Beleid Groninger ICT Sector. Groningen ICT Stad II

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beleid Groninger ICT Sector. Groningen ICT Stad II"

Transcriptie

1 Groningen ICT Stad II Opdrachtgever : Gemeente Groningen Auteurs : Jan Kees Kleuver, ROEZ, in samenwerking met Publicase, Karma Sierts en Martin Vos MNU Innovation, Eldert van Wijngaarden Versie : 28 juni

2 Inhoudsopgave 1 Samenvatting Introductie Doel van dit project Leeswijzer Van beleidsvoorstel naar uitvoering Evaluatie Groningen IT Stad ( ) De programmalijnen De resultaten Analyse SWOT-analyse Invloed van de overheid Interviews Economisch ICT-beleid Gemeente Groningen Strategische doelstellingen Keuze beleidslijnen Kennis en creativiteit stimuleren Innovatief opdrachtgeverschap Marktvergroting ICT-gebruik bij MKB Acquisitie Profilering Groningen als ICT-stad Actieplan / projecten Kennis en creativiteit stimuleren Kenniskaart ICT Mediaplaza noord Inventarisatie nieuwe media Innovatief opdrachtgeverschap Innovatief Aanbesteden One Region E-visie gemeente Marktvergroting ICT-gebruik bij MKB Mediaplaza Noord ICT-Bedrijventerreinbeleid IT-makelaar Acquisitie Acquisitie managed services Testmarkt Groningen Profilering Groningen als ICT-stad Relatiebeheer Promotie ICT ICT platformactiviteiten ICT-monitor Ad-hoc 'beleid' Financiering...23 Bijlage 1 Geïnterviewden...24 Bijlage 2: Statistieken ICT-sector Groningen en andere steden...25 Bijlage 3 Evaluatie van 1997 tot

3 1 Samenvatting Sinds 1997 is er beleid gevoerd op Groningen ICT stad. Het laatste beleidsstuk stamde uit De ontwikkelingen in de ICT maken het noodzakelijk om opnieuw te kijken naar dit beleid. De analyse in dit rapport is geen wetenschappelijk verantwoord onderzoek, maar gebaseerd op gezond verstand, verzameld in een aantal gesprekken met marktpartijen en belanghebbenden. Het strategisch uitgangspunt van het beleid is, conform de het Economisch Business Plan, vergroting van werkgelegenheid in de ICT-sector. Geconstateerd moet worden dat de gemeente daar echter weinig directe invloed op heeft. Voor de tactische vertaling is daarom gekozen voor een aantal doelen waarop de gemeente wel enige invloed heeft, en die bijdragen aan vergroting van de werkgelegenheid en de gezondheid van de ICT-industrie. Deze tactische beleidslijnen zijn: 1. Kennis en creativiteit stimuleren 2. Innovatief opdrachtgeverschap ontwikkelen 3. Marktvergroting ICT-gebruik bij MKB 4. Acquisitie 5. Profilering Groningen ICT-stad Vanuit deze lijnen is een actieplan voorgesteld, met 14 voorstellen voor projecten voor de komende drie jaar. De grote lijnen van de projecten zijn weergegeven, maar in een projectvoorstel zullen deze lijnen nog vertaald moeten worden naar concreet op te leveren producten en doelstellingen. 3

4 Casus Adix: grijp de kansen die Groningen biedt! Adix is een jonge bedrijf, dat voor met name lokale klanten internetdiensten aanbiedt: internet Service Provisioning, webhosting en aanverwante diensten. Het bedrijf dankt zijn bestaan aan de faciliteiten die in Groningen zijn ontwikkeld in het kielzog van de GN-IX en het SIG- Telehouse. Hierdoor zijn het er ook voor kleinere ISP's mogelijkheden om hun klanten professioneel te kunnen faciliteren. Een bedrijf als Adix leeft bij het bestaan van lokale netwerken, zoals het ICT-Platform. De directeuren, Jasper Wiersema en Willem van Dalen vinden hier klanten (lokale ICTbedrijven), maar ook partners waarmee gezamenlijke dienstverlening wordt opgezet. Een voorbeeld hiervan is de dienst Mail2Mail, een platform voor elektronische nieuwsbrieven, dat door dochterbedrijf Anchormen samen met Fundament All Media is ontwikkeld. Adix ziet goede groeikansen bij het MKB, maar daarvoor zal nog wel kennis van de mogelijkheden van ICT bij de MKB'ers bijgebracht kunnen worden. De gemeente zou daarin een stimulerende rol kunnen spelen. 4

5 2 Introductie Groningen heeft zich de afgelopen jaren actief gepresenteerd als een IT stad met bovengemiddelde faciliteiten voor de bedrijven actief in de IT-branche. Sterke punten van Groningen zijn: - ruime aanwezigheid van goed gekwalificeerd personeel - uitstekende telecommunicatie-infrastructuur en behuizingfaciliteiten - bovengemiddeld veel en in omvang grote ISP s actief - aanwezigheid van toonaangevende ICT-bedrijven zoals Atos Origin, Logica/CMG, VCD en Vertis - aanwezigheid van veel callcenterbedrijven o.a. SNT, ING, Transcom, IBG, BSC, KPN callcenters. Bedrijven als KPN, Essent en Vodafone investeren mede door het actieve beleid van de Gemeente in Groningen sneller dan volgens hun marktverwachting noodzakelijk in nieuwe technieken en concepten zoals open XS en UMTS. Groningen heeft een groot aantal kwalitatief hoogstaande internetbedrijven. De Groninger IT bedrijven zijn georganiseerd in een landelijk uniek platform dat inmiddels naast meetingpoint ook een actieve rol vervuld als belangenorganisatie en initiator van nieuwe initiatieven. Het programma Groningen IT Stad heeft, zo kunnen wij constateren, geleid tot een krachtige combinatie die Groningen als IT stad op de kaart heeft gezet. Echter op dit moment constateren wij dat de IT markt zich essentieel heeft veranderd. Dit is het gevolg van de groei van de belang van het internet en de beschikbaarheid van snel internet, vast, of mobiel. Belangrijke veranderingen zijn: - De callcenterbranche groeit, maar kent weinig nieuwkomers - De infrastructuur is sterk verbeterd, maar het ontbreekt aan nieuwe en aantrekkelijke/nuttige toepassingen - De bestaande IT bedrijven zoals CMG Logica, Atos Origin, The factor E, etc. zoeken naar nieuwe mogelijkheden om de continuïteit te kunnen realiseren - Regionale autonomie van de landelijk werkende bedrijven neemt sterk af - Er is een behoefte aan gecombineerde servicecentra om tegen zo laag mogelijke kosten diensten te kunnen aanbieden - Door de snelheid van vernieuwingen is het moeilijk om hooggespecialiseerd en gekwalificeerd personeel te vinden Redenen genoeg om te onderzoeken in de positie van Groningen als IT Stad uitgebouwd kan worden. 2.1 Doel van dit project De vraag is Hoe kan het programma Groningen IT stad geactualiseerd worden? Daartoe heeft de afdeling EZ opdracht gegeven om beleidslijnen voor de komende drie jaar op te stellen, die getoetst worden aan de spelers in de ICT-markt, kennisinstellingen en overheid. Deze beleidslijnen moeten leiden tot voorstellen voor een actieprogramma, dat meetbaar bijdraagt aan de doelstellingen. Een wetenschappelijk onderbouwd onderzoek is nadrukkelijk niet gevraagd. Een pragmatische aanpak zoals in 1997 ook gestart is het doel. 2.2 Leeswijzer Na de introductie in de vraagstelling (hoofdstuk 2) wordt in hoofdstuk 3 de vorige beleidsperiode geëvalueerd. Hoofdstuk 4 geeft een analyse van de huidige situatie (SWOT), en een analyse van de aangrijpingspunten en invloed die de lokale overheid heeft om de ICT-sector te stimuleren. 5

6 Hoofdstuk 5 is de vaststelling van de strategische doelstellingen, en de keuze van (tactische) beleidslijnen. Hoofdstuk 6 is een voorstel voor een actieplan dat uit deze beleidslijnen zouden kunnen volgen. In de kaders zijn situatieschetsen gegeven van bedrijven en instellingen waarmee gesproken is. Deze schetsen geven een beeld van hoe ICT het bedrijfsproces beïnvloedt, en voor welke uitdagingen de bedrijven staan. De schetsen zijn gemaakt op basis van interviews met managers van de bedrijven. 2.3 Van beleidsvoorstel naar uitvoering Dit document stelt een aantal beleidslijnen voor, met bijbehorende projecten. Deze voorstellen zullen eerst besproken gaan worden met betrokkenen uit de markt, uit de kennissector en uit de overheid. Hiertoe worden een aantal workshops en ronde-tafelgesprekken georganiseerd. Dit zal in het tweede kwartaal van 2005 plaatsvinden. De feedback uit deze gesprekken zal verwerkt worden in een besluitdocument. Het college van burgemeester en wethouders zal gevraagd worden de besluiten vast te stellen. Daarna zal het document aan de gemeenteraad aangeboden worden. Zodra het ook door de gemeenteraad goedgekeurd is, kan met de uitvoering begonnen worden. Het beleid en de projecten vormen een onderdeel van het herziene Economisch Businessplan (2003). Ook een groot deel van de benodigde budgetten vallen onder het EBP. Hierdoor kan snel met de uitvoering begonnen worden, omdat er geen sprake is van een begrotingswijziging. Verwacht wordt, dat de eerste projecten half 2005 in uitvoering genomen zullen worden. 6

