IT-auditing: een mannenwereld?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "IT-auditing: een mannenwereld?"

Transcriptie

1 IT-auditing: een mannenwereld? IIn 2008/2009 volgde ik de postinitiële masteropleiding IT-Auditing aan de Erasmus Universiteit Ter Rotterdam. Het viel me op dat ik in een groep van veertig studenten met één andere studente het vrouwelijke geslacht vertegenwoordigde, dat is 5 procent. Cijfers van de drie andere universiteiten met deze opleiding geven een vergelijkbaar beeld. Van het NOREA ledenbestand 1 blijkt van de leden die de titel RE dragen, 11 procent (155 leden) vrouw. Mijn interesse was gewekt. Is IT-auditing een mannenwereld? MARISKA PLUCK beantwoording van de vraag 'Is IT-auditing een mannenwereld?' heb ik onderzoek verricht bestaande uit: interviews met programmadirecteuren van de universiteiten die de opleiding IT-Auditing aanbieden en met de IT-beroepsvereniging; interviews met vrouwen werkzaam in het IT-auditing- en IT-beroepsveld; analyse van promotiemateriaal van universiteiten met betrekking tot de IT-Auditing opleiding; literatuurstudie. In dit artikel ga ik eerst nader in op de cijfers en op de factor auditing. Vervolgens behandel ik meer diepgaand de factor IT. Mijn doelstelling is vooral de beantwoording van de vraag waarom het percentage vrouwen in de opleiding IT-auditing laag is. Niettemin ga ik voorafgaand aan de conclusie in op de wenselijkheid van het vergroten van het aandeel van vrouwen in IT-auditing. het AudITINg beroep: VErhoudINg V/M Met betrekking tot het percentage vrouwen geven de ledenbestanden van de drie auditing beroepsgroepen in Nederland (IT-audit (Norea), financial audit (NIvRA), operational audit (IIA)) het volgende beeld: Beroepsgroep 2 Percentage vrouwen Norea (IT-audit) 11% Nivra 16% 3 (financial audit) IIA 25% 4 (operational audit) Tabel 1: Percentage vrouwen per beroepsgroep De richtlijnen uit een publicatie van E-Quality [EQUA09] hanterend, kwalificeren IT- en financial auditing zich als een mannenberoep. Een beroep wordt zo omschreven als minimaal 80 procent van de werknemers uit mannen bestaat. Dit is ook bij beroepen in de bouw, de transportwereld en techniek het geval (zo geldt dat verpleging en beroepen in de administratieve sector als vrouwenberoepen worden gedefinieerd). Operational auditing zou worden gekenmerkt als een door mannen gedomineerd beroep omdat 60 tot 80 procent door mannen wordt beoefend. Een onevenwichtige verhouding van vrouwen en mannen in een beroepsgroep heet horizontale segregatie. Dit in tegenstelling tot verticale segregatie, waarmee de verhouding per functieniveau binnen een beroepsgroep 30 de IT-Auditor nummer

2 wordt aangeduid. Volgens E-Quality is in Nederland de scheiding tussen mannen- en vrouwenberoepen groter dan in andere Europese landen. Ingewikkelde materie, want een echt inhoudelijk uitgewerkte definitie van een mannen- of vrouwenberoep is er niet en bovendien kan de status veranderen. Het onderwijs bijvoorbeeld was ooit een mannenberoep, maar recent kopten de kranten verjuffing van het basisonderwijs, omdat vrouwen in deze beroepsgroep domineren. De oorzaken van horizontale segregatie worden gezocht in opvoeding en onderwijs, waarbij stereotypering een belangrijke rol speelt. In een publicatie van het IIA 5 naar de man-vrouwverhouding in auditing in 2006 [AUDI06] worden als oorzaken onder andere geringe flexibiliteit en een mannencultuur genoemd. Vrouwen zouden vaker een parttime functie wensen voor de combinatie van werk- en zorgtaken. Gesteld wordt dat het aantal vrouwelijke (interne) auditors laag is, maar dat vrouwen bezig zijn aan een opmars. De Accountant van maart 2010 [DEAC10] besteedt ook aandacht aan accountancy als mannenberoep. Gesteld wordt dat ondanks de goede bedoelingen, het aantal vrouwen aan de accountancytop gering is. Cultuur wordt ook hier genoemd als belangrijke oorzaak, onder meer met de samenstelling van selectieteams (deze bestaan grotendeels uit mannen en mannen kiezen mannen omdat ze zichzelf herkennen en in mindere mate vrouwen, die als dochter worden gezien ). De cijfers van de in het artikel betrokken accountantskantoren geven aan dat lager in de organisatie meer vrouwen zitten. Gesteld wordt dat het negatief te benaderen is ( dus niet aan de top ) maar ook positief: meer vrouwelijk talent in de pijplijn dat zal doorstromen naar de top. Diversity-programma's, die vrijwel alle kantoren hebben, moeten hun werk gaan doen. Auditing wordt tot nu toe (nog even?) gekwalificeerd als mannenberoep. Hoe zit het met de factor IT? IT: VErhoudING V/M De CBS-publicatie De Digitale Economie 2009 [CBS09] meldt dat het merendeel van de werknemers in de ICT-sector man is. Het aandeel vrouwen schommelt rond de 20 procent (dus ook hier een mannenberoep ). De geïnterviewden bevestigen tijdens mijn onderzoek dat bij hen, grote Nederlandse ondernemingen, het percentage vrouwen in ICT laag is. Ik ben dieper ingegaan op de verhouding van vrouwen met IT, geïntrigeerd door opmerkingen in de interviews als IT-auditing is toch echt een mannenberoep, er zijn minder vrouwen in het IT(-auditing) beroep vanwege het technische imago en het lage aantal vrouwelijke IT-auditors heeft te maken met de verhouding van vrouwen met IT en maatschappelijke achtergronden daarvan. Eerst ga ik in op het imago van IT, vervolgens op de relatie van vrouwen met IT. Imago van IT Het technisch imago zou vrouwen ervan weerhouden te kiezen voor IT [HBOI06]. Een programmamanager van de opleiding IT-Auditing onderschrijft dat een verkeerd, een technisch beeld van de opleiding potentiele vrouwelijke studenten kan afschrikken. Dit technische imago klopt echter niet: een technische basis is aanwezig, maar IT is nu veel breder: het gaat niet alleen meer om hardware en technische vaardigheden, maar vooral ook om het maken van vertaalslagen van doelstellingen naar techniek, naar begrijpen wat de business wil en dat vertalen naar functionaliteiten. Ervoor zorgen dat de applicaties, systemen passen in de omgeving, alignment van strategie, processen en IT. Het gaat om communicatie en mensen. Door IT juist neer te zetten, zou de vrouwelijke participatie verhoogd kunnen worden. Zowel binnen de brede IT-werksfeer als in de opleiding IT-Auditing en het beroep ITaudit. Zo zegt een IT-audit partner tijdens één van de interviews: ITauditing is zo ontzettend leuk omdat je kijkt naar de bedrijfsrisico s, de bedrijfsstrategie en de relatie daarvan met de IT. IT is meer een strategie vraagstuk dan dat het echt technisch is. En als IT-auditor denk je mee met dit soort vraagstukken. Vrouwen en IT Nog een paar citaten uit de interviews: Hardware en knutselen met eigen pc, dat zie je meisjes minder doen dan jongens. Er zijn twee onderdelen die echt mannenonderdelen zijn, dat zijn infrastructuur en architectuur. Het ontwikkelen van applicaties doen vrouwen meer dan de systemen, de hardware waar de applicaties op gehost worden". Omdat bij operations de bits en bytes, de techniek komen kijken. En dat niet alleen, ook het gevoel dat er meer techniek bij komt kijken. Hoe is dan de relatie van vrouwen met IT? De veelgehoorde verklaring vanwege de techniek is naar mijn idee niet volledig. Dat vrouwen en IT niet samengaan, sluit ik uit, alleen al vanwege het feit dat er weliswaar weinig maar wel degelijk vrouwen werkzaam zijn in IT. Historisch bewijs is er ook: Ada Lovelace ( ) staat te boek als de ontwerpster van het eerste computerprogramma. En met betrekking tot IT-auditing: één van de belangrijkste grondleggers van het vak in Nederland is Margareth van Biene- Hershey 6. De oorzaak ligt dus waarschijnlijk niet in verschillen in vaardigheden tussen mannen en vrouwen. In de sociologie worden de oorzaken van de onderparticipatie van vrouwen in IT gezocht in cultuur, rollen en stereotypering. 7 Stereotypering en gedifferentieerde socialisatie [SERO05] De samenleving is ingedeeld in mannen en vrouwen met eigen rollen. De rollen schrijven voor welke gedragingen, interesses of beroepen ge schikt zijn voor mannen en welke voor vrouwen. Bijvoorbeeld: mannen zijn avon- de IT-Auditor nummer

