Klikken voor een volgende pagina. Om terug te gaan klikken + shift.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Klikken voor een volgende pagina. Om terug te gaan klikken + shift."

Transcriptie

1 Klikken voor een volgende pagina. Om terug te gaan klikken + shift.

2 HET GEZICHT VAN TBI TBI is een groep van ondernemingen die zich kenmerkt als een wendbare netwerkorganisatie. Alle TBI-ondernemingen het kan. Onze medewerkers zijn onze belangrijkste waarde, nu en in de toekomst. Zij onderhouden de duurzame beschikken over hoogwaardige, specialistische expertise op het gebied van Techniek, Bouw en Infra en opereren elk onder relaties met klanten en leveren de toegevoegde waarde. hun eigen naam. Door hun familieband werken ze optimaal met elkaar samen. We zijn groot als het moet en compact als Samen vormen zij het gezicht van TBI. Colof Dit is ee Rotterd met het het Duu Deze do Eindr TBI Hol Reda Carina Conc C&F Re Ontw C&F Re en Sand Teks Rob Bo Trea Sc Fotog C&F Re (p. 24, 2 Sander (p. 30, 3 15, 16, 11, 12, (p. 20, 2 Britt Str Sandro Mathijs Druk Media K TBI H Postbus Wilhelm T: 010 redactie twitter. Maa TBI Hol

3 Inhoud 2 Een jaar met twee gezichten Interview met bestuursvoorzitter Daan Sperling 8 Het jaar in vogelvlucht 10 Markthal Rotterdam Nieuw foodwalhalla 15 Samenwerking is de sleutel Metro Oostlijn 18 Alpenbrug in rivierenlandschap Brug A50 20 Behoud en nieuw Mariënbosch 24 Goedgevulde prijzenkast Croon Elektrotechniek 26 Samen sterker Voorbeeld: VU/O 2 30 Kantoor voor de toekomst Koopmans Bouwgroep 32 Investeringsinjectie voor zorgsector HEVO adviseert 35 Samen over grenzen kijken TBI acdmy 38 Podium voor vernieuwing TBI Innovatieprijs 39 Verpauperde panden worden droomhuizen en andere projecten 42 Sopra: stroom uit een container en andere concepten Colofon

4 2013 was lastig voor TBI. De verdere daling van het bouwvolume maakte ingrepen noodzakelijk. Tegelijk constateert bestuursvoorzitter Daan Sperling dat Bouw & Ontwikkeling en Infra naar omstandigheden goed presteerden. Dat leidde tot een positief operationeel resultaat. Daar staat een eenmalige voorziening voor reorganisatiekosten tegenover waardoor TBI onder de streep toch rode cijfers schrijft. TEKST Rudolf Kleijn FOTO S Christiaan Krop E Een jaar met twee gezichten, zo noemt Daan Sperling 2013 dan ook. Aan de ene kant een jaar vol dynamiek waarin de TBI-ondernemingen zich sterk ontwikkelden. Er zijn forse stappen gezet op het gebied van innovatie en duurzaamheid van producten en diensten. Een jaar ook met uitdagende projecten, zoals de bouw van de Coentunnel, de Sluiskiltunnel, de brug bij Ewijk, het O2-gebouw van de Vrije Universiteit, een nieuw Paleis van Justitie in Amsterdam én de prestigieuze opdracht voor nieuwbouw van het European Patent Office (EPO) in Rijswijk. Daar staat tegenover dat het bouwvolume in Nederland wederom fors daalde. Daan Sperling: Niettemin hebben onze bedrijven in de sectoren Bouw & Ontwikkeling en Infra uiteindelijk naar verwachting kunnen presteren. Techniek bleef helaas achter bij de verwachtingen. Ook de installatiesector heeft in 2013 de gevolgen van de crisis ondervonden. De daling in bouwvolume is naar mijn verwachting structureel. Om toekomstbestendig te zijn, moesten we wel fors ingrijpen. Het personeelsbestand is met 800 gedaald, van naar medewerkers. Deels door gedwongen ontslagen. Uiteraard is het pijnlijk afscheid te moeten nemen van zoveel mensen die soms vele jaren met veel inzet voor TBI hebben gewerkt. Voor de wat langere termijn ziet Daan Sperling wel lichtpuntjes. Het consumentenvertrouwen lijkt zich te herstellen. In de markt groeit de belangstelling voor koopwoningen. De rente is laag, de Een jaar met twee prijzen zijn gedaald, er is duidelijkheid over de hypotheekrenteaftrek. Kortom, het is een goed moment om in te stappen. Ook verwacht ik dat de corporaties weer gaan investeren, na de bouwstop begin vorig jaar door de verhuurdersheffing. En het is goed dat er een woonakkoord is, dat schept duidelijkheid. Beleggers tonen ook weer interesse, mits de locaties goed zijn. De tijd van grote woningbouwprojecten en veel volume komt echter niet terug. Op die ontwikkeling moeten we inhaken met specifieke producten, starterswoningen en betaalbare woningen die consumenten naar hun eigen wensen kunnen samenstellen, zoals we hebben ontwikkeld met LekkerEIGENhuis. De kantorenmarkt is een heel ander verhaal, die wordt voorlopig gekenmerkt door leegstand. Daar komt meer nadruk te liggen op transformatie en herbestemming. Sperling verwacht dat 2014 voor TBI een overgangsjaar zal zijn. Het herstel is broos en als het doorzet, duurt het even voor het effect heeft in de bouw. Wij zitten altijd laat in de economische cyclus. Dat betekent dat een crisis later toeslaat in de bouw, maar dat het ook langer duurt voor we eruit zijn. Vergeet niet dat er zomaar twee jaar kan zitten tussen het maken van een plan en het slaan van de eerste paal voor een project. Sperling merkt daarbij op dat de bouwmarkt zich ook na 2014 zal blijven kenmerken door overcapaciteit. Onderscheidend vermogen is dan ook essentieel! Daarbij is een hoofdrol gezichten weg gelegd voor innovatie van producten en diensten. We richten ons op de bovenkant van de markt. Marge is belangrijker dan volume. Innovatieprijs stimuleert medewerkers De bestuursvoorzitter doet zijn verhaal in de bijzondere ambiance van het Rijksmuseum. Een bewuste keus, 2013 was immers ook het jaar waarin het museum na een ingrijpende restauratie weer openging. TBI-onderneming J.P. van Eesteren heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de restauratie van het Rijks. Sperling wijst op vloeren, wanden, akoestische schermen en het glazen dak hoog boven de cafetaria. Dit is een project van groot maatschappelijk belang, waar we trots op zijn en ons graag aan verbinden. Zonder verleden geen toekomst. Maar het maatschappelijk belang is in de kern bij al onze projecten groot. De Coentunnel, de Sluiskiltunnel, de brug bij Ewijk zorgen voor doorstroming. Ewijk staat niet meer in de filetoptien. Betere infrastructuur zorgt ook voor meer veiligheid. Dat is van groot maatschappelijk belang. Soortgelijke bijdrages leveren de TBI-ondernemingen ook als het gaat om innovatie en duurzaamheid. Innovatie stuur je niet top-down, maar bottom-up, het begint op de werkvloer, zegt Daan Sperling stellig. Om dat te stimuleren hebben we een innovatieprijs in het leven geroepen, een prijs die bovendien 2 TBI JAARMAGAZINE

5 aansluit op ons duurzaamheidsbeleid. De inschrijving opende in het derde kwartaal van Al heel snel hadden we meer dan 35 inschrijvingen. Ik ben verrast door het aantal en de diepgang van de aangedragen ideeën. Een vakjury onder voorzitterschap van Maxime Verhagen, voorzitter van Bouwend Nederland, selecteerde drie nominaties. De genomineerden presenteerden hun idee aan de Top 250 van TBI, die vervolgens mocht stemmen. De winnaar mag een bedrag van euro besteden aan een maatschappelijk betrokken goed doel. De inzendingen omschrijft Sperling als heel divers. Dat loopt heel willekeurig van een zuinige aandrijving voor schepen tot hergebruik van sloopafval als bouwmateriaal en van duurzame bevoorrading van een bouwplaats tot het decentraal opwekken van energie. Duurzaamheid is businessgedreven De aansluiting van innovatie op duurzaamheid benadrukt Sperling niet voor niets. Voor allebei geldt dat ze businessgedreven zijn. Het zijn geen hobby s, maar essentiële elementen voor de ontwikkeling van TBI. Duurzaamheid begon met het beperken van de CO 2 -uitstoot van ons eigen wagenpark en het beperken van het energieverbruik van onze kantoren. Dat betekende ook besparingen. Nu praten we over het hele pakket van producten en diensten. Niet alleen over energiezuinige woningen, maar over woningen die zelf energie produceren, over duurzame materialen. Hier komen maatschappelijk belang en de wensen van de klant samen. De klant vraagt een optimale oplossing voor zijn vraag. Duurzaamheid is daarmee een verdienmodel, wie niet duurzaam denkt en doet, doet niet meer mee. Sperling noemt in dit verband het voorbeeld van het hoofdkantoor van het Amerikaanse bedrijf Avery Dennison in Oegstgeest. J.P. van Eesteren levert het project op in mei 2014 waarna de beoordeling kan plaatsvinden om het duurzaamheidscertificaat BREEAM Very Good te behalen. Het state-of-the-art gebouw is supercompact en klimatologisch slim georganiseerd en is geschikt voor Het Nieuwe Werken. Enkele duurzame kenmerken van het nieuwe gebouw zijn warmte- en koudeopslag, energieefficiënte verlichting met bewegingsdetectie, warmtereflecterende beglazing, een groen dak en een atrium. De vraag van de opdrachtgever is ook leidend bij de groeiende rol van integrale, multidisciplinaire samenwerking tussen de TBI-ondernemingen, een prioriteit die is vastgelegd in de Strategische Agenda Inmiddels werpt die strategie de eerste vruchten af. Daan Sperling: Vroeger liet een opdrachtgever een gebouw, weg of tunnel ontwerpen en zocht dan een aannemer om dat plan uit te voeren. Nu stelt de klant een programma van eisen op en besteedt alles uit in een integrale vraag, volgens het principe van Design and Construct. Dat loopt van ontwerp tot bouw en eventueel zelfs tot de uiteindelijke exploitatie. De klant wil vooraf inzicht in de gehele levensduur van het project. Het European Patent Office in Rijswijk is een goed voorbeeld. Daarvoor leveren we het hele pakket: ontwerp, engineering, bouw, installaties en een aantal jaren onderhoud. Voor de Coentunnel geldt hetzelfde, dat project omvat ook het onderhoud gedurende vijfentwintig jaar na de openstelling. Dat wordt vergoed op basis van de beschikbaarheid van de tunnel. Bij het ontwerp is er al rekening mee gehouden om dat optimaal aan te pakken. Integrale samenwerking en kennisontwikkeling Integrale samenwerking met en kennisontwikkeling en -uitwisseling tussen Bouw & Ontwikkeling en Infra en Techniek zijn essentieel om dit soort projecten succesvol aan te pakken, stelt Sperling. Het belang van de kennis en inzet van hulpmiddelen als BIM (Bouw Informatie Model), System Engineering en samenwerkingsconstructies zoals PPS (Publiek Private Samenwerking) groeit. Sperling: Bij die uitwisseling speelt ook ons eigen kennis- Het maatschappelijk belang van al onze projecten is groot instituut, TBI acdmy, met deelnemers uit alle bedrijven, een belangrijke rol. Het afgelopen jaar zijn samenwerkingen aan - gegaan met De Baak als het gaat om leiderschapsontwikkeling en de Erasmus Universiteit voor innovatie en strategie. Bestuursvoorzitter Daan Sperling doet zijn verhaal in de bijzondere ambiance van het Rijksmuseum. TBI-onderneming J.P. van Eesteren heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de ingrijpende restauratie van het museum dat in 2013 weer openging. Techniek Bouw Infra Techniek Bouw Infra Techniek Bouw Infra Techniek Bouw Infra % Vrouw ,6 2,1 14,6 1, % Man Bedrijfsopbrengsten (in miljoenen euro s) Bedrijfsresultaat uit normale activiteiten (in miljoenen euro s) Ontvangen opdrachten (in miljoenen euro s) Gemiddeld aantal medewerkers Orderportefeuille (in miljoenen euro s) Medewerkers (% verdeling naar man/vrouw in 2013) 4 TBI JAARMAGAZINE

6 Tegelijk blijven de decentrale concernstructuur en het zelfstandig ondernemerschap van de individuele bedrijven kenmerkend voor TBI. Wel is het afgelopen jaar een slag gemaakt om de herkenbaarheid van TBI in de markt te vergroten. Dat moet ook intern leiden tot meer saamhorigheid en gezamenlijke trots bij de medewerkers van alle bedrijven. Daan Sperling: We hebben sterke merknamen, maar we willen ook als groep bekender worden, zowel richting de markt als op de arbeidsmarkt. We zoeken een optimale balans tussen enerzijds de kracht van onze zelfstandige bedrijven en anderzijds de schaalvoordelen van het gehele concern. Dat komt nu ook terug in de huisstijl. Aan de namen van de ondernemingen is die van TBI toegevoegd. De bedrijfsnaam als voornaam, TBI als achternaam: Hazenberg TBI, Croon TBI, Wolter & Dros TBI, J.P. van Eesteren TBI. Daarmee dragen we uit dat we een netwerk zijn van sterke ondernemingen die nauw samenwerken. Voor specifieke diensten ontwikkelen we steeds meer gezamenlijke producten en diensten. Voorbeelden zijn Aquanize, een compleet pakket van producten en diensten voor afvalwaterbehandeling en drinkwater en Ozive, dat zich richt op een integrale aanpak van herbestemmingsvraagstukken van monumentaal vastgoed. De samenwerkingen bloeien op, we worden duurzamer en sterker. Het bruist binnen TBI. Duurzaamheid is een verdienmodel, wie niet duurzaam denkt en doet, doet niet meer mee Techniek Bouw Infra Groep Techniek Bouw Infra Groep Techniek Bouw Infra Groep % Vrouw , , % Man Ziekteverzuim (% ziekteverzuim van totaal gewerkte dagen) Personeelsverloop (% uitstroom van totaal aantal medewerkers) Afval (x kg) 6 TBI JAARMAGAZINE