7 Casus: Biblionet Van bibliotheekcentrale naar contentverrijking Bibliotheken worden vaak geassocieerd met boeken, stoffige archieven en gewijde stilte door pinnige dames gehandhaafd. Niets is echter minder waar. Biblionet, de centrale dienstverlener voor de bibliotheken in de provincie Groningen, loopt voorop met de transitie van boeken-uitleen naar content-verrijking en toeleiding tot informatie, digitaal of anderszins. Biblionet levert haar diensten nog steeds in eerste instantie aan bibliotheken waaronder de met bezoekers per jaar zeer druk bezochte vestiging in de Boteringestraat, maar ook in toenemende mate aan sociaal-maatschappelijke organisatie, scholen, overheden en musea. Met 430 medewerkers in de gehele Provincie is Biblionet een middelgrote werkgever. Daarbij is haar rol veranderd. Biblionet maakt, met digitale mogelijkheden, informatie toegankelijk en ze verrijkt de informatie met meta-informatie (beschrijvingen, zoekgegevens). De organisatie is verandert van een proces georiënteerde naar een product georiënteerde organisatie, waar multidisciplinaire teams zelfstandige verantwoordelijkheid dragen voor het product. De medewerkers zijn geen bibliothecarissen, maar in feite webredacteurs. Dit vertaalt zich ook naar de nieuwe instroom van medewerkers: geen mensen van de bibliotheek academie, maar marketeers, ict'ers en mensen uit de economisch/bedrijfskundige hoek. De specialisatie naar content-verrijking en toeleiding tot content, maakt het ook mogelijk om buiten de bibliotheciare wereld diensten aan te bieden. Immers, ook bijvoorbeeld overheden hebben problemen om hun informatie bij de doelgroep te krijgen. De bibliotheek, al dan niet digitaal, blijkt daarbij nog altijd gezien te worden als een laagdrempelige en neutrale actor. Het specialisme van informatieopwerking kan door anderen worden uitbesteed. Het thema uitbesteding komt terug in de gemeenschappelijke dienstverlening tussen Biblionet en andere provinciale bibliotheekcentrales, met name in Drenthe en Friesland. Uit kostenoverweging wordt hoe langer hoe meer samen gedaan, maar van een fusie is vooralsnog geen sprake. De eigen identiteit is nog te sterk. Ook op landelijk niveau wordt veel samengewerkt, met name op het vlak van inkoop. Biblionet is daarbij een duidelijk aanwezige en voorop lopende speler. 7

8 3 Evaluatie Groningen IT Stad ( ) In dit hoofdstuk wordt een compacte samenvatting van de evaluatie geschetst. Voor een uitgebreide evaluatie van het programma EBP/ICT wordt verwezen naar de door Ecorys uitgevoerde evaluatie van het EBP (2003). 3.1 De programmalijnen In augustus 1997 werd programma 'Groningen IT-stad' vastgesteld. Dit programma kende 4 programmalijnen: - Profilering van Groningen IT stad - Kennisinstellingen als voedingsbodem - Voorwaarden voor een goed ondernemingsklimaat - Acquisitie In vervolg daarop werd in 1999 in het EBP ICT als kansrijk cluster benoemd. De hoofddoelstelling was om Groningen te laten uitgroeien tot een van de vijf belangrijkste ICT-steden in Nederland. Als subdoelstellingen werden genoemd: - Versterking van de relatie tussen bedrijfsleven en kennisinstellingen - Creatie van voldoende voorwaarden en faciliteiten voor (hoogwaardige) ICT ondernemingen, met name ook op gebied van personeelsvoorzieningen - Inzet op acquisitie op deelsegmenten Als outputdoelstellingen werden gesteld: 1. Werkgelegenheidsgroei met minimaal 4% 2. Opzetten van een ICT-incubator % van het jaarlijkse aantal starters zou in dit segment moeten vallen 4. Ontsluiting van het Zernike Science Park met telecomnetwerken 5. Opzet van een kennisinstituut 6. Door werklozen ingevulde nieuwe ICT-arbeidsplaatsen moet 10% stijgen t.o.v. de resultaten van de lopende werkgelegenheidsprojecten. 3.2 De resultaten Een belangrijke conclusie, ook van de evaluatie van het EBP door Ecorys (2003), is dat de invloed van de lokale overheid op de arbeidsmarkt zeer beperkt is. Met andere woorden: de maakbaarheid van de outputdoelstellingen was voor doelstelling 1, 3 en 6 zeer beperkt. Dat blijkt uit de jaarlijkse werkgelegenheidscijfers: van was de groei geweldig: van fte naar fte (27%!). De economie kwam echter in recessie, zodat in 2004 de stand op fte bleef steken. Er werden acties ondernomen om de werkgelegenheid te beïnvloeden: het callcenterprogramma hielp bij de toeleiding tot de callcentermarkt. Dit is ook gebruikt als acquisitie-instrument. Op het gebied van behoud van werkgelegenheid: bij de eerste grote ontslaggolf bij KPN is actie ondernomen om doorstroom van KPN'ers naar een nieuwe functie te begeleiden, in samenwerking met het CWI en KPN. De wél beïnvloedbare doelstellingen (2, 4 en 5) werden behaald. Er is een zeer actieve ICT-incubator (VINC) opgezet, samen met het bedrijfsleven. Het ZSP is aangesloten op een glasvezelnet. Sterker nog, op infrastructureel gebied heeft Groningen een voorsprong met én een internet-exchange én een operatorvrij glasvezelnet, o.a. naar alle gemeentelijke instellingen. Er is een kennisinstituut gekomen, hoewel dat in uitvoering beperkt succesvol is gebleken. Een bijverschijnsel van dit instituut was wel een bijdrage aan het behoud van KPN Research (TNO Telecom) in de stad. Hieronder treft u een overzicht van de ICT-projecten van de afgelopen jaren, in relatie met de doelstellingen en de resultaten. 8

9 Goed geslaagd, veel effect Geslaagd, gemiddeld effect Minder geslaagd, weinig effect Profilering IT-stad Kennisinstellingen Acquisitie ICT-platform VINC ICT beurzen/isb Zernike Sc.Park (Tyco, Google) Kranenburg Gezond ondernemersklimaat Callcenteracquisities GNIX/IP-knooppunt Community Network Gn BKC GR-IV IT swings Tramcampagne DSG Voor een uitgebreidere analyse van de resultaten van het programma Groningen IT-stad (1997) wordt verwezen naar bijlage 3. 9

10 Casus: UMCG Meer efficiency alleen door schaalvergroting mogelijk Het Universitair Medisch Centrum Groningen, nog steeds bekend als het AZG, is met 8900 werknemers de grootse werkgever in de stad. Het is in feite een stad in de stad, compleet met winkelcentrum. Met 7000 werkplekken en talloze applicaties is het ook qua ICT een site van formaat. Zo'n 150 man zorgen daarbij dat de Ict-infrastructuur draait en blijft draaien, maar ook voor implementaties, veranderprocessen en advies op het gebied van informatisering en automatisering. Het UMCG is een referentiesite geworden voor grote ICT-leveranciers, zoals Microsoft, Cisco en Hewlett Packard. In de zorgketen staan veel veranderingen op stapel: invoering van een digitaal patientendossier, invoering van diagnose/behandel-combinaties, en een inhaalslag op het gebied van ketenintegratie en kwaliteitsborging. Het UMCG staat er klaar voor. In de afgelopen jaren is er een grondige inhaalslag geweest, zodat nu een moderne en schaalbare infrastructuur klaar staat, die kostenefficiënt beheerd kan worden. Kosten is een belangrijke driver voor de facilitaire dienstverlening van het UMCG. Op een jaarlijks inkoopbudget van 65 miljoen, is vorig jaar 2,5 miljoen op door scherpe inkoop bespaard, waarvan ruim 8 ton structureel. De verwachting is, dat over een jaar of twee niet verder bespaart kan worden op inkoop. Vergroting van de inkoopbesparingen en verhoging van de efficiency kan dan alleen behaald worden door schaalvergroting: samenwerking met andere partners in en buiten de zorgketen. Op het gebied van Ict-infrastructuur staat het UMCG klaar om andere partners in de zorgketen (regioziekenhuizen, huisartsen, verpleeghuizen etc.) te faciliteren. De eigenzinnige structuur van de zorgketen (met veel kleine zelfstandigen en hun belangen) en de bestuurlijke angst voor verlies van identiteit gaat deze schaalvergrotingsslag tegen. 10

11 4 Analyse 4.1 SWOT-analyse Een brainstorm door projectleden en geïnterviewden leverde de volgende SWOT op. Sterktes Zwaktes - Kennis en arbeidsmarkt - Introverte houding - Betrouwbaar en kwaliteit - Afstand, met name van beslissers en hoofdkantoren - Aanwezige bedrijven met Groninger historie ( roots ) - Weinig binding tussen IT- initiatieven en kennisinstellingen - Goede contacten overheid en bedrijven (Gem.CWI) Snel schakelen - Weinig ontwikkeling van de lokale MKB markt - Aanwezigheid kritische massa lokale - Productgerichte aanpak gemeente opdrachtgevers - Infra voorzieningen op hoog niveau - Samenwerking met regionale actoren matig - Creatief en actief (levendig) - Geen imago dat overeenkomt met de daadwerkelijke kracht - Mentaliteit (behulpzaam, meedenkend, servicegericht) - Nog geen groot knooppunt op IP traffic gebied - Grote studenten/ scholieren-populatie - Grote grijze populatie in de provincie voor zorg gericht op de stad Groningen 11

