Muziek. Elke tijd heeft zijn eigen vormen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Muziek. Elke tijd heeft zijn eigen vormen"

Transcriptie

1 Muziek Elke tijd heeft zijn eigen vormen

2 Klassieke Sonate / Symfonie Eerste deel; snel en dramatisch (met sonatevorm) Tweede deel; langzaam en lyrisch. Liedvorm of thema met variaties contrasterende toonsoort Derde deel: Menuet (ontbreekt vaak) Vierde deel; snel slotdeel in hoofdtoonsoort; vorm rondo of sonate

3 Menuet Menuetten zijn driedelig Menuet, Trio, contrasterend menuet oorspronkelijk in triobezetting; twee hobo s en fagot Herhaling eerste menuet

4 Ludwig van Beethoven Gedoopt 17 december 1770 in Bonn (In 1790 geloofde Beethoven dat zijn geboortedatum 1772 was) Gestorven 26 maart 1827 in Wenen

5 Beethoven Zijn grootvader, Lodewyck van Beethoven, kwam uit Mechelen en vestigde zich later in Bonn. Hij was Kapellmeister aan het hof van de keurvorst in Bonn Zoon van Johan van Beethoven, tenor, en zijn echtgenote Magdelena Keverich Een moeilijke jeugd waarin armoede een rol speelde en een vader die geregeld dronken was. Beethoven zou zijn vader gaan haten en een hekel krijgen aan autoriteit.

6 Beethoven zijn vader wilde van hem een wonderkind maken a la Mozart Beethoven kreeg les op klavier, orgel, viool en viola

7 Beethoven nam in 1779 in Bonn lessen bij Christian Gottlob Neefe, een hoforganist, die hem in contact bracht met de werken van Bach, Haydn en Mozart

8 2 maart 1783 kreeg Beethoven zijn eerste kritiek op een optreden als pianovirtuoos 1784 aangenomen aan het hof in Bonn voor het spelen van orgel, piano/klavecimbel en viool

9 Beethoven In 1787 ondernam Beethoven een reis naar Wenen om wellicht bij Mozart les te nemen Door het overlijden van zijn moeder keerde hij voortijdig terug Nam het huishouden over van zijn vader (1789 ook diens pensioen).

10 November 1792 vertrekt Beethoven uit Bonn 18 december 1792 overlijdt zijn vader Beethoven gaat naar Haydn om daar lessen te nemen Beethoven beschouwde zichzelf als een verlicht man

11 Beethoven in Wenen Zijn eerste faam had hij als pianist Beethoven had veel beschermheren/ mecenassen waaronder Prins Karl Lichnowsky, Gottfried van Swieten en prins Lobkowicz

12 Beethoven volgde lessen bij Haydn van november 1792 tot januari 1794 Beethoven had geen respect voor Haydn en bedroog hem; hij huurde Johann Schenk in om zijn huiswerk te doen Lessen bij o.a. Antonio Salieri waren evenmin succesvol

13 Beethoven was de lieveling van de aristocratie

14 Wenen Beethoven zijn Weense periode (assimilatie) 1795 Was zijn eerste grote jaar Piano Trio s Opus 1 no. 1 3 Opus nummers bij Beethoven zijn gebaseerd op de datum van publicatienummers niet op het moment van componeren

15 Pianotrio Pianotrios nr 3 Opus 1 in C mineur of nr. 1 E flat majeur Pianotrio s waren traditioneel voor amateurs bestemd Haydn raadde Beethoven af om het derde te publiceren

16 April 1800 Symfonie nr 1 in C majeur, opus 21 Conservatief werk doet hommage aan Haydn en Mozart

17 Mozart versus Beethoven In zijn eerste symfonie citeert Beethoven bijna Mozart. Vgl. KV 550

18 Beethoven zijn problemen met het gehoor begon in 1796 Beethoven schreef zijn meest opgewekte en briljante werk vaak tijdens tijden van persoonlijke crisis

19 Beethoven Symfonieën

20

21 Beethoven compositorische Innovaties Muziek moet een instrument zijn voor zelfexpressie. Niet als decoratieve kunst functioneren. De Klassieke vormen kunnen en moeten aangepast worden opdat ze passen bij inhoud van een compositie Ontwikkeling van een motief is de basis van de techniek van componeren Ritme en ritmische manipulatie wordt verheven tot het niveau van een thema en/of van ontwikkeling Muzikale delen vormen een deel van de dramatische ontwikkeling, zoals aktes in een toneelstuk

22 Hemiole of Hemiola

23 Symfonie nr. 1 Adagio molto - allegro con brio Andante cantabile con moto Menuetto (allegro molto e vivace) Adagio - allegro molto e vivace

24 Symfonie nr. 1 Adagio molto - allegro con brio Andante cantabile con moto Menuetto (allegro molto e vivace) Adagio - allegro molto e vivace

25 Mozart versus Beethoven In zijn eerste symfonie citeert Beethoven bijna Mozart. Vgl. Mozart KV 550 Symfonie nr. 40 deel 2 Andante Cantabile met Beethoven Symfonie nr. 1 opus 21 deel 2 Andante Cantabile con Moto van Beethoven

26 Adagio molto - allegro con brio geschreven in de sonatevorm, ook wel hoofdvorm genoemd. Met langzame introductie (Franse Ouverture) a la Haydn Maar.