7 Fri-Jado helpt supermarkten energie besparen Restwarmte van koelingen gaat zo de zaak weer in, als het aan de experts van Fri-Jado ligt. Tot nu toe heeft de TBI-onderneming ruim honderd supermarkten geholpen de restwarmte van de koelinstallatie te gebruiken voor de verwarming. Daarmee wordt een gasaansluiting overbodig. Naast maatschappelijke relevantie en strenge milieuwetgeving is ook de kostenbesparing een belangrijk aspect in de zeer concurrerende supermarktbranche. De aandacht voor de diensten van Fri-Jado groeit gestaag, in de pers en bij klanten. Vastgoedvrouw van het Jaar komt van ERA Contour Bianca Seekles, directeur Identiteit & Vernieuwing bij ERA Contour, is eind 2013 uitgeroepen tot DWIRE Vastgoedvrouw van het Jaar. De jury koos Bianca Seekles onder meer als winnaar op basis van haar leiderschap, visie en organisatietalent. De jury roemde Seekles vanwege het feit dat zij aan de wieg stond van het succesvolle en vernieuwende concept van ERA Contour: de consument als coproducent. DWIRE is een netwerk voor vrouwen werkzaam in de (commerciële) vastgoedsector. TBI sluit zich aan bij Bewuste Bouwers In 2013 heeft TBI zich aangesloten bij het initiatief Bewuste Bouwers. De concerndeel name aan Bewuste Bouwers is voor TBI een van de manieren om structureel nog duurzamer te werken. De gedragscode is daarbij de nieuwe standaard van werken. Die gedragscode voor bouwplaatsen is gericht op professionalisering van het omgevingsmanagement en op de bouwplaats als goede buur. Toetsing vindt plaats door audits en onaangekondigde bezoeken (mystery visits). Maar ook de omgeving kan meldingen over en aan de bouwplaats doorgeven via Beste Leerlingbouwplaats 2013 Het Rode Dorp in Den Haag, ontwikkeld door TBI-onderneming ERA Contour, is in november door Fundeon uitgeroepen tot Beste Leerlingbouwplaats Opdrachtgever Staedion was genomineerd met dit project. Fundeon reikt jaarlijks de Onderwijsprijzen Bouw & Infra uit. Dankzij erkende leerbedrijven en leermeesters blijft de kwaliteit van de scholing in de sector gewaarborgd. Het Rode Dorp wordt geroemd om de inzet en de samenwerking van alle partijen. Een samenwerking waar ERA Contour trots op is. HVL en Croon bundelen krachten De systemen in de elektrotechniek worden steeds intelligenter. Reden genoeg voor Croon en HVL om onder de naam Croon vanaf 1 januari 2014 de krachten te bundelen om zo ook in de toekomst stevig te staan wat betreft technologische ontwikkelingen. Samen vormen zij het grootste bedrijf van Nederland dat in elektrotechniek is gespecialiseerd. Lennart Koek, directeur Croon: De krachtenbundeling stelt ons in staat om de kennis, kunde en expertise uit beide ondernemingen beter te benutten en landelijk efficiënt in te zetten. We hechten waarde aan persoonlijk contact en korte lijnen met onze klanten. Met circa medewerkers en ruim vijftien regionale vestigingen is er altijd een vestiging dichtbij. Nieuw hoofdkantoor European Patent Office door TBI In september 2013 ondertekenden het European Patent Office (EPO) en de TBI-ondernemingen J.P. van Eesteren, Croon Elektrotechniek, HEVO en Wolter & Dros het contract voor de realisatie van het nieuwe EPO-hoofdkantoor in Rijswijk. De ondertekening vormde het startsein voor één van de grootste bouwprojecten in Nederland. Vanaf 2017/2018 werken mensen in dit bijzondere pand van m², dat duurzaamheid combineert met internationale allure. Trainees TBI acdmy finalist landelijke Traineebattle Op 7 juni 2013 streden de trainees van 23 bedrijven om de titel Beste Traineeteam De case waaraan gewerkt moest worden werd gepresenteerd door Marja van Bijsterveldt, directeur van het Ronald McDonald Kinderfonds. De opdracht was het bedenken van een creatieve en innovatieve manier om nieuwe donateurs te vinden voor dit goede doel. De trainees van TBI acdmy hebben op een geweldig energieke manier toegewerkt naar hun pitch en daarmee de finale behaald. Helaas moesten zij de winst laten gaan naar de trainees van Shell. Wel wordt er in samenwerking met het Kinderfonds een haalbaarheidsonderzoek naar hun innovatieve idee uitgevoerd. Vitens borgt kwaliteit drinkwater met TBI Afgelopen zomer heeft Vitens N.V. een overeenkomst ondertekend met de TBI- ondernemingen Croon Elektrotechniek, HVL en Eekels Technology voor de upgrading van de procesautomatisering en de elektrotechniek van drinkwaterinstallaties. Het contract loopt drie jaar met een mogelijke verlenging van twee keer twee jaar. Bij Vitens werken meer dan mensen gezamenlijk aan de kwaliteit van het drinkwater voor 5,4 miljoen Nederlanders. Eerste cradle-to-cradle-school van Nederland Samenwerking TBI en PMF Infrastructure Fund TBI Holdings B.V. en PMF Infrastructure Fund, een privaat fonds voor institutionele investeerders, gaan exclusief samenwerken in een aantal publiek-private projecten op het gebied van utiliteit en infrastructuur. Het fonds en TBI brengen beide expertise en kapitaal in. De activiteiten worden uitgevoerd in TBI PPP, een speciaal voor deze samenwerking opgerichte vennootschap. De samenwerking biedt TBI de mogelijkheid zijn positie op het gebied van integrale projecten op de Nederlandse markt verder uit te bouwen en voor het Belgische PMF betekent het een eerste stap op de Nederlandse markt. Afgelopen oktober opende Lyceum Schravenlant in Schiedam zijn nieuwe schoolgebouw de eerste Nederlandse school volgens cradle-to-cradle-principes. Het gebouw is CO 2 -neutraal: de wc s worden doorgetrokken met hemelwater, een enorme wand met rendiermos zuivert de lucht en er wordt gebruikgemaakt van zonne-energie. Het is een voorbeeldproject voor duurzame innovatie in scholen, woonwijken en openbare ruimten. HEVO begeleidde de gemeente en het lyceum bij de realisatie van de nieuwbouw met hoge ambities op het gebied van duurzaamheid. Willem Adriaansen van HEVO: Door gezamenlijk een creatief proces te doorlopen hebben we de optimale duurzame oplossing gevonden. 8 TBI JAARMAGAZINE

8 Markthal Rotterdam nieuw foodwalhalla Oud fenomeen in een nieuwe jas 10 TBI JAARMAGAZINE

9 In heel Europa kun je ze vinden, van het Spaanse platteland tot in Stockholm: markthallen. Alleen in Nederland hadden we er nog geen. Rotterdam brengt daar verandering in met de Markthal, op een van de oudste plekjes van de stad aan de Blaak. En Rotterdam zou Rotterdam niet zijn als dat niet iets heel bijzonders zou worden. Een boog van ruim 40 meter hoog met daarin 228 appartementen overspant een markt ter grootte van een voetbalveld. TEKST Rudolf Kleijn BEELD Provast De Markthal nadert inmiddels zijn voltooiing. Er wordt nog druk gebouwd door TBI-onderneming J.P. van Eesteren, maar het is al goed te zien hoe beeldbepalend het gebouw naast de bestaande buitenmarkt wordt. Het hoogste punt werd bereikt in september 2013, komend najaar wordt de Markthal opgeleverd. Deze hoek van Rotterdam was al bijzonder met de kubuswoningen van Piet Blom. De Markthal van architectenbureau MVRDV biedt straks nog meer visueel spektakel en is bovendien bedoeld als een nieuwe impuls voor het omliggende Laurenskwartier. De eerste ideeën voor de Markthal waren er al meer dan tien jaar geleden, vertelt Hans de Jong, partner bij projectontwikkelaar Provast. Het verhaal gaat dat het gemeentebestuur bij een bezoek aan Barcelona zo onder de indruk was van de markthal daar dat het ter plekke bedacht dat Rotterdam ook zoiets moest krijgen. Het Rotterdamse bestuur voegde de daad bij het woord en schreef in 2004 een prijsvraag uit voor het ontwerp van de Markthal. Hans de Jong: Die hebben wij gewonnen met het ontwerp van Winy Maas van MVRDV. Vanaf het begin is deze vorm het uitgangspunt geweest. Alle functies onder één dak. Wonen, markt, winkels en onder de grond een supermarkt, parkeergarage en expeditiecentrum voor de markt. Dat is niet eerder vertoond. Twee projecten: boven en onder de grond Vanuit het informatiecentrum Markthal Experience pal naast de bouwplaats overziet hij het resultaat niet zonder trots. De bouwtijd was met vijf jaar extreem lang. Maar het gaat eigenlijk om twee projecten. Onder de grond zit nog een gebouw, vijftien meter diep, grotendeels onder grondwaterniveau. Een deel van het funderingswerk is onder water uit - gevoerd, door duikers. Om het geheel te dragen zijn heipalen geslagen. De bouw van het eerste deel is uitgevoerd door een consortium van TBI-onderneming Mobilis en Martens en Van Oord. De hal zelf wordt gebouwd door J.P. van Eesteren. Wij begonnen in 2012, vertelt Michel Hoogendoorn, project directeur bij J.P. van Eesteren. We sloten direct aan op de onderbouw. Zodra een stuk vloer af was, sprongen wij erop. Mede daardoor slagen we er hoogstwaarschijnlijk in de bouw volgens schema af te ronden. Ook de hal zelf is innovatief. Michel De betonnen boogconstructie met daarin appartementen is op deze schaal nooit eerder gedaan In de boog komen 228 unieke huur- en koopappartementen. Rondom de levendige marktvloer en op de eerste verdieping is ruimte voor bijzondere restaurantjes. Samen met speciaalzaken op het gebied van eten en drinken wordt het een verrassende combinatie van architectuur, food, shoppen, uit eten, werken en leven. 12 TBI JAARMAGAZINE

10 < Hans de Jong (links), partner bij projectontwikkelaar Provast en Michel Hoogendoorn, Projectdirecteur J.P. van Eesteren We hebben dwars tegen de crisis in gebouwd Hoogendoorn: De betonnen boogconstructie met daarin appartementen is op deze schaal nooit eerder gedaan. Vanaf de tweede verdieping zijn de lagen opgebouwd met koude-tunnel-gietbouw. Om de hogere gedeelten te bouwen, hebben we een verrijdbare draagconstructie gebruikt, die speciaal voor dit project is ontwikkeld. Die is zo zwaar dat we extra wapening hebben moeten opnemen in de kelderconstructie. Bij de bouw is veel aandacht besteed aan duurzaamheid met kwalitatief hoogstaande materialen en uitstekende isolatie. Flexibele glazen kopgevels zorgen ervoor dat de hal geen tochtgat wordt en regen buiten blijft. Ook krijgt het gebouw een systeem dat voor verwarming en koeling gebruikmaakt van warmtekoudeopslag in de bodem. De Markthal heeft mede daardoor de beoordeling Very Good behaald van het BREEAMcertificaat (internationaal label voor duurzaamheid, energieverbruik en belasting van de omgeving). Aanvulling op markt Markthallen zijn een oud fenomeen. Eind negentiende, begin twintigste eeuw verrezen ze in heel Europa. Nederland bleef wat dat betreft gek genoeg een witte vlek op de kaart. Hans de Jong: Kenmerkend voor de Markthal is dat er uitsluitend verse waar zal worden verkocht. Het karakter van de winkels en horeca rond de markt sluit daar op aan. We spelen in op een groeiende vraag naar vers en lekker eten. Hij ziet de Markthal als een aanvulling en een stimulans voor de traditionele buitenmarkt. Dat de Markthal überhaupt tot stand is gekomen, is volgens Hans de Jong een klein wonder. We hebben dwars tegen de crisis in gebouwd. Heel veel projecten zijn sindsdien onderuitgegaan. Nu de voltooiing nadert, zien we dat er veel belangstelling is voor de plaatsen op de markt en voor de woningen. Opvallend genoeg zijn de duurste appartementen, penthouses boven op de boog, als eerste verkocht. Vanuit die woningen kijk je door beloopbaar glas bijna veertig meter omlaag op de markt. Als de bezoekers aan de markt omhoogkijken, hebben ze ook een bijzonder uitzicht. Kunstenaar Arno Coenen heeft een beschildering ontworpen met onder andere groente, fruit, de zon en gebouwen uit de omgeving. Wie omhoogkijkt, krijgt het gevoel op zijn rug te liggen in een weiland van lekkernijen. Het kunstwerk is maar liefst vierkante meter groot, verdeeld over panelen. Hans de Jong: Het wordt een van de grootste kunstwerken ter wereld. We gaan het aanmelden bij het Guinness Book of Records. < TEKST Rudolf Kleijn FOTO S Christiaan Krop RENOVATIE METROTUNNEL OOSTLIJN De tunnelrenovatie van de Oostlijn van de Amsterdamse Metro nadert zijn voltooiing. De oudste metrolijn van de stad voldoet dan aan hoge eisen van brandveiligheid. Een enorme klus die heel anders uitpakte dan verwacht. Maarten Janknegt, projectdirecteur van de aannemerscombinatie CSWE (TBI-ondernemingen Croon Elektrotechniek, Wolter & Dros en J.P. van Eesteren en technologiebedrijf Spie) en Alex Miggelenbrink, projectmanager bij de Dienst Metro, vertellen. 14 TBI JAARMAGAZINE