12 Kansen Bedreigingen - Markt voor footloose breedbanddiensten neemt sterk toe - Toename gebruik van IP diensten, always on, zowel ZM als CM en mobiel en fixed - Snelle imago van het westen, aanzuigende metropool - Afhankelijkheid van beslissers elders - Toename belang ICT in bedrijfsproces - Macro-economische trends zoals investeringsstagnatie - Ontwikkeling lokale markten als MKB en Zorg - Autonome groei van Groninger IT bedrijven - Markt is een overzichtelijk proefgebied - Monoculturele bedrijven - Aanbestedingsbeleid - Terugkeerders, ervaren mensen - Perceptie afstand en mobiliteit verandert - kansrijke expertisegebieden zoals.net en open source - Lofar, glasvezel-sensormeetwerk - Akkoord van Groningen (gem, RuG, HvG) - One Region-initiatief - Grote Markt: ict en historisch informatiecentrum 4.2 Invloed van de overheid Voor de vitaliteit van een bedrijf spelen een aantal cruciale zaken. De lokale overheid kan die zaken niet altijd beïnvloeden: op de algemene economische situatie, marktverhoudingen, kwaliteit van de bedrijven etc. heeft de gemeente natuurlijk geen invloed. Op een viertal punten heeft de gemeente echter wel (beperkt) invloed: 1. Marktgrootte 2. Toeleveringsmarkt (nabijheid van leveranciers) 3. Personeel 4. Faciliteiten Marktgrootte: Invloed overheid: De overheid is zelf een grote lokale/regionale klant. Door gericht inkoopbeleid (evt. met andere semi-overheidsinstellingen) kan de overheid invloed uitoefenen en de lokale markt vergroten. 12

13 Toeleveringsmarkt: Invloeden overheid: - de overheid is leverancier van informatie of van diensten. Verbetering van dit aanbod maakt vestiging aantrekkelijker - Via faciliteiten zoals de GN-IX kan het leveranciersaanbod bevorderd worden. - Met gericht acquisitiebeleid kunnen nieuwe en ontbrekende leveranciers geworven worden Personeel: Faciliteiten: Invloed overheid: - De overheid kan een goede communicatie tussen onderwijsinstellingen, arbeidsintermediairs en bedrijven stimuleren. Dit heeft waarschijnlijk slechts beperkt effect op de personeelsmarkt. - de overheid kan beleid voeren op werkervaring, stages en uitwisseling met andere organisaties. Ook dit geeft een beperkt effect. Invloed overheid: de overheid heeft veel invloed op faciliteiten: aanleg van wegen, bedrijfsterreinen, parkeergelegenheid, openbaar vervoer, ict-infrastructuur, vergunningen etc. Blijvende aandacht hiervoor loont. 4.3 Interviews In bijlage 1 vindt u een lijst van geïnterviewden. Het algemene beeld is dat op het gebied van faciliteiten Groningen goed scoort. De infrastructuur is goed, de verkeersproblemen zijn relatief gering, en de parkeergelegenheid kan natuurlijk altijd beter! Als dienstenleverancier en leverancier van informatie doet de gemeente het heel behoorlijk, maar er zou meer aandacht moeten zijn voor relatiebeheer, om ook de onuitgesproken vragen te kunnen opvangen. Personeel is op dit moment geen groot struikelblok voor de bedrijven. Er is altijd behoefte aan zeer ervaren en zwaar gespecialiseerd personeel. Een deel van de tekorten aan gespecialiseerd personeel is te wijten aan te weinig echte bèta-afgestudeerden. Ook wordt de klacht gehoord dat de opleidingen te veel aandacht aan vaardigheden en te weinig aandacht aan kennis besteden. Over het functioneren van de uitvoeringsinstanties voor arbeidsbemiddeling en reïntegratie is men minder te spreken. Hier wordt te veel naar de wettelijke uitvoer van de taken gekeken, en te weinig naar de vraag van de bedrijven. De gemeente kan op het hoofdstuk personeel weinig invloed uitoefenen. De geïnterviewden constateren dat het MKB achterblijft in het gebruik van de mogelijkheden van ICT. Men ziet graag dat de (lokale) overheid hierin stimuleert. Men oordeelt dat de gemeente Groningen als organisatie ook enigszins achterblijft in het gebruik van ICT, en daarbij weinig naar de markt kijkt. Daarbij is de gemeente als overheid geen uitzondering. Zorg is er over de afnemende economische positie van het Noorden. Men constateert dat de regiefuncties uit het Noorden vertrekken, filiaalbedrijven verliezen aan invloed. Verder wordt de Noordelijke samenwerking niet zeer positief beschouwd. De Noordelijke provincies en steden blijven met elkaar concurreren. Meer gezamenlijk optrekken wordt gewenst. Positief worden projecten rond Energy Valley, Lofar en Water (Wetsus) beschouwd. Als dit goed en slagvaardig uitgebouwd wordt, valt hiervoor in het Noorden veel te winnen. 13

14 Casus Gasunie: ICT is ondersteunend: Energy Valley een sterker merk dan ICT-stad De liberalisering van de energiebranche is een enorme driver voor de ICT-groei bij de Gasunie. In 1999 bestond de afdeling ICT van de Gasunie uit 141 mensen. In 2005 zijn dat er 325 (van de 1500 mensen bij Gasunie in totaal). Dat is meer dan een verdubbeling. In de operationele hoek zijn 175 mensen werkzaam; de rest is ontwikkeling. Van de 325 mensen zijn ongeveer 200 inleners (m.n van Logica-CMG en Atos). Het ontwikkelende personeel werkt op het snijvlak van business en ICT in de softwareontwikkeling. De Gasunie is vooral internationaal georiënteerd. Van de ontwikkelingen van Groningen als ICT-stad krijgt men mede daardoor weinig mee. Qua faciliteiten heeft de Gasunie voldoende massa en draagkracht om een zelfstandige koers te volgen. De mensen die Gasunie nodig heeft zijn zeer moeilijk te krijgen, door de hoge mate van kennis van zowel het proces van de Gasunie, als van ICT. Een deel van de ICT-ontwikkeling zal daarom ge-offshored worden richting India. De echt hoogwaardige functies blijven echter in Groningen. Hoewel de Gasunie weinig te maken heeft met Groningen als ICT-stad, is er wel een goede band met Groningen als stad achter Energy Valley. Men verwacht hier grote spin-off van. Ook qua profilering geeft Energy Valley een groter onderscheidend vermogen dan 'ICT-stad'. 14

15 5 Economisch ICT-beleid Gemeente Groningen 5.1 Strategische doelstellingen Uit de doelstellingen van het EBP (1999 en 2003) zijn de volgende strategische doelstellingen afgeleid: 1. Het vestigen, behouden en verder ontwikkelen van de ICT-bedrijvigheid in Groningen. 2. Het vergroten van de werkgelegenheid in de ICT-sector te weten in: - ICT-bedrijven (SBI-code ) - ICT-intensieve bedrijven met een ict-afdeling met ict-ontwikkelpotentie (zoals Belastingen, IBG, IZA, Kadaster, Geové, UWV, SVB, UMCG, Martiniziekenhuis, Thuiszorg, Gemeente Groningen, Provincie Groningen, RuG, Hanzehogeschool, Noorderpoortcollege, Alfacollege, Biblionet, Agentschap Telecom, Waterbedrijf, Waterschap, Gasunie, NDC, Wolters Noordhoff) - nieuwe ict-intensieve initiatieven (zoals bv Lofar) - nieuwe mediabedrijven: webcontentleveranciers, producenten van AV-content, webdesigners, gaming-industrie en webvertising/webmarketing industrie 5.2 Keuze beleidslijnen Om bovenstaande strategische doeleinden te realiseren, wordt ingezet op de volgende (tactische) beleidslijnen: 1. Kennis en creativiteit stimuleren 2. Innovatief opdrachtgeverschap ontwikkelen 3. Marktvergroting ICT-gebruik bij MKB 4. Acquisitie 5. Profilering Groningen ICT-stad In de volgende paragrafen wordt een toelichting op deze lijnen gegeven. In het volgende hoofdstuk staan zijn deze lijnen uitgewerkt tot projectvoorstellen Kennis en creativiteit stimuleren Groningen is een kennisstad met ambities. Dit is o.a. in het Akkoord van Groningen vastgelegd. Toch blijkt er een gat te zijn tussen de kennisinstellingen en het bedrijfsleven. Het opvullen van dit gat draagt bij aan de eerste strategische doelstelling: door betere inzet van bestaande kennis in het bedrijfsleven wordt haar concurrentievermogen groter, waardoor behoud en verdere ontwikkeling van het ICT-bedrijfsleven ondersteund wordt. Inspelen op een snel veranderende markt, met zeer korte product-lifecycles vraagt veel creativiteit. Door het faciliteren en stimuleren van deze creativiteit wordt het concurrentievermogen van de ICTbedrijven verstrekt. Ook hiermee wordt dus aan de eerste strategische doelstelling bijgedragen. Deze beleidslijn sluit aan op de aangrijpingspunten Faciliteiten en Personeel (zie hoofdstuk 4). 15

