Duits in het MBO: Deutsch für den Beruf. Inleiding Servicedocument Keuzedelen Duits in de beroepscontext

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Duits in het MBO: Deutsch für den Beruf. Inleiding Servicedocument Keuzedelen Duits in de beroepscontext"

Transcriptie

1 Duits in het MBO: Deutsch für den Beruf Inleiding Servicedocument Keuzedelen Duits in de beroepscontext 1

2 Inleiding Dit onderwijsmodel is ontwikkeld op basis van de strategische doelstellingen van het project De taal van de Euregionale economie en de didactische doelstellingen van het keuzedeel Duits voor het mbo. Het is een kort en bondig document dat richting geeft aan de implementatie van het keuzedeel Duits in een mbo-instelling en in een opleiding. Ook beschrijft het de dilemma s waarvoor onderwijsmakers komen te staan bij de inrichting van een curriculum voor Duits en geeft het een aantal oplossingsrichtingen aan Dit document is bedoeld voor bestuurders, managers, beleidsmaker, onderwijsmakers en docenten van mbo-instellingen. Naast dit document worden er uitwerkingen ontwikkeld voor vier clusters van opleidingen waarin meer gedetailleerde informatie te vinden is. Tot slot zullen er handreikingen en ict-hulpmiddelen worden ontwikkeld voor de docenten Duits die het keuzedeel zullen gaan vormgeven. 2

3 1 Waarom Duits leren in het mbo? Duitsland is de grootste en belangrijkste handelspartner van Nederland (24% van onze export gaat naar Duitsland en bijna 17 % van onze import komt uit Duitsland). Het Nederlandse bedrijfsleven signaleert al enige tijd dat mbo-leerlingen de Duitse taal onvoldoende beheersen, terwijl ongeveer 60% van onze beroepsbevolking in het mbo wordt opgeleid. Als deze trend doorzet kan dat een negatieve invloed hebben op de handelsrelatie met Duitsland. Daarom is het belangrijk dat het Nederlandse beroepsonderwijs de aandacht blijvend richt op de Duitse taal en cultuur. Dat is nodig om na de opleiding goed te kunnen omgaan met klanten, collega s en opdrachtgevers uit het buurland. Goed onderwijs in de Duitse taal en (bedrijfs)cultuur is voor de gehele Nederlandse economie van belang, maar heeft een extra accent in de grensregio s. Vanuit het VNO- NCW Midden/Achterhoek klinkt de waarschuwing dat de jongeren in het mbo te weinig kennis blijken te hebben van de Duitse taal en cultuur. Gemeenten in de grensregio, tal van roc s en brancheorganisaties bevestigden deze trend en gaven te kennen dat het onderwijs in de Duitse taal en cultuur niet mag worden verwaarloosd. Met het beschikbaar komen van keuzedelen Duits in de nieuwe kwalificatiestructuur kan aan deze vraag tegemoet worden gekomen. In september 2013 heeft het netwerk De Ler(n)ende Euregio namens een zevental roc s 1 het initiatief genomen tot het ontwikkelen van zogenaamde keuzedelen Duits. Deze ontwikkeling vindt plaats in samenwerking met een tweetal Kenniscentra Beroepsonderwijs Bedrijfsleven 2 en in nauwe afstemming met de Stichting Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) en het Ministerie van Onderwijs (OCW). Deze keuzedelen zullen een stimulans zijn voor roc s in Nederland om een eenduidige manier beroepsgericht Duits (Deutsch für den Beruf) aan te bieden. Een belangrijk neveneffect van deze ontwikkeling is dat er nu vanuit de scholen en de branches een hernieuwde belangstelling is ontstaan voor Duits 3. Tot slot sluit de versteviging van Duits in het mbo aan bij zowel het Europese als nationale beleid ter stimulering van meertaligheid en internationalisering, met de slogan: Englisch ein Muss, Deutsch ein Plus! 1 ROC Nijmegen als penvoerder, Graafschap College, ROC A12, ROC Aventus College, De Leijgraaf, Koning Willem 1 College en Rijn IJssel 2 Ecabo en Kenwerk 3 Ook eisen steeds meer hbo-opleidingen een basisniveau Duits 3

4 2 De positie van Duits in de kwalificatiestructuur 2.1 Het nieuwe kwalificatiedossier De belangrijkste doelstellingen van de nieuwe kwalificatiedossiers zijn: Komen tot een reductie van het aantal kwalificaties Verwijderen van overlap tussen de kwalificaties Betere uitvoerbaarheid van het onderwijs Versterken van de regionale component van het mbo Daartoe is een nieuw format ontwikkeld met een Basisdeel, Profieldeel en Keuzedelen. Duitse taalvaardigheid kan voorkomen in het basisdeel, het profieldeel en in het keuzedeel Duits. 2.2 Duits in Basis- en Profieldeel Wanneer Duitse taalvaardigheid essentieel is voor de uitoefening van het beroep dan staat dit beschreven in het Basisdeel of Profieldeel van het kwalificatiedossier. Deze beroepsspecifieke taalvaardigheid is altijd gekoppeld aan een of meerdere kerntaken als vereiste vakkennis en -vaardigheden. Er wordt geen niveau genoemd. In een apart verantwoordingsdocument bij het kwalificatiedossier is aangegeven op welk niveau (volgens het ERK) het Duits beheerst zou moeten worden, per vaardigheid (lezen, luisteren, spreken/gesprekken, schrijven). Deze niveau-aanduidingen zijn indicatief. Dat betekent dat ze geen ijkpunt zijn voor de examinering. Het uitgangspunt bij examinering is of de kerntaak voldoende is. 4