27 Adagio molto - allegro con brio geschreven in de sonatevorm, ook wel hoofdvorm genoemd. Met langzame introductie (Franse Ouverture) a la Haydn Maar. Begint met dissonanten

28 Consonant: Het is een muzikale term voor welluidendheid en is het tegenovergestelde van dissonant. Prettig klinkende toon of akkoord. Dissonant: spanningsvolle noot of akkoord die vraagt om oplossing d.w.z. wil gevolgd worden door een of meerdere consonanten

29 Mineur en Majeur toonsoorten Onduidelijkheid over harmonieën en toonsoorten In welk toonsoort zit het (harmonie, richting). Geeft een compositie iets zoekends

30 God only Knows The Beach Boys 1966 Pas op de regel God only knows vindt het bijna zijn toonsoort/rust

31 Beethoven bouwt zijn symfonie op uit motiefjes vaak drieklanken (akkoorden) deze vormen de bouwstenen van zijn werk Harmonische akkoorden van de begeleiding van thema 1 zijn dezelfde als de openingsakkoorden van de symfonie

32 Symfonie nr. 1 Adagio molto - allegro con brio Andante cantabile con moto Menuetto (allegro molto e vivace) Adagio - allegro molto e vivace Dit is geen Menuet meer; het Menuet is Beethoven zijn eerste slachtoffer

33 Symfonie nr. 1 Adagio molto - allegro con brio Andante cantabile con moto Menuetto (allegro molto e vivace) Adagio - allegro molto e vivace

34 Symfonie nr. 1 Adagio molto - allegro con brio Andante cantabile con moto Menuetto (allegro molto e vivace) Adagio - allegro molto e vivace Muzikaal Kiekeboe Veel te dynamisch voor de Klassieken

35 Beethoven op de rand Symfonie Ten tijde van het Heiligenstadt testament!!! Adagio molto - allegro con brio Larghetto Scherzo (allegro) Allegro molto

36 Symfonie Beethoven op de rand Ten tijde van het Heiligenstadt testament!!! Adagio molto - allegro con brio Larghetto Scherzo (allegro) Allegro molto (Flatulerend afscheid van de klassieke tijd)

37 Symfonie Adagio molto - allegro con brio Larghetto Scherzo (allegro) Allegro molto Motieven verbinden de delen

Beethoven. Symfonieën

Beethoven. Symfonieën Beethoven Symfonieën Symfonie 2 1802 Beethoven op de rand Ten tijde van het Heiligenstadt testament!!! Adagio molto - allegro con brio Larghetto Scherzo (allegro) Allegro molto (Gassig afscheid van de

Nadere informatie

Ludwig van Beethoven. Gedoopt 17 december 1770 in Bonn. (In 1790 geloofde Beethoven dat zijn geboortedatum 1772 was) Gestorven 26 maart 1827 in Wenen

Ludwig van Beethoven. Gedoopt 17 december 1770 in Bonn. (In 1790 geloofde Beethoven dat zijn geboortedatum 1772 was) Gestorven 26 maart 1827 in Wenen Ludwig van Beethoven Gedoopt 17 december 1770 in Bonn (In 1790 geloofde Beethoven dat zijn geboortedatum 1772 was) Gestorven 26 maart 1827 in Wenen Beethoven Pianosonates Piano Sonata nr. 8 Sonate Pathétique

Nadere informatie

Beethoven. Symfonie nr. 6 pastorale Programmamuziek

Beethoven. Symfonie nr. 6 pastorale Programmamuziek Beethoven Symfonie nr. 6 pastorale Programmamuziek Ludwig van Beethoven Gedoopt 17 december 1770 in Bonn (In 1790 geloofde Beethoven dat zijn geboortedatum 1772 was) Gestorven 26 maart 1827 in Wenen 1792

Nadere informatie

De symfonie. Welke symfonie hoor je? Schrijf de juiste volgorde in de kaders bij de cd-hoezen.

De symfonie. Welke symfonie hoor je? Schrijf de juiste volgorde in de kaders bij de cd-hoezen. De symfonie Welke symfonie hoor je? Schrijf de juiste volgorde in de kaders bij de cd-hoezen. Welke van deze symfonieën spreekt je het meest aan en waarom? Welke van deze symfonieën spreekt je het minst

Nadere informatie

De Klassieken. Rudolf Rasch Voorzitter KOD

De Klassieken. Rudolf Rasch Voorzitter KOD De Klassieken De klassieke muziek (met kleine letters) bestrijkt een groot deel van ons muzikale verleden, maar er is een korte periode die bekend staat als de Klassieke Periode (met hoofdletters): de

Nadere informatie

algemene muziekleer voor het schriftelijke examen ALGEMENE MUZIEKLEER VOOR HET D-EXAMEN

algemene muziekleer voor het schriftelijke examen ALGEMENE MUZIEKLEER VOOR HET D-EXAMEN ALGEMENE MUZIEKLEER VOOR HET D-EXAMEN 1 INHOUDSOPGAVE MAATSOORTEN... 3 - ENKELVOUDIG SAMENGESTELD REGELMATIG en ONREGELMATIG... 3 VORMLEER - DE LIEDVORM... 4 VORMLEER - DE POPSONG... 5 VORMLEER - HET MENUET...

Nadere informatie

De symfonie. Welke symfonie hoor je? Schrijf de juiste volgorde in de kaders bij de cd-hoezen.

De symfonie. Welke symfonie hoor je? Schrijf de juiste volgorde in de kaders bij de cd-hoezen. De symfonie Welke symfonie hoor je? Schrijf de juiste volgorde in de kaders bij de cd-hoezen. Welke van deze symfonieën spreekt je het meest aan en waarom? Welke van deze symfonieën spreekt je het minst

Nadere informatie

De Negentiende Eeuw - Onbekende Bekenden

De Negentiende Eeuw - Onbekende Bekenden De Negentiende Eeuw Onbekende Bekenden Met alle respect voor de voorafgaande en de eropvolgende eeuwen kan men toch stellen dat de negentiende eeuw nog steeds het basisrepertoire voor onze klassieke orkesten

Nadere informatie

KamerOrkest Driebergen Opgericht 30 november Concert 22 november Programma Feest der herkenning

KamerOrkest Driebergen Opgericht 30 november Concert 22 november Programma Feest der herkenning KamerOrkest Driebergen Opgericht 30 november 1988 Concert 22 november 2014 Programma Feest der herkenning Gioachino Rossini (1792-1868) Ouverture «L Italiana in Algeri» (1813) Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791)

Nadere informatie

Classicisme is een korte tijdsperiode in de muziek. Ze loopt van 1750 tot 1810.