11 De metrotunnel van het Centraal Station naar Station Amstel is in de jaren zeventig gebouwd. Om te voldoen aan de geldende veiligheidseisen was een ingrijpende renovatie noodzakelijk. Maarten Janknegt somt een aantal van de noodzakelijke ingrepen op: Er moeten nieuwe systemen komen voor brandbeheersing, -detectie en -melding, (nood)- verlichting en communicatie. Daarbij moet je denken aan nieuwe ventilatie en rookafvoer en betere vluchtwegen om passagiers zo snel mogelijk naar buiten te Alex Miggelenbrink Projectmanager Dienst Metro brengen. Het uitgangspunt is dat alle ruimtes na het uitbreken van brand nog minimaal een uur volledig functiebehoud hebben. Om dat allemaal mogelijk te maken, moeten we onder andere 150 kilometer kabel, 46 grote ventilatoren, 117 rookschermen en verlichtingsarmaturen aanleggen en 27 nieuwe regelkasten bouwen. Aangezien de metro daarbij zo veel mogelijk in bedrijf blijft, moet een groot deel van het werk s avonds en s nachts gebeuren. Daarnaast was voor- Maarten Janknegt Projectdirecteur aannemerscombinatie CSWE zien dat de metro zeven weken buiten dienst zou worden gesteld, met de inzet van bussen als vervangend vervoer. Kortom, een ingewikkelde logistieke operatie, waarbij veel gemeentelijke diensten betrokken moesten worden. Weerbarstig De opzet was om alle werkzaamheden in 2010 te voltooien. Maar al snel bleek de werkelijkheid weerbarstiger dan de planning. Het was een keten van zaken die elkaar versterkten, zegt Alex Miggelen- PROJECT OOSTLIJN brink van de Dienst Metro daarover. Er is destijds onderschat wat komt kijken bij de renovatie van een 35 jaar oude tunnel, die niet is gebouwd om de modernste voorzieningen te herbergen. Er moest in kleine en moeilijk bereikbare ruimtes worden gewerkt. Daar kwam bovendien de vondst van asbest bij. Zo ontstonden vertragingen en liepen de kosten op. Uiteindelijk kwamen de partijen tegenover elkaar te staan en raakte het te bereiken doel, de renovatie van de metrotunnel, uit zicht. De Oostlijn is de oudste metrolijn van Amsterdam. De aanleg begon in 1970 en de eerste gedeelten zijn in 1977 in gebruik genomen. Dagelijks vervoert de Oostlijn passagiers. In 2010 is begonnen met de renovatie van de intensief gebruikte metrolijn. Die omvat de verbetering van roltrappen en railsystemen, de verbetering van brandveiligheid en vluchtwegen en de renovatie van zestien stations die in 2015 plaatsheeft. De gehele renovatie kost naar schatting 337 miljoen euro. Het project omvat onder andere de aanleg van detectiesystemen, communicatiemiddelen (nood)verlichting, signaleringsverlichting naar de nooduitgangen en een rookafvoer-/ventilatiesysteem. Ook zijn extra nooduitgangen aangelegd. Alle ruimtes in de metro moeten na het uitbreken van een brand minimaal een uur volledig functie behoud hebben en passagiers moeten zeer snel de tunnel kunnen verlaten. Binnen de aannemerscombinatie CSWE nam Wolter & Dros de werktuigbouwkundige installaties voor zijn rekening, J.P. van Eesteren de bouw kundige aanpassingen en Croon de brandmeld-, omroep- en besturingsinstallaties en samen met Spie de energievoorziening. Inmiddels was het 2012 en voor beide partijen was duidelijk dat er iets moest gebeuren om de renovatie alsnog tot een goed einde te brengen. Bij de aannemerscombinatie werd Maarten Janknegt, afkomstig van TBI-onderneming Mobilis, gevraagd om de leiding op zich te nemen. Nieuwe projectaanpak Maarten Janknegt: We hebben de bal opgepakt door volledig te focussen op de projectdoelstelling. Het eerste wat ik heb gedaan om dat te bereiken is de organisatie aanpassen. We hebben onze krachten en belangen volledig gebundeld. Tegelijk hebben we de project organisatie op één plek ondergebracht, met alle medewerkers in dezelfde ruimte. Als er dan een vraag opkomt, hoef je maar links of rechts te kijken om een collega aan te spreken. Alex Miggelenbrink: Aan de kant van de gemeente is ook ingegrepen. De renovatie is weggehaald bij de dienst IVV (Infrastructuur Verkeer en Vervoer) en rechtstreeks ondergebracht bij de Dienst Metro waar veel Noord/Zuidlijnervaring aanwezig was. We zijn zo, medio 2012, samen met een schone lei begonnen met als doel de renovatie af te ronden vóór mei Dit laatste is ook meteen het risico van het project. Lukt het niet om deze mijlpaal te halen, dan zal het niet als succesvol worden gezien. De ervaring leert dat in de eindfase van dit soort projecten nog grote risico s zitten. Hierdoor blijft tussen Dienst Metro en CSWE nauwe samenwerking noodzakelijk wat betreft het bereiken van de projectdoelstellingen. Afgelopen zomer is de metro voor de laatste keer zeven weken buiten dienst geweest. Maarten Janknegt: We hebben 24/7 gewerkt, met tweehonderd man in de tunnel en we hebben alles gehaald wat we wilden doen. We zijn er zo in geslaagd de buitendienststelling tot een succes te maken. Terugblikkend stelt Maarten Janknegt dat integrale samenwerking met de opdrachtgever en tussen de partners de sleutel tot succes is bij dit soort complexe projecten. Door met elkaar samen te werken, aan één gemeenschappelijk belang en alle knowhow optimaal in te zetten. In eerste instantie was die kennis wel beschikbaar, maar verspreid over de partijen. Als groep beschikken we over heel veel kennis en kunde. Door integraal samen te werken kunnen we die gezamenlijk aanbieden. Dat zal steeds belangrijker worden. 16 TBI JAARMAGAZINE

12 D Jarenlang was het wegvak Ewijk- Valburg in de A50 bekend als fileknelpunt nummer 1. Een extra brug over de Waal en verdubbeling van het aantal rijstroken was de oplossing. Die extra brug is inmiddels in gebruik en het verkeer stroomt weer door. e nieuwe brug ziet eruit als een tweelingzusje van de oude. Het is ook een tuibrug, maar daar houdt de overeenkomst op. Terwijl het oude brugdek van staal is gemaakt en twee pylonen heeft, is de nieuwe een betonnen constructie met vier pylonen, die veel minder onderhoud vergt. Om de brug in beton te kunnen bouwen, is gebruikgemaakt van een bijzondere schuiftechniek. Het is één van de aspecten die dit project speciaal maakt. Bouwcombinatie Waalkoppel bestaande uit TBIonderneming Mobilis, het Duitse Dywidag en wegenbouwer Van Gelder realiseerde de beste oplossing tegen de laagste prijs en met de minste verkeerhinder, stelt projectmanager Marjolein de Gorter-Manhoudt van Rijkswaterstaat. De aanpak van het knelpunt Ewijk-Valburg heeft een lange geschiedenis, vertelt De Gorter-Manhoudt. Na ruim tien jaar voorbereiding begon in 2009 de aanbesteding. Dat was een intensief traject, waarbij niet alleen de kostprijs bepalend was. Ook de planningsduur en het beperken van verkeershinder tijdens de bouw speelden een belangrijke rol. Onze doelstellingen waren ambitieus. De nieuwe brug moest ingepast worden in het open rivierlandschap en we wilden lage onderhoudskosten. Schuiven met de brug Waalkoppel haakte daarop in met een plan voor een betonnen brug, aldus Erik van Weesep, projectdirecteur bij Mobilis. Daarbij hebben we gekozen voor een bouwmethode waarbij we onder alle omstandigheden, ook bij hoogwater en koude, zonder vertraging konden doorwerken. De brugdelen werden aan beide oevers naast de bestaande brug vervaardigd. Elke twee weken werd aan beide kanten een stuk van dertig meter gerealiseerd. De hele brug schoof dan weer een stuk vooruit. Zo groeide de brug tot de grote overspanning over de rivier. Vanaf dat punt is de brug in stukjes van vijf meter verder gebouwd, waarbij gebruik is gemaakt van hulptuien. De schuif methode is een techniek die Dywidag veel toepast in de Alpen. In Nederland is op deze manier één keer eerder een brug gebouwd. Door veel s nachts te werken en handig te plannen kon Waalkoppel de verkeershinder op de A50 beperken. Van Weesep: Zo bleef de hinder beperkt tot drie maanden, terwijl Rijkswaterstaat was uitgegaan van 21 maanden. De scheepvaart ging gewoon ongehinderd door tijdens de bouw. Veiligheid Veiligheid was een aspect dat van begin tot einde als een rode draad door het project liep. Dat begon al voor aanvang met workshops voor het management, vertelt De Gorter-Manhoudt. De opzet was medewerkers te stimuleren zelf bij te dragen aan veilig werken. Bovendien introduceerden we een systeem van bonussen om initiatieven te belonen. Ook onderstreepten de vele gezamenlijke safety walks het belang dat Rijkswaterstaat en Waalkoppel hechten aan veilig werken. Er was ook veel aandacht voor de veiligheid van de omgeving. We hadden een vast publiek bij het inschuiven van brugdelen. Gezien het wegverkeer, kruisend bouwverkeer en het geïnteresseerde publiek dreigde een onveilige situatie op de Waaldijk. We hebben toen naast de weg een plek voor publiek gemaakt met bankjes en informatieborden. Terugblikkend stellen Van Weesep en De Gorter-Manhoudt dat de sleutel tot het succes van het hele project vooral schuilt in de uitstekende samenwerking tussen beide partijen. We hadden voortdurend oog voor elkaars belang. Als er iets was, bespraken we het, altijd met als uitgangspunt: het beste voor het project. Einde aan files Minister Schultz van Haegen gaf op 31 januari 2011 het startsein voor het project. De brug is 21 mei 2013 officieel opengesteld voor verkeer. Tegelijkertijd ging de oude brug dicht voor groot onderhoud. Marjolein de Gorter-Manhoudt constateert tevreden dat vanaf dat moment het dagelijkse fileleed voorbij was. Op de nieuwe brug zijn tijdelijk twee keer drie rijstroken beschikbaar, tegen de twee keer twee van de oude brug. Dat scheelt al veel. In 2015 gaat de oude brug weer open en beschikt het verkeer in beide richtingen over vier rijstroken, waarmee ook de verwachte verkeersgroei van de komende jaren kan worden gefaciliteerd. Dan is het project voltooid. ALPENBRUG IN RIVIERENLANDSCHAP TEKST Rudolf Kleijn FOTO S Mobilis, Wikipedia HISTORISCHE NAAM De Waalbruggen in de A50 dragen de naam van de Romeinse consul, schrijver en historicus Tacitus. Die naam is gekozen na een prijsvraag onder omwonenden. Tacitus schreef als eerste over het regelmatig onderlopende rivierlandschap in Batavierenland, dit gebied. De nieuwe brug is meter lang en 33 meter breed. De grootste vrije overspanning meet 270 meter. 4 rijstroken en 1 strook voor langzaam verkeer. In de brug zit: m 3 beton, ruim ton wapeningsstaal en m stalen draden in de tuien. Het tracé A50 Ewijk-Valburg, ook de brug, is voorzien van file- en gladheids sensors en 40 camera s. Het wegvak telt 900 lichtmasten, 200 km kabels en leidingen, 25 km glasvezelkabel en 4 km geluidsschermen en -wallen. 18 TBI JAARMAGAZINE

13 Aan de rand van Nijmegen, waar eens de zusters van de Sociëteit van Jezus Maria en Jozef woonden en lesgaven aan gegoede meisjes van katholieken huize, wordt driftig gebouwd. Voormalig klooster en pensionaat Mariënbosch gaat in 2015 onderdak bieden aan 347 Nijmeegse studenten. ehoud De Stichting Studentenhuisvesting Nijmegen en de TBI-ondernemingen Nico de Bont en Hazenberg hebben de handen ineengeslagen om een nieuwe bestemming te geven aan een jarenlang verwaarloosd monument. ENNIEUW dde eigenaar het gebouw aan de universiteit aan. Zo is het contact TEKST Rudolf Kleijn FOTO S Regionaal Archief Nijmegen, Mathijs Wessing HHet gebouw met zijn opvallende toren kijkt vanaf de Groesbeekseweg uit op de campus van de Radboud Universiteit. De studenten rollen straks zo naar beneden naar de collegezalen, grapt Kees Stunnenberg, hoofd vastgoed en beheer bij de Stichting Studentenhuisvesting Nijmegen (SSHN). Klooster Mariënbosch heeft lang leeggestaan. Na het vertrek van de zusters en nadat er een aantal jaren Poolse werknemers waren gehuisvest. Later waren er plannen om er luxeappartementen te bouwen. Toen de markt daarvoor steeds moeilijker werd, bood met ons gelegd, zegt Kees Stunnenberg. Mariënbosch was op dat moment eigendom van projectontwikkelaar Synchroon, ook onderdeel van TBI, maar die wilde deze ontwikkeling niet zelf ter hand nemen. Zo kwamen Nico de Bont en Hazenberg uit Vught in beeld. Bedrijven die veel ervaring hebben met restauraties, herbestemming en nieuwbouw. Wij zijn gaan rekenen, en hebben een eerste opzet gemaakt, vertelt directeur John van der Doelen van Hazenberg. Er zouden 350 wooneenheden moeten komen, maar het was al snel duidelijk dat dit niet haalbaar was binnen het klooster. Het kon wel als er achter het klooster een nieuwe vleugel zou komen. Zo is het plan ontstaan voor 135 wooneenheden in het klooster en 212 in een nieuwbouw. Het ontwerp voor de studentenwoningen is van architect Egbert Hoogenberk, die eerder ook de tekeningen maakte voor het plan voor de luxeappartementen. 20 TBI JAARMAGAZINE