3 tuurlijk, zelfverzekerd, onafhankelijk (en moeten dit zijn), goede technici (moeten dat zijn) en geïnteresseerd in sport, terwijl vrouwen gevoelig, zacht, emotioneel en sociaal (moeten) zijn. Door een verschil in benadering van kinderen en vorming naar voorbeelden (beide vallend onder de zogenoemde gedifferentieerde socialisatie) worden vanaf de geboorte stereotypen gecreëerd. Gedifferentieerde benadering houdt in dat ouders hun kinderen verschillend behandelen, naar gelang het jongens of meisjes zijn. Hoewel dit minder sterk is dan voorheen komt het toch nog vaak voor dat de kinderkamer en -kleding van een meisje roze is gekleurd en die van een jongen blauw, zijn er nog steeds tv-reclames waar meisjes in hun (roze) minikeuken spelen en ook de man-vrouwverhouding onder de kinderen bij voetbal of dansles is niet gelijk. Kinderen worden (nog steeds) aangemoedigd tot activiteiten passend bij hun stereotype. Omdat de gedifferentieerde benadering al vroeg begint en snel opgenomen wordt door een kind, wordt die overgenomen. Vervolgens worden de verschillen opgevat als aangeboren, biologisch terwijl het dus misschien wel veel meer psychologisch, cultureel bepaald, van aard is. Vanaf drie jaar begrijpt een kind dat het tot één van de twee geslachten behoort en dat die geslachten met bepaalde zaken verbonden zijn. Op peuterleeftijd kunnen jongens en meisjes voorwerpen, speelgoed, bezigheden en kleding classificeren als mannelijk of vrouwelijk. Voor de leeftijd van zeven jaar beseft het kind dat het behoort tot een sekse en begint het uit de omgeving te leren wat het is en wat het moet doen. Een kind observeert de modellen van hetzelfde geslacht als het zijne/hare en neemt hun gedrag, smaken en houdingen over. Deze processen, die van een gedifferentieerde benadering van kinderen 32 de IT-Auditor nummer

4 op basis van hun geslacht en het verschillend naar voorbeelden acteren van kinderen, vinden binnen maar ook buiten het gezin plaats: de meest geslachtsneutrale intenties en benaderingen kunnen worden weggevaagd door kindertelevisie en -literatuur, leerkrachten, enzovoort. IT en stereotypering Sociologische literatuur raadplegend, kwam ik op verschillende verklaringen voor het lage aantal vrouwen in IT. Een oorzaak zou kunnen zijn dat er weinig vrouwen in IT werken waarmee IT onaantrekkelijk is voor vrouwen. Een vicieuze cirkel die zichzelf in stand houdt. Een andere oorzaak gaat iets verder en houdt verband met de eerder genoemde stereotypering: gesteld wordt dat IT, techniek, traditioneel wordt geassocieerd met mannelijkheid. Eén van de belangrijkste manieren waarop in onze huidige westerse samenleving mannelijkheid tot uitdrukking kan worden gebracht, is het hebben van technologische vaardigheden en een fascinatie voor technologie [ROMM02]. De symbolische verbinding tussen mannelijkheid en technologie is soms zo sterk, dat de definitie van wat technologie is, afhangt van wat mannen gebruiken. Wanneer een vrouw werkt op bijvoorbeeld een technisch complexe brei- of naaimachine, wordt dat niet technisch genoemd (maar creatief wellicht?). Dit doortrekkend, begeven vrouwen zich, als ze met techniek/it werken, in een mannendomein en kiezen meisjes mogelijk niet voor een carrière in de technische richting omdat het conflicteert met hun vrouwelijke identiteit. Opvoeding, media en computerspellen Gedifferentieerde socialisatie speelt een rol in de onderparticipatie van vrouwen in IT. Ik denk dat dit minder sterk speelt dan voorheen maar nog steeds wordt op het vlak van IT verschil gemaakt tussen man en vrouw. In de aankoop van hard- en software bijvoorbeeld: nog maar een paar jaar geleden kochten ouders zes keer meer computers, software en bijbehoren voor jongens dan voor meisjes [HBOI06]. En in de media, ook daar wordt verschil gemaakt. ADA 8 [ELAN04], deed een onderzoek naar beelden van vrouwen van mannen en vrouwen in IT-tijdschriften en concludeerde dat de IT-tijdschriften veel meer foto's van mannen (75 procent) dan van vrouwen (25 procent) bevatten met een grote discrepantie tussen redactionele en publicitaire (reclame) pagina's. Van de eerste categorie bleek 17 procent foto's van vrouwen te bevatten, de tweede categorie 38 procent. Bij een eigen kleine proef op de som 9 viel me het hoog decoratief gehalte van de afgebeelde vrouwen op. In tegenstelling tot mannenbladen bevatten vrouwenbladen weinig tot geen advertenties voor hard- en software; de industrie lijkt zich te richten op het mannelijke deel van de bevolking. Ook computerspelletjes waren lang niet gender neutraal: veel spelletjes zijn ontworpen voor een mannelijk publiek en gebaseerd op mannelijke stereotypen (vechten, competitie, geweld). Wat wordt verklaard met de I-methodology [FAUL04], een ontwerper ontwerpt vanuit eigen visie en voorkeuren. En bij computerspelletjes zijn de ontwerpers vaak mannen. Overigens leert eigen waarneming dat de WII spellen van nu een behoorlijke diversiteit in type spellen kennen. Het spelen van computerspelletjes levert al vroeg IT-kennis: om goed te kunnen spelen zijn kennis van de snelheid van de processor, de kwaliteit van de grafische kaart en de hoeveelheid beschikbaar RAM-geheugen belangrijk. Discussie met andere spelers versterkt de kennis. De mannen van nu waren de meerderheid van toen, de jongens die computerspelletjes speelden (en meisjes niet of minder), en hebben nu onder andere daardoor een voorsprong, een groter gemak in het hanteren van technische termen. In de sociologie wordt het informeel uitwisselen van IT-kennis, en niet alleen in de kindertijd, aangemerkt als een belangrijke factor in het zich thuis voelen op IT-terrein [FAUL04]. Ik heb het niet nader uitgezocht, maar realiseer me dat ik mannen in het café uitgebreid over IT kan horen praten terwijl ik dit vrouwen nooit heb horen doen. Een ander aspect ten aanzien van computerspellen is dat vrouwelijke personages vaak worden afgebeeld als verleidelijk en in een bijrol (de helden zijn vaak mannelijk). Maar ook hier verandert iets: vrouwelijke personages in videospelletjes worden minder stereotiep, neem de discussie om de IT-Auditor nummer