5 2.3 De keuzedelen Duits Er zijn drie keuzedelen Duits van elk 240 uur. De beschrijvingen van de keuzedelen Duits zijn gebaseerd op het Referentiekader moderne vreemde talen in het mbo dat is afgeleid van het Europees Referentiekader voor de talen (ERK). De keuzedelen Duits komen tegemoet aan de wens tot versterking van de regionale component in het mbo, niet alleen in de grensregio s maar ook in regio s met veel Duitstalige contacten. Ze kunnen ook bijdragen aan een betere organiseerbaarheid van het onderwijs door versnippering tegen te gaan door grotere groepen studenten Duits aan te bieden. A2 (basisgebruiker/beginner) Het keuzedeel A2 is bedoeld voor studenten die binnenkomen met een heel laag niveau Duits en die graag een beginnersniveau willen behalen. Het doel is om ten minste drie, maar liefst alle vijf vaardigheden af te sluiten op A2 niveau. Afhankelijk van de soort vaardigheden op A1 af te sluiten. B1 (onafhankelijke gebruiker/half gevorderde) Het keuzedeel B1 is bedoeld voor studenten die binnenkomen met een basisniveau Duits en die graag een niveau van zelfredzaamheid willen behalen. Het doel is om ten minste drie, maar liefst alle vijf vaardigheden af te sluiten op B1 niveau. Afhankelijk van de soort vaardigheden op A2 af te sluiten. B2 (onafhankelijke gebruiker/gevorderde) Het keuzedeel B2 is bedoeld voor studenten die binnenkomen met een zelfredzaamniveau Duits en die graag een gevorderden-niveau willen behalen dat nodig is om zelfstandig in een Duitstalige context te kunnen werken. Het doel is om ten minste drie, maar liefst alle vijf vaardigheden af te sluiten op B2 niveau. Afhankelijk van de soort vaardigheden op B1 af te sluiten. Taal en (bedrijfs)cultuur De keuzedelen Duits bieden niet alleen beroepsgericht Duits aan, maar ook algemene taalvaardigheid in sociale situaties die zich voordoen bij het contact met Duitse bedrijven en personen in Nederland en in Duitsland. Daar hoort ook bij het leren omgaan met de verschillen in culturen tussen Nederland en Duitsland: thuis, in de maatschappij en op het werk. Ook verschillen in vaktermen, maatvoering, regelgeving en handhaving kunnen onderdeel vormen van het keuzedeel Duits. Hiermee biedt het keuzedeel Duits zowel een verdieping als een verbreding van de beroepsspecifieke taaleisen, vooral daar waar die smal beschreven zijn. Koppeling aan kwalificatiedossiers De keuzedelen Duits zijn gekoppeld aan een groot aantal kwalificatiedossiers. Dat betekent dat alle mbo-instellingen de keuzedelen Duits voor een groot aantal opleidingen kunnen aanbieden. 5

Keuzedelen een plus op het mbo-diploma. Innovatie in de regio en kansen op de arbeidsmarkt

Keuzedelen een plus op het mbo-diploma. Innovatie in de regio en kansen op de arbeidsmarkt Keuzedelen een plus op het mbo-diploma Innovatie in de regio en kansen op de arbeidsmarkt Nieuwe kwalificatiedossiers én keuzedelen Keuze a Keuze b Keuze c Keuze d Profiel 1 Profiel 2 Profiel 3 Het mbo

Nadere informatie

Duits in de beroepscontext Een servicedocument voor de invoering van de keuzedelen A2, B1 en B2

Duits in de beroepscontext Een servicedocument voor de invoering van de keuzedelen A2, B1 en B2 Duits in de beroepscontext Een servicedocument voor de invoering van de keuzedelen A2, B1 en B2 Deel I Onderwijs en examenmodel Werkdocument september 2015 Een product van de werkgroep Duits in het MBO

Nadere informatie

Servicedocumenten Duits

Servicedocumenten Duits Servicedocumenten Duits Handreiking bij keuzedelen Duits in de beroepscontext A2/B1 1 Doelen vandaag Kennisdeling over (ontstaan van) keuzedelen Duits A2 en B1 Gezamenlijk werken aan het maken van beroepsspecifieke

Nadere informatie

HANDLEIDING MELDFORMULIER KEUZEDEEL

HANDLEIDING MELDFORMULIER KEUZEDEEL HANDLEIDING MELDFORMULIER KEUZEDEEL Handleiding bij Meldformulier keuzedeel bestemd voor onderwijsinstellingen, brancheorganisaties, HBO-instellingen, werkgevers en andere partijen ten behoeve van het

Nadere informatie

Duits in het MBO: Deutsch für den Beruf. Keuzedeel Duits: het onderwijsmodel Auteur: Marianne Driessen

Duits in het MBO: Deutsch für den Beruf. Keuzedeel Duits: het onderwijsmodel Auteur: Marianne Driessen Duits in het MBO: Deutsch für den Beruf Keuzedeel Duits: het onderwijsmodel Auteur: Marianne Driessen I Inhoud 1 Hoe leer je Duits?... 1 1.1 Visie op het leren van een vreemde taal... 1 1.2 Visie keuzedeel

Nadere informatie

INHOUD WHITEPAPER KEUZEDELEN

INHOUD WHITEPAPER KEUZEDELEN WHITEPAPER Met ingang van schooljaar 2016-2017 krijgt een mbo-opleiding in het kader van de herziene kwalificatiestructuur niet alleen te maken met basisdelen en profieldelen, maar ook met keuzedelen.

Nadere informatie

[naam kwalificatiedossier] Crebonr. [..]

