goed waren. We wilden snel van start. Maar er moesten investeringen worden gedaan en in deze tijd van tekorten mag er niet geïnvesteerd worden. Pas in augustus 2004 wisten we zeker dat we geld van de zorgverzekeraar kregen. Hoog tempo Dialyseren is een belastende procedure voor patiënten. Beutler legt uit waarom: Met twee naalden wordt een shunt in de arm aangeprikt. Dat is een groot bloedvat dat speciaal voor dialyse is aangelegd en waar in een korte tijd veel bloed doorheen kan. De normale bloedvaten zijn te nauw, als je die zou gebruiken dan zou het spoelen veel te lang duren. Met behulp van de shunt wordt in een hoog tempo het bloed uit je lichaam gehaald en gezuiverd. Bovendien wordt het vocht verwijderd dat je in drie à vier dagen hebt binnengekregen. Met name het verwijderen van het vocht is voor de patiënt geen prettig gevoel. Het merendeel van het vocht zit in weefsels. Daar hebben we geen toegang toe, dus halen we het vocht uit het bloed. Het vochtgehalte in het bloed wordt vanuit de weefsels weer aangevuld. Maar het bloed heeft dus wel tijdelijk een laag vochtgehalte en dat merkt de patiënt. Er kunnen daardoor bloeddrukdalingen optreden. Die zijn soms zo erg dat iemand in shock raakt. Vooral het onttrekken van vocht aan het bloed maakt dialyseren zo uitputtend. Het in korte tijd uit het bloed filteren van de afvalstoffen, zorgt er daarnaast voor dat de patiënt zich niet lekker voelt. Patiënten krijgen een zogenaamde dialysekater; krijgen hoofdpijn of worden misselijk. De dag waarop ze dialyseren, is dan ook een verloren dag. De meeste patiënten gaan naar bed als ze thuis komen. Wanneer het dialyseren langer duurt, bijvoorbeeld acht uur, is het veel minder belastend. Daarom is nachtdialyse ook zo prettig. Het gaat allemaal rustiger en het is op een tijdstip waarop je toch al ligt te slapen. Het maakt dus minder inbreuk op je leven. Patiënten kunnen weer gaan studeren of werken. Plaswekker De opvang van de patiënten is s nachts goed geregeld. Er zijn verpleegkundigen, er is een dienstdoende nefroloog en er zijn arts-assistenten Interne Geneeskunde aanwezig. Er komt bovendien speciale bewakingsapparatuur bij de patiënten. De naalden waarmee de shunten worden aangeprikt, kunnen er uitvallen en daardoor kan de patiënt gaan bloeden. Valt er een naald uit, dan registreert het apparaat drukverlies en gaat er een alarm af. Gaat de patiënt ook bloeden, dan is er een apart apparaatje, een zogenaamde plaswekker, dat registreert dat het laken nat wordt en het personeel alarmeert. Opvallend is dat de patiënten gewoon kunnen slapen. Sterker nog, doordat ze meer dialyseren, slapen ze beter. Lees verder op pagina 7 > Cura, jaargang 1, nummer 2 5

6 products HARDWARE SOFTWARE SUPPLIES T F IT s not the box... IT s the people! IT Products is Bosch in hart en nieren. En omarmt de Bossche manier van zakendoen, kortom persoonlijk en gemoedelijk. Maar ook snel, efficiënt en betrouwbaar. Door de snelle ontwikkelingen in de IT markt is het een kunst om op de hoogte te blijven van de meest actuele prijs- en productinformatie. IT Products kan ook voor u het verlengstuk van uw inkoopafdeling of systeembeheerder zijn. Uw vragen en problemen worden uit handen genomen. Een doos kan iedereen verkopen, het gaat om de persoon erachter. IT works! Peet Hofmans Bosch in hart en nieren 6 Cura, jaargang 1, nummer 2

7 Het draaien of wisselen van positie in de slaap is geen probleem. De shunt wordt zo verbonden dat het draaipunt in de nek ligt. De slangen worden van de arm naar de nek gelegd en als de patiënt zich omdraait, dan draait alles gewoon mee. Gewone dingen Tineke Neilen dialyseert nu zo n vier jaar. Drie keer per week maakt ze de tocht naar het ziekenhuis om drie en een half uur te spoelen. Na iedere dialyse ben ik helemaal afgebrand. Ik ben daardoor drie dagen van mijn week kwijt. Door straks s nachts te dialyseren, wordt mijn lichaam langzamer gezuiverd. Dat is minder uitputtend en ik houd daardoor twee dagen over waarin ik weer van alles kan doen. Al zijn het maar de gewone dingen van het huishouden, die mijn man nu doet. Bovendien hoop ik minder medicatie nodig te hebben en minder last van bloeddrukdalingen. Het schijnt wel dat je er in het begin hoofdpijn van kunt krijgen. Je lichaam wordt schoner gespoeld dan normaal en daar moet het aan wennen. Dat ik twee nachten van huis ben, is natuurlijk niet fijn, maar de voordelen wegen daar zeker tegenop. De zorgverzekeraar vergoedt het project voor een jaar, tot en met januari Gedurende deze periode wordt ervaring opgedaan door patiënten, verpleegkundigen en nefrologen. Er worden verschillende metingen gedaan om na een jaar te kunnen zien welke resultaten zijn behaald. Het is niet reëel om te zeggen dat het na een jaar stopt, vindt Beutler. We zullen op basis van de resultaten met de zorgverzekeraar onderhandelen om het daarna ook vergoed te krijgen. Wij gaan overigens sowieso naar drie nachten, maar daarvoor moeten we wel eerst voldoende personeel hebben. Gelukkig melden zich steeds meer verpleegkundigen aan. SB Heeft u vragen over dit project, dan kunt u contact opnemen met Eric Smits, unithoofd Dialysecentrum van het Jeroen Bosch Ziekenhuis, telefoonnummer (073) DBC s eerste stap richting marktwerking Per 1 januari a.s. verandert de financiering in de gezondheidszorg. Ziekenhuizen krijgen geld voor de zorgproducten die het levert aan een patiënt. Ziekenhuizen en zorgverzekeraars maken afspraken over prijs en hoeveelheid. De plaatsing van een heupprothese is een DBC uit het B-segment. Een ander woord voor zorgproduct is Diagnose Behandeling Combinatie (DBC). Dit is het geheel van activiteiten en verrichtingen van het ziekenhuis en de medisch specialist, dat voortvloeit uit de zorgvraag van de patiënt. In een DBC wordt elke stap van de behandeling van een patiënt benoemd; van het eerste consult of onderzoek tot en met de laatste controle. Al deze activiteiten bij elkaar leiden tot een totaalprijs, waarin zowel een vergoeding zit voor het ziekenhuis als voor de betrokken medisch specialisten. Marktwerking Het is een eerste stap richting marktwerking in de zorg, aldus Cor van Driel, adjunct-directeur Patiëntenzorg. Maar het gaat heel geleidelijk. Pas als er per 2006 een nieuw verzekeringsstelsel is, gaat het echt veranderen. Prijslijst Voor negentig procent van de DBC s, het zogenaamde A-segment, gelden per 1 januari 2005 vaste, landelijke tarieven. Voor de overige tien procent, de B- segment-dbc s bepalen ziekenhuizen zelf de tarieven. Ze zijn verplicht hiervan de prijzen te publiceren.. De prijslijst van het Jeroen Bosch Ziekenhuis is te vinden op Egbert van de Pas, clustermanager Economie en Managementinformatie: We onderhandelen nu met een aantal zorgverzekeraars over prijs en hoeveelheid. Stel dat een zorgverzekeraar 500 nieuwe heupen bij ons inkoopt, wat doen we dan als patiënt nummer 501 bij ons aanklopt? Daarover moeten we ook afspraken maken. SBR Cura, jaargang 1, nummer 2 7

8 column Beste mensen, Wè ben ik vergimmes blij mee munne n èkstriem meekover die ikkus bij jullie in ut Grôôt haij gekreege. Misschien hedde ut in de krant meegekrege,op tillevisie of gewôôn laif in ut hoftejater der Amadeiro s. Mar ik en munne Kees zijn dur schrikkelik op veuruit gegaon. Fijn dè gullie mun rimpels het weg gebotokst en dè ik wir normaol ken zien. Nao 28 jaore unne bril war ik dè ding goed zat geworre mar nao un bietje leezere is dur dus echt iets van munne neus gevalle. Ik vuul mun eige als unne jonge god klaor veur wir un hôôp jaore burgervaojer vaan Oeteldonk te kenne zijn. Ik vein t eenige jammere dè ge niks aon mun bukske gedaon het. Dè hadde gullie van mijn best kwijtmagge lipposuksiejere. Dè gaot toch un stuk sneller dan ut sjerrydijeet. Maor verders niks dan lof veur ut Grôôt. Gullie het trouwens ôk best mooie operaosiekaomers. Ik vuulde mun eige himmaol op mun eigeste. Dè kwam ôk deur dieje geweldige zuster mar ôk deur ut heerlijke infuus dè bestond uit bessenjenever, brandewijn (uiteraord gin suiker) mee citroenbrandewijn. Veural de kleure van deez infuus maokte mijn himmaol tot un mak schaop. Veur de kommende carnaval hôôp ik dè ge oe n eigeste ammaol het vrij gerôôsterd zodè ik oe ken ontmoete mee de carnaval. As oe dè nie lukt gao dan tijdes d n grôte optocht aon de veurkant staon zodè ik uitgebreid naor oe mee oew pasjente ken zwaoie. Beste boeren en durskes van ut Grôôt; nog unne keer vergimmes hartelijk bedankt veur de goeie zurrege enne affeseer want ut is zo woendagmèrrege. Peer vaan den Muggenheuvel tot den Bobberd Golden Helix Quality Award Het Jeroen Bosch Ziekenhuis (JBZ) heeft de derde prijs in de Golden Helix Quality Award 2004 gewonnen. De onderscheiding wordt iedere twee jaar door het Kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg CBO uitgereikt aan projecten die een wezenlijke en meetbare kwaliteitsverbetering in de gezondheidszorg betekenen. Het project met de naam meer grijze cellen, minder rode cellen werd uitgevoerd door het laboratorium voor Klinische Chemie en Hematologie, in samenwerking met de afdelingen Chirurgie en Verloskunde/ Gynaecologie. Het project kreeg de prijs voor [w.v.t.t.k.] JBZ-golftoernooi 2004 Tachtig deelnemers telde het JBZgolftoernooi Het vond plaats op woensdag 22 september jl. Ondanks de regen, was de sfeer uitstekend. de invoering van een methode waarmee minder bloedtransfusies nodig zijn. Voorheen werd standaard bloed toegediend als het aantal rode bloedlichaampjes onder een bepaald niveau was gedaald. Nu wordt er gekeken naar onder meer de leeftijd van de patiënt en zijn algehele toestand. Tijdens een proefperiode van vier maanden bleek dat er 191 zakken bloed minder waren toegediend dan in eenzelfde periode een jaar eerder. Dat betekent: minder risico voor patiënten, kosten- en tijdsbesparing. Aan de derde prijs is een oorkonde en een geldbedrag van 2.000,- verbonden. SBR De winnaars: GVB-categorie: Cees Renzen en Ellen Cats EGA-hcp : Robert Jan Bolhuis en Aly Goos EGA-hcp Netto: Armand Martens en Lenneke Bolhuis EGA-hcp Bruto: Richard van Cootwijk en Emmeke Griëntschnig. Op naar een beter golfweertje in 2005! Margriet Pos, Tiny van Son en Els Kerckhoffs Toelichting: Sinds 1882 is Peer vaan den Muggenheuvel tot den Bobberd tijdens carnaval de burgervaojer van Oeteldonk (burgemeester van s-hertogenbosch). De Peer bestuurt samen met zijn Assessor (oud woord voor wethouder) Kees Minkels het durp Oeteldonk samen met de Geminteraod die bestaat uit 11 leeje. Onlangs werd Roger Schouten tot nieuwe Peer benoemd. Voor meer informatie zie ook: Rectificatie > In de rubriek U zegt (blz. 13) van de oktoberuitgave van Cura komt een orthopaedische patiënt aan het woord over de no-show boete. In het stukje staat dat bij de patiënt beide kruisbanden zijn verwijderd. Dit is echter onjuist. Bij hem werd de voorste kruisband vervangen. De redactie 8 Cura, jaargang 1, nummer 2