Classicisme is een korte tijdsperiode in de muziek. Ze loopt van 1750 tot 1810. Classicisme 1. Wanneer? Classicisme is een korte tijdsperiode in de muziek. Ze loopt van 1750 tot 1810. Dit is de periode van de industriële revolutie. De technologie en de wetenschap kennen een grote

Nadere informatie

Jussen speelt Beethoven

Jussen speelt Beethoven donderdag 29 september t/m zondag 2 oktober Jussen speelt Beethoven Christian Vásquez dirigent Lucas Jussen piano donderdag 29 september t/m zondag 2 oktober Christian Vásquez dirigent Lucas Jussen piano

Nadere informatie

Trio Avanesyan Pianotrio Hrachya Avanesyan viool Sevak Avanesyan cello Julien Libeer piano

Trio Avanesyan Pianotrio Hrachya Avanesyan viool Sevak Avanesyan cello Julien Libeer piano Trio Avanesyan Pianotrio Hrachya Avanesyan viool Sevak Avanesyan cello Julien Libeer piano Biografie Het trio Het Trio Avanesyan werd opgericht in 2010, en verenigt de broers Hrachya en Sevak Avanesyan

Nadere informatie

Classicisme is een korte tijdsperiode in de muziek. Ze loopt van 1750 tot 1810.

Classicisme is een korte tijdsperiode in de muziek. Ze loopt van 1750 tot 1810. Classicisme 1. Wanneer? Classicisme is een korte tijdsperiode in de muziek. Ze loopt van 1750 tot 1810. Dit is de periode van de industriële revolutie. De technologie en de wetenschap kennen een grote

Nadere informatie

2 punten. 3 punten. 4 punten. 1 punt. 3 punten

2 punten. 3 punten. 4 punten. 1 punt. 3 punten Speel het vierde stuk uit één van je boeken. Hoeveel verschillende tonen kennen we. 1 2 Schrijf in ritme het woord pianoleerling in kwarten en achtsten. Is dit het ritme van Kortjakje, Vader Jacob, Zie

Nadere informatie

Mozart. Sibelius. Schumann

Mozart. Sibelius. Schumann Mozart Symfonie nr. 40 Sibelius Valse triste Schumann Symfonie nr. 1 ZAANS SYMFONIE ORKEST TOONKUNST o.l.v. Geerten Kooi zaterdag 13 mei 2000 20.15 uur in het Saenredam College te Zaandijk Toegangsprijs

Nadere informatie

Het Nieuw Klassiek Collectief

Het Nieuw Klassiek Collectief Het Nieuw Klassiek Collectief Concertreeks Buitengewoon 1 november 2014, Amstelkerk Amsterdam 2 november 2014, Petruskerk Leiden Voorwoord Beste concertbezoeker, Namens het orkest en onze dirigent heet

Nadere informatie

Martijn Hooning. EEN PAAR OPMERKINGEN OVER SONATEVORM (of: HOOFDVORM)

Martijn Hooning. EEN PAAR OPMERKINGEN OVER SONATEVORM (of: HOOFDVORM) Martijn Hooning EEN PAAR OPMERKINGEN OVER SONATEVORM (of: HOOFDVORM) met een overzicht over de vorm van het eerste deel van de Eerste Symfonie van Beethoven 1 Voor het geval je een partituur hebt zonder

Nadere informatie

Mozart versus Beethoven

Mozart versus Beethoven Mozart versus Beethoven Pianomuziek Vgl. Pianosonate no. 18 KV 576 met Beethoven Pianosonate in C mineur Op 13 Pathetique Ludwig van Beethoven Gedoopt 17 december 1770 in Bonn (In 1790 geloofde Beethoven

Nadere informatie

Basiscursus Klassieke muziek

Basiscursus Klassieke muziek Basiscursus Klassieke muziek J. Haydn: Symfonie nr. 47 (Allegro) (1772) Door Hélène Codjo Les 01t/m 04 de Barok 1600-1750 1. Instrumenten: Viool & familie, klavecimbel, pijporgel Basso continuo & Barok-orkest

Nadere informatie

Eindexamen muziek havo 2007-I

Eindexamen muziek havo 2007-I Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. Twee liederen uit een Haarlems liedboek uit 1643 1 maximumscore 1 tweestemmig 2 maximumscore 1 a a b Opmerking:

Nadere informatie

samengesteld bovenste cijfer is 4 of meer

samengesteld bovenste cijfer is 4 of meer Werkblad C Les 1 Naam:.. enkelvoudig bovenste cijfer is 2 of samengesteld bovenste cijfer is 4 of meer regelmatig onregelmatig 2-delig (binair) -delig (ternair) 2 2 2 2 4 8 2 4 8 4 4 4 6 6 12 4 2 8 4 8

Nadere informatie

Basiscursus Klassieke muziek

Basiscursus Klassieke muziek Basiscursus Klassieke muziek W.A. Mozart: Eine kleine Nachtmusik KV 525 (1787) Door Hélène Codjo Les 06 Ontwikkeling van Klassiek 1. Instrumenten Koperen blaasinstrumenten 2. Vormen : symfonie en sonatevorm

Nadere informatie

Cecilia Bernardini & Petra Somlai

Cecilia Bernardini & Petra Somlai ZO 13/03/16 15.00 Concert Cecilia Bernardini & Petra Somlai Cecilia Bernardini, viool Petra Somlai, pianoforte Ludwig van Beethoven (1770-1827) Vioolsonate in a, opus 23 Presto Andante scherzoso, più allegretto

Nadere informatie

Eindexamen muziek vwo 2007-I

Eindexamen muziek vwo 2007-I Beoordelingsmodel J.H. Schein - Da Jakob vollendet hatte 1 maximumscore 1 één van de volgende: Soms is het (eerste) interval stijgend, soms dalend. Soms is het interval een secunde, soms een terts. ook

Nadere informatie

De variatievorm. Soorten variaties. Luistervoorbeelden. Johann Pachelbel: Canon in D

De variatievorm. Soorten variaties. Luistervoorbeelden. Johann Pachelbel: Canon in D De variatievorm Stel: je hebt een thema geschreven waar je erg tevreden over bent. Of je vindt een bestaand liedje prachtig. Dan kan je hierop variaties schrijven: je verandert het tempo, het ritme, de

Nadere informatie

Storioni Trio Rainer Kussmaul. Vladimir Mendelssohn Haydn, Schumann, Brahms

Storioni Trio Rainer Kussmaul. Vladimir Mendelssohn Haydn, Schumann, Brahms Pianotrio Storioni Trio Rainer Kussmaul. Vladimir Mendelssohn Haydn, Schumann, Brahms dinsdag 25 januari 2005 Pianotrio. Seizoen 2004-2005 Trio Staier-Sepec-Queyras Hummel, Beethoven, Schubert woensdag

Nadere informatie

Examen VWO. Muziek (oude stijl en nieuwe stijl)

Examen VWO. Muziek (oude stijl en nieuwe stijl) Muziek (oude stijl en nieuwe stijl) Examen VWO Opgavenboekje Examennummer Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs... Naam... Voor dit examen zijn maximaal 90 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

Programma1: Dagboek van een cello

Programma1: Dagboek van een cello Programma1: Dagboek van een cello Dagboek van een cello is het nieuwe familieprogramma van het Hexagon Ensemble en beschrijft de reis van een cello door de tijd en door Europa. Een prachtig, spannend en

Nadere informatie

Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 punt toegekend.

Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 punt toegekend. 3 Antwoordmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 punt toegekend. C. Monteverdi - Beatus vir 1 2 toonsoort: van majeur naar mineur 1 maatsoort: van tweedelig naar driedelig 1 3 één

Nadere informatie

Muziekvakexamens 2008

Muziekvakexamens 2008 S NVM Muziekvakexamens Dit examen dient zoveel mogelijk als invul-werkstuk te worden gemaakt. In het algemeen is voor de gevraagde beschrijvingen voldoende ruimte opengelaten. Blijkt de ruimte in bepaalde

Nadere informatie

schubert octet en beethoven septet

schubert octet en beethoven septet CONCERTSEIZOEN 2015-2016 programma dinsdag 12 april 2016, 20.15 uur concert 578 schubert octet en beethoven septet liza ferschtman viool benjamin marquise gilmore viool lars anders tomter altviool quirine

Nadere informatie

ALGEMENE MUZIEKLEER VOOR HET B-EXAMEN

ALGEMENE MUZIEKLEER VOOR HET B-EXAMEN ALGEMENE MUZIEKLEER VOOR HET B-EXAMEN INHOUDSOPGAVE TEMPO AANDUIDINGEN... 3 INTERVALLEN... 4 MAATSOORTEN EN RITME TRIOLEN... 5 MAATSOORTEN EN RITME - SYNCOPEN... 6 MAATSOORTEN EN RITME - HET SWINGRITME...

Nadere informatie

Programma Proefspel 2012

Programma Proefspel 2012 Programma Proefspel 2012 Voorwoord In mei 2012 is de stichting Classic Young Masters opgericht met als doel jonge, zeer talentvolle musici ondersteunende mogelijkheden te bieden in de vorm van kennis en

Nadere informatie

Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 punt toegekend.

Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 punt toegekend. Muziek havo 2-II 3 Antwoordmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt punt toegekend. Alfonso El Sabio Santa Maria, strela do dia unisono 2 de noot e 3 noten voorteken 2 4 maat 3, derde

Nadere informatie

Toelatingsprocedure ODM

Toelatingsprocedure ODM Toelatingsprocedure ODM Na aanmelding via Studielink dient de adspirant student zich aan te melden voor het toelatingsexamen via de pagina inschrijving op http://www.hsleiden.nl/docentmuziek/. Hierna wordt

Nadere informatie

Toelatingsprocedure Opleiding docent muziek

Toelatingsprocedure Opleiding docent muziek Toelatingsprocedure Opleiding docent muziek De adspirant student meldt zich aan voor het toelatingsexamen op twee manieren. Na aanmelding via Studielink vult hij online de vragen in op de pagina inschrijving

Nadere informatie

7. Troisième choral!!!!!! C. Franck (1822-1890)!

7. Troisième choral!!!!!! C. Franck (1822-1890)! 7. Troisième choral C. Franck (1822-1890) Het populaire derde koraal (1890) is het laatste werk van de grote Franse meester. Het begint met gebroken accoorden quasi allegro, afgewisseld met brede, sonore

Nadere informatie

Eindexamen muziek vwo 2007-I

Eindexamen muziek vwo 2007-I J.H. Schein - Da Jakob vollendet hatte cd1 track 2 Dit vragenblok is gebaseerd op de compositie Da Jakob vollendet hatte van Johann Hermann Schein (1586-1630). Deze compositie komt uit een bundel werken

Nadere informatie

Eerstvolgende concerten:!

Eerstvolgende concerten:! Laurens de Man (1993) studeert sinds september 2010 piano bij David Kuyken en orgel bij Jacques van Oortmerssen aan het Conservatorium van Amsterdam. Sinds het overlijden van Van Oortmerssen in november

Nadere informatie

Randmeerconcertbrief seizoen 2009/10 nr. 8. Concert zaterdag 30 januari 2010 La Rondine De Dialoog, Ermelo

Randmeerconcertbrief seizoen 2009/10 nr. 8. Concert zaterdag 30 januari 2010 La Rondine De Dialoog, Ermelo Randmeerconcertbrief seizoen 2009/10 nr. 8 Concert zaterdag 30 januari 2010 La Rondine De Dialoog, Ermelo Inhoud 2 3-4 5-6 a b Programma 30 januari 2010 La Rondine Toelichting door Hans Maas Agenda seizoen

Nadere informatie

Piano Gianluca Cascioli Bach, Mozart, Boulez, van Beethoven

Piano Gianluca Cascioli Bach, Mozart, Boulez, van Beethoven Piano Gianluca Cascioli Bach, Mozart, Boulez, van Beethoven dinsdag 27 maart 2001 Piano Seizoen 2000-2001 Michel Dalberto Debussy, Chopin donderdag 19 oktober 2000 Jan Michiels Ligeti, Brahms donderdag

Nadere informatie

De didactische analyse van partituren: Rococo-Concerto voor klarinet en piano Jurriaan Andriessen (1973) Eerste deel

De didactische analyse van partituren: Rococo-Concerto voor klarinet en piano Jurriaan Andriessen (1973) Eerste deel De didactische analyse van partituren: Rococo-Concerto voor klarinet en piano Jurriaan Andriessen (1973) Eerste deel A. Basisschema voor de analyse van de partituur 1. Macroscopisch A. Componist 1. Historische

Nadere informatie

Cultuurcentrum Belgica Dendermonde presenteert

Cultuurcentrum Belgica Dendermonde presenteert Cultuurcentrum Belgica Dendermonde presenteert Terra Nova & Kurt Van Eeghem Vrijdag 2 oktober 2015 CC Belgica Programma L.v. Beethoven - Septet opus 20 Adagio - Allegro con brio Adagio cantabile E.LT.