16 5.2.2 Innovatief opdrachtgeverschap Met innovatief opdrachtgeverschap wordt bedoeld dat gemeente Groningen, eventueel samen met andere (semi)overheidsinstanties, in haar rol als opdrachtgever aan het bedrijfsleven innoveert en innovatie bij opdrachtnemer stimuleert. Uit de interviews is gebleken dat het huidige (Europese, maar ook Groningse) aanbestedingsbeleid grote, landelijk of internationaal werkende bedrijven en consortia bevoordeeld, en lokale innovativiteit, creativiteit niet stimuleert Innovatief opdrachtgeverschap leidt tot het aanboren van nieuwe markten (bijdrage aan doelstelling 1), en uiteindelijk tot een bijdrage in de werkgelegenheid (strategische doelstelling 2). Deze beleidslijn sluit aan op het aangrijpingspunt Marktgrootte (zie hoofdstuk 4) Marktvergroting ICT-gebruik bij MKB Uit interviews, maar ook uit landelijke onderzoeken blijkt dat het MKB weinig profiteert van de mogelijkheden van ICT. Door het stimuleren van ICT-gebruik van het MKB in de stad wordt de interne markt groter, hetgeen bijdraagt aan de beide strategische doelstellingen. Een positief neveneffect is dat de productiviteit en winstgevendheid bij het MKB kan groeien en dus een positieve bijdrage aan het totale economische klimaat van de stad Groningen geeft. Deze beleidslijn sluit aan op de aangrijpingspunten Marktgrootte en Faciliteiten (zie hoofdstuk 4) Acquisitie Acquisitie van nieuwe bedrijven levert een rechtstreekse bijdrage aan de tweede strategische doelstelling, mits het de acquisitie betreft van een stuwend bedrijf, dat zich niet begeeft op de bestaande markt van Groninger bedrijven. Een acquisitie moet dus een aanvulling vormen op de bestaande bedrijvigheid. Uiteraard levert acquisitie ook een bijdrage aan de eerste strategische doestelling (vestigen). Deze beleidslijn sluit aan op de aangrijpingspunten Toeleveringsmarkt, Marktgrootte en Faciliteiten Profilering Groningen als ICT-stad Profilering als ICT-stad levert vooral secundair een bijdrage aan de strategische doelstellingen. Het levert niet rechtstreeks banen op, of versterkt de bedrijvigheid. Niettemin is het wel van ondersteunend belang voor de concurrentiekracht van het bedrijfsleven als Groningen wordt geassocieerd met ICT. Profilering als ICT-stad betekent ook dat de gemeente goed relatiebeheer bij de ICT-bedrijven in en buiten de stad nastreeft. Dit kan ondersteunend zijn bij acquisitie, maar heeft ook een sterk ondersteunende werking bij behoud van bedrijvigheid en werkgelegenheid. Deze beleidslijn sluit aan op het aangrijpingspunt Faciliteiten (zie hoofdstuk 4). 16

17 Casus: KPN In het hart van de ICT-veranderingen Weinig bedrijven hebben het laatste decennium zoveel gevolgen gemerkt van veranderingen als KPN. Veranderingen in de technologische omgeving, maar ook veranderingen in wetgeving en politiek. Het bedrijf is van een technocratisch staats-telefoniebedrijf veranderd naar een provider van telecommunicatiediensten, in brede zin. Uiteraard is dit niet zonder groeipijn gegaan en Groningen heeft daarvan zijn deel meegekregen, met name door de verplaatsing van het hoofdkantoor. De markt is opengelegd voor concurrentie, hetgeen betekende dat KPN marktgericht moest gaan denken. Van gesloten netwerken naar open toegang voor alle aanbieders. In technologisch opzicht is de wereld ook op zijn kop gezet. Tien jaar geleden was ISDN nog hot, nu wordt ADSL2 al uitgerold. Mobiel telefoneren is gegroeid van zeer beperkte analoge netten (ATF) naar always-on dataverbindingen (UMTS). De convergentie van telecommunicatie, mobiel en vast, spraak en data, zet de telecomwereld op de kop. Niet alleen andere technieken, maar ook andere verdienmodellen en andere diensten. KPN is niet alleen gaan concurreren met andere telefoniebedrijven, maar ook rechtstreeks met de kabelbedrijven. Inmiddels probeert KPN zelf al haar diensten via de kabel bij de consument te krijgen, en ook broadcasting via haar (telefonie)netwerk te realiseren. Deze veranderingen hebben diepe gevolgen voor de organisatie. De club van technologen wordt een club van marketeers. Dit zie je terug in bijvoorbeeld het bedrijfsonderdeel Vaste Telefonie. Er zijn steeds minder mensen nodig om het netwerk draaiend te houden, en meer diensten worden ingekocht van toeleveranciers. Een van de grootste toeleveranciers is natuurlijk Atos Origin in Groningen, die de rekencentrumfuncties van KPN heeft overgenomen. Verdergaande specialisatie ligt voor de hand. KPN zal zich meer richten op het ontwikkelen en leveren van diensten, en zal daarbij de technologische kennis en ondersteuning inkopen van bedrijven als Atos Origin. Voor Groningen levert dat kansen maar ook bedreigingen op. In Groningen zijn goede toeleveranciers te vinden, die de platformen voor KPN up-and-running kunnen houden. Dat is het goede nieuws. Deze toeleveranciers zullen echter steeds meer op Europese of zelfs wereldwijde schaal moeten concurreren. De eerste Chinese telecomgigant is reeds in Nederland gevestigd 17

18 6 Actieplan / projecten 6.1 Kennis en creativiteit stimuleren Kenniskaart ICT In Groningen is een wereld aan kennis over ICT, toepassing van ICT en bedrijfsmodellen rond ICT aanwezig. De R.U.G. heeft een subfaculteit Informatica, bedrijfskundigen en economen die zie met ICT bezighouden en een Rekencentrum voor onderzoek en beheer. De Hanzehogeschool heeft een School of IT, en andere Schools houden zich bezig met ICT gerelateerde opleidingen. Hetzelfde geldt voor de ROC's. Buiten deze opleidings- en kennisinstituten, is er nog een weelde aan kennis binnen het bedrijfsleven. TNO ICT staat hierbij prominent vooraan, maar binnen tientallen grotere en kleinere bedrijven is zeer hoogwaardige kennis aanwezig. Helaas is er geen overzicht van de aanwezige kennis. Dit betekent dat het soms moeilijk is om beschikbare kennis te vinden en te delen. Er is ook geen overzicht van de vraag naar kennis. Hierdoor ontslaan gaten tussen het aanbod van de onderwijsinstellingen, en de vraag van het bedrijfsleven. Het project kenniskaart ICT moet als eindproduct een actuele en onderhoudbare representatie geven van de beschikbaarheid van kennis en van de vraag naar kennis. Deze kenniskaart kan gebruikt worden bij matching vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Bovendien is het een waardevol instrument om gerichte acquisitie te kunnen doen (binnenhalen van ontbrekende kennis) en om acquisitie te ondersteunen (aanbieden van kennis) Mediaplaza noord Kennis is vaak niet geformaliseerd; het is gekoppeld aan personen. Het is daarom ook vaak moeilijk om de juiste kennis te vinden: eerst moet je de geschikte persoon kunnen vinden. Voor de verspreiding van kennis zou je een ontmoetingsplaats tussen personen en een infrastructuur voor het vastleggen van kennis moeten hebben. Dit soort plaatsen bestaan al in Groningen (we noemen ze 'scholen'), maar er is weinig georganiseerd voor het bedrijfsleven en voor de uitwisseling tussen bedrijfsleven en kennisinstellingen. Het project Mediaplaza Noord beoogt het creëren van een (zowel virtuele als fysieke) infrastructuur voor borging en uitwisseling van kennis. Het (kopieerbare) voorbeeld is Mediaplaza in Utrecht. Daar is, op initiatief van o.a. het Ministerie van EZ, in een futuristische omgeving een plaats gecreëerd waar kennis over innovatieve technieken met het bedrijfsleven wordt gedeeld. Behalve de fysieke infrastructuur is er ook een informatieinfrastructuur opgericht om kennis (in de vorm van o.a. presentaties en documenten) vast te leggen en te ontsluiten. Hierin is reeds een schat aan kennis vastgelegd. In samenwerking met het ICT-platform wil Mediaplaza deze kennis en infrastructuur graag ook in Groningen neerzetten. Behalve de inbreng van infrastructuur en kennis brengt het Mediaplaza ook kennis in van het stimuleren van creativiteit in daarvoor ontworpen bijeenkomsten. Voor de Groningen is dit niet alleen een kwestie van halen: het is ook een kans om de Groninger kennis op nationaal niveau in te brengen Inventarisatie nieuwe media Naar verwachting zullen contentleveranciers een steeds belangrijkere plek in de waardeketen van het internet krijgen. Deze contentleveranciers maken audiovisueel materiaal en computerspellen, maar ze ontwerpen ook websites, en zetten deze websites in als marketinginstrument. 18