9 K E N N I S & W E T E N S C H A P Ik doe het zo en als jij dat nou ook doet, komt het wel goed met je. Een beetje gechargeerd, maar toch typeert deze uitspraak heel goed de vroegere verhouding tussen docent/opleider van het ziekenhuis en de student/arts in opleiding. Deze meester-gezel-relatie is verleden tijd. Kennisoverdracht maakt meer en meer plaats voor kennisontwikkeling. Opleiders opgeleid Bijna elk specialisme in het Jeroen Bosch Ziekenhuis (JBZ) is actief in het begeleiden en opleiden van studenten Geneeskunde. Qua organisatie en aantallen studenten, hoort het JBZ landelijk gezien tot de top tien van algemene ziekenhuizen, zegt Hans Hoekstra, decaan medisch onderwijs en opleidingen van het JBZ. Die mooie positie willen we uiteraard vasthouden en versterken. En dus werken we hard aan de professionalisering van onze opleidingen en de bekwaamheid van onze opleiders. Het wiel opnieuw uitvinden, is daarbij niet nodig. Ontwikkelingen in het hoge Noorden, geïnitieerd door prof. dr. Zwierstra, vormen de inspiratie voor Hoekstra en zijn collega s. Het verhaal begint in de jaren negentig bij kinderchirurg dr. Zwierstra. Hij worstelt steeds meer met de invulling van zijn taak als opleider. Zwierstra: Ik wilde coach zijn in plaats van docent en zocht de dialoog. Het moest anders, maar ik wist niet hoe. De cursus Teach the Teachers in Londen in 2000 gaf het antwoord. Ik was inmiddels universitair hoofddocent, vertelt Zwierstra, en ben daar met een collega uit Deventer heengegaan. Wij waren zeer onder de indruk. Het bijzondere van Teach the Teachers is dat de deelnemers continu geconfronteerd worden met hun handelen. Communicatie en het geven en ontvangen van feedback is belangrijk in de cursus. VERTALING EN UITROL VAN DE CURSUS Terug in Nederland gaat Zwierstra met zijn Londense ervaring aan de slag. Met vertegenwoordigers van het Academisch Ziekenhuis en de Teaching Hospitals van Deventer, Leeuwarden en Zwolle formeert hij een programmacommissie. Inmiddels is de Engelse cursus vertaald en in de regio Groningen uitgerold. Mond-tot-mondreclame zorgt er voor dat Zwierstra c.s. de aanvragen bijna niet meer aankunnen. Veelzeggend zijn ook de reacties die ik hoor van deelnemers, vult Zwierstra aan. Men is razend enthousiast. Het is in wezen ook vreemd, beschouwt hij, dat een kinderjuf vier jaar moet studeren om een didactische graad te halen, terwijl van artsen/opleiders verwacht wordt dat ze het zichzelf maar even aanleren. Ook zij hebben handvatten nodig om hun werk goed te kunnen doen. OPLEIDEN IN HET JBZ Hans Hoekstra knikt instemmend bij het verhaal van Zwierstra. De afgelopen jaren hebben we in het JBZ veel energie en tijd gestoken in de perfectionering van de interne organisatie van ons Leerhuis. Nu willen we de bekwaamheid van onze opleiders verder verbeteren. Dat doen we door volgens het Groningse model cursussen aan te bieden waarin feedback, terugkoppeling, communicatie en didactische technieken centraal staan. Hoekstra geeft een voorbeeld: Als opleider kun je zeggen: dit onderzoek of deze behandeling moet je zo doen. Punt. Interessanter is het om te zien hoe de student het zelf doet, te vragen waarom hij dat doet, en dat vervolgens terug te koppelen met die student. Zo ontstaat interactie, leren mensen van elkaar en beklijft de gegeven informatie veel beter. De huidige student wordt in zijn studie opgeleid volgens het principe van learning on the job. Wij willen dat hier in de JBZ-praktijk Lees verder op pagina 10 > Cura, jaargang 1, nummer 2 9

10 K E N N I S & W E T E N S C H A P Vervolg van pagina 9 > naadloos op wordt aangesloten. Jazeker, het werk van de opleider wordt door deze onderwijsmethode intensiever. Maar ook daarin voorziet de cursus: deelnemers wordt geleerd hoe ze hun opleidingstaken efficiënt kunnen integreren in hun dagelijkse werk. Naast communicatie, speelt dus ook organisatie een grote rol in dit nieuwe leertraject. Zowel docent als student zullen er hun voordeel mee doen. HOGE EISEN Met het professionaliseren van de opleiders anticipeert het JBZ op een richtlijn van het Centraal College Medisch Specialismen. Het College gaat vanaf 1 januari 2006 hoge eisen stellen aan de opleiders bekwaamheid. Dit niveau zal tijdens visitaties worden getoetst. Hoekstra: Samen met alle grote opleidingsziekenhuizen in de regio Nijmegen gaan wij al in de loop van 2005 regionaal cursussen aanbieden. Landelijk gezien lopen we daarmee vooruit. We zijn er straks in Den Bosch helemaal klaar voor. GB Op initiatief van het dagelijks bestuur van het cluster Leerhuis is op 1 december 2004 in het Jeroen Bosch Ziekenhuis (JBZ) een disciplineoverstijgende onderwijscyclus voor alle co-assistenten van start gegaan. Ze krijgen aan de hand van klinische casuïstiek bed-side teaching. L histoire se répète Hoewel deze vorm van onderwijs altijd zeer gewaardeerd werd door medische studenten, werd door de enorme veranderingen in het universitaire onderwijs van de afgelopen jaren het aantal patiëntgebonden colleges drastisch in aantal beperkt. Op 1 december werd de aftrap verzorgd door dr. H. Hoekstra, kinderarts en onderwijscoördinator affiliatie, en dr. K. Bosscha, chirurg, waarbij de kennis van de co-assistenten op het gebied van het perifeer vaatlijden werd opgefrist aan de hand van een patiënt die de volgende dag een vaatoperatie zou ondergaan in verband met claudicatio intermittens ( etalagebenen ). De opkomst was groot en de eerste reacties van de aanwezige co-assistenten waren zeer positief. TOENEMENDE BEHOEFTE AAN INFORMATIE Dit nieuwe initiatief onderstreept de gedachte om te komen tot verdere intensivering van de onderwijscontacten tussen de universitaire medische centra en de geaffilieerde instellingen. Duidelijk zichtbaar, ook in het JBZ, is een toenemende behoefte aan informatie over ontwikkelingen in het onderwijs, kwaliteit en huidige knelpunten. Door verdere intensivering zal de co-assistent, i.e. de arts van de toekomst, er alleen maar beter van worden. Op 12 januari 2005 volgt na enkele try-outs een voorlichtingsbijeenkomst voor alle bij dit vakgroepoverstijgend onderwijs betrokken medisch specialisten. Uiteindelijk zal dit alles resulteren in een halfjaarlijks onderwijsrooster waarin veel specialisten van het JBZ nu niet als student maar als docent het college vorm zullen geven. dr. H. Hoekstra, kinderarts dr. K. Bosscha, chirurg 10 Cura, jaargang 1, nummer 2

11 K E N N I S & W E T E N S C H A P Quirijn de Mast, werkzaam op de locatie Groot Ziekengasthuis van het Jeroen Bosch Ziekenhuis (JBZ) heeft als een van de drie beste internisten in opleiding in ons land een bezoek mogen brengen aan de European School of Internal Medicine. Hij doet verslag zijn ervaringen. Quirijn de Mast bracht een bezoek aan de European School of Internal Medicine. May Internal Medicine be in your heart In oktober heb ik Nederland mogen vertegenwoordigen tijdens de jaarlijkse nascholingsweek van de European School of Internal Medicine (ESIM) in Alicante. Deze school wordt jaarlijks georganiseerd door de European Federation of Internal Medicine (EFIM) en beoogt, naast educatie, het contact te bevorderen tussen aankomende internisten uit de hele wereld. PAGINALANGE DIFFERENTIAAL- DIAGNOSES Het thema van de zevende nascholingsweek was Hot Topics in Internal Medicine. Een breed scala aan ziektebeelden binnen de interne geneeskunde kwam deze week aan bod, onderwezen door docenten vanuit heel Europa. Alle aanwezige assistenten dienden zelf een klinische casus te presenteren. Helaas moest de feitenkennis van onze Dutch delegation het soms toch afleggen tegen die van enkele Europese collega s. In het bijzonder de Belgen en Israëliers somden zonder enige aarzeling paginalange differentiaaldiagnoses op. Op het moment dat wij dachten dat de menukaart van de avond werd doorgenomen, bleek er achteraf een felle discussie over de parasiet Ancylostoma gevoerd te zijn. VERSCHILLEN IN OPLEIDINGS- STRUCTUREN Tijdens de week was er volop gelegenheid voor het uitwisselen van ervaringen en het leggen van contacten voor de toekomst. Ondanks alle Europese regelgeving, blijken de opleidingsstructuren nog sterk van elkaar te verschillen. De duur van de verschillende opleidingen varieert aanzienlijk, en ook wat betreft werktijden en salariëring is er allerminst sprake van uniformiteit. De Amerikaanse delegatie vindt het onbegrijpelijk dat onze specialisatie zes jaar duurt, terwijl zij al na drie jaar klaar zijn. Omgekeerd zetten wij zo onze vraagtekens bij hun werkweek van minimaal tachtig uur. INHAALSLAG Zeer positief was de bijdrage van de nieuwe Europese lidstaten, met delegaties uit onder meer Estland en Polen. Ondanks de soms moeizame communicatie door hun beperkte kennis van het Engels, is de inhaalslag die zij momenteel maken op het gebied van de gezondheidszorg indrukwekkend. In tegenstelling tot wat we nogal eens denken, loopt hun gezondheidszorg helemaal niet zo ver achter bij de onze. Ook in Estland behoort de PET-scan tegenwoordig tot het standaardarsenaal van de internist. De succesvolle week werd geheel in Zuid- Europese stijl afgesloten door een geëmotioneerde organisator, dr. Merino Sanchez uit Alicante, die met tranen in zijn ogen afscheid nam van zijn assistenten met de mooie woorden: May Internal Medicine be in your heart. Quirijn de Mast, internist in opleiding Cura, jaargang 1, nummer 2 11