Nadere informatie

Wolfgang Amadeus Mozart romanticus avant la lettre

Wolfgang Amadeus Mozart romanticus avant la lettre Wolfgang Amadeus Mozart romanticus avant la lettre Blok III Dia 1 introductie Dia 2 ontstaansgeschiedenis - [volwassen geworden bij Haydn vader van de symfonie ] - letterlijk: samenklank (Grieks) van instrumenten

Nadere informatie

Muziekgeschiedenis. Galant versus Gelehrt 1740. Stan Kuunders, www.degitarist.nl. Essay galant versus gelehrt 1740 Stan Kuunders, www.degitarist.

Muziekgeschiedenis. Galant versus Gelehrt 1740. Stan Kuunders, www.degitarist.nl. Essay galant versus gelehrt 1740 Stan Kuunders, www.degitarist. Muziekgeschiedenis Galant versus Gelehrt 1740 Stan Kuunders, www.degitarist.nl Essay galant versus gelehrt 1740 Stan Kuunders, www.degitarist.nl Galante Stijl versus Gelehrt De 18 e eeuw kenmerk zich als

Nadere informatie

Parade. 1. En bateau: Andantino; 2. Cortège: Moderato; 3. Menuet: Moderato; 4. Ballet: Allegro giusto

Parade. 1. En bateau: Andantino; 2. Cortège: Moderato; 3. Menuet: Moderato; 4. Ballet: Allegro giusto Parade Parade is de naam die we hebben gekozen aan het programma van vanavond van het KamerOrkest Driebergen, naar het stuk van Erik Satie dat er deel van uitmaakt. In Saties werk heeft parade de traditionele

Nadere informatie

Sonate Opus 10 Nr. 1 in c: Allegro con brio

Sonate Opus 10 Nr. 1 in c: Allegro con brio Sonate Opus 10 Nr. 1 in c: Allegro con brio Beethoven Klaviersonaten Band I: p.96-101 1. Expositie 1.1. Belangrijkste cesuren - FPC: maat 30 - MC: maat 56 - EEC: maat 94 1.2. Hoofdthema: muzikale zin Muzikale

Nadere informatie

Haydn in Londen WILLEM WOESTENBURG

Haydn in Londen WILLEM WOESTENBURG Haydn in Londen WILLEM WOESTENBURG HOVO Zomercursus 2015 "...en omdat ik het vanwege de hitte niet uithield ging ik naar een andere zaal die wel op een onderaardse grot leek. Men danste er op Engelse wijze.

Nadere informatie

Liedvormen. Liedvormen

Liedvormen. Liedvormen Liedvormen - Stel dat je maar een kort liedje mag zingen of spelen. Bij welk van deze stukken kan je maar een deel ervan zingen, zonder dat het vreemd klinkt? Duid deze onderverdelingen aan op de partituur.

Nadere informatie

Piet van der Steen, Eerstvolgende concerten:

Piet van der Steen, Eerstvolgende concerten: Piet van der Steen, geboren in 1943, studeerde orgel en schoolmuziek aan het Utrechts Conservatorium bij Cor Kee, Nico van den Hooven en Chris Bos. Hij vervolgde zijn orgelstudie in diverse masterclasses

Nadere informatie

Nakijkblad. Analyse opdrachten Schumann Wiegenliedchen Beluister het stuk

Nakijkblad. Analyse opdrachten Schumann Wiegenliedchen Beluister het stuk Nakijkblad Analyse opdrachten Schumann Wiegenliedchen Beluister het stuk Eenvoudig 1. Wat is de maatsoort? weekwarts maat 2. Wat is de toonsoort? G-majeur 3. Wat is het tempo in een italiaanse aanduiding?

Nadere informatie

Eindexamen Muziek havo 2002-I

Eindexamen Muziek havo 2002-I 3 Antwoordmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 punt toegekend. T. Tomkins - Too much I once lamented 1 inzet 1: alt 1 inzet 3: sopraan 1 2 la-men-ted; ook goed: la-men-ted 3 parallel

Nadere informatie

1. Het ritme wat ik voor ga spelen, bestaat uit 2 bouwstenen en een extra halve noot. Schrijf de nummers van de juiste bouwstenen op de goede plek.

1. Het ritme wat ik voor ga spelen, bestaat uit 2 bouwstenen en een extra halve noot. Schrijf de nummers van de juiste bouwstenen op de goede plek. Werkblad A Les 1 Naam:... 1. Het ritme wat ik voor ga spelen, bestaat uit 2 bouwstenen en een extra halve noot. Schrijf de nummers van de juiste bouwstenen op de goede plek. a. b. c. d. 2. Het ritme wat

Nadere informatie

Overzicht van zijn artikelen

Overzicht van zijn artikelen Overzicht van zijn artikelen Artikelen over Bartók Titel Verschenen in Datum * Pleidooi voor de pianocomposities van Bartók * Een brief van Béla Bartók * Sonate voor twee piano s en slagwerk Mens en Melodie

Nadere informatie

Eindexamen muziek havo I

Eindexamen muziek havo I Aanwijzingen voor de kandidaat: 1 Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan worden

Nadere informatie

Earz bestaat uit 'modules'. De inhoud hiervan is willekeurig te gebruiken en te combineren binnen een door de docent te maken spel.