[naam kwalificatiedossier] Crebonr. [..] Model kwalificatiedossier mbo [naam kwalificatiedossier] Crebonr. [...] Kwalificaties (Crebonr. [..]) (Crebonr. [..]) (Crebonr. [..]) Versie [..] Geldig vanaf [..] Opleidingsdomein Crebonr. [..] Penvoerder:

Nadere informatie

[naam kwalificatiedossier ]

[naam kwalificatiedossier ] Model kwalificatiedossier mbo [naam kwalificatiedossier ] Kwalificaties Geldig vanaf Opleidingsdomein Crebonr. [..] Op dit moment is een wijziging van de WEB in voorbereiding waarmee de positie van keuzedelen

Nadere informatie

Herziening MBO voor leerbedrijven. Versie 1.0 juli 2015

Herziening MBO voor leerbedrijven. Versie 1.0 juli 2015 Herziening MBO voor leerbedrijven Versie 1.0 juli 2015 De presentatie in het kort Het mbo-onderwijs verandert Keuzedelen, nieuw in de mbo-opleiding Kansen voor het bedrijfsleven Het mbo-onderwijs verandert

Nadere informatie

Keuzedelen taal en het portfolio. Leontine Derks en Annette Thijs Conferentie Servicepunt Examinering 6 november 2015

Keuzedelen taal en het portfolio. Leontine Derks en Annette Thijs Conferentie Servicepunt Examinering 6 november 2015 Keuzedelen taal en het portfolio Leontine Derks en Annette Thijs Conferentie Servicepunt Examinering 6 november 2015 Inleiding Doelen: 1. U bent geïnformeerd over de ontwikkelingen rondom de totstandkoming

Nadere informatie

Herziening MBO voor leerbedrijven. Versie 1.0 september 2015

Herziening MBO voor leerbedrijven. Versie 1.0 september 2015 Herziening MBO voor leerbedrijven Versie 1.0 september 2015 De presentatie in het kort Het mbo-onderwijs verandert Keuzedelen, nieuw in de mbo-opleiding Kansen voor het bedrijfsleven Het mbo-onderwijs

Nadere informatie

Duits in de beroepscontext A2

Duits in de beroepscontext A2 Keuzedeel mbo Duits in de beroepscontext A2 behorend bij één of meerdere kwalificatiedossiers mbo Geldig vanaf 1 augustus 2013 Crebonr. Vastgesteld door de minister van [OCW/EZ] op 01-07-2014 Kwalificatiedossier

Nadere informatie

Taalblokken congres Malmberg

Taalblokken congres Malmberg Ontwikkelingen wet- en regelgeving Engels Taalblokken congres Malmberg 20 november 2014 Alet van Leeuwen Onderwerpen OCW beleid Engels Diploma eisen mvt verschillende cohorten Examinering mvt Invoering

Nadere informatie

[naam kwalificatiedossier ] Crebonr. [..]

[naam kwalificatiedossier ] Crebonr. [..] Model kwalificatiedossier mbo [naam kwalificatiedossier ] Crebonr. [..] Kwalificaties Crebonr. [..] Crebonr. [..] Crebonr. [..] Geldig vanaf Opleidingsdomein Crebonr. [..] Vastgesteld door de minister

Nadere informatie

Ontwikkelingen wet- en regelgeving Moderne vreemde talen in mbo

Ontwikkelingen wet- en regelgeving Moderne vreemde talen in mbo Ontwikkelingen wet- en regelgeving Moderne vreemde talen in mbo Examenwerk Oosterbeek donderdag 24 april Alet van Leeuwen Onderwerpen OCW beleid Engels examinering invoering CE Engels niveau 4 pre-pilot

Nadere informatie

Herziene kwalificatiestructuur Erkennen van leer- en werkervaring Wat kunnen zij voor elkaar betekenen?

Herziene kwalificatiestructuur Erkennen van leer- en werkervaring Wat kunnen zij voor elkaar betekenen? Herziene kwalificatiestructuur Erkennen van leer- en werkervaring Wat kunnen zij voor elkaar betekenen? Annet Feijen Servicepunt examinering mbo Erika Spoelma Graafschap College Wat gaan we doen? Herziene

Nadere informatie

TOETSINGSKADER KWALIFICATIESTRUCTUUR MBO

TOETSINGSKADER KWALIFICATIESTRUCTUUR MBO TOETSINGSKADER KWALIFICATIESTRUCTUUR MBO Toetsingskader kwalificatiestructuur mbo 01-11-2013 Pagina 1 van 9 1. Inleiding 1.1. Formele kaders In de WEB zijn bepalingen opgenomen over de ontwikkeling en

Nadere informatie

PROJECTPLAN EXAMINERING KEUZEDELEN BTG ZDV

PROJECTPLAN EXAMINERING KEUZEDELEN BTG ZDV PROJECTPLAN EXAMINERING KEUZEDELEN BTG ZDV Professionalisering examinering Projectnummer 33501001 BTG Zakelijke Dienstverlening en Veiligheid Samensteller(s) Leontine Derks 15-02-2016 Projectplan Examinering

Nadere informatie

Handreiking: Uitleg begrippen vmbo-mbo

Handreiking: Uitleg begrippen vmbo-mbo Handreiking: Uitleg begrippen vmbo-mbo Ook in het vmbo is er sprake van onderwijsvernieuwing. De meest in het oog springende vernieuwing is de introductie van een kern, profiel en (meerdere) keuzes. De

Nadere informatie

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Leidinggeven op basis van vakmanschap Leidinggevende team/afdeling/project - niveau 4 Technisch leidinggevende - niveau 4 Beroepspraktijkvorming

Nadere informatie

Toetsingskader kwalificatiestructuur mbo

Toetsingskader kwalificatiestructuur mbo Toetsingskader kwalificatiestructuur mbo 1. Inleiding 1.1. Formele kaders In de WEB zijn bepalingen opgenomen over de ontwikkeling en toetsing van kwalificatiedossiers voor het middelbaar beroepsonderwijs,

Nadere informatie

Duits in het mbo Deutsch für den Beruf. Een servicedocument voor de invoering van de keuzedelen Duits in de beroepscontext

Duits in het mbo Deutsch für den Beruf. Een servicedocument voor de invoering van de keuzedelen Duits in de beroepscontext Duits in het mbo Een servicedocument voor de invoering van de keuzedelen Duits in de beroepscontext 27 november 2015 Duits in het mbo Een servicedocument voor de invoering van de keuzedelen Duits in de

Nadere informatie

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Fashion management Junior productmanager fashion - niveau 4 Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Fashion

Nadere informatie

Uitslag Enquête Kwalificatiedossiers, Keuzedelen en Examinering mbo

Uitslag Enquête Kwalificatiedossiers, Keuzedelen en Examinering mbo Uitslag Enquête Kwalificatiedossiers, Keuzedelen en Examinering mbo Inleiding Met de herziening mbo staan de Mbo-opleidingen voor de opdracht om in augustus 2016 te starten met de nieuwe kwalificatiestructuur

Nadere informatie

Keuzedelen Facts and figures januari 2014 1

Keuzedelen Facts and figures januari 2014 1 Keuzedelen Facts and figures januari 2014 1 Keuzedelen Facts and figures Inleiding 3 Karakteristieken van keuzedelen Soorten keuzedelen Keuzedeelverplichting en de omvang van keuzedelen Keuzedelen kennen

Nadere informatie

In februari 2014 stelt de minister de nieuwe dossiers vast. Vanaf cohort 2014-2015 kunnen leerlingen ingeschreven worden op de nieuwe dossiers.