19 Er ontstaat een nieuwe industrie, die in Groningen, met haar scala aan creatieve opleidingen, mogelijk een flinke werkgelegenheid zou kunnen opleveren. Omdat het vaak kleine bedrijfjes en informele partnerships betreft, is nog weinig bekend over deze industrie. Het project inventarisatie nieuwe media is een onderzoek naar de contentindustrie in Groningen, met als onderzoeksvragen: hoe ziet de Groninger contentindustrie eruit, en is daar vanuit de gemeente stimulerend economisch beleid gewenst. 6.2 Innovatief opdrachtgeverschap Innovatief Aanbesteden Uit gesprekken met ondernemers en uit een door het ICT-platform begeleid traject voor het gezamenlijk opvolgen van tenders, blijkt dat de Europese aanbestedingsregels en de implementatie daarvan door de gemeente het vaak voor MKB'ers moeilijk maakt om hieraan mee te kunnen doen. Bovendien blijken de aanbestedingen vaak zo restrictief en precies omschreven te zijn, dat innovativiteit in de bieding niet tot beloning leidt. Het blijkt dat de opdrachtgever niet naar de oplossing van een probleem vraagt, maar zelf een oplossing bedenkt, en vraagt naar invulling van deze oplossing. Hierdoor wordt het verzamelde innovatieve vermogen van de 'markt' niet gebruikt. Het project aanbestedingsbeleid levert aanbevelingen op voor een inkoopbeleid waarbij meer kansen voor het MKB worden gecreëerd, en waarbij de opdrachtnemers gestimuleerd worden om met innovatieve oplossingen te komen. Dit project zelf zou een voorbeeld kunnen zijn: de uitdaging ligt niet in het bedenken van oplossingen door mensen van EZ, CZ of van de Bestuurdienst, maar in een dialoog met de markt tot oplossingen te komen. Een goed voorbeeld is de aanbesteding van een bergbezinkriool in het Oosterhamrikkanaal One Region Niet alleen in stad, maar in de gehele noordelijke regio zijn vele ICT-initatieven. Sommige van die initiatieven zijn regionaal georiënteerd maar de meeste niet. Deze initiatieven spelen zowel binnen als buiten de publieke organisaties. Het project 'One Region' moet een gezamenlijke ICT-agenda voor de Noordelijke regio opleveren, en actieve betrokkenheid van de gemeente bij gerelateerde projecten. 'One Region' is op initiatief van de GN-IX reeds gestart. Gekeken wordt naar gemeenschappelijke promotie, afstemming van diverse ICT-projecten, en naar inrichting van gemeenschappelijke diensten (Shared Service Centres). In dit project doen behalve de gemeente Groningen ook Emmen, Leeuwarden, het ICT-platform en de onderwijsinstellingen mee. Op het gebied van Shared Service Centres is een Pilot gestart voor een gemeenschappelijke dienstverlening t.b.v. het onderwijs E-visie gemeente Op een aantal vlakken van de elektronische samenleving is de gemeente Groningen zeer actief. Op economisch vlak is er al jaren een ICT-beleid. In de communicatie van de gemeente zijn visies over elektronische dienstverlening (Stad en Stadhuis). De eigen informatievoorziening van de gemeente heeft de nodige aandacht, getuige de vorming van CIO. Ook het veiligheidsbeleid bekijkt nieuwe mogelijkheden Toch ontbreekt het aan een integrale visie van de gemeente over hoe om te gaan met de veranderingen en de mogelijkheden door de nieuwe informatie- en communicatie technieken. Tijdens 19

20 sessie van het College met bedrijven zoals KPN en CAP Gemini is gebleken dat er de verschillende beleidsterreinen die te maken hebben met ICT onder verschillende portefeuillehouders vallen. In het verleden, zoals met het project Community Netwerk is gebleken, gaan ICT-projecten vaak over de bestaande organisatorische grenzen heen. Niet zo raar, want ICT is een middel om zaken als ketenintegratie mogelijk te maken. Op een aantal beleidsterreinen is echter geen ICT-beleid. Op het gebied van zorg bijvoorbeeld. Maar ook op het gebied van wonen. Een visie op hoe breedband zich voor de Groninger inwoners gaat ontwikkelen is er niet. Het project e-visie moet een breed beeld geven van de impact van verbeterde communicatie- en informatiemogelijkheden voor de samenleving in Groningen en de organisatie van de lokale overheid en daarmee input geven voor nieuw en bestaand beleid. Vanuit een multidisciplinaire aanpak zou dit project inventariseren wat er al aan beleid is, en wat er mist. Vanuit een door het college en de raad vast te stellen ambitieniveau, kan nieuw beleid worden ontwikkelt. Met deze visie kan Groningen zich daadwerkelijk ontwikkelen tot een ICT- en een Kennisstad. 6.3 Marktvergroting ICT-gebruik bij MKB Mediaplaza Noord Het boven beschreven project Mediaplaza Noord is tevens uitstekend te gebruiken als een demonstratieplaats voor MKB-aanbieders van ICT-diensten en een plaats voor MKB-afnemers van ICT-diensten een plaats om kennis te nemen van de mogelijkheden en de ontwikkelingen. Het is als het ware een volwassen versie van het Proeflokaal Breedbanddiensten dat in het kader van Management van Bedrijventerreinen als project op het Zernikepark staat. Het project Mediaplaza noord (beschreven in paragraaf 6.2.1) moet tevens een demonstratie en ontmoetingsruimte bieden voor MKB'ers die ICT-diensten aanbieden of afnemen ICT-Bedrijventerreinbeleid In de Groninger visie op het ontwikkelen van bedrijfsterreinen is een belangrijke plaats weggelegd voor ICT als ondersteuning voor ontwikkelen, verkopen en management van bedrijventerreinen. Met deze ICT-ondersteuning moeten Groninger ondernemers slagvaardiger kunnen concurreren, waardor het aantrekkelijk wordt om in Groningen te vestigen. Vanuit het ICT-bedrijventerreinbeleid wordt kennis ontwikkeld en uitgerold ter ondersteuning van het algemene bedrijventerreinen beleid (Terreinwinst). In praktijk gebeurt dit al, o.a. bij ontwikkeling van beleid voor uitrol van ICT-infrastructuur, het Proeflokaal voor Breedbanddiensten en het ontwikkelen van een portal voor de verenigingen op de bedrijventerreinen IT-makelaar Bij het gebruik van ICT door het MKB doet zich een vreemd fenomeen voor: er is voldoende aanbod, er is voldoende behoefte naar oplossingen, er is voldoende markt, maar men vindt elkaar te weinig. MKB'ers hebben veelal onvoldoende kennis om een door ICT ondersteunde oplossing voor problemen te zoeken. Men weet niet goed wat er te koop is, bij wie men moet kopen, en wat de waarde van de oplossing is. Het is typisch een markt waarin een makelaar toegevoegde waarde heeft. Het project IT-makelaar maakt het voor MKB'ers gemakkelijker om ICT te betrekken bij hun bedrijfsvoering. 20

Aan het lid van de Provinciale Staten, De heer T.J. Zanen. Nr.: 2004-08629/15/A.24, EZ Groningen, 8 april 2004

Aan het lid van de Provinciale Staten, De heer T.J. Zanen. Nr.: 2004-08629/15/A.24, EZ Groningen, 8 april 2004 Aan het lid van de Provinciale Staten, De heer T.J. Zanen Nr.: 2004-08629/15/A.24, EZ Groningen, 8 april 2004 Behandeld door : Schouwstra, P. Telefoonnummer : (050) 3164080 Antwoord op : uw vragen over

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Aan de raad AGENDAPUNT 11 Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Voorstel: 1. de foto van de sociaal-economische situatie in Doetinchem voor kennisgeving aannemen; 2. het beleidskader

Nadere informatie

Aan de leden van Provinciale Staten. Nr.: 2003-20.133/47/A.20, EZ Groningen, 20 november 2003

Aan de leden van Provinciale Staten. Nr.: 2003-20.133/47/A.20, EZ Groningen, 20 november 2003 Aan de leden van Provinciale Staten Nr.: 2003-20.133/47/A.20, EZ Groningen, 20 november 2003 Behandeld door : Schouwstra, P. Telefoonnummer : (050) 3164080 Antwoord op : Bijlage : Onderwerp : digitale

Nadere informatie

Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City.

Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City. Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City. Naar aanleiding van de Stuurgroep bijeenkomst van het Masterplan Havens Midden- Brabant heb ik gekeken naar de mogelijke

Nadere informatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie Samenvatting De gemeente maakt sinds 2011 onderdeel uit van de bestuurlijke regio FoodValley. In de regio FoodValley heeft elke gemeente een economisch profiel gekozen dat moet bijdragen aan de doelstelling

Nadere informatie

Nextport International community Zwolle Region

Nextport International community Zwolle Region Nextport International community Zwolle Region December 2014 1 Ideaalbeeld Zwolle 2020 Wat hebben we bereikt? We schrijven 2020. Regio Zwolle heeft een transitie doorgemaakt en wordt internationaal gezien

Nadere informatie

> FR-IX > Friese Internet Exchange > Connecting organisations

> FR-IX > Friese Internet Exchange > Connecting organisations > FR-IX > Friese Internet Exchange > Connecting organisations > De FR-IX: het digitale breedbandhart van Friesland > Knooppunt en marktplaats voor breedbanddiensten Een leven zonder informatie en communicatietechnologie

Nadere informatie

Plannen Economische Agenda 20113-2014

Plannen Economische Agenda 20113-2014 Plannen Economische Agenda 20113-2014 Aanvalsplan 1: Marketing regio Amersfoort: be good and tell it Wat is het doel: Gerichte marketingcampagnes starten op het gebied van ondernemen in Amersfoort en de

Nadere informatie

Customer Case CED. Feiten in het kort:

Customer Case CED. Feiten in het kort: Feiten in het kort: Bedrijf: European Claim Experts Branche: Verzekeringen Werknemers: 1.150 Activiteiten: Internationale Claims management en Expertise Oplossing: Opbouw Mendix-platform voor het flexibel

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL. TITEL Toekomstgerichte media-agenda

RAADSVOORSTEL. TITEL Toekomstgerichte media-agenda RAADSVOORSTEL Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 3802123v2 Aan : Gemeenteraad Datum : 14 juni 2011 Portefeuillehouder : Wethouder M.C. Barendregt Agendapunt : HB-6 B&W-vergadering : 31-05-2011

Nadere informatie

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten,

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME14-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 6 mei 2008 Nummer PS : PS2008MME14 Afdeling : ECV Commissie : MME Registratienummer : 2008INT220919 Portefeuillehouder : Ekkers Titel

Nadere informatie

Position Paper. Samenwerking Noord. Samenwerken door Samen te Doen!