12 K E N N I S & W E T E N S C H A P Zindelijkheidsproblemen komen bij veel kinderen voor. Als je kijkt naar groep drie tot en met zes van een lagere school, dan vind je per groep twee à drie kinderen die last hebben van poep- of plasproblemen. Voor bedplassen is veel aandacht, maar klachten overdag zoals druppels of vegen in de onderbroek worden vaak niet onderkend. Deze kunnen echter wijzen op blaas- en/of darmfunctiestoornissen. Kinder Incontinentie Team Bij de kinderbekkenfysiotherapeut staat een oefen-wc. Binnen het Jeroen Bosch Ziekenhuis (JBZ) houden verschillende mensen zich al een aantal jaren bezig met incontinentieklachten bij kinderen. De ervaring en kennis die in de loop van de jaren is opgedaan, is gebundeld en ondergebracht in het Kinder Incontinentie Team (KIT). Vanwege het vaak complexe karakter van de aandoeningen, is daarbij gekozen voor een multidisciplinaire benadering. Het team bestaat uit kinderartsen, kinderbekkenfysiotherapeuten, kinderpsychologen, een pedagogisch medewerker en een uroloog. Het KIT heeft behandelstrategieën ontwikkeld voor het hele scala aan poepen plasproblemen bij kinderen. GEDRAGS- OF OPVOEDINGS- PROBLEEM Kinderarts Anke Schuitema: Vroeger werden incontinentieproblemen afgedaan als gedrags- of opvoedingsproblemen. Tegenwoordig is bekend dat het vaak om aandoeningen gaat waar kinderen en ouders niets aan kunnen doen. Het is vaak een combinatie van een afwijkende functie van spieren of organen en verkeerd aangeleerd gedrag. Doordat we er met verschillende disciplines naar kijken, wordt sneller de juiste diagnose gesteld en ook sneller de juiste behandeling gestart. Het succes van de behandelingen die we bieden, is groot. KEUTELVORMIG, GLAD, HARD Een belangrijk onderdeel van de behandeling is de poep- en/of plastraining. In de kamer van de kinderbekkenfysiotherapeut hangt een poster met daarop verschillende soorten poep; keutelvormig, glad, hard, langwerpig. Niet je alledaagse muurversiering, maar wel functioneel. Het is één van de middelen waarmee het onderwerp bespreekbaar wordt gemaakt. De poster hangt gemoedelijk naast tekeningen van kinderen. Op de grond eronder staat een oefen-wc die is aangesloten op een computer. Wanneer een kind op deze wc plast, geeft de computer aan hoe het gaat; met horten en stoten of met een mooie ononderbroken straal. Kinderen leren in deze ruimte op een speelse manier hoe ze goed kunnen poepen en plassen. Sommige kinderen moeten bijvoorbeeld leren om hun bekkenbodemspier niet aan te spannen als ze aan het plassen zijn. Dan gaat het plaspoortje namelijk dicht en komt er niks uit. Het kind kan met behulp van de computer zelf zien wat er gebeurt als het bepaalde spieren aanspant of ontspant. Op een gegeven moment heeft het kind door hoe hij of zij bepaalde spieren kan beheersen. INVLOED OP SOCIAAL LEVEN Incontinentieproblemen zorgen niet alleen voor fysieke klachten. Kinderbekkenfysiotherapeut Netty Bluyssen: Veel kinderen schamen zich en vinden het vervelend om er over te moeten praten. Incontinentieproblemen hebben vaak grote invloed op het zelfvertrouwen en op het sociale leven van het kind. Vaak is bijvoorbeeld uit logeren of met vakantie gaan er niet meer bij. Kinderen vinden zelf naast het overlijden en scheiden van ouders bedplassen het grootste probleem. Dat geeft wel aan hoe belangrijk het is om iets aan deze problematiek te doen! SB Pieter > Pieter is negen jaar en poept in zijn broek. Al vanaf mijn nulde, zegt hij. Via de huisarts en de kinderarts is hij bij het KIT terechtgekomen. Op school ging het goed maar als ik thuis was niet. De fysiotherapeut zei dat ik moest worden behandeld. Sinds mei krijg ik iedere week een behandeling. Ik weet niet precies hoeveel ik er nog moet hebben maar Anja (kinderbekkenfysiotherapeut) zegt dat het heel goed gaat. Ik poep bijna niet meer in mijn broek. De naam van de patiënt is om redenen van privacy gefingeerd. 12 Cura, jaargang 1, nummer 2

13 Voorkruipzorg SP-kamerlid Agnes Kant noemde het ongewenste voorkruipzorg ; de samenwerkingsplannen tussen arbodiensten en ziekenhuizen, waarbij werknemers van een aantal grote bedrijven door de bedrijfsarts rechtstreeks doorverwezen kunnen worden naar specialisten in een ziekenhuis. Wat vindt u hiervan? U ZEGT De heer Van Straelen (79) uit Zaltbommel lag enkele weken op de afdeling Chirurgie voor onder meer een liesbreuk. Hij is beslist geen voorstander van de voorkeursbehandeling die werkgevers van de bedrijven krijgen. De kleine man of vrouw staat op zo n manier mooi weer achteraan. Die wordt dan de dupe van het systeem, want voor hem of haar is er dan minder gauw plaats. Ik snap wel dat ze het proberen, want dat scheelt die grote ondernemingen een hoop geld. De heer Van Straelen, zelf inmiddels al enige jaren gepensioneerd, is sowieso niet zo blij met de laatste ontwikkelingen in de gezondheidszorg. Beetje bij beetje wordt onze gezondheidszorg afgebroken. Ik maak me daar wel eens zorgen over. JB Cura, jaargang 1, nummer 2 13

14 Stichting Voorzieningen Lichamelijk Gehandicapten (VLG) Mijn leven, mijn keuze Verwersstraat 15C 5211 HS 's-hertogenbosch t f erieuront w erp.nl Heeft u te maken met een Niet Aangeboren Hersenletsel of een lichamelijke-, meervoudige handicap en heeft u vragen op het gebied van vrijetijdsbesteding, werk of wonen? Stichting VLG bekijkt samen met u wat uw wensen en mogelijkheden zijn en samen komen wij tot een vorm van ondersteuning die zo goed mogelijk bij uw vraag aansluit. BETERHUIS Ondersteuning wordt in vele variaties geboden. Bij u thuis of op één van de locaties verspreid in de regio Noordoost-Brabant. Stichting VLG Berlicumseweg NT Rosmalen tel: HEDIKHUIZERWEG 9 DEN BOSCH TEL (073) Blijven genieten. LIVIT PRO-& ORTHESEN TOORNEND SCHOENEN VOLANTE KOUSEN LIVIT Orthopedie is met 36 zoals pro- & orthesen, ortho- voor de juiste oplossing voor voor al uw orthopedische vestigingen landelijk actief in pedische maatschoenen en iedere functiebeperking; zowel hulpmiddelen. het aanmeten en leveren van therapeutische elastische kou- confectie als maatwerk. orthopedische hulpmiddelen, sen. Onze vakmensen zorgen LIVIT Orthopedie: hét adres STREVEN NAAR GOED LEVEN. 14 Cura, jaargang 1, nummer 2

15 Onderzoek Algemeen Dagblad Ziekenhuis top 100 In oktober verscheen in het Algemeen Dagblad (AD) de uitslag van een onderzoek naar de kwaliteit van de Nederlandse ziekenhuizen. Van de 100 onderzochte ziekenhuizen komt het Jeroen Bosch Ziekenhuis (JBZ) uit op de 44e plaats. Simon Brada, voorzitter van de Vereniging Medische Staf, reageert op het onderzoek. De basis van het onderzoek van het AD wordt gevormd door prestatie-indicatoren. De ziekenhuizen is gevraagd de prestatieindicatoren publiek te maken door ze op hun websites te zetten. Veel gegevens zijn onder hoge tijdsdruk verzameld en op het internet gezet. De validatie van die gegevens is daardoor twijfelachtig. Daarnaast zie je in de uitslagen dat er van meerdere ziekenhuizen gegevens ontbreken. Bovendien is gezegd dat 2004 een proefjaar was en dat in 2005 pas echt goed vergeleken zou kunnen worden. 100onderzoek dat het AD heeft gedaan is dan Maar is dat niet een beetje naïef? Je kunt toch op je vingers natellen dat een boel instanties staan te dringen om een vergelijking te maken. Niet in de laatste plaats de media. Ja, maar het was niet de bedoeling en het ook gedaan op basis van onvolledige gegevens. De resultaten verbazen me echt want ziekenhuizen waarvan je weet dat ze de zaakjes goed op orde hebben, scoren slecht in dit onderzoek. Het vervelende is dat mensen alleen maar naar die cijfers kijken en denken dat wij maar een matig ziekenhuis zijn. Van sommige zaken waren er simpelweg gewoon nog geen gegevens beschikbaar. En dan scoor je slecht. Maar inmiddels zijn die gegevens er wèl. Op welke plaats hadden we volgens jou moeten staan? Als ik punten geef waar ik denk dat we die hadden moeten krijgen dan hadden we 46 punten gescoord. Dat is meer dan het ziekenhuis dat nu op 1 staat. Dus volgend jaar staan we eerste? Volgend jaar wordt het dringen aan de top. Maar we staan dan zeker in de top vijftien. SB [w.v.t.t.k.] Krankenstein In oktober bracht Theabelle, de musicalvereniging van het Jeroen Bosch Ziekenhuis, zeven maal de musical Krankenstein op de planken van een nagenoeg uitverkocht Theater aan de Parade in s-hertogenbosch. Een klein jaar aan voorbereiding ging vooraf aan de uiteindelijke uitvoeringen. Bijna tweehonderd medewerkers hebben zich, zowel voor als achter de schermen, ingezet om de musical tot een succes te maken. Theabellevoorzitter Jacqueline Aarssen kijkt met voldoening terug: Iedereen was ontzettend enthousiast. Het was geweldig. Cura, jaargang 1, nummer 2 15

16 Bij het nadenken over de nieuwbouw stellen de medewerkers van Revalidatiecentrum Tolbrug (RCT) de revalidant centraal. Daarnaast wil het revalidatiecentrum de band met het ziekenhuis behouden, maar ook met een eigen gezicht naar buiten herkenbaar zijn. Van luchtkasteel naar revalidatiecentrum Belangrijk uitgangspunt bij de nieuwbouw, is de hulpvraag van de revalidant. Deze hulpvraag sluit aan op een procesgestuurde en interdisciplinaire manier van werken, waarin de behandelteams een revalidatiebehandelplan maken. Bij dit behandelplan speelt de dosering van prikkels een belangrijke rol. Er wordt rekening gehouden met licht, met geluid, met de inrichting en functies van ruimtes. Een revalidant kan aan het begin van zijn revalidatieprogramma immers minder prikkels verwerken dan wanneer hij of zij al bijna gerevalideerd is. De nieuwbouw is zo ontworpen dat wanneer de revalidant begint met het revalidatieproces, de behandelaars naar hem toe bewegen. Hoe verder de patiënt in zijn programma komt, hoe meer hij gaat bewegen in de richting van zijn behandelaars en de buitenwereld. Van binnen naar buiten Mark Wijnmaalen, een van de EGM architecten, heeft met deze indeling van de nieuwbouw een bijdrage willen leveren aan het revalidatiebehandelprogramma. In de huidige conceptschets beweegt de revalidant zich gedurende zijn behandelproces door het gebouw in de richting van de buitenwereld. Deze beweging loopt van rustige, prikkelarme ruimtes, binnen in het gebouw, naar wat drukkere prikkelrijke ruimtes aan de buitenkant. Dit geldt voor zowel de klinische revalidatie als voor de behandelafdeling. Eigen plek De opmerkingen van de heer Stevens, revaliderend MS-patiënt, sluiten hier wel enigszins op aan: In het begin van je revalidatie ben je erg met je eigen beperkingen bezig. Je hebt dan geen behoefte aan andere mensen. Je hebt dan behoefte aan een eigen plek waar jezelf het belangrijkste bent. Zo n plek hebben ze hier niet. Als je al wat verder bent in het revalidatieproces heb je daar minder moeite mee. Mevrouw Baarts, die revalideert na een auto-ongeluk, vult aan: Bij ergotherapie bijvoorbeeld, zat ik vaak in de keuken om een gesprek te voeren. Iedereen kon daar horen hoe ik mijn hart uitstortte. De architect benadrukt ook dat een ruimte die voor iets anders wordt gebruikt dan waarvoor ze oorspronkelijk is bedoeld, die ruimte al van onnodige extra prikkels voorziet. En dat is nu net wat men in de nieuwbouw wil vermijden. In de nieuwbouw wil men juist meer rekening houden met al die fases waar revalidanten doorheen gaan. De heer Riemers, oud klinisch revalidant, wijst op het grote verschil tussen de beginperiode en de tijd dat je al wat langer aan het revalideren bent. Ik heb hier 30 jaar geleden gerevalideerd. Toen was het nog het oude gebouw op het Loeffplein. Daar had je de ruimte en moest je nogal wat afstanden afleggen. Nu zitten ze op de eerste verdieping. Dat is vlak bij de therapieafdeling. Door zo n wandelingetje word ik niet uitgedaagd. Hier is er alleen de Een artist impression van het nieuwe Revalidatiecentrum. binnentuin van het JBZ. En daar zit iederéén. Daar wil je als CVA-patiënt (patiënt die een hersenattaque heeft gehad) ook niet zitten in het begin, dat is een veel te grote confrontatie. Ik hoop dat ze daar in de nieuwbouw rekening mee houden. Multifunctionele ruimtes Behandelaars werken in de nieuwbouw niet meer vanuit vakgroepgerichte, maar vanuit multifunctionele ruimtes. De logopedist, de fysio- en de ergotherapeut werken dan allemaal op dezelfde plek. De patiënt vindt alle behandelingen dus op één locatie. Dat maakt de communicatielijnen ook veel korter. Op deze manier hopen de medewerkers van RCT dat het nieuwe gebouw niet alleen de functie van huisvesting heeft maar ook functioneel onderdeel is van het behandelproces. BI De namen van de (oud)patiënten zijn om reden van privacy gefingeerd. 16 Cura, jaargang 1, nummer 2