In februari 2014 stelt de minister de nieuwe dossiers vast. Vanaf cohort 2014-2015 kunnen leerlingen ingeschreven worden op de nieuwe dossiers. Doel van het memo De paritaire commissie wil haar achterban graag op een heldere en eenduidige manier informeren. Daarom zal er na elke PC vergadering, als de besluitvorming daarom vraagt, een memo opgesteld

Nadere informatie

Keuzedelen Facts and figures november 2014 1

Keuzedelen Facts and figures november 2014 1 Keuzedelen Facts and figures november 2014 1 Keuzedelen Facts and figures Inleiding 3 Karakteristieken van keuzedelen Soorten keuzedelen Keuzedeelverplichting en de omvang van keuzedelen Keuzedelen kennen

Nadere informatie

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Ondernemerschap retail Ondernemer retail - niveau 4 Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Ondernemerschap

Nadere informatie

Beroepspraktijkvorming

Beroepspraktijkvorming Beroepspraktijkvorming Stagemarkt.nl en de herziene kwalificatiestructuur NAAR EEN COMPACTE EN OVERZICHTELIJKE REGISTRATIE VAN ERKENDE LEERBEDRIJVEN Vanaf 1 augustus 2015 neemt de nieuwe samenwerkingsorganisatie

Nadere informatie

Keuzedelen in de entree opleiding

Keuzedelen in de entree opleiding Keuzedelen in de entree opleiding Voor de leerlingen die per 1 augustus 2016 voor het eerst in de entree opleiding worden ingeschreven moeten scholen werken met het entree dossier in het nieuwe format.

Nadere informatie

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Fashion design Junior stylist - niveau 4 Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Fashion design maart 2015

Nadere informatie

Flitsbijeenkomst Steunpunt Taal en Rekenen (10 februari 2012) Handreiking Referentiekader mvt. Van Raamwerk tot Handreiking

Flitsbijeenkomst Steunpunt Taal en Rekenen (10 februari 2012) Handreiking Referentiekader mvt. Van Raamwerk tot Handreiking Flitsbijeenkomst Steunpunt Taal en Rekenen (10 februari 2012) Handreiking Referentiekader mvt Van Raamwerk tot Handreiking Hoe zat het ook alweer? Nieuwe Kwalificatieprofielen voor het mbo in 2004 Mét

Nadere informatie

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Ondernemerschap op basis van vakmanschap Vakman-ondernemer - niveau 4 Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier

Nadere informatie

Sector Handel en ondernemerschap

Sector Handel en ondernemerschap Sector Handel en ondernemerschap Doelmatigheidsrapportage maart 2013 Sector Handel en ondernemerschap Leeswijzer Inleiding Feiten en cijfers, gelegitimeerd door onderwijs en bedrijfsleven, zijn essentieel

Nadere informatie

Instructie en informatie voor de begeleider installatie

Instructie en informatie voor de begeleider installatie Instructie en informatie voor de begeleider installatie Masterplan Dit is een product van het project Masterplan Zuid- Holland. Hierin werken de volgende organisaties samen: - de ROC s Albeda College,

Nadere informatie

Servicedocument Examenplan

Servicedocument Examenplan Servicedocument Examenplan Binnenvaart NAAM STUDENT : DATUM EXAMEN : DOSSIER : Binnenvaart DOSSIERCREBO : 23211 KWALIFICATIE : Schipper Binnenvaart KWALIFICATIECREBO : 25510 NIVEAU : 3 COHORT : vanaf 2016

Nadere informatie

Voor wie. Doel. Programma

Voor wie. Doel. Programma Uitnodiging Werkconferentie van het initiatief Duits in het MBO op 6 maart 2015 in Lunteren. Deze werkconferentie is bedoeld voor vertegenwoordigers van de ROC s die zich hebben aangesloten bij ons initiatief.

Nadere informatie

1. Keuzedelen. 2. Uitrol van de Associate degree, omdat. 3. Regionale Associate Colleges. 4. Flexibilisering

1. Keuzedelen. 2. Uitrol van de Associate degree, omdat. 3. Regionale Associate Colleges. 4. Flexibilisering Hans Daale Leido 1. Keuzedelen 2. Uitrol van de Associate degree, omdat 3. Regionale Associate Colleges 4. Flexibilisering Keuzedelen vanaf 2016 Mogelijkheden voor keuzedelen gericht op het hbo Keuzedelen:

Nadere informatie

Mbo & Stages. Nieuwegein, 10 februari 2015

Mbo & Stages. Nieuwegein, 10 februari 2015 Mbo & Stages Nieuwegein, 10 februari 2015 Doel bijeenkomst Informeren over ontwikkelingen in mbo onderwijs Inventariseren gebruik stagiaires (niveau en soort) Inventariseren wensen ten aanzien van stagiaires

Nadere informatie

Ontwikkelen Handreiking taalprofiel Duits in de beroepspraktijk: beroepsgerichte voorbeelden

Ontwikkelen Handreiking taalprofiel Duits in de beroepspraktijk: beroepsgerichte voorbeelden Ontwikkelen Handreiking taalprofiel Duits in de beroepspraktijk: beroepsgerichte voorbeelden Inleiding Aanvullend op de keuzedelen Duits in de beroepscontext worden volgens een vast stramien beroepsgerichte

Nadere informatie

Servicedocument Examenplan

Servicedocument Examenplan Servicedocument Examenplan Goederenvervoer NAAM STUDENT : DATUM EXAMEN : DOSSIER : Goederenvervoer DOSSIERCREBO : 23218 KWALIFICATIE : KWALIFICATIECREBO : 25549 NIVEAU : 2 COHORT : vanaf 2017 KERNTAAK

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Middelbaar Beroeps Onderwijs IPC 2150 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus

Nadere informatie

Duits in het gedrang?