Position Paper. Samenwerking Noord. Samenwerken door Samen te Doen! Position Paper Samenwerking Noord Samenwerken door Samen te Doen! Mei 2015 Samenwerking Noord is een netwerkorganisatie van (semi)overheidsorganisaties gericht op een duurzame ontwikkeling van de ICT functie

Nadere informatie

Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe. Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942

Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe. Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942 Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942 E-mail bestuur@snn.eu Briefnummer UP-15-15096 Bijlage

Nadere informatie

BAWI/U200900381 Lbr. 09/032

BAWI/U200900381 Lbr. 09/032 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8020 betreft Hulp aan ondernemers bij economische crisis uw kenmerk ons kenmerk BAWI/U200900381 Lbr. 09/032 bijlage(n)

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Bantopa Terreinverkenning

Bantopa Terreinverkenning Bantopa Terreinverkenning Het verwerven en uitwerken van gezamenlijke inzichten Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen en services dwingen organisaties tot samenwerking

Nadere informatie

Toekomstplan. 12 februari 2015. Versie 1.1. Retail & Leisure Academy

Toekomstplan. 12 februari 2015. Versie 1.1. Retail & Leisure Academy Retail & Leisure Academy Toekomstplan 12 februari 2015 Versie 1.1 Retail & Leisure Academy 1 Inleiding De sectoren Retail en Leisure zijn van grote economische importantie voor de regio Midden- Limburg.

Nadere informatie

Missie en visie. BTG/TGG verbindt organisaties in hun gezamenlijke belangen in het domein van ICT en telecommunicatie

Missie en visie. BTG/TGG verbindt organisaties in hun gezamenlijke belangen in het domein van ICT en telecommunicatie BTG 2016 Missie en visie BTG/TGG verbindt organisaties in hun gezamenlijke belangen in het domein van ICT en telecommunicatie BTG/TGG organiseert hiertoe: Structurele lobby tussen overheid, leveranciers

Nadere informatie

Bijlage 2. Human Capital Agenda s

Bijlage 2. Human Capital Agenda s Bijlage 2 Capital s De topsectoren gaan een human (onderwijs en scholing) voor de langere termijn opstellen en zullen onderwijsinstellingen hierbij betrekken. De s bevatten o.a. een analyse van de behoefte

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

ENERGY INNOVATION PARK Alkmaar - Nederland

ENERGY INNOVATION PARK Alkmaar - Nederland Alkmaar - Nederland Alkmaar - Nederland ENERGY INNOVATION PARK Ruimte voor innovatie en groei Uw bedrijf tussen internationale spelers in de energie branche. Kavels te koop tussen 2.000 en 27.000 vierkante

Nadere informatie

Werkplan Centrum XL 2015/2016

Werkplan Centrum XL 2015/2016 Werkplan Centrum XL 2015/2016 Maart 2015, Amsterdam Inleiding: toekomstperspectief Centrum XL Er zijn veel ontwikkelingen gaande in Amsterdam op het gebied van economie, logistiek en duurzaamheid die van

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken 111

Het Nieuwe Werken 111 Het Nieuwe Werken 111 Inleiding Het Nieuwe Werken De laatste jaren heeft Het Nieuwe Werken zich sterk ontwikkeld en veel bekendheid gekregen. Maatschappelijke ontwikkelingen als files, de balans tussen

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL Rv. nr.: B&W-besluit d.d.: B&W-besluit nr.:

RAADSVOORSTEL Rv. nr.: B&W-besluit d.d.: B&W-besluit nr.: RAADSVOORSTEL 12.0076 Rv. nr.: 12.0076 B&W-besluit d.d.: 26-6-2012 B&W-besluit nr.: 12.0647 Naam programma +onderdeel: Economie en Toerisme, kenniseconomie Onderwerp: Beleidskader cofinanciering Leiden

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven

Sector- en keteninitiatieven Sector- en keteninitiatieven Conform 1.D.1, 1.D.2 en 3.D.1 Onderzoek naar initiatieven en toelichting op de actieve deelname aan het initiatief van PUK Benelux B.V. Auteurs; Mevr. M. Giezen-Van Laarhoven,

Nadere informatie

BELEIDSCYCLUS MISSIE VISIE AMBITIE 2016: DE NTFU OP KOP STRATEGISCHE PIJLERS VOORWAARDEN

BELEIDSCYCLUS MISSIE VISIE AMBITIE 2016: DE NTFU OP KOP STRATEGISCHE PIJLERS VOORWAARDEN NTFU JAARPLAN 2015 BELEIDSCYCLUS MISSIE VISIE AMBITIE 2016: DE NTFU OP KOP STRATEGISCHE PIJLERS MARKTPOSITIE BELANGENBEHARTIGING VOORWAARDEN STERKE BONDSORGANISATIE INNOVATIEF HANDELEN NAAMSBEKENDHEID

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

Risicomanagement Transities

Risicomanagement Transities Risicomanagement Transities 1. Inleiding In deze rapportage worden de risico s en de mogelijke beheersmaatregelen benoemd die verband houden met de te realiseren transities rondom Jeugdzorg, Participatie

Nadere informatie

2 raadsinformatiebrief inzake uitwerking paragraaf 10 van de conceptbegroting 2014 Economisch stimulerend en Sociaal verbindend

2 raadsinformatiebrief inzake uitwerking paragraaf 10 van de conceptbegroting 2014 Economisch stimulerend en Sociaal verbindend uw nummer uw datum ons nummer onze datum verzonden inlichtingen bij sector/afdeling doorkiesnr. 2013/UIT/54728 24 oktober 2013 2 9 OKT. 2013 AAN de voorzitter van de gemeenteraad bijlage(n) betreffende

Nadere informatie

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil, onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-ondernemers MKB-Nederland

Nadere informatie

Kennisatelier Stedenlink Breedband en (Lokale) Media. Ton van Mil immovator Cross Media Network

Kennisatelier Stedenlink Breedband en (Lokale) Media. Ton van Mil immovator Cross Media Network Kennisatelier Stedenlink Breedband en (Lokale) Media Ton van Mil immovator Cross Media Network Inhoud: Zweven over de mediasector Rol van immovator Relevantie van media en breedband: Nationale markt Globale

Nadere informatie

Duurzaamheid in een virtuele omgeving Toepassen van virtualisering in het ICT-onderwijs voor duurzaamheidsdoelstellingen

Duurzaamheid in een virtuele omgeving Toepassen van virtualisering in het ICT-onderwijs voor duurzaamheidsdoelstellingen Duurzaamheid in een virtuele omgeving Toepassen van virtualisering in het ICT-onderwijs voor duurzaamheidsdoelstellingen Agenda De Omslag : het duurzaamheidsprogramma van de Hogeschool Utrecht Duurzaamheid

Nadere informatie

Programma Aan het Werk

Programma Aan het Werk Programma Aan het Werk Ambities van het college op het gebied Economie Arbeidsmarkt en Onderwijs Benen op tafelsessie raad 27-1-2015 Programma Opening Toelichting Programma en werken met een programma

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Plan gemeente Utrecht en Provincie Utrecht

Plan gemeente Utrecht en Provincie Utrecht Plan gemeente Utrecht en Provincie Utrecht LET OP: voor de raadspeiling over de cultuurlening is in dit document alleen onderdeel A relevant (revolverend fonds ter bevordering van creatief ondernemerschap)

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Personeelsvoorziening van de toekomst

Personeelsvoorziening van de toekomst Personeelsvoorziening van de toekomst een transitienetwerk voor Noordoost-Brabant Food & Feed Noordoost-Brabant Wie doet over tien jaar het werk? Waar staat uw bedrijf over tien jaar? De crisis voorbij,

Nadere informatie

Kansen voor ICT bedrijven in Noordoost Brabant. Themasessie 11 oktober Rob Beijleveld, ICT media Martin van der Broek, gemeente s-hertogenbosch

Kansen voor ICT bedrijven in Noordoost Brabant. Themasessie 11 oktober Rob Beijleveld, ICT media Martin van der Broek, gemeente s-hertogenbosch Kansen voor ICT bedrijven in Noordoost Brabant Themasessie 11 oktober Rob Beijleveld, ICT media Martin van der Broek, gemeente s-hertogenbosch Inhoud workshop Even voorstellen Wat is er in de regio? Martkontwikkelingen;

Nadere informatie

Symposium Groene chemie in de delta

Symposium Groene chemie in de delta DPI Value Centre als onderdeel van TKI SPM en het valorisatienetwerk 2.0 Symposium Groene chemie in de delta A. Brouwer, 12 November 2012 TKI Smart Polymeric Materials Topresearch in polymeren 5-10 jaar

Nadere informatie

HET MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF ONDERNEMEN OF ONDERGÁÁN

HET MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF ONDERNEMEN OF ONDERGÁÁN ONDERNEMEN OF ONDERGÁÁN De politiek heeft te weinig aandacht voor het Midden- en Kleinbedrijf. Zo komt het woord MKB niet voor in de begroting 2014 van Hilversum. Het woord ZZP er 1x (alleen om te melden

Nadere informatie

Alleen dan kan een project slagen, dat wil zeggen: op tijd, binnen budget en vooral met de juiste functionaliteit.