5 Lara Croft een metamorfose te laten ondergaan (om haar vrouwvriendelijker te laten zijn en daarmee een groter publiek te bereiken). Onderwijs Volgens het CBS [CBS09] is bij de studierichtingen Natuurwetenschappen en Informatica in het hoger onderwijs in 2007/ procent vrouw. Het vergroten van het aantal meisjes dat techniek (waaronder IT) gaat studeren, heeft al jaren de aandacht. In een recente nota over de resultaten van het emancipatiebeleid [MOCW09] meldt het ministerie van Onderwijs dat onder meer met de oprichting van het platform Bèta Techniek interesse van meisjes voor bèta en techniek wordt gestimuleerd, maar dat meisjes nog steeds in onvoldoende mate kiezen voor bètatechnische studie of beroep. Gesteld wordt dat de emancipatie nog niet af is omdat stereotype beeldvorming over de vermeende natuurlijke eigenschappen van vrouwen en mannen nog teveel de studie- en beroepskeuze bepaalt. Dat de loopbaanoriëntatie en -begeleiding die scholen geven, genderbewust moet zijn en moet uitgaan van talenten en minder van vaak sekse stereotype interesses van jongeren. Overigens werken de doelstellingen van het emancipatiebeleid beide kanten op: meer vrouwen in techniek, meer mannen in de zorg. Ten aanzien van de onderparticipatie van meisjes in technische en IT-opleidingen in het algemeen valt er dus nog wel wat te doen. Nu een blik op de IT-Auditing opleiding, het startpunt van mijn onderzoek, vanuit man-vrouwperspectief. Beginnend met een nuancering: voor de instroom is dit type opleiding afhankelijk van werkgevers. De verhouding man-vrouw bij de werkgevers werkt door naar de instroom van de opleiding. De universiteiten kunnen deze verhouding, als ze dat willen, niet zelfstandig veranderen. Bij de vier universiteiten bestaat het docentencorps vrijwel uitsluitend uit mannen. Mijn eigen ervaring komt daar (logischerwijs) mee overeen: de docenten waren vrijwel uitsluitend mannelijk en als het vrouwelijke docenten waren, was dit voor niet uitsluitend IT-gerelateerde vakken als Recht en Projectmanagement. Eén van de programmadirecteuren beaamt dat er een stereotiep beeld wordt neergezet voor de klas, en bevestigt dat het inzetten van vrouwelijke (gast)docenten (rolmodellen) een optie is maar ook een uitdaging: deze zijn moeilijk te vinden. Voor de beeldvorming kwam de suggestie ook eens te kijken naar de samenstelling van de literatuurlijst. Dit biedt ook een mogelijkheid voor het neerzetten van het vakgebied als eveneens voor vrouwen. Ik heb de websites en opleidingsgidsen van de vier universiteiten 10 gescreend op de mate waarin zij uitstralen dat de opleiding niet uitsluitend voor mannen is bedoeld. Kijkend naar het geschetste deelnemersprofiel, de man-vrouwverhouding van foto s, ervaringsverhalen en het taalgebruik (geslacht) op de website en in de opleidingsgids, valt onder andere op dat één van de universiteiten in het deelnemersprofiel expliciet melding maakt van het geslacht en de man-vrouwverhouding (5 procent versus 95 procent), dat het taalgebruik overwegend onzijdig is maar dat drie universiteiten op hun website ook hij of door hem, zijn gebruiken. De foto s geven overigens redelijk veel vrouwen weer, soms meer dan het cijfermateriaal zou doen vermoeden. Met een relatief eenvoudig middel, aanpassing van het taalgebruik, zou het beeld neutraler kunnen worden gemaakt. Het opnemen van ervaringsverhalen van ex-studentes kan het beeld als een opleiding ook voor vrouwen versterken. Na de opleiding kan men zich inschrijven in het register van Norea. Het mission statement luidt: NOREA beheert het register van gekwalificeerde IT-auditors. Het geeft aan opdrachtgevers en derden de mogelijkheid om vast te stellen of iemand op grond van zijn opleiding en ervaring heeft voldaan aan de eisen die door de beroepsorganisatie worden gesteld. Opvallend is de referentie aan de mannelijke IT-auditor (en niet onzijdig). Werkomgeving Waarom werken er relatief weinig vrouwen in IT? De vraag is vergelijkbaar met die van het eerder besproken auditing beroepsveld. De oorzaken en oplossingsrichtingen in belangrijke mate ook. Een verschil tussen auditing en IT is dat de laatste gedurende het hele leven voorafgaand aan het werken aanwezig is en verschil tussen man en vrouw kan maken, zie de eerdere paragrafen. Dat speelt bij auditing niet of minder. Tijdens de interviews kwamen antwoorden die raakten aan de IT-cultuur en verschillen tussen mannen en vrouwen in werken. Door het grote aantal mannen in IT-ondernemingen, heeft IT een mannelijke uitstraling. Bijna alle geïnterviewden noemen IT een mannenwereld. Gender Inclusion [FAUL04] spreekt van een chilly culture, waarin sprake is van stereotype banen voor mannen en vrouwen (als een vrouw gaat ontwerpen, kan ze zich bijvoorbeeld richten op spelletjes voor kinderen). Ook komt uit het Gender Inclusion-onderzoek naar voren dat vrouwen in (IT-)ondernemingen vaak niet worden gezien als onderdeel van de werkcultuur, waardoor zij geen toegang hebben tot en geen gebruik kunnen maken van het (informele) netwerk waarin mannen elkaars carrièregroei ondersteunen. In de interviews wordt beaamd dat het als vrouw in een IT-omgeving niet altijd gemakkelijk is, dat vaardigheden extra bewezen moeten worden en dat leiding geven aan mannen extra communicatievaardigheden vereist. IT wordt ook vaak gekoppeld aan fulltime werken, dat zich (in Nederland) moeilijk verhoudt tot de gewenste werk-privébalans. Dit geldt overi- 34 de IT-Auditor nummer

6 gens zowel voor mannen als vrouwen. Eén van de geïnterviewden verklaart daarmee ook het verschil met haar eerdere Amerikaanse werkomgeving met veel meer vrouwen in IT: in Nederland werken veel vrouwen parttime, maar IT-bedrijven hebben wel vaak een 40-urige werkweek. In Nederland is IT daarmee minder aantrekkelijk voor vrouwen. Er is sprake van een moeilijk te doorbreken vicieuze cirkel. Doordat er weinig vrouwen werken in IT voelen vrouwen zich minder aangesproken en kiezen ze minder snel voor een beroep in de IT-sector. IT-ondernemingen, gezien het tekort aan arbeidskrachten in de IT-sector, worstelen met dit probleem: hoe de sector aantrekkelijk te maken voor het onbenutte potentieel onder vrouwen? Dat ze hier niet eenvoudig in slagen, kan mijns inziens liggen aan het feit dat de oorzaken op meerdere vlakken liggen en acties dus ook op meerdere vlakken moeten worden ondernomen. Diversity is één van de maatregelen binnen ondernemingen. Hieronder vallen initiatieven ter bestrijding van zowel de verticale (weinig vrouwen in topposities) als de horizontale segregatie. In 2007 is bijvoorbeeld Talent naar de Top opgericht om als aanjager de overheid, het bedrijfsleven en vrouwen te stimuleren structureel meer vrouwen aan de top te krijgen. Het charter Talent naar de top is ontwikkeld, er zijn HR best practices en voorstellen op het gebied van beeldvorming, infrastructurele maatregelen en informatie. De IT-ondernemingen Hewlett-Packard (HP) en IBM hebben het charter Talent naar de top ondertekend. Diversiteit is in trek als concept, maar moet wel met beleid worden toegepast: door te focussen op minderheidsgroepen wordt het onderscheid versterkt. Een IT-manager stelt: Ik heb het niet zo met vrouwennetwerken, dan krijg je een soort incrowd die zich apart stelt. Termen als slachtoffer en lotgenoten vallen. De IT-auditing manager stelt: Men moet wegblijven van de associatie van netwerken met slachtoffers. Het gaat er meer om te bekijken welke barrières er zijn en hoe je die kunt slechten. En vrouwen moeten ook bedenken wat ze er voor over hebben om ergens te komen. Naast het versterken van het verschil kunnen Diversity-instrumenten ook stereotypen vergroten: bijvoorbeeld meer kinderopvangfaciliteiten om vrouwen aan te trekken: dat versterkt het idee dat vrouwen de zorg van de kinderen voor hun rekening nemen. Of om vrouwen aan te trekken omdat ze sterk zijn in aanvoelen/begrijpen, dat versterkt de stereotype én houdt een man-vrouwverschil in stand. Feitelijk zou men zich moeten richten op wat een individu te bieden heeft, of dit overeenkomt met het beeld dat men van een groep waartoe iemand behoort of niet. IT-AudITING: EEN ANDERE MAN-VrouWVErhoudING GEWENST? Voor een grotere participatie van vrouwen in IT bestaan belangrijke argumenten, zoals het oplossen van het tekort aan IT ers door onbenut potentieel aan te spreken en het benutten van het intellect binnen de nog afwezige groep voor de vooruitgang van het vakgebied. Twee sterke argumenten ook vanuit de commerciele achtergrond van ondernemingen [KLAP05]: Door de kenniseconomie, de globalisering en de sterke nadruk op maatwerk naar diverse consumentengroepen, wordt het steeds belangrijker interdisciplinair samen te werken en zijn banen steeds minder puur technisch van aard. Ook technische experts moeten zich nu communicatief, ondernemend en probleemoplossend opstellen tegenover de klant. De Amerikaanse onderzoekers Florida en Tinagli stellen dat economische voorspoed en innovatie steeds meer afhangen van de creativiteit van mensen. Dat daarom ondernemende, sociale en artistieke kwaliteiten waardevoller worden in het technische werkveld. En dat het toegankelijk maken van de techniek voor mensen met diverse persoonlijkheidstypes en achtergronden goed aansluit bij deze economische ontwikkelingen. De maatschappelijke omgeving van arbeidsorganisaties is complexer en dynamischer geworden. Een bedrijf dat zich kenmerkt door een divers personeelsbestand, kan goed met verschillen omgaan en heeft meer inzicht in maatschappelijke trends. Door vrouwen en andere nieuwe groepen aan te trekken die nieuwe kwaliteiten inbrengen, wordt de kans op economisch succes groter. De argumenten zijn eenvoudig door te trekken naar IT-auditing: het meer divers maken van audit teams maakt auditing creatiever, innovatiever en effectiever. Waarbij de toename van vrouwen in het beroep overigens slechts één onderdeel is, een mix van culturele achtergronden en persoonlijkheidkenmerken is eveneens van belang. En de klant verrassen, door tegen het stereotype beeld in te gaan, kan wat mij betreft ook geen kwaad. In een interview stelde een IT-auditmanager: Ooit kwamen we bij een klant, een Turkse bank, met een team dat alleen uit vrouwen bestond en dat werd door de klant heel positief ervaren, vrouwen die aan IT doen. Dat waren ze niet gewend, het waren jarenlang alleen mannen geweest. conclusie Ik ben het onderzoek begonnen met de vragen waarom ben ik één van de weinige vrouwelijke studenten bij de postinitiële masteropleiding ITauditing?, is IT-auditing een mannenberoep?. Statistisch bezien is het antwoord op de laatste vraag ja. In verschillende publicaties is ingegaan op de oorzaken van onderparticipatie van vrouwen in het audit beroep. In dit artikel ben ik ingegaan op de IT-component. Uit sociologisch onderzoek volgt dat stereotype- de IT-Auditor nummer