17 Waarom praat hij nog niet? Hij is al twee jaar. Hij valt zo vaak, loopt hij wel goed? Ouders van een kind met een (mogelijke) ontwikkelingsachterstand, worstelen met vele vragen. De belangrijkste is misschien wel: Bij wie kunnen we terecht? Fantastisch dat zoveel kundige mensen meedenken, zonder meteen te etiketteren Integrale Vroeghulp Het antwoord daarop is helder en gelukkig ook steeds beter bekend bij ouders en signaleerders: Integrale Vroeghulp. Een samenwerkingsverband waarbij vertegenwoordigers van verschillende instellingen de hulpverleningsvormen zo goed mogelijk op de wensen van de ouders proberen af te stemmen. De kinderrevalidatie van Revalidatiecentrum Tolbrug is een van de deelnemers. Afwijkend gedrag Arine den Hartog is de moeder van Thomas (8) en Ruben (3). Haar jongste zoon Ruben onderging direct na zijn geboorte enkele zware hartoperaties. In de jaren daarna verliep zijn ontwikkeling wat traag. Arine: Wij maakten ons pas echt zorgen toen hij op de peuterspeelzaal afwijkend gedrag liet zien. In vergelijking met zijn leeftijdsgenoten liep hij duidelijk achter. Er wordt ècht geluisterd Arine en haar man Gerben nemen contact op met Integrale Vroeghulp Daar zijn we nu nog blij om, lacht Arine. Er was niet iemand die zei: zo gaan we het doen. Nee, er werd door de verschillende deskundigen, waaronder de kinderrevalidatiearts, echt naar ons geluisterd en met open blik naar onze zorgen gekeken. Samen met Arine en Gerben stelt het Kernteam een plan van aanpak voor Ruben op. Het Kernteam onderzoekt en behandelt vervolgens niet zelf maar adviseert over de diagnostiek en begeleiding. Instellingen kennen elkaar Een observatieprogramma bij de Kinderrevalidatie van Revalidatiecentrum Tolbrug is een belangrijk onderdeel van het plan voor Ruben. Met fysiotherapie, ergotherapie en logopedie, legt Arine uit. Dat was intensief voor ons, maar de therapeuten pakten het erg leuk aan. Ze hebben echt feeling voor jonge kinderen. Daarnaast onderging Ruben een onderzoek bij de kinderpsycholoog van Cello. Arine: Heel positief vond ik de afstemming tussen de kinderrevalidatiearts en de psycholoog. Je zag echt dat beide organisaties elkaar en elkaars werkwijze kenden, door hun contacten binnen Integrale Vroeghulp. Voorbij de eigen muren Na afloop van dit onderzoekstraject concludeert het team samen met Arine en Gerben dat een observatieplaats binnen een kindercentrum voor Ruben de beste oplossing is. Arine: Dat geeft al aan dat de partijen binnen Integrale Vroeghulp voorbij de muren van hun eigen instelling kunnen en durven kijken. Lachend: Dat is niet zo vanzelfsprekend, kan ik je zeggen. Revalidatiecentrum Integrale Vroeghulp is nu klaar. Ruben heeft het naar zijn zin op het Kindercentrum De Elzengaard. Revalidatiecentrum Tolbrug blijft via de kinderrevalidatiearts betrokken voor consultvragen. Arine en Gerben zijn lovend: Het is fantastisch dat er zoveel kundige mensen met jou en je kind meedenken, zonder meteen te etiketteren. Dit voelt gewoon heel goed! GB VIR e-care Solutions B.V. is gespecialiseerd in de organisatie van het primaire proces binnen complexe zorgpraktijken en de daarmee samenhangende communicatiestructuren. De VIR is sterk in planning en communicatie in de complexe zorg. Medewerkers van de VIR kennen de zorgpraktijk uit eigen ervaring. Ons informatiesysteem Ecaris ondersteunt het primaire proces in alle organisaties die vraaggestuurd werken. Het systeem is geschikt voor iedere instelling in de zorg, hoe groot of klein die ook is. Het is flexibel in te richten op maat van uw organisatie. Ecaris is het hart van ons informatiesysteem, met (multidisciplinaire) planning en flexibele rapportage en verslaglegging als belangrijke onderdelen. Daarnaast zijn er diverse extra modules, waaronder een flexibel elektronisch dossier en modules om gegevens op te nemen in Office-pakketten als Word en Excel. VIR e-care Solutions Wekeromseweg 8A 6816 VS Arnhem Cura, jaargang 1, nummer 2 17

18 Vorig jaar startte een bijzonder samenwerkingsproject tussen de ambulancedienst en de Intensive Care (IC), locatie Groot Ziekengasthuis. Het resultaat is vanaf september operationeel: de tweede Mobiele Intensive Care Unit (MICU) van Nederland. De Mobiele Intensive Care Unit Een van de initiatiefnemers, IC-verpleegkundige Dennis van der Geld, legt uit: Er bestonden kwaliteitsverschillen in de patiëntenzorg tussen het verblijf op de IC en het vervoer van deze patiënten. Dat vervoer is toegenomen omdat er op verschillende IC s in Nederland steeds minder plaats is. Ook kan het nodig zijn een patiënt te vervoeren omdat deze specifieke specialistische hulp nodig heeft, die niet in ieder ziekenhuis gegeven wordt. Veel IC-patiënten ondervinden aantoonbare schade van dit transport. Geavanceerd Sommige apparatuur die noodzakelijk is voor een IC-patiënt, is niet op iedere ambulance aanwezig, vervolgt Van der Geld. Verder bestond er nogal wat verschil in soorten apparatuur. Bij sommige patiënten, die op transport moeten, is het noodzakelijk dat zij op een geavanceerde wijze worden beademd of dat zij bloeddrukondersteunende medicatie krijgen. Deze behandelingen kunnen, ook onderweg, levensreddend zijn voor een patiënt. Instabiel De samenwerking tussen de IC en ambulancedienst resulteerde in een creatieve oplossing. Een brancard met daaraan gemonteerd essentiële apparatuur gelijk aan een IC-kamer. Deze brancard past in een normale ambulanceauto. Maar MICU houdt meer in dan apparatuur. Daarom gaat op ieder risicovol transport naast het ambulancepersoneel een intensivist en een IC-verpleegkundige mee. Alle met eigen specifieke taken. Zo n twintig verpleegkundigen zijn speciaal geschoold en hebben een korte stage gelopen. Zij gaan functioneren op basis van oproepkracht. Prima samenwerking Al tijdens het begin van het project werd duidelijk dat de ambulancemedewerkers hierbij betrokken moesten worden. Van der Geld: We hadden elkaars hulp nodig, wilden we het project laten slagen. Aanvankelijk waren zij kritisch positief. Zij zagen zij echter ook in dat er problemen bestonden rondom het vervoer van ICpatiënten. De samenwerking verloopt prima. De materialen hebben wij samen bij elkaar gebracht. Naar schatting hebben we zeventig transporten per jaar. We hebben als ziekenhuis de verantwoordelijkheid genomen patiënten in een zo optimaal mogelijke conditie over te plaatsen. Eigen ideeën en visies Jos Huisman is teamleider van de Ambulancehulpverlening Den Bosch Boxtel. Hij vertelt dat kwaliteitsverbetering voor de IC-patiënt ook voor zijn team de drijfveer was. Beide partners in de gezondheidsketen waren vanaf de start overtuigd van het belang van samenwerking. Een coöperatie, die met in achtneming van ieders ideeën en visies, heeft geleid tot een goed product en goede afspraken. De inbreng van de ambulancedienst is dat we hebben bekeken en aangepast wat er logistiek precies kwam kijken bij een dergelijk transport. De speciaal aangepaste brancard moest haarfijn passen binnen het maatwerk van het wagenpark van de Ambulancedienst Brabant Noord. Ook hebben we duidelijke afspraken gemaakt over de taakverdeling tussen de verschillende hulpverleners, die meegaan met het transport. Met andere woorden: wie is waarvoor verantwoordelijk. Door middel van dit project kunnen we de kwaliteit van zorg voor de ICpatiënt borgen voor de toekomst. JB Voor meer informatie: of >Het Academisch Medisch Centrum (AMC) in Amsterdam was het eerste ziekenhuis in Nederland dat MICU-transporten verzorgde. Het initiatief kwam vanuit de IC en dateert van halverwege de jaren negentig. Het MICU-team voert niet alleen transporten uit voor het AMC, maar doet dat ook voor andere ziekenhuizen. In de zeven jaar dat de MICU bestaat, zijn er vijftienhonderd ambulanceritten geweest. 18 Cura, jaargang 1, nummer 2