Alleen dan kan een project slagen, dat wil zeggen: op tijd, binnen budget en vooral met de juiste functionaliteit. ICT MET RENDEMENT Welkom bij de Caesar Groep De Caesar Groep is dé specialist in Nederland als het gaat om ICT-projecten met rendement. Met meer dan 300 professionals werken wij voor onze klanten aan ICT-toepassingen

Nadere informatie

6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN

6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN 6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN INLEIDING Het Nieuwe Werken is in de afgelopen jaren op vele plekken geïntroduceerd om slimmer om te gaan met de beschikbare middelen binnen organisaties

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven

Sector- en keteninitiatieven Sector- en keteninitiatieven Conform 1.D.1, 1.D.2 en 3.D.1 Onderzoek naar initiatieven en toelichting op de actieve deelname aan het initiatief van Aannemings- en wegenbouwbedrijf Verdam B.V. Auteurs;

Nadere informatie

OPENBAAR Adviseur: H.C. Duyvendak (WSO, tst. 827) Portefeuillehoude(s)r: A.J.M. de Ridder en E. van Oortmerssen-Schutte 10.10589 OPINIËRENDE NOTA

OPENBAAR Adviseur: H.C. Duyvendak (WSO, tst. 827) Portefeuillehoude(s)r: A.J.M. de Ridder en E. van Oortmerssen-Schutte 10.10589 OPINIËRENDE NOTA OPENBAAR Adviseur: H.C. Duyvendak (WSO, tst. 827) Portefeuillehoude(s)r: A.J.M. de Ridder en E. van Oortmerssen-Schutte 10.10589 1 OPINIËRENDE NOTA POLITIEKE RONDE d.d. 14 oktober 2010 Raadsvergadering

Nadere informatie

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Aanleiding Op 10 februari 2014 heeft, onder leiding van burgemeester Van der Laan,

Nadere informatie

Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020. SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt

Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020. SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020 SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt Noordelijke specialisatie in beeld Samengestelde behoeften Samengestelde oplossingen Achtertuin als proeftuin/

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven

Sector- en keteninitiatieven Sector- en keteninitiatieven Conform 1.D.1, 1.D.2 en 3.D.1 Onderzoek naar initiatieven en toelichting op de actieve deelname aan het initiatief van A.N. van Impelen en Zonen Werkhoven B.V. Auteur(s): Dhr.

Nadere informatie

Highlights resultaten partnerenquête DNZ

Highlights resultaten partnerenquête DNZ Highlights resultaten partnerenquête DNZ Peter Brouwer 28 mei 2015 1 van 8 Inleiding Jaarlijks organiseert De Normaalste Zaak (DNZ) een enquête onder haar leden. De enquête levert nuttige informatie op

Nadere informatie

Projectgroep Gemeentesupport

Projectgroep Gemeentesupport Projectgroep Gemeentesupport Samenwerking tussen Stedenlink en het esociety Platform Nederland Dick van Schooneveld, voorzitter Slimme Steden, verhalen uit de praktijk Amsterdam, 6 februari 2013 Waar loopt

Nadere informatie

ENERGY INNOVATION PARK Alkmaar - Nederland

ENERGY INNOVATION PARK Alkmaar - Nederland Alkmaar - Nederland Alkmaar - Nederland PARK Ruimte voor innovatie en groei Uw bedrijf tussen nationale en internationale spelers uit de energiebranche met kavelmogelijkheden tussen de 2.000 en 27.000

Nadere informatie

Raadsvergadering, 2 februari 2010. Voorstel aan de Raad. Onderwerp: Economisch Actie Programma

Raadsvergadering, 2 februari 2010. Voorstel aan de Raad. Onderwerp: Economisch Actie Programma Raadsvergadering, 2 februari 2010 Voorstel aan de Raad Onderwerp: Economisch Actie Programma Nr.: 369 Agendapunt: Voorbespreking & 15 Datum: 19 januari 2010 Onderdeel raadsprogramma: Portefeuillehouder:

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Schriftelijke vragen ex art. 39 Reglement van Orde aangaande berichtgeving over Royal Haskoning en de Belastingdienst. Programma / Programmanummer Economie & Toerisme

Nadere informatie

De complete oplossing voor uw kadastrale informatievoorziening.

De complete oplossing voor uw kadastrale informatievoorziening. De complete oplossing voor uw kadastrale informatievoorziening. Foto: Mugmedia Het Kadaster gaat de levering van kadastrale informatie ingrijpend vernieuwen. Het huidige proces van verwerken van kadastrale

Nadere informatie

Case study: Service en sales gaan samen voor beter klantcontact

Case study: Service en sales gaan samen voor beter klantcontact Case study: Service en sales gaan samen voor beter klantcontact Sales als basis voor klantcontact stimuleert klanttevredenheid Meer dan 900 medewerkers van Transcom Nederland verzorgen dagelijks facilitaire

Nadere informatie

Ideeën Plannen. Het is tijd voor de NOM! Ambities

Ideeën Plannen. Het is tijd voor de NOM! Ambities I N V E S T E R E N I N O N T W I K K E L I N G Ideeën Plannen Het is tijd voor de NOM! Ambities Missie De NOM is de permanente katalysator van economische ontwikkeling in Noord-Nederland. Dit is niet

Nadere informatie

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten INFORMATIE OVER HET INNOVATIEF ACTIEPROGRAMMA GRONINGEN

Nadere informatie

Onderzoeksplan 2016 REKENKAMERCOMMISSIE ALKMAAR

Onderzoeksplan 2016 REKENKAMERCOMMISSIE ALKMAAR REKENKAMERCOMMISSIE ALKMAAR Inhoud 1. Inleiding...2 2. Missie...2 3. Onderzoeksthema s...2 4. en een doorkijk naar 2017...3 a. Quick scan gemeentelijke sturing op de binnenstedelijke economie...3 b. Effecten

Nadere informatie

Functiebeschrijving Technische Architect

Functiebeschrijving Technische Architect Functiebeschrijving 1. Algemene Gegevens Organisatie Functienaam Versie Auteur : [naam organisatie] : : 1.0 concept : Ad Paauwe a. Plaats in de organisatie De rapporteert aan de manager van het architectuurteam.

Nadere informatie

Deelnemers... 8. Marketing & organisatie... 11. Online marketing in de praktijk... 15. Kennis & belang van online marketing... 26

Deelnemers... 8. Marketing & organisatie... 11. Online marketing in de praktijk... 15. Kennis & belang van online marketing... 26 Deelnemers... 8 Sectoren... 8 Functies... 9 Grootte van de zorginstellingen... 0 Marketing & organisatie... Medewerkers... Budgetten voor online marketing... 2 Online marketing in de praktijk... 5 Toepassing

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Kappers In de kappersbranche kunnen de volgende bedrijfstypen worden onderscheiden: zelfstandigen zonder personeel, zzp ers (ondernemers die minder dan 32 uur per week in het kappersbedrijf werkzaam zijn)

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

IP Services. De grenzeloze mogelijkheden van een All IP -netwerk

IP Services. De grenzeloze mogelijkheden van een All IP -netwerk IP Services De grenzeloze mogelijkheden van een All IP -netwerk Voor wie opgroeit in deze tijd is het de grootste vanzelfsprekendheid. Je zet de computer aan en je kunt mailen, chatten, elkaar spreken

Nadere informatie

Breedband in Overijssel

Breedband in Overijssel Breedband in Overijssel Aanleiding project (I) Breedband van strategisch belang voor provincie Vraag naar bandbreedte neemt exponentieel toe (30-40% / jaar). Randvoorwaarde voor aantrekkelijk vestigingsklimaat

Nadere informatie

Monique Walboomers & RAADSINFORMATIEBRIEF. Van: L. Smale Tel,nr,: 8676 Geraadpleegd consulent. Datum: 29-08-2013

Monique Walboomers & RAADSINFORMATIEBRIEF. Van: L. Smale Tel,nr,: 8676 Geraadpleegd consulent. Datum: 29-08-2013 VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS & RAADSINFORMATIEBRIEF Van: L. Smale Tel,nr,: 8676 Geraadpleegd consulent Datum: 29082013 Afd.: Communicatie & Personeelszaken Tekenstukken: Persbericht: Bijlagen:

Nadere informatie

enabling your ambition

enabling your ambition Ctac: enabling your ambition Ambities helpen realiseren Als ondernemer of organisatie heeft u plannen voor de toekomst: groeien, een nog efficiënter bedrijfsvoering realiseren of nieuwe producten of diensten

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven

Sector- en keteninitiatieven Sector- en keteninitiatieven Conform 1.D.1, 1.D.2 en 3.D.1 Onderzoek naar initiatieven en toelichting op de actieve deelname aan het initiatief van Zwatra B.V. Auteur(s): R. Egas, directie & CO 2-functionaris,