7 ring in verschillende maatschappelijke onderdelen een belangrijke oorzaak is van het feit dat vrouwen zich minder thuis voelen in IT. Dat vertaalt zich naar een lagere deelname van vrouwen in IT-opleidingen en werkveld. Ook speelt bij IT een imagokwestie: het wordt gelijkgesteld met techniek terwijl IT inhoudelijk veranderd is, nu meer en meer te maken heeft met strategie, vertaalslagen en communicatie. Inhoudelijk, zo bleek uit de interviews, is het antwoord op de vraag: Is IT-auditing een mannenberoep? ontkennend; IT en IT-auditing zijn net zo goed een werkveld voor vrouwen. Met het toenemen van de diversiteit van auditteams, kunnen auditaanpak en -resultaat creatiever, innovatiever en effectiever worden. Diversityinstrumenten (hoewel ik ze niet allemaal even goed vind want soms teveel nadruk leggend op een bepaalde groep) binnen de auditingkantoren moeten hun werk (verder) gaan doen. Ook de opleiding IT-Auditing kan een bijdrage leveren: onder andere door het vergroten van de diversiteit van docenten (rolmodellen) en initiatieven op het vlak van uitstraling zoals het taalgebruik op een aantal punten onder de loep te nemen. En last but not least: vrouwen moeten het ook zelf doen (en willen). Literatuur [AUDI06] AUDIT magazine, juni [CBS09] De digitale Economie, 21 december [DEAC10] De Accountant, maart [ELAN04] Vrouw- en manbeelden in ICT-tijdschriften in , [EQUA09] E-Quality, Factsheet Vrouwen in mannenwerelden, mei [FAUL04] W. Faulkner and others, Strategies of Inclusion: Gender and the Information Society, [HBOI06] HBO-I stichting, Kennisdocument genderinclusiviteit, [KLAP05] R. Klapwijk, E. Rommes, Voorbij de twee seksen: inspelen op uiteenlopende loopbaanorientaties van middelbare scholieren, [MOCW09] ministerie van OCW, Meer kansen voor vrouwen, resultaten en beleidsvisie, [ROMM02] Vrouwen, computers en genderscripts, [SERO05] E. Seron, Gedifferentieerde socialisatie, Noten 1 Het ledenbestand betreft het bestand per 20 oktober De cijfers bevatten een overlap omdat een aantal auditors lid is van meerdere beroepsgroepen. 3 Actieve leden, ledenbestand 1 maart Ledenbestand 2 maart Instituut van Internal Auditors. 6 Van Biene-Hershey was hoogleraar EDP-Audit en werkte ruim achttien jaar aan de Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde van de VU. Zij was betrokken bij de oprichting en de ontwikkeling van de postdoctorale beroepsopleiding tot IT-auditor. 7 In dit artikel focus ik op de problematiek zoals die speelt in Nederland en België. 8 ADA-online is een Belgisch samenwerkingsverband ter bevordering van de deelname van vrouwen aan IT; 9 De tijdschriften Computertotaal! en PC Active (beide februari 2010). 10 Voor dit onderzoek heb ik de website en de programmagids van vier universiteiten (Erasmus Universiteit Rotterdam, TIASNIMBAS Tilburg, Universiteit van Amsterdam en de Vrije Universiteit Amsterdam) geanalyseerd. D Drs. Mariska Pluck RA CIA CISA is werkzaam als senior business auditor. Dit artikel is geschreven als afstudeeropdracht van de postinitiële masteropleiding IT-Auditing van de Erasmus School of Accounting & Assurance. 36 de IT-Auditor nummer

de Zorg & Techniek combinatie

de Zorg & Techniek combinatie de Zorg & Techniek combinatie Door Zorg met Techniek te combineren, wordt de zorgsector aantrekkelijker voor jongens en mannen. Een manier waarop dit gedaan zou kunnen worden is het creëren van nieuwe

Nadere informatie

NOREA Visie 2020. - Brigitte Beugelaar. 14 september 2015

NOREA Visie 2020. - Brigitte Beugelaar. 14 september 2015 NOREA Visie 2020 - Brigitte Beugelaar 14 september 2015 NOREA, de beroepsorganisatie van IT-auditors Opgericht in 1992 1635 registerleden 253 aspirant-leden, d.w.z. in opleiding 123 geassocieerde leden,

Nadere informatie

Hoe zorg je er voor dat meer mannen een baan in de zorg kiezen?

Hoe zorg je er voor dat meer mannen een baan in de zorg kiezen? Hoe zorg je er voor dat meer mannen een baan in de zorg kiezen? Samenvatting Om meer mannen in de zorg te krijgen is het belangrijk om al op jonge leeftijd het imago van de zorg te versterken. Daarom is

Nadere informatie

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014 Nummer 6 juni 2014 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014 Factsheet Ondanks eerste tekenen dat de economie weer aantrekt blijft de werkloosheid. Negen procent van de Amsterdamse beroepsbevolking is werkloos

Nadere informatie

Het glazen plafond in de Nederlandse culturele sector Een samenvatting

Het glazen plafond in de Nederlandse culturele sector Een samenvatting Het glazen plafond in de Nederlandse culturele sector Een samenvatting Noem drie namen van leidinggevende vrouwen in de kunst- en cultuurwereld : het zou een quizvraag kunnen zijn. Nochtans is er veel

Nadere informatie

Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants

Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants Registeraccountant worden Accountant is een beschermde titel. In Nederland mogen alleen registeraccountants (RA s) en Accountant-Administratieconsulenten

Nadere informatie

Doelstelling Testen of u onbewuste vooroordelen hebt ten aanzien van mannen en vrouwen in de wetenschap.