Duits in het gedrang? in het gedrang? De analyse van als (tweede) moderne vreemde taal in de bestaande en herziene kwalificatiedossiers van het mbo KBA, augustus 2013 in het gedrang!? Een analyse van als (tweede) moderne vreemde

Nadere informatie

Aantrekkelijk, uitdagend en toekomstbestendig Gelders mbo

Aantrekkelijk, uitdagend en toekomstbestendig Gelders mbo Ing. 25 maart 2015 PS2015-203 2015-004186 PS26/3 Aantrekkelijk, uitdagend en toekomstbestendig Gelders mbo Notitie tbv Gedeputeerde Staten Provincie Gelderland Contactpersoon: Mevr. Drs. J.C.J.M. Berben

Nadere informatie

Instructie en informatie voor de begeleider metaal en precisie

Instructie en informatie voor de begeleider metaal en precisie Instructie en informatie voor de begeleider metaal en precisie Masterplan Instructie en informatie over: - Begeleiden en Beoordelen - Startgesprek (BOL / BBL) Logo s weghalen is niet netjes - Ontwikkelingsgericht

Nadere informatie

Vitaal werknemerschap in kwalificatiedossiers?

Vitaal werknemerschap in kwalificatiedossiers? Vitaal werknemerschap in kwalificatiedossiers? Verslag interviews Karen Hitters Robby Aldenkamp Pieter Iedema Adviseur NISB Adviseur NISB Adviseur MBO-raad Datum: 07/02/2012 Versie 2.0 2 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling

Onderwijs- en examenregeling Onderwijs- en examenregeling 2016-2017 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Beschrijving van de opleiding... 3 Artikel 1.1 Doel van de opleiding... 3 Artikel 1.2 Onderwijs op de LiS... 3 Artikel 1.3 Opleiding en

Nadere informatie

Duits in de beroepscontext B1

Duits in de beroepscontext B1 Keuzedeel mbo Duits in de beroepscontext B1 behorend bij één of meerdere kwalificatiedossiers mbo Geldig vanaf 1 augustus 2013 Crebonr. Vastgesteld door de minister van [OCW/EZ] op 01-07-2014 Kwalificatiedossier

Nadere informatie

Toetsingskader kwalificatiestructuur mbo

Toetsingskader kwalificatiestructuur mbo Toetsingskader kwalificatiestructuur mbo 1. Inleiding 1.1. Formele kaders In de WEB zijn bepalingen opgenomen over de ontwikkeling en toetsing van kwalificatiedossiers voor het middelbaar beroepsonderwijs,

Nadere informatie

Examenplan. Kwalificerend. Servicedocument. : Keuken. : alle. : 1v5 DOSSIER

Examenplan. Kwalificerend. Servicedocument. : Keuken. : alle. : 1v5 DOSSIER Kwalificerend Servicedocument DOSSIER : Keuken DOSSIERCREBO : 23085 KWALIFICATIE : Kok KWALIFICATIECREBO : 25180 NIVEAU : 2 COHORT : vanaf 2015 KERNTAAK : alle VERSIE : 1v5 juli 2016 Inhoudsopgave Examenplan

Nadere informatie

Actuele ontwikkelingen

Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Op weg met de instellingsexamens taal Regiobijeenkomst op weg met de instellingsexamens taal Alet van Leeuwen Steunpunt taal en rekenen mbo Rol Steunpunt taal en rekenen mbo onderwijsinstellingen

Nadere informatie

Examenplan. Kwalificerend. Servicedocument. : Dienstverlening. : alle. : 1v4 DOSSIER

Examenplan. Kwalificerend. Servicedocument. : Dienstverlening. : alle. : 1v4 DOSSIER Kwalificerend Servicedocument DOSSIER : Dienstverlening DOSSIERCREBO : 23189 KWALIFICATIE : Medewerker facilitaire dienstverlening KWALIFICATIECREBO : 25499 NIVEAU : 2 COHORT : vanaf 2015 KERNTAAK : alle

Nadere informatie

Examenplan. Kwalificerend. Servicedocument. : Keuken. : alle. : 1v1 DOSSIER

Examenplan. Kwalificerend. Servicedocument. : Keuken. : alle. : 1v1 DOSSIER Kwalificerend Servicedocument DOSSIER : Keuken DOSSIERCREBO : 23085 KWALIFICATIE : Zelfstandig werkend kok KWALIFICATIECREBO : 25182 NIVEAU : 3 COHORT : 2017-2018 KERNTAAK : alle VERSIE : 1v1 maart 2017

Nadere informatie

Voorbeeld examenplan voor dubbelkwalificering

Voorbeeld examenplan voor dubbelkwalificering Voorbeeld plan voor dubbelkwalificering Verzorgende IG (VVT) en Begeleider specifieke doelgroepen SSI/247189/2015 1/18 Titel : Voorbeeld plan voor dubbelkwalificering Verzorgende IG (VVT) en Begeleider

Nadere informatie

Aandacht voor de inhoud van het onderwijs

Aandacht voor de inhoud van het onderwijs Informatie- en discussiebijeenkomst leerplanontwikkeling Aandacht voor de inhoud van het onderwijs Hoe worden de kwalificatiedossiers die zijn opgesteld door de kenniscentra voor beroepsonderwijs en het

Nadere informatie

Cohortenschema s vanaf 2015 Kaders en regelgeving examens generieke eisen Nederlandse taal, rekenen en Engels juli 2015