14 We hebben tot 2015 een bouwopgaaf om wooneenheden voor studenten te realiseren en zijn voortdurend op zoek naar geschikte locaties, zegt Kees Stunnenberg. Het hele project was begroot op dertig miljoen euro. Om het te realiseren was het voor ons noodzakelijk een partner te zoeken. Ook hebben we subsidie aangevraagd bij de provincie. Die zegde vier miljoen euro toe uit een pot voor vliegendestartprojecten, voor behoud van cultureel erfgoed, stimulering van werkgelegenheid en duurzame energie. Woningcorporatie Mooiland, waarmee we vaker samenwerken, was bereid er met ons in te stappen. Zij is straks voor vijftig procent mede-eigenaar van het complex. Voorwaarde voor die samenwerking was wel dat de studentenwoningen als zelfstandige eenheden verhuurd kunnen worden. De totale bouwopgaaf die onze stichting nu realiseert, bestaat voor de helft uit zelfstandige wooneenheden. Ongeveer dertig procent van al onze wooneenheden is nu zelfstandig. Dergelijke eenheden komen in aanmerking voor huurtoeslag. SSHN verwacht een maandhuur van 345 euro te rekenen voor de studentenwoningen met een oppervlakte van 18 tot 26 vierkante meter. Het hoekige klooster staat als een burcht op een heuvel, omgeven door bomen. Het markante gebouw is een rijksmonument. Het dateert uit 1923 en is een ontwerp van architect Charles Estourgie die aan het begin van de twintigste eeuw nogal wat sporen heeft nagelaten in katholiek Nijmegen. Hij ontwierp onder andere ook het Canisius College en het kasteeltje Heyendaal. Kenmerkend voor Mariënbosch zijn de toren en de vier vleugels, die Voldoende betaalbare ijksmonument studentenhuisvesting een binnenplaats omsluiten. De kapel op de binnenplaats met in de muren een historische kruisgang dateert uit 1929 en geniet ook bescherming als monument. Voor de kapel zoeken we nog een passende bestemming, zegt Kees Stunnenberg. Op het moment dat we een kijkje nemen ligt het gebouw er nog verwaarloosd bij. Binnen wordt hard gewerkt. John van der Doelen weet zeker dat er straks prima gewoond kan worden. De mensen van Nico de Bont zijn gespecialiseerd in dit soort restauratiewerk en herbestemmingen. Zij hebben voor moeilijkere opgaven gestaan. Bij de verbouwing blijft de structuur van het klooster intact. De wooneenheden worden ingepast in het bestaande stramien. Er zal bijna geen enkele wooneenheid hetzelfde zijn, zegt John van der Doelen. Op iedere verdieping blijft de carrévormige kloostergang, met trappenhuizen op de hoeken, gehandhaafd. Op die gangen komen straks de voordeuren van de wooneenheden uit. Achter het klooster verrijst de nieuwbouw. Die telt straks vijf woonlagen. Het klooster vier, maar die zijn veel hoger. Tussen nieuw- en oudbouw komt een glazen trappenhuis als transparante overgang. Duurzaam Bij de verbouwing van het klooster en de nieuwbouw is veel aandacht besteed aan duurzaamheid. Door de vroegere kloostergang buiten de isolerende schil te houden, zal het monumentale gebouw straks relatief gunstig te verwarmen zijn. De nieuwbouw én oudbouw voldoen zo aan alle eisen die op dit punt gelden voor een modern gebouw. Het opvallendste element echter wordt de eigen warmtecentrale. Van der Doelen: Er komt een met houtpellets (geperste korrels afvalhout) gestookte ketel die voor warm water en verwarming van de gebouwen gaat zorgen. Door de keus voor een houtgestookte ketel wordt het complex CO 2 -neutraal. Bij het stoken van hout komt alleen de CO 2 vrij die in het hout is opgeslagen tijdens de groei ervan. Het leidt er bovendien toe dat de energieprestatie van het hele complex, uitgedrukt in EPC-waarde, uitkomt op 0,3. Ver onder de geldende norm van 0,6 voor nieuwbouwwoningen, aldus John van der Doelen. Voor de SSHN en de studenten is er nog een voordeel, zegt Kees Stunnenberg: De stookkosten van een pelletketel liggen aanzienlijk lager dan van een traditionele ketel. Terugblikkend op de hele bouw vertellen John van der Doelen en Kees Stunnenberg dat juist de toepassing van die schone ketel aanvankelijk nog op bezwaren stuitte van omwonenden die overlast vreesden van de houtstook. Dat heb je als een dergelijk systeem nog onbekend is. Voor de realisatie waren nog veel meer hindernissen te nemen. Mariënbosch ligt te midden van kwetsbare natuur (onderdeel van de ecologische hoofdstructuur) en ook daar waren zorgen over. En dan was er ook nog de crisis rond de nieuwe verhuurdersheffing eind 2012, waardoor de ontwikkeling op het laatste moment stil dreigde te komen liggen. Al met al vergde de voorbereiding veel meer tijd dan verwacht. Dat we het project tot een succes hebben kunnen brengen en daarmee een verwaarloosd monument weer een nuttige bestemming kunnen geven, is vooral te danken aan onze hechte samenwerking en het grote wederzijdse vertrouwen. We hebben het samen gerealiseerd. Dan zie je dat het uiteindelijk altijd gaat om de mensen die het doen en niet om de stenen. 22 TBI JAARMAGAZINE

15 Sinds jaren staan ze hoog op de lijst van vijftig beste werk gevers in Nederland. Ze ontvingen een Magneet voor de campagne Wij leven elektrotechniek waarmee zij zich langdurig profileren op de arbeidsmarkt. En last but not least kreeg TBI-onderneming Croon Elektrotechniek de Femme Tech Award voor de manier waarop het bedrijf vrouwen interesseert voor een baan in de techniek. TEKST Rudolf Kleijn FOTO S Croon Elektrotechniek d e steeds beter gevulde prijzenkast is de oogst van lang en zorgvuldig bouwen aan het merk Croon, vertelt Frank Schoof, verantwoordelijk voor Human Resource Management nt (HRM). Dat heeft een tweeledig doel. Extern om goede mensen aan te trekken en en intern om de eigenwaarde te versterken. Wat wij doen is maatschappelijk bepalend. Zonder elektrotechniek ek functioneert de samenleving niet. De waardering daarvoor mag best groter zijn. De arbeidsmarkt in de techniek heeft een en eigen dynamiek. Croon zoekt voortdurend nieuwe medewerkers. Dat gebeurt via de campagne Wij leven elektrotechniek en door de banden aan te halen met hogescholen en technische universiteiten en in Nederland en Polen. Maar ook door het ondertekenen van een charter om meer er vrouwen te werven. Dat doen we niet met quota of positieve discriminatie. We gaan altijd voor de beste kandidaat. Die kun je ook onder vrouwen vinden, maar ar dan moet je harder zoeken, aldus Schoof. of. Hij is er trots op dat Croon al jaren goed scoort in de top 50 van beste werk gevers. De verwachting ooit op nummer één te staan koestert hij echter niet. Daar ar eindigen steevast bedrijven zoals KLM met activiteiten die kennelijk meer tot de verbeelding spreken. De internationale IIP-certificering (Investor In People) van Croon vindt Frank Schoof of belangrijker. We zijn daarmee de enige in onze branche in Nederland. Dat is een en internationaal benchmark voor HRM, belangrijk zowel voor de arbeidsmarkt als bij internationale tenders. De waardering voor elektrotechniek mag best groter zijn Gewoon aanpakken Hij speelt in de Croonband en heeft in anderhalf jaar kennis gemaakt met uit eenlopende activiteiten van Croon. Rick van Akkeren studeerde elektrotechniek in Delft en is trainee bij Croon. En als hij het bedrijf in een paar woorden moet typeren, zegt hij: Een heel toegankelijk bedrijf, met een aanpak mentaliteit van gewoon doen. Als trainee werkte hij mee aan een complex project als de Sluiskiltunnel, maar hij is ook betrokken bij een intern project gericht op verandermanagement. Daarnaast begeleidt hij techniek onderwijs aan middelbare scholieren op een technasium. Heel leuk, opdrachten begeleiden en kennis overdragen. Het is ook bijzonder om iets terug te doen. Als student heb ik ook veel excursies bij bedrijven gehad. Rick voelde zich snel thuis bij Croon. Ik was hier nog maar net, of ik werd gevraagd mee te spelen in de bedrijfsband. Iemand had gehoord dat ik gitaar speel. Bewegingsvrijheid Vergelijken met andere werkgevers vindt hij lastig. Dit is mijn eerste echte baan. Wat ik heel prettig vind is de bewegingsvrijheid. Ik heb veel projecten gezien, dat wordt ook gestimuleerd. Ook is er veel onderling contact tussen de veertig trainees bij Croon. Hij is lovend over de open werksfeer. De organisatie is niet hiërarchisch. Al in mijn eerste week zat ik aan tafel met projectmanagers. Iedereen is direct aanspreekbaar. Medewerkers hebben veel voor het bedrijf over. Een voorbeeld, de project manager van de Sluiskiltunnel verzorgde voor ons een rond leiding in zijn vrije tijd, en Sluiskil ligt toch echt niet om de hoek. Een definitieve plek heeft Rick nog niet. Ik heb nog de tijd. Het aardige van het traineeship is dat je zoveel ruimte krijgt. Ik merk wel dat de combinatie van HRM en techniek mij erg trekt. 24 TBI JAARMAGAZINE

16 Integrale samenwerking: AMEN TERKER Het is een schoolvoorbeeld van een project waarbinnen drie TBI-ondernemingen integraal met elkaar samenwerken: het nieuwe labgebouw 0 2 van de Vrije Universiteit in Amsterdam. J.P. van Eesteren (bouw), Wolter & Dros (installatietechniek) en Croon Elektrotechniek realiseren in partnership de bouw. Hoe werkt dat en wat zijn de voordelen? Drie betrokkenen leggen het uit. Hoogleraar bouwmanagement Hans Wamelink van de TU Delft geeft commentaar. Hoofduitvoerder Eric van Nes (J.P. van Eesteren), bouwplaatsmanager Peter Dorst (namens Croon en Wolter & Dros) en directeur engineering Marco Peppel (J.P. van Eesteren) zijn in de werkkamer van Hans Wamelink (TU Delft) aangeschoven om tekst en uitleg te geven. Hoe is deze samenwerking ontstaan? Marco Peppel: Het gaat om een bijzonder project. In dit geval is er een balans tussen het bouwkundig en het techniekgedeelte. Elk maakt ongeveer de helft van het project uit en ze grijpen in elkaar. De vragen die we krijgen, kunnen we als specialist niet altijd zelf beantwoorden. We hebben bewust synergie gezocht door samenwerking. Eric van Nes: Dat is al bij de voorbereiding begonnen. Door engineering en werkvoorbereiding op elkaar af te stemmen, is het mogelijk snel te schakelen. Dat levert direct voordeel op. Bouwkundig is het voordeel dat alles in elkaar haakt. Het gebouw bevat 370 laboratoria. Alle leidingen lopen via de plafonds, maar alle ruimtes moeten, ook apart, brandwerend zijn. Door de goede voorbereiding, waarbij we direct rekening houden met uitsparingen en werken met drukschotten in plaats van wanden, kunnen we het bouw- en installatiewerk in één werkstroom uitvoeren. Door als gelijkwaardige partners samen te werken, zoeken we steeds de efficiëntste oplossingen. SAMENWERKING VERKLAART SUCCES MIER Mieren zijn bijzonder succesvolle beestjes dankzij de hoge mate van samenwerking en taakverdeling in hun mierenmaatschappij. Ze communiceren en verdelen de arbeid. Daardoor ontstaan nieuwe kwaliteiten, eigenschappen die het individu mist, maar die de kolonie wel heeft. Bronnen: Edward O. Wilson in NRC TEKST Rudolf Kleijn FOTO S Paul Ridderhof 26 TBI JAARMAGAZINE