Doelstelling Testen of u onbewuste vooroordelen hebt ten aanzien van mannen en vrouwen in de wetenschap. Activiteit: Impliciete Associatietest Doelstelling Testen of u onbewuste vooroordelen hebt ten aanzien van mannen en vrouwen in de wetenschap. Materialen Computer met internettoegang Werkmethodes De IAT

Nadere informatie

Wat zijn e-skills? Wat is het probleem met e-skills?? Wat is het probleem voor Nederland? TaskForce e-skills Nederland

Wat zijn e-skills? Wat is het probleem met e-skills?? Wat is het probleem voor Nederland? TaskForce e-skills Nederland Agenda Wat zijn e-skills? Wat is het probleem met e-skills?? Wat is het probleem voor Nederland? TaskForce e-skills Nederland Resultaten Ronde Tafel Conferentie 15 september Plan van Aanpak Nederland e-skills

Nadere informatie

Autisten uit de kast. Binnen het bedrijf gebruik ik vaak een neutralere term, maar u begrijpt waar het over gaat: schaamte en angst.

Autisten uit de kast. Binnen het bedrijf gebruik ik vaak een neutralere term, maar u begrijpt waar het over gaat: schaamte en angst. Tekst, uitgesproken op het Jaarlijkse Congres van de Nederlandse Vereniging voor Autisme, 7 & 8 oktober 2011 (respectievelijk 1300 & 1200 bezoekers). www.autisme.nl -------------------------------------------------------

Nadere informatie

LEADERSHIP, ENTREPRENEURSHIP, STEWARDSHIP. BROCHURE VOOR WERKGEVERS, RECRUITERS EN HR afdeling NYENRODE. A REWARD FOR LIFE

LEADERSHIP, ENTREPRENEURSHIP, STEWARDSHIP. BROCHURE VOOR WERKGEVERS, RECRUITERS EN HR afdeling NYENRODE. A REWARD FOR LIFE LEADERSHIP, ENTREPRENEURSHIP, STEWARDSHIP BROCHURE VOOR WERKGEVERS, RECRUITERS EN HR afdeling NYENRODE. A REWARD FOR LIFE waarom een schakeltrajecter? Iemand met een niet-financiële vooropleiding heeft

Nadere informatie

Arbeidsmarkt & behoeftes

Arbeidsmarkt & behoeftes Arbeidsmarkt & behoeftes Minder vacatures, maar de krapte komt snel. CPB verwacht dat NL 750.000 werknemers nodig heeft binnen enkele jaren. We vergrijzen In 2050 is 16% van de mensen ouder dan 65. Vier

Nadere informatie

Concept: Een beroep doen op de werknemers om twee keer per jaar een mannelijke middelbare scholier mee te nemen voor een meeloopdag.

Concept: Een beroep doen op de werknemers om twee keer per jaar een mannelijke middelbare scholier mee te nemen voor een meeloopdag. Nationale Zorgvernieuwingsprijs Hoe zorg je ervoor dat meer mannen voor een baan in de zorg kiezen? Concept: Een beroep doen op de werknemers om twee keer per jaar een mannelijke middelbare scholier mee

Nadere informatie

Beleidsadvies ter vergroting aandeel meisjes en vrouwen in technische opleidingen en beroepen

Beleidsadvies ter vergroting aandeel meisjes en vrouwen in technische opleidingen en beroepen Beleidsadvies ter vergroting aandeel meisjes en vrouwen in technische opleidingen en beroepen INLEIDING Nederlandse meisjes kiezen minder vaak voor opleidingen en beroepen in bèta, techniek of ICT dan

Nadere informatie

Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009

Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009 Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009 Van de deelnemers aan het onderzoek heeft 80% ( 121 studenten) de voltijd gedaan en 20% (30 studenten) de deeltijdopleiding.

Nadere informatie

Nationale Zorgvernieuwingsprijs. Zorgarbeidspool 30-06-2010

Nationale Zorgvernieuwingsprijs. Zorgarbeidspool 30-06-2010 Nationale Zorgvernieuwingsprijs Zorgarbeidspool 30-06-2010 Zorgarbeidspool Samenvatting Vooral mannen hebben in deze economisch slechte tijden, hun baan verloren. Zij vormen tweederde van de nieuwe groep

Nadere informatie

DE PRAKTIJK: DO S & DON TS

DE PRAKTIJK: DO S & DON TS INLEIDING Het huidige beeld dat jongeren hebben van ict is gebaseerd op een stereotype ict er en staat ver af van de werkelijkheid. Een gevolg is dat steeds minder jongeren kiezen voor een opleiding of

Nadere informatie

VROUWELIJKE PARTNERS IN DE TOP ADVOCATUUR

VROUWELIJKE PARTNERS IN DE TOP ADVOCATUUR VROUWELIJKE PARTNERS IN DE TOP ADVOCATUUR FEITEN EN CIJFERS Onderzoeksgegevens Onder wie: partners van de 30 grootste advocatenkantoren in Nederland Gezocht: 3 vrouwelijke en 3 mannelijke partners per

Nadere informatie

Nationale DenkTank 2014 Big Data Academy

Nationale DenkTank 2014 Big Data Academy Big Data Academy Achtergrond en uitwerking Big Data Academy (BDA) Management Summary Oplossing [Twintig] deelnemers waarvan [80%] masterstudenten en PhD s en[20%] werknemers die voldoen aan de voorkenniseisen

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek 2010

Werkgelegenheidsonderzoek 2010 2010 pr ov i nc i e g r oni ng e n Wer kgel egenhei dsonder zoek Eenanal ysevandeont wi kkel i ngen i ndewer kgel egenhei di nde pr ovi nci egr oni ngen Werkgelegenheidsonderzoek 2010 Werkgelegenheidsonderzoek

Nadere informatie

Techniek voor jongens én meisjes

Techniek voor jongens én meisjes Techniek voor jongens én meisjes Over lesgeven aan jongens en meisjes en stereotiepe beelden over jongens, meisjes en techniek. Anne van de Ven, Science Center NEMO Techniek voor jongens én meisjes Over

Nadere informatie

Geen tekort aan technisch opgeleiden

Geen tekort aan technisch opgeleiden Geen tekort aan technisch opgeleiden Auteur(s): Groot, W. (auteur) Maassen van den Brink, H. (auteur) Plug, E. (auteur) De auteurs zijn allen verbonden aan 'Scholar', Faculteit der Economische Wetenschappen

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Agile & Scrum Projectmanagement De cursus Agile & Scrum Projectmanagement duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Ondanks dat het in Nederland niet is toegestaan om alcohol te verkopen aan jongeren onder de 16 jaar, drinkt een groot deel van deze jongeren

Ondanks dat het in Nederland niet is toegestaan om alcohol te verkopen aan jongeren onder de 16 jaar, drinkt een groot deel van deze jongeren Ondanks dat het in Nederland niet is toegestaan om alcohol te verkopen aan jongeren onder de 16 jaar, drinkt een groot deel van deze jongeren alcohol. Dit proefschrift laat zien dat de meerderheid van

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Samenvatting Docentenhandleiding

Samenvatting Docentenhandleiding Samenvatting Docentenhandleiding Cursus Selecteren zonder vooroordelen: Voor de beste match! Module 1 Discriminatie in relatie tot stereotypen Dit opleidingsaanbod is tot stand gekomen met financiële steun

Nadere informatie

Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken

Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken Masterclass - Alliantievaardigheden Een praktische leidraad voor toekomstige alliantiemanagers Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen

Nadere informatie

Curriculum Vitae 2011 1-6

Curriculum Vitae 2011 1-6 2011 1-6 Administratieve gegevens Gerard Persoon Naam Ir GLA Persoon RE Geslacht M Geboortedatum 31 augustus 1966 Woonplaats Rotterdam Mobiel 06-51169899 Telefoon 010-4473444 GPersoon BV Website www.gpersoon.nl

Nadere informatie

E-QUALITY KENNISCENTRUM VOOR EMANCIPATIE, GEZIN EN DIVERSITEIT. Vaderschap 2.0 Opvoedingsondersteuning voor vaders van nu

E-QUALITY KENNISCENTRUM VOOR EMANCIPATIE, GEZIN EN DIVERSITEIT. Vaderschap 2.0 Opvoedingsondersteuning voor vaders van nu E-QUALITY KENNISCENTRUM VOOR EMANCIPATIE, GEZIN EN DIVERSITEIT Vaderschap 2.0 Opvoedingsondersteuning voor vaders van nu Vaderschap 2.0 E-Quality 55 UIT DE PRAKTIJK 3.3 Interview met Arno Janssen en Caroline