Cohortenschema s vanaf 2015 Kaders en regelgeving examens generieke eisen Nederlandse taal, rekenen en Engels juli 2015 Cohortenschema s vanaf 2015 Kaders en regelgeving examens generieke eisen, rekenen en Engels juli 2015 Mbo niveau Cohort Studiejaar diplomering Schema Entree Cohorten vanaf 2014 In 2015-2016 A Entree Cohorten

Nadere informatie

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Supervisors logistiek Logistiek supervisor - niveau 4 Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Supervisors logistiek

Nadere informatie

Concept Servicedocument Vrijstellingen Maatschappelijke Zorg niveau 3 bij doorstroom naar Mbo-Verpleegkundige

Concept Servicedocument Vrijstellingen Maatschappelijke Zorg niveau 3 bij doorstroom naar Mbo-Verpleegkundige Concept Servicedocument Vrijstellingen Maatschappelijke Zorg niveau 3 bij doorstroom naar Mbo-Verpleegkundige Opgesteld door de btg ZWS i.s.m. roc s en BDM Advies Titel : Vrijstellingen Maatschappelijke

Nadere informatie

Focus op Vakmanschap in MBO

Focus op Vakmanschap in MBO Focus op Vakmanschap in MBO Een tussenstand en een vooruitblik Rico Vervoorn beleidsadviseur btg Communicatie en Media MBO Raad Sectoraal overleg onderwijsinstellingen Hoe is het ook alweer begonnen? Februari

Nadere informatie

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Verkoop Verkoper - niveau 2 Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Verkoop maart 2015 Pagina 1 van 7 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Ontwikkeling examinering ArtA De regels van de kunst. Gijs Noordergraaf Hannelies Boelhouwer

Ontwikkeling examinering ArtA De regels van de kunst. Gijs Noordergraaf Hannelies Boelhouwer Ontwikkeling examinering ArtA De regels van de kunst Gijs Noordergraaf Hannelies Boelhouwer 1 Programma vandaag Achtergrond project Aanpak en werkwijze Ontwerp/ontwikkel uitgangspunten Hobbels die zijn

Nadere informatie

DOELMATIGHEIDS-ATLAS. Doelmatig opleiden in de Motorvoertuigen- en Tweewielerbranche 2015

DOELMATIGHEIDS-ATLAS. Doelmatig opleiden in de Motorvoertuigen- en Tweewielerbranche 2015 DOELMATIGHEIDS-ATLAS Doelmatig opleiden in de Motorvoertuigen- en Tweewielerbranche 5 WAT IS DOELMATIG OPLEIDEN? Doelmatig opleiden maakt onderdeel uit van het zo effectief en efficiënt mogelijk bereiken

Nadere informatie

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Management retail Manager retail - niveau 4 Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Management retail maart

Nadere informatie

2. Beter nu dan later

2. Beter nu dan later Daarom Duits 1. Engels is niet voldoende Natuurlijk is kennis van de Engelse taal essentieel, maar: Englisch ist ein Muss, Deutsch ist ein Plus. Onderzoek wijst uit dat 86 procent van de Nederlandse ondernemers

Nadere informatie

Artikel: Herziene kwalificatiedossiers en examinering in de praktijk

Artikel: Herziene kwalificatiedossiers en examinering in de praktijk Artikel: Herziene kwalificatiedossiers en examinering in de praktijk In augustus 2016 is de invoering van de herziene kwalificatiestructuur mbo een feit. De kwalificatiedossiers blijven de basis voor examinering

Nadere informatie

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Interieuradvies Interieuradviseur - niveau 4 Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Interieuradvies maart

Nadere informatie

De Stichting Samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven. Postbus AG ZOETERMEER

De Stichting Samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven. Postbus AG ZOETERMEER a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Stichting Samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven Postbus 7259 2701 AG ZOETERMEER Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Notitie Talen, Rekenen en Loopbaan & burgerschap

Notitie Talen, Rekenen en Loopbaan & burgerschap Notitie Talen, Rekenen en Loopbaan & burgerschap Januari 2014 Inspectie van het Onderwijs, sector bve, ontwikkelgroep taal, rekenen en loopbaan & burgerschap INHOUD 1. Inleiding... 3 2. Kwalificatie-eisen

Nadere informatie

Invoering Herziening Kwalificatiestructuur. Netwerk Ambassadeurs

Invoering Herziening Kwalificatiestructuur. Netwerk Ambassadeurs Invoering Herziening Kwalificatiestructuur Netwerk Ambassadeurs Rini Romme 17 maart 2015 Agenda Actueel Servicepunt IHKS (Ilona de Bruijne) Projecten rondom examinering HKS van de btg s Digitale Procesarchitectuur

Nadere informatie

Voorbeeld examenplan voor dubbelkwalificering. Verzorgende IG (GHZ) en Begeleider GHZ

Voorbeeld examenplan voor dubbelkwalificering. Verzorgende IG (GHZ) en Begeleider GHZ Voorbeeld plan voor dubbelkwalificering Verzorgende IG (GHZ) en Begeleider GHZ Titel : Voorbeeld plan voor dubbelkwalificering Verzorgende IG (GHZ) en Begeleider GHZ Project/Werkgroep : Btg ZWS Auteur(s)

Nadere informatie

Examenplan. Kwalificerend. Servicedocument. : Dienstverlening. : alle. : 1v4 DOSSIER

Examenplan. Kwalificerend. Servicedocument. : Dienstverlening. : alle. : 1v4 DOSSIER Kwalificerend Servicedocument DOSSIER : Dienstverlening DOSSIERCREBO : 23189 KWALIFICATIE : Helpende zorg en welzijn KWALIFICATIECREBO : 25498 NIVEAU : 2 COHORT : vanaf 2015 KERNTAAK : alle VERSIE : 1v4

Nadere informatie

2. Beter nu dan later

2. Beter nu dan later Daarom Duits 1. Engels is niet voldoende Natuurlijk is kennis van de Engelse taal essentieel, maar: Englisch ist ein Muss, Deutsch ist ein Plus. Uit een enquête onder bedrijven die actief zijn in Duitsland

Nadere informatie

Servicedocument. Kwalificerend. Instructie beoordelaar. Examenplan. Keuken. Keuken Leidinggevende keuken. Leidinggevende keuken