17 Het O 2-gebouw van de VU Het O 2-gebouw is het nieuwe labgebouw dat op de campus van de Vrije Universiteit aan de Zuidas in Amsterdam wordt gerealiseerd. Het nieuwe gebouw, ontworpen door EGM Architecten, gaat onderdak bieden aan biochemische laboratoria, onderwijsfuncties en kantoren waarin onderzoeksgroepen van de VU, het VU medisch centrum, en de Universiteit van Amsterdam gaan samenwerken in human health & life sciences. Het gebouw bevat flexibele labunits die naar wens kunnen worden geschakeld. Met koeling uit de Nieuwe Meer en een sedumdak heeft het een duurzaam karakter. De vormgeving sluit aan bij het onderzoekskarakter, met mikadoachtige kolommen die een DNA-structuur weergeven. De bouwopdracht aan J.P. van Eesteren, Wolter & Dros en Croon omvat het integrale pakket van bouw en installaties. Die zijn in dit project nauw verweven. De partners combineren zo hun expertise van complexe utiliteitsbouw en installatietechniek. De bouw is officieel begonnen op 25 januari 2013, de oplevering is gepland voor begin Peter Dorst: Aan het begin van het traject zijn we al bij elkaar gaan zitten in één ruimte, bij Croon in Amsterdam, met alle voorbereiders. Als er iets speelt, loop je naar elkaar toe en zoek je samen naar een oplossing. Op de bouwplaats hetzelfde, uitvoerders uit alle disciplines zitten in één keet en eten ook samen. Eric van Nes: Dat maakt dat we erop gebrand zijn het samen te doen. We zien elkaar als projectcollega s. Professor Wamelink: Voor het succes van samenwerking is het belangrijk een gemeenschappelijk doel te creëren. Co-location, mensen bij elkaar zetten, helpt, maar er is meer nodig: vertrouwen. Dat vertrouwen wordt gevoed doordat mensen verwachtingen waarmaken. Tegelijk moet samenwerking ook zakelijk zijn, je moet het succes ook kunnen meten. Leidt integrale samenwerking altijd tot succes? Peter Dorst: Heel belangrijk is een gemeenschappelijk belang van de partners. Eric van Nes: En de menselijke factor. Vertrouwen begint op directieniveau om uiteindelijk op de werkvloer te landen. Marco Peppel: Het gaat ook om de motivatie. Je doet dit om de klant te bedienen, om zaken duurzaam aan te pakken en net wat slimmer. Zo voorkom je onnodige faalkosten. Als er ergens vertraging optreedt, schuif je dat niet af, maar los je het gezamenlijk op. Het plezier van samenwerken, dat is ook winst. En uiteindelijk leidt integrale samenwerking tot hogere kwaliteit tegen dezelfde prijs. Eric van Nes: Het leidt op zijn minst tot tevredenheid, bij de opdrachtgever en bij de partners. Dat is wel gebleken. De opdrachtgever heeft dat ook uitgesproken. Professor Wamelink: Door betere samenwerking hoef je dingen niet over te doen. Het is moeilijk uit te rekenen wat dat oplevert. Het gaat om kosten die je niet ziet terugkomen. Heeft integrale samenwerking de toekomst? Marco Peppel: Jazeker! De leercurve is nog maar net begonnen. Ik zie het ontstaan op steeds meer projecten, zoals het European Patent Office (EPO) in Rijswijk, met een design & built-aanpak, waarbij we integraal ontwerpen en bouwen. Hans Wamelink Professor dr. ir. J.W.F. (Hans) Wamelink is hoogleraar bouwmanagement aan de Technische Universiteit Delft. Hij was bereid het gesprek aan te gaan met een aantal betrokkenen bij het O 2-project over de diverse aspecten van integraal bouwen. Hij is echter niet bij dit project betrokken. Hans Wamelink richt zich aan de TU vooral op de samenwerking van de partijen die bij een bouwproces betrokken zijn, de relatie tussen kosten en kwaliteit en op sturingsvraagstukken bij ontwikkeling en realisatie van bouwprojecten. Miscommunicatie is een veelvoor komende oorzaak van problemen in de bouw en zorgt vaak voor extra kosten. Wamelink onderzoekt met welke middelen deze faalkosten kunnen worden bestreden. Daarnaast onderzoekt hij nieuwe contractvormen die het mogelijk maken dat partijen beter samenwerken. Professor Wamelink: Integraal bouwen is een breed begrip. Er zijn veel gradaties van integrale samenwerking, dat kan heel ver gaan. Denk ook aan de inzet van hulpmiddelen, gezamenlijke inkoop, het gebruik van een BIM-systeem (Bouw Informatie Modellering), integratie van voorbereiding en processen en lean bouwen. Het enthousiasme dat ik hier hoor, bevestigt wat ik elders zie. Maar integraal bouwen is ook lastig. Er moet iets ontstaan waardoor mensen worden gedreven door samenwerking; externe prikkels, zoals tijdsdruk en incentives, helpen ook. Peter Dorst: Daar was bij het O 2-project ook sprake van. Er was tijdsdruk. De opdrachtgever beloonde het halen van deadlines. Het resultaat is ook dat we na een veel kortere voorbereidingstijd dan gebruikelijk op schema werken en dat het gebouw begin 2015 wordt opgeleverd. Professor Wamelink: Het is belangrijk dat zo n samenwerking ergens over gaat. Een team heeft een uitdaging nodig. Ik denk overigens dat de trend van integraal bouwen ook met de crisis te maken heeft. Het blijkt dat er op deze manier intrinsiek meer mogelijk is, meer kwaliteit in kortere tijd. In zijn algemeenheid wordt meer nagedacht over de organisatie van de bouw. Er is veel meer bewustzijn van de relatie tussen aanpak en resultaat. Dit past daarbij. 28 TBI JAARMAGAZINE

18 TEKST Rudolf Kleijn FOTO Koopmans Bouwgroep Een kantoor is een visitekaartje. Het laat zien waar een bedrijf voor staat. TBI-onderneming Koopmans Bouwgroep in Enschede koos voor het verduurzamen van zijn hoofd kantoor. Het leidde ertoe dat financieel directeur Melcher Groenendijk met grote regelmaat rondleidingen geeft. Het gebouw heeft een voorbeeldfunctie voor klanten en andere relaties. TTBI-onderneming Koopmans koos er bewust voor niet te verhuizen en het bestaande kantoor te verbouwen en te verduurzamen. Financieel directeur Melcher Groenendijk: Het pand bood een uitstekende basis, we hebben het veertien jaar geleden zelf gebouwd. En wat is duurzamer dan een bestaand gebouw opnieuw gebruiken? De verbouwing was het sluitstuk van een groter proces, vertelt Groenendijk. Dat begon met het aanpassen van onze strategie, gericht op innovatie en betere samen werking. Dat leidde tot een nieuw organisatiemodel, waarbij verschillende disciplines binnen projecten samenwerken. De huisvesting moest daaraan worden aangepast. Groenendijk: Het gebouw is nu verdeeld in drie domeinen, Initiatief & Ontwikkeling, Realisatie & Nazorg en Acquisitie & Ondersteuning. Projecten en klantvraag bepalen hoe en waar er wordt gewerkt. We hebben bovendien een digitaliseringsslag gemaakt, waardoor veel ruimte is vrijgekomen, zodat werken onafhankelijk van plaats en tijd beter mogelijk is. Zonnepanelen, regenwater in de wc en afvalwarmte Met de verbouwing wilde Koopmans de lat hoog leggen voor wat betreft duurzaamheid. We zien het belang van duurzaamheid in de markt groeien. Dat was ook de reden dat we het gebouw BREEAM (internationaal label voor duurzaamheid, energieverbruik en belasting van de omgeving) hebben laten certificeren. We zijn bezig het label Very Good te verkrijgen. Bijkomend effect is dat we daarvoor nu ook de kennis BREEAM experts in huis hebben. De verbouwing is door Koopmans zelf uitgevoerd. De techniek is verzorgd door lokale partners en de TBI-ondernemingen Croon en Wolter & Dros. Het resultaat is een prachtig ingericht gebouw, met open werkruimtes, vol energiebesparende en duurzame elementen. Het heeft nu een energielabel A+ in plaats van D. Er staan zonnepanelen op het dak (goed voor 14,3 procent van het stroomverbruik), de toiletten worden doorgespoeld met regenwater en voor verwarming en koeling is er een geavanceerd systeem dat gebruikmaakt van afvalwarmte van de vuilverbranding Twente. De energiezuinige verlichting gaat uit als er geen mensen in een ruimte zijn. Volgens berekeningen leidt dat alles tot een besparing van een ton per jaar. Of dat ook zo uitpakt? Melcher Groenendijk: Dat moet nog blijken, het gebouw is nog niet zo lang in gebruik. Wel volgen we de opbrengst van de zonnepanelen op de voet, alle medewerkers en bezoekers kunnen dat ook zien via onze interne communicatiemiddelen. De verbouwing was het sluitstuk van een groter proces gericht op innovatie en betere samenwerking Wennen aan andere werkwijze Het personeel moest na de verbouwing vooral wennen aan de andere werkwijze in open ruimtes en zonder vaste plekken, vertelt Jan Mulder, coördinator personeelszaken. In het begin was er schroom elkaar aan te spreken. Inmiddels is dat veranderd. Er is snel overleg en we zijn in een eerder stadium van projecten bij elkaar betrokken. Dat is in de praktijk de grootste verandering. Dat we regenwater opvangen en zonnepanelen hebben, voel je niet dagelijks. Het past wel bij het innovatieve karakter van Koopmans. De veranderingen aan het gebouw springen voor een voorbijganger misschien niet meteen in het oog. De tuin is een ander verhaal. In plaats van een strak gazon ligt er een klein natuurgebiedje, dat een natuurlijke overgang vormt naar de bosrijke omgeving. Er is een paddenpoel en een insectenhotel in de vorm van een houtstapel. Aan de gevel hangen nestkasten voor uilen of valken. Of die er echt gaan wonen is afwachten. Melcher Groenendijk: De ecoloog is er van overtuigd dat ze er volgend jaar zitten. 30 TBI JAARMAGAZINE

19 HEVO helpt zorgbestuurders aan investeringsinjectie Zorgbestuurders zitten met de handen in het haar om hun lange termijnambities te realiseren. Banken en woningcorporaties hebben steeds minder financiële armslag om zorgvastgoed te (her)financieren. Ook zijn zij kritischer bij het verwezenlijken van nieuwbouwplannen. Als ervaren matchmaker tussen zorgonder nemers en kapitaal verschaffers in het bijzonder beleggers helpt TBI-onder neming HEVO dit knelpunt oplossen. Hierbij ontstaan win-win situaties voor alle partijen. Ron van Bloois, markt segmentleider Financiers en Beleggers bij HEVO, legt uit. TEKST Rob Boogaard Welke financieringsbehoefte heeft de zorg op dit moment? Door de demografische ontwikkelingen, veranderende ziektebeelden en technologische ontwikkelingen in de zorg groeit de (her)financieringsbehoefte van de zorg richting 2030 tot circa 11 miljard euro, boven op de huidige 20 miljard euro. Daarnaast worden de voorwaarden voor bancaire financiering strenger, onder andere door hogere inbreng van eigen vermogen en kortere leningen tegen hogere rentepercentages. Zorg instellingen worden hierdoor bijna gedwongen de mogelijkheden via beleggers ook te bekijken. Zorginstellingen hebben tot doel tot in lengte van dagen kwalitatief hoogwaardige zorg en huisvesting te leveren. Alleen is wel hulp nodig om tot scherpe business cases te komen, de risico s te beperken en het benodigde kapitaal te verwerven in de veranderende wereld. Wat doet HEVO in de zorgsector? Simpel gesteld komt het erop neer dat wij zorgprojecten (financieel) haalbaar maken en bij de geschikte kapitaal verschaffer brengen. Wij ontwikkelen realistische business cases. Omgekeerd geredeneerd: wij zorgen voor haalbare projecten en business cases voor particuliere en institutionele beleggers. Maar uitsluitend in de zorg. Hoe doet HEVO dat? De afgelopen 35 jaar hebben wij bij HEVO grote kennis en ervaring opgebouwd met zorgvastgoedprojecten. Hierdoor hebben wij een efficiënte aanpak ontwikkeld om in een vroeg stadium de (financiële) haalbaarheid van projecten te toetsen. Dit noemen wij de basisscan. Daarnaast hebben wij het financierings- en beleggingsbeleid van kapitaalverschaffers in de zorg, via een gedetailleerde database, in kaart gebracht. Met andere woorden, in welk type zorgproject is een financier of belegger geïnteresseerd en onder welke voorwaarden. Dit geldt voor zowel binnenlandse als buitenlandse partijen. Met deze kennis kunnen wij na de basisscan ook al een uitspraak doen over de mogelijke bekostiging. Daarna kunnen wij gericht een succesvolle business case uitwerken. Is deze aanpak nieuw? In feite wel. HEVO vult een gat in de markt op dat in de afgelopen jaren is ontstaan. De zorgsector was gewend met een (nieuw)bouwproject direct naar een bank of corporatie te gaan voor financiering. Men wilde het object ook in eigendom hebben. In alle opzichten is er nu een kentering opgetreden. Als gevolg van de huidige solvency richtlijnen (Basel III) kunnen banken minder (hypothecaire) leningen verstrekken. En corporaties kunnen minder zorgvastgoed exploiteren, omdat zij zich meer op hun kernactiviteit moeten richten. Tegelijkertijd zijn beleggers op zoek naar diversificatie van hun portefeuilles. Kantoren zijn uit en zorgvastgoed is in. Het is een segment met veelal langlopende huurcontracten, een laag leegstandsrisico, realistische rendementen en een goed imago. Bovendien is de zorgsector in bepaalde segmenten een groeimarkt. Welke knelpunten spelen een rol? Historisch gezien kennen de zorginstelling en de belegger elkaar onvoldoende. Hierdoor begrijpen zij elkaar niet altijd even goed. Het was voor zorginstellingen nooit een relevant vraagstuk, omdat zij voor vastgoedfinanciering naar de bank gingen. Beleggers keken hierdoor niet naar de zorgsector. Dan speelt ook de risicoperceptie over en weer een rol. Door onze manier van werken, onze kennis en ervaring, halen wij die risico s er voor beide partijen voor een belangrijk deel uit. Wij kunnen adviseren en het hele projectmanagement doen. Dit kan in zowel de cure als de care zijn. Het begint met advieswerk om tot een succesvolle business case voor een zorginstelling te komen. Vervolgens is er het risicodragende projectmanagement door HEVO, waarbij wij garanties afgeven met betrekking tot kwaliteit, budget en planning. Dit geeft zowel de betrokken zorginstelling Nieuwe partij: Apollo Zorgvastgoedfonds Apollo Zorgvastgoedfonds biedt (institutionele) beleggers een nieuwe mogelijkheid om met duidelijke focus en een helder risicoprofiel te beleggen in zorgvastgoed. Apollo Zorgvastgoedfonds kijkt met name naar drie segmenten: beschermd wonen voor 75-plus, verpleegcomplexen voor de zware zorg en verzamelgebouwen voor genees- en behandelcentra, zoals huisartsen, apothekers, privéklinieken en dergelijke. Waar HEVO kennis van en relaties in de zorgvastgoedmarkt heeft, hebben wij deze vooral ook in de wereld van de institutionele beleggers, aldus Michel van Oostvoorn, oprichter en sinds maart 2013 directeur van Apollo Zorgvastgoedfonds. HEVO en wij zijn uitstekende counterparts en vullen elkaar goed aan, zonder dat wij onze onafhankelijkheid verliezen, betoogt mede directeur en -oprichter Victor Gulickx. Beide heren zijn afkomstig van Syntrus Achmea, waar zij ook jarenlang met onder meer beleggen in zorg vastgoed actief zijn geweest. Oostvoorn: Juist in bovengenoemde zorgsegmenten liggen kansen voor beleggers. Deze categorie zorgvastgoed heeft voor beleggers unieke karakteristieken wat betreft risico en rendement ten opzichte van kantoren, winkels, logistiek vastgoed en reguliere woningen. En het heeft nog een maatschappelijk relevante component ook. 32 TBI JAARMAGAZINE