Nadere informatie

Advies aan de staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake cybersecurity in het onderwijs en het

Advies aan de staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake cybersecurity in het onderwijs en het Advies aan de staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake cybersecurity in het onderwijs en het bedrijfsleven. 3 Excellenties, De wereld digitaliseert in hoog

Nadere informatie

ZER Informatica. Programma-evaluatie. Resultaten programma-evaluatie. 5 enquêtes:

ZER Informatica. Programma-evaluatie. Resultaten programma-evaluatie. 5 enquêtes: ZER Informatica Resultaten programma-evaluatie Programma-evaluatie 5 enquêtes: - Overgang secundair onderwijs universiteit - Studenten die niet aan examens deelnamen / met hun opleiding stopten - Evaluatie

Nadere informatie

Workplace Transformation

Workplace Transformation Workplace Transformation Workplace Transformation Ruimte om productief, creatief en inzichtelijk te werken Met een waardering van 10 miljard dollar is huisverhuurdienst Airbnb meer waard dan een aantal

Nadere informatie

V erschenen in: ESB, 83e jaargang, nr. 4162, pagina 596, 31 juli 1998 (datum)

V erschenen in: ESB, 83e jaargang, nr. 4162, pagina 596, 31 juli 1998 (datum) Emancipatie en opleidingskeuze A uteur(s): Grip, A. de (auteur) Vlasblom, J.D. (auteur) Werkzaam bij het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) van de Universiteit Maastricht. (auteur) Een

Nadere informatie

Resultaten beroeps- en belangenorganisaties

Resultaten beroeps- en belangenorganisaties Creatief Ondernemerschaplab Jaarlijkse vragenlijst 215 Resultaten beroeps- en belangenorganisaties Onderzoek uitgevoerd door Tilburg University: Prof. dr. Arjen van Witteloostuijn Prof. dr. Arjan van den

Nadere informatie

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake Kijkt u eens om u heen, zit u ook met een computer, mobiele telefoon, misschien wel twee en mogelijk ook nog andere type computer zoals

Nadere informatie

Post Graduate IT Audit opleiding

Post Graduate IT Audit opleiding Post Graduate IT Audit opleiding Longitudinaal Colloquium vrije Universiteit amsterdam Drs Y.W. van Wijk RE RA 14 November 2006 1 Longitudinaal Colloquium Post Graduate IT Audit opleiding Overzicht Colloquium

Nadere informatie

hbo wo accountancy & fiscale economie - Keuzegids Universiteiten 2014 Keuzegids Masters 2014 - www.keuzegids.org

hbo wo accountancy & fiscale economie - Keuzegids Universiteiten 2014 Keuzegids Masters 2014 - www.keuzegids.org Page 1 of 5 Keuzegids Masters 2014 - www.keuzegids.org HBO WO ACCOUNTANCY & FISCALE ECONOMIE In de ondernemingswereld is er altijd behoefte aan financieel advies. Als accountant houd je je bezig met de

Nadere informatie

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen nen geven veel vaker leiding dan vrouwen Astrid Visschers en Saskia te Riele In 27 gaf 14 procent van de werkzame beroepsbevolking leiding aan of meer personen. Dit aandeel is de afgelopen jaren vrijwel

Nadere informatie

STEM monitor 2015. 9 juni 2015 RITA DUNON

STEM monitor 2015. 9 juni 2015 RITA DUNON STEM monitor 2015 9 juni 2015 RITA DUNON Doelstellingen STEM-actieplan STEM-actieplan 2012-2020 streeft op middellange termijn naar: Meer starters en afgestudeerden in STEMopleidingen en richtingen die

Nadere informatie

beter leren, fijner werken, sneller groeien Talent Management workshop HR Live congres 28-10-2014 The Courseware Company Welkom!

beter leren, fijner werken, sneller groeien Talent Management workshop HR Live congres 28-10-2014 The Courseware Company Welkom! Welkom! beter leren, fijner werken, sneller groeien Talent Management workshop HR Live congres 28-10-2014 The Courseware Company Agenda Introductie Talent Management Stellingen Afsluiting Luciano D Agnolo

Nadere informatie

PREAMBULE TALENT NAAR DE TOP. Doelstelling. Noodzaak tot behoud van vrouwelijk talent in Nederland

PREAMBULE TALENT NAAR DE TOP. Doelstelling. Noodzaak tot behoud van vrouwelijk talent in Nederland CHARTER TALENT NAAR DE TOP PREAMBULE Doelstelling Met het Charter Talent naar de Top (ofwel het Charter ) wil de Taskforce een hogere toestroom, doorstroom en behoud van vooral vrouwelijk talent in topfuncties

Nadere informatie

Figuur 1: Aantal gediplomeerde studenten lerarenopleidingen studiejaar 2004-2008 (bronnen: hbo-raad en vsnu, bewerkt door sbo)

Figuur 1: Aantal gediplomeerde studenten lerarenopleidingen studiejaar 2004-2008 (bronnen: hbo-raad en vsnu, bewerkt door sbo) Aantal gediplomeerden aan de lerarenopleidingen in Nederland Ondanks huidige en verwachte lerarentekorten is er geen sprake van een substantiële groei van aantal gediplomeerden aan de verschillende lerarenopleidingen.

Nadere informatie

ELSEVIER HULP BIJ STUDIEKEUZE

ELSEVIER HULP BIJ STUDIEKEUZE ELSEVIER HULP BIJ STUDIEKEUZE Naam:... Klas:... Stap : Wat Kan ik? Voor welke vakken haal(de) je de hoogste cijfers op school? Aardrijkskunde Algemene natuurwetenschappen Bewegen, sport en maatschappij

Nadere informatie

Rotterdam: er werken is OK, er wonen NEE!

Rotterdam: er werken is OK, er wonen NEE! Rotterdam: er werken is OK, er wonen NEE! OBR onderzoek naar HBO-jongeren en de arbeidsmarkt Dick Markvoort, Guido Walraven en anderen, Hogeschool INHolland 1 HBO-studenten die wonen en studeren in de

Nadere informatie

Beloningsonderzoek 2013 Onderzoek naar salaris, targets en werkomgeving

Beloningsonderzoek 2013 Onderzoek naar salaris, targets en werkomgeving NBA-VRC & ROBERT WALTERS Beloningsonderzoek 2013 Onderzoek naar salaris, targets en werkomgeving Het salaris van de controller: wanneer wil de controller weg? Bob van Ginkel, Associate director Robert

Nadere informatie

Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang. Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008

Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang. Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008 Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008 Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang Huidige uitdagingen voor organisaties Veranderd werknemersperspectief

Nadere informatie

Wat drijft de I(C)T-medewerker?

Wat drijft de I(C)T-medewerker? Wat drijft de I(C)T-medewerker? DoelgroepenMonitor Wat drijf de I(C)T-medewerker? DoelgroepenMonitor Emmy Nederkoorn, Karin Lammers en Ester Koot Over Motivaction Gevestigd in Amsterdam Werkgever van 80

Nadere informatie

Aandeel meisjes in de bètatechniek VMBO

Aandeel meisjes in de bètatechniek VMBO Vrouwen in de bètatechniek Traditioneel kiezen veel meer mannen dan vrouwen voor een bètatechnische opleiding. Toch lijkt hier de afgelopen jaren langzaam verandering in te komen. Deze factsheet geeft

Nadere informatie

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Boost uw carrière Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Introductie Update uw kennis De wereld om ons heen verandert in een steeds hoger tempo. Hoe goed

Nadere informatie

Voorwoord. Uitkomsten enquête 19-06-2011

Voorwoord. Uitkomsten enquête 19-06-2011 Voorwoord In mijn scriptie De oorlog om ICT-talent heb ik onderzoek gedaan of Het Nieuwe Werken als (gedeeltelijke) oplossing kon dienen voor de aankomende vergrijzing. Hiervoor werd de volgende onderzoeksvraag

Nadere informatie

Fiche 3: tewerkstelling

Fiche 3: tewerkstelling ECONOMISCHE POSITIONERING VAN DE FARMACEUTISCHE INDUSTRIE Fiche 3: tewerkstelling In de sector werken meer dan 29.400 personen; het volume van de tewerkstelling stijgt met een constant ritme van 3,7 %,