19 Agenda In deze agenda worden bijeenkomsten opgenomen die voor de lezer van dit blad interessant zijn. Heeft u een bijdrage voor de agenda, Voorlichtingsbijeenkomsten Onderstaand vindt u een overzicht van de voorlichtingsbijeenkomsten die zijn gepland in het eerste kwartaal van Houd daarvoor de website in de gaten. U kunt ook contact opnemen met het bureau Patiëntenvoorlichting, tel. (073) Voor sommige bijeenkomsten dient u zich vooraf aan te melden. 5 januari > Voorlichtingsavond: Bevallen op locatie Carolus, uur, aula locatie Carolus 24 januari > Voorlichtingsavond: Wat is dementie?, uur, aula locatie Willem-Alexander 15 februari > Voorlichtingsavond: Bevallen op locatie Groot Ziekengasthuis, uur, aula locatie Groot Ziekengasthuis 8 maart > Voorlichtingsavond: Wat is dementie? uur, aula locatie Willem-Alexander IN DEZE RUBRIEK SCHRIJVEN PATIËNTENVOORLICHTERS VAN HET ZIEKENHUIS OM DE BEURT EEN STUKJE OVER HUN DAGELIJKS WERK. CASE VAN EEN PATIËNTENVOORLICHTER Enge ziekte Themaweek cholesterol Van 7 t/m 11 maart 2005 organiseert bureau Patiëntenvoorlichting een themaweek over cholesterol. In de patientenvoorlichtingscentra op de locaties Carolus, Groot Ziekengasthuis en Willem-Alexander wordt een expositie ingericht. Tijdens deze week zijn de bureaus Patiëntenvoorlichting ook op vrijdag geopend. Heropening Liduina De verbouwde locatie Liduina van het Jeroen Bosch Ziekenhuis in Boxtel wordt feestelijk heropend op donderdag 21 april van tot uur (voor genodigden). Zaterdag 23 april van tot uur kan iedereen het gerenoveerde en gemoderniseerde gebouw bezichtigen. Collectieve roostervrije dagen 2005 Het Jeroen Bosch Ziekenhuis heeft in 2005 twee collectieve roostervrije dagen. Op die dagen wordt er in het ziekenhuis gewerkt volgens zondagsdiensten. De poliklinieken, laboratoria, radiologie- en functieafdelingen, bloedafnamediensten en OK-centra zijn dan gesloten voor reguliere onderzoeken en behandelingen. Het betreft de volgende dagen: > maandag 7 februari 2005 (carnavalsmaandag); > vrijdag 6 mei 2005 (de dag na Hemelvaart). In het voorlichtingscentrum loopt een oudere vrouw zoekend langs de folderrekken. Als ik haar even toeknik, vraagt ze of ik een boekje over Parkinson heb. Ik beef namelijk de laatste tijd zo, en nu dacht ik dat het wel eens Parkinson zou kunnen zijn, verklaart ze. Ik zeg haar voorzichtig dat die conclusie misschien wat voorbarig is. Ze kan beter eerst haar huisarts raadplegen. Maar mevrouw heeft duidelijk een doemscenario voor ogen want ze houdt vol: Als ik er nu vast wat over lees, begrijp ik straks beter wat de dokter zegt. Veel mensen die met (vage) klachten rondlopen, zoeken informatie over een bijpassend ziektebeeld. Soms ter voorbereiding op een bezoek aan de arts, maar vaker in de hoop hun ongerustheid over een enge ziekte weg te kunnen nemen. Ze bereiken meestal het tegenovergestelde. Voor een diagnose kan een patiënt beter eerst naar de dokter gaan. Als duidelijk is wat hij mankeert, dan vindt een patiënt bij bureau Patiëntenvoorlichting een schat aan achtergrondinformatie! Myra de Groot-Schokker, medewerkster bureau Patiëntenvoorlichting COLOFON Cura is een uitgave van het Jeroen Bosch Ziekenhuis. Oplage: Tekstbijdragen Jolande Bastiaans (JB) Koop Bosscha Geert Braam (GB) Suzanne Bruijstens (SBR) Saskia Byvanck (SB) Myra de Groot-Schokker Berend Immink (BI) Hans Hoekstra Sylvie Maas (SM) Quirijn de Mast Peer vaan den Muggenheuvel tot den Bobberd Ronald Zaunbrecher (RZ) Hoofdredacteur Sylvie Maas Eindredacteur Suzanne Bruijstens Foto s Suzanne Bruijstens Saskia Byvanck Marjolein Jakobs Ronald Zaunbrecher Basisontwerp Waldo van Bokhoven BOWfor vormgeving Opmaak en drukwerk Drukkerij Van Gerwen s-hertogenbosch Redactieleden: Corrie Baars Jolande Bastiaans Koop Bosscha Suzanne Bruijstens Saskia Byvanck Arla Heins Jacqueline van der Krabben Olaf Tan Jan Verbaal Redactieadres Jeroen Bosch Ziekenhuis locatie Willem-Alexander Afdeling Communicatie T: (073) /84 49 F: (073) E: Cura is ook op de website van het ziekenhuis te vinden: De redactie van Cura stelt zich niet verantwoordelijk voor de vakinhoudelijke informatie in dit blad. Bij ingezonden stukken behoudt de redactie zich het recht voor om, zonder opgaaf van redenen, artikelen in te korten dan wel te weigeren. Ingezonden artikelen zonder naam worden niet geplaatst. Cura, jaargang 1, nummer 2 19

20 Plastische chirurgie uit ziekenfonds? De Tweede Kamer heeft de begroting van het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS) voor 2005 goedgekeurd. Zij stemt er daardoor mee in dat een aantal plastisch chirurgische behandelingen niet meer door het ziekenfonds worden vergoed. Het gaat om flapoorcorrecties, bovenooglidcorrecties, borstvergrotingen, buikwandcorrecties, behandelingen tegen snurken en hersteloperaties na sterilisatie. De maatregel gaat vermoedelijk in op of na 1 januari Eerst zal de Eerste Kamer moeten instemmen. Schandalig De redactie vroeg alvast de mening van de heer R. Franken, één van de plastisch chirurgen van het Jeroen Bosch Ziekenhuis. Ik vind het schandalig als deze plastisch chirurgische behandelingen niet meer worden vergoed. Voor alle duidelijkheid: het gaat hier niet om cosmetische ingrepen. Degene die dit heeft verzonnen, heeft vast geen kind dat op school wordt gepest vanwege zijn flaporen. Mocht deze wet toch worden aangenomen, dan ga ik er vanuit dat er een overgangsregeling wordt getroffen voor de mensen die al een toekenning hebben. De naar cosmetiek riekende operaties worden in principe al niet vergoed tenzij er sprake is van een medische indicatie. Die wordt gesteld als duidelijk is dat iemand lichamelijke hinder ondervindt van een (fysieke) afwijking. Mensen die zonder directe noodzaak een (wens-) behandeling willen ondergaan, zie je al steeds minder in een ziekenhuis. Die gaan meteen naar een privé-kliniek. Afweging De wet geeft al goede richtlijnen aan de hand waarvan je kunt zien of iemand een behandeling of operatie vergoed krijgt. Zo staat erin dat een overhangende buik van acht tot twaalf centimeter wordt vergoed. Maar wat als een patiënt al duidelijke hinder ondervindt bij zeven centimeter? Nu maken de plastisch chirurg en de verzekeringsarts samen de uiteindelijke afweging of deze medische indicatie voldoende is voor een vergoeding voor de patiënt. Dat moet zo blijven. SB Nieuw interventie-apparaat: Betere en snellere behandeling Sinds kort heeft de afdeling Radiologie van de locatie Groot Ziekengasthuis van het Jeroen Bosch Ziekenhuis (JBZ) een nieuw interventie-apparaat. In de hele wereld staan er ongeveer tien van deze apparaten en het JBZ is het tweede ziekenhuis in Nederland dat erover beschikt. Door de toename van interventies, zowel in aantal als in moeilijkheidsgraad, was vervanging van de apparatuur noodzakelijk. De interventiekamer moest wel een grondige verbouwing ondergaan voordat het nieuwe, veel grotere apparaat kon worden geplaatst. Voordelen Specialist-manager Radiologie Mike Korst: Een groot voordeel van het nieuwe apparaat is dat er duidelijke, digitale en ook driedimensionale röntgenbeelden kunnen worden verkregen. Hierdoor wordt de beoordeling van foto s vergemakkelijkt, wat weer bijdraagt tot een betere en snellere behandeling. Laborant Erik Kievits gaat verder: Door de verbeterde techniek is bovendien de stralenbelasting lager en dat is beter voor de patiënt en voor het behandelend team. Daarnaast is voor dezelfde soort foto s, veel minder contrastvloeistof nodig. Dit verlaagt de kans op bijwerkingen voor de patiënt. Tevens werkt het kostenverlagend voor het ziekenhuis. Toename interventies Mike Korst verwacht dat er in de toekomst steeds meer en complexere interventies zullen worden uitgevoerd. Nu doen we al steeds vaker interventies, die enkele jaren geleden vaak alleen chirurgisch werden behandeld, bijvoorbeeld bij patiënten met afwijkingen aan de bloedvaten. Door de vergrijzing is een toename van dergelijke ingrepen te verwachten. Zo plaatsten we in 2004 al meer dan twee keer zoveel stents in slagaderen dan het jaar daarvoor. Doordat het JBZ over een groot Dialysecentrum beschikt, zien we ook een stijging van het aantal dotterbehandelingen van nierdialyse-patiënten, waarbij de shunt niet meer optimaal functioneert. Maar er zijn ook niet-vasculaire interventies, die we hier zullen gaan doen. Zoals vertebroplastiek; het inbrengen van drains in galwegen of in nieren en ballondilatatie van traanwegen. We voeren hierover uitgebreid overleg met de diverse verwijzers. SBR 20 Cura, jaargang 1, nummer 2

DE VALKHORST. Intensieve verpleegkundige zorg, logeerzorg en revalidatie voor kinderen en jongeren tot 20 jaar

DE VALKHORST. Intensieve verpleegkundige zorg, logeerzorg en revalidatie voor kinderen en jongeren tot 20 jaar DE VALKHORST Intensieve verpleegkundige zorg, logeerzorg en revalidatie voor kinderen en jongeren tot 20 jaar 1 In deze brochure vindt u informatie over: De zorg van De Valkhorst 4 Voor wie De Valkhorst

Nadere informatie

Onderzoek naar het functioneren van arts-assistenten in ziekenhuizen

Onderzoek naar het functioneren van arts-assistenten in ziekenhuizen Onderzoek naar het functioneren van arts-assistenten in ziekenhuizen BIJLAGE 1 Vragenlijst Vragen die betrekking hebben op de borging van de kwaliteit van de zorg. A. Algemeen Ik werk momenteel als arts

Nadere informatie

Therapeutische peutergroepen. Algemene informatie

Therapeutische peutergroepen. Algemene informatie Therapeutische peutergroepen Algemene informatie Therapeutische peutergroep Behandeling op een therapeutische peutergroep (TPG) bestaat uit een intensief revalidatieprogramma voor kinderen van ongeveer

Nadere informatie

gelegenheid hebben om overdag meer activiteiten te ondernemen, inclusief werk (geen dialysedagen meer).

gelegenheid hebben om overdag meer activiteiten te ondernemen, inclusief werk (geen dialysedagen meer). Nachtelijke dialyse 2 De dialyseafdeling van het CWZ biedt nachtelijke dialyse aan. Dit houdt in dat u drie keer per week s nachts in het ziekenhuis slaapt en tijdens uw slaap dialyseert. In deze folder

Nadere informatie

Boxmeer Kinder Incontinentie Team: Bo-KIT

Boxmeer Kinder Incontinentie Team: Bo-KIT Boxmeer Kinder Incontinentie Team: Bo-KIT Uw huisarts of een andere specialist heeft uw kind verwezen naar het kinderincontinentiespreekuur van het Maasziekenhuis Pantein. Incontinentieproblemen zijn vaak

Nadere informatie

Revalideren. op de Patiënteneenheid Dwarslaesie

Revalideren. op de Patiënteneenheid Dwarslaesie Revalideren op de Patiënteneenheid Dwarslaesie Inleiding U revalideert in de Sint Maartenskliniek of u gaat binnenkort revalideren in de Sint Maartenskliniek op de Patiënteneenheid (PE) Dwarslaesie. Tijdens

Nadere informatie

Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling.

Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling. Leerzaam, leuk, nieuwe contacten opgedaan, nieuwe ideeën. Het open Space concept is geweldig. Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling. Ontspannen maar

Nadere informatie

Strategisch beleidsplan 2010-2015. Slingeland Ziekenhuis

Strategisch beleidsplan 2010-2015. Slingeland Ziekenhuis Strategisch beleidsplan 2010-2015 Slingeland Ziekenhuis Voorwoord Voor u ligt de verkorte uitgave van het Strategisch Beleidsplan 2010-2015 van ons ziekenhuis. Deze uitgave is speciaal voor u als medewerker

Nadere informatie

Peuterrevalidatie. Bijzondere aandacht voor uw peuter

Peuterrevalidatie. Bijzondere aandacht voor uw peuter Peuterrevalidatie Bijzondere aandacht voor uw peuter Bijzondere aandacht voor uw peuter Op eigen benen staan, de eerste stapjes zetten, de eerste woordjes zeggen. Deze spontane stappen in de ontwikkeling

Nadere informatie

\ Thuiszorg. Zorg en hulp bij u thuis. BrabantZorg, met aandacht

\ Thuiszorg. Zorg en hulp bij u thuis. BrabantZorg, met aandacht \ Thuiszorg Zorg en hulp bij u thuis BrabantZorg, met aandacht 2 Alle aandacht en zorg bij u thuis \ Thuiszorg Thuis wonen in uw vertrouwde omgeving met alle hulp en zorg die u nodig heeft. BrabantZorg

Nadere informatie

ADELANTE ZORGT EN NEEMT UW ZORG UIT HANDEN. De Valkhorst Intensieve zorg, logeerzorg en revalidatie voor kinderen en jongeren tot 20 jaar

ADELANTE ZORGT EN NEEMT UW ZORG UIT HANDEN. De Valkhorst Intensieve zorg, logeerzorg en revalidatie voor kinderen en jongeren tot 20 jaar ADELANTE ZORGT EN NEEMT UW ZORG UIT HANDEN De Valkhorst Intensieve zorg, logeerzorg en revalidatie voor kinderen en jongeren tot 20 jaar 1 In deze brochure vindt u informatie over: De zorg van De Valkhorst

Nadere informatie

Bedplassen. PIPO-poli voor kinderen met plas- en poepproblemen Vrouw Moeder Kind-centrum

Bedplassen. PIPO-poli voor kinderen met plas- en poepproblemen Vrouw Moeder Kind-centrum Bedplassen PIPO-poli voor kinderen met plas- en poepproblemen Vrouw Moeder Kind-centrum Inleiding 's Nachts of 's ochtends een nat bed, niet durven logeren bij vriendjes, een schoolkamp of vakantie die

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie voor kinderen en jongeren

Poliklinische revalidatie voor kinderen en jongeren Poliklinische revalidatie voor kinderen en jongeren 1 De revalidatiearts heeft uw kind een poliklinische revalidatiebehandeling voorgesteld. Wij kunnen ons voorstellen dat er veel vragen op u afkomen.

Nadere informatie

Parkinsoncentrum Leeuwarden

Parkinsoncentrum Leeuwarden Het Parkinsoncentrum Leeuwarden is een kennis- en behandelcentrum voor mensen met de ziekte van Parkinson. Deskundigheid, tijd, aandacht en een goede begeleiding voor de patiënt en zijn naasten staat hierbij

Nadere informatie

52 responses in 260 results

52 responses in 260 results Van: Secretariaat Vrouw&Zorg Onderwerp: Evaluatie CTG Scholingsdag --3 Datum: 3 februari 4 9:5:45 GMT+: EVALUATIE CTG scholingsdag -3 No data to display. Huidige functie 5 responses

Nadere informatie

Behandelprogramma. Dwarslaesie

Behandelprogramma. Dwarslaesie Behandelprogramma Dwarslaesie Iedereen is anders. Elke situatie is anders en elk herstelproces verloopt anders. Dat realiseren wij ons heel goed. Om u voorafgaand aan uw opname en/of behandeling bij Adelante

Nadere informatie

Intensive care/coronaire care. Informatie voor de patiënt en familie

Intensive care/coronaire care. Informatie voor de patiënt en familie Intensive care/coronaire care Informatie voor de patiënt en familie De intensive care / coronairy care afdeling U of uw familielid is opgenomen op de intensive care of coronaire care afdeling. Deze afdeling

Nadere informatie

OncoMove: bewegen tijdens de behandeling van kanker

OncoMove: bewegen tijdens de behandeling van kanker Supplement informatiewijzer oncologie OncoMove: bewegen tijdens de behandeling van kanker Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Bewegen tijdens de behandeling van kanker 2.1 Instructie 2.2 Doel 2.3 Bespreking

Nadere informatie

Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen

Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen Neus correctie 2012 Aanleiding Al een tijdje heb ik last van mijn neus. Als kind van een jaar of 5 kreeg ik een schep tegen mijn neus, wat er waarschijnlijk voor heeft gezorgd dat mijn neus brak. Als kind

Nadere informatie

Revalidatie. Revalidatie & Herstel

Revalidatie. Revalidatie & Herstel Revalidatie Revalidatie & Herstel De afdeling Revalidatie in het BovenIJ ziekenhuis is een onderdeel van de afdeling Revalidatie en Herstel. Met deze folder willen wij u graag vertellen wat wij voor u

Nadere informatie

KINDERGENEESKUNDE. Het Down-team KINDEREN

KINDERGENEESKUNDE. Het Down-team KINDEREN KINDERGENEESKUNDE Het Down-team KINDEREN Het Down-team In het St. Antonius Ziekenhuis is er een gezamenlijk spreekuur voor kinderen met het Downsyndroom. Het Downteam dat dit spreekuur houdt, bestaat uit

Nadere informatie

Poliklinische medisch specialistische revalidatie

Poliklinische medisch specialistische revalidatie Poliklinische medisch specialistische revalidatie Revalidatie verbetert uw leefsituatie Door middel van deze informatiefolder informeren wij u over de poliklinische medisch specialistische revalidatiebehandeling.

Nadere informatie

Reflectieverslag Master pedagogiek

Reflectieverslag Master pedagogiek Reflectieverslag Master pedagogiek Voor + achternaam: Jan- Hessel Boermans Studentnummer: 277827 Soort verslag: reflectieverslag Master Pedagogiek Cohortjaar: 2013 Opleiding: Master Pedagogiek, Leren en

Nadere informatie

RSZK Revalidatie Centrum voor Senioren. Snel en verantwoord werken aan uw revalidatie en herstel

RSZK Revalidatie Centrum voor Senioren. Snel en verantwoord werken aan uw revalidatie en herstel EXPERT RSZK Revalidatie Centrum voor Senioren Snel en verantwoord werken aan uw revalidatie en herstel RSZK Revalidatie Centrum voor Senioren Geriatrische Revalidatie Een mensenleven kan door een ongeluk

Nadere informatie

Stap voor stap weer aan het werk

Stap voor stap weer aan het werk Stap voor stap weer aan het werk Re-integratie en diagnose van arbeidsbelastbaarheid Volwassenenrevalidatie Kinderrevalidatie Arbeidsrevalidatie Rijndam Rijndam is hét medisch geneeskundig revalidatiecentrum

Nadere informatie

Chirurgie. Informatie over de afdeling Heelkunde. Afdeling: Onderwerp:

Chirurgie. Informatie over de afdeling Heelkunde. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Chirurgie Informatie over de afdeling Heelkunde Informatie over de afdeling Heelkunde Wie kunt u aan uw bed verwachten Inleiding Tijdens uw verblijf op de afdeling Heelkunde zult u

Nadere informatie

Fysiotherapie De Dommel

Fysiotherapie De Dommel Fysiotherapie De Dommel FysioDeDommel_Brochure.indd 1 23-02-2010 15:02:08 FysioDeDommel_Brochure.indd 2 23-02-2010 15:02:08 FysioDeDommel_Brochure.indd 3 23-02-2010 15:02:09 4. FysioDeDommel_Brochure.indd

Nadere informatie

Plenaire opening. Themamiddag Wil ik het weten? En dan? 28 september 2013

Plenaire opening. Themamiddag Wil ik het weten? En dan? 28 september 2013 Plenaire opening Themamiddag Wil ik het weten? En dan? 28 september 2013 Opening door Anke Leibbrandt Iedereen wordt van harte welkom geheten namens de BVN en de programmacommissie erfelijkheid (betrokken

Nadere informatie

Borstkanker? meander medisch centrum. Snel duidelijkheid door gespecialiseerd onderzoek van borstafwijkingen. www.meandermedischcentrum.

Borstkanker? meander medisch centrum. Snel duidelijkheid door gespecialiseerd onderzoek van borstafwijkingen. www.meandermedischcentrum. Borstkanker? Snel duidelijkheid door gespecialiseerd onderzoek van borstafwijkingen meander medisch centrum www.meandermedischcentrum.nl Inleiding Uw huisarts heeft u doorverwezen naar de mammapoli van

Nadere informatie

Verwijderen van een nier via een kijkoperatie. Laparoscopische operatie

Verwijderen van een nier via een kijkoperatie. Laparoscopische operatie Verwijderen van een nier via een kijkoperatie Laparoscopische operatie Inleiding Binnenkort wordt u in het ziekenhuis opgenomen voor het verwijderen van één van uw nieren. De uroloog heeft met u besproken

Nadere informatie

Libra R&A locatie Leijpark. Niet Aangeboren Hersenletsel Algemene revalidatie. klinische opname kinderen/jongeren

Libra R&A locatie Leijpark. Niet Aangeboren Hersenletsel Algemene revalidatie. klinische opname kinderen/jongeren Libra R&A locatie Leijpark Niet Aangeboren Hersenletsel Algemene revalidatie klinische opname kinderen/jongeren Deze folder is bedoeld voor kinderen/jongeren (of hun ouders/verzorgers) die met de diagnose

Nadere informatie

Predialyse Polikliniek

Predialyse Polikliniek Predialyse Polikliniek H15.012-01 Inleiding Van uw behandelend arts heeft u te horen gekregen dat uw nieren minder goed werken. De arts heeft u daarom doorgestuurd naar de Predialyse Polikliniek. In deze

Nadere informatie

Sensire Thuiszorg. is onderdeel van Sensire.

Sensire Thuiszorg. is onderdeel van Sensire. Sensire Thuiszorg is onderdeel van Sensire. Dagelijks kom ik bij verschillende mensen thuis. De één heeft natuurlijk meer zorg en aandacht nodig dan de ander. Daarom werk ik ook niet volgens een strak

Nadere informatie

Non Hodgkin lymfoom. Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1113

Non Hodgkin lymfoom. Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1113 Non Hodgkin lymfoom Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1113 Uw hoofdbehandelaar is: hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen 08.30 17.00 uur bereikbaar via de polikliniek Interne

Nadere informatie

Plas- en poeppoli. polikliniek kindergeneeskunde locatie Leiderdorp

Plas- en poeppoli. polikliniek kindergeneeskunde locatie Leiderdorp Plas- en poeppoli polikliniek kindergeneeskunde locatie Leiderdorp Uw kind heeft problemen met plassen en/of de ontlasting, zodanig dat uw kind er last van heeft. In overleg met uw (huis)arts heeft u daarom

Nadere informatie

Libra R&A locatie Leijpark. De Speelbergh. algemene informatie

Libra R&A locatie Leijpark. De Speelbergh. algemene informatie Libra R&A locatie Leijpark De Speelbergh algemene informatie Deze folder is bedoeld voor ouders en verzorgers van kinderen die motorische problemen hebben en voor vroegbehandeling naar de Speelbergh komen.