20 TBI acdmy werkt samen met De Baak en RSM TEKST Rudolf Kleijn BEELD C&F Report TBI heeft zijn eigen universiteit : TBI acdmy. Met een breed opleidingsprogramma richt zij zich op zowel jonge talenten als management. Het afgelopen jaar is TBI acdmy samenwerkingen aangegaan met De Baak, instituut voor leiderschap, ondernemerschap en persoonlijke ontwikkeling en met de Rotterdam School of Management (RSM), onderdeel van de Erasmus Universiteit. 35

Privaat vastgoed. Optimaal renderend en toekomstbestendig

Privaat vastgoed. Optimaal renderend en toekomstbestendig Privaat vastgoed Optimaal renderend en toekomstbestendig Duurzaam huisvesten Royal HaskoningDHV is sinds jaar en dag een betrouwbare partner in commercieel vastgoed. Als adviseurs hebben wij mede het aanzicht

Nadere informatie

KOOI. Bouwen met. Special! 40 pagina s vakwerk van Bouwen met Kooi. Kooi 65 jaar vakmanschap. Tevreden & ontzorgen Wij leveren turnkey vakwerk

KOOI. Bouwen met. Special! 40 pagina s vakwerk van Bouwen met Kooi. Kooi 65 jaar vakmanschap. Tevreden & ontzorgen Wij leveren turnkey vakwerk Bouwen met KOOI nr 1 DECEMBER 2010 Special! 40 pagina s vakwerk van Kooi 65 jaar vakmanschap Tevreden & ontzorgen Wij leveren turnkey vakwerk 2. BOUWEN MET KOOI BOUWEN MET KOOI 3. korte lijnen. Dat is

Nadere informatie

Uw procesregiseur. Expertise in het bouwtraject. Sterk in verbinden. Dat is Adams Bouwadviesbureau. Al meer dan 15 jaar een

Uw procesregiseur. Expertise in het bouwtraject. Sterk in verbinden. Dat is Adams Bouwadviesbureau. Al meer dan 15 jaar een sterk in verbinden Sterk in verbinden. Dat is Adams Bouwadviesbureau. Al meer dan 15 jaar een toonaangevend ingenieursbureau. Gespecialiseerd in duurzaam en constructief bouwadvies voor woningbouw en utiliteitsbouw.

Nadere informatie

Kunstig renoveren in Rotterdam

Kunstig renoveren in Rotterdam Kunstig renoveren in Rotterdam De Willem de Kooning Academie (WdKA) wil één van de beste academies van Europa zijn. Sinds enkele jaren werkt de academie daarom aan het vernieuwen van alle curricula van

Nadere informatie

COBRA KWARTIER. Amstelveen

COBRA KWARTIER. Amstelveen COBRA KWARTIER Amstelveen Innovatief Transformeren van wonen naar werken 3 Cobra Kwartier: luxe huurappartementen in voormalige kantoortoren Een voormalig kantoorgebouw aan het Kostverlorenhof in Amstelveen

Nadere informatie

KEIZERSGRACHT 8 1015 CN AMSTERDAM THE NETHERLANDS +31(0)20 8456190 OFFICE@MIRCK.EU

KEIZERSGRACHT 8 1015 CN AMSTERDAM THE NETHERLANDS +31(0)20 8456190 OFFICE@MIRCK.EU MIRCK ARCHITECTURE KEIZERSGRACHT 8 1015 CN AMSTERDAM THE NETHERLANDS +31(0)20 8456190 OFFICE@MIRCK.EU Titel: Opdrachtgever: Programma: Oppervlakte: Locatie: Architect: Team: Uitbreiding faculteit, Leiden

Nadere informatie

Bijlage 1. Concept convenant leerlingbouwplaatsen.

Bijlage 1. Concept convenant leerlingbouwplaatsen. Bijlage 1 Concept convenant leerlingbouwplaatsen. Opmerkingen: 1. Tekst voorwaarden leerlingbouwplaats (bijlagen 1 en 3 convenant) wordt nog kortgesloten met Fundeon. 2. Definitieve tekst geschiktheidtoets

Nadere informatie

Heijmans Avans Minor 2010-2011. Infrastructuur: van knelpunt tot aanbesteding

Heijmans Avans Minor 2010-2011. Infrastructuur: van knelpunt tot aanbesteding Heijmans Avans Minor 2010-2011 Infrastructuur: van knelpunt tot aanbesteding Avans Hogeschool is een topinstituut dat toekomstige beroepsoefenaren opleidt tot excellente professionals, die zichzelf en

Nadere informatie

Biobased Tandartspraktijk

Biobased Tandartspraktijk Biobased Tandartspraktijk Ontwerp: Opdrachtgever: Oplevering: Ir. Daan Bruggink Mondzorg Middenmeer December 2013 Moderne ecologische architectuur in de nieuwe economie Healing environment De biobased

Nadere informatie

PROJECTPRESENTATIE Rotterdam Architectuurprijs 2013

PROJECTPRESENTATIE Rotterdam Architectuurprijs 2013 PROJECTPRESENTATIE Rotterdam Architectuurprijs 0 Mini Mall: Een compacte shopping mall met een eigentijdse programmering in een monumentaal erfgoed. Aanleiding Het monumentale Station Hofplein maakt deel

Nadere informatie

Familiebedrijf Müller Transport Rijssen verhuist naar Enter. Vijfde generatie. Nieuwe locatie

Familiebedrijf Müller Transport Rijssen verhuist naar Enter. Vijfde generatie. Nieuwe locatie Müller Transport Rijssen BV is een van de familiebedrijven die haar roots heeft sinds de negentiende eeuw. Om precies te zijn kent de transporteur zijn oorsprong 1889. Waar de oprichter vooral Rijssen

Nadere informatie

Laat uw medewerkers excelleren

Laat uw medewerkers excelleren Laat uw medewerkers excelleren LivingFacility realiseert en regisseert integraal facilitair management in grote kantooromgevingen en voor organisaties die actief zijn op meerdere locaties. Wij combineren

Nadere informatie

Lieven de Key Penning 2015. Rapport van de jury

Lieven de Key Penning 2015. Rapport van de jury Lieven de Key Penning 2015 Rapport van de jury Haarlem, 24 november 2015 Inleiding De Lieven de Key Penning is een prijs die in 2009 is ingesteld door de gemeente Haarlem op voorstel van de stadsbouwmeester

Nadere informatie

Testimonial. Montessorischool - Amsterdam

Testimonial. Montessorischool - Amsterdam Testimonial Montessorischool - Amsterdam IR. HANS KUIPER. ARCHITECT: Beste schoolgebouw van Amsterdam dankzij Rockwool Aan het uiterlijk van de 5e Montessorischool aan de Herschelstraat in Amsterdam is

Nadere informatie

Lanenbuurt Elst Nieuwbouw 110 woningen. Giesbers-Arnhem Bouw

Lanenbuurt Elst Nieuwbouw 110 woningen. Giesbers-Arnhem Bouw PROFIEL Giesbers Groep Sporthal de Streepen Sint-Oedenrode Nieuwbouw sporthal met cultureel en maatschappelijk cluster BeLeef Buitendijks Uithoorn, Legmeer-West Woongebied 34 woningen Lanenbuurt Elst Nieuwbouw

Nadere informatie

HOLLANDSE NIEUWE 21 INTERIEURARCHITECTEN EN PROJECTMANAGERS. hollandse-nieuwe.com

HOLLANDSE NIEUWE 21 INTERIEURARCHITECTEN EN PROJECTMANAGERS. hollandse-nieuwe.com INTERIEURARCHITECTEN EN PROJECTMANAGERS We zijn 21 jaar onderweg! Nog steeds kan het beter, slimmer, anders. Vandaar ook geen retrospectief maar een korte update van het nu en wat ons morgen gaat brengen.

Nadere informatie

Pastoor van Arskerk, Elf13 Eindhoven

Pastoor van Arskerk, Elf13 Eindhoven DIRK ROOSENBURG PUBLIEKSPRIJS 2013 herbestemming Pastoor van Arskerk, Elf13 Eindhoven In november 2012 is de gerestaureerde en herbestemde Pastoor van Arskerk in Eindhoven in gebruik genomen. Om de fraaie

Nadere informatie

Professioneel behoud van monumenten

Professioneel behoud van monumenten Professioneel behoud van monumenten Heijmans Restauratiewerken 1 De waarde van monumenten Monumentale bruggen, sluizen en stuwen, kade-, stads- en vestingmuren, fortificaties en andere verdedigingswerken

Nadere informatie

Vervoersknooppunt voor 110.000 reizigers per dag

Vervoersknooppunt voor 110.000 reizigers per dag Vervoersknooppunt voor 110.000 reizigers per dag Een aantrekkelijk gebied, met een uitgebreid aanbod aan werkgelegenheid Onder de noemer Arnhem Centraal ondergaan station Arnhem en zijn directe omgeving

Nadere informatie

Beleidsadviseur Sociaal Domein

Beleidsadviseur Sociaal Domein Kennis van de Overheid Beleidsadviseur Sociaal Domein Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere rol spelen bij de transformatie

Nadere informatie

9 M 5 ore than to 275

9 M 5 ore than to 275 5 More than to 275 275 95 to schiphol rijk am en de boeing avenue Inspirerend zaken doen Boeing Avenue 275 In de uitdagende werkomgeving van het parkachtige Schiphol-Rijk ligt het moderne en multifunctionele

Nadere informatie

Winst behalen met PPSconstructies

Winst behalen met PPSconstructies Winst behalen met PPSconstructies Er valt veel winst te behalen met PPS-constructies. Maar dan moeten opdrachtgever en opdrachtnemer goed samenwerken. Daar komt wel wat bij kijken. Het denken in PPS is

Nadere informatie

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd 1E SCHOOL duurzaam gerenoveerd DUURZAAM RENOVEREN investeren in MEERVOUDIGE OPBRENGST INHOUD PRESENTATIE 1 Niet duurzame school 2 Duurzaam bouwen & leven 3 Duurzame energie, kleinschalig opgewekt 4 Passief

Nadere informatie

Casa Confetti, De Uithof in Utrecht door Marlies Rohmer

Casa Confetti, De Uithof in Utrecht door Marlies Rohmer Langs de centrale busbaan van De Uithof in Utrecht wordt op basis van een ontwerp van Marlies Rohmer een studentencomplex van 380 zelfstandige en geclusterde kamers gebouwd. Ze zijn ondergebracht in een

Nadere informatie

Samenwerken, daar zijn we goed in. Met diverse andere professionals werken wij samen aan nieuwe ontwikkelingen en integrale oplossingen.