Earz bestaat uit 'modules'. De inhoud hiervan is willekeurig te gebruiken en te combineren binnen een door de docent te maken spel. INHOUD www.earz.nl info@earz.nl Deze handleiding mag zonder toestemming worden gekopieerd en vermenigvuldigd. Earz bestaat uit 'modules'. De inhoud hiervan is willekeurig te gebruiken en te combineren

Nadere informatie

Concert 17 december 2006. Pierre d Or Ensemble. Hotel De Sparrenhorst Nunspeet

Concert 17 december 2006. Pierre d Or Ensemble. Hotel De Sparrenhorst Nunspeet Randmeerconcertbrief seizoen 2006/7 nr. 5 Concert 17 december 2006 Pierre d Or Ensemble Hotel De Sparrenhorst Nunspeet 5e Randmeerconcert - seizoen 2006/2007 zondag 17 december 2006 14.00 uur Hotel De

Nadere informatie

Eindexamen muziek havo 2005-I

Eindexamen muziek havo 2005-I 4 Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. J.H. Schein - Wir gläuben all an einen Gott een kruis voor de twee lage c s per voorteken 2 unisono 3 Het al

Nadere informatie

Informatie voor docent: Les 1

Informatie voor docent: Les 1 Informatie voor docent: Les 1 a. Eigen antwoord. b. De Eerste Wereldoorlog: Stravinsky verbleef in de jaren voor de oorlog al een aantal maanden per jaar in Zwitserland met zijn familie. Door de Eerste

Nadere informatie

puur muziek :00 KRAAKHUIS MIDORI SEILER & JOS VAN IMMERSEEL BEETHOVEN

puur muziek :00 KRAAKHUIS MIDORI SEILER & JOS VAN IMMERSEEL BEETHOVEN de puur muziek 22.05.14 20:00 KRAAKHUIS MIDORI SEILER & JOS VAN IMMERSEEL BEETHOVEN PROGRAMMA LUDWIG VAN BEETHOVEN Sonate voor piano en viool nr. 1, opus 12 nr. 1 in D I. Allegro con brio II. Tema con

Nadere informatie

Podium Azijnfabriek Bethaniestraat 4 s-hertogenbosch. Entree 7,- Vrienden gratis. Martijn Willers piano Joris van den Berg cello

Podium Azijnfabriek Bethaniestraat 4 s-hertogenbosch. Entree 7,- Vrienden gratis. Martijn Willers piano Joris van den Berg cello Programma Kamermuziek 9 juni 2011, 12.30 uur Podium Azijnfabriek Bethaniestraat 4 s-hertogenbosch Entree 7,- Vrienden gratis Martijn Willers piano Joris van den Berg cello L. van Beethoven Variaties op

Nadere informatie

Zeven Psalmen. Felix Mendelssohn Bartholdy. Voor vierstemmig gemengd koor. Proza Musica 10.210.001

Zeven Psalmen. Felix Mendelssohn Bartholdy. Voor vierstemmig gemengd koor. Proza Musica 10.210.001 Zeven Psalmen Voor vierstemmig gemengd koor Felix Mendelssohn Bartholdy Proza Musica 10.210.001 Meer informatie over dit boek of over andere uitgaven van Proza Musica vindt u op www.prozamusica.nl Omslagontwerp:

Nadere informatie

1. Het ritme wat ik voor ga spelen bestaat uit twee bouwstenen en extra halve noot. Schrijf de nummers van de goede bouwstenen op de juiste plek.

1. Het ritme wat ik voor ga spelen bestaat uit twee bouwstenen en extra halve noot. Schrijf de nummers van de goede bouwstenen op de juiste plek. Werkblad B Les 1 Naam:. 1. Het ritme wat ik voor ga spelen bestaat uit twee bouwstenen en extra halve noot. Schrijf de nummers van de goede bouwstenen op de juiste plek.. Het ritme wat ik voor ga spelen

Nadere informatie

majeur mineur mineur majeur majeur mineur verminderd

majeur mineur mineur majeur majeur mineur verminderd 9. Majeur Mineur Majeur en mineur zijn twee cruciale begrippen. Zowel in toonladders als in akkoorden en trappen worden ze gebruikt. Majeur of mineur wordt altijd bepaald door de afstand tussen de eerste

Nadere informatie

THEORIE C. Begrippen : toonsoort,toonladder,akkoord,drieklank,grondtoon,leidtoon

THEORIE C. Begrippen : toonsoort,toonladder,akkoord,drieklank,grondtoon,leidtoon THEORIE C Wat moet je leren : Basisstof (laatste twee bladen) Begrippen : toonsoort,toonladder,akkoord,drieklank,grondtoon,leidtoon De grote en kleine terts toonladders t/m drie kruizen en mollen De grote

Nadere informatie

Randmeerconcertbrief Seizoen 2013/14 nr 5

Randmeerconcertbrief Seizoen 2013/14 nr 5 Randmeerconcertbrief Seizoen 2013/14 nr 5 Ronald Brautigam Oude Kerk Ermelo Jubileumconcert programma 30 november 2013 1 over Ronald Brautigam 2 toelichting Leo van Wijk 3-4 contactadressen en concertlocaties

Nadere informatie

Onthoud wel dat dit alleen een oefening is. Als je dit examen goed maakt, betekent dat niet dat je genoeg weet voor het echte examen!

Onthoud wel dat dit alleen een oefening is. Als je dit examen goed maakt, betekent dat niet dat je genoeg weet voor het echte examen! Theorie Examen A01 Niveau A Dit examen kun je maken om te oefenen voor je theorie examen. Het examen bestaat uit 3 onderdelen; Luistervragen, Leervragen en Inzichtvragen. Je kunt in totaal 8 halen, maar

Nadere informatie

Een muziekles over Haydns Schöpfung (voorbeeldles basisschool)

Een muziekles over Haydns Schöpfung (voorbeeldles basisschool) Een muziekles over Haydns Schöpfung (voorbeeldles basisschool) Paul Knöps Dit materiaal is onderdeel van het compendium christelijk leraarschap dat samengesteld is door het lectoraat Christelijk leraarschap

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF, December 2015 NIEUWE PROGRAMMA S!!