Servicedocument. Kwalificerend. Instructie beoordelaar. Examenplan. Keuken. Keuken Leidinggevende keuken. Leidinggevende keuken Servicedocument Kwalificerend Examenplan Instructie beoordelaar Keuken Keuken Leidinggevende keuken Leidinggevende keuken Uitstroom : Leidinggevende keuken Niveau : 4 Crebonr. : 25181 Kerntaak : alle Cohort

Nadere informatie

Jaarverslag adviescommissie examinering SH&M 2012

Jaarverslag adviescommissie examinering SH&M 2012 Jaarverslag adviescommissie examinering SH&M 2012 Algemeen De Adviescommissie Examinering Hout en Meubel is samengesteld uit vertegenwoordigers van het Samenwerkingsoverleg Onderwijsinstellingen, vertegenwoordigers

Nadere informatie

Exameninstrumenten voor herziene kwalificatiedossiers en het nieuwe waarderingskader 2017

Exameninstrumenten voor herziene kwalificatiedossiers en het nieuwe waarderingskader 2017 Exameninstrumenten voor herziene kwalificatiedossiers en het nieuwe waarderingskader 2017 Over dekking, basis- & profieldeel en vakkennis & vaardigheden Een publicatie van het Servicepunt examinering mbo,

Nadere informatie

Welkom. Ontwikkelingen Rijn IJssel. Het mbo verandert De herziening van de kwalificatiestructuur. Kitty Oirbons. Decanendag 8 oktober 2015

Welkom. Ontwikkelingen Rijn IJssel. Het mbo verandert De herziening van de kwalificatiestructuur. Kitty Oirbons. Decanendag 8 oktober 2015 Welkom Decanendag 8 oktober 2015 Ontwikkelingen Rijn IJssel Kitty Oirbons lid college van bestuur 2 Het mbo verandert De herziening van de kwalificatiestructuur Inge Dietvorst 3 1 Het mbo verandert Herziening

Nadere informatie

Bijeenkomst Instruct

Bijeenkomst Instruct Nederlands, Engels en rekenen mbo - actualiteit Bijeenkomst Instruct Woensdag 10 december Hilversum Alet van Leeuwen Onderwerpen rol en taak Steunpunt invoeringsjaren (centrale) examens en diploma eisen

Nadere informatie

Servicedocument Examenplan

Servicedocument Examenplan Servicedocument Examenplan Transportplanning NAAM STUDENT : DATUM EXAMEN : DOSSIER : Transportplanning DOSSIERCREBO : 23153 KWALIFICATIE : KWALIFICATIECREBO : 25389 NIVEAU : 3 COHORT : vanaf 2016 KERNTAAK

Nadere informatie

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Woningstofferen Woning-/projectstoffeerder - niveau 2 Allround woningstoffeerder - niveau 3 Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact

Nadere informatie

Ontwikkelingen in afstudeerrichtingen lerarenopleidingen HAN ILS. 13 april 2016

Ontwikkelingen in afstudeerrichtingen lerarenopleidingen HAN ILS. 13 april 2016 Ontwikkelingen in afstudeerrichtingen lerarenopleidingen HAN ILS 13 april 2016 Het komende uurtje... 14.15-14.35 uur Implementatie afstudeerrichtingen HAN ILS 14.35 14.45 uur Uitwisseling 14.45-15.05 uur

Nadere informatie

Internationale beroepspraktijkvorming

Internationale beroepspraktijkvorming Internationale beroepspraktijkvorming Uw leerlingen over de grens: tips en spelregels Mbo-leerlingen kiezen steeds vaker voor een stage in het buitenland. Maar hoe regelt u die internationale BPV (i-bpv)?

Nadere informatie

Examenplan. Kwalificerend. Servicedocument. : Ondernemer horeca/bakkerij. : alle. : 1v4 DOSSIER

Examenplan. Kwalificerend. Servicedocument. : Ondernemer horeca/bakkerij. : alle. : 1v4 DOSSIER Kwalificerend Servicedocument DOSSIER : Ondernemer horeca/bakkerij DOSSIERCREBO : 23087 KWALIFICATIE : Ondernemer bakkerij KWALIFICATIECREBO : 25186 NIVEAU : 4 COHORT : vanaf 2015 KERNTAAK : alle VERSIE

Nadere informatie

TOEZICHT OP TALEN vanaf 2013

TOEZICHT OP TALEN vanaf 2013 TOEZICHT OP TALEN vanaf 2013 Regelgeving mbt taal en rekenen is ingewikkeld Toezicht voortvloeiend uit de regelgeving behoeft op onderdelen verduidelijking of wijziging 2013 en verder: toezicht op talen

Nadere informatie

Examenplan. Kwalificerend. Servicedocument. : Entree. : alle. : 1v1 DOSSIER

Examenplan. Kwalificerend. Servicedocument. : Entree. : alle. : 1v1 DOSSIER Kwalificerend Servicedocument DOSSIER : Entree DOSSIERCREBO : 23110, 23192 KWALIFICATIE : Assistent horeca, voeding of voedingsindustrie KWALIFICATIECREBO : 25252, 25260 NIVEAU : 1 COHORT : 2017-2018 KERNTAAK

Nadere informatie

Handreiking taalexamens auditief beperkte leerlingen in het mbo. Flitssessie MBO Taalconferentie december 2015

Handreiking taalexamens auditief beperkte leerlingen in het mbo. Flitssessie MBO Taalconferentie december 2015 Handreiking taalexamens auditief beperkte leerlingen in het mbo Flitssessie MBO Taalconferentie december 2015 Welkom! Even kennismaken: wat is uw functie? Inhoud Welkom en kennismaking Achtergrond en opdracht

Nadere informatie

Keuzedelen Wiskunde op het MBO: van toelaatbaar naar kansrijk?