Samenwerken, daar zijn we goed in. Met diverse andere professionals werken wij samen aan nieuwe ontwikkelingen en integrale oplossingen. Vandaag de dag worden er steeds hogere eisen gesteld aan technische installaties van gebouwen. Op zich is dat niet vreemd, immers goed ontworpen installaties zorgen ervoor dat mensen zich in een gebouw

Nadere informatie

Duurzaam bouwen doe je met Klima Wonen

Duurzaam bouwen doe je met Klima Wonen Duurzaam bouwen doe je met Klima Wonen Over ons Klima Wonen is een nieuwe innovatieve en energiezuinige bouwer. Wij hebben decennia lang ervaring opgedaan in de projectontwikkeling van kwalitatief hoogwaardige

Nadere informatie

KETELHUIS TU EINDHOVEN NU ONDERKOMEN TOPINSTITUUT

KETELHUIS TU EINDHOVEN NU ONDERKOMEN TOPINSTITUUT KETELHUIS TU EINDHOVEN NU ONDERKOMEN TOPINSTITUUT Architectenbureau diederendirrix veranderde een voormalig ketelhuis in kantoren met royaal binnenstromend daglicht. De grootse en inspirerende herbestemming

Nadere informatie

weer thuis in de stad

weer thuis in de stad weer thuis in de stad Wonen boven winkels Een levendige binnenstad is aantrekkelijk voor bezoekers, levert woongenot voor specieke groepen mensen, is een broedplaats voor kenniseconomie en cultuur en vormt

Nadere informatie

contactadres: Joost Glissenaar email: jpcglissenaar@zonnet.nl telefoon: 0626490219

contactadres: Joost Glissenaar email: jpcglissenaar@zonnet.nl telefoon: 0626490219 Cultureel Centrum CREA, Nieuwe Achtergracht 170, Amsterdam (www.crea.uva.nl) opdrachtgever; Universiteit van Amsterdam / CREA ontwerp: Joost Glissenaar, Amsterdam / architecten van Mourik, Den Haag projectarchitect:

Nadere informatie

ESSENHOF DORDReCHT A09123.00

ESSENHOF DORDReCHT A09123.00 nieuwbouw en renovatie ESSENHOF DORDReCHT Sinds het begin van deze eeuw geniet het oudste gedeelte van de gemeentelijke begraafplaats Essenhof bescherming als rijksmonument. Bij het betreden van de huidige

Nadere informatie

(designed by) Erick van Egeraat Erasmus University College ARC14 Interieur

(designed by) Erick van Egeraat Erasmus University College ARC14 Interieur (designed by) Erick van Egeraat Erasmus University College ARC14 Interieur (Designed by) Erick van Egeraat kreeg in 2010 de opdracht voor de renovatie, restauratie en transformatie van de voormalige stadsbibliotheek

Nadere informatie

CPO Ons Dorp. Transformatie van een schoolgebouw uit 1910 tot 10 duurzame woningen op maat. Elisabeth Wolffstraat 50 Amsterdam

CPO Ons Dorp. Transformatie van een schoolgebouw uit 1910 tot 10 duurzame woningen op maat. Elisabeth Wolffstraat 50 Amsterdam CPO Ons Dorp Transformatie van een schoolgebouw uit 1910 tot 10 duurzame woningen op maat Elisabeth Wolffstraat 50 Amsterdam CASAarchitecten Nieuwpoortkade 2a 1055 RX Amsterdam T 020-6060774 W www.casa-architecten.nl

Nadere informatie

Kaschra Bouwmanagement

Kaschra Bouwmanagement Kaschra Bouwmanagement VAN INITIATIEF TOT EN MET GEBRUIK Kaschra Bouwmanagement werkt vanuit ervaring en deskundigheid in het hele bouwtraject. Onze dienstverlening omvat: management op de bouwplaats bouwtoezicht

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

BOUWTRADE B.V. PREFAB BADKAMERS

BOUWTRADE B.V. PREFAB BADKAMERS BOUWTRADE B.V. PREFAB BADKAMERS PREFAB BADKAMERS De prefab badkamer wint snel terrein in de bouwwereld. Geen wonder, want de prefab badkamer is een kwaliteit product dat de functionaliteit en de uitstraling

Nadere informatie

Vaillant & rendement. Technisch Project Advies

Vaillant & rendement. Technisch Project Advies Vaillant & rendement Technisch Project Advies meer rendement van uw project? Begin bij Vaillant Technisch Project Advies tijdige inschakeling TPA Uw winst Hoe blijven we samen aan de voortdurend aangescherpte

Nadere informatie

holding Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Zo doen we dat

holding Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Zo doen we dat holding Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Zo doen we dat Inleiding Droste BV heeft een heldere visie op de woon-, werk-, en leefomgeving van haar klanten en medewerkers. Wij bouwen voor uw leefplezier!

Nadere informatie

Aanleg Maas en Waalweg (N322) langs Puiflijk en Leeuwen

Aanleg Maas en Waalweg (N322) langs Puiflijk en Leeuwen Aanleg Maas en Waalweg (N322) langs Puiflijk en Leeuwen Het Land van Maas en Waal is echt rivierenlandschap. Het is open, vlak en kent een rationele verkavelingsstructuur. Het is ook een waardevol weidevogelgebied.

Nadere informatie

Restauratie en renovatie De Muzerije s Hertogenbosch Hoofdlocatie en De Dansschool

Restauratie en renovatie De Muzerije s Hertogenbosch Hoofdlocatie en De Dansschool Restauratie en renovatie De Muzerije s Hertogenbosch Hoofdlocatie en De Dansschool Ertskade 111 1019 BB Amsterdam t +3120 622 57 17 f +3120 623 82 84 e info@heeswijk.nl i www.heeswijk.nl Hoofdlocatie,

Nadere informatie

Bouwen met. Woningbouw special! 48 pagina s vakwerk. Kooi 70 jaar vakmanschap. Tevreden & ontzorgen. van Bouwen met Kooi. Wij leveren turnkey vakwerk

Bouwen met. Woningbouw special! 48 pagina s vakwerk. Kooi 70 jaar vakmanschap. Tevreden & ontzorgen. van Bouwen met Kooi. Wij leveren turnkey vakwerk Bouwen met I O KO NR 2. 2014 Woningbouw special! 48 pagina s vakwerk van Kooi 70 jaar vakmanschap Tevreden & ontzorgen Wij leveren turnkey vakwerk Bouwbedrijf Appingedam 2. BOUWEN MET KOOI BOUWEN MET KOOI

Nadere informatie

FixPlan voor installaties

FixPlan voor installaties FixPlan voor installaties Installatietechniek FixPlan installatietechniek is een creatieve en innovatieve partner die technische installaties ontwerpt, installeert, onderhoudt en beheert op het gebied

Nadere informatie

de sluis gesloten. voldaan. De techniek en faalkanseisen vormen de bron Rijkswaterstaat werkt aan de Maas: naast de

de sluis gesloten. voldaan. De techniek en faalkanseisen vormen de bron Rijkswaterstaat werkt aan de Maas: naast de KEERSLUIS HEUMEN OMSCHRIJVING PROJECT KEERSLUIS HEUMEN In het kader van de Maaswerken is bij Heumen een nieuwe keersluis gerealiseerd. Een helder baken in het herstelde open kanaallandschap verbetert de

Nadere informatie

Juryrapport Gelderse Energieprijs 2008

Juryrapport Gelderse Energieprijs 2008 Juryrapport Gelderse Energieprijs 2008 Donderdag 20 november 2008 is de eerste Gelderse Energieprijs voor bedrijven uitgereikt. Bedrijven konden meedingen met een van de volgende thema s: Energiebesparing

Nadere informatie

EUROPOL HOOFDKANTOOR DEN HAAG

EUROPOL HOOFDKANTOOR DEN HAAG EUROPOL HOOFDKANTOOR DEN HAAG OMSCHRIJVING PROJECT EUROPOL Het Europol Hoofdkantoor is gelegen aan het World Forum gebied en onderdeel van de Haagse internationale zone. Het gebouw bestaat uit een conferentiecentrum,

Nadere informatie

Van een stempel een sterk punt maken. De Werkschool. Worden wie je bent. De Werkschool. Worden wie je bent

Van een stempel een sterk punt maken. De Werkschool. Worden wie je bent. De Werkschool. Worden wie je bent Van een stempel een sterk punt maken Postbus 95359 2509 CJ Den Haag info@werkscholen.nl De Werkschool Worden wie je bent De Werkschool Worden wie je bent jongeren in een uitkeringssituatie terug te dringen.

Nadere informatie

Je zet niet even een knop om en je bouwt lean

Je zet niet even een knop om en je bouwt lean project De BinnenVergt, Zaltbommel Je zet niet even een knop om en je bouwt lean 1 30 Het zegt al veel dat we tot nu nog geen verzoek tot meerwerk richting de opdrachtgever hebben gedaan. Aannemer Jan

Nadere informatie

Een binnenklimaat dat werkt Productieve werkomgeving met energiebesparende ventilatie

Een binnenklimaat dat werkt Productieve werkomgeving met energiebesparende ventilatie Een binnenklimaat dat werkt Productieve werkomgeving met energiebesparende ventilatie werken De ClimaRad Comfort Solution meet en regelt het binnenklimaat per ruimte, zonder dat uw medewerkers hier iets

Nadere informatie

Onderzoek Groep energieke restauratie

Onderzoek Groep energieke restauratie Onderzoek Groep energieke restauratie Energie Karakteristieken Boerderijen en Kerken Advies rapport Kerk Thema: 4.3 /4.4 Afstuderen Project: Energieke restauratie Opdrachtgever: B. Boschma Datum: 4-6-2012e

Nadere informatie

Werken in en aan de praktijk

Werken in en aan de praktijk Werken in en aan de praktijk Avans Hogeschool is een topinstituut dat toekomstige beroepsoefenaren opleidt tot excellente professionals, die zichzelf en hun beroep voortdurend blijven ontwikkelen. Daarnaast

Nadere informatie

Ketenintegratie in de bouw: beter, sneller en goedkoper

Ketenintegratie in de bouw: beter, sneller en goedkoper Ketenintegratie in de bouw: beter, sneller en goedkoper Wat is ketenintegratie? Ketenintegratie in de bouw betekent met meerdere partijen werken aan een gezamenlijk doel. De keten is zo groot als je hem

Nadere informatie

>350 woningen. Provincie Gelderland (Stads)regio Stadsregio Arnhem - Nijmegen. Profiel gemeente: Arnhem. 3,1% Van inwoners woont in centrum

>350 woningen. Provincie Gelderland (Stads)regio Stadsregio Arnhem - Nijmegen. Profiel gemeente: Arnhem. 3,1% Van inwoners woont in centrum Provincie Gelderland (Stads)regio Stadsregio Arnhem - Nijmegen gemeenten: Profiel gemeente: Arnhem Regio: 12 Aanbod van leegstand Leegstand per stad: Huidige leegstand: aantal verdiepingen - Potentie leegstand:

Nadere informatie

Maatschappelijk Jaarverslag 2012

Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Inhoudsopgave Blad Voorwoord 2 1. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) 3 2. MVO en Prins Bouw 3 3. Beleid 4 4. Speerpunten 5 5. Duurzaam bouwen 9 6. Toekomst 10

Nadere informatie

Case study tbv BREEAM Credit MAN 9 tbv nieuwbouw kantoor en bedrijfshal GKB te Barendrecht

Case study tbv BREEAM Credit MAN 9 tbv nieuwbouw kantoor en bedrijfshal GKB te Barendrecht Case study tbv BREEAM Credit MAN 9 tbv nieuwbouw kantoor en bedrijfshal GKB te Barendrecht Beschrijving van het project: GKB Vastgoed BV realiseert aan de Augustapolder 13 te Barendrecht een nieuw kantoor

Nadere informatie

Figuur 1: impressie Rabobank Dommelstreek te Geldrop. Figuur 2: uitleg ontwerpconcept oorwarmers

Figuur 1: impressie Rabobank Dommelstreek te Geldrop. Figuur 2: uitleg ontwerpconcept oorwarmers Omschrijving van het project Rabobank Dommelstreek heeft in Geldrop het bestaand kantoor herontwikkeld. Er is een kantoor ontstaan met alle faciliteiten onder één dak. Een vernieuwde omgeving die beter

Nadere informatie

Duurzaam Vastgoed. Roy Bruggeman

Duurzaam Vastgoed. Roy Bruggeman Duurzaam Vastgoed Roy Bruggeman Ingenieursbureau Archicom Multidisciplinair ingenieursbureau gericht op: Consultancy: logistiek & supply chain advies, Architectuur en detail engineering, Bouwmanagement

Nadere informatie

Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018

Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 2 Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 pakjeruimte.nl zelfbouw@rotterdam.nl facebook.com/zb010 pinterest.com/pakjeruimte Programma zelfbouw rotterdam 2015-2018

Nadere informatie

Hellendoorn. Aan de raad. Noord. Punt 5 : Financiën Stationsomgeving LjCMlCClIlC

Hellendoorn. Aan de raad. Noord. Punt 5 : Financiën Stationsomgeving LjCMlCClIlC Punt 5 : Financiën Stationsomgeving LjCMlCClIlC Noord Hellendoorn Aan de raad Samenvatting: In september 2012 dient het NS-station verplaatst te zijn naar het centrum van Nijverdal. De stationsomgeving

Nadere informatie

Duurzaam woon- en werkcomfort door gebruik van natuurlijke energiebronnen! + =

Duurzaam woon- en werkcomfort door gebruik van natuurlijke energiebronnen! + = Duurzaam woon- en werkcomfort door gebruik van natuurlijke energiebronnen! + = Krachten gebundeld... Pionier op het gebied van bodemenergie! Energiezuinige verwarmings- en koelingsproducten Geotherm Energy

Nadere informatie

Een bijzonder gebouw. Bijzonder gebouwd. Schreudersprijs 2015

Een bijzonder gebouw. Bijzonder gebouwd. Schreudersprijs 2015 Een bijzonder gebouw. Bijzonder gebouwd. Schreudersprijs 2015 Bijzonder is eigenlijk een understatement voor de Markthal. Het is s werelds grootste overdekte foodmarkt: 71 meter breed en 117 meter lang.