NIEUWSBRIEF, December 2015 NIEUWE PROGRAMMA S!! NIEUWSBRIEF, December 2015 NIEUWE PROGRAMMA S!! In aansluiting op mijn reguliere series colleges Geschiedenis van de Klassieke Muziek, (voor lopende inschrijvingen zie website!!) heb ik een aantal nieuwe

Nadere informatie

Muziekvakexamens 2015

Muziekvakexamens 2015 Muziekvakexamens 2015 Speciale onderwijsleer Methodiek Piano - Klassiek Vrijdag 11 december Tijdstip: 12.00-13.30 uur Naam: Woonplaats: Gebruik het bijgevoegde gelinieerde papier voor beantwoording van

Nadere informatie

Fauré Quartett. Kwartet 2/6

Fauré Quartett. Kwartet 2/6 Fauré Quartett 13 14 13.11.2013 Kwartet 2/6 Praktisch 20u15 start concert concertzaal 21u00 pauze 22u00 vermoedelijk einde concert Kwartet 2013 2014 Artemis Quartet 1/6 ma 23 september 2013 Fauré Quartett

Nadere informatie

Het Beethoven- Huis in Bonn. museum en digitaal beethoven-huis. gids BEETHOVEN-HAUS BONN

Het Beethoven- Huis in Bonn. museum en digitaal beethoven-huis. gids BEETHOVEN-HAUS BONN Het Beethoven- Huis in Bonn museum en digitaal beethoven-huis gids BEETHOVEN-HAUS BONN museum HET GEBOORTEHUIS VAN BEETHOVEN digitales beethovenhaus BEETHOVEN ORIGINEEL & DIGITAAL Het gezin Beethoven woonde

Nadere informatie

De snaarinstrumenten. 1. De strijkinstrumenten

De snaarinstrumenten. 1. De strijkinstrumenten De snaarinstrumenten Bij snaarinstrumenten of chordofonen wordt de klank voortgebracht door een snaar. Je kan een snaar op verschillende manieren aan het trillen brengen. Hierdoor kunnen we de instrumenten

Nadere informatie

Het Symfonie orkest. Lessuggestie bovenbouw: Lesdoelen: Lesopbouw:

Het Symfonie orkest. Lessuggestie bovenbouw: Lesdoelen: Lesopbouw: Lessuggestie bovenbouw: Het Symfonie orkest Lesdoelen: Kinderen maken kennis met klassieke muziek. Ze weten welke instrumenten er in een symfonieorkest te vinden zijn. De kinderen kunnen de verschillende

Nadere informatie

Tips voor gehoortraining

Tips voor gehoortraining Tips voor gehoortraining Doel Gehoortraining is nooit doel op zich, maar staat in dienst van je ontwikkeling tot musicus. Gehoortraining geeft daarvoor de noodzakelijke en fundamentele ondersteuning. Bij

Nadere informatie

Module 3e. Algemene muziekleer, componeren en gehoortraining met Music Ace

Module 3e. Algemene muziekleer, componeren en gehoortraining met Music Ace Module 3e Algemene muziekleer, componeren en gehoortraining met Music Ace Studielast: 4-14 uur. Doel: Leren omgaan met dit softwarepakket of onderdelen ervan (zoals het Doodle pad om mee te componeren).

Nadere informatie

Fragmenten uit zijn muziek

Fragmenten uit zijn muziek Fragmenten uit zijn muziek 2009, derde Frid-cd: Budapest- Amsterdam (kamermuziek) Chamber Music by Martin Tchiba, Birthe Blom & Ditta Rohmann (www.martin-tchiba.com) (www.birtheblom.com) (www.dittarohmann.com)

Nadere informatie

C. Monteverdi - Beatus vir

C. Monteverdi - Beatus vir C. Monteverdi - Beatus vir cd1 track 2 De vragen 1 t/m 9 gaan over een compositie voor zesstemmig koor met instrumentale begeleiding van Claudio Monteverdi (1567-1643). Ter oriëntatie hoor je het begin

Nadere informatie

Romantische klanken. Haydn Weber Beethoven. Dimitri Ashkenazy, klarinet Le Concert Olympique o.l.v. Jan Caeyers

Romantische klanken. Haydn Weber Beethoven. Dimitri Ashkenazy, klarinet Le Concert Olympique o.l.v. Jan Caeyers Romantische klanken Haydn Weber Beethoven Dimitri Ashkenazy, klarinet Le Concert Olympique o.l.v. Jan Caeyers vrijdag 2 oktober 2015 Schouwburg Leuven Concertmeester Friedeman Breuninger Viool I Viool

Nadere informatie

Programmavoorstellen. Seizoen 2014-2015

Programmavoorstellen. Seizoen 2014-2015 Programmavoorstellen Seizoen 2014-2015 Mengal Ensemble vzw Beneluxlaan 34 8700 Tielt t: +32 51/406417 m: +32 496/567496 www.mengalensemble.be Messe de Saint-Hubert programma 4 hoorns en orgel uitkoopsom:

Nadere informatie

Ken uw Klassiekers 2013-2014. in desingel

Ken uw Klassiekers 2013-2014. in desingel Ken uw Klassiekers 2013-2014 in desingel wo 25 sep 2013 Camerata Bern olv. Antje Weithaas p.2 vr 11 okt 2013 B Rock olv. Bejun Mehta p.4 do 14 nov 2013 Le Concert Olympique p.6 wo 19 mrt 2014 Le Concert

Nadere informatie

Eindexamen muziek havo 2008-I

Eindexamen muziek havo 2008-I Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. C. Monteverdi - Altri Canti d Amor 1 maximumscore 2 chitaronne/luit 1 viool / (viola da) gamba 1 2 maximumscore

Nadere informatie

Thalia Ensemble ZO 15/03/15. 15.00 Concert

Thalia Ensemble ZO 15/03/15. 15.00 Concert ZO 15/03/15 15.00 Concert Thalia Ensemble Belén Nieto Galán, traverso Sarah Aßmann, hobo Oscar Arguelles, klarinet Hylke Rozema, hoorn José Rodrigues Gomes, fagot Mayumi Eguro, pianoforte Franz Danzi (1763-1826)

Nadere informatie

In 2014 heeft New Voices een koorreis naar Kent, Engeland ondernomen.