Nadere informatie

Behandeling voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel

Behandeling voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel Behandeling voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel Informatie voor (para)medici Zelf en samen redzaam Als betrokken professional kent u uw patiënt. U stelt of kent de diagnose en ziet welke behandeling

Nadere informatie

Kennismaken met Valkenhof compleet in zorg, bij u thuis of bij ons. Kennismaken met Valkenhof

Kennismaken met Valkenhof compleet in zorg, bij u thuis of bij ons. Kennismaken met Valkenhof Kennismaken met Valkenhof compleet in zorg, bij u thuis of bij ons Kennismaken met Valkenhof Inhoud Zorg met 'n zachte g Korte kennismaking Vergoeding Zorg bij u thuis Dagcentra Gezondheidscentrum Valkenhof

Nadere informatie

Belangrijk. Uw hoofdbehandelaar is neuroloog: Uw MS-verpleegkundige is: Uw revalidatiearts is: Uw uroloog is:

Belangrijk. Uw hoofdbehandelaar is neuroloog: Uw MS-verpleegkundige is: Uw revalidatiearts is: Uw uroloog is: MS-Centrum Belangrijk Uw hoofdbehandelaar is neuroloog: Uw MS-verpleegkundige is: Uw revalidatiearts is: Uw uroloog is: 1 Inleiding Heeft u onlangs de diagnose Multiple Sclerose (MS) gekregen? Of bent

Nadere informatie

Behandeling en Zorg na een beroerte

Behandeling en Zorg na een beroerte Behandeling en Zorg na een beroerte Belangrijke telefoonnummers Afdeling Stroke-Unit: 0513 685 625 CVA Verpleegkundige Tjongerschans 06 20 01 87 18 SSHV : Stichting samenwerkende Hersenletsel verenigingen

Nadere informatie

1 Leren op de werkplek

1 Leren op de werkplek 1 Leren op de werkplek Wat is leren op de werkplek? Om dit te verduidelijken onderscheiden we in dit hoofdstuk twee vormen van leren: formeel en informeel leren. Ook laten we zien welke vormen van leren

Nadere informatie

KBOEM-B voor kinderen. Verbeteren van looppatroon door botox en revalidatie

KBOEM-B voor kinderen. Verbeteren van looppatroon door botox en revalidatie KBOEM-B voor kinderen Verbeteren van looppatroon door botox en revalidatie Inhoudsopgave Inleiding 3 Waarom een opname? 3 Wat is KBOEM-B? 4 Voor wie? 4 Wat gaan we doen? 5 Wat kunt u als ouder doen? 6

Nadere informatie

Tennisarm / Golfersarm

Tennisarm / Golfersarm Tennisarm / Golfersarm Algemeen In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten dat bij u een kleine operatie aan de arm wordt verricht. In deze folder leest u hoe de operatie in Bernhoven wordt uitgevoerd.

Nadere informatie

Intensive Care (IC) INTENSIVE CARE. Afdeling D1

Intensive Care (IC) INTENSIVE CARE. Afdeling D1 INTENSIVE CARE Intensive Care (IC) Afdeling D1 Uw familielid of naaste is zojuist opgenomen op de afdeling Intensive Care van het Laurentius ziekenhuis Roermond ook wel afgekort als IC. Letterlijk betekent

Nadere informatie

Gebruik van uw medische gegevens en lichaamsmateriaal voor wetenschappelijk onderzoek en onderwijs Geen bezwaar?

Gebruik van uw medische gegevens en lichaamsmateriaal voor wetenschappelijk onderzoek en onderwijs Geen bezwaar? Gebruik van uw medische gegevens en lichaamsmateriaal voor wetenschappelijk onderzoek en onderwijs Geen bezwaar? U bezoekt VU medisch centrum (VUmc) voor onderzoek en/of behandeling. In een ziekenhuis

Nadere informatie

TIKA, Team Incontinentie Kinderen Arnhem en omgeving. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

TIKA, Team Incontinentie Kinderen Arnhem en omgeving. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! TIKA, Team Incontinentie Kinderen Arnhem en omgeving Uw kind heeft een afspraak op de polikliniek Kindergeneeskunde van Rijnstate voor poep- en/of plasproblemen. In deze folder leest u wat u van dit bezoek

Nadere informatie

MES-6 / 2 14. Informatie voor en over Coassistenten

MES-6 / 2 14. Informatie voor en over Coassistenten MES-6 / 2 14 A6 A6 Informatie voor en over Coassistenten A5 A5 A4 A4 Informatie voor en over Coassistenten Medisch Spectrum Twente Medisch Spectrum Twente (MST) behoort tot de grootste niet-academische

Nadere informatie

24-Uurs bloeddrukregistratie

24-Uurs bloeddrukregistratie 24-Uurs bloeddrukregistratie Inleiding In overleg met uw arts is afgesproken uw bloeddruk gedurende 24 uur te registreren. Deze registratie is belangrijk om u zo goed mogelijk te kunnen helpen met de juiste

Nadere informatie

Kinder- en jeugdrevalidatie. Ziekenhuislocatie Scheper

Kinder- en jeugdrevalidatie. Ziekenhuislocatie Scheper Kinder- en jeugdrevalidatie Ziekenhuislocatie Scheper 2 Inhoudsopgave Blz. Kinder- en jeugdrevalidatie in ziekenhuislocatie Scheper 4 Algemene informatie 4 Revalidatie, wat is dat? 4 De medewerkers van

Nadere informatie

De totale heupprothese

De totale heupprothese De totale heupprothese Bekken Heupkom Heupkop Heuphals Bovenbeen Figuur 1: De heup, vooraanzicht De heupprothese Als u een versleten heup heeft, kan dat erg pijnlijk zijn. In veel gevallen is pijn de voornaamste

Nadere informatie

Polikliniek voor volwassenen met metabole ziekten Onderdeel van het Centrum voor Lysosomale en Metabole Ziekten in het Erasmus MC

Polikliniek voor volwassenen met metabole ziekten Onderdeel van het Centrum voor Lysosomale en Metabole Ziekten in het Erasmus MC Deze folder is gericht aan alle nieuwe patiënten van de polikliniek voor metabole ziekten in het Erasmus MC, patiënten die voor het eerst deze polikliniek in het Erasmus MC bezoeken, maar ook aan jongeren

Nadere informatie

Revalidatie voor kinderen en jongeren. Poliklinische en klinische behandeling

Revalidatie voor kinderen en jongeren. Poliklinische en klinische behandeling Revalidatie voor kinderen en jongeren Poliklinische en klinische behandeling Revalidatie voor kinderen en jongeren Poliklinische en klinische behandeling Het doel is zo zelfstandig mogelijk worden Kinderen

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Palliatieve Pijnbestrijding regio s-hertogenbosch /Bommelerwaard. Ambitie Jeroen Bosch Ziekenhuis. Patiëntveiligheid

Palliatieve Pijnbestrijding regio s-hertogenbosch /Bommelerwaard. Ambitie Jeroen Bosch Ziekenhuis. Patiëntveiligheid Palliatieve Pijnbestrijding regio s-hertogenbosch /Bommelerwaard Sylvia Verhage Verpleegkundig specialist oncologie / projectleider Pijn & Palliatieve zorg / consulent Consultatieteam Noord-West Brabant

Nadere informatie

Revalideren in het Roessingh. Vernieuwend - Attent - Samen

Revalideren in het Roessingh. Vernieuwend - Attent - Samen Revalideren in het Roessingh Vernieuwend - Attent - Samen Moderne middelen en maatwerk Ik heb het moeten leren accepteren. Af en toe zeggen: stop en niet verder. Daarmee kreeg ik weer een stukje van mijzelf

Nadere informatie

Klinische revalidatie. Jeugdteam 1 en 2

Klinische revalidatie. Jeugdteam 1 en 2 Klinische revalidatie Jeugdteam 1 en 2 0 Gegevens Revalidatiearts:. Mentor:. Belangrijke telefoonnummers Verpleging 030 256 1447 Huiskamer 030 256 1558 Medisch secretariaat 030 256 1460 Planning 030 256

Nadere informatie

MEDINELLO POLIKLINISCHE REVALIDATIE ZORG

MEDINELLO POLIKLINISCHE REVALIDATIE ZORG MEDINELLO POLIKLINISCHE REVALIDATIE ZORG Medinello is een nieuw ZBC, een zelfstandig behandelcentrum, voor poliklinische revalidatie in Amersfoort. Een multidisciplinair team behandelt hier cliënten met

Nadere informatie

Interne Geneeskunde Oncologie Dagcentrum

Interne Geneeskunde Oncologie Dagcentrum Interne Geneeskunde Oncologie Dagcentrum Expertisecentrum voor infuustherapie en medische interventies Interne Geneeskunde Oncologie U bent door uw behandelend arts doorverwezen naar het Dagcentrum van

Nadere informatie

Totale heupprothese polikliniekversie

Totale heupprothese polikliniekversie Totale heupprothese polikliniekversie Orthopedie Beter voor elkaar De totale heupprothese De heupprothese Als u een versleten heup heeft, kan dat erg pijnlijk zijn. In veel gevallen is pijn de voornaamste

Nadere informatie

Afdeling Fysiotherapie

Afdeling Fysiotherapie 00 Afdeling Fysiotherapie Wat kunnen wij u bieden? Route 59 Inleiding Het menselijk lichaam is een verbazend knap en goed georganiseerd geheel van spieren, botten en gewrichten waar we dagelijks op moeten

Nadere informatie

Voordat tot een operatie wordt overgegaan bekijkt de arts zorgvuldig wat het optimale amputatieniveau is.

Voordat tot een operatie wordt overgegaan bekijkt de arts zorgvuldig wat het optimale amputatieniveau is. Wat zijn de oorzaken van een beenamputatie? Onder een amputatie wordt verstaan: het afzetten van een deel van het menselijk lichaam, bijvoorbeeld een hele teen, voet, been, vinger, hand etc. of een deel

Nadere informatie

De unieke Maastro-behandeling van niet uitgezaaide longkanker

De unieke Maastro-behandeling van niet uitgezaaide longkanker De unieke Maastro-behandeling van niet uitgezaaide longkanker Deze folder is bedoeld voor onze patiënten en de mensen in hun omgeving. Wij willen u graag informeren over onze succesvolle behandelingsmethode

Nadere informatie

De Stroke unit. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

De Stroke unit. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! De Stroke unit U verblijft na een beroerte op de Stroke unit in Rijnstate. Dit is een onderdeel van de afdeling Neurologie. In deze folder vindt u informatie over de Stroke unit en de gang van zaken tijdens

Nadere informatie

Jongeren met een aangeboren genitale aandoening Wegwijzer bij vragen over intimiteit en seksualiteit

Jongeren met een aangeboren genitale aandoening Wegwijzer bij vragen over intimiteit en seksualiteit Jongeren met een aangeboren genitale aandoening Wegwijzer bij vragen over intimiteit en seksualiteit Inleiding Als je geboren bent met Spina Bifida (open rug), een blaasexstrophie of een andere aandoening

Nadere informatie

Reva li da tie. met vertrouwen naar huis

Reva li da tie. met vertrouwen naar huis Reva li da tie met vertrouwen naar huis Alles is revalidatie Trainen in een gastvrije omgeving met uitstekende faciliteiten Waarom revalidatie Revalideren is leren om weer zo zelfstandig mogelijk te leven.