Nadere informatie

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2013

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2013 Fact sheet nummer 9 juli 2013 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2013 Er zijn in Amsterdam bijna 135.000 jongeren in de leeftijd van 15 tot 27 jaar (januari 2013). Veel jongeren volgen een opleiding of

Nadere informatie

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013 Fact sheet nummer 5 maart 2013 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam Er zijn ruim 133.000 jongeren van 15 tot en met 26 jaar in Amsterdam (januari 2012). Met de meeste jongeren gaat het goed in het onderwijs

Nadere informatie

Inleiding. Jotam Dveer. Klas: 1CD. SLB: Maike de Vocht

Inleiding. Jotam Dveer. Klas: 1CD. SLB: Maike de Vocht Inleiding Tijdens de SLB les van 10 december 2012 hebben wij de opdracht gekregen om een vijftal vacatures te zoeken die in ons vakgebied kan liggen. Wij moesten beargumenteren waarom wij hier graag zouden

Nadere informatie

Projectmanagement onderzoek. www.bitti.nl. Meest succesvolle projectmanagement methodiek is PINO. 6 december 2006 Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI

Projectmanagement onderzoek. www.bitti.nl. Meest succesvolle projectmanagement methodiek is PINO. 6 december 2006 Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI Projectmanagement onderzoek Meest succesvolle projectmanagement methodiek is PINO 6 december 2006 Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI Agenda Aanleiding & werkwijze Projecten mislukken Projectmethodieken

Nadere informatie

Jongens scoren met lezen! Inspirerend en informatief congres over jongens en lezen

Jongens scoren met lezen! Inspirerend en informatief congres over jongens en lezen Presentatie van de voordracht Jongens en lezen door Dr. Gijsbert Stoet gehouden op de conferentie: Jongens scoren met lezen! Inspirerend en informatief congres over jongens en lezen Deze voordracht vond

Nadere informatie

CHECKLIST BLAUWE EN ROZE KENMERKEN 1 kenmerken van mannen én vrouwen

CHECKLIST BLAUWE EN ROZE KENMERKEN 1 kenmerken van mannen én vrouwen OriënTO - Kattenberg 9 9000 GENT - 09-269 98 05 - www.oriento.be - info: peter.hantson@arteveldehs.be - karen.bruylandt@arteveldehs.be CHECKLIST BLAUWE EN ROZE KENMERKEN 1 kenmerken van mannen én vrouwen

Nadere informatie

ICT Opleidingen, beroepen, bedrijven en verhalen. YoungWorks

ICT Opleidingen, beroepen, bedrijven en verhalen. YoungWorks ICT Opleidingen, beroepen, bedrijven en verhalen YoungWorks 1 2 1. Opleidingen Informatica Studie Websites en software ontwerpen en bouwen Omgaan met innovaties Beroep Interviewen gebruikers Software ontwikkelen

Nadere informatie

Ontwikkeling van (bèta)beroepsbeelden bij leerlingen. Cathy van Tuijl c.vantuijl@saxion.nl

Ontwikkeling van (bèta)beroepsbeelden bij leerlingen. Cathy van Tuijl c.vantuijl@saxion.nl Ontwikkeling van (bèta)beroepsbeelden bij leerlingen Cathy van Tuijl c.vantuijl@saxion.nl Probleemverkenning: tekort aan interesse in bèta en techniek (1) Choice of study is determined by a range of objective

Nadere informatie

Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen?

Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen? Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen? Welke percepties leven er bij werknemers en studenten omtrent de logistieke sector? Lynn De Bock en Valerie Smid trachten in hun gezamenlijke masterproef

Nadere informatie

Herintreders op de arbeidsmarkt

Herintreders op de arbeidsmarkt Herintreders op de arbeidsmarkt Sabine Lucassen Voor veel herintreders is het lang dat ze voor het laatst gewerkt hebben. Herintreders zijn vaak vrouwen in de leeftijd van 35 44 jaar en laag of middelbaar

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus IT & Process Management De cursus IT & Process Management duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

RAPPORT VRAGENLIJST VOOR INTERESSE IN TAKEN EN SECTOREN (ITS)

RAPPORT VRAGENLIJST VOOR INTERESSE IN TAKEN EN SECTOREN (ITS) RAPPORT VRAGENLIJST VOOR INTERESSE IN TAKEN EN SECTOREN (ITS) Van: E. Kandidaat Administratienummer: Datum: 16 Jan 2013 Normgroep: Advies de heer Consultant Ixly 1. Inleiding In dit rapport treft u eerst

Nadere informatie

Een enerverend en inspirerend gesprek met Hans Nieuwlands. door Alina Stan en Marieta Vermulm

Een enerverend en inspirerend gesprek met Hans Nieuwlands. door Alina Stan en Marieta Vermulm Een enerverend en inspirerend gesprek met Hans Nieuwlands door Alina Stan en Marieta Vermulm Op 1 augustus spraken Alina Stan en Marieta Vermulm, beiden lid van de Commissie Young Professionals met Hans

Nadere informatie

Introductie. In deze nieuwsbrief. Agenda 2012

Introductie. In deze nieuwsbrief. Agenda 2012 In deze nieuwsbrief 1 Introductie 2 Woord van de Teamleider 3 Aankondiging opening nieuwe kantoor 4 Evaluatie Startdag SK1op1 5 Het VHTO Deze nieuwsbrief is mede mogelijk gemaakt door: Introductie Beste

Nadere informatie

Het hoofdstuk effectiever werken aan diversiteit geschreven door lector Dr. Sjiera de Vries is onderdeel van De Staat van de Ambtelijke Dienst (STAD)

Het hoofdstuk effectiever werken aan diversiteit geschreven door lector Dr. Sjiera de Vries is onderdeel van De Staat van de Ambtelijke Dienst (STAD) Het hoofdstuk effectiever werken aan diversiteit geschreven door lector Dr. Sjiera de Vries is onderdeel van De Staat van de Ambtelijke Dienst (STAD) 2013. De gehele publicatie is na te lezen op de website

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO IT & Process Management De Post HBO opleiding IT & Process Management duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in Utrecht. Hierin volgt

Nadere informatie

ELSEVIERS HULP BIJ STUDIEKEUZE

ELSEVIERS HULP BIJ STUDIEKEUZE ELSEVIERS HULP BIJ STUDIEKEUZE Naam:... Klas:... STAP : WAT KAN IK? Voor welke vakken haal(de) je de hoogste cijfers op school? Aardrijkskunde Algemene natuurwetenschappen Bewegen, sport en maatschappij

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Persoonlijke Effectiviteit De cursus Persoonlijke Effectiviteit duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

De ICT-Academy: Van werkzoekende tot ICT-specialist

De ICT-Academy: Van werkzoekende tot ICT-specialist De ICT-Academy: Van werkzoekende tot ICT-specialist Adresgegevens: Meent 93a 3011 JG Rotterdam 010 41 40 282 Voor algemene informatie over Carrièrewinkel Projecten: www.carrierewinkel.nl E-mail: info@carrierewinkel.nl

Nadere informatie

ELSEVIER HULP BIJ STUDIEKEUZE

ELSEVIER HULP BIJ STUDIEKEUZE ELSEVIER HULP BIJ STUDIEKEUZE Naam:... Klas:... Stap : Wat Kan ik? Voor welke vakken haal(de) je de hoogste cijfers op school? Aardrijkskunde Algemene natuurwetenschappen Bewegen, sport en maatschappij

Nadere informatie

Financiële opvoeding. September 2007

Financiële opvoeding. September 2007 Financiële opvoeding September 2007 Inhoud INHOUD... 1 1 INLEIDING... 2 1.1 AANLEIDING... 2 1.2 METHODE VAN ONDERZOEK... 2 1.3 ACHTERGRONDVARIABELEN... 3 LEESWIJZER... 4 2 ZAKGELD EN KLEEDGELD... 5 2.1

Nadere informatie

Factsheet Vrouwen en financiën

Factsheet Vrouwen en financiën Vergroten van financiële zelfredzaamheid AANLEIDING Drie miljoen vrouwen in Nederland zijn niet in staat om zelfstandig in hun levensonderhoud te voorzien. Oftewel zijn niet economisch zelfstandig. Hun