In 2014 heeft New Voices een koorreis naar Kent, Engeland ondernomen. In 2014 heeft New Voices een koorreis naar Kent, Engeland ondernomen. Via deze een link een impressie: http://www.youtube.com/watch?v=-xljmoj6ans&authuser=0 Verslag jubileumconcert 10 jaar New Voices,

Nadere informatie

Frank Braley Mozart, Schubert, Ravel, Gershwin, Kurtág

Frank Braley Mozart, Schubert, Ravel, Gershwin, Kurtág Piano Frank Braley Mozart, Schubert, Ravel, Gershwin, Kurtág zaterdag 21 oktober 2006 Frank Braley Eric Manas Piano. Seizoen 2006-2007 Frank Braley Mozart, Schubert, Ravel, Gershwin, Kurtág zaterdag 21

Nadere informatie

concertavond dankzij de Business seat-formule

concertavond dankzij de Business seat-formule @ Inne Helsen Een onvergetelijke concertavond dankzij de Business seat-formule Ook dit seizoen heeft het orkest een aantal aantrekkelijke formules voor u klaar om uw professionele contacten, klanten of

Nadere informatie

dinsdag 12.03.2013 20.00 Kamermuziekzaal 19.15 Inleiding door Pieter Bergé Zehetmair Quartett Schubert, Schumann & Hindemith

dinsdag 12.03.2013 20.00 Kamermuziekzaal 19.15 Inleiding door Pieter Bergé Zehetmair Quartett Schubert, Schumann & Hindemith dinsdag 12.03.2013 20.00 Kamermuziekzaal 19.15 Inleiding door Pieter Bergé Zehetmair Quartett Schubert, Schumann & Hindemith Biografie Uitvoerders en programma Het Zehetmair Quartett (DE) ging in 1998

Nadere informatie

PROGRAMMA Jubileumconcert Willem Brons

PROGRAMMA Jubileumconcert Willem Brons PROGRAMMA Jubileumconcert Willem Brons 28 mei 2013 Kleine Zaal 20.15 uur Concertgebouw Amsterdam J.S. Bach Chromatische Fantasie en Fuga Franz Peter Seraph Schubert Sonate in G groot D 894 pauze Kees Olthuis

Nadere informatie

Klankkleuren. Rudolf Rasch Voorzitter KamerOrkest Driebergen

Klankkleuren. Rudolf Rasch Voorzitter KamerOrkest Driebergen Klankkleuren De eenzame paukenist niet meegerekend, bestaat een orkest uit strijkers en blazers en juist het toepassen van deze instrumentengroepen in wisselende combinaties geeft (aan het orkest) een

Nadere informatie

Alle programma s van het Hexagon Ensemble voor het seizoen 2016-2017

Alle programma s van het Hexagon Ensemble voor het seizoen 2016-2017 Alle programma s van het Hexagon Ensemble voor het seizoen 2016-2017 Programma 1: Een ontmoeting met Vincent van Gogh. Samenwerking met lokale (amateur)kunstenaars. Een nieuwe versie van het succesvolle

Nadere informatie

OVERZICHT VAKKENPAKKET PER GROEP

OVERZICHT VAKKENPAKKET PER GROEP OVERZICHT VAKKENPAKKET PER GROEP In onderstaande pagina s vindt u een overzicht van de studieonderdelen / examenvakken die nodig zijn als u de studie volgt met als doel het behalen van het vakdiploma Docerend

Nadere informatie

Bijlage C/D-theorie. receptieve vorming

Bijlage C/D-theorie. receptieve vorming Bijlage C/D-theorie receptieve vorming 1 2 MELODISCHE VORMGEVING Een muziekstuk zit niet willekeurig in elkaar, het verloop en de onderdelen worden allemaal zeer bewust uitgedacht. Net zoals een schilder

Nadere informatie

Eindexamen vwo muziek 2013-I

Eindexamen vwo muziek 2013-I Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 scorepunt toegekend. D. Milhaud - Le boeuf sur le toit 1 maximumscore 2 zestiende noten 1 (reine) kwart 1 2 maximumscore 1 klarinet

Nadere informatie

Een explosie van klankkleuren

Een explosie van klankkleuren Een explosie van klankkleuren 1. Historische achtergrond Hieronder staan enkele stellingen over eigenschappen van instrumenten of bezettingen. Wat zijn de gevolgen voor de componist? a. Op een klavecimbel

Nadere informatie

1. Train je gehoor. 4 Step Boost - Ebook DanceComposer.com

1. Train je gehoor. 4 Step Boost - Ebook DanceComposer.com 4 step BOOST 1. Train je gehoor Luisteren naar muziek doen we allemaal. Op de dansvloer, vanaf de ipod, of tijdens het eten. Als je zelf muziek maakt, is een belangrijke vraag: Waar luister je naar, en

Nadere informatie

Inleiding in de jazzharmonie op de piano

Inleiding in de jazzharmonie op de piano Inleiding in de jazzharmonie op de piano Masja van der Meer INLEIDING 3 HOE GEBRUIK JE HET BOEK? 4 Tijdsplanning studeren: 5 HOOFDSTUK 1: DE BASIS 6 Welke kennis en vaardigheden heb je nodig? 6 Notatie,

Nadere informatie

Catharinakapel Harderwijk zondag 15 november 2015

Catharinakapel Harderwijk zondag 15 november 2015 Catharinakapel Harderwijk zondag 15 november 2015 1 programma 2 informatie over Daniël van der Hoeven 3/5 notities bij het concert 5 agenda seizoen 2015/16 6 contact en locaties De Verbeelding, architect

Nadere informatie

Algemene ledenvergadering van de KVOK-afdelingen Zuid Holland- Noord en Zuid Holland-Zuid.

Algemene ledenvergadering van de KVOK-afdelingen Zuid Holland- Noord en Zuid Holland-Zuid. Algemene ledenvergadering van de KVOK-afdelingen Zuid Holland- Noord en Zuid Holland-Zuid. Programma voor zaterdag 18 januari 2014 te Dordrecht. Aanwezig:... leden Gast:... gasten Afwezig m.k.: leden Gastheer:

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores. Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 scorepunt toegekend. Blok 1 The Solsonics - Jazz in the present tense

Vraag Antwoord Scores. Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 scorepunt toegekend. Blok 1 The Solsonics - Jazz in the present tense Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 scorepunt toegekend. Blok 1 The Solsonics - Jazz in the present tense 1 maximumscore 1 één van de volgende: ostinato/ostinaat (voortdurende) herhaling

Nadere informatie

Theorie voor het HAFABRA examen B

Theorie voor het HAFABRA examen B Theorie voor het HAFABRA examen B Versie 1 - oktober 2009. Theorie voor het HAFABRA examen B Inleiding... 3 Hoofdstuk 1: maat en ritme... 4 1. Maataccenten. Zware en lichte maatdelen... 4 Dus:... 6 1.2

Nadere informatie