Nadere informatie

Buildsightdag. Nieuwbouw en/of renovatie en/of transformatie 10 september 2014 / 12.00 uur tot 17.30 uur / Verkadefabriek Den-Bosch

Buildsightdag. Nieuwbouw en/of renovatie en/of transformatie 10 september 2014 / 12.00 uur tot 17.30 uur / Verkadefabriek Den-Bosch Buildsightdag Nieuwbouw en/of renovatie en/of transformatie 10 september 2014 / 12.00 uur tot 17.30 uur / Verkadefabriek Den-Bosch Over Buildsight Buildsight levert al bijna 20 jaar informatie aan overheid,

Nadere informatie

Stilstaan bij vooruitgang

Stilstaan bij vooruitgang Stilstaan bij vooruitgang Thuis in duurzaam organiseren Duurzaam rendement is geld verdienen... en meer... Onze visie op duurzaamheid Duurzaamheid is een modewoord geworden. Om mee te gaan met de trend

Nadere informatie

UNILEVER BRAND HUB EUROPE Rotterdam. werk in uitvoering MAKE IT COME TO LIFE

UNILEVER BRAND HUB EUROPE Rotterdam. werk in uitvoering MAKE IT COME TO LIFE UNILEVER BRAND HUB EUROPE Rotterdam werk in uitvoering MAKE IT COME TO LIFE Unilever Brand Hub Europe, Rotterdam Opgave / opdracht Eind 2012 heeft Unilever besloten om alle Europese Category Marketing

Nadere informatie

WAANDERS IN DE BROEREN. Inzending ARC Interieur 2013

WAANDERS IN DE BROEREN. Inzending ARC Interieur 2013 WAANDERS IN DE BROEREN Inzending ARC Interieur 2013 INZENDING ARC INTERIEUR 2013 PROJECTGEGEVENS OPDRACHT Waanders In de Broeren - Dhr. W. Waanders LOCATIE Achter de Broeren 1-3 Zwolle OMSCHRIJVING renovatie

Nadere informatie

levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum Utrecht

levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum Utrecht Voorbeeld Ondernemers van gezocht, een titel over die programma s twee regels en activiteiten Voorbeeld willen van leveren een subtitel voor een levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum

Nadere informatie

Partner in brandbeveiliging

Partner in brandbeveiliging Partner in brandbeveiliging Brandveilig! Brand is de grootste nachtmerrie voor iedere ondernemer. Altebra zorgt dat u rustig kunt slapen! Wij leveren en onderhouden slimme sprinklerinstallaties om uw bedrijf

Nadere informatie

CASESTUDY STUDY PROLOGIS DC 4 TE TILBURG

CASESTUDY STUDY PROLOGIS DC 4 TE TILBURG CASESTUDY STUDY PROLOGIS DC 4 TE TILBURG Project: Prologis Tilburg DC 4 Adres: Asteriastraat 4 te Tilburg Datum: 19-08 08-2015 Onderdeel: MAN 9 Publiceren van gebouwinformatie Omschrijving project: Het

Nadere informatie

Betaalbare Woning Ontwikkeling. Een antwoord op de huizencrisis

Betaalbare Woning Ontwikkeling. Een antwoord op de huizencrisis Betaalbare Woning Ontwikkeling Een antwoord op de huizencrisis April 2012 Betaalbare nieuwbouwwoningen voor elke groep starters 2 INHOUD 1. Inleiding 2. BWO Partners 3. BWO Huizen 4. Referentie Woning

Nadere informatie

Inspiratie voor Nieuwe Business Modellen

Inspiratie voor Nieuwe Business Modellen Inspiratie voor Nieuwe Business Modellen Bijeenkomst bij Eneco in kader van onderzoek naar Nieuwe Business Modellen De noodzaak om te veranderen is onmiskenbaar. Burgers, bedrijven en overheid zoeken naar

Nadere informatie

VISIEdocument. Innovatie in de bouw. April 2009

VISIEdocument. Innovatie in de bouw. April 2009 VISIEdocument April 2009 Innovatie in de bouw Innovatie in de bouw steeds belangrijker Innovatie is voor bouwbedrijven van steeds groter belang om zich in een snel veranderende samenleving te profileren

Nadere informatie

AUGUSTINUS IJzersterk fundament onder elk bouwproject

AUGUSTINUS IJzersterk fundament onder elk bouwproject AUGUSTINUS IJzersterk fundament onder elk bouwproject Augustinus Aannemersbedrijf gaat graag de diepte in. Betonwerken in de grond voor verschillende toepassingen en in elke gewenste afmeting zijn ons

Nadere informatie

Uw innovatiepartner met drive NIEUWBOUW RENOVATIE TRANSFORMATIE

Uw innovatiepartner met drive NIEUWBOUW RENOVATIE TRANSFORMATIE Uw innovatiepartner met drive NIEUWBOUW RENOVATIE TRANSFORMATIE EMERGO Bouwnovatie EMERGO werkt graag samen aan vernieuwende en realistische totaaloplossingen. Ons doel is dat u én wij ingenomen zijn met

Nadere informatie

Partner in resultaat gericht vastgoed onderhoud

Partner in resultaat gericht vastgoed onderhoud Partner in resultaat gericht vastgoed onderhoud Etro Vastgoedzorg...partner in resultaatgericht vastgoedonderhoud Vakmanschap en een strakke organisatie zijn de stabiele pijlers onder ons bedrijf. Met

Nadere informatie

Advies over scholing, ontwikkeling en behoud van medewerkers. Verbeter uw bedrijf samen met Fundeon. bouw op kennis

Advies over scholing, ontwikkeling en behoud van medewerkers. Verbeter uw bedrijf samen met Fundeon. bouw op kennis Advies over scholing, ontwikkeling en behoud van medewerkers Verbeter uw bedrijf samen met Fundeon bouw op kennis Fundeon adviseert over scholing, ontwikkeling en behoud van medewerkers U wilt kwalitatief

Nadere informatie

Steek Energie in je huis

Steek Energie in je huis Steek Energie in je huis 9 oktober 2012 Breda 1 Bouwbedrijf Boot B.V. Bouwbedrijf Boot is actief in de woningbouw (particulier, ontwikkeling), zorg huisvesting en utiliteit (scholen, kantoren, bedrijfsgebouwen).

Nadere informatie

De Veilige Veste. Architectuur Transformatie van kantoorgebouwen 115 AWM 50. 1 kamer 2 gemeenschappelijke ruimte 3 trappenhuis 4 patio

De Veilige Veste. Architectuur Transformatie van kantoorgebouwen 115 AWM 50. 1 kamer 2 gemeenschappelijke ruimte 3 trappenhuis 4 patio 114 AWM 50 Van kantoor naar... Kinderdagverblijf, hotel, school, zorgvoorziening, studentenwoningen of reguliere woningen. In leegstaande kantoorgebouwen zijn allerlei andere programma s onder te brengen.

Nadere informatie

martiniziekenhuis schweitzerlaan paterswoldseweg het kantoor bedrijvenpark wonen

martiniziekenhuis schweitzerlaan paterswoldseweg het kantoor bedrijvenpark wonen Herbes temmin g van kan too r tot zo rghot n deuren s MA MA r i j k e v a douwe bo a studio m e Afstude r p r oj e c t el ukli e s ma k a r k o p g a v e Door de recessie is de leegstand van Nederlandse

Nadere informatie

Uitwerking ontwerp Cichoreifabriek

Uitwerking ontwerp Cichoreifabriek BIJLAGE 2 Uitwerking ontwerp Cichoreifabriek Beschrijving van varianten De Cichoreifabriek bestaat constructief uit een vloer, verdieping en kapconstructie die een onlosmakelijke verbinding met elkaar

Nadere informatie

TBI realiseert goed operationeel resultaat in 2012

TBI realiseert goed operationeel resultaat in 2012 Rotterdam, 19 maart 2013 TBI realiseert goed operationeel resultaat in 2012 - Ondanks reorganisatielast en waardecorrectie vastgoed toch een positief nettoresultaat - Hoofdpunten 2012 Bedrijfsopbrengsten

Nadere informatie

OUD GEBOUW, NIEUW GEBRUIK

OUD GEBOUW, NIEUW GEBRUIK PROJECT UITGELICHT: HET GROOT ZIEKENGASTHUIS IN S-HERTOGENBOSCH OUD GEBOUW, NIEUW GEBRUIK Maakt werk van leegstand Hoofdkantoor Dr. Kuyperstraat 9 2514 BA Den Haag T: 070 335 20 30 F: 070 347 07 77 3 Oud

Nadere informatie

offices Werken op een nieuw niveau www.levelleiden.nl

offices Werken op een nieuw niveau www.levelleiden.nl offices Werken op een nieuw niveau www.levelleiden.nl DE UNIQUE SELLING POINTS VAN LEVEL OFFICES OP EEN RIJ: hoogwaardige kantoorruimte met moderne uitstraling multifunctioneel concept met hotel, restaurant,

Nadere informatie

Renovatie en nieuwbouw Rudolf Steiner College Rotterdam

Renovatie en nieuwbouw Rudolf Steiner College Rotterdam Renovatie en nieuwbouw Rudolf Steiner College Rotterdam Entreevide met bestaande trap. Gerenoveerde vleugel met hoofdentree aan de Tamboerstraat. Klassiek schoolgebouw in ere hersteld. oorspronkelijke

Nadere informatie

Case study: Service en sales gaan samen voor beter klantcontact

Case study: Service en sales gaan samen voor beter klantcontact Case study: Service en sales gaan samen voor beter klantcontact Sales als basis voor klantcontact stimuleert klanttevredenheid Meer dan 900 medewerkers van Transcom Nederland verzorgen dagelijks facilitaire

Nadere informatie

Meijendel Wassenaar. Renovatie Bezoekerscentrum Nieuwbouw Paardenstal

Meijendel Wassenaar. Renovatie Bezoekerscentrum Nieuwbouw Paardenstal Meijendel Wassenaar Renovatie Bezoekerscentrum Nieuwbouw Paardenstal Inleiding In de duinen bij Wassenaar ligt duinboerderij Meijendel. Begin negentiende eeuw werd landbouw gepleegd in de duinen en zijn

Nadere informatie

Over onderhoud en verbouw van monumentaal vastgoed VAN ALLE TIJDEN

Over onderhoud en verbouw van monumentaal vastgoed VAN ALLE TIJDEN Over onderhoud en verbouw van monumentaal vastgoed VAN ALLE TIJDEN Vaardige en ervaren handen Onderhoud kasteel Huis Doorn Nieuwe houten kap grachtenpand Blaauwlakenblok, Amsterdam Antwoord op úw vraag

Nadere informatie

Van financieel talent naar Public Business Controller

Van financieel talent naar Public Business Controller Kennis van de Overheid Van financieel talent naar Public Business Controller Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw financiële afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere

Nadere informatie

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda Wilt u weten hoe? Ga stap voor stap door onze aanpak: - Kennismaking Building4life - De Building4life werkwijze - Uitgewerkte case Amarant Tilburg Building4life Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus

Nadere informatie

Stadskantoor Rotterdam

Stadskantoor Rotterdam h e r o n t w i k k el i n g Stadskantoor Rotterdam a m b i t i ed o cu m en t Ambitiedocument Stadskantoor Rotterdam Stedenbouwkundige en architectonische randvoorwaarden 1. Inleiding In het centrum van

Nadere informatie

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u!

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u! energie besparen = woonlasten verlagen VRAGEN? Bent u geïnteresseerd in één van de mogelijkheden die in deze brochure zijn beschreven, heeft u nog vragen of wilt u meer weten over de kosten? Vul dan het

Nadere informatie

OosterparkBOOM! Waar staat de OosterparkBOOM eind 2014?

OosterparkBOOM! Waar staat de OosterparkBOOM eind 2014? OosterparkBOOM! Waar staat de OosterparkBOOM eind 2014? Mark C Hoogenboom Deze tekst is eind 2013 geschreven alsof het eind 2014 is. De tekst is bedoeld om een beeld te schetsen waar de OosterparkBOOM

Nadere informatie

Junior medewerker Bezwaar en Beroep

Junior medewerker Bezwaar en Beroep Kennis van de Overheid Junior medewerker Bezwaar en Beroep Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere rol spelen bij de transformatie

Nadere informatie

Het functioneringsgesprek

Het functioneringsgesprek Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Werknemer Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Inhoudsopgave Inleiding... 5 Wat is een functioneringsgesprek?... 7 Waarom is een functioneringsgesprek

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag

Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag Door: Patrick Rancuret En wat levert het nu op? Dat is de vraag die menig manager in de gemeente Den Haag stelt als het gaat over het gebruik van sociale

Nadere informatie

Verbouwing van een herenhuis in Amsterdam-Zuid

Verbouwing van een herenhuis in Amsterdam-Zuid Verbouwing van een herenhuis in Amsterdam-Zuid Foeliestraat 16 1011 TM Amsterdam Tel +31 (0)20 4230303 Fax +31 (0)20 4230404 E-mail info@morikokira.nl Internet www.morikokira.nl Verbouwing herenhuis in

Nadere informatie

Slimmer met vastgoed - innovatief aanbesteden. Een interactieve kennismaking met DBFMOcontracten

Slimmer met vastgoed - innovatief aanbesteden. Een interactieve kennismaking met DBFMOcontracten Slimmer met vastgoed - innovatief aanbesteden van Vliet Een interactieve kennismaking met DBFMOcontracten April 2011 7 april 2009 2 April 2011 - Slimmer met vastgoed - innovatief aanbesteden 3 April 2011

Nadere informatie

DE ALLIANTIE AMSTERDAM

DE ALLIANTIE AMSTERDAM interieur DE ALLIANTIE AMSTERDAM 30/08/2013 INZENDING arc13 next architects NEXT ARCHITECTS / de alliantie amsterdam / 30-08-2013 vooraf transformatie Het recent getransformeerde Huygens Dok vormt samen

Nadere informatie

De groenten van HAK, met het water van Brabant Water

De groenten van HAK, met het water van Brabant Water WATER PAKKET U kent Brabant Water van een betrouwbare drinkwaterlevering, maar Brabant Water heeft zakelijke klanten zoals u nog veel meer te bieden. Onze jarenlange ervaring, innovatieve aard en servicegerichte

Nadere informatie