Keuzedelen Wiskunde op het MBO: van toelaatbaar naar kansrijk? Keuzedelen Wiskunde op het MBO: van toelaatbaar naar kansrijk? Michel van Glabbeek (voormalig wiskundedocent ROC-Leiden) Christiaan Boudri (docent Engineering HAN) LWHW (Landelijk Werkgroep MBO- en HBO-wiskunde)

Nadere informatie

SCHOONMAAK EN GLAZENWASSEN. Leerlingcijfers. Sector Schoonmaak en Glazenwassen. Datum: 16 februari 2015 Auteur: Savantis

SCHOONMAAK EN GLAZENWASSEN. Leerlingcijfers. Sector Schoonmaak en Glazenwassen. Datum: 16 februari 2015 Auteur: Savantis SCHOONMAAK EN GLAZENWASSEN Leerlingcijfers Sector Schoonmaak en Glazenwassen Datum: 16 februari 2015 Auteur: Savantis Colofon Savantis is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren

Nadere informatie

Ministerie van OCW Mevrouw J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart Postbus 16375 2500 BJ DEN HAAG W www.colo.nl. Zoetermeer, 31 mel 2010

Ministerie van OCW Mevrouw J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart Postbus 16375 2500 BJ DEN HAAG W www.colo.nl. Zoetermeer, 31 mel 2010 Boris Pasternaklaan 4 2719 DA Zoetermeer, Netherlands P.O. Box 7259 2701 AG Zoetermeer, Netherlands centres of expertise on vocational education, training and OIththeabour market T +31 [0] 79 3294000 F

Nadere informatie

Doorstromen met keuzedelen

Doorstromen met keuzedelen Doorstromen met keuzedelen januari 2016 1 Leeswijzer basismateriaal Herziening Deze leeswijzer geeft inzicht in het basismateriaal van Herziening MBO over keuzedelen. Het is een overzicht van de (volgens

Nadere informatie

Examenprofiel mbo PMLF

Examenprofiel mbo PMLF Examenprofiel mbo PMLF Industriële processen, Procestechniek, Industrieel onderhoud, Operationele Techniek, en Analisten Sector: PMLF Vastgesteld door: Paritaire commissie PMLF Vaststellingsdatum: 16 februari

Nadere informatie

Landelijke Kwalificaties MBO

Landelijke Kwalificaties MBO Bijlage 1 Format kwalificaties MBO (Behoort bij Beleidsregels voor de totstandkoming en toetsing van kwalificatiedossiers in het beroepsonderwijs, van 16 december 2008, kenmerk BVE-2008/80904)

Nadere informatie

Competentiegericht opleiden

Competentiegericht opleiden Communicatie De groene standaard en Het Groene LAB Competentiegericht opleiden de nieuwe vorm van opleiden - De groene standaard - Het Groene LAB Competentiegericht opleiden 1 Competentiegericht opleiden:

Nadere informatie

Machinebouwer / Industriemechaniker in Nederland en Duitsland: grensoverschrijdende inzetbaarheid

Machinebouwer / Industriemechaniker in Nederland en Duitsland: grensoverschrijdende inzetbaarheid Machinebouwer / Industriemechaniker in Nederland en Duitsland: grensoverschrijdende inzetbaarheid Overeenkomsten en verschillen tussen de kwalificaties Machinebouwer / Allround machinebouwer in Nederland

Nadere informatie

Examenplan. Kwalificerend. Servicedocument. : Ondernemer horeca/bakkerij. : alle. : 1v5 DOSSIER

Examenplan. Kwalificerend. Servicedocument. : Ondernemer horeca/bakkerij. : alle. : 1v5 DOSSIER Kwalificerend Servicedocument DOSSIER : Ondernemer horeca/bakkerij DOSSIERCREBO : 23087 KWALIFICATIE : Manager ondernemer horeca KWALIFICATIECREBO : 25184 NIVEAU : 4 COHORT : vanaf 2015 KERNTAAK : alle

Nadere informatie

Examenplan. Kwalificerend. Servicedocument. : Facilitair leidinggeven. : alle. : 1v4 DOSSIER

Examenplan. Kwalificerend. Servicedocument. : Facilitair leidinggeven. : alle. : 1v4 DOSSIER Kwalificerend Servicedocument DOSSIER : Facilitair leidinggeven DOSSIERCREBO : 23083 KWALIFICATIE : Facilitair leidinggevende KWALIFICATIECREBO : 25175 NIVEAU : 4 COHORT : vanaf 2015 KERNTAAK : alle VERSIE

Nadere informatie

Elektrotechnici in de industrie in Nederland en Duitsland: grensoverschrijdende inzetbaarheid

Elektrotechnici in de industrie in Nederland en Duitsland: grensoverschrijdende inzetbaarheid Elektrotechnici in de industrie in Nederland en Duitsland: grensoverschrijdende inzetbaarheid Overeenkomsten en verschillen tussen de kwalificaties Monteur / Eerste monteur & Technicus Elektrotechnische

Nadere informatie

Taal en rekenen: van centraal ontwikkelde examens tot beroepsspecifieke examens

Taal en rekenen: van centraal ontwikkelde examens tot beroepsspecifieke examens Taal en rekenen: van centraal ontwikkelde examens tot beroepsspecifieke examens Een publicatie naar aanleiding van de leg-uit-bijeenkomst op 3 juni 2014 van het Servicepunt examinering mbo in samenwerking

Nadere informatie

Handreiking taalprofielen Duits in de beroepscontext. Secretariële beroepen

Handreiking taalprofielen Duits in de beroepscontext. Secretariële beroepen Handreiking taalprofielen Duits in de beroepscontext Secretariële beroepen 1. Leeswijzer Handreiking taalprofielen Keuzedelen Duits in de beroepscontext 1.1 Inleiding Deze handreiking hoort bij de keuzedelen

Nadere informatie

Examens voor Middenkader Engineering

Examens voor Middenkader Engineering Examens voor Middenkader Engineering Hoe borgen we het niveau? 12 5 2017 Dick Huisman Arjan Kompanje Joke Steenbruggen Jannet Tiegelaar Inhoud Doel van de workshop Inleiding MEI Aan de slag Presenteren

Nadere informatie