Nadere informatie

leef. In uw eigen ritme. Informatie over: Niet-aangeboren hersenletsel

leef. In uw eigen ritme. Informatie over: Niet-aangeboren hersenletsel leef. Informatie over: Niet-aangeboren hersenletsel In uw eigen ritme. Uw leven zo goed mogelijk oppakken met niet-aangeboren hersenletsel. Samen met Laurens. In deze folder leest u meer over het aanbod

Nadere informatie

Polikliniek. Algemene bezoekersinformatie

Polikliniek. Algemene bezoekersinformatie Polikliniek Algemene bezoekersinformatie 1 2 Inhoudsopgave Een afspraak maken met de specialist 4 Inlichtingen 4 Gastvrouw 4 Respectvol omgaan met elkaar 5 Rolstoelen 5 Inschrijving (ponsplaatje) 5 Melden

Nadere informatie

CVA-revalidatie in het Heymanscentrum

CVA-revalidatie in het Heymanscentrum CVA-revalidatie in het Heymanscentrum Revalidatie na een beroerte U ligt in het ziekenhuis omdat u een beroerte (CVA) heeft gehad. Binnenkort is het zover dat u het ziekenhuis kunt verlaten en een begin

Nadere informatie

Chronische pijn. Informatie en behandeling

Chronische pijn. Informatie en behandeling Chronische pijn Informatie en behandeling Chronische pijn Bij chronische pijn is meer aan de hand dan alleen lichamelijk letsel. We spreken van chronische pijn als pijnklachten langer blijven bestaan dan

Nadere informatie

Inleiding. Reumatische ziekten

Inleiding. Reumatische ziekten De reumatoloog Inleiding Ieder jaar bezoekt een groot aantal mensen de huisarts met klachten van het bewegingsapparaat (gewrichten, spieren, pezen en botten). Vaak is de huisarts in staat de diagnose

Nadere informatie

beslisschijf evaluatie pilot Besluitvorming in de palliatieve fase palliatieve zorg

beslisschijf evaluatie pilot Besluitvorming in de palliatieve fase palliatieve zorg evaluatie pilot Besluitvorming in de palliatieve fase beslisschijf palliatieve zorg Begin 2006 zijn de VIKC-richtlijnen voor de palliatieve zorg en het zakboekje verschenen. Het IKMN en het UMC Utrecht

Nadere informatie

Klinische en poliklinische informatie voor een hartpatiënt

Klinische en poliklinische informatie voor een hartpatiënt Klinische en poliklinische informatie voor een hartpatiënt Geachte heer of mevrouw, Onlangs heeft u een hartinfarct, een dotterbehandeling of een hartoperatie gehad. Misschien waren er voordien al voortekenen

Nadere informatie

Paul Brand Kinderarts Amalia kinderafdeling Isala klinieken Zwolle Hoogleraar klinisch onderwijs UMC Groningen 1

Paul Brand Kinderarts Amalia kinderafdeling Isala klinieken Zwolle Hoogleraar klinisch onderwijs UMC Groningen 1 Opleiden in de klinische praktijk Paul Brand Kinderarts Amalia kinderafdeling Isala klinieken Zwolle Hoogleraar klinisch onderwijs UMC Groningen 1 Leerdoelen Aan het einde van deze middag: Kent u de principes

Nadere informatie

Afdeling Medische Psychologie Informatie voor kinderen, jongeren en hun ouders

Afdeling Medische Psychologie Informatie voor kinderen, jongeren en hun ouders Afdeling Medische Psychologie Informatie voor kinderen, jongeren en hun ouders Je bent doorverwezen naar de afdeling Medische Psychologie van het Sint Anna Ziekenhuis. Deze brochure geeft je informatie

Nadere informatie

Verpleegafdeling G2, Intensive Care

Verpleegafdeling G2, Intensive Care Verpleegafdeling G2, Intensive Care Locatie Dordwijk Informatie voor bezoekers Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Intensive Care februari 2015 pavo 0032 Inleiding Uw familielid is opgenomen op de verpleegafdeling

Nadere informatie

Azora Advies- en behandelcentrum. Wanneer maak ik een afspraak? Meer weten? Azora. Zo zorgen we voor elkaar in de Achterhoek.

Azora Advies- en behandelcentrum. Wanneer maak ik een afspraak? Meer weten? Azora. Zo zorgen we voor elkaar in de Achterhoek. Azora Advies- en behandelcentrum Industrieweg 115, 7061 AP Terborg T (0315) 33 81 11 E behandelcentrum@azora.nl I www.azora.nl Meer weten? Wanneer maak ik een afspraak? Het Azora Advies- en behandelcentrum

Nadere informatie

Centrum voor Psychotherapie

Centrum voor Psychotherapie Centrum voor Psychotherapie Je zit al een langere tijd niet goed in je vel. Op steeds dezelfde punten in je leven loop je vast. Je hebt al geprobeerd te veranderen. Waarschijnlijk heb je ook al behandelingen

Nadere informatie

Bijlage 7 Profielen Goudvisteam

Bijlage 7 Profielen Goudvisteam Bijlage 7 Profielen Goudvisteam Profiel psycholoog/gedragswetenschapper Multidisciplinaire Carrousel Poli van de Goudvis Doelgroep: Kinderen tussen de 0 en 6 jaar waarbij er sprake is van bijzonderheden

Nadere informatie

Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen

Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen Jongeren Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen Vragen? Voor wie is deze brochure? Je hebt deze brochure gekregen omdat je autisme hebt of nog niet zeker weet of je autisme hebt. Je bent dan bij Yulius

Nadere informatie

Klinische Genetica. Erfelijkheidsonderzoek en -voorlichting

Klinische Genetica. Erfelijkheidsonderzoek en -voorlichting Klinische Genetica Erfelijkheidsonderzoek en -voorlichting Klinische Genetica Inhoud Inleiding 3 Een verzoek om erfelijkheidsonderzoek en -voorlichting 3 Wachten op de uitslag 3 Kosten 4 Het doel van

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Mijlpaal: 1 jaar Samen Zorgen voor Twente

Mijlpaal: 1 jaar Samen Zorgen voor Twente Mijlpaal: 1 jaar Samen Zorgen voor Twente De eerste resultaten van de samenwerking tussen MST en ZGT zijn onder handbereik. In januari 2015 start het gezamenlijke initiatief om de best mogelijke geboortezorg

Nadere informatie

Behandelteam voor kinderen en jongeren met een stoornis/variatie in de geslachtelijke ontwikkeling

Behandelteam voor kinderen en jongeren met een stoornis/variatie in de geslachtelijke ontwikkeling Behandelteam voor kinderen en jongeren met een stoornis/variatie in de geslachtelijke ontwikkeling Radboudumc expertisecentrum voor stoornissen/variaties in de geslachtelijke en geslachtschromosomale

Nadere informatie

afdeling Intensive Care (IC) algemene informatie

afdeling Intensive Care (IC) algemene informatie patiënteninformatie afdeling Intensive Care (IC) algemene informatie U of uw naaste is opgenomen op de afdeling Intensive Care (IC). Wat kunt op deze afdeling verwachten? Wie werken er op deze afdeling?

Nadere informatie

Ruggenprik tijdens de bevalling

Ruggenprik tijdens de bevalling H.291380.0215 Ruggenprik tijdens de bevalling (Epidurale pijnbestrijding) Wat is epidurale pijnbestrijding Bij deze ruggenprik spuit de anesthesioloog via een dun slangetje (katheter) verdovingsvloeistof

Nadere informatie

Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA. Poliklinische revalidatie

Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA. Poliklinische revalidatie Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA Poliklinische revalidatie U heeft niet-aangeboren hersenletsel (NAH) en bent verwezen naar Libra Revalidatie & Audiologie locatie Blixembosch voor poliklinische revalidatie.

Nadere informatie

Interne Geneeskunde. De Dialyseafdeling UMCG

Interne Geneeskunde. De Dialyseafdeling UMCG Interne Geneeskunde De Dialyseafdeling UMCG Interne Geneeskunde Deze folder geeft u praktische informatie over behandeling op de dialyseafdeling. De informatie is bedoeld voor patienten maar ook voor

Nadere informatie

GERIATRISCHE REVALIDATIEZORG

GERIATRISCHE REVALIDATIEZORG GERIATRISCHE REVALIDATIEZORG Werken aan EEN PRETTIGER LEVEN NA EEN TRAUMA Voor elkaar WoonZorgcentra Haaglanden Zelf de trap weer op kunnen, omdat u zo graag in uw eigen bed wilt slapen. Uw privacy terug

Nadere informatie

Dagbehandeling individueel aanvullend op dagbehandeling in groepsverband

Dagbehandeling individueel aanvullend op dagbehandeling in groepsverband Onderwerp: Samenvatting: Dagbehandeling individueel aanvullend op dagbehandeling in groepsverband Het onderwerp van dit geschil is of en zo ja, in welke situaties, een verzekerde aangewezen kan zijn op

Nadere informatie

Omdat wij u het goede wensen

Omdat wij u het goede wensen Omdat wij u het goede wensen Zo goed mogelijk weer (leren) functioneren. Dat is waar Reactiveringscentrum Klimop voor staat. Na een ingrijpende ziekte, een (heup)operatie of een beroerte krijgt u in Reactiveringscentrum

Nadere informatie

De intra-aortale ballonpomp (IABP)

De intra-aortale ballonpomp (IABP) INTENSIVE CARE/HARTBEWAKING De intra-aortale ballonpomp (IABP) BEHANDELING De intra-aortale ballonpomp U bent opgenomen op de Intensive Care (IC) of op de Hartbewaking in het St. Antonius Ziekenhuis. Uw

Nadere informatie

dot or not? leidraad voor orthopedisch instrumentmakerijen en ziekenhuizen: is een orthese dot or not?

dot or not? leidraad voor orthopedisch instrumentmakerijen en ziekenhuizen: is een orthese dot or not? dot or not? leidraad voor orthopedisch instrumentmakerijen en ziekenhuizen: is een orthese dot or not? dot or not? Een gedeelte van de vergoeding van orthesen loopt niet meer via de Regeling Hulpmiddelen

Nadere informatie

Beentumoren (=bottumoren)

Beentumoren (=bottumoren) Beentumoren (=bottumoren) Inleiding Gezwellen in beenderen worden beentumoren genoemd. Er zijn verschillende typen beentumoren te onderscheiden. Zo zijn er vormen waarbij de tumor of het gezwel direct

Nadere informatie

Kindergeneeskunde. Kinderartsen:

Kindergeneeskunde. Kinderartsen: Kindergeneeskunde De kinderafdeling omvat de volgende onderafdelingen: Isolatie (Boxen) Grote kinderen en Kleuters (Algemeen) Medium Care Neonatale Intensive Care Unit (NICU) Dagbehandeling Poli Kindergeneeskunde

Nadere informatie

Maatschap Gynaecologie. Het inleiden van de bevalling

Maatschap Gynaecologie. Het inleiden van de bevalling Maatschap Gynaecologie Algemeen Van uw behandelend arts heeft u te horen gekregen dat uw bevalling wordt ingeleid* en wat hiervan de reden is. Bij een inleiding brengt men de bevalling kunstmatig op gang.

Nadere informatie

Kinderfysiotherapie in het St. Anna ziekenhuis

Kinderfysiotherapie in het St. Anna ziekenhuis Kinderfysiotherapie in het St. Anna ziekenhuis Kinderfysiotherapie Binnen de afdeling fysiotherapie van het St. Anna Ziekenhuis bestaat ook de afdeling kinderfysiotherapie. De kinderfysiotherapeuten die

Nadere informatie

WHS WHS. Het vangnet in de zorg voor werknemers WORKERS HEALTH SOLUTIONS. d e k unst v a n g e z o n d z ijn

WHS WHS. Het vangnet in de zorg voor werknemers WORKERS HEALTH SOLUTIONS. d e k unst v a n g e z o n d z ijn WHS WHS WORKERS HEALTH SOLUTIONS Het vangnet in de zorg voor werknemers d e k unst v a n g e z o n d z ijn Marleen de Vliet Directeur MKB Voor ons als bedrijf betekent het dat we onze medewerkers sneller

Nadere informatie