Nadere informatie

Toelating tot de Vereniging van Register Operational Auditors

Toelating tot de Vereniging van Register Operational Auditors Pasfoto Aanvraagformulier Toelating tot de Vereniging van Register Operational Auditors Retouradres U kunt het ingevulde en ondertekende formulier, inclusief de bijlagen, sturen naar: Secretariaat IIA

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken 111

Het Nieuwe Werken 111 Het Nieuwe Werken 111 Inleiding Het Nieuwe Werken De laatste jaren heeft Het Nieuwe Werken zich sterk ontwikkeld en veel bekendheid gekregen. Maatschappelijke ontwikkelingen als files, de balans tussen

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO Human Resources Management & Leadership De Post HBO opleiding Human Resources Management & Leadership duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten

Nadere informatie

Ellen van Wijk - Ruim baan voor creatief talent B 3. Survey commitment van medewerkers

Ellen van Wijk - Ruim baan voor creatief talent B 3. Survey commitment van medewerkers Survey commitment van medewerkers B 3 Survey commitment van medewerkers 229 230 Ruim baan voor creatief talent, bijlage 3 Voor je ligt een vragenlijst waarin gevraagd wordt naar verschillende aspecten

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Controlling & Accounting De cursus Controlling & Accounting duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Gender: de ideale mix

Gender: de ideale mix Inleiding 'Zou de financiële crisis even hard hebben toegeslaan als de Lehman Brothers de Lehman Sisters waren geweest?' The Economist wijdde er vorige maand een artikel aan: de toename van vrouwen in

Nadere informatie

Meer of minder uren werken

Meer of minder uren werken Meer of minder uren werken Jannes de Vries Een op de zes mensen die minstens twaalf uur per week werken (de werkzame beroeps bevolking) wil meer of juist minder uur werken. Van hen heeft minder dan de

Nadere informatie

Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau

Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau dr. H. Knipprath ing. J. De Meester STEM Science Engineering Technology Mathematics 2

Nadere informatie

Digivaardig & meeting the future

Digivaardig & meeting the future Digivaardig & meeting the future Roy Tomeij voorzitter Digivaardig & José de Leeuwe, directeur IT operations Eneco werkgroep ecf 5 april 2013 2 info@digivaardigdigiveilig.nl Kansen benutten ICT biedt kansen

Nadere informatie

B en W-nummer 15.0379; besluit d.d. 12-5-2015. Onderwerp

B en W-nummer 15.0379; besluit d.d. 12-5-2015. Onderwerp B en W-nummer 15.0379; besluit d.d. 12-5-2015 Onderwerp Beantwoording van schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van het raadslid A. Van den Boogaard (PvdA) inzake Arbeidsparticipatie

Nadere informatie

Juist in het openbaar onderwijs

Juist in het openbaar onderwijs Juist in het openbaar onderwijs Over de aandacht voor levensbeschouwing op de openbare school Legitimatie MARLEEN LAMMERS Wie denkt dat het openbaar onderwijs geen aandacht mag besteden aan levensbeschouwing,

Nadere informatie

FLEXIBILITEITSAUDIT. een integrale management audit. Henk Volberda i.s.m. ERBS & GITP

FLEXIBILITEITSAUDIT. een integrale management audit. Henk Volberda i.s.m. ERBS & GITP FLEXIBILITEITSAUDIT een integrale management audit Henk Volberda i.s.m. ERBS & GITP Audit 1 AGENDA 4 Barrieres Omgeving & Management 2 5 Verandertrajecten Evaluatie 3 6 Conclusies FLEXIBILITEITSAUDIT een

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D.

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D. M200802 Vrouwen aan de start Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, juni 2008 2 Vrouwen aan de start Vrouwen vinden het starten

Nadere informatie

WERVEN EN TRAINEN IN CUSTOMER CONTACT DE IDEALE OPZET ONDERZOCHT

WERVEN EN TRAINEN IN CUSTOMER CONTACT DE IDEALE OPZET ONDERZOCHT WERVEN EN TRAINEN IN CUSTOMER CONTACT DE IDEALE OPZET ONDERZOCHT WERVEN EN TRAINEN IN CUSTOMER CONTACT DE IDEALE OPZET ONDERZOCHT De recessie loopt ten einde. De markt trekt aan en het aantal vacatures

Nadere informatie

EERLIJKE MENING: ANONIMITEIT: ONDERDELEN

EERLIJKE MENING: ANONIMITEIT: ONDERDELEN Deze vragenlijst sluit aan op de vragenlijst die je eerder hebt ingevuld over wetenschap en techniek in het basisonderwijs. Door de eerste en de tweede vragenlijst van een groep leerkrachten te vergelijken

Nadere informatie

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business Masterclass Value of Information Waarde creëren voor de business Informatie en informatietechnologie maken het verschil bij de ontwikkeling van nieuwe business ideeën. Met informatie kunnen nieuwe innovatieve

Nadere informatie

Vacatures in de industrie 1

Vacatures in de industrie 1 Vacatures in de industrie 1 Martje Roessingh 2 De laatste jaren is het aantal vacatures sterk toegenomen. Daarentegen is in de periode 1995-2000 het aantal geregistreerde werklozen grofweg gehalveerd.

Nadere informatie

Man, doe er wat aan!

Man, doe er wat aan! Vrouwen in de wetenschap: de feiten Probleem Er studeren iets meer meisjes af aan de Nederlandse universiteiten, en ze halen ook nog iets betere cijfers dan de jongens. Toch zien we die verhouding niet

Nadere informatie

Meer jonge mensen in de techniek. Daarbij ondersteunen we uw school of bedrijf!

Meer jonge mensen in de techniek. Daarbij ondersteunen we uw school of bedrijf! Meer jonge mensen in de techniek Daarbij ondersteunen we uw school of bedrijf! Over TechniekTalent.nu TechniekTalent.nu is een samenwerkingsverband van acht technische sectoren met één doel: meer instroom

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO Verandermanagement & Leadership De Post HBO opleiding Verandermanagement & leadership duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in Utrecht.

Nadere informatie

Leiderschap in Turbulente Tijden

Leiderschap in Turbulente Tijden De Mindset van de Business Leader Leiderschap in Turbulente Tijden Onderzoek onder 175 strategische leiders Maart 2012 Inleiding.. 3 Respondenten 4 De toekomst 5 De managementagenda 7 Leiderschap en Ondernemerschap

Nadere informatie

Project Vrouwelijk ingenieur

Project Vrouwelijk ingenieur Project Vrouwelijk ingenieur De arbeidsmarkt kampt met een algemeen en schrijnend tekort aan ingenieurs. Een van de oorzaken voor dit tekort is het lage aantal vrouwelijke ingenieurs. Er is een kleine

Nadere informatie

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics 1 Inleiding Veel organisaties hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in

Nadere informatie

3-daagse praktijktraining. IT Audit Essentials

3-daagse praktijktraining. IT Audit Essentials 3-daagse praktijktraining IT Audit Essentials Programma IT-Audit Essentials Door de steeds verdergaande automatisering van de bedrijfsprocessen wordt de beveiliging en betrouwbaarheid van de IT systemen

Nadere informatie

Huis Sofia 22 november 2011

Huis Sofia 22 november 2011 Huis Sofia 22 november 2011 Overzicht presentatie Antwerpen in cijfers OCMW Antwerpen in cijfers Studenten in Antwerpen Strategische visie en doelstelling Visie en uitgangspunten Wie woont er? Wat betekent

Nadere informatie

Leergang Allround Leiderschap

Leergang Allround Leiderschap Leergang Allround Leiderschap Zonder ontwikkeling geen toekomst! Leergang Allround Leiderschap Tijden veranderen. Markten veranderen, organisaties en bedrijven veranderen en ook de kijk op leiderschap

Nadere informatie

De haperende groeimotor van het Nederlands kleinbedrijf

De haperende groeimotor van het Nederlands kleinbedrijf De haperende groeimotor van het Nederlands kleinbedrijf Januari 2016 Justin Jansen, Erasmus Universiteit Rotterdam Occo Roelofsen, McKinsey & Company Poll: Hoe gaat het met ondernemerschap in Nederland?

Nadere informatie