Nadere informatie

Raadsvoorstel 2013 Rockanje, 1 oktober 2013 Nr. 83169/74225

Raadsvoorstel 2013 Rockanje, 1 oktober 2013 Nr. 83169/74225 Raadsvoorstel 2013 Rockanje, 1 oktober 2013 Nr. 83169/74225 Raadsvergadering van 28 en 31 oktober 2013 Agendanummer 11 Aan Onderwerp: de gemeenteraad. Krediet Basisregistratie Grootschalige Topografie

Nadere informatie

Raadscommissievoorstel

Raadscommissievoorstel Raadscommissievoorstel Status: Voorbereidend besluitvormend Agendapunt: 6 Onderwerp: Inkoop en aanbestedingsbeleid Datum: 17 maart 2015 Portefeuillehouder: Dhr. N.L. Agricola Decosnummer: 326 Informant:

Nadere informatie

WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart

WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart Wat is het Midpoint House of? Het Midpoint House of is een fysiek en virtueel knooppunt dat zich zal ontwikkelen tot het vlaggenschip van de Midden-Brabantse

Nadere informatie

dutch building better//energy markets

dutch building better//energy markets building better//energy markets Alliander versnelling van de energietransitie Opzetten van een nieuwe dienst in een zelfstandige BV; inbrengen van gewenst ondernemerschap Vertalen van mogelijkheden nieuwe

Nadere informatie

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Agribusiness Economie & Logistiek Recreatie & Toerisme maandag 15 juni 2015, bijeenkomst voor raadsleden Naar een nieuw Programma Jaar 2011-2014 2015 2015 2015

Nadere informatie

ICT-behoeften in het mkb. Onderzoek van TNS-NIPO

ICT-behoeften in het mkb. Onderzoek van TNS-NIPO ICT-behoeften in het mkb Onderzoek van TNS-NIPO ICT-behoeften in het mkb Onderzoek TNS-NIPO Koninklijke vereniging MKB-Nederland Beleid, Onderzoek en Communicatie Delft, 13 april 26 Contactpersoon: drs.

Nadere informatie

Nieuwe retail business modellen. Partnervoorstel: ondersteunen en participeren

Nieuwe retail business modellen. Partnervoorstel: ondersteunen en participeren Nieuwe retail business modellen Partnervoorstel: ondersteunen en participeren Achtergrond Retail business modellen voor MKB ondernemers in de mode- en woonbranche Is het noodzakelijk? De combinatie voldoende

Nadere informatie

Programma. Doelen Masterclass

Programma. Doelen Masterclass Programma 14.00-14.10 uur Welkom en voorstellen 14.10-15.00 uur Presentatie door Hans de Leeuw MEC Nijmegen 15.00-15.40 uur In tweetallen inventarisatie kansen 15.40-16.00 uur Pauze 16.00-16.45 uur Uitwisseling

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Januari 2015 Revisie:

Nadere informatie

oprichting oprichting C.o.i.2014 3.4 kaart #1/7 Breda, city of imagineers de tijd is rijp. een initiatief van de vereniging voor de beeldindustrie

oprichting oprichting C.o.i.2014 3.4 kaart #1/7 Breda, city of imagineers de tijd is rijp. een initiatief van de vereniging voor de beeldindustrie oprichting oprichting C.o.i.2014 3.4 kaart #1/7 Breda, city of imagineers de tijd is rijp. een initiatief van de vereniging voor de beeldindustrie belofte belofte C.o.i.2014 3.4 kaart #2/7 zonder verbeelders

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Januari 2016 Revisie:

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Datum: 22 april 2013 Betreft: Beleidsreactie op het advies "De

Nadere informatie

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid LEEUWARDEN SÚDWEST-FRYSLÂN SMALLINGERLAND HEERENVEEN Versterk Economie en Werkgelegenheid Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord SAMEN WERKEN AAN EEN SLAGVAARDIG FRYSLÂN 2 3

Nadere informatie

Energizing the city: Almere energy axis

Energizing the city: Almere energy axis Inhoud Energizing the city: Almere energy axis... 3 Van Noord/West naar Zuid/Ooost... 4 Energie die stroomt door de as... 5 Focus on knowledge & education... 6 Focus on innovation & experiments... 7 Focus

Nadere informatie

Ordina ICT Talent Development. Zijn uw ICT medewerkers klaar voor de toekomst?

Ordina ICT Talent Development. Zijn uw ICT medewerkers klaar voor de toekomst? Ordina ICT Talent Development Zijn uw ICT medewerkers klaar voor de toekomst? Waarom het thema ICT Talent Development? 2 Onze klanten hebben een structurele behoefte aan gekwalificeerde ICT professionals

Nadere informatie

Communicatieplan Centercon B.V.

Communicatieplan Centercon B.V. Communicatieplan Centercon B.V. Inhoudsopgave INLEIDING 3 1. DOELGROEPEN, BOODSCHAP EN COMMUNICATIEMIDDELEN 4 1.1 INTERNE BELANGHEBBENDEN 4 1.2 EXTERNE BELANGHEBBENDEN 4 2. COMMUNICATIESCHEMA 6 Communicatieplan

Nadere informatie

Ons kenmerk L110/08.0029483. Datum uw brief

Ons kenmerk L110/08.0029483. Datum uw brief Ingekomen stuk D3 (PA 17 december 2008) Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 90 00 Telefax (024) 329 29 81 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postadres Postbus

Nadere informatie

EN WIE NODIGT NU DE GASTEN UIT?

EN WIE NODIGT NU DE GASTEN UIT? EN WIE NODIGT NU DE GASTEN UIT? Onderzoek naar Toerisme & Recreatie in Bedum AANLEIDING VAN HET ONDERZOEK Onderwerp dat door burgers is aangedragen Veel beleidsvrijheid van de gemeente, passend in regionale

Nadere informatie

Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020. Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten

Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020. Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020 Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten Overzicht succesvolle waterprojecten Vanaf 2000 wordt in Fryslân gewerkt aan de ontwikkeling van het watertechnologiecluster

Nadere informatie

Plan van Aanpak Format. Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf

Plan van Aanpak Format. Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf Plan van Aanpak Format Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf Inhoudsopgave 1 Naar een inclusieve arbeidsorganisatie met functiecreatie. 1 2 Plan van aanpak pilot functiecreatie... 2 3 Projectstructuur

Nadere informatie

Ondernemersfonds 2015 Subsidie Huis voor de Binnenstad

Ondernemersfonds 2015 Subsidie Huis voor de Binnenstad Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Ondernemersfonds 2015 Subsidie Huis voor de Binnenstad Programma Economie & Werk BW-nummer Portefeuillehouder T. Tankir Samenvatting Op 1 september 2015 sloot de indieningstermijn

Nadere informatie

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 -

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 - PS2008MME13-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 6 mei 2008 Nummer PS : PS2008MME13 Afdeling : ECV Commissie : MME Registratienummer : 2008int221948 Portefeuillehouder : Ekkers Titel

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

Visiedocument. Educohof Podium voor duurzame leefomgeving. Presentatie versie

Visiedocument. Educohof Podium voor duurzame leefomgeving. Presentatie versie Visiedocument Educohof Podium voor duurzame leefomgeving Presentatie versie Courante communicatie, sponsoring, fondswerving Teylingerweg 35 2114 EG Vogelenzang T 020 716 5274 E nicole@courante.nl 13 augustus

Nadere informatie

Venturaplus. Werkplan 2016 Dit willen wij in 2016 realiseren

Venturaplus. Werkplan 2016 Dit willen wij in 2016 realiseren Venturaplus Werkplan 2016 Dit willen wij in 2016 realiseren Venturaplus is een samenwerkingsverband van werkgevers in zorg en welzijn en beroepsopleidingen in Friesland. Onze focus is de arbeidsmarkt.

Nadere informatie

Succesvol samenwerken in de Regio Eindhoven. Plaats voor een heading

Succesvol samenwerken in de Regio Eindhoven. Plaats voor een heading Succesvol samenwerken in de Regio Eindhoven Plaats voor een heading Jean Paul Kroese 26 april 2012 Opbouw presentatie 1. Kenmerken Regio Eindhoven 2. Regionale ambitie en inhoudelijke opgave 3. Governance

Nadere informatie

Communicatieplan CO 2 -reductie. Van Schoonhoven Infra B.V.

Communicatieplan CO 2 -reductie. Van Schoonhoven Infra B.V. Communicatieplan CO 2 -reductie B.V. Leusden, november 2013 Auteurs: G.J. van Schoonhoven D.J. van Boven Geaccordeerd door: D.J. van Boven Directeur eigenaar INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING 1.1 Over dit communicatieplan

Nadere informatie

In 8 stappen naar bedrijfskundig FM. Van FM-specialist tot strategisch businesspartner

In 8 stappen naar bedrijfskundig FM. Van FM-specialist tot strategisch businesspartner In 8 stappen naar bedrijfskundig FM Van FM-specialist tot strategisch businesspartner Inhoud STAP 1. Maak een businessplan voor FM STAP 2. Zorg voor een optimale werkomgeving STAP 3. Zorg voor een flexibele

Nadere informatie

Doorkiesnummer : (0495) 575 273 Agendapunt: - ONDERWERP

Doorkiesnummer : (0495) 575 273 Agendapunt: - ONDERWERP Bessems, Monique PO S1 RAD: RAD140212 2014-02-12T00:00:00+01:00 BW: BW140114 voorstel gemeenteraad Vergadering van de gemeenteraad van 12 februari 2014 Portefeuillehouder : A.F. van Eersel Behandelend

Nadere informatie